8
AAr: Cen: ℳ₰[710 Nen. z..

ol srs
215 a km Kl
ExGAS laco nct
—

——— 3.—
eac 1,
bLATONIS CVM XKISTOTELE IN VNIVERSA
P HILOSOPHIA, COMPARATILO.
Quæ hoc Commentario, in Alcinoi Inſtitutio- nem ad eiuſdem Platonis doctri- nam, explicatur.
AyT HORE I4C. ¶A RDENTA
rio,(laromontano Bellouaco.
AD ILLVSTRISSIMVM GAIL. LI CAR-
dinalem& Principem, Carolum Lotharingum.
PARISIIS, b Fxofficina lacobi du Puys, è regione Collegij Came-
1 racenſis, ſub ſigno Samaritanæ. 1 1 7 3. CVM PRIVILEGIO R EGIS.

Extraict du Priuilege.
AK lettres de Priuilege donnees AAmboyſe le deuxieme iour de lanuier 1572. eſt permis à Iaques du Puys, Marchant, Libraire lu-
2 ré de noſtre Vniuerſité de Paris, imprimer, ou faire imprimer en tel lieu que bou luy ſemblera, tous les liures de Maiſtre Iaques Charpẽ- tier noſtre Profeſſeur,& Docteur en Medecine en noſtre ſuſdicte ville,& defenſes à tous Libraires& Imprimeurs de noſtre Royau- me, de mimprimer, ny faire imprimer, vendre, ny diſtribuer autres que ceux que ledict du Puys aura imprimé, ou faiĩct imprimer, durãt le temps& eſpace de ſix ans, à conter du date que leſdicts liures ſe-
bitraire, dommages& intereſtz de lexpoſant, comme plus à plain apert& eſt declaréè par leſdictes lettres. Sigué.
DE VABRES.
444 2
4 2* 82 A S Seminar 1ul 19838 whie 7 Ger
Justus Liebig-Universilät 7S 9,0g
———
ront acheuez d'imprimer, ſur peine de confiſcation,& d'amende ar-
tüne
celle an noai iiatq dr ils de ntun nt ere vid terallq nyult preme nn nosy üurmar ai anc ſe⸗ rixtane dem o mg e De ccllum an tumin gebatu ki m dic
earet d ſin ſau 1

uxieme jour de
nt, Lidraire lu- mprimer en tel laques Charpẽ- noſtte ſu(dicte
noſtre Royau- lſtriduer auttes mprimer, durät eſdicts liures ſe- & d'amende ar- ve plus à plain 6.
VABRES.
2„ G 8 8 6 8
4 H N)
B
ILLVSIRISS. GAIL
LTAFE CARDINAILI EI PRIN ciI, CAR OILO ILOTAKRINCO; Mecœnati ſuo. b
2 A K-
Iac.(arpentarius. F.
ꝛJTeo zuINISTI, Cardinalis& Princeps illu- W—) ſtriſs. cùm ante annos ſex tibi in vrbem re-
J G deunti, pauci collegæ(vix verò plures in ve- eR tere diſciplina apertè permanſerant) de Re- 7 1 6ℳ 4. 1. giorum Profeſſorum gymnaſio, cuius cla- 11 G uumtenes, ad Sandioniſium tuum gratu- — ‿☛ᷣ 8.—. 8 =SE jandi cauſa conueniſſemus,& de vntuerſæ
rei literariæ calamitate, de aliorum collegarum quos nihil ne- ceſſe eſt nominari, ſtudio nouandi pauca tecum eſſemus loquu- ti, atque in illis penè iam in extremam deſperationem adducti, tantum habere videremur quod lugeremus, tum te non tam fortaſſe ſpem vultui ſimulantem, quàm altum dolorem corde prementem, nos vt rerum meliorum aliqua expectatione con- firmares, in hanc ſententiam eſſe affatum? In tenella Regis no- ſtri ætate omnem fortunam ferendo ſuperandam eſſe: ſperan- dũmque ſi hic, Dei gratia, adoleſceret, futurum aliquando vt cœlum quod tum in vniuerſa Gallia denſiſſimis nubibus te- ebatur, iiſdem diſcuſſis, clariſſimo ſuo Sole nos ſuauiſſimè re- crearet. O fœlix fauſtùmque& vno verbo ſumma omnia com- plectar, te dignum augurium. lam verò Regis noſtri Chriſtia- niſſimi ætate ſolùm ineunte, atque in hac picrate incredibili iu- ſtitiam excitante, Lucetiana aurora nubes illæ diſcuſſæ ſunt, Cardinalis& Princeps illuſtriſs. clariſſimus Sol, idemque ſua- uiſſimus Galliæ illuxit,& quanquam ſuperiore menſe Augu-
ſto, talistamen, b * ij

ö—]ͤſſſ
EPISIOL A. Qualis vbi hyberuam Heciam, Xanthique huenta Deſerit, ac Delum maternam inuiſit Mpollo. b In quo vt erit poſthac Carolo noſtro Regi apud omnes bo- nos, Chriſtianæ ſacræque maieſtatis auguſtum perpetuumque monumentum: ſic tuorum ſumma gloria. Quos vt Kegi in dẽ- ſiſſimis illis nubibus maxima fide ſemper adfuiſſe certum eſt, ſic profectò æquiſſimum eoſdem, renato clariſſimo iſto Sole, inter cæteros imprimis recreari. Imò verò Dei Opt. Regiſque beneficio iam ita recreati ſunt, vt vix quicquam ſit quod ad am- pliſſimæ tuæ familiæ fœlicitatem accedere poſſe videatur. Quid
ergo reſtat quod tibi ex Italia ad nos redeunti, ſummis quidem
laudibus ornato, ſed in hac noua luce, de reſtituta religione multò magis geſtienti, hodierno die pręcemur? Olim, Diagoræ
ui vno die tres filios victores Olympiæ viderat, quendam qui ciuſdem fortunę ſpectator extiterat, dixiſſe ferunt, Morere Dia- gora: iam enim in cœlum aſcendes. Ego verò in quantauis no-
minis tui celebritate, tuæque familiæ amplitudine, qua vix vlla
maior humanitus contingere poſſe videtur, non dicam te ſatis regno nobiſque vixiſſe, niſi prius in hac vniuerſi ſchola, vniuer-
ſam rem literariam compoſueris. Quam ſi in ſuam integritatẽ
reſtitueris, regni religioniſque ſeminarium eadem opera valde excolueris. Quo vt neglecto, hactenus in nauigando maximèé laborauimus: ſic ſedulò& gnauiter repurgato, poſthac in om- nibus regni partibus& ordinibus ſecudiore nauigatione frue- mur. Hãc curam, mihi crede, Mecœnas optime, bonorũ omniũ iudicio debes literis quæ te exornant, ipſique Academiæ quæ te aluit& inſtituit. Cuius ruina iam in promptu eſt, niſi breui tua manu ſuſtineatur. Ad eam verò iampridem expetitam, vt com- modiore occaſione te inuitare poſſemus, Philoſophicum opus hoc pro vniuerſo Philoſophorum ordine, qui eãdem imprimis expetit, tibi vouimus& conſecrauimus. Quod ſi qua ſoles om- nia, humanitate exceperis, huiuſque voti nos cõpotes reddide- ris, ſimul quoque vniuerſam Academiam fœliciſſimo optatiſſi- mõquc tuo reditu beaueris. Quæ hoc beneficio ad alia penè in- finita accedente, de tuis tuorumque laudibus nunquam conti- ceſcet, Bene vale. Datum ex vrbe, Idib. Ianuar. Anno 1573.
1à 5
cro DD 1 L bhel
vwal fſia
pnd atout b Aaiuſ. rulta 4 6 G ren 4 Hulut& Ni han Dass pequs Hnen uuſos HV heum Dumn la du Aait uhmte Tauud guſſe DN atlo— kunyuni 1 trurſ (ig 5 hu

dd omneg bo. ger 1— 8 w dé. e certum c imo iſto Sole, OprRegicque ſi quodad am- Nideatur Qui 4 lummis quidem ltitun religione Olim, Diagorz at, quendam qui nt, Morere Dia- in quantauis no- ine, qua vin ylla on dicam te ſatis rſi ſchola, vniuer- ſuam integritate dem operavalde uigando maximè , poſthac in om⸗ nauigatione frue- de, bonorũ omni Academiæ quete eſt, niſi breuitua petitam, ytcom- loſophicumopus i eädem imptimi d ſi quaſolesom- cõpotes redlide iciſſimo optunil. io ad alia peneln- nunquam conti-
ar. Anno 177,
FERANCISCI BRIGARDI ORBACEN- F18, pocTrORIS EBT KEGII MEDICGI, Inoperis commendationem, Carmen.
Fi quodcumque ferax tam vaſto terra theatro PBrrotulit, atque caui cingitur arce poli: Aeria ſi quod wolitat regione, beatas Si qua tenent ſedes numina, noſſe cupis: Hæc(arpentari patulo tria ſuggerit ore Pagina, ne quæras qua ſatiere magis. Einc rerum cauſas cælique ſolique receſſus, Hinc ſuperum diſces myſtica ſacra deum: Dum weneranda duo ſophiæ quæ lumina monſtrant Aeſtiua hinc referes lucidiora die. Peruidque agno ſces fuerant quæ deuia, noctem Dum rutilo pellet lumine clara dies. Purpureos igitur flores, hæc lilia lector
Collige& his nodos ſoluere diſce, V. ale. b E iij

8
²“ 4
AD CARPENTARIVM MEDICVM doctorem& Regium profeſſorèm, In A lcinoi Epitomen,& eiuſdem explicationem.
Maximus ille Plato libris comprenderat amplis Naturam, mores, oppida, ſacra, Deum. Hæc tamen anguſtis conſtrinxerat omnia chartis Alcinous, magni parua figura viri. Sed tu quòdque Plato, ſimul interpré O Carpentari perficis Alcinous. Qui quod ab Alcinoo ſtrictum eſt arctante Platonem, Strictius& cohibes, fundis& explicitum. Scilicet eiuſdem eſt vel multis dicere multa Vt Plato: vel paucis plurima, vt Alcinous.
ſque Platonis,
Io. Auratus Poëta Regius.
LIEOPEGARKIVS A QyrEXCV Syo COIIEGAE Iacobo Carpentario Leltori Regio. C.
Scipio reſcindi vetuit Carthaginis arces, Ne ſine coticula Roma maneret hebes. Sic ego nolueram vt nuper raperetur in vndas Theſſalus(etſi illo dignus erat tumulo) Ne tibi dum ſophiæ ſtadium percurris anhelus, Deficeret calcar quo ſtimulere magis. Huius at interitu terris, vndiſque cupito Plus ſolito ad ſophiam mens tua acuta redit: O igitur cirius Neprtuni regna ſubiſſet Theſſalus, vt citius nando tuliſſet opem.
Vale.
,
1 X4 K hi p
A Euu r d¹
Eak.+ b4t
. Neu uee
—. 7 Tak ge
K 2* 1 Iuun L
KA nun PRen † 1 Nesn uh 4ube, Irdr vnen TOm 5 AAA
41»6 Mm Ae r b, 9,
Ahhes 1 xra.
Ihhia e hage un. piss

EIE I. KAPHENTAPION TON AXXl„ε Qi△oουνοσď TIXæ ννενν 2E„purhy.
„ e„ ATIde edXρ loy εεαᷣα XE1vOᷣ Oo XOVO
m. E⸗ ou dar ena Vau hee as⸗ d eενοs, Es voεεαςν νονασ 85 Sernd 3εμα πωναiαν Eis⸗ AeJe Je* oihſö⸗ mde. tus bota Regius Maeêe 2auis 2eeTou⸗ 2enieae Te fen,.
Toν‿εας οοσ Uean fariflae. E4NAA* †ds dr4] 9 37- ος εαησ αμeτ⁵d, COIEOAE Ka enods Xεꝓνς̈ dνσπρπκeo naed 4 ELO d 5„H1 ledr 0 ANXXAV6010, Kꝰεαα τ‿ν˙νꝙας οs M Jewos. AwGp? Kaprerdeio⸗ G XSOs Sea"" as) T. gMed AM 2unus eie 5NXoy nexνιασεν.— Mxu- Aeενιαννε 1 ele von HAXA,c, b Aureah I er14mds Gu SeG4Nos. T enx&a NXei“v, Xaεμέιο̈οοννα‿ aA-x⁴o tuy. AFxοννlεν ceo ins Seresoey 5Xs.
—-———
N. Tyx, Avf. Tauß.

IDEM EX GRACO LATINE
ex preſſum.
Atticus ille lepos, altiſßimus ille ſophorum E gremio volitans Socratis albus olor In cælum ſuperoſque deos ſua lumina figens, Intuitus lumen quod ſuper aſtra micat.
I Moſaicum ſamio miſcens cratere liquorem
Auguſtam ſophiam Socratis ipſe dedit. b Quod ſi longa via eſt atque ardua quæ petit illam, b Si præceps ſummo vertice terret iter. Alcinous facilis, recto te tramite ducet, Qui hene compegit dogmata lecta viri. Carpentarius hinc, fama ſuper æthera notus, Defectum Alcinoi ſuppler auget opus Lumen Ariſtotelis, diuind que ſen a Platonis, Et mentem ᷣ ppocratis comparat atque docet. b Aſpera complanans, obſcuru dans quoque lucem, Expleuit ſophiæ totius harmoniam.
2 ooöoöoöoͤöooͤhh
— —————.
1 ntel 1*
In ne ſPret
Lnibn n metur
kactt 1
Alademene Vra e
6 n.
191 Ula ler un
aademi i vemm „w
aatdamia Ni ult.ha d 8 dtenai enna! 1Iz.
atune’ uan Nannn, tar velu un CEn 368.1
du O 32
C hate uen wmal
ictanen Crn Pane 7* 47- mam errer 209.2 6 1 aha 4 1. UA aalln Euns d ba, 18 ial

at tque docet. qus lucem,
4 40.
Index totius operis locupletiſsi- MVS, IN QVO LITERA. P. SINE
V LLO NVMERO, INDICAT
totius operis præfationem.
In reliquis, prior numerus, paginam, poſterior operis partem priorem vel poſteriorem indicat.
A
Bſtractionibus mailhematicis R. continetur padia p hiloſo-
S
„ 7.1 e la,eh zu4 73.1 academiæ actio contra Ramum& huius in illa impudentia 93.1 academicorum v'eterum dialectica qua- lus 28. 1
zcademia non vult Ramum admittere ad dicendam ſententiam de reformatione 113. 1
actiones quædam Platoni mediæ ſunt in- ter voluntarias& inuoluntarias
138. 2.
592
actus& potentia diſtinttio edque formæ ᷣ& materiæ accommodata 243. 1
actionem& perpeſcione aliquando ſupe- rari, maximus error Logodadali 209. 2
actus Juo modo conueniat Des& cæleſti- bus intelligentiis 244.1
actus& poteſtatis ditinctio 273.1
aclus non omni motus eſt 12.1
&oοεασν qjuid 276 2 Aegyptu quantum Plato tribuat in pli- loſephando P.
Acgyptius Plato credi vult ſine ratione.
as ypti in philoſaphando omnium excel-
lenci Sim:„p. aeri cut figura oclahedra 303.1 aer in aqua nullus A riſt. 432.1= aer quo modo in recyiratione refrigeret
cum ſit natura calidus 435.1
Aeternitas à tempore quo diferat 320. 1 4 affectuum animi diuiſio in eſſeratos&
mites 1 144.2 affectus animi vel perturbatio, an motbus dici poßt 146. 2
affeclus ſiue perturbatis animi 143.2
affettus animi quibus nominibus expri- mitur 146.2
aſfectus animi non ſunt voluntarij
143. 2
affectus animi an toto genere vitioſi ſunt, an non ibidem. agens primarlum quid 27ſ. 1

poſtura in in ſeriptionibus ſuorum libro-
rum. 97. Alcinous videtur Didymus magiſter D. Hieronyml. p.
alcinous in artificio diſſerendi magis ſequi- tur Mriſtotelem quam Platonem. 16601
alcinous quid agut hoc libro. p. alcinous in arte diſſerendi ſequitur magus Ariſt. quam Platonem 44.1 alcinoi hulus cum Timæo Platonis com- paratio 379.1 alcinous antea vix fuit de nomine cogni- tu⸗ 292. 2 alcinoi inſcriptio quo modo latine redden- da 200.2 alcinoi interpretatio cur recognita poſt AMarſilium Ficinum 189.2 alcinous quis eſſe videatur& quib. tem- po ribus vixiſſe p. alcinous obſcurißimus 199.2 Alimentum que naturæ ſcopo ab vna- quaque parte coquatur 386. 1
alimentum quam varié dicatur 386.1
&⁴οοοε quid,& quo modo latinè reddi poſgit 229.2
A&XVE, y quid 207. 2
Amatorij a eclus tres ſpeciei differentes 172. 2
amatoriæ leges 153,2 amatores, dimidium ſai quo mado dican- tur in amato requirere 158. amatorius affectus ad amicitiam quo mo- do ſe habeut 178. 2 dusrdeus male redditur latinè à Logo- daædalo, immortalis 2060.2
amicitia per morum ſimilitudinem aſſe- quitur, vt ſint amicorum communia omnia 174.2 amicitia quo modo triplex Ariſt. 175. 2
1INDEX. Agrippæ teſtimonium de magorum im-
amicitia quid 152.2 amicitiæ ſpecies adulterinæ 172. 2 amor incorporatus, dæmon potius quam Deus 173.2. amoris quanta vis ſit in afficienda ima- ginatione vel cognitione 174.2 amor& philoſoplua animo parant redi- tum in cælum 368.1 Analytica& Tapica abud Ariſt. non ſunt vnius artis 149.1 analyſis& geneſis non poſſunt includi eadem ſpecie methodi 125.1
analyſis Theſſalo à partibus ad totum 128. 1 analyſi quo modo artes inueniantur& explicentur 69.1 analſis quæ apud Theſſalum contineat 128.1 analyſis quam varit ſecundum Proclum
dicatur 118.1 analyſcos votabulum Ariſtotelicum ma- Qgu quam Platonicum 50.1
analyſis an vocabulum Platonicia 115. 1 analitica methodus nõ progreditur à prio- ribus natura, contra Theſſalum 117. 1
analyticæ methodi ratio in tribus extre-
mis ſcientiarum 117.1 analyſis quot ſpecies habeat 39.1 anahtica poſteriora apud Aristotelem
quid complectantur 140.4
anahyſis Ariſto. quid complectatur 116. 1
analytica ars cur ea dicatur quæ eſt de de- monſtrando 71. 1
analyſis à demonſtratione qus differat 51. 1
analitica priora& poſteriora apud a riſt. faciunt vnum opus 150.1
analyſis Theſſalo à confuſis,& ad con- fuſa 146,1
a
1
1
. hiieu uamaff i ℳ¹ auugſa diee d
naDu
1o⸗n
1 56 e 3
141. nudhuu 26
unlubt b auſigd ſefu⸗ aulſes b Auuuues deu Aurcn d ar4 henſe ginus un in panfen 1ul. umu huu fu ne fterſeOdn praue umuin cen de herum 1.1 umusude her ſea euma d 18. latan- ali aunus a ana 140.2 amulun zclune nadti dn ul ads 3 aumur i— pnun ulus au aim Ga pnja unm mm Ln n ar unni man 3 neiye ſauuee pna
karum
imus hun imue utſenti A& f. anmbun
* ſuanan 3681

Imo p. 1 * Parant reai. 368.1
hica pud in h.
AA 4“
14 91 p. peſant khe let Dod;
84 4 1
9. 1 lud= 17.
19„ 4 partbus P Parnbur ad tntum 2 arfes mueniantur ◻ 69.1
7 1 4 Th alum Lontzneat
arie ſecundum Pnoclum
118.1 Aum ℳl ikutaliun ma- ncum 50.1
.2 ulum Platanicu n. us no rigretitur agru- cantra Theſſaun
dadi rats in tribus extre- um 117.1 ccie habeat 39.1 rar 4ud Ariſtnaleu Tantur 140.4 9. quil umpleltanu
er eu dicatur us 4e k ſler
uſtratune us iiferat
40 afenuaceus 49 1 3 pu 1ſ0.I
ern 2 G³l con· dle à eunfuſs, 16r
analyticus deſcenſus à generalibus, an à
natura prioribus 159.1 anajſis ad geneſin quo modoſe habeat 70.1
analy ſis an ad cfuſa progrediatur 14 ſ.
anahy ſis quo modo artes peperit 68. 1. 142. 1
analytica ars apud Ariſtotelem vnde no-
men habet 160. 1 analyſis geometrarum quala 51. 1
analyſeas multiplex ſignificatio 50. 1 Anaxagora peregrinatio p.
7 1
Anaxagoræ pbyſica cura platone repre- henſa 174.1
animus humanus in corpore eſt dupliciter 221. 2
animus humanus quo modo ſuo corpori praeſſe& imperare dicatur 9. 2
anim in corpus imperium Ariſt. quale 11. 2
auimus quo modo per ſe dicatur vità da-
re 8. 2 animus ſentiens an Platonicis ſit immor- talis 67. 2
animus vinculum mentis cum corpore 240. 2
animi humani fundtiones quaædam corpo- ri addictæ, aliæ ab eodem ſeparatæ 33. 2 A48: 3MANs 81ℳ 1n e.
animus ratione corporis multis mutatio- nibus obnoxius 6z. 2
animi& corporis ſympatbia 67. 2
animi immortalitas in Ariſt. doctrina du-
6½4„ 88.1
animi maxime prineipes facultates quæ
faciunt diſtincta genera rerum anima-
rarum 47I. 1 animus humanus quo modo dicatur quin- ta eſſentia conſtare 368. 1
animi humaniè diuina mente decerpti 368.1
1NDEX
animus quouſque ab ipſis aſtrus patiatur 369-1
animus Platoni ſuo corpore eſt antiquior
373. 1—
animi dislinctio ſecundum ſedes, confir- matur 4/0.1 . 4 ⸗ 8—
animus dicitur a Platone ſuum conpus a- mare& odio habere 374.1
animum in nobis ſul ſtantia eſſeè vnicum
animus deſcendens in corpus duplici lu-
mine evornatur 375.1 animi conditionem peft vitam hanc aul uam Ariſt. aperte explicat 385. 1
animi bumani ſtcllis numero reſpondeut 367. 1
animus propinquus rei indiſſolubili 5. 2
animus, numerus ſeipſum mouens 19. 2
animi motus ex Platone quales 18.2
animorum triplex cõditio poſt vitam hauc 376. 1
animi facultates in conformatione homi=
nu comparantur inter ſe 25. 2 animi immortalitas cur Arifloteli non ſa- tis definita 14. 1
animi partes quo modo dißintæ 464.1 animi partes cum partibus rerump. aopa-
rantur ex plat. 160.2 animi in corpore& extra corpus, cogno- ſcendi modus quo differat 35.1 animus quo modo poſito fato retineat ſuã libertatem 71. 2 auimus vniuerſi cum noftro eiuſdem con- ditionis in immortalitate 3.2
animi ꝑartes qu traducautur cum ſemi- ne,& duæa extrinſecus aduensant 5311
animi& corporis in nobis idem initium ex Gregorio Nyſſens 460.1
animorum immortalitas à quibus ꝓhiloſo-
Phis poſira 5.2
animus cur in corpus deſcenderit 368,1 A⁴A 7

animos ſingulis homuanibus propr Ios à yri- ma mente diſtinctos, immortales eſe
32². 1 animi alæ duæ 375.1 animi d corpore ſeparatio pluloſa 5 phica- Au- Blev 4. 1 animi corpore auterſio qudlis 4.1 animus bumuanus tra aht aliquando in vitam belluam 384.1
animi pari tes ſedibus diſtimtæ 449.1
animus Arisloteli tabula nuda 35.,1 animi cum corpore enmhærati unie 374‧1 animus platoni tabulæ raſa 3. 1
animus Hubſtanti a vnus& ſi euen an
moueri peſeit contrariis moribus, ꝛmpotentibus& Htenyerannba 466. 1
1 animi nostri r1 nulla ha³ fuit ahle corpus
Ar Nateli* 29. 2
1INDEX. animi duplicis, ad corpus duplex quoque animi partes quo modo diſtinctis corporir habitudo 68.2 partibus attributæ 454.1 animauu quibus gradibus ſi ſibi paret aſcen- animi a cendunt per cæpritoraum, deſ= ſum i 7 cælum 36.1 cendunt per canctum 368.1 animus quibus gradihus ad ideas aſcen- enmm fererner triplices 332 dat 201. 1 animi doctrtna p byſica debet etiam habe- animi alæ 3.1 re rationem cor poris 68.2 animi motis etiam Ar hoteli„quænam animi immortalitatem quibus rationi- ſit 273. bus hlatoniti con fir; ment 1.2 — animi cognitio quo mod comparetur, a- annus maglus iubileus quis 55 gadi⸗ ean pa triend 0 34. 1 animi noß, i pars ſoperiur non eſt ſu biecde anima in undi 4 Platonicir pofita, videtur fato 76.2 2E pro d, luino ſ iritn 235.1 animi conditio ſecundum tria tempora animi impetus in homine,& in belluu theologis noſtris non eſt omnino definita quo difj erant 88.2 371.1 animus non poteſt di dici coryoris tempera- animi in wortal. tas quo:„, coutrari tis f. 2 argumentui veniat in dubitationem æ- animus mente inferior 37. 1 pud Ariſt. 26.2 animus Deum cognoſcens eſfitur g„oda animorum ummortalitas olto rationibus modo Deus 233. Platonicis confirmatur 7. 2
animos Horraler qui aſſeruerint 6. 2 animorum immortalitas difficile perſua-
deri poteſt 6. 2 animi a nitio q qualis apud Ariſtotelem 25. 2 animi purgatio philoſo phica, antecedit contemplationem.1
anima mundi quo ordine explicanda 310. 1 I
animus ceræ ſimilis 33. 1 animus ſupra fatum, in faoo& ſub fa- 7⁰ 76. 2
animi partes ſadibas diſtinttæ
79.1— animi ſoluti corporibus quibus eha ſo-
leant delectari 109. 2
animos immortales migrare in varia cor- por⸗, etiam belluarum 3. 2 animi partes Plato non videtur reſub-
Kantia diſtinxiſſe 453.1
ang
an ud S pohn daſeyh ne auml faulies
meius el„ animuis Ln 2.„
dhau 17 dinn pude!
yunj am unte Sn or Son zulent e ku 4 uune⸗ hevel⸗ ſudh ler D t uumu qu 0ο 1 t n be anuns AN 1 nan
1 eaima bennula
tali uma! lat u. nenie 1
nnum den cerfen
onma mud n nuu d 16z1
ima lt Om imcne
wer per ſmn ijln m c uma jn-ule
tuxeuum wyvtin mint ſu an nepun
fuuu
auma u C⁴
aimanſudn h re,
liueidet 1
aume ne mgas 7 atone
um nn 1
Ln 1u ₰ 2
8 165 32
290,1 V aß
2nn 2 5

1 M 7. 4 Riact darpori
. 414.1 1 dritoraum 4 an ½ 27 36⁸. e⸗ e en N
d*
abe.
68.1 Luibu ratuni- 1. 2
Aat 322.] A r von Jhubiecha 76..
nn tria tempora emnine defn⸗
Went
A„moc contrari s
ah lubitatunem 4-
4
26. 2 1n oclo rationibas 7. 2
ruerint
fficils yerſua 6. 2
ait An ſuelen
a, antecedi:
4. 0 plicanda
33.1
G. ſub fa- 76.2
ncte 1 ibus rebus ſo- 109. 2 mne in varia cor- 6 32 lerurreC ſu 463
1 ND animi ratiocinantis origo qualiu, yeteribus philoſopbis G7TI heologis 45 8.1 animi facultates inferiores non ſunt propriẽ Hin eins eſſentia 4 56 animus eſſentia Ehus=0An Poſdit in ſe habere zliquid mortale, dliud immortale 476.1 anim partes Yariæ Ynde habent ſuam ori-
gineimn 4491 animi partes omnes cur non eodem tempare videantur ineſſe fœtu 469,1 animus an totus in toto corpore,& tolus in qualibet eius parte 472.1 animus qualis poſi vitam hanc 371
2—* 2₰ 4. anima mala quæ ſeruit corpori 2691 anima plantarum nonnullis etiam immor⸗
talis 66,2 anima elatoni harmonia quadam conſtat, non tamen ea quæ corporis 314.1
anima mundi quemodo ſit in toto mur do 263. 1
anima Platoni orta,& ortus expers ſine Yl la inconſtantia 315,1
anima potius propter ſimilitudinem quàm dißimilitudinem, res cognoſcit 315.1
animæ partes& facultates accommedan-
tur eiuſ⸗ dem compoſitioni 312² 1 animæ quomodo praparandæa ad cæleſtes in⸗ fluxvus 364. 1
animæ mundi ſitus&ꝙ diſtinclio 308.1 animain ſuis partibus vel facultatibus, quid
habeae idem, quid alterum 31 9.1 animaæ compoſitio ex numeris 313.1 animæ origo apud platonem, rationis tan-
tum non rei 315.1 2ninæ uomodo inlita vis cognoſcendi om-
ma 311.1
animarum omnium an ſit vnica idea 290.1 anima quid habeat in ſe dextrum, quid ſi- niſtrum 319.1 anima Platoni orta ſecundum relationem
E X.
ad corpus 315.1 anima, vita ipſa aliquando dicitur 8.2 anima mundi quomodo in huins medio eſſe
dicatur 317.1 animæ concentus qualis 3201 animæ compoſitio elatonica ex eodem&
altero 3 1.1 anima in mundo cur prius explicetur, quam
corpus 3 0. 1
anima mundi à prima mente quo diſferat 316.1 animalia mortalia a diis minoribus procre- ata 328.1 animalia ratione vtentia quædam in omni- bus 3261 animal commune quomodo ſingularibus po fterius 27.1 animalia quædam quomodo dicantur tem- peramento frigida 441.1 animal vniuerſale quomodo ſit poſt ſingu- laria 15.1 animal Yniuerſale quomodo poſt ſingula a- nimalia 210,1 Annus magnus Platonis qualis 309.1 Angulus Pythagoreis qualis& quæ eius Vu in rebus ipſis 306.1 angulus reftus conſecratus diis puris 306.1 Abbd Neey, an ſagnificet repudiare 258.1 Alcurdy aptè dici latinè, ſenſile, contra L090
dadalum 19 4 Apollonij Nanei peregrinatio p. Apolloni Tyanei admiranda opera qualia
339.1 Ayrauo NXovSeN guid 273. 2 Aqua calorem fuſum continet ſine acre ta-
men 4³³3⸗
aquarum in cælo,& ſub cælo diſtinttio 29.1
aquæ figura cur icoſacàira 30.1
Mgumentationum fallacium diniſio ex
Aanſſtotele 21.1 i½

argumenti& meih odi poteſt eſſe cmmune nomen 124.1 argumentandi modi in h potheticis 16 1.I
Ariſtotelis doctrina conſentiens cum Chri-
ſüanorum libero arbitrio 94.² Ariftotelis loci quibus declarat quid de mẽ te ſentiat 22.2 Ariſtotelis propria ratio vnica ad immor- talitatem expenditur 23.2 Arifloteles nonnullis videtur mortalitatis animorum aſſertor 20.2 Ariſtoteles in quaſtione de immortalitate obſcurus& VvVarius 20.2
Ariſtotelicæ rationis ad immortalitatem difhcultas eſt in aſumptione, non in pro- poſitione 25.2
Ariſtotelu contra Platonem dißutatio de peccatis& vitiis, an ſint inuoluntaria
158.2
ariſtotelis ſententia de ratione parandæ vir tutis& fœlicitatis 122.2
ariſtoteles didetur ipſam naturam appellare fatum 8z. 2.
ariſtoteles libertatem voluntatis noſtræ tue- ri voluit 81.2
ariſt. opera acroamatica Dexvoterica 67.1
ariſtotelis obiectiones côtra octauam ratio- nem Platonis ad immortalitatem 19.2
ariſtotelis opera ynde diſtincta in acroama- tica'exoterica 106.2 ariſtotelis cum Platone cõparatio Aificilis p.
Ariffatelis&æ Platonis in philoſöphando co-
ſuetudo p.
ariſtotelis cum Platone comparatio in Ethi-
cis— ariſtoteles certat cu platone de hilabybi⸗
principatu. ariſtotelis cum Platone comparatio philoſo-
phis neceſſaria. ariſtoteles in Logicis quomodo à Platone diſ ſentiat, vel cum eodem conſentiat p.
1NDEX.
ariſtoteli animus tabula nuda 35,r ariſtotelis diſputatio contra ſummum bonuũ Platonicum 106.2 ariſtotelir opinio de intellectu agente cur ſ queadeo obſcura 55.2 ariſtoteles cognouit animi quandam funttio nem non communicantè cu coryore ſ6. 2 ariſtotelis ſententia de immortalitate eſt du bia 2.2 ariſtotelis rationes contra eos qui animu po- nunt in harmonia corporis 10.2 ariſtoteles non eſt auſus dmones aperte im- probare 338,1 ariſtotelis locus de mente extrinſecus adue- niente, mals expoſitus d Simone Portia 52.2 ariſtotelus rationes cotra Platonem de vnio- ne ciuitatis 163. 2 ariſtoteles videtur dæmones irriſiſſe 336 1 ariſtotelis ſententia de reſpiratione 431 1
ariſtoteles repudiat ideas 181 1 ariſtoteles& Plato circa materiam in quo conſentiant& differant 181,1 ariſtoteli Deus ynicus 2401 ariſtoteles cur non egerit de pllogiſmis h- potheticis 164.1 ariſtoteles quo animo Platonem exagitet in pbiloſophando p. ariſtoteles cur nò ſatis doefinitè do animi im- mortalitate loquatur 14.1
ariſtotelis ſententia de mundi æternitate 283.1
ariſtoteles contra Galenum defenditur de modo Indendi 403.1
ariſtot. ingenium in biloſabando 337.1
ariſtotelis cum Platone conciliatio de modo videndi 1 4 O. I ariſtoteles de ſomni cauſis contra Galenum defenditur 413,1 ariſtoteles contra Cardanum defenditur de modo Yidendi 407.1
an te tgra ochl Iijleli 4 gane d i enmmn tnſtetlle non dec unſtati 4
njb- 1*† Anlua k 42. Kiſaulume 1 vilen„. trllutlan dn ſmnui 3641 rkaekem de pnata Aen an uam n enſelele ft ken uit n ſerpue in nirelen aiſttalnast u an.
git. entan heren
lwa A. vne tun.
Ta tt. unft
taula
M a wean⸗
Fr unkd in nneft
rettru
—
euus u
—
tra N
7
Aaimt ar Fade„ terum
anſutlude len un ſunedt ue„ dnifaeles An detuna zueneyr een vrpere
1
I eejkanal ſenr imeln
enatur urn, m
ſtetaln ſon Aene ne
anſtteln Chn ſan Ciarum
V tilknj nil an ſanmn im enittt a
eiſtrele ſe„ 90„
(ontra* num

b
daue 1 ¹
10 ch ure ſammun bon
106.2 tur ſ 1 6.4 tt animi quanqan 4 nunzcant? 4
ecu coryore dore ſ6. i4 de immortaltn⸗ Rau
de int 1 1 le d 4 Lente
1ſ. 2 1 Con.„ d tra eos au auma
vnia corpon
10.2 X. erte mn. 4 hai ment 1 iems e extnuſecu adie. expeſitus d Simone Da-
2. ſt auſus demones
StrA P. Nes cotra Platonem de Dwuo. 163.1 etur demones inißſe 3z61 enti 4e rApuratione 4311 di4t deds 6l . flato durta matenam in Ll
t& dfrant 6 Ynacus 1401 non egeru ui,linjuibh- 164,1 0 animo Nlamem eragiten indo 9. ns ſatus arfuitedi uimiin⸗ tte loquatur 14.1
ntentis de mand'cteuuttae
nntra Galaum dfmäiur lend 4ozll . 193,: 1. 7 uann i.Aulalahbemdr 3S7 5 dn o demad- ne conalath 4071 Gulenum 41v1 Anum ôfemtitur d 409
am Pato
ſoman cauſi coytr 4* ntra Car
lendi
1INDEX. ariftstelis cum Platone comparatio de na- e maſcula b 159.2L tura oculorum 398.1 ariſtotelu rationes contra recordationẽ vi- arifootelis cum Plat. comparatio in diſtin tæſ uperioris à Pla tone peſitam 14.3 ſtuone principi facultatu animi 470.1 ariſtotelis cum platone comparatio in phy ariſtoteles vſus eſt fati nomine, ſed fatum ſicis„
non declarauit 82².2 ariſtotelis ci Platone comparatio in quæ ſiione dc numero principiorum 181.1 ariſtoteli pleraque 4 veteribus I heologis attributa, quæ ab eius dottrina aliena 84.2 ariſtotelis rationes contra Platonem de mo do videndi 4⁰2.1 ariſfoteles non vult ſomnia immitti à diu 364.1 ariftoteles multa vſurpat ex Hippocrate, quem tamen nuſquam nominat 477.1 ariſtoteles reſpirationem diſtinxit ab eccul ta perſpiratione: in quo à Galeno falso reprehenditur 430.1 ariſtotelis comparatio cum pythagora& platone in doctrina de principiu elemẽ- torum 305.1 ariſtotelis cum Galeno compar atio in quæ- ſtione de medulla 384.1 ariſtoteles non videtur animum humanu ponere priorem corpore 384.1 ariſtotelis ſententia melior quàm Platonis de natura oculorum 401.1 ariſtotelis ſententia de mentis humanæ o- rigine 4/8.1 ariſtotelir& Galeni comparatio in bran- chiarum vſu 432.1 ariſtoteli videre nos partim recipiende par tim emittendo 40/.1 ariſtoteles ſenſus ſedem non ponit in cere- bro, contra geb. Foxium 39 2.1 ariſtot. ſententia de metempſychoſi 386.1 ariſtotelis ſententia contra thagoreoru Jiguras 302.1 ariſtotelis& platonis ſenteutia de Pene-
ariſtotelis methodus in philoſophia p. ariſtoteles damnatur à Tertulliano, lau- datus à D. Hieronymo p. ariſtoteles ingularis methodi artifex 6 6. Ariſtotelus Ethica quomodo ſint diſtincta .1 ariſtoteles nullo loco videtur apertè expo- ſuiſſe ſuã ſententiã de demonibus 335.1
ariſtoteles animum ponit in corde 472.1
ariſtotelis materia prima ab Ariſtot. quo
differat 182,1 ariſtotels& platonis rationes de mundo cur vnus, examinantur 287.1 ariſtoteli vtrum ſedes primi ſenſuu ſit in corde 390.1 ariſtoteles à plinis reprehenſus de piſcium reſpiratione 4³3.1
ariſtotelir rationes contra Platonem de na
tvra oculorum 400.1 ariſtoteli qui motus ſimplites 297.1 ariſtotelu locus de anima compoſitione pla
tonica 311.1 ariſtotelis, Platonis& Galeni comparatio in diſtinctione ſaporum 42²0.1 ariſtoteli cælum animatum 325,1 ariſtoteles excuſandus in quaſtione de re- ſpiratione piſcium 434.1 ariſtotelis ſententia de Dei nominibus va- riis 266.1
ariſtotelis varia teſtimonia de Deo 240.1
ariftoteli& platoni quorum ſit ſcientia 29.1
ariſtoteles Dei eſſentiam,& altianem po nit in contemplatione 241
arifloteles de epinione ylatonem reprehen-
Ait 31.

8
8
1
4
zriſtoteles an ideas apprsbauerit 222.1 ariſtoteles de Deo pit᷑ loquitur 239.1 eritotelis vnica ratio ad immortalitatem in lumine natura omnium optima 65.2 ariſtotelis in moralibus explicandis inge- nium quale b 104.2 ariſtoteli Deus mouet quidem, non tamen mouetur 272.1 ariſtoteles ideas ſeparatas in plarone, quo- modo exagitet 203.1 ariſtoteli quid imaginatio, contra Plato- nem 32.1 ariſtoteles Platone ſuperior philoſophandi
met hodo p.
ariſteteles in phyſicis platone ſaperior p.
ariſtotelis acumen in diſtinguendus elemé- torum primis qualitatibus 293.1 ariſtoteli Deus vnus 175.1 ariſtotelis& Platonis comparatio in quæ- Rione de ideus& vniuerſalibus 204. ariſtoteles quomodo poſgit in Scholis tracta
ri commodius 214.1 ariſtotelicæ rationis ad immortalitatem, fundamentum 24.·2
ariſtotelis ſententia de diuina prouidentia 175.1
arißtoteles in ideis quid potiſsimum ſoleat reprehendere 203.1
erifooteles Deum cognouit: ſed in printipii ply ſicu, non poſuit,& quare 181.1
1INDEX.
ariſtotelir explicatio 1. cap. libr. I. Phyſic. 146.1. ariſtoteles duplicem methodum explicat
in Analyticis& Topicis 140.1 ariſtoteles cur à Platone diſſentiat in quæ- ſtione de mundi origine 28 2.1 ariſtoteli&; Galeno piſdes quidam mani- feſte reſpirant 432. ariſtotels exylicatis in conciliatioue locs- rum de ſede primi ſenſus 392.1 ariſtoteli cœli natura qualis 322.1 aruſtoteles quomodo naturam t⁴ασ cat 336.1 Arbitrij libertas an poſgit cum faso con ſi⸗ ſtere 97.2
rrithmetica Geometria cur magu propris numerenfur in Mathematicu, Judm Muſica e Afſtrologia 176.1 arteriæ venaram nomine contsnentur A-
pud veteres 387.1 artium compendia an debeant ſemper à definitione incipere 155.1
artium duo prima genera plaroni 116. 2 artis diſerendi apud A riſtotelem diſtri- butio 45.1 artes quomodo per analyſin inuetæ 142.1 artium compendia qua methodo ſoleant explicari 73.1
aſcenſus ad Deum quomodo parandus 6.1
aſcenſus ad ſummum bonum quomodo ſit
ariſtoteles Platonem reprehendit, quod vir parandus 105.2
tutes omnes dixerit particula⸗ pruden- aſpectus radius quomodo refiefti dicatur tiæ 1²25.2I— cum non ſit corporeus 416.1 ariſtotelis ſententia de Deo 237.1 aſpedlus medium debeat ne&ſſe plenum a- ariſtoteli zuantum tribuendum 196.1 liqus corpore, an inane 411.1
ariſtotelis qualus diſtributio artis diſſeren-
di 4 ſ.1 ariſtotelis ſententia de fato 82.2 ariftotelis cum Platone comparatio, in ra-
tionibus quibus probatur diſtinctio par-
tium animi 473.1
3— 1— 4 4 B 4
—
aſpeitus reliquis ſenſibus dininior 401.1 aſpectus natura ignedne ſit an aquea 39 8.1 4ſpectus& tactus due primi ſenſ us, ſed ra tione diuerſa 291.1 aſpelus E tactus quales ſunt inter ipſas
ſenſus
1tu²s 493 rult nnt ultu exan n anns gg nal zuee
9 da M aun
1 4 uundu pslub i
— —
4
Me de
ſhn num 1 ſumie 8 dqunumie Alanaßude en Alan nurtaluan puaer
—
aaanf
17.¹
Aluniſin kumeg mundu din
Aucaten in vuüen
mabomt* trtaſe
6„ auditu in oit lal Auernir tunn Sddenaf
ſin tune
auernes(im uch 9 durum un
uuruns bn— Deunn 168.)
auerrniesne witce autrnii ip e ncel ature⸗ dhe e⸗ Aügulnu in Aaun antie ahutunsienn tery läimein e deen b uaguſinu N nan V henedea on aAguſtnu d hneh fnbauit dü* apfin phe ete Aas Apuſnuu 5

10 Leap. i 1 19h.r.
em me
„ meinlum explicat
O Tapun 140 1
Aatone diſtenten. latone diſennam
que- di origine
Q Ir * b. Ll enne piſc
ſees quilam ma.
4 tatis in einellutuge /ue † 1 5 rimi ſenſus 392,1 atura qualij l
nodo naturam gaie 4 tas au poſit cum 8 .* Jad Co .*⁸ ◻☛σ Geomerria cur magin merentur in Muhematicu ca Aknlgu 176.1 arum Name dontznentura- 64 pen dia an Alleut ſamxer ie incipere 1ſje dr ma genera hlanmi 116.2 ndis ud Aℳ njutclm oin. „ 9₰ thl 50 per 444,1u Mlet 1424 m 7 endis fus methocl ſlem 7 731 d Duun /umadda zarilu 6. A dmmum lenum luumabiſt
( 1074 r4dus jumai nſel aucatu 416,
10 It cirporeus .. medlun Aobeat neſeſleun corpere, n mane 411Ä relijus ſcuſibus Auunnur 4olal De,, 1 gneane 37 40 be AAfArd uen 4
. ſAn 2 1 due run ſenu 3 adud 3 1”
1 Her, 4
rnte3 ◻☛ʃℳ4
4 mualei ſan 3
1 ND ſenſus 291.1 „ſpectus radius quam varis corporibus ob- iectus excipiatur 416.1 appectus natura aqueæ potius quam igneæ 399.1 b Altra ſunt in Deerum numero 297.1 aſtra habent ſenſum juendam,& intelli-
entiam 297.1 aßfra blatoni animata 32ſ. aſtris etiam ſenſum ineſſe 325.1 aſtronomiæ vſus 170.1
*
aſtronsmiæ cum muſica comparatio 177.1
Athanaſius rationem Platouicam ad im mortalitatem magna ex parte probauit 17.2
Athanaſii ratio, Deum eſſe vuicum, quia mundus vnican 290.1
Altica terra quare videtur Plateni pri- ma hominem procreaſſe 367.1
auditus in nobis qualis 395.1
Auerrois conira Galenum opinio de re-
ſpiratione 436.1 auerroes Galeno obiicit ignorationem logi- carum artium 436.1
auerrois opinio de Deo quo modo cogneſcat 258.1 auerrroes non tribuit cœlo materia 19ſ.1 auerrois opinis de intellectu agente 44.2 augures Romæ quales 366.1 Auguſtinus male platonem arguit inco- ſtantiæ 317.1 auguſtinus fatetur deceptum ſe Platonis leclione in quæſtione de mundo 283.1 auguſtinus Platonem reprehendit in quæ- R one de auimo 34.1 auguſtinus recordationem vitæ ſuperioris probauit aliquando cum Platone 12.2 auguſtini opinio de metempſycoſi 371.1 augnſtini quæſtiones de animn humani o⸗ mgine 479.1 auguſtinus de animalii procreatione vla-
E X. touem rep rehendit 160.1 auguſtino demones ſunt acrei 343.1
auguſtinus aſſertor liberi arburi 92.2 auguſtinus de aſtris dubitauit an eſſent a- nimata 3 26.1 anguſtinus prabat ideas 193,1 auzguſlini testmonis homiues quidam ma icis artibus in iumenta conuerſi 377.1 auguſtini rationes contra recordationem Mtæ ſuperioris a platone poſitam 13.2 auguſtini ſententia de animi ſede 472.1 Auguſtus Cæſar aram extruxit primoge nito Deo 348˙1 Muicenna spinio ad metempſychsſin per- truens 376.1 Auratus fælici/ſsimus in reſtituendis li- bris veterum 189.2
B
J kaue ar quis in vita hac 107.2 Belluarum& hominis iudicium quo diſſerat 27. belluurum an ſermo quidam ſit 66.2 Bernardi ratio ad immortalitatem, cum
platoenica conſentiens 7.2 Beſſarqj Cardinalis opinio improbatur 14,2 Beſſcrionis ſententia de idearum ſepara- tione 104.1 Beſſuris de comparatione Platonis cum A- riſtotele in materia 183.1 Bonum ſummum in qus à platone; sfitis 100.2 bonum ipſum cur pulchro ſuperius 274. bonum ſummum nen facilè poteit inue- niri, nec tutò cum omnibus communi- cari 100 2 bonum& pulchrum quomodo ſe habeant ad inuicem 274.1 bonum ſummum Platoni in idea ert po- B

1NDEX.
ſita 107. 2 1 8 3 f. d Bonorum gradus& genera qudm variè a platonicis diſtinguantur 108.2
boni filius Sol quomodo dicatur 10. 2 bonum ab ſolutè quid 100.2
bonum quomodo omnia appetant 139.2 bonum quodammodo appetere etiam eos qui ſua ſponte laqueo vitam finiunt
139.2 benum ſummum cur non eſt communi-
candum cum omnibus 106.2 boni ſummi explicatio juomodo tentanda
105.2 bonum ſummum non aſſequimur viribus
4 2 noſtri ingen 10. boni ipſius cum lumine comparatio 2641 Branchiarum vſiu in piſcibus 432.I
C
Auoeiuοric guid,& vnde dicta K 103.2 Caloris& frigoris natura& cauſæ pla- toni 396.1 Calor homini natiuus, igneuſne ſit an cæ- calor non eſl anima„ſed tantum primum animi inſtrumentum 382.1 calor natiuus reſiſtit putredini, externus eandem inducit 44 2.1 calor natiuus quomodo diuinus ab Ari-
ſtotele dicatur 21.1 Cauſa efhiciens duplex 280.1 cauſa exemplaris qualis 280.1
cauſa dealis non est ab ipſa forma ſcpa- randa 280.1 cauſæ metap hyſicæ quales 174.1 cauſa ongsnica an nouam ſpeciem faciat ab æliu diſtinctam 280.1 cauſæ quales in partibus animalium ⁰⁵-
ſſſſſ
ſaderandæ 380.1 Cardanus parum piè videtur explicare Cbhriſti geneſin 75.2 Cardano morbi demones quidam ſunt
349.1 Cardani rationes contra Ariſtotelem de
modo videndi 407.1 cardani opinio de intellectu agente, perni-
cioſa 54.1
cardano animus noſter ſecundum Platont
fubſtantia vnicus 465.1 cardani maxima licentia in quæſtione de demonibus 340.1 cardanus de metempſycho reprehenditur 336.1 cardani rationes contra Ariſtotelem de modo videndi 402.1 cardani parum pius animus inreligionem Chriſtianam 341.1 cardanus demoniacorum cauſam retulit ad humorem 349:1 Carnis nomen quomodo ſit accipiendum
in Timao Platanis 246.2 Cari à veterno diſtintłis 240.2. KAo:s quid 239.2
Calam platoni ſit ne natura ſimplex an mixtum 294.1 cælum Auerroi non componitur ex ma= teria& forma 187.1 cælum quomodo dicatur quatuor elemen- ta continere 297.1 cæli nomen pro mundo, Platoni 22 Ariſt.
frequens 292.1 cælum prater animam informantem in-
diget intelligentia aſsiſtente 325.1 cælum Ariſtoteli animatum 327.1 cælum Origeni animal 326.1
cæli motus aà qua animæ facultate 325. 1
cæli in mundo partium eius motus 308.1
dl moluU
. e 90 alim Kin ſan † uud alten
4 d rtuue aum an
tur 341 tcuhu 6 e
u, a Bhua Aluaurs. N uui alianetuns dalerpu ſune zenin
Ahtrus 1 d 14 Aut
eraiterur Am llatn fudam Alpender hnutr calſlu uny. hau E udn tlttbu enadn ireſl alielam dcumg im mame 83. alängan näeme 2 aalefs min u vnle chſtun ie juun tuhſta he ee zuem NAnts unyem K lekun&d nu aund d 89.
Cenabri vſu= ſral um cor
unhun Au 4 j nunum u e 5 andam 1* tein en e* nem

m p Zo. . Du viletn⸗ es 3 774 Lunt
nes 4 Contra Anktelen. 07.1
de int 18. lu enn,m,
uuu neſten ſecund
V 14.1 um Narans Nlecns 8 t. h. 4 lacentia in lüßi 3 . 340.r melem 7 Dch wynheudne
neꝛ euntra An kertlen 43 nd*
.(fooꝛnl um piuu animus uralgimn im
341 moniacurum euuſim mun „
.349. en Jumu ſt attyiendum platanir 146.,1 no diſtinuu 1402
1,9.2 toni ſit ne uun ſuxle in 94 terroi non eumymuur exm. Hrm N „nAo Aitatu uatuur tenn⸗ lert i pre mundi,PlatmiG Anf. 19u
per animam infarmantemit- elligentia 49, ente zuſl ſotelianimatum ziſel reni Animal „.
4 Jud anim fuulur
1
ads& pantum nus muu
216,1
1 ND cælum in ſuis partibus quid habeat idem,
quid alterum 319,1 cælum an conſtet portione quadam terre- Ndt 29 4.1
cælo primo con ſtantia, ſeptem inferioribus diuerſitas& mututio quomodo tribua- tur 319.1 cæluin in ſuo molu non admittit raptum
322.1 cali natura A riſtoteli qualis 322.1 cæli concentus 319.1 cæli corpus qusmodo particeps eiuſdem& alte rius 312.1
cali motus circularis à que& quomodo excitetur 298.1 cælum Platoni Deus quidam 326.1 cali pars dextra& finiſtra qu 318.1 Caleſtia corpora an materiam habeant, & qualem 184.1 cæleſtibus corporibus ineſt materia vt& ſubiectum 185.1 cæleſtium erbium formaæ motrices duæ 283.1 caleſtis regionis cum elementari compara- tio 323.1 cæleſtit motus tur in orbem 297.1 cæleſtium orbium quis numerus 323:1 caleſtes ſpheræ oto qusomodo ſæ habeant in toto corpore cæleſti 322.t caleſtium& horum inferiorum mate- ia quomodo eadem& diuerſa 185.1 Cerebri vſus ex A riſtotele ad temperan- dum cor 477.1 ctrebrum Ariſtoteli expers ſenſus 393·1 cerebrum quem vſum in coypore habeat ſe cundum Ariſtotelem 38 2.1 cerebrum an neruorum orig apud Plato- nem 389.1
E X.
cerebri praparatio ad excipiendam par- tem animi principem 382.1 Chriſtiani contra demones armandi cru- cu imagine 342.1 Chriſtianis nefas dubitare de damonibus an ſint 339.1 Chriſti& demonum admiranda opera
quo diſferant 339.1 Chriſtus an Platonem legerit p. Christo nato demones conſalti, non reſpon-
dent 340.1
Chriſto ceſſerunt demones 340.1 Chyyſippus à Galeno reprehenditur de na tura perturbationum 146.2 Cibi ad ceclionem praparatio qualis 387.1 cicero malè platonem reprebendit 13.1 Cicersnis locus prima Tuſculana de ani- mi quinta eſſentia, exylicatur 368.1 ricero male Peripateticos de ira reprehen- dit 124.2 eicero in planetarii ordine ſequitur Chal daæos, potius quàm Platonem 324. ciceronis ratio contra Peripateticos de per- turbationibus 133.2 ciceronis locus alius defenſus coutra Logo- dædalum 233.2 ciceronis locus contra Togodædali temeri-
tatem deſenſus 232 2 citero reprehenditur in comparatiune vi- tæ acliuæ cum coutemplattua 13.1
ciceronis ſententia de conuexione virtu tuu omnium 125.2 circulus interior& exterior in cælo, quo- modo debent intelligi 318.1 ciuitas natura prior domo, quomodo dica- tur ab Ariſtotele 228.2 ciuitas optima platoni ea quæ maxim eſt vid 163.2 colionis differentiæ&gradus 386.8 3 17

1NDEX.
cogitat io humana ala eſt animi,& re- cordatio vitæ ſuperioris 27.1 cagitatio ad ſermonem quomodo ſe habeat 32.1 cogitatio quid 24.1 Cognit:onis naſtræ biecta qusmodo a Pla tonæę ditzidantur 29.1 cognitisnis noſtræ diſinctio in gradus tres ex Platone 177.1 cagnitionis noſtræ gradus eordo 29.1 cognitionis naſtræ duo obiecta 205.1 tognitionis modus in demone bono& ma
lo quo differat 358.1 Colores natura ſua lucidi 399.1
colores quomodo à lumine ſuum atum re- cipiant 410.1 coloris natura arguit radium aſpeltus eſſe igneum 399.1 colorum ratio& varietas ex Platone 406.1 plato vult aliquid de corporibus coloraris efferri ad ecnlum 407.1 Compæaratis platonis cum Aristotele dif- Heilis p. domparatio Platonis cum Ariflotele om- nes philoſop hos exercuit p. comparatio platonis cum Arifßotele Philo- ſop his neceſſaria p. comparatio platonis cum Aristot. à qui- hus authoribus tractata 3 comparationis in platone& Ariflotele neceſgitas p.
compdratio platonis cum. riſtotele in e-
lementorum proportione 293.1 compendia artium ſeruant aliquando cdν
1.„1 1.— 7 juncti m du plicem methodum 15ſ.1 ee 271,, compendia artium qua meihodo foleant 7* 4 325 explic tr1— 73.1 Confatalia quæ dicantur 270.2
. 3.— Concrette quibus e* CAn, 14 eaciatur
85.1
3 3
2 7 6 0 5 Conſiſtere Philoſophis quid ſit 212,1 Contarenus Cardinalis malè platonem re
prehendit 2921 Con templatio pluloſophorum omnium bea tißima 12.1 contemplationem antecedit animi purga- tun 4.1 contemplationem in natura omnia quo- dammodo appetunt 10.1 contemplationis obiectum Deus 10.1 Continens cauſa Sroicis& peripateticis qualis 381.1 Contingentis 22 poßsibiliu natura qualis ſit 71. 2
contingentia quomodo conſentire poßint cum diuina prouidentia 77.2 Contraria oriuntur ex ſe inuicem, tantum aduentitia quadam vi 2.2 contraria prima Ariſtoteli qualia 182.1 C ordis vVaria temperatio 4 pariat memo- riæ differentias 33.1 cordis dtaſtole& ſistole. qualis ſit actis
4311 Cornelij celß medicina non ſatis cognit⸗
aut illustratæ 300.2 Csrpus animi ſepulchrum 37 4.1
corporis& animi Hmpathia 67.2 corpus nullum eſt omnis mutationis exper: 297.1 corpus animi carcer,& amicum domici- lium à platonicis appellatur 68.2 corpora multa ſolida, ſunt etiam pelluci- da 250,ʃ2 œrucis imagine armandi contra demoues 3 42.1 crucis aduentu repreſſæ ſunt demonis præ- ſtigiæ 34 2.1 crucis ſignum quantam vim habeat con- tra demones
2 341.1 KHBirh(toy quid 27.1 Cubica fegura, cur terræ 303.1
14 autiuu na.* lamadt
tatur 4 Dmon 9 ni Li-uns .
. era
Demon n 9 at* Hu S 1e ilh 4 b Amuai.An 5.AS Amme ge Cudans gula mme nn 14 dr 12 mun fe n Duu: Mic 47.
lennne ue dagrum⸗ frie lnunts 4dn Pſchan 346. une 4um ſ furten enans ai is vel⸗ ln imuai ki nu fuu a kur erl 3411 leman ma u Biuita zſſ.. emonet qam 14 ſer
4hchb
nlwud
lemane⸗„. 7 1
mginites man hunr etur eryliran i Ptur⸗
moner een eiſe inam e pn S8. dnanes ur n tar demanl ann 38.1

ſophis Juil 2
rd„ 4 212 rdin alu ma Da 21
24,1eph 3 aor
1 4 1 6 11— phoran umnuum be⸗
W 121 em antecedir 4nm. purg dem 1½ natura Dm- petunt
nis ebie lum Deu
41 zu. 10. uuſa Ftorcis E den 33 Nüatereu N uu 4 quemode eun ent 88 rre wlen n preuidentia untur ex ſe muitem, ianma a quadam vi 11 rima Ariifoteli ulis 1d. a tem peratis an yanatnme rentias 31 1
kole E ſilhe, maluſt d
E peſebalu nahs
lß medliema un ſuuoyni lrata 300,1 7 1 imt pulchnn 37½1 animt/ njalhi 674 lum eſt omnu metamutahen
ni carcer, O miam qma⸗ platonieis arelau d nalta ſelida ſintetian l
1
Ag ine armandi contra Anunes ₰
luentts renneſeſant Imunure
zau aum quankam vim hltat en⸗ „ 1 1 1 mones 3 ⁴! 4 8
grura, cur terte 7
1 NDEX.
Jaueia natura quomodo ab Arift. eſe di-
catur 336.1 Denzon muadit aliquando corpora Vitroru non omnino improtorum 356.1
Demonu boni& mali cognitlonis modus quo diſferat 358. 1 demonibus ſubiccta quæ infra Lunam& terrena omnia 327.1 demones ſunt Atrei. D. Auguſtino 343.1 demones qui Facio Cardano apparuerunt,
uales 374.1 demones mali an aliquid poſiint in cæle- ſtia corpora 373. 1
demon offenditur Diui Michaelis imagine 347..
demones puriores Deorum apud nos inter- pretes 331. 1
demones authore Pſello non ſine corpore
346. 1 demones Dij quidam ſunt intelligentiæ
participes 327.1 demonis allicientia verba qualia eſſe ſo- leant 355e1
demones fubteꝛranei quidam, quorum hi- ſtoria explicatur ex Georgio 2 gricola
345 1 demen malus diuinitatis eſt æmulus 355.1 demonet Juo modo aſpectabiles ſint ʒꝛn- aspeclabiles 344. 1 demones mali multu poſſunt in hominis imaginationem 354-1 demonibus non videtur opus Ariſtoteli ad explicationem naturæ 338.1 demones eſſe,omnes coſentiunt 335.1 demonum cum hominibus communicatio 338. 1
demones quam variè cum hsminibus ver- ſentur 35 1. I
demon malus Dei naturæqᷓ ue eſt inimicus 35.1
demones quidam ex hominibus fali 331. 1
demonum ſex genera 330.1 demonum natura veteribus non ſatu co- nita 333. 1
demonum malarum poteflas in hoc mun- do inferiore 353.1 demones miniſtri Deor qui præſunt ſin- gulis prouinciim 361. demones quo modo ſpi ritus⸗ dicantur 343.1 b demones poſt Chriſtum natum, tonſulti nõ resᷣpondent 340.1 demon malus quodam modo eſt ipſa falſi- tas,& malitia 355. 1 demon plotini quali⸗ 339.1
demonis nomen multiplev 330. 1 demonum malorum diuiſio 331. 1
demonum vita periodus qualis ſit Plutar-
cho 344. 1 demon malus ſubit humana corpora du- pliciter 376.1
demones aliquando ſemen emittere 346. 1 demones quo modo aerem agitent 344.1 demones variarum artium profeſſores 4.1
demonum diuiſio ex Arippa 334.1 demones an mortales 344.1
demonum cum Platonicis familiaris com- municatio 339.1 demones ementiutur Des naturæque ope⸗
ra 31.1 demonum& Chriſti admirãda opera quo differant 339.·1
demen humore melancholico delectatur cum eodemque plerunque expellitur 349.1
demones an incorporei 343.1
demonum praſentia nulla pars mun di de⸗ Ntuta.341
5

*
1
3
1 I
Demanilus terrori ſunt martyrum ſep ul- chra 341.1 demon qualibus in rebus homines ſfuper- ſitione impleat b 352.1 demones quantum poteſtatis habeant in hominem 372.1 demones mali Chriſto ceſſerunt 340. G& 341. 1 demon bonus in ſua cognitione non errat malus autem plerunque: idque quam- obrem 358. 1 demones Dteorum& hominum ſunt in- terpretes 334 1 demones Chrifto ceßiſſe etiam Porphirius teſtatur 341.1 demon bouus ſemper eſt Dei miniſter 351.1 demones infinitorum morborum cauſæ 347-1 demon intelligit ſine diſcurſu 358.1 demones boni non poſſunt ledere 332.1
demonum duo prima genera 352.1.
demones conſtent ne corpore aſſumpto tan- tum an informato 343.1 demonis inconſtantia non eſt miranda
349. 1 demones an poßint cognoſcere noſtras cogi-
tationes 359.1 demon quo modo incorporatus dicatur 279. 2
demones an cognoſcant futura 35 9.1 demon quid ſit& qualis 342.1 demones qualem rerum cognitionem ha- beant 317.1 demon malus magna ex parte inuocatur per ea quæ de noſtra religione deſum- pta 376.1 demonum cum caleſtibus intelligentiis cõ- paratio 1 359.1 demones boni circa ea quæ ignorant nõ di- cuntur propriè falli 358.
3 8.. ““ 3— 4 . ſ“..&.
1NDEX.
demone correpta loquitur harmen itsè, quæ nunquam viderat hatmenios 347.1 demonibus terrori crucus ſignum 341. 1 demõ vitæ noſtræ comes e director 114.2 demoniacæ mulieris in agro Laudanenſt hiftoria 348.1 demoniacorum cauſam qui philoſo phi G medici ad humores referre conati 349.1 demoniaci loquuntur plerunque lingua immota 350.1 Deus an res ſingulas cogneſcat,& quo modo 256. 1 Deus quo modo in cælo eſſe dicatur 316:1 Dij minores quo modo intelligant ſecundu plotinum 256. 1 Deus ſolus eſt omnino indiſſolubilis 5.2 peus E natura quo modo nilul fruſtra
facere dicantur 361. 1 pei actus intelligendi idem cum obiecto 220. 2 peus quo modo res ſingulas cognoſcat 217.1 pei cõmunicatis non eſt cum omnibus es- dem modo facienda 230. 1 Deus an iraſcatur 69. 2 deificatio hominis quid 274.1 peus immemorabilu an pie dici poßit 221. 2 Deus& homo in quibus cõmunicent,& differant 4 2 peo primogenito ara extructa ab Augu- ſto Caſare 340. 1
pei& hominis quæ ſimilitudo& dißi- militudo ex Gregorio Nyſſeno 7.2
pei cum homine cognatio in ſumma lege 8. 2
pens& Pei filius quo modo à Mercurio
explicetur 291.1 Deus quo modo Hintelligat& intelligatur 223. 2
1„. .. ndn Deus vuntc Ann n6 4 1 veu m8 Wnun⸗ miſe un 4—. yudl fati ſaanſcht K1. 1
hitanen va dich ade Pnlan deiminann cot di vucum cend e pytran vn egnuſ I8 tent deus cogno I poba— mattone U? perne vitognd en, C ſeluumn dumergie Ainl lum an dußß nuus nie telbga beui deu curende iyofin Deus quat in au 2ſ2. dei nommet uii nuils u dam viu guila 8 ec. tlleeſte 2 nuu ſuon fdi I imuu zo dn le. laſß nehmn hru num mu en Prn di lue 2 pme⸗
A mm dn em den
Deo deng.
ne⸗ eim d
—1— be. “

erat harmenigs
ari crusu ſgꝛum 6.
— 4gr. Laulinen
cauſam zui muge
umores refen unan
uuntur plerinna lanu
ſingulase 3 5 eognſet 9 16. l Juo modo intell'7ant ſerunas lue maddo iatalit eauii P6.
1. ſolubli ſer tura quo mala nihil fuh antur ele
telligendi den cum thieck
4— 7„* do in cælo eſſe diratur
tomnino ndAu
c.. Ado res angulas cog ſ 2 1 15 Cen(41
7 catio nen eſam mulua- * 8 9 acienda 1930,1 ſcatur 69. 1 eminis qul hl emarabilu a w dun ugi
omo in Juiu comunttent, C
e 4. enits ara ernctad Ar 8. o! luudi G dh- ex G rexeru VIem 70 3 unnuge 913[1 8
ire
. 6& omunw quæ ſim 10 omine coguaij
*
pe hluus 7 uT L 6
ddrme.
uo modesMerhn z9l
Diutellret G iniga
1NDEX.
peus quia ipſum honum, malorum cauſa eſſe non poteſt 269.1 Deus quo impul/us ad procreationè mun- di 283.1 peus vnicus, quia mundus vnicus, Atha- nd 7 rat³ο 290. 1 Deus mundum procreando an in ſe rece- perit perfectionem nouam 284.1 Deus eſt paucorum cauſa, quæ bona ſunt 81. 2 Deus an nihil potuerit procreare niſi ex ſubiela materia 287.1 Deus obiectum contemplationis 10.1 pei nomina quadam cõcreta, alia alſtra-
cta 267.1 Dei cum centro comparatio 267.1 Peus cognoſcitur ex operibus 232. 1
peus cognoſcitur à nobis partim per affir- mationes, partim per negationes 26 6.1 pei cognitionẽ qualem,& quo modo aſ- ſequimur 107.2 Deum extra ſe nihil intelligere A rictote- li cõmune cum aliu philo ſophis 254-1 peus primum intelligens,& primi intel- lagibile 261.1 Deus cur omnii copoſitionis expers 271.1 peus quare moueri aut mutari nõ poßit 2ſ2. 1 pei nomen platonicis quid hignifcet, e quibus accommodetur 360. 1 peus quid entelligat& quo modo, difh- cile eſt explicare 254. 1 peus quo modo eſſe dicatur actus purus omnus potentiæ exꝑer*s 243.1 deuſne melius an priuatio dicatur mate- riam mouere ad formam 214.1 Deus quæcunque immediatè procreat hi⸗ dat immortalitatem ſecundum Plato- nem. 3 61.1 peo verius negatisnes quam afh matio- nes tonueniunt 279.1
peus quare phy ſico motu moueri no poſ- ſit 273.1 peus quo modo probetur à Platonicus Cor-
oru omnino expers 226. 1 Dei& ſolus diſsimilitudo 265. 1 Dei cognitio difficillima 230.1 peus& materia duo quaſi extrema in
vniuerſo 24ſ.1 peus melius explicatur negationibus qud 266. 1
affirmationibus peus quꝰ modo pater cognominélur 268.1 pij an quidam dici poſeint no participes intelligentia 243.2 peus no eft obieflum noſtro intelleclui ac- commodatum 262. 1 pens cognoſcit omnia antequã fiant ea
in ſe 257.1 peus quarè ineffabili 225.1 peo quicquid inet deus eſt 258. 1 Deus quart dicatur ipſum bonum pul-
chrum 224.1 Deus cur ſe ipſum tantum dicatur intelli-
ere. 251.1 Deus in cælo vel potius ſupra cæli ſecun-
dum Ariſt. 241.1
Deus ſuperior omni neceßitate 78.2
Dei præſcientia etiam ſingulariuu 85. 2 Deus quo modo ſpiritus dicatur 276. 1 Dei actus in ſempiterna cõtemplatione 247.1 Deus quouſque Ariſtoteli cognitus 237.. Deus quo naturam ſuperet in rerum pro- creatione 287. 1 Deus à quibus poſitus torporeus 127 6.1 Deo nõ fuit muteria neceſſaria ad procre-
ationem 286.1 Deum maximè latere eundem maxt- me patere 231.1

1
1
ſit Deus in intelligendd ipſe ſibi ef pro obie-
—— 1 N D E X. 6 5 71 5 9 Deus qusmodo mala cognoſcat 260.1 Deus ſummus in intelligendi odo qus
Dei attus agit ſine organis 50.1 Deus Platoni neque mouet neque mouetur Ariſtoteli autem meuet quidem, ſed non mouetur 272.1 Deus quam variè nobis intelligatur 227. 1 Deu quænam attribuantur 224.1 Deus quo argument intellig atur ſimpli- cißimus,& maximè incorporeus 275.1 Deum neque intelligi, neque intelligere quo modo dictu ſit à platonicis 107. 2 Deur qus modo ſe cotempletur ſemper ni- hil extra ſe 251.1 Deus vt intelligit, ſic intelligitur 261.1 Deus nullo entium geuore poteſt proprie contineri 271. 1 Dei cum priuatione Ariſtotelica compara- tio 213.1 Deus Platoni& Ariſt. mundum regit per intermedias cauſas ſecundas 361.1 Deus qualis Mercurio Triſmegiſto 246.1 Dei comparatio cum materia 244.1 Deo qui eſfettus tribuantur à naturalibus
diſtinèti 36.1 Deus non eſt malorum cauſa 215. 1 Deus cur diſſicile cognsſcatur 270.1
Peus Theologorum ſententia qualis actus 247.1
10 224. 1 Dei cognitio quatenus cadere poßit in hu manum intellectum, vel non poſit 233. 1 Deus quo modo omnipotens,& tamen ex- pers potentiæ omnis ad materiam perti- nentis 248. 1 Deus ſic ſupra cælum vt etiam ſit in cælo,
& in omnibus quà huius ambitu con-
tiuentur 258.1
3—— 4 6 3 4 2 5 v..
differat A dius minoribus 262.1 Dei atlus, rerum procreatio& formatio 247. 1 Deus cognoſcit omnia in ſe, quia ipſe eſt in omnibus. 260.1 Dei aclio& eſſentia Ariſtoteli eſi in con-
templatione 241.1 deorii multitudinem quo modo plato ali- quando ponat 235. 1
Deus Juomodo res intelligat& procreet 268. 1 Deo tribuere ali⸗ uid potentiæ ad materid
pertinentu, impium 245.1 Dei cum vole ſimilitudo 22ſ.1 Deus ſummus Plotino, neque intelligit ne-
que intelligitur 274.1 Deus Ariststeli animal idć qus medo ex-
cuſari po ſgit 242.I Dei nomina varia quo modo fint intelli-
genda 265.1 Dei a natura diſtinttio ex Ariſft. 242.1
Dei iuffitia in relus procreandu& diſpo- nendis 268.1
Deus pater platoni non eſt propriè intelli gentiaæ particepßß 243.2
Democritus ſapores diſtinguit per Iiguras 42²1. 1
definitio rei cur primo loco penenda 46.1
definitio quo modo per provimum genus, & per remotius a69 gnanda 47.1
deffnitio quando iuitiis artium ponenda,
& quando non 74.1 definiendi rationem Socrates primus evci- tauit 166.1 demonſtrandi ars eur Analytica 71.1 dextrum& ſiniſtru Juo modo in cælo di- cantur 318.1
demonitratio ab Analyſi quo differar 51. 1 demöſtrats
4 1 5 7 Fmobratu 8⸗* 1
fente, iqgumumt KI
a lehuiio m adu
inends 4 pidlels n Ii ſlald Deun
hluu
wg n Haellie⸗„*
Aalais! ſum nmnh
ladiu 1 lne⸗
qulu
1—
Auladus p Au⸗
Gus luue 2 faliu lakärs/n Fcorun 13 b uketies 8 ratui Aacdlcan ihe iwer G mil u uj Aadlecliei en an wna nrt Jaleehe lu kla hema n duleite un ie qu vtatur 1— duleitca, un Tt en.
funende
ſana ui
daleqita 1r eurn htha de ppen 1
Aubltnaa lilhtag. 1
ltau ali 2 laeiire/* 7 7 ül CA 34 ct(A guid
Aten anph

in Inteltge, 1 m inteliana 1dh u minoribas lu
um procreab, en un O. frnata
eomniai u na in euiiſit
— r. 160,I
eſcntia; 4 5 Ariſtatel 1 mean. 241.
udinem 731 ndu b nat
laal-
44 res— tel 9. 6 inte gat Om
frauid hatent„ f 401 juid Doteuta dmaena
3 d43 unf zum 14 11 e ſumilitude uſ. .„ 3 n 4 Plotino, neue Dntealatge gitur 141 9, 1„, 141 nteli anmal idd lun mad er . 49 44† 14
1 †. A Varld qus mado ſint itel.
rA diſtinctnet ankt. 1 .
n relus oncreundi O ihh
d in reuui fric- ands O 9 169.
. 4„
pPlatoni nane mntuuli articeps 145²
12 4 us ſ4peres üingun der gines
rei cur prim l zunle
7140 M0 7 per nurimam geni Sguuude 411 uitis arnum fenena 14 ates rinuij enn⸗ 66
remofuns M.1ndo ando nos
Ij ratieuem Soct
1 Ad? 4& ſriftru Ju
zu 4
r V 5 rari 4! Anal
erai
ia ſl
ars ceur Anahus)⸗ „mado icd
88
Jhruu lnira
1INDEX.
demdſratio à prebalili ratiacinatione quo differat ex Plat. 21.1 definiendi ratio tẽporibus platonis obſcu-
ra. 166.1 definitio an in copendiis artium inutio ſit vonenda 177.1
Dialeclicæ ſeminarium naturale Jus mo- do ſe habeat ad Deum, hominem&ᷓ be lluxs 26. 1
dialelticæ partes Platoni 38.1
lialectica Platonis quatuor potiſgima ca- pita coutinet 46.1
dialeckica Platoni eſt metaphyſica„ edque qu alus 177.1 dialecticæ explicatio quare repetita ex quæſtione de naturali iudicio 28.1
Aialectica Academicorum veterum qua- lis V 28.1
dialesticæ ſabiecta ratio 45.1
Aialett icuam iudicium ex natura repetiti ʒ qui d ntineat 23.·1
qialetlici cuius nomina rebus ipſis impo-
nere 168.1 dialettica methodus Platoni ſuperior ma- thematics 171.1 dialecticæ nomine quo modo Ariſtoteles
vtatur 18.1 qialettica Platonica qualis 17.1
Tialectica Platoni omnibus ſcientiis ante- ponenda 178.1 Gvνotc gauld 216.2 dialecticæ nomen quo modo ab authore v ſuerpatum in compendis artis diſſeren-
1 157.1 dialetlica apud Arift. an ſemper prolabi- litati addicta 18.1 dialecticæ partes apud Platonicos 20.1 dialettica Ciceroni quid 205. 2 dialectica Ciceroni quid 166.1
dialecticæ nomine an etiam ars Analytica cemprehendatur 18.1
dialogorum apud Plato. tria genera 165. 1
Dxer, quid ſonificet 204.2 did)mus nimium delectatus Platonicis p. . 3„ F S 5. 1 didymus Juii,& qu] Sriyſrit p. dies magnus iu dicij, quis 322.1 ◻.* dies magnus, mille annorum 321.1
Dionyſi] ſententia de Deo, quo modo co- noſcat 256.1 di icultas redeundi à vitie ad virtutem in quo poſita 131.2 diſcurſiu, vocabulum philoſophicum 3 etſi non placeat Logodædulo 211. 2 diſciplina naftra vitæ ſuperisris recarda- tio 34.1 di putatio de methodo contra Theſſalum quæ capita contineat 158.1 diuinæ perſona tres Videntur à Platonicis adumbratæ 235.1 diuinationi per ſortem quando locus 363. 1 diuinatio à demon ibus 327.1 diuinationis modli arte conſtantes, quam
varij 366.1 dininandi duo generæ 366. 1 diuinationis diui ſio 363.1
diuina non docentur, ſed mentis intuitu comprehenduntur 211. 2 diuinum quid appellari ſoleat 119.2 diuiſione generis ad quid vtendum 39.1 . ₰. diuiſio ad partitionem quo modo ſe ha-
beat 46.1
docendi via familiaris, alis à directa 216.2
diuiſio quo modo ad definitionem vtilis 47.1
diuiſionis modi 39.1
dodecaedri figura cur accommodata vni- nerſo 300.1 dubitationis occaſio in Ariſt. doctrina de mentis immortalitate 28.2
C

8
—
1INDEX.
qubitatio de cöciliatione prouidentiæ cum arbitrij libertate 96.2 qubitationes cõtra. D. Thomam de animi humaui origine 463.1 qubitationes contra immortalitatem, in Ariſtotelis doftrina 62.1 qubitatio contra Ariſt. de differentiis ſi- tus in vniuerſs 42§.1 qubitatisnes cᷣtra ſecundam rationẽ plat. ad immortalitatem 5.2 dubitatio contra primam rationem plato- nis ad immortalitatem 8.1 dulce apud Ariſt. ro extremo eh, non pro medio 420.1 dulcis ſaporis cum pingui comparatio 42²1.1 qulcis ſapor quo modo reliquis ſit contra- rius 4²⁰.1 qurum& molle quid, horumque cauſæ 4 22. 1
E
E Inenan quatuor primæ qualitates / ſant pro eorundem formis 301.1
zuuola quid 216. elementorum ſecundum molem corpoream comparatio 294.1 elementorum quæ proportio 293.1 elementa vnde emanarint ſecidum Mer- curium 291.1
2 0 lementorum qualitates A ritoteles non eſt conatus ad priores cauſas reuscare 4 23. elementorum diſtinctis penes primas qua-
litates, cômodior apud Ariſt. quam apud
₰
Galenum 293. 1
7..— elemnenftorum mectorum cum ext rentts co- paratio ex Platone 292.1
- 1 elementa ris regeons cum cælε/ Conpa‿
Tlo 323.1
elementorum qualitates uon ſubſtautiæ
ſunt in calo b 297.1 elementa ante mundi originem quo modo ſe haberent in materia confaſa 277.1 elementorum exvplicatio Hipp ocratica,&
platonica quo diſferat 4²3.1 elementa nounullis animata 325.1 elementorum proportis penes figuras regu- lares quæ illis inſunt 303.1 elementorum in animatis corporibus pro- portio. 440.1 Empedocles cur igni reliqua tria elemen- ta opponat 381.1 enthymema quid 21.1 entium apud plat, duo genera 4.1
ens quot modis dicitur, totidem nou ens 283. 2
zyyotc quid 220. 2 epilepſia cur morlus ſacer 445.1 Epicherema quid 21. 1 tevod quid 220. 2 Epicuri obiectio contra tertiam rationem
ad immortalitatem 7.2 epilepſia& melancholia familiariter in-
ter ſe permutantur 446.1
error vnde cadat in iudicium rationis 202. 2
Fraſmus aſſertor liberi arbitri 91.2
Eſſei, antiquiſsimi aſſertores immortali-
tatis animorum 5. 2 Ethica Ariſt. quo modo ditincta 3. 1
uoe, oylc quid ¶ vnde dicta 103.1 Euſebij obiectio contra Platonicam animæ cõyoſitionem, eæ eiuſdem ſolutio 313.1
Euſebius de Aegyptiorum& Hebræorum
exemplaris cauſa platoni qualis 280.1
F
F“* Stapulenſis Mriſtotelis illuſtra- w tor, C defenſor 87.
,—*
b ghala Tum A bls ei emnexl valtuudit 3 2 fainemend atum., 410 fue 17 peſtnn 3 fatun yna 2 mupui fian
ſan un ſen& na ne ſuru d ſaumal im r 2 ml6e ſeun dn e nen⸗ bec
nn juleee tenf
faum ftſtut nali aßtn nſu n
fium G ue& ima
Watians
fanaß e fful 1
faum funn al
fatun lucid rirum
opbpna
NTun ual 4 1
ruynin
Nraxi legur u e 7 fanke Amas bnn
83.2
furum dutr a-u dnta
4471
yun fur i ſam
Cementa, as hA felett leme hun 1ol.z maſ ned e phri 1 emgmaaad feluna ha 2 ſeun wynd

4 6„ 1 mundi eriginem ½ in materi anfuſt explic.
plicati Hippocraties ,e zuo differat 3
494
„*
— Vd
Doportn Lmeng enes fguna regu. A4 inſunt
nuls 4 nimata
1n animatis curpori i3r corpor.
1 os n.
cur igna re- nalm er gni relijua trutlnn.
3 9 N quid d
* d! lat, duo Tenera ue dhas 41 odx dicitur, ttidem umen
u. ur morbus 8 . 4 /Ler 44ʃ 4 7ule A. 4 uo. tectio contra tertitm atunen ortalitaten 79
7
1 melanchtlia famluaniny- rmutantur 446,1 ie cadat in iudaum uhunn
aſſertor liben auuſ Na
ni Gimi aſſerm muntah⸗
„ marum 5 7 1. duo modi aiſlund zl uid ◻ vndedie ad 4 Lio contra platsuittm aum „enem, O euuſtem latn z le Aegypterum Horans h2 1—
uuſa rlatmi quali ol
p
r FiA ulenſi- Arſhuul bi 9 ◻ defen, I
INDEX. fabula platonica de voluptatis,& dolo- Fernelij,& Fleſeli indicium de Theſſa-
ris connexione 11.1 3 87. facultatis diſtinctio 98. 2 Fcœlicitas quo modo comparetur 122. 2
fati nomen quam variaa veteribus vſur- fœlicitas humand in perfectione contem- patum 73. 2 plationis 11.I
fato quaæ ſubſint,& vtrum hæc vitari ſœlicitas in ſapientia à platone eſt poſita
poßint. II. 1 fatum ponere Ju modo Chriſtianis liceat finis⸗ maxvxim momenti in dita, morl- 73. 2 bus. 104.2 fatum quid, M arſilio Ficino 80.2 higurarum quinque regularium cum pri- fato, vt ſignificant diuinam prouidentia, mis corporibus comparatio 302.1 quæ ſint ſubiecta 76.2 finis cur prior medio, Theſſali ratio ridi- fatum ad prouidentiam,& praſcientiam cula e quo modo ſe habeaut 85.2 figura non poteſt eſſe cauſa qualitatum a- fatum ad naturæa ordinem quo modo ſe ha- iuarum in elementus 423.1 beat 80.2 figura cubica, cur terræ 303.1
fatum quale Platonicis poſitum 71.2 formæ naturales quare impur 174.1 fatum poſitum à nounullus in virtute ab formæ cum materia in ordine duplex cõ-
aſtru influente 74.2 Paratio 310.1 fatum& natura an omnino inter ſe con farma duplex 280.1 zntiant 80. 2 forma naturaler quo ordine dicãtur ema- fati neceßitas quàm facile peſeit oppugna- nare à diuinis 263.1 ri 75.2 forma naturales omnes ex ſe diuinæ, im- fatum poëtarum quale 78. patibiles& cæleſtes 21.2 fatum quod in aſtrorum virtute poſitum, formarum differentiæ 243.1 oppugnatur 75.2 forma omnus præeſt ſuæ materie 9.2 Fanni& Satyri quales. D. Hyeronimo formarum phyſicarum,& metapbhyſicaru cogniti 34ſ-·1 diſtinctio 24.2 fatales leges humauaæ quæ 328.1 forma quæ poſiint intelligere,& intelli- fatale idem ne Ariſtoteli quod naturale gi 251.1 1.8z. 2 formarum diſtinctio 457.1 febrium putridarum intermißiones vnde forma humana inter omnes media 457.1 447.1 463. febrium putridarum ſecundum quatuer formæ naturales quales atlus ſint elementa, diſtinctio Platonica 427.1 64. 2 N. 18nn
fœlicitas bonum diuinum non humanum fotmæ cum materia communicantes, ſunt
101. 2 u intelligibiles tantum, non etiam intelli-
pernelij medici nobilis hiſtoria de qusdam gentes 79.2
demoniatco 347.1 forma in natura rationem habet cauſc fi⸗
felititas humana opinione Auerrois, in nals 882.
quo poſita 46. 2 farma naturales vt non poſſunt agere ſine 91

. 6 S .. — 8— 2* ——
INDEN
materia, ita neque ſine ea ſe 67.2 formæ phyſicæ a metaphyſicis quo diffe-
rant 243. 1 fortituds quid 118.2 fortitudo quo modo poſitd in a ſeruatione
præcepti e⁸ ti mt 124.2
‿
7 ..——* 1 7 Fraunciſci Catanet opinio de mundo cur
Platoui vnicus 289.1 .. 8 1 2. furor poctarum qualis 306. G
Aleni error in reprehenſione Ariſt. de modo videndi 403.1 Galenus cenſor eorum quæ à Platone ſeri- ta de venarum diſtrtbatiane 387.1 Galenus erraſſe videtur in Platonica aui- mi diſtintt one 457:·1 galeni dubitatio de reſpiratione 437. Galenus Platonem reprehendit in quæſtio- ne de reshiratione.4 29. Galenus de ncruorum ſubſtantid no ſati defiaitam ſententiam habet 409.1 Galeno concedendum vt partes animæ di- ſtinguat ſubſtantia 464.1 Galenus nõ ſatis tribuit prouidétiæ 386.U Galenus mihil potuit retis dicere de animi
bumani orꝛgine 478.1 Galenus Platoni magis quam Ar. ſtoteli fauere ſolet 400.1 Galeno piſces manifeitè in aquis nõ re 1—
rant 431.1 gGaleni cum Ariſt. coparatio in quastio- ne de medulla 384.1 Galenus arguit Ariſt. incoſtantiæ in quæ
ſtione de modo videndi 4⁰2.1 Galeni leuæs rationes coutra Ariſt. de te- ſtium principatu 474·1 Gene ſis quid 188 72.1 Geneſis Qanaly ſis no poſſunt includi ea- dem ſpecieme: bolhꝑ 125.1
v
Geometriæ vſus 170.1 Germansrum& Italorum ſententia de Ramo 101
auium& leuium natura inter plato- nem& riſtotelem controusrſa
424.1 Gracorum Pbilsſôphorum pere grinandi ſiudium p. pr er Kegyptiis philoſoplniam didice- Græci eν o Ptius philoſophiam didlte runt PF. Græciæ ſeptem ſapientes 6.1 Gregerij Nyſſem ſantentia de dliſtinctioue partium anim: 456.1 Grexorii Nyſgeni opinio de Pythagorica metempſychoſi 373.1 G gorij Nyſſeni ſententia de animi hu- mani origine 459.1 Gregorij Nſſeni ſententia de mente cor- pore ſoluta 65. 2
Gruchius philoſophus mægni nomini 278.2 Guſtatus in nobis qualis 395.1
H IEbręi antiquiſimi aſſertores immor J— talitatis auimsrum 6.2 Hebraica lingua an prima in natura
167. 1 Hellicarum febrium calor quomodo agat in noſtra corpora 444.1 Hemerus reprebenditur quod Deum ma- lorum cauſam fecerit 269.1 Homeri catenad urea qualis 368.1 Homo à munda accipit animam eo- cor- us 79.1 hominis deificatio quid 274.1 homo quemado dicatur factus ad imaginẽ Dei 7.2 homo quomedo Dea debeat liberum arbi- trium& gratiunmm 92.2
ine pom uminl 3 8
uno auu 8 beul bilua. pemines 09r 5 lmitth Ne 3 rwinbu 1af nmnlr dd bun muudi 8 hmniahi dam yſauens msulln Ffn 168, hene jui d mlan œnaus dem mns fel af Naaunu 1 lennuyn de kr Iu lum uum Ne u hec hemini au 41 7 16,1 Nmin t, ur d uif mmunide aung huu, ue d 1 102,2 laniujs n Ml
1
b Hema minae dus
m duylast, ur⸗ lmmiui W bta 360. lmuni ſ un d7n. V unu her i ſai Sdu. 52 lmn G uum; ſnat li G„ anuun ſeus Erea üinu d 8 ſanbe

2 „ 1 G◻* lualonum ſente 703
ntia
4 10l 9 Uter dla f Triſtotelem ontrauayſa
leuium natur .
phileſcpl ephorum bertgrucnai
TegyptI b DAI,.L. r! Dtius philaſtyhiam aize
tem ſapꝛentes em. jen! entia de digina
4 1 11 96
7) 9e un pinio de Muugma 7cHoſt Shl enl ſenteyti 4 9 4 Denl ſententis e Anenh. Leine 4f A N)enl ſententia dematea⸗ lutd 6 . E. I. 4 .— huloſe Phus maen Nomla
4 in nabis quali
— — —
H
brei ant rqu Em tnuͤ wr Talitatu animana 64 ca lingua an vrim Aneal carun ſch um Caler uambe 64 1„4 corperd 344 luur uul Dann 369, za
V de cc. an Gnr 9 4 unde acipu 4aman 0
4
1I NDEX.
homꝰ non intelligit ſine tagitationis diſcur „ſ⸗ 357,1 hsmo quomodo ſo habeat ad prima intelli- bilia 27.1 pomines conuerſi in iumenta PD. Augu- Hini teſtimonis 377.1 hominis tum mundo comparatis 379.1
homo liber à fats, vel huie obuoxius quo-
modo dici peᷣſpit 79.2 pominis alimeunta ab animo mundi,& ab ipſa terra 247.2²
homo qui libero non yrocreat, eſt infœlix 268.1 hemo quodammodo medius eſt inter Deu &x malum demonem 93. 2 hominis fœlicitas in perfectione contem- plationis 11.1 hominit yrocreatis ex Timeo 378.1 homo qusmodo ſeruus pectati 90.2 homini dus data ad cognitionem rerum 26.1 hominis corpus, in noſtra religiane, cur prius ortum dicatur quùm anima 3104:1 heminis fœlicitas in ſimiliudine cum Deo
10.2 bemini pcocanti abest animi immortalitas 9.2 homa minor mun dus 279.1 homo duplicus naluræ 5.2
bominis prim: procreatis an 4 Deo ſolo 360.1 hominis& Dei quæ ſimilitudo 22 dißi-
militudo ex Gregario Nyſſeno 7. ² hominis per mortem diſſalutue qualis 381.1 pminis& belluarum iudicium quo dif- ferat 27.1 homo is ſuuo animo& corpere quid ab v- noqusque extrinſecus accipiat 375.1 Eieremia an auditor plato.
Rieronimus aſſertor liberi arbitra 33.2
Hieronymus in quæſtionæ de perturlatis. nibus aſſentitur potius veripateticis quã Fftoll 133. 2
E erony ui variæ opinianes de animi hu- mani ertginẽ 478.1
Hippocrates ſedem mennis penit in corde 391.1
Hippecrates motus animalis cauſam tri- buit venis 39 2. 1
Hippocrates plato in explicandis ele- mentis qus diſferant 4²3.1
Hippocratiſue ſit liber de merbo ſacro 444. 1 b
Hyposlaſis quid 64.2
hyppotheſis in Rerumpu. formis quid
280. 2 Hyppotheticæ enunciationes quæ& quam variæ 163.1 honeſtum ſolum eſſe bonum 101.2 bumani corporis temperameltum qud varie ſpectari poſtit 380.1
humanæ leges fatales quæ 328.1
humani corporis cõpoſitio qualis 380,1
humana ralio qus modeſe habeat ad a- ionem& contemplationem 38.1
humorum quatuor in maſſa ſanguinis ex- plicatio ex Galeno 442·1
1
Acobi Schegbi ſententia de Ramo J 102. 1 b lamblici apinio de deorum multitudine 267. 1 idea ſit ne in Deo attus intelligendi an ob- iectum 4 22.1 idea quo mado ſe habeas ad formas phyſi- tus, materiæ communicatas 222.1 ideæ& vniuerſalia quo dißferant in mo⸗- do cõ ſiſtendi vel exiftendi 212.1 ideæ menſura materiæ& modus 2²2.1 u

LNDEX... Adeæ quare nan ſant à platonicis poſitæ re- Idea poſita, rerum eſſentiæ videntur à re- rum arte conſtantium 214.1 Hbus ſepararz 203.1 ideæ ne ſint numerorum 221,1 idea qua potißimum ratione ab rriſto- deas aſſequi in vita hac difficile 201. tele impugnetur 203.1 ideæ boni& pulchri quemodo ſe habeant ideæ probata à Chriſtianis 193.1 ad inuicem 274.1 idea corporeane ſint an incorporeæ 212.1 idearum quis vſus 19 4.1 ideg quare non ſint partium 221.1 idearum efficinam ponere ridiculum ideaæne ſint relatorum 220.1
196.1
ideæ quare uon ſint relatorum 223.1 idearum cum vniuerſalibus Ariſt. com- paratio 210.1 ideæ an ſint ſingularium 217.1 ideæ in ſecundo ordine entium cur à Pla- tonicis poſit⸗ 263.1 idearum cognitio quibus concedatur iu vi ta hac 201.1 idea nou eſt inuentum platonis, ſed eo an- tiquior 190.1 idea quomodo eſſe dicatur corum tantum Ju ſecundum naturam 223z.1 ideæ ſintne rerum vilium 219.1 idea an a Deo ſeparata 196-1 ideæ quomodo in Deo ſint,& in eodem v- niantur 199.1 ideæ quarum rerum non ſint à Platone po- ſitæ 186.1 ideæ vbi à Platone poſitæ 196.1 idea in Deo, Deus eſt 202,1 ideæ tcur image tantum, non perfectio, in rebus materiatis 184.1 idea quid 186.1 ideę quare non ſint rerum quæpræter na- turam 21ſ.1 ideę quomodo ſe habeant ad Ariſtotelis vniuerſalia 204.1 ideæ nomen aliquando à natura ad artem trangfertur 200.1
idea probatæ à D. Auguſtino 193.1 ideai eſſe quomodo probent platonici 186.1. 192
ideæ ſeparatæ poſſunt dupliciter intelligi 204.1 ideę quomodo dici poſgint ſeparatæ ſecun-
dum Platonem 198.1 idea Mineruæ nomie à Poètis eſt ſignifi- cata 198.1 ldem& alterum quomodo ſe habeant in anima 312.1 Iecoris ꝗvſus 449.1
iecori quorſum amaritudo& dulcedo A Platone tribuitur 476.1
iecur non ert ſedes anima ſentientis apud Platonem 4¹7.1
lgnis ad videndum erumpens ex oculis
94.1 b
igni cur Empedocles reliqua tria elementa opponat 381.1
ignis lucens, non adurens Platoni qualis 292.1
ignis platoni duplexr 297.1 Enis platoni quid 294.1 ignis platoni ipſum cælum 290.1
ignis oculorum platoni qualis 397. 1 lgnorantia duplex quomoddo ſe habeat ad
excuſationem peccati 141.2 lmaginatio non ert ſenſiu, neque opinio 321 Imaginatis quid Mriſtoteli contra plato- en, 32.1 imaginationis magna vis in noſtris corpo-
ribus afjiciendis 350.1
imaginatio Ariſtoteli eſt aliquid corpo- ris, ſed interius 67.2
maginnen umemufdbi i 15
Immorta
„n 4
Itans nerk mm)„ 2 4 S¹
jnmortelſt 98 1* Imnorta 1 hal hun VWM.
nnat ¶ Unhal 2 ununs e 93
nyſiem b lupera phu 1 umc
lunuli actn N finaa
unyuntum a Tuen
1jf.
hadhu ſaul
uuͦctin Id C 1 iifea
haimm a aturn
niem yiſtnd unn mnialtn anefet n 1 49 164
uunun in an juun
ntalacto, a 1 lhtelatu un d ha
artad marn a
uitliltu/ V yria
ingua e d vna munncet
luiligliia p/ topniſtum en ha 36.
1 rtellecdus an ln
lgeat ma. eSec madd he eleda 4 h her Then
1
5
Hne„.. . A 2101 2
— K——
“

1 6 4 eentie videntun a7
0
1
num ration 34 ne 4b ℳ,
ur Anſ
* 4 10
hriſtianis 3. 4⁴. 4 Unt an ineuran 6* int partium
21 torum 1n
u10. T. 915a; 1 Tunt duplieite ntelig
lici paſtint ſeyarate ſen.
n 1 hht nomine 4 Daetun 1 an. 198. rum quomadd ſebabeenn 311l . an amaritudo C dulcecbn iuitur 476. ſedes anime ſentientin aqul 471
— ndum eumpens ex ieuli
dedocles reliqustruament, ee „non aduren lahu duch
14 uplex MA 21 zuid 1 ¼1 1 1% ſam cælum 1904
rum platon ualij 39711 du plex quimuli 7 habeatdl nem peccati 1afr non eſt ſenſus neque inp
„uid Ariſteteli centrs Mah⸗ zu.
nit magna vitm meffruunhe
geiendis b 1n z Aæ„geteli eft dlijuidan— N
9 4
nfertus
INDEX.
Imaginiin animo duę differentiæ 210.1 intellectus agens an vnuus 141.²
Immemorabile quid ſigniſicet 221.2 Immortalitatis animorum aſſertores anti-
quiſeimi 5.2 immortalitatis ſte ſublata hemo miſetri- mus 27.2
immortalitas animi non probatur ex eo quod hunc Mriſtoteles dieat diuinum E impatibilem 21.2
immortalitatis oſores negant animum eſſe
ſimp licem 5.2
Imperia philoſsphorum crudelia 8.1
Improbi actiones ſunt inuoluntariæ 135 2
Incorporeum aliquid quàm varie dicatur 27ſ.1
Inductio quid 40.1 Iuductiones Socratic«& Ariſtotelicæ quo differant 163.1
Infinitum attu ſequaturne apud Ariſto- telem poſita animsrum noſtrorum im- mortalitate 62.2
Iniuria ferenda, potius quàm inferenda
136.2 iniuriam facere an grauius malum ſit, udm pati 141.2 Intellectio quid 24.1 Iutellcctus agens ad patientem ſe habet vt ars ad materiam 36. 2
intellectus ſitne propria quædam functio in qua ille nihul omnino cum corpore coõ⸗- municet 26.2
Intelligibilia prima& ſecunda quomodo cognoſcamus in vita hac& in altera 36.1
intellectus an ab intelligedo neceſſariò in-
digeat imaginatione 26.2
2 6— 4. 7 2
intellectus agentis cum lumine compara- 9. 1„. tlo ex TI hemiſtio 36.2
intellectus non habet in ſe ſubſtantias v- niuerſas, ſed harum imagines tantum 2 1 0. 1——————
intellectum vnici agentẽ ſolum immorta lem eſſe,qud m pernicioſa ſit opinio 35.2 intellectui agenti indiuidua ea quæ intel- lectui potentiæ ſubeunt diuiſione 37.2 intellectum ſcparat non recordari, qus- modo accipiendum ſit 61. 2 intellectus primus illuſtrat noſtrum intel- lectum in intelligendo 264.1 intellectus materialis quis Auerroi 46.2 intellectus agentis quis ſit in intelligendo
modus 37.2 intellectus potentię propriè dicitur eſſe in nobis 38.2
intellectum non communicare neceſſariò cum imaginatione variis rationibus de claratur 28.2 intellectus vnus agens communis ſiue pri- ma mens, à quibus Philoſephis ponatur 29.2 intellettus agentis ordo ad eum qui poten- tig 37.2 intellectu yrmo ſemper agente, cur nos no ſemper intelligamus 34.2 intellectus agens Auerroi eſt Spiritus ſan- ctus 47.2 intellectus quomodo ſe habeat ad phanta- ſiam,& quatenus ea indigeat 27.2 intelleclus agentis eſſentia extra nos qua-
lis 43.2 intellectus potentiæ nen habet à ſe intelli- endi actum 38.2
intelleclus niſi ſeparatus ſecundum Ari- ſtotelem maneret, fruſtra hic quęreres an post vitam amet, vel recordetur 8. 2 intellectus agens qusmodo ſe habeat ad eis u¹ potentiæ dicitur 36. 2
intelle&tu agẽte vno communi poſito, quid
in eo boni notari poßitt 29.2 intellectus agens ſemper intelligit 37:2

1
1ND
intelligentiæ vorabulum Logodædalus v-
farpat nimium iuconſtanter 203:2 intelligentiæ cæleſtes cur aßpiſten tes formæ
296.1 intellectus triplex Auerroi 44.2 intellectus agens an vnus communis om- nium hominum 29.2
intelleclio animi oparati& corpore con- cluſi quo diffirat 209.2 intelligentia& opinio apud latonem, quorum ſint,& qus differant 178.1 intelligentiam cæleſtium cum demonibus com paratio 359.1 intelligendi vis in rebus quas informat, tribas gradibus diſtintta 342.1 intellectio duplex, animi ſeparati& in
corpore habitantis 2J. 1 intelligibile primum qu ale 261 1 intedigbile primum ad noſtrum inrellectu
Jus modo ſe habeat 36.1
intelligtbile primum, mundus idlealis 26.1 intell: gibile primum à quo cognsſcatur
29.1 2 ⸗.— 7 intelligibilia plato ni vtrum jint in intel- lectu, an evtra 3 212.1
in eligihilia prima& ſecunda 25.1 rhtelslid is Juotieſcunque volumus Non
item ſentimus,& quare 207. 1 intelligibilia prima& ſecunda quomodo cognoſcantur 26.1 intelligendi vis quomado in nobis marce- ſcat extrema ſenectute 16.2 intelligentiæ cæleſtes ſunt à materi fepa- ratæ 33.2 intelligendi modo qus d iſferant Deus ſum mus, Di minores 262.1
intelligentiæ oæleſtes platonicis ſunt dij minores,& dij Deorum 379.1
Iniuſia actio deterior ininſtitiæ habitu 139.2
E X. 1 iniuſtè gerè cur maxgis inuoluntarium qudm niuſtitiæ habitus 139.2 Inſcriptio lbri huius qualis p. Inſpiratio priorne ſit expiratione 431*1 Inuolutarij cauſa in quo poſita 135.2 jnwoluntariæ aclionis cauſæ in quo ſunt poſitæ 140.2
pp. Grammatici rationes contra materiæ æternitatem 285.1 Jo. Grammatici error in quæſtione de ma-
teria prima 18².1 Ira an cadat in Deum 69.2 68.2
ira Peripatetitis qualis
ira quomodo definienda,& de eius defini- tione quæ inter veteres controuerſia 148. 2
Iracundia non rectè ponitur a Logodæda- lo in felle 264.2
Iſapleurus cur à Pythagereis non vſurpe-
tur in primis principius 304.1 jtalorum& Germanorum philofophoris JFententia de Ramo 101.1 Iubileus annus magnus, quis 322.1 judicium Dialetticum repetitum ex ipſꝝ nat urd 23.1
iudlicandi vis qualis in homine& belluis 27.1 lulianus apoſtata ſectatus eſt Pythagori-
cam metempſchoſin 373.1 Iulij Scaligeri ſententia de comparativne platoais cum Ariſtotele p. ynſtinus martyr platonem arguit incon- Rantiæ 279.1
Inſtini Martyri⸗ ſententia de diſtinciinne partium animl 470.1
e,,„ 2
1 uſtitia genera! is in quo Pahirs 370.1
iuſtitia duplex quomodo intelligenda
124.2 iuſtitia vriginalis in quo pſita 90.2 inſtitin ſpecialis quę 370.1
Lactantio
Alan en du. hemn Liltantus 3 1
ſtaua ts lunn
18. 3 Ieunun, 7 4 nuzuſae ſau
4
al „ 7 a
uneyaße 14, 8
4¹¹¹
lauui lemre ⸗
munius
Ix naturasn z
u41
Ulen abitrae. o n
leneheun 1
Lhgtain buhh uai
dätum lhenuudrite lenaurun QWeumhn enn Uni huu drug
Aun haus el an
b in kagihe 7au
Pli
Lugiſ u
yws amtu qielargam n d er metha
lgue un wa pne
nnshene,„
kaarte A hn 14 ad z9
laglaan zt 8 Ma d⸗ Amma

ur magu inal
ahtarig ttiæ habitus 4h
. 1 — buius okalis 9.
rne ſit expirati 11 expiratione 3 44 †. 3 7 tr 4 Ain puſte 3.
aetenu cauſæ in Guh ſant .. 148. tic! rationes contr materi⸗ 1
„ ici error in quaſtune deme 4 d in Deum 6ge ttis qualis dir
definienda,& deeiu te. einter veteres cantmunſe
nen refte punitur Lnalal-
1669 cur 4 ythagwui Noh Jſane imn pincipnn 309
. 17e
Germancrum vahjſyim ia de Rame don. unu. ma nus,ſuu zul Dialecticum tfauuner i 34
u vis ualunmu ple 2s ſeckenu Ci vhar 14† ata ſectatus d Nde
„p Sebeß l „eremp ſeheßia S
eri ſententis de anfauine
5 eum Anſatele 9 um. marlyr Platmem oe 9. a n 4 461 . ents de ditmätene
dlardrirſtatemuudedf 6
1 4 3ʃ 4 r 1 1 d 4 generd.¹¹ In 7¹ feh 3 4½ ufeſin Auplex unmdd- lntelig „1
. nalin 1 nur
31
900
4 fel Pecidlis 1ur UAn0
1NDEX.
L Actantio mundus fatus eſt propter
hominem 284.1 Zadklantius quomodo platonem exeuſet in .. F. laud ratione ad immortalttatem 18.2 er,ztsei præteptum quale ſit 124.2 Tegitimuim pi ep 7 77 4
Leodegargj a Quercu ſententia de Rumo
97.1 rar 9, r, Letargus& Carus Ju differant 240.2
Tene& aſperum quid, horumque cauſa 4 22.1 Zeuini Lemnij error in quaſtione de de- monibus 348.1 Lex naturalis quid,& in quo poſita 124.2 Lilero arbitris poſito nò imminuitur Dei beneficium erga nos 89.2 Libertas in bomiue qualis ante ipſum pec-
catum 90. 2 libertatis diſtintlio 89.2 libertatis modi varij 87.2 Liberor non precreare,in fœlicitatis 268.1 Libri huius inſcriptio qualis p. libri huius diſtributio& ordo p. libri Magici quibus authoribus falsò aſcri
pti 357.1 Lienis vſus 449.1.477 Litigioſi qui propri 3 165.1
Togicum organum A rißtotelis non eſt vnũ opus continuatum 149.1 logici organi Aiſtinctis accemmodata ad le ges metlodi 71. logiea an verſetur in co nſideratione ſer- mouis& orationis 204.2 logicæ partes quæ 16.1 logica artes rationis ſunt& orationir p. logita apud platnem guid fignificet 16.1 lagici organi diſtincłio an facienda ſecun- dum muenttonem& iudicium 148
Logodædalus quis& qualis 293.2 Logodædalus errat is cemparatione pla- tonis cum ertſto tele de cõônexione vir- tutum 274.2 Logodada lus errat in media deiniendo 257.2 Togodædalus errat in es 744 dait contra ris mmediata non eſſe contraria, niſi ad- uentitia quadam vi 267.2 Logodædalus Alcinoi ſententiam de fato, peruertit 169.2 Togedaædalas monſt: sſam aſpignat bonori diuiſionem 271.2 Togodædalus ineptè comprat platonẽ ci⸗ Epicuro in quæſtisne de eo quod ſurſum dut deorſa⸗ 22 2756.2 Lagodadali teꝛmeritas in ſtatuendo de reſpi rattone piſcium 267.2⸗ Logadadalus errorem ſuum reiicit in Iy-
pographum 133.2 logodædalus peccat in primam diuidendi legem 210.2
hngodædalus deprauauit locum Ciccronus Academica prima 232.2 logedædalus peccat ignoratione artis diui- dendi 208. 2 logodædali inſcitia in definiendo rigore 255.2 logodædali temeritas in addendo contex- tui 281.2 logedadali ſolæciſmi 224.2 271.2 logodadalus ineptit in comparatione par- tium cum toto 227.2 lagodædali ſingularis impudentia in fœ- dandis bonis authoribus 33. 2 logodædalus omnino peruertit Alcinoi ſen tentiam de vitiis inuoluntariis 275.2 logodædalus cur. ſus nomine in hoc opere, non eſt expreſſus 292. 2 lagodædalo eptanda eſt maiot rerum Phulo ſophicarum cognitio 299.2 D

Igere& pati 208.2 Logodadalus errat in explicanda carnis rigine 246.2 logodædalus notatur etiam in artificio o- S emi 270.2
logodadalus impudenten platonem vult
cotrigere, in quæs kione de ſomniu 265. 2 logodaad alus impadenter n Jugſtione de eculis Platon m reyrehen⸗ 4ir 249.2 logodæd alus errat in differentiis diuma- 3 eu expou endis 267.2 logodadalus ineptit in definiendo Scaleno 8236 2 logo dædali error in ponenda triplici ma- teria ex plat one 233.2 logodædalus non rettè ait facultatem ra- tiocinandi ſolu hominibus ineſſe 266.2 logodædalo plagium in Aemilio Probo ob- ꝛicit Gifanius 233.2 logodædali error multiplex in Cari expli- catione 2 40.2 logo dædalus in pleriſque ſutor vltra crepi Sim 192.2 logodædalus errat in citando loco Platonu 272 logodædalus falso ait, non hominem, ni-
hil eſſe 282.2 logodadali peccatum in artificio orationu 274.2
logod ædalus errat in comparatisne affir- mationws attributi infiniti cum nega- tione attributt finiti 284.2
logodædalus de verbis nugatur relicta ſen ten ld 269.2.
lo. Qodadalus non potuit bene iudicare de clemmui ol ſuritate 199.2
logodædalas ignarus ratisni diuide ndi 2o. 2
logadædalus ignarus artu ratiocinandi 250. 2
. 1INDEX. Legodædalus neſeit in Philoſo phia Luun ſit
Logodadali error in d ſtincione febrium 260.2
logodadali error in diſtinguendis ſedibus
acultatum animi 261.2 lSaetanr nſcitia: in compoſitione Jua- drangul 1 237.2 logodædali nconſtantia in dißtinguendis ſaporum differentiu 253. 2.
Iucretio multa in orationi⸗ genere hn. liaria, quæ Phuloſo phu& oratoribu no
concederentur 194.2 Zumeu quid 226.2 410.1 lumen platoni quid 292.1 lumen imago boni 264.1
luminis praſtantia eiuſque argumenla 412².1 luminis motus qualis 411.1 lumen quomodo /6 habeat in aſpe ctu 410.1 luminis& caloris Ifterurie; in agendi
modo 411.1 lumen quomodo dicatur dare coloribus ſuis actum 410.1
luminum ſitne permixtio, an concur ſus 41².1
Zuna, terra altera huic noſtræ op fita 367. 1
Lunæ vis in hæc inferiora 323.1
Luna an medium mundi, in quo eiuſaem
anima 317.1
Lunæx motus qualis 309.1
Lux& lumen quo differant 410.1 M
M Aäa gicæ artes eudentur adum brare
ex imitari rythagoricum NMs 1E-
phcheſin 3277:,1 Magorum ſantentia de animi imperio in Corpuss I1. 2
Magica libri uibus author. bus F 150 aſeri
4 hau. im mulum 1„ malus 1hu
nularum i 4„ malerum die
4 A
neuie A 4
mleren 4
Adtuudum
8.„ Waor4.4= vrum dl. 40 Nlantas, ſ mn enu
auun unß nain dm had
atmu
Arft Fruun 1
ren lſnr lu
nrſſ Hande kia
„
Nasii Fn nl
ſatenia un latinn
Awyumile n un
nuͦ denn
Materun duu antel euyn u Natena ſun w r
naceria 4uan kaln
jhet N
terufim n vie iyetee nutumdn 41 nut lra ſtne an ii luli 1 Raterid negh If unnnam na 4 pum n ule naguſe 1 mumalan
Huſtann
—*
—
bl

er mnd ftinctinn⸗ 3 r in diſtin
an1
ſ. Ieiα 1 compoßte
um
Guendi ſaunn
161,2 ohe qul- . 372 109„ V
en Nantia in diſinzuenae fferentuu Ja la ratons znoefin
4 n erations gmere fin
1 phile ſopha ◻ ratonibu Mlur
199
. 116.2 4l0
ni quid u 7 6 beni 1491
Rantia eiuſue arumenn
otus qualus n „modo ſe habeat in ahehn
9 caloris An erenti 1 4799 Afamniainan
411 modo dicatur du ali tu ſi
401 ſitne permitt, n anauſu
oyra altera ki ufft p ſ
in hæc inferurs au. medium nund n 1 daglen
4 M ofus qualir dh. 4 4 lumen 7us iferant 4la M Firt 4rf videntur dnha 2 mitari pythe guricin mele⸗ . *. M 1n 3
3 de animi myero- —
„um ſeutenki 1
u 47 78 ni Tuban uclerbu us
1ND
S Pher 357 Mala quæ, C nde 216.1 malum paßio ſequens materiam 216.1 malus ſua ſponte nemo 370.1 malorum diſtinclio 215.1 malorum diſtinctio,& Juæ horum ſit cau 44 270.1 mala vnde, ſià Deo non ſunt 269.1 malum Temodo cognſcatur 217.1
Malitia cum ſapientia valde p ernicioſa 3.1ä1 b maloram dn Leus cauſa ſit 215.1 Manticæ, ſiue præſagiendi ratio quas ſpe- cies con plectatur 363. 1 Marſalij Ficini ſententia de comparatione platonis cum Ariſtotele p. AMarſelio Ficino animus noſter apud plato- nem ſubſtantia vnicus 46/.1 Marſilij Ficini ſententia ideæ ſunt in Deo 197 Marſilij Ficini error in lenienda platonis ſententia qe recordatione vitæ ſuperio- ris 34.1 Martyrum ſepulchra vim habuerunt con- tra demones 341.1 Materia prima an intelligendaſ ub ratio-
ne corporeitatis 18².1 materia quid Mercurio 247.1 materia aà quo moueatur ad formam quã
appetit 214.1 materia formam appetens, videtur ideam appetere 2242.1 materia malorum cauſa 269.1
materia ſitne in corporibus caleſtibus, qualis 184. materia neque corpus neque quid reipſa corporeum 180.1 materia prima cur adulierino modo à no- bis cognoſcatur 183,1 materia Platonis qualis,& quomodo co- gnoſcatur 180.1
E X. 9 9. 11„„ materia Ariſtote i qualis 181.1 materia& Deus duo extrema in vniner ſitate 247.1 p pres Hou, Ao acka ad patefia- malterld Prima Juοο 9 à*] eck a Pots 1
tem 183.1 materiæ potentia cur cum quadam imper fectione 248.1 materiæ à ſubietto diſtinctis 184.1
materia qualem formam appetat 21ſ.
materia duplex 183.1 materia cur aterna à platone& Ariſto- tele poſita 285,1
materia cæleſtium& horum inferiorum quomodo eadem& diuerſa 185.1 materia prima platonica quo differat ab Ariſtotelica 18².1 materiam ante mundum confuſdm, qus- modo Plato poſuerit 285. 1 materia nen fuit Deo neceſſaria ad rerum
procreationem 286.1 materia prima cur neque ſentiri poßiit ne- que intelligi 183.1
materia dici non potest Deo coëterna 4 6— materia in ortu rerum quomodo ad formã præparetur 382.1
za ern„„„ materia prima cur difhcilè a nobis cegno- ſcatur 182.1 materiæ cum forma in ordine comparatio duplex 3z10.1 materia omnium formarum expers 180:1 materiæ cum Deo comparatio 24/4.1 Mathematica nullum habent externum finem 172.1 mat hematici ſtudij ſumma platonica,& — 4..
eiuſdem ſubdiuiſio 169.1 mathematica quo animo diſcenda 170.1 mathematica media inter ſcientiam& opinionem 171.1 mathematica quem ordinem habeant ad phyfica 173.1

1 N D Mathemcicarum artium ex pythagoreis d. Kinctio 176.1 ma hematicarum artium finis an ſit,&: qualis 71. mathematica omnium maximeè accomms data ad diſcendum 173.1 mathematicæ alſtractiones continent pæ- Aiam fu'uri Pluloſopli 7.1 mat he mata non verſantur circa entia, ſed vno gradu iuferio ra ſuvt 202. 2 mat hematica NMA Pdrant ad itm ma contemplationem 172 mat bematicarum artium numerus or- do ex platone 176.1
Medicorum quorundam error in tribuen- do humoribus ea quæ ſunt demonum 346.1
Medicus à Phils ſopho quo diſſerat in mor-
borum cauſis explicandis 439.1
Medicamentorum ſim plicium vires occul-
tæ, vnde 362.1
AMedium in aſpetlu debedtne eſſe corporei 411.1
Medulla Platoni qualis 382.1
medulla aliarum partium elementum 383.1
medulla eſt ante ſemen, contra Sebaſtiani Foxium 385.t
medulla cur genitalis aicatur à Platone
38.1
medulla triplex 384.1
Melandtbon aſſertor liberi arbitri 9²2.2 Melancholici an ad ridendum cæteris ſint
propenſiores 264.2 Memoriæ cum cerea tabula comparasio 24.1 miemoria qui Vdlednt qjui 71973 33.1 memoria quare non maneat in animo no- ſtro post miortem 39.2
memoria videri poteſt a Platone poſita in
corde 390.1
E X. „ 2.* dA. 9, 5 memoriæ differentiæ ex cordis varia tem- peratione 33.1 memoriæ differentiæ à Platone repetitæ eæ temperamento cordis 390.1
Mens prima ab anima mundi quo diſtin- Luatur 316.1
Mens cur non recordetur 4 corpore ſepara- fa 22.2 mens Ariſtoteli animi inſtrumentum, vt mauus corporis 27.2 mens ſala qjuomodo dicatur ab A riſtotele extrinſecus aduenire 21. 2 mens ſoluta corpore redit ad Deum 65. 2 mens humana ea quæ contraria ſunt qus- dammo do in ſe vnit 467.1 mens animo ſuperior 35.1 mens qualis ſit, non ſatis aperte ab Ari- ſtotele definitum 28.2 mentis ſedem videtur Hippocrates in car-
de peſuiſſe 391.1 mentis raptus à corpore qualis 373.1 mentis primaæ radij qui 30. 2 mentis primæ àa Deo diſtinctionem Mri- RHoteles non agnouit 31.2 mentis raptus magnam habet ſignihica- tionem immortalitatis 64.2 mentis qui participes ſint,& quom odo 30.2 mentem immortalem eſſe, Ariſtoteles vo luit, ſed qualem hanc mentem pataue-
rit, contrsuerſum 21. 2 mentis non omnes homines participes anik idque quamobrem 29.2 mentis nomen(abſtantiam ſigniſicare, co- tra JFimonem Portilsen 53.2
mens quam Ariſtoteles dixit immortale & ſeparabilem, an reuera ſit in nobis 28.2
mentis inſtru mentit m ſcien tia 27.2
mens prima ſola ſeipſam comprehendit, edque Deus eſt in ipſis hominibus 30.2
r bn Men- pumi ſen lereur, T'e
Mercur, Ir-
lermäd inan T⸗
anim ham. 4
1 ¹ 7
pa
doß
Mercurp bc an m: tura. Neus! imumunig 2 lerariu 7 ii ile I Nertutlus Ie Aritanm a Anuu 5 D;
146.12 Nnuurus Toh tu Talun I 1
Ilrlodasqu
Ahodlu dou aen e Melolw v An non
tundum m uen NMeholi hatn eaff Malhoda The 1and
nunm men
16.1
.. Mathodu at ein
utellje 1
. 0 cari i 1 rend
lurhudias& u4, umn luuj lini en, V n duu af 2
V Neodus uue dar V led 4 4 4
tremu ſau A 3
Nethod. erun un fleuls ½
Nelaas 4 8
Nhethn, Mhen et
t4,O. J

erent; entia ex carqin vania ten
ferentie) Mataney tento cordis
i 99o anima munqdi zu tuki.
33. tpetiteen
an rec 4 dpche. 2... un kotelu Ammi inſtmmentun; rporus 1 1. cus aduenire
z orc
a ta cerpore redit al Daun 6- and ea quæ cuntraria ſut de in ſe unit 9 1 5 1 J lus ſit, non ſatis ejen d lehnitum 1 edem videtur Bippurauna aſſe 1 aptu⸗ corpene quli im E radi Jul 303 rim, 4 Deo düincnnm
mo ſu perier
non onouit 712 raptus magnan l n⸗ ₰ mimmortalitan ½1
zui participes a D pmaa
sgêmmert em Ie Aahazan ⁴ zuale 1 hanc mentem mae
nreder um A non em nes homines Guniheſu 4 quamabrem b 1 N
„2 men ſab ſtentzan Pifianſ V 1 rit imnnad u
4 Jmenem pertiun me nium 4 Criſtteles d 2 4r4lulem 4n Teuers tum 5 1*)
K 17. *„. 4
—„eum ſcentus 7
7 11 rumen Kn e, on cumptebent
21 prnnA ſdla ſeip am anpan „I,r Aau Hninbu de 4 e De 44
Mens prima quid Platoni 30.2 Mercurij Triſauegiſti ſententia de origine animi humani 458.1 AMercuri Triſinegiſti opinio de metempſ- choſi 367.
Mercuri locus de mundi origine,& ua-
tura 291.1 Mercuri Trifmeg iſti fententia de elemen- torum origine 291. 1 rurius Irimegiitus amts pl Mercurtus Iriſmegtstus ante T atonemn
poſuit ideas 190.1 Mercurius Triſmegiftus antè Pherecidem dixit animos immortales 5.2
Mercurio Triſmegito Deus qualis 246. 1
Mercurius Triſmegiſtus cognouit ipſum Verbum Dei filium 236.1
AMethodus quid 53.1
Methodus doctrinæ nen eſt vnica 60.1
Methodus vnica eſſe non poteft, etiam ſe-
cundum definitionem Theſſali 54. Methodi duæ primæ differentiæ 120.1
Methodus inuestigandi non poteſt rcfer- ri ad priorem partem artis diſſerendi §8.11
Met hodus doctrinæ inſtituenda quo modo
intelligenda 120.1 Methodus in inueſtigando debuit expli- cari in arte diſſerendi 56.1
Methodicus deſcenſus generalibus, autho ri non incognitus 158.1 Methodus pottarum,& philoſophorum
in quo diſferat 138.1 Methoodus quo modo variavda 67.1 Methodus Analytica quali in tribus ex-
tremis ſcientiarum 117.1
Methodi explicatio partim facilu partim
difficilis 139.1 Methodus duplex 66.1 Methodus exacta nõ eſt quarenda in poẽ-
tis,& oratoribus 65.1
1NDEX.
Meihodus non debet deducère ad confuſa, ſed ad enodata, contra 7I heſſalun 65.1 Methodus in inueniendo, analyticæ con- traria ſecundum Theſſalum 74. 1 Met hodus Theſſalo iudicij pars 138.1 Methodus inueſtigandi quo modo eadem videri peſeit cum altera 59.1 Meihodus Theſſalo praæſtat omnia 80.1 Methodus quædam in inueſtigando„ſicut in explicandii inuentis 54.1 AMethadus inuerligandi an, vt vult Theſ- ſalus, ad induuctianem poſßit referri 123.1 Methodus analytica nõ progredituy à prio- ribus natura, vt putat Theſſalus 117. 1 Methodus accurata quærenda eſt in philo- ſophis, non in poëtis aut oratoribus
139. 1 Methodo eadem cõtineri non poſſunt ana- lyſis, 22 geneſis ibidem.
AMethodus aliqua reꝛi inueſtigandarum ponenda,& hac in arte diſſerendi ex- plicanda 123.1
Met hodus à indicio an recte ſeparetur
66. 1
Methodus traditur ab Ariſt. in Anahi- cis,& Topicis edque duplex 140.1
Methodus aſcendendi ad generalia nõ po-
. teſt referri ad inuentionem 124.1
Methodus aſcendendi ad generalia inepte
à Theſſalo refertur ad diſtributionis lo-
cum 124.1 Met hodus artium inueniendari an Theſ ſalo prætermittenda 121.1
Methodi& argumenti poteſt eſſe cõmu- ne nomen 124.1 Met hodus in inueftigando non deluit à
Theſſalo prætermitti 5.1 Methodus quædã à ꝓrincipiis alia ad prin cipia ſecundum platonem 55.1 P 2z

Metaphyſica cum phyſſicis coniuncta apud Platonicos 180.1 metaphyſica Platoni et dialettica 177.1 metaphyſica qualem priacipatu obtineat in omnes ſcientias 177.1 metaphlſica quales cauſas contempletur 174.1 nerdxois humorum in Platone quid ſigni- ſicet 441.1 metempſychoſis habet aliquid conſentiens eum ſententia de reſurrectione 374.1 Metempſchoſis videtur habere adiun- Ktam diuinaæ prouidentiæ iuftitiam 368. 1
Metempſychoſis quid comoditatis habere
poſßsit in noſtra religione 373.1 metempſychoſis allegoricè explicata va ri à Platonicus 368.1 metempſychoſis Pythagoreorum fabula ab Ariſt. appellatur 386.1 Minerua poẽtu quid ſignificet 194.1 mixtionem naturalem nulla ars poteſt aſ⸗ fequi 381.1 Modi tres quibus idem vel diuerſam dici- tur, quo modo apud Ariſtotelem acti- iendi 132.1 morborum diuiſio ex Galeno, comparata cum Platonica 440.1 morborum cauſæ ſecundum plato. 427.1. morbi ſimilarium partium an quidam re- te dicantur pertinere ad formam 440·1 morborum tria genera ylatoni 439.1 morborum animi origo,& distinclio 369.1 moralis philoſophiæ ſubdiuiſio 22.1 mortis meditatio qualis in philoſophia 3. 1
morales virtutes Dei maiæftate ſunt indi-
gna 13.1
INDEX.
Moralium ad Nichomachum diſtributis, ordo 104.2 Meros animi qui& quo modo dicatur ſe- qui corporu temperationem 370:1 Moſis cum Merturio coniunctio de mundi origine 291.1 Moſes Atticus Plato p. Maſis ſeripta Platoni yerſpella 29.1 Motus ſubſtantificus a Platone tribuitur
animo 20. 2 Motus animi qui toto genere,& omnino ſint vitioſi 132.2 motuum animi diſtinctio 132. 2 motus quidã non plyſici, quibus anima platoni mouetur 273.1 motus ſimplices qui Arisſoteli 297.1 motus animi an cadant in hunc à corpore ſaparatum 69.2 motus ſimplicis duæ tantum ſpecies Plato⸗- 2u p. motus animalis cauſam Hippocrates tri- buit venu 392.1
moueri à ſe quid propriè dicatur 18.2
moueri à ſe quam variè apud Ariſt. d i- catur 19.2
mundus duplex 37.1
mundi cur plures eſſe non poßint, ratto- nes Platonis& Ariſt. examinantur 287.1
mundi originis ratio ab Ariſt. reprebendi-
tur in Platone 280.1 mundus intelligibilis platoni Dei filius 37. 1
mundi exemplar æternum 222.1 mundi æternitas ex Ariſt. 283.1 mundi medium cur duplex 293.1 mundi principia cur per figuras à plat. ex
poſita 301.1
mundi principia tum inſita tum aßgiſten- tia, quo modo platonicis ſoleant diſtin- guere 262.1
w hundu von An
nunu- 7 nlah
db0 nuemau u um numdu du ſe. al mnlenn Re 7e, hus eter e nund utahe quu muliergenn ur4 nage nunh amn An luſi n uen. Hundu aiut ic nunlnun ba tud uleur da aul umdifeu, la unndu⸗ rnr u miuſmde e n nmüuihre un ſe ferno nundt enfeen pul nſtumen vunai m, An † N. V
manans ap,. n. Amn.e.
Alundram ,e niam d

dan. n„ dſtribu,
1042 — 4 27 A’ icatun h⸗ der m 370 5)70. * KR n(kus de munli 291.1 — 4 d u k 29.) 1 ¹.. 1, A A ne tribuitu-
20.2 oto, Gomnim
a dinad h zzur ß ubus anima 2731
A h 2971 dant, un ucà curpore
69.2
etant unn kcies Plati- F.
ſam cerater tr- 392,1
oprit air 18.2 varie⸗ un Anſt. di- 1942 37. ſe un um it, ratta- anif. e. un nantur
4Ari yrchendi- 280.1 3 plato ei fſiliu kernum* 222.1 Ariſt 1 283.1 3 duple 1 35 r per 4 Plal. per.fh 5* m inſſt« 6 aßiſten- atonicsn nt difin-
1262.1
1NDEX
Mundus magnum animal conſtans ani-
mo& corpore 278.1 mundus luc quare ſe nit expers 278.1
mundus an pati poſit à cauſis internis 296.1 mundus mtelligibilu Platoni quid 283.1 mundi generatum quomodo Plato dicere ſoleat 307.1 „undum alium ante hune fuiſſe,& poſt hune futuri„ Origenu error 28. 1 mundi æternitas naturæ lumine quo mo- do„ robabilus 250.1 mundus non potuit habere mentè niſi per intermediam animam 308.1 mundos duos dixiſſe ſe. D. Augu ſtinus dolet 283.1 mundus corpore finitus, an poßgit ſuis vi- ribus aæternus eſſe 296.1 mundi, vt animalu, qualu motus,& ſen-
ſus 279.1 mundi origo,& natura ex Mercurio Tri- ſmegiſto 291.1
mundi anima an duplex? vna quæ boni
cauſa, altera quæ mali 280.1 mundus quant vnicus 278.1 mundorum multitudo quibus rationibus
probetur a Pplutarcho 289.1 mundi figura qualui 278.1
mundus quare expers morbi,& ſenellu- tis 295.1 mundus propter hominem factus Lactã-
tio 284.1 mundus praditus eſt ſenſu interno nõ ex- terno 297. 1 mundi corpori cur nulla inſint ſeuſuum inſtrumenta 296.1
munai anima ſpiritui diuino resondet 255. 1
mundus animal intelligens 308.1
Mundi animum Peus uon procreat etia ſi
quodammodo hunc procreare dicatur
307. 1 mundus platoni Deus eſt 279.1 mundus duplex 276, 1
mundo hoc totam materid abſumptam an recte Ariſt. ponat 288.1 mundus quanquã AuriFlofeli æternus a- gnoſcit tamen ſuæ aternitatu cauſam ſuperiorem 283.1 multitudo rerum 25 eadem ſbecie, vnde preficiſcatur 289.1 mundi cuuſæ tres 278.1 mundus Theslogis an aliquando ſit inte-
riturus 282. mundi con ſummatio paſt ſex millia anno- rum 321.1 mundi medin quale,& quo modo ſit ac- cipiendum 317.1
mundo cur Pplatonici non audeant attri- buere veram eriginem, ſed ratisnus tan- tum 316.1 mundus idealis, intelligibile primum 26.1 mundus Deus quidam, idemque animal 24²21 mundi æternita Platoni non continetur leg bus naturæ 282.1 mundi anima non eſt Deus ſummus ſedl eo longe inferier 280.1 mundi or go qualu plateni 2801 mun di eſſe vnicum quia eius vnica idea an rette A nst. probet 288.1 mundi anima vli ſit,& qus modo diſtin- guatur ibidem. mundi corpus quibus figuris ſit informa- tum 299.1 Muſicæ cum Aſtrenomid comparatio 177.1
Muſica& Aſtrologia 176.1 Muſicæ vſus 170.1
—

1NDEX.
N
Nwun mouentur à principio par- tim inſito, partim aßiſtente 325. 1 Natura quo modo dauwvinc ab Ariſt. eſſe dicatur 336.1 naturæ cuiuſque proprietas cædit ſemper commoditati naturæ vniuerſe 438:1 natura in quo poſita,& quæ ſecundum
naturam eſſe dicantur 223.1 natura quaſi deliberans an dici poſgit,&: quo modo 145.1
naturales forma cur impura 1841
naturæ duplicir in ordine diftinctio Ariff. familiaris 143.1 naturalium cotemplationem Socrates,& plato parum probauerunt p. naturæà Des diſtinctio ex Ariſt. 242,1 naturæ quanta vis ad virtutem,& ſa- pientiam conſequendam 116.2 natura priora etiam ſi ſemper prumò loco
₰
ponenda ſint, nõ poteſt hoc ad vniram
methodum pertinere 159.1 natura nihil fruſtra facit, neque vnum
ad duos vſus 296.1 naturæ ordo duplex 143.1 naturæ ordo Auplex 68.1
neceſutas veteribus phyſici qualis 83.2
neceſgitas qus modo ſectanda in natura 382. 1
neruorum nomine à veteribus ſignificari
ligamenta 386.1 neruorum vſus b 385.1 roͦuoue quid 207. G 220.2
* 41.... vouois quam Varie latinè dici poſßit 221. 1
nomina ſignificent ne natura 167. 1 nomina ſacra non temere in qudnis lin- guůam vertenda 167.1
nomina in vencficiis,& carminihus ha-
bent aliquid naturale 167.1 nominum pronunciandorum ratio habet .. 2 ⸗ 3. 4), aliquid ſingulis natio nibus familiare
167.1 Sewums cum radio textoris comparatio ex platone 168.1 non ens quo modo intelligatur ex ratiene ad ens 284 2 notio& notitia quid ſigniſicent· 220.2 numerorum vtrum ideæ 221.1 numeri- certi quibus animus cum ſuo cor- pore coniungitur 67.2 numerum explere quid ſit 67. 2
O
O, eognitionis noſtræ quo modo d
plat. diuidantur 29.1
Occa ſio Ar Sputationis de methodo 114.1
Ooculorum ignis quclis 397.1 Oeulum videndo aliquid recipere etiam Galeno 405.1 oder quid 395.1 odoratus coparatio in homine,& in alis animantibus 4²⁰.1
odoratus imbecillitas quanta ſit in nobis 4 1 9 0 I
Oodoratus in nobis qualis 395 1 Odores cur non percipimus niſi ſpiritum ducendo 435.1
Opinio platoni videtur imaginatio 31. I
Opinio Aristoteli quid 30.1
Opinio quid& quo ma do ſe habeat ad ſen ſum,& memoriam 24I
Oopinio& intelligentia apud flat. quorii ſint& qus differant 178.1
opticorum neruorum ſubſtantia qualis 409. 1
Oſſatus pro Theſſſalo quis 81.1
9 Oſſa quibus ex cauſis concreta 385.1 dvlo r
1 1 1
velens deDe ze rE tenp heht Oraculenm
Oraculam 714, rant a ſ¹ Oraaus C oruunapa uunz du⸗ 41 163,1 Gurocmſem E um 4, Am kver z. Orauars C 16
V nethrdum
Oratot nus 1 5
163. Od- hatult*
Pnulua hail 4. 1 4
orgeng ina dn uic nt
Ongn errns Utu tam hun Oetue dann ziten
ongeniteln u4
yeau emn 2 lui oyxnenran in 17 giat rgens emnj* Tn 7. b Dngene nmi h⸗ ongmuenar u fi
9
Ch
Organ 4 anes cauſe 12
6. 8 Jane con n d 0 dum
Orge 9 ame 40 ue—₰ n

ur 16 1
ꝛci⸗ im ratio ha het 1 n aM bu; familiare
te un cumparati er 168.1 m an atur ex rat ne 6 241
id cent 220.2 mu an 221.I us a mn us eum ſuo cor- r 67.2 ui a 67. 1
imi: n e quo modes antu t. 29. 1 us dt an dode I14.I clis 397 1 alira e cipere etiam
405.1
395. in un ve, inalj⸗
4¹⁰.1 lites; an ſtt in nolis
„ 395.1 1 1 Tud. periij r uf huuun
videt an ginatis
1. 9 8 1
zuolo ris
1NDEX.
2uiris de Deo qus modo dicitur 22ſ.2 Ouidij metamorphoſis e Pythagerica Ne- tempchoß 1 377. 1
Oraculerum varietas 36. 1 Oracula in diuinationu genere, quo d diffe- rant à furore 365.1 Oraeula C4 Ro: nato defecerunt 341.1 Orattonuws paites d duæ 163.1 Orationis dua ſpecies tantum Platoni 1653. 1 Oratio conſentiens cum cegit⸗tione, di- diſſen- ttens a„TIran Verd T* el falſa 32. 1
Ordtores&* poe Aæ gon 2b/6 erudut exactam
1, 2, 65 mMet hodun 6ſ.1 1. 1 7 7 Oraton quæ& Plolle ſop. hia petenda 4 4 ₰ 163.1 A r 1421 Gras„AA 6 ASleX 1445⸗ 2„6, n„„. ocrKlIKoyr Qua 224.2 „ 7 7. 2 4 4 4 27„ 0 Or/A Ln⸗ 84 opinis de d 4. upli licz ani s. Pu Lar; ne 37 2.1 3 6/ 7— Oe error de cod ditione animi 59 D 271 1 1 157, ⸗ 4 4 f ₰. Origer is e, 6 r de Me m6 choſi 3 75.1 ni cælum 4 1 mial 320.1
onge nis error in quaſtione⸗ de mundo du-
—. plici 765 1 . 2 Origine: em rationis in mundo Ariſtot. ex- agitat 28 O. 1 44 Origenus error de restitutione demonum 2 2 1 5/J · 4„ Orlgene nimium multa tribuit Pla konlcus 27 3 †
A=g.
4 1.„ 2 rigenuss error in uu 21i6 67 de mund? ort-
ꝗ L!e 284. . 1 Arrr 9„ A 24 pri 4* F ½ 21 liui. 0* CA*2. KO uſa 421 77 ma Cdl⸗ A— 3 ſio ne com prehe: ndenda, contra Se⸗ alige- 4„ 8 ℳ4 260.1 2/ 7. Origo quo medo attribuatur Aernk&, G. 8— 4 1,„ †— caducus, ex 1o. Gr aatleo 316.1
P
P-co magnus qjuando mortuus
344.1
partes uatura priores toto,& totum par-
tib us 310.1 pa? e⸗ ſbec ies 719 5 modo ad inuicem ſ* Haeau⸗ 46.1 pars quo modo toto natura prior,& poſte- rlor 272. 1 Persieiparious modus alius 1 771 ideis, vniuerſalibus 211. partitis 44 d. un ſienem: qu mode ſe ſe habeat 46.1 partium quare nen; ſiut ideæ 221. 1 paradox oxa Stoicorum vnde profetla
III. 2
Paulu 45 Fo. XIIsS oſt,[/ Hul 0, ſoph 14 iæ fau for 241. 2
Paulus Foxius literat ſgimus,&litera-
fortt. amantiſimus 292.2 Paulus Foxius philoſophiæ platonicæ, 8 peripateticæ anaae, ſeaau⸗ 190. 2 Paulus Foxius phiileſophiæ co ognitione cla- 26 mus 265. 2 Paulus Scalichius Io. Mirandulæ Simius Pah Paulus Lcalichius pollicetur ſe ſ ript urum
de caparatioat plat. cum Ariſt. hoſque in omnibus minimo negotio aouehiar⸗
poſſe p.
atiendi ratio dupl ex 7 296.1 peccatis quanquam inuoluntariis, pœna tamen debetur 137.2 peccata cur platoni cum inuoluũtaria ſint, legibu stamen n punienda 140. 2 pelca dl*Aν 11 5 6 6/1 Lin veoluntate Eiſid Eficlr FELdlee eene 137. heccata oste 15 in ſgitia. Ve Ln vjen

———
äͤͤͤͤͤ
1NDEX.
peccatum non pote ſt ad Deum tanquam ferre conatus eſt ad humorem melan- ad cauſam referri 77.22 cholicum 349.1 peccata an aliqua ex parte cum diuina P. Gallandi ſintentia de Ramo 97.1 prouidentia conſentiant 76.2 philoſephia quid 1. 1 peccata non ſunt paria 128. 2 pbhilaſophiæ definitiones variæ, vnde du- pellucidum quid ſignificet 292.21 4 3.1 pœæna prodeſt ei qui iniuriã intulit 136.2 pluloſophiæ definitio quos in errorem im- 2 M.eκ ν quid hignificet 201.2 pulerit 4.1
Peripateticorum cum Ftoicis comparatio philoſophia paucorum approbatione con-
in quaſtione de perturbationibus 143. 2 enta 287.2 yeripateticorum,& Stoicorum diſſenſio philſophiæ dinifo„ 15.1 de virtutibus an ſint ingenitæ, pertinet philoſophiæ diuiſio ridicula ratiòe A 7. heſ= ad verba magu quam ad ſententiam ſalo exagitaiun. 16.1 1²29. 2 philoſephia ad ſophiam quo modo ſe ha- peripateticorum cum Pplatonicis compara- beat 6.1 tio in diuiſtone bonorum 11².2 p hileſophiæ contemplantis ſi ubdiuiſio
peripateticorum,& Stoicorum coparatio 169.I. Gꝓr16 in quaſtione de perturbationibus 133.2 philoſsphorum vita platoni qualis 107.2 peripiratis occulta à manifeſta reſpiratio- philoſophi cum ad Remp. regendam cogi- ne quo differat 430.1 tur, an in es patiantur iniurii 12.1 perturbationum generalus diulſio& ori- philoſophus orationis ornatum non debet 5 146.2 affeclare ſicut neque puritatem reſpuere perturbationes non ſunt iudicia animi 288. 2 143. 2 pluloſophiæ moralis ſubdiuiſio 22.1 perturbatio animi quid 143. 2 Pphuloſophia quo modo ſit mortu medita- perturbationum moderatio optima 129.2 tio 3.1 perturbationes omnes quo modo oriatur ex philoſophiæ contemplantis particulæ tres opinione boni vel mali 143. 2 22.1 periurbationes animi non ſunt volunta- philoſaphos quid perturbet in quæſtione riæ 143.2 de demonibus 371.1 perturbatis an animi morbus 146. 2 philoſophica animi ſeparatis à corpore du- perturbationes an ſint noſtra opera 277.2 plex 4.1 perturbatides animi oriri à corpore 369.1 Pherecides Syrus C icereni videtur primus perturbationes quæ ſimplices ſint,& quæ dixiſſe animos immortales⸗ 5.2 mixtæ 144.2 philoſophi excellentia in uo 3.1 perturbationis nomine quo modogtoici,& philaſophus que modo Deo ſimilu eficia- peripatetici vtantur 133, 2 Tu. 114.2 perturbatorum& violentorum peccataæ philoſophi viuunt extra corpus potiu⸗ quã an eodem loco habenda 141. 2 in corpore 107.2 Petri Montaurei de Ramo ſententia 96.1 phuleſophi potius metuũt ne nimii multos Petrus de Apono demoniacoru cauſam re- uà ne paucos habeãt auditores 288.2
1 4
liihwm 4 mjſenu ·mt fuſth. 1 Dunum tauti lbſeyn e u giꝛnbwa ulchh Am kl 1o.-. llſhua Nh 7 nulſpun ia hülllu ra umm te
volunt an a yuleluden Ae lt na h
innes pun huu Yublph be he dänt yer d 45 hhibſphanan un V nbm ubſiphin n u V angan V uubſoph a80. uratnin d 2 V hſhig.S. 1 tenint V ful ylia An K tmylatia 1 ſuhn A* iſtingue, a lilhn ☚ nabein vnll b
t
— ☛
—

ſt a orem melan.
3491
971 1 tion an ria, vnde qy-
entis ut am
tio a uernrem im . 4.1 erum i hlatine cun- 287.2 ſi⸗ 15. 4 4 ſio rid u ratzoe 4 Theſ- r 16.1
Op hi n madb ſe ha- . 6.1 templ a lliuß⸗
vita N. und ualis 107,2 ad hem an adam agi- datiankt amria I.) riong ndan non debet tneque n tem ehuere
raluj ſal 2 12.1 madi/ 2* 4¹ 2 media
341 temylan us licule tres
d patun dn mueſlitne
4 z. mi ſya eupoye da- V 1
2 Cicenen an lur primus ,r immor an 5.2 lentiaim m. z.1 7 made! a ils cfhria- 114.2
unt extra un pettus qua 107.2
₰ as merut iit mut multes
J habeat
il
* yre⸗ 28 8.2
1NDEX.
philoſaphorum veterum coſuetude in ſuis
myſtertis continendis 106.2
philoſophus à medico quo differat in mor- borum cauſis explicandis 439.
phrloſophi pædia in mathematicis abſtra- ſtionibus 2.1
phuloſophi debent eſe Rerump. prinelpes 160. 2
philoſophus 4 ſop hiſta uo differat 170.2
1
p biloſophorum felicitas 101.2 philoſiphia& umor animo parant redi-
um in calum 368.1 philaſophus à co ntemplatione ad actionem
quando deſcendat 10.1 phila ſoyhe perfectio in quo poſita 2:1 philoſophus quis 1.1
„
philoſophus in rep. quid ſibi retineat 14.1 phileſophi in imperando crudeles 8.1 pluloſophi reprehenduntur qui nunquam volunt ad Remp. accedere 13.1 Philo rudeus vult platoni mundum reue- ra ortum 280.1 Oprnais pro ſapientia ab Alcinos vſur- pᷣala 203.2 hnlo ſophi res abſtraci lariter expli phileſophi res a0 actas populariter& cant per concretds 206.2 philoſop horum contemplatio omnlum bea-
tißima 1².1 philsſophi nomen quo modo modeſtum,&: arrogans 6.1 philoſophi ad ſummam fœlicitatem præ- paratio in quo poſita 103. 2 Phꝛloſsphi quid naturæ lumine de Deo vi- derint 234.1 philoſophica animi purgatio antecedit cõ- templationem 4.1 philoſophi vita quo modo gradibus ætatis aiſtinguenda ex Platone 179.1
philoſophus a mendacio debet abhorrere: mendacium tamen in eodem aliquando vtile 7.1
philoſophorum gratorum peregrinadi ſiu- ium b
philoſophi quo modo deſcendant ad actio-
nem 12.1 philoſopbi mnes in comparatione Plato- N4 cu Ariſt. laborauerunt p. philoſophu non ſaſtulerunt voluntatis, T arbitrij libertatem 87. 2
philoſophari reftè, platoni quid 376:1 phyſicorum contemplatio qu alis A Plato-
ne laudetur 174.1 phyſica ad mathematica quem ordinem habeant 173.1 phy ſica contemplatio quæ in ſe complecta- tur 169.1 phyſici an ſit de omni animi parte di ćpu- tare 76. 2 platonis rationes cõtra eos qui volunt ani- mum eſſe harmoniam corporis 9.2
plato in philoſophando cum omnibus non eodem modo loquitur 206.2 platonis cum A riſt. comparatio in eo cir- ca quod ſophiſta verſari dicitur 172. platonis rationes octo ad confirmandam
immortalitatem 7.2 plato an menti à corpore ſeparatæ tribuat recordationem 23.2 platoni etiam videre nos aliquid recipiẽ- do 4⁰6.1 platonis, Galeni& Ariſt. coparatio in ſa- orum diſtinctione 420.1 Plato in plyſicis quos ſequatur 175.1 platonis dialetlica qualis 17.1
Platonts peregrinatio. platonis cum Theophraſto comparatio in quaſtione de ſaporibus 421.1 platonis cum Ariit. comparatio in rationi- bus quibus probatur distinctio partium
animi 473.1 platonis reprehenſio in explicãda genera- tione phlegmatis 444 1
32 7 b

1INDEX. a ui 4
2 8 2.„:* 3* 2 4. 4
plato in princiyiis anima conciliat vete- Pplato vilium rerum generation'm nõ be- A, rum ſeutentias 314. ne explicat. 219:,1 onu& A 1 plato videtur ſenſus ſedem ponere in cere- platonis cum Ariſl. comparatio diſiculis 19 au hro. 389.1 F. 4 1„ 4. i „au r bpyrncipiA per fguras ex- Platoni, quæ dialecticæ partes 38.1 Mlaunu ment. Plato cuar mundi principid Ferurds e. L4 4 C 59 hjiſriele it„ plicet 301.1 Platoni Deus neque mouet proprit, ne]ue 49. u e onlt cum
plato 4. D. Auga flino reprebenditur de mouelur 272. hn ine 1 N.
amimalium procreatione 360.1 Plato quo modo ponat mundum æternum huc plato à Galeno reprehenſus in distinctio- 282. 1 3 Ande m ne febrium putridarum 446.1 Plato qualem originem mundo tribuat Aao 7 b 280.1 dſmun o
plato quo impul ſus ad ponendas ideas
platonis inconſtantia notata A Theodoreto
Narnu Duulei* 4
191. 1 b WJeren aſtra animataæ 325.1 in quaſtione de mundo 282.1 ua 5 platonis cum Mrift. cõciliatio in quæſtio- platoni pers̃eijefla Moſis ſcripta 290,1 llar aumaaj ft ne de natura oculsrum 400.1 platonis& Ariſt. diſſenſio in viis Per qudt naliuanm V plato qualẽ ply ſiologiam in fuo phileſopho fertur potus 387.1 lani an- probet 174.1 Plato O Hippocrates in evplicandus ele- Uihlu nenl 2 V platonis loci ad probãdum illum ideas in mentis quo differant 423.1 Numuam 7at ke Deo poſuiſſe 198.1 pPlatonis inconſtantia nota à luſtino mar- nu ulmn platonis variæ formæ agendi in variin tyre 279.1 Numi ne Dialogis 164.1 pPlatonis diuinitas plerunque abit in ſu- wüben fuße plato non poſaut ideas ab ipſo Deo ſepara- perflitionem p. Nannius tie n. tas 196.1 pPlatoni logica qualis 16.1 aea ylatoni videri cognitum Dei filium,& platonis& Ariſt. in philoſophando con- M en Hugn ae ſpbiritum ſanctum 237.1 fuetudo p. Pah Aniaie plato& Ariſt. Juo diſterant in pliloſo- plato quid dininitus de Deo cognouerit& Mumema den 2i phandi modo p. ſcripſerit 233.1 Munnirmatee n platonis cum Arifl. comparatio in ethicis plato ab Auguſtino reprehſus in quaſtio- fr a . b ne de animo 34.1 ne ſuantun) plato cum Socrate rerum naturalium co- Platoni animus tabula raſa 35.1 Ahanddh templationem parum probauit p. Plato in iis quæ ad anatomen pertinent, Nan nn uiletan Pplato reprehenditur à Galeno in explica- non ſatis evercitatus 24ſ.2 V fautudiem 4 tione humorum 443.1 Plato in moralibus Arist. diuinior lan nimaſee platonis ſententia de Deo 234.1 104. 2 uuennneſt e plato circa Deum ſomniat magis quam plato vnde hauſerit quæ de Des ſeripſit 1 gnuneui n illum inteligat 236.1 236. 1 he vertinen platonis temporibus definiendi ratio ad- plato contra. D. Auguſtinum defenſus lantenium 4 hue obſcura 166.1 34.1 c„ platsnis& Ariſt. com)aratio in quæſtione Plato in diuinis Ariſtotele ſuperier„. Nan 4 de idei,& vniuetſalibus 204. 1 Platonis cum Ariſt. comparatio in quaſtio- nenmſal platoni metaphyſica, dialectica eſt I77. nibus phyſicis b„ lnann d
85

m,
8 tienem nole. 2191 .Cer s tze Augaeiſ
tns dijhiculn ſkica at er 381 3er, 33
e me 1 roprie, ze ue 4
721 nat n un um aiernun
ginen au udi tnlus
atid h m 4 Theudoretr emun 182 4 Mp 3 Na 90 1. duiſſe ald zur yer qus 387. cratesm aut dandu ele- ffera 43. Ahtla 3o ino mar. .279.
14s plen n abit in ſ4. 4
ualis 16.) i8. in 71 nndb un. . 4 nitus den meuerlt G 333
Tinn Jere 87 ush 9. 344
3 tabula r. 8½ 314 „ ad andt ns Fertihent, ercitatus 1. 2441
hbus ℳ 4 Aunor 4 ſrit Jud 4 friyſt D. AℳM“— tefenſus
7 drifotele an ur 4 d7 1n uc arift. cmpa 8 44
14
5
1 NDEX.
plato vult Aegyptius credi ſine ratione
2 platonis&x Ariſtotelis rationes de mun- do, cur vnus ex aminantur 287 platonis mentem de natura oculorum, ab , 15— ab buon! 00.1 Ariſtotels non p pugi 1 †4 400.
platonis cum Ariſtotele comparatio in quæſtione de numero ꝓrincipiorum 19. 1 181.1 plato& Ariſtoteles cirea materiam quo &
diferant& conſentiant 181.1 platonis Dialectica quatuor potiſs ma ca- pita con tinet 46.1 Plato quomodo ponat aliquando Deorum multitudinem 235.1 platonis cum Ariſtotele comparatio Phi- loſephis neceſſaria. platonis cum Mriſlotele comparatio de na tura oculorum 398.1
1. 2 8 9 8
platonis philoſophia quomodo imperfecla videri poſßit. ·. 5 ⸗0
platoni duæ tantum motus ſimplicis ſpe-
1„ cle⁵ P.
plato an Hieremiæ fuerit auditor p. P lat 0. A tticus NM 9 ſes 77 6 24„◻ 2.. Platonem an Chriſtus legeritf. 8.. 4.. 54,. platonis materia prima ab Ariſtotele qus . 2 2 difſerat 182.1 plato quantum Aeg.yp tiis tribuat in plhi loſophan do p. plato non videtur animi partes re ſub- ſtantia diſtinxiſſe 473.1 platoni prima ſentiendi inſtrumenta non videntur eſſe in neruis 389.1 plato ignorauit quæ ad corporum anato- men pertinent 388.1 plato de opinione ab A riſtotele reprehen- ditur 31.1 platonis eo- Arijtotelis ſententia de Ve- nere maſcula 159.2
Plato centra Contarenum Cardinalem de-
) fenditur 292.1 P laronts cum Ariſtotele compdAratioe „..—„ e quaſtione de vitiis, volutaridne ſint an inusluntaria 137.2 latonis ſententia de fato aliqua ex par Platonis enfentia E ſaAlo 4 1chd ex parte cenſen tit cu oſtra relig one 78⁸ 2 „ J... 2. Platon: opinlo Vid etur imagin atie 31. 1 plato ab Ariſtotele reprehenſus in queſtio-
ne de reſpiratione 431.1
— plato a Galeno reprehenditur, de tremrre &' rigore 42²3.1
S. 1.. platonis cum Ariſtotele comparatis in di fiunclione principum facultatum. animi
plato à D. Auguſtino malè arguitur inco- ſtantiæ 315.1
platonis cum Ariſtotele conciliatio de mo- do videndi 405. 1
platonis& Ariſtotelis diſſenſſio de eo quod ſurſum& deerſum 4²24.1
platonis de fate ſententia 91.2 platonis cum Ariſtotele comparatio in di- ſiinctione formarum Keip. 167.2
plato ab Ariſtotele rep rehenditur de reus- catione virtutum omnium ad pruden- tiam 125.2
platoni ⁊à uur dupliciter dicuntur 206. 2
platonis inconſtantia notata à Theodore- t9 376
platoni& Ariſtoteli quorum ſit ſcientia
29.1
dna, non idem habuit pro ſcpo libris de Tegibus,&. de Rehp. 163.2 platonis doctrina conſentit cum Chriſtia- norum libero arbitris 94.2 platonicorum dialogorum diuiſio p. platonicorum ſententia reprehenditur de mali origine ex materia 270.1 platonicis phyſica cum metaphyſicis ſunr coniuncta 180.1
2 ij

e ——
platonica ratio ſcribendi per dialagos p. platonici Timai ſumma,& eiuſdem di- ſtinctio 4 177.1 Pplatonica Solis cum Deo comparatio 263.1 platonica ratio octaua ad immortalitatem omnium praſtantißima 17.2 platonici an rectè Plyſici cognominentur 1264.2 b platonicorum variæ opinione⸗ de Pythago rica metemp Hchoſi 367.1 platonica ratio ſeptima ad immortalita- tem 117.2 platonica vxorum communitas qualis
platonici cur non audeant attribuere mu-
do veram originem, ſed rationis tan-
tum 316.1 platonicis familiaris communicatio cum demonibus 339.1 platonicorum cum Peripateticis compara- tio in diuiſione bonorum 11².2 platonica ratio tertia ad confirmandam immortalitatem 5.2 Planetarum ordo in cælo quis 323.1 Plinius ponit animos mortales 6.2 plinius contra Ariſtotelem de reſpiratio- ne 433.1 plotini demon 339.1 plotini ſententia de ideis 193.1 Plotini argumentum contra Ariſtotelem de modo videndi 411.1
plotini ſententia de metempſochoſi 367.1
plotinus non vult animi partes à platone ſubſtantia diſtinctas 473.1 plutarchus conciliator platonis in quæ- jone de animæ immortalitate 315.1 plutarchus contra Ariſtotelem de mundo tur vnicus 287.1 Plutarchi opinio de vnione virtutum o-
5
1 ND EX.
plutarchi locus de animi comppoſitione 12.1
plutarchus quomedo probet mundorum
multitudinem 289.1 picardorum nobilia exempla inter litera- tos 85.1 piſces non reſpirant A riſtoteli 4zt.I pituita Platoni quid 4²7.1 pituita putreſcens, in nobis quos affectus pariat 446.1 ythagorica diſtincłio Mathematiearum artium 176.1 rythagoreorum reprebenſio in diſtinguẽ- dus different iis ſitus in cælo 319.1 pythagoræ peregrinatio& communicatio cum ludaæis p. pythagerei cur par in ordine infinitoru impar in ordine finitorum 314.1 pythagoreorum cum Democrito& Leu- cippo comparatio 302.1 pyramidis figura, cur gnis 302.1 poetæ& Oratores non ſunt artifices exa- ſtæ methodi 6ſ. 1 poetarum methodus habet nonnihil aitu 139.1 poetarum carminibus quid debeat celebra ri in optima Rep. 111. 2 poetarum furor qualis 36ſ. 1 poetæ de Deo quid cognouerint 233.1 pomponatij impia licentia in quæſtione de demonibus 340:1 pomponatii cur multi in quæſtione de im mortalitate ſint inſectati 49.2 vomponatij opinio de immertalitate ani- morum pernicioſa 48.2 pomponatius demoniacerum cauſam re- tulit ad humorem 349.1
porphyrij teſtimonium de demonibus(hri ſto cedentibus 341.1 rorphyrij locus illuſtratus de actidentis ſe⸗
u 4 5 4
dratunt unynf hus e deu G vnn n
.
dor hrj duc 1
üiu 98 H 4
mniiah
1491 1* 7 Aih at venli jaſbu „fickunean un llar 4 R7 henis matenen k dma rnurfig arun e 4 un ſblau fre ha ſummt fime nrellgbe fckyer uſen ruanmii Arlan ⸗ rat. dennnudöhr A nahli un 1 ſuj üfenaui rhaſtmain! V ſucla Dume t nulur 4l. Cu luafluneden n mai ſenteni i 72. yntimi 1 uyntunem 1 lnyſent adn an htanum 44, 411 uaentis Dei An mabne Aun muienn 4
Tnuulenia an d

e t. 1r an senpeßtime
m ado 4 mundarum 5 8. b ilia exe: mter liten. 8ſ. ant Ar adl g quid 4 4.. 4217. ens, in! zuun affetn 1, 4461 ſtinctio dematieann 6l
n reprehe Dein dßtagui. tius ſitus„, 1. V egrinatie Mummunitan
ur par in AMue in ſuinmi V „ Aine finito i* 3191
Im cum De Avto E Lal. drat? 3011I urd, cur gn 1 301L ateres nen] utitifcerera- * 6ſ. er hod us hab u uhdl unr
rminibus lu uecelebra na Kep. III.2 vror nalu 5674 quid cogneu- Ar W
im pia Uacenn un eſton 3 3401 zcur multi in unedem fe ſint inſcekal 1. 491 pinis de imn 4 1 ernic 4 W 77 1 44 demoniaca artuſ0 moren 3 1 moniun 4
1
bus u cus 141
1 NDE NX.
paratione 258.2 vorphyrij quaſtiones tres explicaræ in i- deu& vniuer ſalibus 211.1 rorphyri quæſtiones tres platonicæ P. poſsibilis& contingentis natura qualis
ſit 1. 2
7 potentia atliua, quæ forma, eſt duplex 249.1
potentia duplex A. riſtoteli 245.1 potentia paſtiua ſemper cum aliqua im- per fectione coniuntta 245.1 poteſtatis& altus diſtinclio 273.1 otentia materiæ cur cum quadam imper- feclione 248.1 principia ratisnis duplicis 24.1 priora ſublatis poſterioribus manent ad- huc ſinonimũs 229.2 prima in telligibilia non cognoſcuntur per-
fettè per diſcurſum 37.1 pruationis Ariſtotelicæ cum Deo compa ratio 213.1
n gou y νεμμοο qua 205.2 probabilis ratiocinatio à demonſtratione quo differat ex plat. 21.1 procli obſeruationes de iis in quibus Ari- teles Plaioni contradicit p. proclus à lo. Grammuatico reprehenſus in quæſtione de tempore 316.1
procli ſententia de intellectu agente 47,2
proportionis tre⸗ differentiæ 293.1
proportionem geometricam cur plato aſ- ſumpſerit ad mundi originem 293.1
propoſitionum diuiſio& ſubdiuiſio
41.1 pruidentia Pei quomodi ſe habeat ad res
futursas 77.2 prouidentiæ diuinæ gradus 175.1 prouidentia triplex 79.2
prouidentia diuina qualis ab Ariſtotele
poſita 175.1 prouidentiæ quæ oficia 85.2
preuidentia quomodo poßit aliqua ex par- te mutari, aut non poſsit 79.2 prudentia quid 118.2 pulchrorum ordo,& per hunc aſcenſus ad Deum 162.1 pulchritudinis gradus quomodo nos eue- hant ad Deum 274.1 pulchritudo quomodo gradibus diſtingua- tur in his quibus ineſt 273.1 pulchrum& bonum quomodo ſe habeant ad inuicem 274.1 pulmonis conformatio& vſus 449.1 pulmonum uſus ex platone 4²9.1
‿
Valitates quomodo intendi poſint 2 aut non poßint 129.2 Qualitates etiam corporum, ſunt incor-
Poreæ 227.1 Qualitas media eſt inter formam& ma teriam 275.1 Qualitatum intentio& remißis ex qua cauſa proprit pendeat 130.2 Qualitatum tactilium gradus 4²².1 Qualitas incorporea quam variè dicatur 274.1 Quaſtis de methodo mægna 66.1 Qualitas tantum actionis inſtrumentum
275.1 R RA mi ſchola philoſiphiam quærit in
poetis& Orateribus eõque dam- nata ab Academia 92.1

—ꝛꝛ:—
—
—— —— —
— m
————
1 ND
E X.
Ramus cur Theſſalus met hodicus ab au- Recordatio vitę ſuperioris in animo quid
thore ſaleat apppellari 5. 371..„ Ramus omnibus ordinibus Academiao- récordatio vitæ ſuperioris qualis4 plato- dioſus 110,1 ne poſita 12.2 Ramus lunoni inferna ſacer 85.1 recordatiouem vifæ ſuperloris in nobis eſſe
Kami doctrina damnata à Rege Franciſco 90.1 amus in Gręcis parum exercitatus II1.I
RKuamus inconſtans in patria aſſerenda
86.1 Ramus damnatus à Senatu 9 2.1 Rumi dDoclrina damnata à iudicibus à Ke ge deleclu, horumque ſententia 96.1 Kumi im pudentia in Senatu contra Aca- demiam Pariſienſem 93.1 Kmus cur Theſſalus nominetur 82.1 Rami in A riſtotelem con uitia 106.1 Rami dotlrina damnata ab vniuerſa A- cademia Ppariſienſi 89.1 Ramus viam aperit ad inſcitiam 83.1 Radij aſyectus qui ratli vel inflexi eſſe di
cantur 248.2 Radierum aſpectus differentia 248. 2 Kationis duplicis principia 24.1 Ratio in homine duplex 207.2 Katio humana quo modo ſe habeat in a-
ctione eæx contemplatione 38.1 Rationis motus cur ſimilis motui in or-
bem 298.1 Rationis quintæ ad immortalitaté exa-
3 11.2
3 4⁴ 6 60 1 4 7 2⁴ Kutio quo differat in deo& in homine.
2271 7 6.— * 1 2 7 4 2 7 4 ratio in iudicando quam vVarie ſe habeat 207.2
„.. 7. 7.. ratio in hominibus& demoonibus qualis
3 7 7 e qusmodo diſtincta 3571
4 2 8 4 8 ratto ¹n Deo& in homine J²ο differat 207. 2
2—.„.„ 9 4 rattonts quarte ad immortalitatem cum
terna comparatis 9.2
“““ 85
4„. 1 ponendam, quibus argumentis platonict
probent b 2.2 Reginaldi Oodonis pernicioſa ſententia d intellectus ſeparatione 45.2
Rhetoricæ artes, ſunt etiam logicæ 295.2 rhetorica Dialectic«& phꝛloſophiæ mo-
ralis propago 166.1 Relatorum ſintue ideæ 229.1 Kes prater naturam juę platonicis eſſe
dicantur. 21. 1 Reipublicæ admir iſtratio quibus partibus
con ſtet b 14.1 Reipublica partes cum partibus animi co-
parantur ex platone 160.2 Reipublicæ duæ formæ prima apud ipſaum platonem 160.2 Rripublicaæ adminiſtrandę formę quinque ex Platone 160.2 Reipublicæ primæ& ſecundaæ diſferentiæ
apud Platonem 169.2 Repudiandi verbum non eſſe barbarum,
vt putat Logodædalus 278.2
Reſpirationis vſus qualis 428.1
reſpirationem Mriſtoteles non vult ani- malem eſſe allienem, ſed naturalen 437.1 reſpiratio manifeſta cuius facultatis ſit a-
Clio 436.1 reſpiratio 4 perſpiratione occulta qus dif= ferat 430.1 reſpiratio ſecundum platonem quomodo ſiat in nobis 427,1 Kigoris vocabulum inter philoſophos tole- rabile 27 5. 2 Rigor quid platoni& vnde 396.1 Riſus a Logeadadalo non rectè ponitur in ſplene
4
* 8 8 5
ſeue 4 lit ſenten b1
nlenain.
4
Ankian e: Juen 64 Ipunum cu mauitre
qrnua ju 1 ſprnuu aim t 81 Neuii num vu ſuaimualit 4 ſtenne mn de lauene ſytm me ſhini aaſden 1 untem ſegun
Aager gud, Cn
M Nnum pn A
ld heuen ſn ifin: hmmuen pu aulei aum 411. ſgeun dfm ur 4 hudten n g fan un n. lann ſum aa illimu lleſini Rr a gut ſemin nacſin Iu, tente⸗ fe 1ee
lalalan n
—
—
—

„ 4 uperr, An,n gn — animo quil Pern if zalisa pfan. 1 11.1 Ie ſu if ir in nahus N
6 4 un platon. ac.
2.1
aus per a ſauteutia à
aratieh 41.2 Junte aM hog.
* lgs 195.2
„. ectice Nnlhſapblama.
. 166. ze 1de 18. turam, u Natmnaitſ u.
miriſtre a D4 juniihus 4.
ertes cum as hus enimito- Platsah t 160.2 aæ fors as 22 yſam 160.2
dminiſtu u m quinqu 1604¼
rim ediferuuii nem 169.2 erbumf a larlanun, 10 LedAs t 16§.2 wual. 428.
„ Ar nd u v ani- Addienen a nturalesn
anif J4 can aAtauuſt
461¹ dor Ptratn 1 l 3 4301 10
. u 4 Auam0 ecun, um P 1 4²7.¹ u0 1 nte„ huthx 4bulu³?! 15.² 1 395.!
bleue 264.2 Rdeletj ſententa de reſpiratiane piſciu reprehe enditur 43 4.1
8 114.2
S. Anctitas in Juo po/ Ita J.
anguinu temper⸗ umentũ quale 381.1 vrapienu: am cur Duij dicantur ab Jrr'ſt
—
ꝛnuidere 6.1 Hapient Fid quicdl 1.1 ſapientia cum malitia valde pernicieſa
8.1 Iapientia; qudm vdrit à Platone defiaita
5.1 ſapienti qu- ali henor 113.1 ſhahe⸗ ntiæ amor- qualis in phil loſep ho 6.1 ſat ientes ſcptem Gr. æciæ 6.1 ſapie us ſua 15 nfen nen prapter præmia vir
tuten— 113.2
gaper quid,& quæ eius differentiæ 3975.1 4 6 1. ſaporum Primæ drſferentiæ, ſeptemne 453
clo ponendeæ 421.1 ſaporum diffs 5 e-rentiæ 4 platone quomodo aiſtin nguantur 420.1 ſaperæ lulc quomodo ſe habeat ad pingue s 421. ſaporum d ſferentiis quæ naturæ rerum re ſhondeant 42²1.1 fatyri& Fauni quales D. Hieronyma co- gniti 34ſ.1 Saturn us quomodo concitatiſsimus& tar diſßeimus 324.1 Sebaſtiani Foxij error in explicanda ori- gine ſeminu 384.1 relen Foxij error de ſede animæ ſen- tiemt, 417.1 rbshien Foxij error in quæſtione 4e ner nis 87.1
Febaſtiani Foxij errer 292.1
INDE X.
Febaſtiani Foxij error in conciliatione Pplæ tonu cum un 42²27.1
gebaſtiani Faxij errsr in courparatio ne Pla tonis cum 4 de ſede primi ſenſus. 391.1
Febaſtiani Foxi error tirca nomen carnis
442.1 Sebaſti ani Fox vij errer z93 compdralione PlA tonis cum Ar. f. ase 1
ſeculum magnum platoni qu- ale& quo
millibus aanorum con tet 320. ſeminis origo ex 2 ehulle qualis 384.1 genatus decretum contra Kamum 94.1
Seneca ponit animes mortales 6.2 genſus quid,& Tuomn doſ at 24.1 ſenſus explicatio à platone 30.1
ſenſus an efformatio imaginum in animo 33.1 ſenſus primi ſ des vtrum Ari toteli, ſit in
cerde 390.1 ſen ſus ſedem Ariſtoteles nen ponit in ce- rebro contra Seb. Foxium 392.1 gcaligeri ſententia, quod aer nullus in a- 2p⸗ 432.1 Scd er Parum S. hiloſopk hice/ ſentire ⁊ vide- tur dea nimi noſt ſ 433,1 caligeri error in reprehen dendis Plat. i- deε 200.1 Fcaligeri ratis contra 4. is Plat poſa it xr 199.1
feaicgen error in plat. rep rehendendo 29 afnes inepta de 7 nitio 2 Logod dalo 4t
gndld 236. 6 ſcientia pix datur homini in dita. 202.1
ſcienti⸗ quorum fit apud plat.& Ariſt. 29.1
ſenſus vtrum diuidendus in agentem& patientem 31.1 ſon ſas erfectio debeaturne animæ an 5-

1NDE X.
iecto 31. genſus quinque externi quomodo de ripho- ri rationis,& intelligentiæ appellentur
247.2 4 ſenſuum inſtrumenta cum quatuor elemẽ tis comparantur 311.1 ſen ſus iuſfrumentum ad obiectum quomo- do ſe habeat 312.1 ſenſas vtrum attio an paßgio 30.1 ſenſus quomodo ſe habeat ad ipſius animi facultatem 208.2 ſenſus Juomodo ſe habeat ad corp' 208. 2 ſenſus quomodo hiat in nobis 406.1 Fenſile, ſignificétne quod ſentire poteſt, an potius quod ſentiri 193˙² ſenſilia prima& fecunda 25.1 ſentiendi actus an extrinſecus adueniat, contra Simonem Partium 53.2 Sepulchra Martyrum terrori ſunt demo- nibus 3 41.1 Sepulueda reprehenditur de metempſoco- ſ1 386.1 Sermo quid 24.1 ſermo heaf incognitus non poteſt exci-
tari vi humoris melancholici 34 8.1 ſermo an inſit belluns 66.1 ſermo ad cogitationem quomodo ſe habeat
32.1
ſermo nullus homini ingenitus 348.1 Feruus quis eſſe dicatur 87.2 Sigilla inſculpta ad cæli aectum qualia ſint 352²·1 Fimonis Magi erronea opinio ex metempſ choſi qudammodo deriuata 373.1 Fimonus portij de bumana mente perni- cioſd opinio 49.2
Simon Portius dicit non ſatis conſentanca 50.
fimoni Portio intellettus agens quis ſ0. ²
Simonis Simonij ſententia de Ramo 103.1
Similares partes ex ſanguine
———
Sluij indicium de T helalo 87.1 Fimilia ſimilibus„ᷣ d, ſgimilibus dißi- milia cognoſci 311.1 Singularu n rerum an idtæ 217.1 ſingula quomodo ſint in fats 84.2 Socrates ſolem contem plans, Deum contè- labatur 267.1 gocrates deſiniendi rationem primus ex- citauit 166.1
socrates cum platone rerum naturalium contemp lation em parum probauit p. socratis demon qualis 339.1 socratis Vstum 7.1 Sol quomodo A Platone dicatur Dei filius 265.1 sol& homo quomodo dicantur hominem gignere 317.1 sol& Luna magni di 323. 1 solis& Dei diſgimilitudo 265.1 solir cum Deo comparatio 263.1. 22 5. 1 sol boni filius 264.1 sol an medium mundi, in quo einſdem a- nima 1 317.1 Somniorum Hippocratica obſeruatio ad ſanitatem accommodata 477.1
ſomniorum diuiſio ex Poßidonio 364.1 ſamnia quomodo contingant in ſomnis ex
platone 4¹³ 1 famnia quomodo cadant in viros bonos& pios 375.1
ſomnia diuinitus immiſſa, qualia 414.1 ſomnia qualia à Deo vel demone 336.1
Edονμασ quaſi nua dicitur 374.1 ſamnia quæ dicantur in ſe habere aliquid luini 77.1 ſomnia quid à demonibus accipiant,&- quomodo 364.1 ſomniorum diuinitatem Ariſtoteles non probat 364.1
fomnia cur non cadant in pueros 414.1
383,1 ſimnia quid requirant, vt poſgint habere
——
Ünuii luunn unnurem inen. unia vndt C gunzenm emm h tur,habet ae annua quam? h Güluſe ununun dif d vnnrlus ê lunurun dus ie 1 6„ mnunm dffe aa Hunurum A h ninanum nnu ſumad 41 hant lunu duns4
86
47
Ganuſlm nbe
utuniiu
umutmellii he ſana in int interän, Cura lu
unrun ſuan ini
nuſti
ſniurjer ue«
aue al icur
ijua al/ihit
661
lnkeauſ,
lhuſle aunaaen V
an
ifiſta ai C
I
aheum makd. lt
djiſnatnn A&r Luanſ ſ 1054
2orpia jau

am de
libus+ 81 d. 29 6 bimilibu 9 ferum ie⸗ zuu. Nodo ſih ub. 17 m conte 4. uconte at u, Deum ang. .. 4if Aniend n uem yrimun. „ 1661 a Plata ast um nanan,
Kionem ni pnbauit von qua 1 lum 2
9]— 9 9 4 Nlat catur Derfu
e quome 24 aturyimina
.. 7
4 magus 1 33. ei dibumal a 16ſ. Dee tompe 2634hasf.) 1 16½. ium mun ab zueuſten 317
1 Hip peer tuhhſenam d em accomnm 4771 n diuuſio er 1 3644.1 made ant hſemnuer
. 4ʃ 1 nds cadeh i denso zſſel
nitus imm ainalis 4lt alia à Deo d Wne Beg 1 aua dicitur 1 74
e dicantur 4 ben tha 4771
.„ 5 ean Op
1d 4 demom ii ryunh 3541 3 diuinitaten it ſlixl 1 369! r 4149
nn cadants It 4 Int har
7 requl raut,
INDEX.
aliqu id diuinitati⸗ 365.1 somniorum interpretatio 415.1 ſomnia vnde&œ& quùm varia 394.1
ſomnia non omnia quæ&x hepate naſcun- tur, habèt aliquid diuinationu 248.2 fomnia quaàm variè in nobis excitentur et quid in eiſdem diuinum 363.1 fomniorum differentiæ ex humoribus in corporibus animalium 476.1 famniorum diuiſio non intellecta à Logodæ dalo 247. 2 himniorum diſferentiæ declarant differé- tias humorum in notris corporibus do-
minantium 414.1 .// 9) ſomnis quomodo quædam ſedata, alia tur bulenta 414.1 .. 4 5)⸗* 4„ 2 ſomnia diuina à quo dicantur immitti 477·1 Aure ſahedt vefanaare vroifarues 1097 ſomnia ſolent reſpondere vigilidrum cogi- 4.. 4—η½ tationibus 414.1 2) 8. ſomni conciliatio vnde 394.1
ſomne cur tentamur potius noclu quam interdin,& in teuebris quam media luce 41² sonerum quanta vis in afhciendis animis 417.1 ſani cur per auditum deferri dicantur vſ- que ad iecun 417.1 soplna ad philoſophiã quomodo ſe habeat 6.1 sophiſtad philoſapho quo differat 170.2 sophiſta quomodo dicatur verſari circa nõ
neſtris
en⸗ 172.1 sophiſta quis& vnde nemen habeat 171.2 sop niſtarum mos in laudandis ſuis merci-. bus 288.2
Lophiſmata non faciunt vllam partem lo gici artiffcij ſed eius vitia tantum ſunt 205.2
zornpia quid
273.2
spadones eur calui non efficiantur 384.1 ſbecies& partes quomodo ad inuicem ſe
habeant 46.1 ſpecies ſuo genere notior& obſcurior di-
uerſo modo 57,1 ſpeculorum ratio qualis,& quæ eorum va rietas 394.1 ſbeculorum imagines quam variæ appa- reant 416.1
ſpeculorum duæ diſferenti 249. 2
ſbecula non omnia oportere ſſe denſa 249.2
ſecula an nulla pellucida, contra Togodæ
dalum diſputatio 249.2 ſpeculorum explicatio duplex 416.1 ſpeculorum ratio ex Plat. 4¹5. 1
ſpiritus viſiuus Galeno non ſatis perſpe- clus 408.1 ſpiritus in aſpectu qualis 408.1 iritus animo pro vehiculo 261. 2 ſpiritum animalem Plato vult ferri etiam per arterias 419.1 ſpiritus quam varij,& quam naturam habeant 337.1 ſbiritus animalis quomodo per neruos fera- tur, dubitatio contra Galenum 419.1 iritus animalis natura qualis 401.1 ſtellis ſnngulis animi humani numero re- ſpondent 367.1 ſeellæ quomodo agant in hac inferiora,&
max ime in hominem 369.1 ſtella Ariſtoteli quid 295.1 ſtellæ ex ionea ſubſtanti 309.1
ellæ an animalid ratione prædita 324.1 ſtellæ non ſalum habent intelligentiam aſgiſtentem, ſed& informantem
324.1 Stellarum& aſtrorum in mundo qualis vſus 308.1 ſtellarum errantium in calo qualus ordo 309. F 7

——
ffoicorum& Perip ateticsrum compara
.. 5„ 2 5, tio in quæſtione de perturbitionibus 133 2, M ſ A. Ftoicerum& Peripateticorum dtſe!t0 de
Vnthte an!Hgen ta ſit, mA ¹3 ad nome
pertinet quam ad rem 129.2 Ftoici quomodo dixerint peecala eſſe Partd 130.2 4„ 9 211 2 ETDIXLI, 8S M 2v qusl. .„— 7 Itrebei error circa ideas 200.1 gubſtantiæ vniuerſalts ſunt, non tamen ſeparatæ 206.1
ſub zantiæ nen ſunt per ſ2 contrariæ 276.1
ſabiecti à materia di inctio 184.1 „ 3. 3» 7 d ſup peſitio in principiu Reipub. quæ A Pa- tone dicatur 162.2 ſuppoſita Reip. forma quæ dicatur à pla- tone 161. 2 sudor Galeno quid 445.1 ſudor Qlachrymæ plat. quid 427.1 ** N. ſurdi facli non neceſſario muti 168.1 ſurdi omnes nali, cur muti 167.1 — ½— 6 2— ſurſum deorſum an altur diſt Ingud- tur in vniuerſo 42²24.1
ſarſam& deorſum nibil in vniuer)ſo 39G. 1
1
** apud ylatonem in Timao quid ſi . gnificet 443.1 Tactua an ſenſus vnus 42²22.1 taftus& aſpectus quales ſint inter ipſas
ſenſus 291.1
Taclus in nobis qualis 396.1 tactiles qual tates quomode gradibus di- ſtinguantur 4 ²²1
Tempus quid 308.1 Temperamentum ſan guinis Hipp. GA.- rittoteli quale 381.1
INDEX.
Ie myerdmentun: in humauo corpore qua . 5..
varie poßit exquiri 380.1 Zemperdntis„ quk Ciceron dupleæ, Juo- modo ſit intelligenda 1²4 2 Temperantia quid 118.2 tempus ad aternitatem qjuomodo ſe habe- at 320,1 Terræ figura cur cubica 303.1
Tetra totius maior quantitas, quàm aquæ 29 4.1 terra altrix omnium& magna mater 366.1 terra an mundi medium in qus eihſdeem anima dicatur reſidere 314.1 terræ portio aliqua an ſit in corpore cęlefti 294.1
terra deorum antiquiſima 327.1 terra diei& noctis eßfetlrix 366.1 terræ in reliqua elementa permutatio ex
platone 307.1
Tertullianus de metempß coſi 370.1
Tertulliani argumenta contra plat. 15.2 Tertulliani opinio de cõditione animi pot vitam hane 371 Tertulliani rationes contra recordationem vitæ ſuperioris à plat. peſiram 13.2 Tertullianus aſſentitur A riſtoteli de ani-
mi ſede in corde 473.1 Thales ab ancilla reprehenſus 13.1
Themiſtij error notatur in examinanda ratione Ariſt. ad immortalitate 24.2 Themiſtius obſcurus in quaæſtione de neſtro intellectu 43.2 Themiſtij doctrina de intelleltu agentec potentiæ, non omni ex parte conſentiens 4².2 rheodoretus platonem arguit incenſtan- tiæ in quæſtione de mundo 282.1 Theodoretus Pplatonem arçuit inconſtantiæ in comparatione aninli cum corpere 374·‧1
5
9
6
1
„ mdhrh Ornn 4
ne, lahienn
¹ en 8 porun 4 jele
. heitzie fus
1
haalegerum vA!
miten mand s alx ind 4 nunur u fnua Tuyhaſi e n unun Ain. hauhonum ſadn t fnnulus enh O. ſtimueilu iluemr inai deſalim viſl. 10 ſdlu Anfontt Reſau n hnlo n n ter fucum kulal vmunſ jewethod
tleſalu melhpe: thrſaln fuu an: 1
ſolienr n werhau,
velala ſau uhr nnormation hn hluuenrin*
tnadenfaſtan
Nflu neruſ de
neinſtanti
ſa ſeipten an ſertur
ulu err ineu
l luluinnn d.„
wulgi 1 rſalu uan A oam

ir b u. ternita, uumali e92e z0- 303 Au
cur cul M malor 6
omniun D uagramaler
ANd. mt 3 in zun iſſim
dfur reſte „ 411Jud 4 Nen meg
m antIor 1 4. g0¹ 0 3u
netts eh s. 66.
₰
lua elem ms penmautuer
30ſ. de meten 1 Fo argumeut Mu hl.ſa epinis dea as eaum)ul nc 371 Iratienescn uls nlatuna eriors; vlun 16. A/ſentttur, n Adeani- in corde V 473³ incilla repn Ud. „atnr uminanls rr. adim dntsale a1 bſcar usIn n zele uißn 12 44p „ Trina deint ubs 4gne uen om nj ex ¹ a aaa
PAem
1
6⸗ aone de mun W de
4
„ platonem anf u unſtunu ver. fe
ArAtoe Auums n art
1NDEX.
rhrodoreti Crenſis de animi humani ori- gine, dubitatio 459:1 7 heologo rurn ſentẽtia de Des, qualis alus ſit 247.1 Theologiæ finis 169.1 theolagorum variæ ſententiæ de futuro mundi interitu 282.1 theologi Chriitiani de perturbatisnibus aſſentiuntur Peripateticus potius quam gtoicis 134.2 Theo hraſti ſententia de prima meute fe-.
cunduum Arist. 8 34.2 theologorum ſentẽètia quo mode Deus res
7 1 2 75 8 ſingulas cogne ſcat
„
— 5
219.1 4 L 2 8 7 the ſali maietas quib. titulus ornata 78.1
heſſali error circa nemẽ dialetti theſſali error circa nomè dialetticæ 1741 He
theſſali in Arist. furor 253:1 theſſalus Ariſtoteli imponit 21.1 theſſali in pluloſophia nihil preprin Præ ter fucum 248.1 theſſali vniuerſa ſapientia in quæſtione de methodo 78.1 theſſalus methedi ignaruu 118.1 theſſalo fnus prior mediis ratione ridicu- la 62.1 theſſali error in intelligendo loco Ariſt. de methodo 12 2.1 the ſlalus ſuo iure dicere potuit omnium
ratiocinationum figuram vnica 72.1 theſſali error in ponenda analytica metln- do ad confuſa deducente 145.1 theſſalus in excuſanda ſuorum ſcriptorum incon ſtantia 136.1 theſſali ſcripta in quorum manibus ver- ſentur 136.1 theſſali error in explicanda potentia paſ- fiua 249.1 theſſali errores varij ex ignorata distin- Clione logici organi 150.1 theſſalus vult analyſin deducere à confu- fas, O ad confuſa 14641
theſſali inconſtantia in mei hodo modo ad inuentionem medoe ad iudicium refe-
ntuda b 138. 1 theſſalus inepte docere vult Ariſtotelé quo modo ſit vtendum analyſi 1251
iheſſalus mathematica fædat ea referendo ad mechanica 172.1 theſfali error turca tempora Zenonis Cit- tiæi 150. 1 theſſalus rerum phyſicarum,& mathe- maticarum ignarus 129.1
heſſalo vnica methodus inueniendi artes,
& explicandi 126.1 iheſſal error in ponenda cõtrarietate ſub- ſtantiarum 276. 1 ₰ 1. theſſalus multa à Laurentio Valla eſt Ml-
tuatus 2.1 theſſalus ſibi cõtrarius in diſtinctione du- plicis ordinir naturæ 144. theſſali error in quæſtione de ordine na- turæ 3104.1 theſſali error in tribus quæſtionibus Por- hurij 212.1 theſſalus à Galeno deſcriptus quùm apte cum Ramo conſentiat 83.1
theſſalus magis laborat in fædando Arift. quam in intelligendo 2431 theſſali error,& incoſtantia circa formas argumentandi in Hipp othericis 164.1 theſſali error in cõparatione generalium
cum ſpecialibus 62.1 theſſalus an debuerit prætermittere met ho dum artin inueniendarum 121.1
theſſali opinio puerilis de ideis 210.1
theſſalus ad disſeputationem prouocatur 160.1
theſſalus odit omnem diſtinttionem 116.1
theſſali de dialelticæ dignitate fallaæ ra- tiocinatio 17.1
theſſali in phyſica methodo inconſtantia 130.1. 9

— ͦ—
—“
rheſſalus male interpretatur Ggaleni ſn- theſin 129.1 theſſali error in referendo aſcenſu ad gene- ralia, ad distrtbutionis lecum 124.1 theſſali error in eæplicando primo capite lib. 1. phyſic. 146.1 theſſali excuſatio quod multa vnica me- thodo complectatur 131.1 theſſalus falſo Ariſtotelem inſimulat a- theiſmi 2358.1 Theophraſti ſententia de ſaporibus 421.1
theſſali inconſtantia in quæſtione de indu-
Ctione,& exemplo 123.1 theſſalus ſibi repugnat in quæſtione de me- thodo 56.1
theſſalus dicendo potentiſßimus, ſed im-
pudentia lôge omnibus ſuperior 289.2
theſſalo materia,& forma corporis natu-
ralis partes 130.1 theſſalus in quaſtione de methodo, adhuc
hæret 139.1 theſſali error in quæftione de fine mathe-
maticorum 171.1 theſſali in ſcriptis inconſtantia 133.1 theſſatli eloquen tia qualis 79.1 theſſali error in confundenda metaphhſi- ca cum dialectica 179.1 theſſalus ridiculus in exagitanda pliloſa-
phiæ diuiſiane 16.1 theſſali impudentia, in ridenda mathema- ricerum abſtractione 172.1 theſſali tautologta 120.1 theſſalus merhodicus cur Ramus ab autho-
re ſoleat appellari 53.1
theſſali in ſuis ſcriptis incoſtantia 1271.1 theſſali contra Ariſt. calomnia& impo-
ſtura, in quæſtione de Deo 246.1 Thomaæ ſeutentia de cõciliatione liberi ar-
biriyj cum diuina prouidentia 95.2
Thoma feutentia de Deo, quo modo cogno- ſiaa 217.1
1NDE X.
rhomæ ſententia de animi humani ori- gine. 46*.1 Trhomæ ſententia improbatur de origine, eœ diſtinttione partium animi 468.1 timai platonici ſumma,& eiuſdem di- ſinckio 17ſ.1 timai platonici diſtributio 379.1 timæi opinio de metempſychoſt 370.1 Topica& Analytica Ariſt. non ſunt ad
vuam artem reuocunda 149.1 Topica cum Blenchis apud Ariſt. faciunt vnum opu⸗ 50.1 Topica ad Analtica qus ordine ſe ha beant 154.1 totum dupliciter dicitur 52.1 totum quo modo partibus natura prius& poſterius 272.1 totum prius natura partibus,& partes toto 310.1 tractabile nihil ſine terra 292.1 tremoris& Rigoris quæ cauſæ ſint plato- ni 4 23.1 Trianguli angulus diis qudtuor eſt conſe- cratus 302.1 Trianguli præſtantia in rerum omnium generatione 302.1 Triangulus Pythagereis principium om- nis ortus 302.1 Triangulsrum rectilineoru diuiſio 30 4.1 Turnebi ſententia de Kamo 98.1 V
V ticiniorum qualus ratio 363.1 videre ſit ne agere an yati 227.2 venæ nomine arteria continetur 388.1 verborum& oratisnis examen non debet repeti ex poëtii 194.2 Venus maſcula qualis viſa Pplatoni,& Ariſtoteli 179. 2. verborum ſapientia inanis, quãdo de re- bus ipſis qucæritur 299.2
3 “ v—P “
uanin, kercuni 118 3 9hs demmes leaut nlnun e hanli uar, vrßt idm d Famnun ſene f imuau e umſit umu arii fandi 1 utkemas ger n N401,! lenumg en mraplaene ſun eum ad ke runmnncarêe 118.1 noentm pi aulenlcnde unnm nbäim ſen Hnt myn Mhunul eruei mn ee Iſ9 vylulk mm unn ne ſminanun nnntu dni unn ſt nal de ir tuux naura ue unnslun! unuun dun ₰ 2 unn nanm 8 jie niſiyerinede hn Nuuuum nea ei ſr leſpntaa Nane an, nn 4 X deft 1a Aemnm. virkanni 7 † I hmen lie
—
—
41

Itia
de an human tn. . 62,1 2114 1 1 4 m ur. enhine ne 41 An'p 46⁸. 164 14
ſum uh euſtem i
17— uci diſtr A If
ue dſfſf. le meten fuß jor Lnaly tac. u. nnn ſpur l
m reuoc, n
149. .. Elenchu 8* ant. farun: * .4 jo. Anahtie* tnüneſ 4. „ 1ſ4. l, arn 1 odo Parti us, tlura onug n naturd] u us, O fanj 2
„*
hul ſuefte w Phal
K aruc 7 ſj rlun-
4
Ng 7. guln d Aturckanß 3o.
eræ ſtantis abum mnun ne zor „pythagm uihum m-
.
zo14
um T An mußn 306 afenl. dek 4 R
7— 36
„ 7. 34— ert r! 117,1 enaes 3t ne arterisch W lebe G◻ ratisnd 10n „„e b 19†! 9 3471 cani, G. 4 19 .'uen. zoientia ms b 4 99
urtfur 4
INDEX.
Verhum Dei, pro einſdem klio, cognitum
Mercurio Triſmigiſta 236.1 verba demones allicientia qualia eſſe ſo- leant.355.1
verborum aff Katum ſta lium, in hloſo phando Vand ſupert.tio 194.2 veſtigia elementoru quæ dicantur 237.2 yicomercati ſententia de Ramo 97.1 vincula occulta formæa cum materia quæ- nam ſint 382.1 videmus partim emittendo partim reci- piendo 4 05.1 videamus ne recipiendo an emittendo 401.1 vilium rerum generatio nen bene explica- tur à Platone 219.1 vilium rerum an ſint ideæ 219.1 vinolentos cur duplex pœna ſequatur 138. 2 vinolentorum& perturbatorum peccata an eodem loco habenda 141. 2
0 7** 3 4 2 virorum proborum filij cur vt plurimum ——* 2 ſint imp robi 121.2. Virtus quid 118.2
virtutus nomen quid ſigmficet 123.2 vuirtutis nomen quo modo accomodatum
ſeminariis naturæ 127.2 virtutis diuiſio 9.1 virtus ſit ne aliqua in regendis cupidita-
tibus naturalibus 123.2 virtutis laus in actione 122.2 virtutum diuiſio platonica 110.2
4 4„ ⸗ 1— 86 virtus morum quid accipiat à parte ani-
mi ſuperiore, quid ab inferiore 12²3.2 virtutum parandarum varia ratlo, prous
ipſa ſunt variæ 122.2 virtutes an omnes ſiut poſitæ in medi ob- ſeruatione 132.2 virtutes pei fectæ neque intenduntur ne- que remittuntur 127. 2
girtus moru cur potius dicatur eſſe in par-
te animi inferiore quà ſuperiore 123.2 virtutes morum doceri no poſſunt 127. 2
virtutes zeruuu culta, vnde 362.1 virtutes morales Dei maieſtate ſunt indi- æ 13.1 virtus quia voluntaria, vitium platoni eſt inuoluntarium 135.2 virtutis diuiſio 118.2 virtutis igniculi,& ſeminaria in quo cõ- ſiſtant 136.2 virtus quo modo circa animi affectu ver- ſari dicatur 134.2 virtus in nobis ſita eſt, nec alterius impe- rio tenetur 135.2 virtutes peripateticis ſunt etiam quodam- modo ingenitæ 129.2 virtutum diuiſio ſecundum partes animi in quibus ſpextantur 127.2
virtus quo modo res diuina dicatur 119. 2 virtutes ſunt quadam extremitates,&
mediseri tates 128.2. virtutes ouunes an poſſint ad vnam reuo- cari 124.2
virtus moralis quid homini præſtet 123.2
virtutis& viti medium quoddam 127. 2
virtutes omnes ſunt inter ſe connexæ
119.2
virtus an doceri poſgit 120. 2
virtus ex platone, nò comparatur hums nis viribas ſed à Deo datur 119.2
virtutes in cuius medij obſeruatione ſunt
poſit? 1z32.2 virtus quo modo in nobis eſſe dicatur vrtutu A Litwo, an Viti* A vVitio cotrario,
vtra maior diſtantia 132.2 virtus quo modo ſit extremitas,& me- diocritas 132.2
virtus diuina ſorte quo modo dicatur c5⸗ tingere 136.2.

INDEX.
xitiliginis Pecies quæ 447.1 vitia omnia nõ poſſunt ſmul in eodem ho mine reperiri 127.2 vitia non ſe conſequuntur, ſicut virtutes 127. 2 vitia Aristoteli melius voluntaria quam platoni inuoluntariæ 137.2 vitia cur intendantur,& remittantur virtutes non item 130.2 vitium nemo ſequitur ſua ſoöte 135. 2 vitia qua arte in nobis emendata 131. 2 vitium in virtutem non facile poteſt com mutari 127. 2 vitium cur homini in vita facile, Vvirtus
diflicilis 130. 2 vitioſo non licet, etiam ſi velit, ad virtu- tem redire 131. 2 vitæ duplicis comparatio 9.1
vnitas Pythagoreu cur par impar 314.1 vniuerſalia Ariſt. quo modo ſe haleant ad
platonicas ideas 204.1 uniuerſalia vbi ſint 20ſ.1 vniuerſalia reuera ſunt in ipſis rebus ſin-
gulus 205.1 vniuerſalia quo modo ſe habeant ad no- ſtrum intellectum,& ad res ſingulas
205. 1 vniuerſum habere in ſe distinctas omnes d /fferentias ſitus 4²4·1 niuerſalia aliquid eſſe, quibus ex locis Ariſt. probari poſgit 207.1 vniuerſalia Ariſtotelu ad ideas Platonis quo modo ſe habeant 210.1 oniuerſalia Arislotelis quem vſum ha- beant 104.1 vniuerſales ſubftantia ſunt quidem, non tamen ſeparatæ 206.1 vniuerſalia& ideæ corpora ne ſint an
telliguntur 209.1 vniuerſalia& ideæ quo differant in mo- do cõſiſtendi vel exiſtendi 212.1 vniuer/alia quo mode ſint in intellectu, Rin communiosne rerum ſingularum 208. 1 b vniuer ſales notiones in intellectu, reuera
non ſunt ſubſtantiæ 205.1 vniuerſalia in intellectu non ſunt ſub- ſtantiæ 206.1
vniuerſalia ſunt aliquid, nõ nomina tan-
tum communia 206.1 voluntas quid 147.2
volunratis humanæ in agendo libertatem veteres philoſaphi agneuerunt 369.I voluntas noſtra non eſſet voluntas niſi eſ= ſet libera, ex. D. Augufliuo 95.2 voluntas quid Ariſt. æ& platoni 137.7 voluntatus humana. oparatio cunt e juæ
demonum angelorum 88.2 voluntas humana qualis 88.2 voluptas pura quæ 150. 2
voluptates qu puræ vel impuræ 147. voluptatu doloris fabuloſa conne vis ex Platone 11.1 voluptatum& cupiditatum genera 8.1 voluptatis& doloris cauſa 149.2 voluptas& dalor an admittat medium,
& quale 150. 2
voluptatis& doleris vis in vita buma-
na 149.2
voluptatum natura& diuiſio 145.2
votum Focratss 7. 1
Vxorum communitas platonica qualus p. Z.
Zeno quo modo perturbatianem definiat 146. 2 Zenenis opinio de perturbationibus 133.2
corporis expertia 212.1 Zeuoni Cittiao quo medo virtutes omues vniuerſalia K40 ʃ3 ſunt fankuꝛ quando in- ſint connexæ 127. 2 FI NI S.
e,—„‧
II IALefA
au fr. A
d la
NA ſ a AE en or Moſopia hna ſa
liaquanquaie in tunenprom ct hr lrſenmor te Iſticlophisne Faamparaio, pl irolurt K t. ſenme.
lſcett digt. i

2
— a) 7 nm
4 le⸗ ₰ liferan, W m d Vel e adi Un
7uo mol n; Tue mas aet m malch
umun inian abn n ſugulenm
netiener ath telechu wann tſabſtan a 1of.
4 n zutel pen ſant ſu.
.. 1061 4 ſunt alue is naminata munia 1061 „un. buman⸗ r ndylibertatm Lel,nhr. biloſopbu 4 runt 69.
2 1.4„ 7, neſtra nene ai Aantunſi
Tuld
»
4, ex. D.4 81 19 Jſe ſuud Ar 71 48 um a humanæ: A tigeumußa m G 4nge amana ⸗ ⁵³⁴ 88 44 4u4 1o. 464 pur as hurs 172 G& dubnl s amer“ tone IIal um& cwit u enas 8.1 9 daurus 4 1492 dolr aunt meduum, ljon
a uits lums 194
1
aan uun
—— — —
1
„ & delers
AAtur4 cr
2
l
modo verturl vii
1 1
.
„Ae pertut alu By * 74 1 3 1
11,eo ue wu
6ℳ
5 4 -2* 4½ 88 A 49 8 n, 5 e= SN . 628 3 AA. A⁸ d 8 8 4 7— N „ 4* 8 2— 1 1 I 7 84 S 5 4 8 7„ — S 2—
R IN
PARATIONEM ARISTOTELIS CVM PLATONE.
QV IN TRIBVS PHILOSOPHIAE partibus, explicatur commentario in Alcinoi inſtitutionem ad doctrinam Platonis.
PER IACOBEVEM CARPENTARIVMI, CZLARO⸗ MONTANV MA BELLOTAGV A.
aAGNVM opus& arduum, Candide lector, co- )namur hoc tempore, cum in eam comparationem B'incumbimus in qua non Eſerninus cum Paci- Ko diano, verum Ariſtoteles, non ſpurcus homo(fi- cut de ſernino ait Lucilius) ſed doctus& acer, 2⅜ cum platone componitur, philoſopho optimo 2u— longe poſt homines natos. Nec enim in vniuerſa philoſophia horum ſcriptis vlla ætas quicquam vidir perfectius. Vt in ea quanquam mihi nihil difficile eſſé poſſit tua ſtudia amanti, lon ge tamen promptior ſit experiundi voluntas, quam ſpes perficiun- di. Preſertim cum vetera memoria repetens animaduertã neminem in philoſophis nomen ſuũ olim eſſe profeſſum„qui non idem in hu- ius comparationis explicatione, ſuam induſtriam poſteritati pro⸗ bari voluerit& quod ea eſſet aſſequutus, quaſi Mineruam Phidiæ
in arce ponere. Atque de noſtris nonnullos audiam qui ſe in hoc ſtu-
dij genere digito cœlum putant comingere„in eodem argumento multarum vigiliarum opus iampridem meditari: cum quo ſi quan- do hoc noſtrum conferatur.
Quid dignum tanto fere: hie promiſſor hiataꝰ 2 nA Quare cum de co mecum cogitarem& ante annos ſeptẽ in Alci-
noi publica interpretatione, ductis huius conatus rudibus lineis, quod animo conceperam meis confidenter ſatis indicaſſem, amicè

Ps Falene f
1AC. CARDENTARII
e hi ai in re neis plus ſapiunt quam egomet nonnulli& hi fortaſſe qui in rebus meis p p q g doneint b
iihi. lic obiurgabant, nunquam ne cogitabis„e dutſorainene N ln . n Spartam, vt aiunt, in hac vniuer 1 ſchola ſis nactus: unen aldee M veneriszaut quam Spattall⸗ licias(ſic enim egoi ſe alio-„ncbis mi ti Siccine ad has tuas philoſophorum delicias ee 80 1p in qul no ü al rum ſpinas ſoleo appellare) adhereſces, vt de relida ſürrr eur a in nor c 4* ſtudiis, ciuium ruorum opinione grauioribus 3 r euen 3.To tnr zruinehe 51 quam cogites: Addebant eriam alij hique hSu uil 5 Feni n aafiran n dulgentes, ſi in philoſophia non modo conſeneſcere, ſe le u tum ſit, in hac alia eſſe permulta quæ& argument nouttate Uicec.„ 5 pollent magis& minore cum labore nobis gloriam Pacare. eee. icontka wit 1 nim, vt illi aiebant, non modo abunde tractata ſnr werern 98 P. urtemn* A loſophis, ſed à recentioribus quibuſdam magniticis be litarſou uulan d bei bus occupata. Cum illis autem paria facere nemo no de ortalle kae hac om 4 1. poſſit:& vt in iis fœlicius nobis omnia ſuccedant quam ſperare au- leadem I 4 icamus, at certe Theſſalicæ turbæ& neſcio cui Logodædalo qui ſe aatuneapp en k G huic addixit, iſtud erit inuidioſum. Qui quia vt in philoſophia ali-(uiiulh cor r de D qui eſſe videantur, idem genus argumenti ſe delegilſe dictirant; ni- aumubueten ſ
” b hil putabunt in eo nobis eſſe relictum. Sed mihi crede, Candide le. lnguonunn tent
b ctor, iſtiuſmodi rationibus ſic afficiebar vt idẽ in me ſentirem qude m ilond er ſgre
6 his accidere ſolet qui de eo deliberare ſe fingunt Aduod iam cupidi Nadelolle kan ſimè ſunt amplexi. Vt enim ſe ab iis inuitati putant quæ aliis mazi- Keareium un d, mc aduerſa videntur: ita quibus hi me a preclariſſimo opere reuo- aGaae. care conabantur, iiſdem commouebar magis, atque adeo inflam- quulde an mabar vt hoc mihi iam curis aliis omnibus anteuertendum eſſe pu- lljliehim a⸗ rarem:& illis conſultoribus fructuoſam fortaſſe magis, ſed hoctem- lgerm r de inn pore minus gratam ſtudij formam præſcribentibus, iam illud reſpon- unis cam f cle dere auderem. wduodecir An rme Mihi ſic yſius eſt: tibi yt opus facto, facs.. dlr ſmium an jac Qut enim his parere poſſemus qui omnino ab ea doctrina nos auo- Peleilius o m 10 cant cuius fœliciter inchoatum ſtudium coerceri reprimiue nullo rylke a 4 modo poteſt? Siue enim veteris philoſophiæ cognitio in promptu hiu ſra n 1 eſt:non paranda nobis ea ſolum, ſed etiam fruenda. Siue hæc potius aaum elleh, e„ tantas difficultates habet, vt fruſtra ſperari videatur: eius inueſtigan- padun 3 dæ modus nullus eſſe debet:& querendi defatigatio turpis eſt, cum an oi ſe
id in ea queratur quod eſt pulcherrimum,& noſtra profeſſione di- 1 d 1u ſo
gniſſimum. Nam ſi delectamur, cum iſta philoſophica meditamur, nnnu f kr
aut ſcribimus, quis eſt tam inuidus qui ab iis nos abducat? Sin labo- fan nn 4
ramus,& aliorum ſtudia fortaſſe magis quam noſtra promouemus, lud an ſtu
quis eſt qui alienæ eique tam liberali modum ſtatuat indoſtriæ? lindi
Quanquam enim Terentianus Chremes non inbumanus eſt qui t ber3 ſ
nouum vicinum non yul,y; aüih j
“

ARI
us lapi u nabis, an enein vniuerl Mlals dad 1s(ſic e M ego ſ i Ir de ra o iplezla. 1 de rel iap witx cuuun us, ce 4 vendo, nun. 1onmt 1 nco gecio n. anleneſc n ſed monica. rzumen, at üitate placer s gloria uare. Har actata ſu as jeteridosgi dmagnif ollicitaron. ere neme n trumforalt luccedan apt mſpetuen cio cui L raalo, gul iquia vt a ilolopbiaal iſe dele T dicitant,u ded mibie tht, Cmaiite vrt idé in um mnüitemggol lingunt 1 um emär nitari puts ahe x alibsman a preclati as opetetew magis, a deo inkim bus antet ntumeſbpt fortaſſe m adtoctem
ribentibu a ludtreor.
e nonni
nino ab ea M uanebuc. er imüu nule m in pronpi hacholits inueligtt an disel, al an keclior t meciumi
m coerc ophiæ cog mn fruenda. ari videatu defatigati n,& noſtt ſta philoſop men. ib iis nosa Ateönn quam noſt iif rut modum b
acs non inl an neef
PRAFATIO IN ALCINOVM. Fodere, aut arare, aut aliquid ferre denique.
(Non enim eum ab induſtria, ſed ab illiberali labore deterret) iſti tamen valde cutioſi fore videntur, quos offendet hic noſter labor qui nobis minimè eſt iniucundus. Aliis autem fatisfacere erit vt opi- nor, facilius: qui iſtum laborè inutilem fore cẽſent, quod de hac con paratione permultorum ſcriptis abundemus,& ea à nonnullis adhuc expectemus, quibus, ſi præiudicatæ authoritati credendum eſt, ni- hil debeat in hoc genere eſſe perfectius. Ego quidem memineram ſcripras& Proglo obſeruationes eorum in quibus Ariſtoteles Plato- ni contradicit in Timæo, quarum apud Io. Grammaticum in diſputa- tione de mundi æternitate frequentiſſima eſt mentio. Legeram quod Roëtius Commientario 2. in lib. Ariſt. de interpretatione, ſcriprurum ſe de hac comparatione in omnibus philoſophiæ partibus pollice- tur. In eadem videbam extare contrarias& grauibus odiis, ſicut pri- ma fronte apparet, inflammatas Georgij Trapezuntij& Beſſarionis Cardinalis contentiones, in eiſque illum Ariſtoteli, hunc Platoni ni- mium tribuere. Itaque iuſto arbitrio inter eos locum eſſe exiſtima- bam: quo in tanta ſententiarum diſſidentium varietate, neque ſecun- dum Ariſtotelem, neque ſecundum Platonem omnino iudicarerur. Mirabar à Io. Pico Mirandula in concluſionibus ita poſitum, nullum eſſe queſitum naturale, aut diuinum, in quo Ariſtoteles& Plato ſen- ſu& re non conueniant, quamuis verbis diſſentire videantur. Idem- que audiebam aliquando eſſe conatum Franciſcum Cataneum Mar- ſilij Ficini auditorem, cuius ſcripta de ea re ad nos non peruenerunt. Legeram etiam Symphoriani Camperij Medici Symphoniam Pla- tonis cum Ariſtotele, Galeni cum Hippocrate. Incideram ante an- nos duodecim in ſermonem cum Paulo Scalichio, quem lo. Miran- dulæ ſimium, meo iudicio, poſſis appellare: qui profitebatur nihil eſſe facilius quam in omnibus illos conciliare, idque ſe minimo la- bore poſſe perficere. Audax negotium, dicerem impudens, niſi illius manibus parcendum eſſè putarem: aut niſi idem ab aliis permultis tentatum eſſe viderem. Sed cum ille tum cerris rationibus inter nos nomen ſuum ccultaret, nec eius conſuetudine diutius frui potuiſ- ſem: quid in eo viua voce effecturus eſſet, facile poſtea intellexi ex ea, quam paulo quidem ante ediderat, ſed tamen adhuc in noſtras manus non venerat, Encyclopedia. In qua inter illos diſſidij cauſam potius explicare conatur, quam quod tum pollicebatur, perficere. Cum vero etiam penè codem tempore extare cepiſſet Sebaſtiani- Foxij liber de conſenſione Platonis& Ariſto. in ea philoſophiæ par- te quæ de natura eſt, in eo facile coniicere potui quam elſet grata philoſophiæ ſtudioſis huius comparationis explicatio. QESd omnes
„ a ij

— ,*—
1A C. CARPENTARII
librum illum arriperent quaſi diuturnam ſitim explere cupientes, cumque laudibus in cœlum efferrent: minimè quidem repugnante me, ſed hoc potius admirante, quod in pleriſque negue Pjlatonis, ne- que Ariſtotelis ſenteatiam eſſet aſſequutus. Omitto Georgij Agçan- thij libros tres de Platonis doctrina: aut Bernardini Donasi libellũ de platonicæ& Ariſtotelicæ philoſophiæ differentia. Quo quan-. quam in pauciſſimis capitibus illorum cõparationem explicet, tantã tamen apud noſttos jactationem habet, vt iam multorum hominã commendatione ornatus, cum maximis ſcriptoribus certare poſſe videatur. Cur igitur mihi non liceat in eo ingenij vires periclitari quod ſentio omnibus ſemper fuiſſe gratiſſimum„&”eſſe cognitione digniſſimum? In quo vt nihil amplius conſequar quam vt prodam vel in aggrediendo meã confidentiam, vel in abditis quæſtionibus explicandis craſſam ignorantiam: at hoc certe rei literariæ maximum adtumentum afferet, quod qui hac in parte philoſophiam à nobis contaminatam dolebunt, meliora conabuntur:& ea cum philoſo- phiæ ſtudioſis communicabunt, quibus eadem opera noſtris fortaſ- ſe tenebras offundent, Ariſtoreli& Platoni clariſſimam lucem affe- rent. Sic enim mihi vel perire certũ eſt dum modo rei literariæ pro- ſim: imo nulla poterit in eo videri mei nominis offenſio, quod erit cum ſolida aliorum laude& publica vtilitate coniunctum. Ergo quoniam id iam facere certum eſt, dicam primum de huius compa- rationis neceſſitate: deinde de Platonis& Ariſtotelis in Philoſo- phando conſuetudine: vt intelligatur quo modo hic in magiſtrum fuerit animatus: poſtremo de iis quæ Alcinoo, quem nunc habemus in manibus, ſunt propria. Comparationis vero neceſſitas facile ab eo intelligetur qui animaduertet in ſingulis philoſophiæ partibus explicandis Ariſtotelem ſic in Platonem eſſe affectũ, vt cum eo tan- quam cum hoſte, de doctrinæ philoſophicæ imperio certare videa- tur. In quo dici non poteſt quam frequenter eius rei ignoratione, in
illo interpretando aberremus, aut in earurn diſputationum, quas con
tra alios ſolet inſtituere, conſiliis exquirendis cæcuriamus. Cum alij nimium intelligendo nihil intelligant& in pleriſque Platonem exa- gitari arbitrentur, in quibus de illo Ariſtoteles nihil cogitat: aut e- tiam cius doctrinam omnino amplexatur: vel certe perpaucis mu- tatis pro ſua venditat. Vis, vt hoc amplius intelligatur, potiſſima philoſophiæ capita breuiter percurramus& in illis Ariſtotelis di- ſtributionem ſeruemus? Omitto quod à Porphirio de vniuerſis que- ſtiones tres initio poſitæ, quæ Theſſalo de haccomparatione multa- rum vigiliarum opus iam multos annos meditanti,& in Platone multũ exercitato, ſcilicet: pueriles eſſe videntur, nobiliſſimæ inter
las controuelhe los en anlict it
* 5 4 4 2
m4 erb
1
lalkoneptopt 2n iuenndem aurl e evgle coppolt 29 niaem kbuile 2 iammob, enlui ei t aiwenäidees e un Ate cum 3 Hckelerelit, N ſü Kbbos comnu aainem Kdlige commurzionemunt Gknu cajiten t.n aowC z actcettna d dwnipponat, n d aterguileme i liſerendl arter in ir in elon nge o iſen etagitari, n dcis rideo qu m 1 tinterelle. 1 quorumſcri Hgrebidelni lhtaninighl, 7 lruilireg 41
dhugr luolt dilud üdemi de wnmälaelle 4,2 ſenſdende Rer, ietennzum. 1 prlmmi 1 kbilatutne 3

TARIUA 1 lirim ex 4 inimd un. Cülen ume qui n repuonpe rilque nec ut d unne e ass latonts ne s. Omitt an noij 3, B 2ugij Acn. ernardi 1n maildeli r differei iu paratione Wo ga Mi One aßhlicet mi Nlam m ſer di mnum homii ctiptotil agt ertare polb 00 mg t 4. Un Sem Kßes enichm lumum,( gecogaitan onſequat ap Vt procm vel in ad n urttionde certe rei li am emmimm datte phile n iam dnobi duntur:& ulm phälobe cadem of umoſttsskotaa toni claril murlucemaff lum modo iatiteruiie po nominis c Mho, quodei etilitate cc un tum. Rio m primum ahriius comr 1s& Ariſt umin Dhüobe quo modo ant mäitrmm Alcinoo, qu an ckubemu onis verol unSfulesh agulis phi hr ui n eſſe affed it⸗um n phicæ imp in tulenn 3 henter eiust ih oande rum diſput w tendis cæct iti 114 Xin pleriſc aunn — a gltat:“ ſtoteles ni u gta Pm. atur: vel ce im nah . 1 f, poll aplius intel 91 nus& inl
iſtotd j- . 1. g⸗ a Porphirio Niuns de hac con Kiars nos meditan it. lrge videntut, 1 lma b
—
PRIAFATIO IN ALCINOVM.
Illos controuerſiæ de ideis ſummam continent, quæ à nobis poſtea pluribus explicabitur. Nunc de Ariſtotele tantum dicam. In cuius Categoriis cum ſubſtantia in primam& ſecundam diſtribuitur, ea- que quæ in aſpectum cadit, prima dicitur& eſſe maxime propriè ac precipuè, hoc loquendi genere, quemadmodum& capite. lib. 12. Me- taph. Platonis ſententia de comparatione idearum cum rebus ſin- gulis, meo quidem iudicio, reprehenditur. In qua ille ideas non mo- do maxime, ſed ſolas eſſe dicere ſolet: ſingula vero ne eſſe quidem, quia in perpetua mutatione verſantur. Idem ſequurus in poſtrema ſubſtantiæ proprietate, dixiſſe videtur contra Heraclitum, ſubſtan- tiam eandem numero permanere quando viciſſim contraria recipit: in eoque corporeæ potius quam eius quæ intelligentia percipitur, rationem habuiſſe. Quum Plato contra, in philoſophando intelligẽ- tiæ omnia, ſenſui nihil tribuat& Heracliti opinionem approbans, ad ponendas ideas impellatur, vt Ariſtoteles docet cap. 6. lib. 1. Me- taph. Atque cum ille in Parmenide duas tantum fimplicis motus ſpecies eſſe velit, vnam qua res loco mouentur, alteram qua ſuis af- fectionibus commutantur, reliquas vero ortum ſcilicet, interitum, accretionem& decretionem, mixtas eſſe& ſemper habere aliquam commutationem adiunctam(in quo etiam eius ſententiam laudat Galenus capite. i. lib. 1. de naturalibus facultatibus) Ariſtoteles con- tra, in iis quæ Categorias ſequuntur, quadratum circumpoſita regu- la creſcere ait, neque tamen commutari. Hoc autem quam recte Pla- toni opponat, iſto loco non diſputo, ſed aliquando fortaſſe in eo o- pere exquiretur in quo precipuorum capitum quæ ad communem diſſerendi artem pertinent, explicarionem meditamur. Pretermitto quod in relatorum priore deſcriptione interpretes arbitrantur Pla- tonem exagitari. Quoniam nec illi Platonis locum indicant: nec ip- ſeſatis video quid in ea queſtione inter Platonem& Ariſtotelem poſſit intereſſe. Iam vt ad librum de interpretatione veniamus, quis de iis quorum ſcripta aliqua in illum extant, non obſeruat in nomi- nis& verbi definitionibus hunc Platoni eſſe contrarium, quod hæc ille ex hominis placito& arbitrio, Plato vero natura ſignificarè ve- lit: Atqui ſi recte iudicamus, de eo potius inter illos ſumma eſt con- ſenſio: quæ ſuo loco hoc noſtro commentario poſtea explicabitur. Sed illud iidem interpretes non obſeruant, Ariſtoteli orationis ge- nera multa eſſe quæ neque verum neque falſum ſignificant: Platonẽ vero lib. 2. de Rep.& 3. itemque in Sophiſta, duas tantum eius ſpe- cies facere, vnam veram, alteram falſam. Alia quoque permulta ſunt quæ ſi tum in poſterioribus Parmenidis ſuppoſitionibus, tum in So- phiſta conſiderentur paulo attentius, ad Ariſt. illuſtrandum magnum
A iij

. 1AC. CARPENTARII
afferent adiumentum. Topicæ artis pauca fortaſſe præcepta ſunt quæ aut Platoni contraria, aut ex eo deriuata videri boſſint. At locorum exempla penè infinita, in quibus Platonem rariſlimè ſeeſaltd„fre- quentiſſimè vero exagitat. Quæ quia quibus ex Hondi 8* educta lint‚ gnoramus, ea interpretãdo contaminamus: atqué co a dnd co- gimur quod iam in Peripateticorum ſchola tritum eſt, exemplorum veritatem in ipſis preceptis non eſſe exquitendam. In Analytica arte, demonſtrationis philofophice,à populari argumentation e diltinctio apud Platonẽ extat in Menone: vbi agitur de ſtatvis Déędaii volitaàti- bus. Omninòôq; diſtinctio duplicis Metbodi, exacte ſcilicer&e popu- laris, ab eodem expreſſa cũ aliis locis multis tum maximè in Timæo: cum eam pro natura rerum quæ in ſermonem incidunt, docet eſſe variandam. Et cum vterque ca quæ opinione comprehendu ntur, di- ſtinguat ab iis quæ in ſcientiam cadunt: hoctamen differunt quod Plato illa ſuaptæ natura& reipſa ita diſtincta eſſeé vult. vt ſcientia i- dearum ſit, opinio eorum quæ pertinent ad res ſingulas in ſenſum ca- dentes. Ariſtoteles autem corundem vniuerfalium ſcientiam& opinionem eſſe docet cap. 26. lib. 1. Analyt. poſt. Sed ita tamen vt pro varietate mediorum per quæ ciuſmodi cognitio duplex compara- tur, hanc ab illa velit eſſe diſtinctam. In eadem etiam atte cum pars ea quæ de demonſtrando eſt, ducit initium ex eo in quo agitur de do- ctrina& diſciplina noſtra ex aliqua antecedente cognitione parta, hoc ad ambiguitatem Menonis pertinet,& ad euertendam recorda- tionem ſuperioris vitæ, quam Socrates apud Platonem inducit, vt illam explicet. Quanquam haud ſcio an ei ambiguitati Ariſtoteles il- lo loco omnino ſatisfaciat, In ipſa vero Phyſiologia non erit facile exitum reperire, ſi vel indicare tantum volumus omnia in quibus Ariſtoteles ſine hac comparatione non poteſt intelligi, vel ea in qui- bus ille Platonem interpretari, aut illuſtrare videtur: Ionge verò plu- ra in quib us eidem ſtudioſè aduerſatur. Nam in numero primorum principiorum inter ſe conſentiunt(ſi quidem vterque tria ponit) fed in illo, iis maximè differunt: quod Plato priuationem à materia non diſtinguit, in qua Ariſtoteles inuentum ſuum multis verbis cõmen- dat lib. 1. Phyſic. De forma omnino contrariæ illorum ſent entiæ eſſe videntur. Exemplarem enim, quam Plato ideam appellat& vnius principij rationem habere vult, Ariſtoteles quibus poteſt rationi- bus labefactare conatur: eamque ſolam quæ in rebus ſingulis eſt& cum materia communicat, in principiis numerat: quam Plato quidẽ agnoſcit, ſed principij vim habere negat. Atque cum Ariſtoteli illa interior ſit& prima ſummaque rei cuiuſque naturalis perfectio: ea- dem Platoni ſecunda tantum eſt& inchoata. Quia ipſius ideæ eſt i-
—
— mni naei S 1 onpion dedch; cbtuuir R in priocids pi ae A. revidentut, formaro O vn beplet ſe yyeler Hoc B gullne iniſ i ſons cootine auckonem degte 5 nlles omasdt cjienäoelle En lnllpenunttetn e ſe Fillmcs K 8 0 neohinent. a ſ Metam inte p rawodlor p unpoqpe K pe a p zigaxtodadlit de l MMabeidtege dim kiuntur& o, pterernotam i
——— ———
——»
1
Jac altteum ta Roni antem in m— Mloribus min e
1
1 an beoden e Ronupdum y enaleaf Nelæ atorma 12
hhr maern loſenplotesm ee
woße ndica, i 2.
idars kelichae 1

TRAR 4 epraſumge els 3. Ktlocorin tari a leqpuitut,ſ 1 tidus gegug. hamus zceoad latritu
dus e*
nc b n eemylotu tendam ate Analyticaun agum an ione diſtinah de ſtat at Kdai wli d Exa K ilicer R d ais tum u me in Tunar onew in nnt, docet d ione col ass dendoot. hoctan urm lifferunt qun nCta eſſt utht, vt ſceeia. ad res ſi ug sinſenlömc. Vvniuert ulha ſcientin fl. poſt.? M atamenug cogniti Miolex cumyns neadem ratte cupt mex coi oagibrddca. tecedent M nitione pun „& ade Maudamtechldt apud Pl um minchck, r ei ambig lnlbrelzi. 0 Phyſio ae meütbi volumu Mhrn mqüdf doteſt im 1 zeleamqh-
1 d trare videt un ngeſesl. Jarn im ann Toptiword Nam in ut 0 5 gidem vier p tiapei „priuatiol a mareln oc 1 A1 4. 1. d am mul erbös cäne atrariæ illo Dlato ideamt ai 2₰ otele? qu— G 1 ngulsedt m qux in te umß nf znumerat: M
at. Aiquec a afedioer oſque naturi 4. h. hoata. aus
PREEATIO IN ALCIMOVM.
mago, in materia fluente adumbrata. Plato diuinus, opificem rerum omniui deum, primam efficientem cauſam externã, in primis prin- cipiis ſtatuit. Ariſtoteles naturæ genius, ea tantuùm pro cfficientibvs, in principiis phyſicis retinet, quæ in ipſis rebus ſunt& in iis alterius naturæ, id eſt formæ, rationem obtinent. In materia magis conſen- tire videntur. Sed hoc in Platone Ariſtoteles improbar, quod in illa formarum omnium abſentiam& ad has excipiendas poteſtatem non ſatis explicet: quòdque eum locum& receptaculum formarum appellet. Hoc vero quanquam Ariſtoteles parum candidè exagitet, quaſi ſine ſimilitudine dictum, illud tamen acutè, quod eam non tam formas continere ait, quam ipſis formis contineri. Denique circa queſtionem de principiis eo etiam differunt, quod in materia prima nullas formas Ariſto. ineſſe vult, ſed abſolutam quandam ad eas ex- cipiendas poteſtatem: in eõque alios multis locis reprehendit, qui in illa ponunt rerum omnium confuſas formas, quas in ortu volunt eſſe diſtinctas& in cum ordinem adductas quem nunc in vniuerſi- tate obtinent. Quæ Platonis eſt in Timæo non obſcura ſententia. Adde etiam in primorum principiorum contrarietate hunc ab illo notari, quod ſolus inter veteres philoſophos eam materiæ tribuat, magnõôque& paruo exprimat: Quorum tamen vtrunque cum ma- xima probabilitate ab illo videtur eſſe poſitum. Quis vero in Ariſt. aurt Platone interpretando, horum omnium obſeruationem iucun- diſſimam non ſentiat? Neque de corporibus quæ ex illis principiis oriuntur& conſtant, minor eſt inter illos diſſenſio. Nam Ariſtote- les pręter nota elementa quatuor, vult quintum eſſe corpus ſimꝑlex cœleſte caꝑ- 2. lib. 1. de Cœlo, hôcque ſimplici motu in orbem ferri, quod aſtreum elementum nominat cap. z. lib. z. de animalium ortu. Platoni autem idem ex quatuor ſimplicium corporum purioribus portionibus mixtum eſſe videtur: ſed in quo plus ignis ſit(lucentis tamen non adurentis) quam reliquorum elementorum: ex quo etiam igneum ab eodem Platone appellatur. De duabus rationibus quibus Plato mundum vnicum eſſe confirmat, Ariſtoteles lib. 1. de Cœlo, eam quæ à forma ducitur, acutiſſimè videtur inuertere. Cum in al- tera, quæ ad materiam pertinet, eundem ſequutus, ſtatuat fieri non poſſe vt plures mundi ſint. Quia in vniuerſo hoc omnia, ſicut ipſum nomen indicar, in ſe complexo, tota materia abſumpta eſt, nec eius vlla pars relicta ex qua mundus alter potuerit exoriri. In queſtioni- bus aliis de mundi æternitate, aut de huius origine atque interitu: de eiuſdem figura& elementorum quorũ coagmentatione conſtat, vel de horum principiis que in figurarum proprietate à Platone po- nuntur: de natura grauium& leuium, itémque de diſtinctione diffe-

— ————
ooͤͤͤͤͤ———— m,
1AC. CARPENTARII
rentiarum ſitus, tam in vniuerſo, quam in varietate locorum ad quæ
ipſa elementa ſuapte natura mouentur, permaulta ſunt in quibus Ari- ſtotelis doctrinam nemo vnquam aſſequetur, niſi qui iſtam compa-
rationem tam habet in promptu; quam quod familiare eſt vel ma-
xime. In Meteoris pauciora ſunt in quibus Ariſtoteles à Platone ad- iutus videri poſſit: plura verò quę ſuo ingenio contra veteres magna probabilitate diſputat. Nam in comparatione meteororum quæ a- queæ naturæ in media regione oriuntur, cum iis quæ in ima exiſtunt, quod pluuiæ rorem, niui pruinam reſpondere ait, in eo aſſentitur magiſtro Platoni in Timæo. Quod autem circum terram negat quic- quam grandini eſſe ſimile, eidem aduerſatur. Quoniam hic glaciem in ima regione vult eſſe quaſi quandam grandinem. In explicanda origine fluminum illius ſententiam in Phedone, nominatim exagi- tat Ca. z. lib. z. Meteor. Sicut& in diſputatione de cauſis ſalſi ſaporis in mari cap. 3. At cap. 14. lib. I. in ea viciſſirudine quam per multorum annorum circuitus in res naturales cadere ait huiuſque obſeruatio- nem vnius hominis ætatem ſuperare, Platonem ad verbum ſequitur initio Timæi: vt& magna ex parte in metallorum natura explican- da, extrema pagina lib. 3. In poſteriore autem phyſiologiæ parte quæ ſpecialior eſt, quæque res animatas magis attingit, in quæſtionibus de Animo& rerum animatarum partibus ac affectionibus, cum per- multa ſint obſeruatione digniſſima, ex huius comparationis perpe- tuitate penè ſunt omnia repetenda. Nam in quæſtione de animo Platonis ſententiam de numero ſe ipſum mouente, dèque variis ani- mi motibus lib. 4. de Rep. ille multis rationibus exagitat lib. r. de a- nimo. Sicut& illud quod ex principiis rerum omnium idem animũ fabricatus eſt, vt docere poſſet quo modo per naturæ ſimilitudinem omnia cognoſceret. Arque cap. 3. Pythagoreorum fabulam appella- re audet eam opinionem quam in multis dialogis Plato laudauit de animis humanis noua corpora ingredientibus etiam ea quæ bellua- rum ſunt abiectiſſimarum. At in eo magiſtrum omnino ſequitur quod cum Socrate in Phedone in eos multis rationibus diſputat qui animam non aliam eſſe putant à corporis harmonia& eorum qui- bus hoc conſtat, apta temperation e. Amplius etiam de partibus ani- mi earm que ſedibus& de ſemine vtrum animatum ſit aut quo- modo, nobiliſſima eſt inter eoſdem controuerſia, nec ea ſatis adhuc interpretum ſententiis defmnita. Sicut nec in his quæ de ſanguinis of⸗ ficina, de arteriarum, venarum& neruorum origine à medicis diſpu tati ſolent. In quibus Galenus cum aliis locis multis tum maximè libris de decretis Hipp.& Platonis, damnato Ariſtotele, confirmare conatur Platonem cum Hippocrate idem omnino ſentire. In quo
nelcio
. 8 2 5 3. a— C ö“ v
relch
„an biicdee Bein
ratione Po
eipltibo del 2 1
„. 42 doicisralonen aöplaroten, Cul in pblob. 3
non obſeumt clod tkogn n 3 nmun,1 manto pel T
iaiuctio inn
tsfeinend, 1 Auendb ineb’e n. beggotektaio eee ſ uhgälmelt, i p naequmen. 3 riulnodi con Ne d abgarudr orfn el
2
—
—
—
1
iblb.1. Ca k 4
Wtoll 7osae ſp. ecstegeit. Lan iu aesend i demptabi,m m zwiin nriul e h centir farticha le Ebic. Toto ler b. oloptaiq im le m oluptatenm tu di Nequein Ga wo Rctllen m ſtio Cconori 9. plar,d 1 otmen d
4* 1”
ſoucditn 2, Kum inperiot) ein ſodenti da d 1 nann quait 2 R.ſuieame b dndegdet enm an„ araa m 3

TARM
n vari nel mcorn ermalt Mrin ong etu 1. quldus al, 1en uiſta quod f an d unh luod t at iate cſt s Ariſt 3 elm tült neäblaonez Zenio ct uce geleeene . eres mag. ttione r ur Norum Ce. cum us aupnimaerltu vondere Wineo allentn n circun apram negatque atur. Q aGham hic glain Srandi Sat. In expliem bh edone a winatim erxg. tatione«aulsslaliſca lrudine« 24 der malton lere ait h atrweblena, latonem hrerdumſegun metallor marurzenyian autem ph Ahfogiepang agis attin atan quadiionn
m d olr
us ac affe ait ibus, cumn
huius cc athationispags Jam in c esrone de znid m moue iss gquefariban- ationibus a arlibs dea. terum ou niitemuinü odo per n. urlwüötuänen hagoreotu dmulm el- lis dialog tobotalidh entibus et aha qurdllu- magiſtrun mraino kauit nultis ratic unmsdipunig oris harme anrK comncl- mplius etii trum anime ontrouerſia, gec in his qu orum origi his locis m mnato Atiſt am. jem omnine Autt. 4
PRFATIO IN ALCINOVM. neſcio an huic debeam omnino aſſentiri. Neque verò illud pluribus explicabo quod tamen fortaſfe omniũ eſt maximum, ex eadem com paratione poſſe intelligi in quæſtione de animi immortalitate Ari- ſtotclis rationem vnicam ſuo pondere cum iis certare poſſe quæ a- pud Platonem ſunt variæ. Sed hoc vno verbo dicam quod ſentio, ſi- cut in philoſophando omnino cæcuriunt qui hanc comparationem non obſeruant: ſic alios qui in ea cæteris acutiores ſunt, facile videre quod eſt cognitione digniſſimum& à nobis poſtea pluribus locis obleruatum, Ariſtotelem naturæ genium in Phy ſicis diuino Plato- ne tanto ſuperiorem eſſe, quanto in Metaphyſicis, eodem, meo qui- dem iudicio, inferior eſt. Neque verò in aliis quæ ad vitam& m̃o- res pertinent, minor eſt huius comparationis neceſſitas. Nam in con- ſtituendo fine bonorum, ideam quam Plato amplexatur, alter qui- bus poteſt rationibus reprehendit cap. 6. hb.r. Ethic. Sed ſi libgreè iudicandum eſt, in illis pleræque tam leues ſunt, vt porius ideas con- firmare quim euertere vidcantur. Quis autem hoc intelliget niſi qui in eiuſmodi comparatione maximè erit exercitatus! Rationem vir- tutis parandæ omnino eſſe in noſtra poteſtate Ariſto. velle videtur initio lib. 2. Quod apud Platonẽ Socrates improbauerat in Theage. Nos noſtra voluntate peccare, ſicut& recte agere, idem pluribus locis repetit. At peccatum eſſe voluntarium paſſim apud Platonem Socrates pernegat. Et tamen hæc quæ contradictionis quandam ſpe- ciem præ le ferunt, ſunt eiuſmodi vt facile poſſint ab iis conciliari qui in vtriuſque doctrina ſunt verſati. Socrates morum virtutes pru- dentiæ particulas eſſe arbitratur. Hoc Ariſt. improbat cap. VIt. lib. 6. Ethic. Toto vero lib. 10. illum in eo ſequitur quod contemplationi & voluptati quam ille habet adiunctam, multum tribuit. Quod au- tem voſuptatem motum eſſe idem arbitratur, illum in eo reprehen- dit. Neque in Oeconomicis& Politicis ſententiarum inter illos mi- nor eſt diſfenſio. Nam Platonem duobus locis reprehendit quod in politico œconomicam diſciplinam à politica differre dicat, non im- perij ſpecie, ſed eorum tantum qui parent multitudine& paucitate. In quo tamen non modo tolerari potuit illius ſententia, ſed etiam ab eo laudabitur qui animaduertit in dialogo de Philofophia, om- nium imperiorum communem rationem in duabus virtutibus po- ni:in prudentia, ſcilicet per quam cognoſcitur quod rectum eſt,& zuſtitia, in qua ineſt conſtans& perpetua voluntas obſeruandi, quod per prudentiam rectum eſſe cognoueris. Quſque hæc comparabit cum eo quod Ariſtoteles ipſe ſcribit lib. 5. Ethic. de regula Leſbia, quæ re vna, diuerſis operibus accommodata, ab iis magnam figuræ varietatem capir. Hæc enim non malè poni videtur 4 duabus

1A C. CARPENTARII llis Platonicis virtutibus quibus inſtruckus eſſe debet quicun- que humanæ ſocietati recte præeſſe vult: ſed carundem offf- cia variare pro varietate eorum quibus præeſt. Simile eſt quod cum non ſine ratione Socrates in Mænone Gorgiam reprchen- dat, quòd virtutem diuidat pro varietate ſexus, ætatis& condi- tionis: aliamque eſſe velit viri, aliam fœminæ, aliam pueri. aliam eius qui iam grauis ætate, aliam denique hominis liberi, aliam ſerui: & lib. 5. de Kep. idem conſtituat nullum inter eos qui ciuiratem cu- ſtodiunt eſſe debere officium mulieris proprium, qua mulier eſt, aut viri, qua vir, ſed æqus diſperſas in animantibus vtriſque naturas,& omnidumquidem operum natura comporem eſſe fœminam, omnium & virum, in omnibus tamen eſſe imbecilliorem fœminam: in priote repudiata Socratis ſententia, Gorgiæ commentum Atiſtoteli placet cap. 8. lib. 1. Politic. Palam eſt, inquit, omnium quos diximus moralẽ eſſe virtutem, neque eandem eſſe mulieris& viri temperantiam, ne- que fortitudinem, neque luſtitiam, vt Socrates exiſtimabat. Alia fortitudo ad imperandum, alia ad ſubminiſtrandum. Similis eſt in aliis differentia. Aperte videtur iſtud ab his qui particulatim dili- gentius virtutes inſpiciunt. Qui verò in vniuerſo genere loquuntur & inquiunt virtutem eſſe animum bene habere, aut agere rectè, aut tale quippiam, ſe ipſi decipiuntj. Qui autem virtutes numerant, vt Gorgias, longè melius dicunt quam qui ſic definiunt in vniuerſum. In poſteriore vero, cap.. lib. 2/ Platonis ſimilitudinem reprehenqdit, qua ex belluarum obleruatione vult efficere, in ciuitate eadem ſtu- dia viros& mulieres decere. Longè veto plura ſunt quæ in vtraquè Reipub. formaà Platone deſcripta(eam dico que in libris de legibus & alteram quæ Dialogis de R epob. inſtituitur) idem exagitat. In qui- bus vt Ariſtoteli cædant Platonici in iis quæ ad communionem bo- norum, maximè vero vxorum&liberorum, pertinent(quanquam e- tiam in illis quædam habent quibus magiſtri ſententiam tueri co- nantur) quis in horum Philoſophorum comparatione exercitatus, in reliquis non videt eſſe permulta in quibus Ariſtoteles à Platone Verbis magis diſſideat quam ſententialaut etiam parum candidè ma- giſtri verba in rem alienam detorqueat? Quæ omnia cum ab annis quatuor& viginti in Ariſtotele interpretando obſeruare cœpiſſem, & tentata ſæpius pro ingenij facultate, illorum inter ſe comparatio- ne, ad philoſophiæ cognitionem explicationémque magnum adiu- mentum percepiſſe me ipſe ſentitem: in eaque cum antea Alcinoum haberem in manibus, noſtram opellam non ſolum rudibus, ſed ali- quantum doctis, iucundiſſimam fuiſſe recordarer: faciendum putaui vt illa quaſi acroamatica quæ tum inter docendum viua voce noſtris
“ 8 4 2
decoruionegte Un lexſmunits e 1 faquunyutin at 1 barunt Kqu rn ſr Cminpentot C ſt dnLſdios Kde po ghimm Aoſpoe in dalgle denome K nlgpe cog T. 9. titzek cobiecn he k. aqpe gucbitain is ddom K gs ü⸗ manreube u Nequanur, in gplii ce grene n dorah Aegyſin ic niOalo, ii Tglllglaminn i tponlile aes n0 m Kullichagr llnre Den b i (Ulnislnea e n m. Ciamith h u lei en nedaeſut 1. dnernt. Itgu dn warg tah 1eu3 ſüau derdi 8 R Adlodda 14 crnee 14 Megen. 1 A. b

TA uCdus s debet a ult: Bsearung ud 3 br.„audem og. 1— 3 mileeſgn 2. 3 — 8₰ lead eminx b m 3 Kun homin ls a adn Heri, aliam ſen inter o ui ciuitateme, opriun amuliereh, antibus aw ſque naruna tem elle M ninam omit. lliorem Mhinam:innna, unam: inpn 4 mmem muariſtoteüxl nium s diximusmaa ris& vi minpermiina. Socrate ſtimabn. H. miniſtra Men. Simüöth ab his q atuutticulatm d Rvniuer dnere logamn habere as agereteäem lautem asttes nuntans- ni ſic det muin miwldn. is ſimilit remnatetendh fficere, i g trareeatem ero plur: dgpriimtagl m dico q i disdeegtu gituitur) i a3tuga.gg.
magiſtril m compa
quibus 4 3n elessuue
aut etimm a ne dmli ar? Quxo in cm,
retando ol u e illorumit as um un licationeme* 3 lic
in caque cu a a**o1 in eaq let libus,t
PRAFATIO IN ALCINOVM.
explicabantur, in lucem prodirent& externorũ iudicium ſubirent. Nimium confidenter, fortaſſe: ſed non fit ſine periculo facinus ma- gnum& memorabile: atque par eſt omnes omnia experiri qui res magnas& magnopere expetendas concupiſcunt. Sed de huius com- parationis neceſſitate ſatis: nunc, vt erat propoſitum, de Platonis& Ariſtotelis in philoſophando conſuetudine tantum dicamus, quan- tum ad inſtitutam comparationem intelligendam videtur eſſe ne- ceſſarium. Exiſtimauiſſe veteres, in philoſophiæ ſtudio Aegyptios o- mnium excellentiſſimos, græcos vero rudes, teſtis eſt Porphirius in libro de electisphiloſophis, quem frequenter citat Theodoretuslibris de curatione græcarum affectionũ. Via quæ ad deos perducit, inquit ille, ere mu nita eſt, arduaque cadẽ& aſperrima, Cuius quidem cal- les quamplurimi barbari inuenerunt. At verò græci longius ab ea a- berratunt:& qui eam tenebant, tandẽ corruperunt demolitiq; ſunt. Cuius inuentores Deus fuiſſe teſtatur Aegyptios, Phœnices, Chal- deos, Lydios& Hebræos. Idémque in epiſtola ad Anebonem Ae- gyptium. Auſpicabor, inquit, meam erga te amicitiam ab ipſis diis, boniſque dæmonibus& à philoſophicis rebus, quæ ſunt diis dæmo- nibuùſque cognatæ. De quibus ſanè quamplurima dicta ſunt, ſed po- tius ex coniectura dicta, quæque habeant fidei ſolius principia. Atque paucis interiectis hæc idem ſubiicit. Apud nos magna quædãa verborum eſt diſceptatio, vt pote qui in boni coniecturam ex hu- manis rationibus ducamur. Quibus vero machinis quod melius eſt aſſequamur, ſemper nobis indagandum relinquitur. Quam de Ae- gyptiis& greęcis ſententiam Plato confirmare videtur, primum his qaæ ab Aegyptio ſacerdote Soloni dicta comm emorat initio Ti- mei. QSolo, Solo, dicchat ille ſacerdos, vosbreci ꝑueri ſemper eſtis, nec quiſquam in græcia ſenex. Cur iſtud dicerer ꝑercantante Solone, reſpondiſſe ſacerdotem Plato ait, quia iuuenis vobis eſt animus: in quanulla eſt ex vetuſtatis cammemoratione priſca opinio: nuſſa ca- na ſcientia. Deinde eriam quod eodem dialogo, Aegyptiis vt anti- quiſſimis ſine ratione credendum eſſe ait: pręſertim cum de diis quæ- ritut. Quia vt ipſi dicebant, diis geniti, parentes ſuos optime noue- rant. Ficri autem non poteſt vt deorum filiis fides non habeatur: li- cet nec neceſſariis, nec veriſimilibus rationibus eorum opinio con- firmetur. Itaque illis credendum eſt, quaſi lege addicti ſimus ea cre- dere quæ ipſi tanquam ſibi propria& domeſtica renunciare ſe teſtaã- tur. Quæ aꝑud græcos de externis opinio, in philoſophis peperiſle videtur incredibile peregrinandi ſtudium ad veritatis cognitionem, & in ipſo Platone effeciſſe quod ait Theodoretus Cyrenſis lib. 1. de curatione grecarum affectionum, vt ſcilicet perluſtrarit Aegyptum, B ij

4. lib. 8. de Dei Ciuitate, in magna variet
1A C. CARPENTARII
deinde Italiam& Siciliam:& vt in Aegypto non ab ipſis folum Ae-
yptiis, ſed& ab Hebræis quoq; præceptoribus ‚veram Dei doctri- nam magna ex parte perceperit„Quo nomine. D. Auguſtinus cap.
ate philoſophorum inter ſe & X Chriſtianis diflidentium, arbitratur ſolos veteres Academicos, qui à Platone initium acceperunt; dignos eſſe cum quibus de veri- tate religionis diſputet. Quod illi ſoli in ea aliquid videantur aſſe⸗ guuti. Ulam verò peregrinationem plato fortaſſe inſtituit Anaxago- ræ& Pythagoræ imitatione: quos idem Theodoretus lib. 2. ait, in Aegyptum eſſe profectos& cum Acgyptiorum Hebræorumque ſa- pientibus diu familiariter verſatos. Bademque opinione Pythago- ram cum ladæis ſua ſtudia cõmunicaſſe ex Erippo commemorar O- rigenes lib. i. contra Celſum. Ferunt etiam, inquit,& pro indubitato affirmant Erippum in primo de legumlatoribus libro, memoriæ pro- didiſſe Pythagoram ſuam philoſophiam à ludæis acceptam, ad græ- cos tranſtuliſſe& Hecatei cuiuſdam hiſtorici de ludæis librum ex- tare, in quo& illud adiecit, ſapientia tantopere Iudæorum gentem præſtare, vt vel Herennius Philo in eo opere quod de ludæis conſcri- pſit, primo ambigat vtrum Hecatei hiſtorici illud ſit opus nec ne: de- inde ſi Hecatei ſit, dicat non iniquum eſſe exiſtimare hunc captum ea perſuaſione quæ apud ludæos valet plurimum, in hæc deſcendiſ- ſe. Idem de Apollonio Tyaneo, cuius vita à Philoſtrato deſcripta eſt, refett D. Hieronymus in epiſtola ad Paulinum. Intrauit Perſas, in- quit, pertranſiuit Caucaſum, Albanos, Schitas, Maſſagetas, opulen- tiſſima Indiæ regna penetrauit:& ad extremum latiſſimo Phyſon amne tranſmiſſo, peruenit ad Brachmanas: Vt Hiarcham in throno ſedentem aureo,& de Tantali fonte potantem, inter paucos diſci- pulos de natura, de motibus ſyderum ac dierum curſu docentem au- diret. Inde per Elamitas, Babilonios Chaldeos Medos, Aſſirios, Parthos, Syros, Phænices, Arabes, Paleſtinos reuerſus Alexandriam, perrexit Ethiopiã: vt Gymnoſophiſtas& famoſiſſimã ſolis mẽſam videret in ſabulo. Hoc etiã de noſtro Platone teſtatur XenophõGryl- li filius, in iis quæ ad Socraticum ſcripſit Æſchinem eidẽmque vitio vertir. Adamarunt, inquit, hi duo philoſophi(Plaronem autem& Ariſtippum meell eid gyptum, monſtroſam Pythagoræ ſapientiã. Quos luxurioſos fuiſſe, nec ſatis ſtabiles ſub Socratis diſciplina a- mor ille Tyrannidis indicauit: prõque frugali ac tenui victu, petitæ Syculæ dapes, ventri voraciſſimo congruentes. Ex quibus effectum eſt vt ille in Cratylo in quæſtione de diis, Æᷣgyptios, quos barbaros appellat, porius ſequatur quam græcos. Mihi quidem, inquit, viden- tur primi illi homines in græcia folos cos eſle Deos putaſſe, quos
— ofß*
Quc vyh,¹ Nar=n 3ure umpm d
Lu vxinac S l durNunen T. 3 um iceti iien. Ueulbradl- nbgxutuset 12 ghüidet.Meae ſumiwpeiunbe NR Kaer t NenddR a a unterimn ncie mmiæ aucitot ur dan ſuam D. lun- deqp 8 iminmaltis aih iſevätesieln mérereodeng altlo Oigen a. tira quilr 2 ienninag e Amultis inuot& lor magis 5 zpeletut a Re digale din 1 ma gie ie 3 aliene tt³ Ged enna—
Aouelapüla r1

tate phil;. 1h rlo 4 Pbunnänn os elle c utuan aüenin ²C uidas de pei ln e alic an videamuaſ ¹o tortafl astituit Anan 2 Theod atas li. uas— ptiorum readinge dem 0 j— Aue icp ione byth 2ex Eriph emmemora am, inqu an proindedie atotidus 6 memotien, n lude eptam, adgn iſtorici d at æts Übrum; tantopert ut xotum gent opere qu be lodæisconld orici illus dpus necte elſe exil mte bunccayu- plurimu ims hæc delcead. vita à Phi Ao odeſcrixudl daulinum a† aditberlavi „Schitas, M petas poli— Lextremt dinfümo Uhyba nanas: VI umutbronc potanten* tdand da⸗ ac dierun unrudoregtenäe os Chalde in ledos,li ſeſtinos tei ſni Leemtin as& fame AWai ſol 5 latone teſſ a Xernhüch- bſit Eſchit iinsen, diloſophi! 3 pem fel
4 tü. nſtrolam f reihs. iles fub d diſchin biles lu— ti
4 8 —. vichu,E e frugali ac an ckchun
PRFATIO IN ALCINOVM. nunc barbari plurimi opinantut Solem videlicet, Lunam, Terram, Stellas Cœlümque ipſum. Videntes itaque hæc velut euntia motu quodam atque currentia de natura curſus illius quem videbant ab eoque quod eſt ben id eſt currere, Oous id eſt Deos, quaſi&torrε, no- minauerunt. Quod de codem Platone ſcribit quoque Euſebius cap. 3.lib. 9. de præparatione Euangelica: vbi ex Porphirio de antiquitate philoſophiæ apud Agyptios& Hebræos, hoc Apollinis oraculum commemorat.
Dura via illa nimi, ænatis clauſdque portis,
Quæ vitam nob is apperit, dondtque beatam,
Nec vero verbis facile enarrarier vllis,
Exponique queat, illo quo ſemita ducit
Quam primi ante omnes cœperunt tradere, pulch rar
Qui Nili epotant hymphas: Phanicib us inde,
Proximaque Ahſſyriis ea cura. Sed inclyta longé
Gens Hebraa illam nouit notamque recepit.
Quare Numenius Pythagoreus, in philoſophando Platonem non alium videri dixit quam Atticum quendam Meſem. Et Ariſtobulus Iudæus lib.j. ad Philometorã, Legem noſtram, inquit, in multis Pla- to ſequutus eſt. Aperte namque in multis diligenter examinaſſe ſin- gula videtur. Moſaica enim volumina ante Alexandrum& ante Per- ſarum imperium, traducta fuerant. Vnde plurima, ſicut& Pythago- ras, ille accepit. In quam ſententiam extat quoque epiſtola Marſi- lij Ficini. lib. 8. Epiſtolarum de concordia Moſis& Platonis. Adiece- runt etiam nonnulli Platonem cum in Aegyptum profectus eſt, Hlie- remiæ auditorem fuiſſe: magno temporum errore,& in quo opinio- nem ſuam D. Hieronymus aliquando retractauit, vt intelligi poteſt ex cap. 1I. lib. 8. de Dei ciuitate,& cap. 4. lib. 2. retractationũ. Alij ean- dem in multis doctrinæ conſenſionem cum religione noſtra, in illo
obſeruãtes, dicere auſi ſunt in hoc legendo Chriſtum diligenter ver- ſatum& ex eodem permulta ad nos tranſtuliſſe. Quam ſententiam in Cello Origenes reprehendit lib. 6. diſputationis contra eundem inſtitutæ. Ex quibus minimè mitũ videri debere, ſi de iis quæ ad nos pertinent, pleraq;, que ſunt vel maximè abdira, ille pro ſuis vſurpet: ſed multis inuoluctis tecta: aut ſi cum iniillis neſciat fortaſſè quid a- liena fide magis quam ſua loquatur, diuinus tamen philoſophus appelletur& paucis mutatis verbis atque ſententiis Chriſtianus fieti poſſe dicatur à D. Auguſtino libro de vera religione. Quam- quam neque ei proprium eſt vt neſgiens multa fundar perſuaſio- nis Chriſtianæ quaſi oracula. ſed, vt Tertullianus ſcribit in Apo- logetico contra gentes, omnibus vetetibus philoſophis, poetis
atque ſophiſtis commune. At hæc certè philoſophandi ratio fuit illi B iij

——.——*—— ——————————————yÿõÿ———— ——
—ÿyÿõ—
3 mm.
1AC. CARPENTARII
imprimis familiaris& ab ea quam Atiſtoteles tenuit longè diuerſa. ubd, vi eodem loco D. Auguſtinus ait, ſuauius ad legendum, quam potentius ad perſuadendum ſcribit,& quod noſtris frequens eſt, quaſi in Pythagorcorum ſchola verſetur, pleraque pro ſua authori- tate, ſine ratione rata eſſe vult. Ariſtoteles autem contrain diſſeren- do ꝑlus habet virium quam ſuauitatis: nec- in philaſophan do. quic- quam recipit, quod non ſit probatum& naturæ legibus confirmatũ ciuſdémque lumine illuſtrarum. Ex quo, ſicut antea diximus, naturæ genius à veteribus eſt appellatus. Quęm quanquam Tertullianus in libro aduerſus hæreticos, damnet, miferrimumque appellet, quòd, vt ait, dialecticam inſtituerit artem ſtruendi& deſtruẽdi verſipellem, in ſententiis coactam, in coniecturis duram, in argumentis operarià contentionum, moleſtam etiam ſibiipſi, omnia retractantem, ne quid omnino tractauerit: D. tamen Hieronimus Commentario in Ezechielem, ciuſdem artis contra hæreſes hanc vtilitatem comme- morat: quod quicquid in ſæculo eſt dogmatum peruerſorum, quic- quid ad terrenam ſcientiam pertinet& putatur eſſe robuſtum, hoc ciuſmodi arte ſubuertatur,& inſtar incẽdij in cineres fauillaſque diſ- ſoluatur. Vt probetur nihili quod putatur eſſe fortiſſimum. Quibus rationibus hoc in philoſophorum ſchola Ariſtoteles iampridei vi- detur conſequutus, vt ab iis qui ad ſuperiores diſciplinas aſpirant ad eaſque ſibi viam parãt, Platoni anteponatur. Præſertim ab iis quibus placere cepit: id eſt qui ad eius doctrinã tempus& diligentiam ad- hibentes, omnium partium œconomiam conſiderare& in ſentẽtiis ſubtilitatem, in argumentis aculeos poſſunt perſpicere: ea ſuauitate neglecta qua in aliorum ſcriptis delicatiora ingenia primo aſpettu facile capiuntur. Nam vt incipiam à prima philoſophię parte& rem perducam ad extremam, quis non fateatur diſſerendi pręcepta ſi quæ apud Platonem extant, ca per varios dialogos ſine ordine eſſe ſpar- ſa: non ad vnius artis formam ab illo reuocata? At hæc ab Ariſt. in v- num collecta ſunt& tam acutè expoſita, vt nihil in illis deſiderare pofſis:niſi fortè, vt de Protogene Apelles dixit, quod non tollit ma- num de tabula:& tam ſubtiliter, etiam in minimis philoſophatur,vt dum cauere vult ne quicquam prætermittat, pleraque dicat quæ ad communem diſſerendi vſum minimè videntur neceſſaria. In iplo ve- 1ò præceptorũ vſu, permulta ſunt quæ Plato pro ſua authoritate po- nit, quæq́ue nulla ratione confirmat. Neque verò pauciora in quibus vbi rationem afferre conatur, plumbeus eſt, ſi cum Ariſtotelis acumi- ne conferatur. Sic enim cum in Gorgia de iis qui apud inferos ſuo- rum ſcelerum pœnas dare dicuntur, multa diſſeruiſſet, pro omni ra- tione ſubiicit, Hæc ſunt, inquit, illa Callicles quæ mihi auditu ſolo
“
dm ixcotrupte f
lubtlodecim i ſo khrinetim un fet inapoiii coe n anglis nison d g rambomini lnt ji ruugtiobophr e lälseſe erbo er Purds. N..
aunam dilict den ſo
nupeto tepone der ſi dno-Tominelte eeaudecen ü necisqond n ogiecturali dit n. uuioniusch un: nllnidebet, ei y deopolls exſut; dlldit in co e—) apobythagohr oticeto aihe a 1n 3 uuſgumobler n ulhärinlogu d n düg 1 gi Tuadm 2 wmdioriamee egetquas A 1 eneirot b ggüpoſtgu, 4r L han enrn uälkan dear rttanun dendige? nam

quod 0»Gwan 4 ktequen 1
auten A ddi Rec n r 8 1 dl
rmumq 2 pellet qualg adi& de mi di zerlgel aram, in Aumwentis operg Ph, omt tracanten, lie tonim erommenrnih teles hanc ia tatem comn gmatum aas erſorum, X putatu Ns robuſtum, &dij in cu m fauilalgues tur elle fe inn mum. 8 dla Ariſte ta iamptitem eriores d n⸗ nas apirmn natur. Pra M aab ibs quhu dã tempu is iligeotim ah am conſi aε in fnräul oſſunt pe ij ecalcauitte niora ing srime mheltu tima philc ae epuedim atut diſſere ſBergccpul q dialogos f u⁵s iine leh uocata! Al a b Ait ta, vt nih Mllls veltet les dixit, q a onnlt
in minimit a olopium
Cat Mi nittat, pler aa dica 8 eidentur new ielyof
tboritaeni⸗ ) ro aauthorle 1 Plato prol am? 1
, re iis aui ans inkeroon- ia de iis qui a u iut
ulta diſſerui A 8 allicles qux iha
PRAFATIO IN ALCINOVM.
accepta, credo equidem eſſe veriſſima. Idémque ad confirmandam animorum immortalitatem pro firmiſſimo argumento vſurpat illo- rum in noua corpora tranſitum. In quo, ſicut dictum eſt, Pythago- reorũ fabulam merito ridet Ariſtoteles cap. 3. lib. 1. de animo. Atque lib. 10. de Repub. vt propoſitis præmiis& pœnis in vita altera, nos in huius officiis ad id quod rectum eſt, inuitet, confugit ad fabulam. E- quidem, inquit, tibi non Alcini apologum, ſed præſtantiſſimi viri Eri Armenij genere Pamphilij, reſerabo. Qui cum occubuiſſet in prælio, ſublatis decimo die cadaueribus, cæteris iam corruptis, integer qui- dem incorrupto corpore repertus fuit: domúmque vt ſepeliretur de- latus, duodecima iam ab obitu die, cum pyræ impoſitus eſſet, reuixit & quæ interim viderat retulit. Quæ conficta& magna ex parte repe- tita ex poëtis, eodem loco longa oratione commemorãtur. Imo etiã amplius in iis omnibus quæ ad diſſerendi rationem pertinent, accu- ratum hominis ſtudium idem Plato damnat& indignum eſſe arbi- tratur philoſophi excellentia. Nam in Politico, Si caueris, inquit, ſtu- dioſus eſſe verborum tua ſubinde in ſenectute locupletior prudentiæ apparebis. Et ſ. de Rep. Hõſne igitur omnes, inquit, qui eiuſmodi quædam didicerunt, articulaſque eas perceperunt, in philoſophorum numero reponemus: Minimè, inquam, ſed philoſophaſtros appella- bimus. Tum, inquit ille, Qugs ail eſſe veros philoſophos: Eos, inquã ego, qui deſpiciendæ veritatis ſtudio teneantur. Neque enim in Geo⸗ metrie quæſtionibus, neque in argumentoſa philoſophia, neque in coniecturali medicina, neque in Aſtronomia quæ phyſicis fluxiſque rationibus clauditur: ſed in ipſius boni verique ſcientia philoſophus verſari debet. In ea verò philoſophiæ parte quæ de natura eſt, quid ab co poſſis expectare, qui vniuerſæ naturæ explicationem vno libro concluditein eõque non tam ex ſua ſententia loquitur, quam Timei, ex quo Pythagorea didicerat? Præſertim cum in cæteris dialogis eius ore,vt Cicero ait, Socrates loquatur: qui huius partis cõtemptor po- tius, quàm obſeruator vult videri. Hic enim in Phedone, de ſuo in il- la ſtudio ita loquens inducitur. Equidem Ö Cebes, cum eſſem iuue- nis mira quadam eius ſapientiæ cupiditate flagrabam, quam naturæ vocant hiltoriam. Præclariſſimum enim eſſe cenſebam cauſas intel- ligere per quas ſingula fiant atquc intereant& qua ſint ratione. Sæ- piuſque me ſurſum, deorſum, iactaui talia quedam primo conſideräs. Nunquid poſtquam calidum& frigidum putrefactionem aliquam acceperunt, quemadmodum nonnulli dixerunt, tunc animalia con- ualelcant Præterea vtrum ſanguis ſit quo ſapimus, vel aër, vel ignis, aut nihil horum ſit, ſed cerebrum quod præbeat ſenſus audiendi, vi- dendi, olfaciendi Ex his autem memoria& opinio fiat. Ex memoria

1 A C. CARPENTARII Brii verò& opinione quietẽ accipiente, per hæc ſcientia oriatur. Proinde 3 1 4. horum corruptiones conſiderans atque eas quæ circum cœlum ter- Ap 1 maione; ramque paſſiones contingunt, tandem adeo ad hæc conſideranda vi- comle Lapee V ſus ſum hebes vt nihil magis. Coniccturam verò ad hec afferam tibi laon bosfet ſufficientem: nempe ob eiulmodi conſiderationem vſque adeo ſum 8 5 icr occæcatus vt ea etiam que prius manifeſtè ſcieham, vt mihi aliſſque dilo da a videbatur, dediſcerem,& alia videlicer multa quæ antea me ſcire pu- arhe 4oc p
tabam. Idem de illo nobis confirmat Xenophon Commentario de dictis& factis Socratis. Prorſus, inquit, dehortabatur Socrates de cæleſtibus rebus quas Deus ipſe molitur, quenquam eſſe ſolicitum. Neque enim putabat eas poſſe ab hominibus inueniri: neque gratam diis rem facturum exiſtimabat qui ea rimaretur quæ ipſi cuiquam G b prodere noluerint. Periculum verò inſaniæ impendere ei qui eiuſmo- di res curaret atque inquireret: neque minus quam Anaxagoram in- G ſaniturum, qui explicandis deorum conſiliis& incertis plurimum gloriæ ſibi vendicabat. Et idem alio loco. Nullus vnquam, inquit, im-
mulkeun er vavem in u uimoeruenen Ii benitem Atilie v.huils üqpilrbdeſe 2 awe bomine in k Ataun llainunkn
pij celeſtive quicquam vel facientem vidit Socratem, vel loquentem audiuit. Sed neque is, quod plerique homines faciunt, de natura pro-
amom eoron andem a4Delege
cul Anobis recedentium rerum aut cæterarum eiuimodi diſſerebat: ttüiidunmnde b neque contemplabatur quam bene ſe habeat hic quem viri ſapientes dätnigrleiit: mundum appellant: quibüſque neceſſitatibus ſingulæ rerum cęleſtiũ Cidd nonüin e fiant. Verum eos qui talia curarent, inſanire oſtendebat. Ac primum Wedag. 1 b omnium expetendum putabat vtrum cum eiuſmodi homines ſatis Aneün Rige recte humanas res ſe ſcire arbitrentur, tunc denique ad earum quas guo poiliwan G dixi, rerum curam atque inſpectionem accedant: an dimiſſis humanis d LLe n rebus diuinas contuendo opinentur congruentia ſibi facere. Miraba- Pauecn
tur autem quod nondum planè homines preſentirent eiuſmodi res hs. Quicom a. ab hominibus inueniri nõ poſſe. Quandoquidem videret eos qui plu- 1 DOni rimum ſibi ſapere de iis rebus loquentes viderentur, eadem inuicem didti RRon bar
—
minus ſentire: nec ſecus atque amentes ſolent, mutuis inter ſe diſſi- Nrnca rdTa
diis atque varietatibus male affectos eſſe. Nam vecordium alios qui- Fti tacta In
dẽ videre eſt nequaquã expaueſcere ad ea quę iure timenda ſunt: alios ältes inſtit2u
zucem Aue kimende non ſunt, horrere. Aliis ipſorum minus turpe le L 1
exit imari ſi vel in medio cœtu hominum ſãſque déque res omnes Uulin ucem 8 6 faciant& loquantur. Rurſus alios neque templa neque aras, ne- ifaam loperſt
que aliud venerari quod ſacrum ſit. Alios verò paſſim lapides omnes Käntein ü 2
ac ligna omnia feraſque ac brutas colere animantes. Pari quoque dReniana
modo eorum hominis qui naturam rerum ſollicitè indagant, alios dihriu 1
quidem opinari videmus vnum tantum modo eſſe ens, alios vero vanNan.
infinitam entium multitudinem. Viderique rurſus eorum aliis om- mieagrä*
nia ſemper moueti, aliis immota ſemper fuiſſe. Videri aliis fieri anaſtnät
b omnia nuaet.
ö

deratio Mbuſ- d Gdch— ulta qu as wi lll 2 ea meleinge enopho rwmenraid, t, dcho ien tur Soctast t, quene aurreſſe lolam nidus in nSrienequegan jwaretu r jpli cuim nix impe tn e iquiaun. iinus qu mAnaxagorani. onſiliis& as ertis pluim o. Nullus ap uam,mquni ldit Socr ah velloquens bmines fa uhr,de run. terarum Miaodi dilergf aabeat hi Pem iülpen atibus ſi ame tetuncgelt anire oſt airat. Kyümar cum eiu aMs ü bomneslas tunc dei Phraderun qus accedant at milstunan, ongruenti Mn hurn Nrd ines preſe uu meulnout; 2doquiden mrretedsghl tes videren s eadem ruleen es lolent, um 3 unaldi Ee. Nam diomiisqi- jea que iut n abimde c. Aliis ip a vanu ut. unum lüſqt us uersame neque tem iie lios verò pa 1 glere anima it eerum ſollic in om modo e: jerique tut 1 5 eri zlibliet emper fulle opm
PRAFATIO IN ALCINOVM.
omnia& perire: aliis nec genitum vnquã quicquam, nec periturum. Atque hæc quidem Plato& Xenophon de Socrate rerum naturaliũ
contemplarionem exagitante. Quid ergo in hac philoſophiæ parte à Platone expectare poſſis dignũ Ariſtotelis acumine cum apud illum in omnibus fere ſermonibus primæ partes tribuantur Socrati, qui eã philoſophiã contempfit& humano ſtudio indignam exiſtimauit? Vt ex his fa cile ſit intelligere, eorũ quorum inſtituta eſt comparario, in philoſophando de rebus naturalibus diuerſam conſilij rationem ex- titiſſe& in hac minimè mirum cuiquam eſſe debere, ſi quemadmodũ Pplatonem in diuinis, veteribus philoſophis, quorum quidem ſcripta ad nos peruenerunt, longe ſuperiorem fuiſſe fatemur: ſic in naturali⸗- bus eundem Ariſtotelé naturæ genio multo inferioré eſſe contenda- mus. Nam huius Metaphy ſica primæ quidem ſapientiæ ſummam ru- dibus lineis deſcriptã continent atque indicãt quouſq humana mens, naturæ lumine in Dei diuinormque inueſtigatione poſſit progredi. Ac dum illa in vniuerſum entis genus hoc ipſo quod eſt, iucumbunt, omnium eorum quæ ſunt originẽ ex Deo tãquam ex fonte repetunt & candem ad Deum tanquam ad finem referüt. Sed in illis omnibus ediuinis tantum ab Ariſtorele aſſumitur, quantum humana ratione probari poſſe videtur: nec ſine hac ab illo quicquã pro rato ponitur. Quòd Platoni in hoc genere philoſophandi maximè fuit familiare. Quid vero amplius in his quæ ſupra naturam ſunt poſſis ab eo expe- ctare qui in philoſophando naturæ legibus ſemper eſt addictus: In quo potiſſima eſt& maxima inter hos in ea phileſophiæ patte diſſẽ- ſio. Niſi forte pro Ariſtotelis Meraphyficis ꝑolius habendi ſunt libri quatuor- ccim ge lccretſore parte diuinæ ſapientiæ ſecundum Ægy- pllos. Qui cum in huius operibus græcis nuſquam quod ſciam, extét fab huiss nomincex Arabum lingua ante annosquinquaginta laline dccripti& Romæ editi, non vulgarem Theologiam omtinent, necà
Platonica valdè alienam. Sed quia ſermonis impuritate rerum earum
que in illis tractantur confuſione ita erant contaminati, vt animus in
bonis literis inſtirurus ab illis abhorreret, nuꝑer dedim eram v
hi magna ex Palle Vcl Polins deintegto recogniti& noſtris ſcholiis lluſtratlin lucem prodilenf. Dlatonis diuinitas quan quam frequẽter in Fanam fũperſtitionem labatur, pleraque tamẽé continet ex religio- nis noſtræ fontibus hauſta. In quibus facile ea potuit approbare quo- rum cauſas noſtri non reddebant:& pro ſuis vſurpare quæ aliena fide
niti potius quam ſua ratione confirmari videbantur. Quoniam ex Ti-
meo, vt Cicero ait, Pythagorea didicerat. In iis autem de magiſtri au-
thoritate præiudicara opinio tãtum porerat vr ſi quid cius ſcholæ ſe- ctatores diſputando affirmarent, cum ex eis quæreretur quarè ita eſ

1A C. CARPENTARII
ſet, reſpõdere ſolerent, Ipſe dixit: Ipſe autem erat Pythagoras. Scitum mihi videtur de hac comparatione, illud lulij Scaligeri Commenta- rio in lib. i. de plansis. diuinum eſle Platonem-& Ariſtotelem illum
tamen quod inueniſſet, authoritate ſola täãquam virum bonum, hunc
nihil ſine ratione qualſi acerrimum iudicem ſtatuiſle. Itaque inquit, cum vtriuùſque libros lego, ab vtrõque ſcriptos arbitrari liber. hnus
enim ſpiritus& ſapiẽtiæ& veritatis. Alter pictior, alter ompo itior, ille ad apparatum, hic ad pugnam. Incitat ille animũ, hic exp E. Nas vero minus placet quod de eadem comparatione ſcriptum eſt à Mar ſilio Ficino in quadam epiſtola, Errãt omnino, inquit, qui Peripateti- cam diſciplinam Platonice contrariam arbitrantur. Via ſiquidem ter- mino contraria eſſe non poteſt. Peripateticam vero doctrinam ad ſa- pientiam Platonicam eſſe viam comperiet, quiſquis recte conſidera- uerit naturalia nos ad diuina perducere. Hinc igitur effectum eſt vt nullus vnquam ad ſecreriora Platonis myſteria fit admiſſus, niſi Peri⸗
pateticis diſciplinis prius initiatus. Et idem alio loco, Peripatetici, in- quit, quanta vbique rat ione naturalia diſpoſita ſunt, diligẽriſſime di-
ſputant. Platonici vero præterea quantum inſuper illi qui hæc nume-
ro, pondere& menſura diſpoſuit, debeamus oſtendunt. Quamobrem
illi facile doctos efficiunt: hi præterea ſapientes atque beatos. Reli-
qua eſt tertia philoſophiæ pars quæ de vita& moribus. In qua cum
ab auditore Socratis qui hanc inueniſſèe ſolamque excoluiſſe dicitur,
præclara omnia expectanda viderentur, quàm malta ſunt in iis quæ
ad Remp. pertinent, omnino nefanda? Nam mulieres nudas ſpectan-
ihus iudicibus-ſaltare uult lih. 5. de Ræp-xIhi ſtatnant quæ-de illis
fint nubiles. Quanto verã melius Qandaulis Regis vxor- viro impe-
„ nanti vt nudum corpus oſtenderet, reſpondiſſe dicitur, mulierem ſi-
mulcum tunica pudicitiam exuere? Atque ille eaſdem in iis quæ per-
tinentad militarem diſciplinam exercendas arbitratur: vt ciuitas qua- ſiamphidextera, viris& mulieribus ad omnia munera expeditè vti poſſit. Prudentius verò Ariſt. in Oeconomicis, vxori imperat vt do- meſtica tueatur& curet viro vt externis laboribus rem quærat& comparet. In eõque Homerum ſequitur, apud quem Hector Andro- machen vxorem ſic alloquitur.————— Ipſa domum perge& quæ ſunt tua munera cura: Telas atque colus ancillis penſa iubeto Bella viri curent: merito queis bella gerenda.
Quid dicam de communitate rerum omnium quam ille vult indu-
cere? Quxæ vr fortaſſe in cæteris tolerabilis videri poſſir: in vxoribus
tamen ſi reuera communes concubitus intelligas, communèmque
ex illis ſuſceptam prolem, ea eſt ciuſmodi vt non modo humanæ na-
8“ „
4 1 5
tclguis qua r aaerté doce T mndr,dlinckiolt N ſogghrmn nkch dotn,i Oecop te Dolhch. Qor E
NAetken eran
donibqpradte tn lalalſtcecmila Jum:d kitho n Gllediusad Tn. ve Nom in putes Nooe n Cnfalesad vn n iinal compolul a woinulleforralta dunionilque 7a dr liauit fetum ut dant tingendon lithrekccdo dolih. rPgumſemene. icſerigisinuer— euſanen teptehn 7 daiim potius d
Pterekideatur, u8 lbi,mi e Kaodem ing; Ghnn 2 tüande
aügleorum 22
venlkautda äae Pe diuseſar d1

TAI
m erat ulij Se 4 3 Sctun nen& E Wrlanden Quam
in ſtatu— tiptos: 1 arilidet 4 tpickio le tcowgriie ille am N riic eiplet.N arattons— dtum ettad Inino, in qui Derinm bbitranti igane ticam VA O trinam et, quilſq ai ecte conlin ) Ane 8 1 fichm 1 ylteria ſu Krillus nil Da em al 10 d 8 eripatetiäi pofita ſu M2 iligéilmes m inlupt iquihæcnum. mus oſtet t.*.Quamohm pientes à Kaheatos. Na vita& m in laqwran ſolam qu ⸗* luilſe diim, „quàm m liuri irqur Nam muli ucus peckan- e.EChil Lauguaceils daulis Rex tr ahinäut. dondiſſe di Ka' ullemir que ille eal maniügurfer ndas arbitt dArtt Clülägls lomnia m uw erhelleſ nomicis, va nerperun nis laborib um qurni apud quei&r 6
—
gera cvra:
ndd. b.1 .— 1 omnium qu.
ilis videti po 9
zintelligas, m 0
PRFFATIO IN ALCINOVM.
turæ aduerſetur, ſed ei quoque quæ nobis cum vniuerſo animalium genere intercedit. Quate merito Platonici vt hac in parte magiſtri
doctrinam cum aliqua probilitate ſaluam retinerent, eum locum in- terpretati ſunt non de concubitu, ſed de communi vxorum omnium
& liberorum cura. Et certè Plato ipſe ſic interpretatus videtur ini- tio Timæi. Communes nuptias liberòſque ſtatuimus, inquit, vt ne- mo natos ſuos diſcernat: ſed omnes ab omnibus conſanguinei exiſti- mentur: dum æquales fermæ natu, fratres ſororéſque viciſſim ſe iu- gicant: maioribus verò patrum vel auorum reuerentiam exhibent: erga minores autem tanquam filios ac nepotes afficiuntut. Vt verò in reliquis quæ ad mores pertinent, permulta in Platone laudanda ſunt:at certè docendi methodo& eorum quæ ad hanc partem refe- runtur, diſtinctione, videtur ab Ariſt. ſuperari. Quoniam hic vitam
ſingulorum in Ethicis primum inſtituit: Deinde familiæ regendæ ra-
tionem, in Oeconomicis. Poſtremo de ciuili ſocietate diſputat in Politicis. Quæ omnia ſine vlla diſtinctione à Platone in legibus& libris de Rep. erant expoſita. Quæ cum ita ſint, quanquam non mo- do in iis quæ ad res diuinas, pertinent(in quibus Platonem admirari ſolent) ſed etiam in reliquis, pleraque ab illis fœlicius inuenta ſint, quam ab Ariſt. hoc tamen vere prædicari poteſt, quod neſcio quo iu- re Euſebius cap. j. lib. 1i. de Euangelica præparatione ex Attico Plato- nico, Platoni attribuit, Ariſtotelem primum omnium philoſophiæ partes vſque ad ætatem ſuam, ſicut membra Penthei, diſiectas at que confuſas, ad vnum corpus reuocaſſe: atque ex illis quaſi integrum a- nimal compoſuiſſe. In quo ſi quis ſingula accuratius obſeruauerit, nonnulla fortaſſe deſiderari poſſint, ſed in docendi perpetuitate diſ- putationiſque variæ& multiplicis ſubtilitate, non modo magiſtrum ſuperauit, verum etiam cæteris, quibus idem ſcribendi genus poſtea placuit, attingendi quod erat aſſequutus, ſpem omnem ademit. Sed iſtud prefecto dolendum eſt, hunc in Platone exagitando dum verba magis quam ſententiam inſectatur, ſic plerüm que affici vt quãquam in eo veritatis inueſtigandæ ſtudio vinci ſe dicat cap.6. lib.i. Ethic.ex eius tamen reprehenſione eaque frequenter non ſatis iuſta, priuatam gloriam potius quam cum publica vtilitate, veritatis cognitionem quærcre videatur. Quid igitur? An in magiſtri ſententia intelligen- da eum labi, aut illius odio vanòue contradicendi ſtudio hanc con- tentionem inſtituere exiſtimabimus: Difficile eſt hoc in eo credere qui Platonem annos viginti,& plus eo audiuit, quique huic mortuo vr philoſophorum Deo, aram extruxit. Sed hoc forraſſe potius homi- nem laudis cupidum vrebat, quod mortuo Platone& Speufippo ne- pote eius ex ſorore, aliquot annis docendi munere in Abdenle per- ¹)

1A C. CARPENTLARII functo, Xenocratem condiſcipulum viderer ſumma laude florẽrem, quam ex eo con ſequcbatur quod in eadem ſchola quæ à magiſtro ac⸗ ceperat, omnia retineret illiſque docendis audientiũ animos in ſe con uerteret. Quare vt lſocratis Khetoris gloria cõm otus, Iudum apetuit, atque ut Fabius ait, Pomeridianis ſcholis hanc profiteri cœpit, quòd turpe eſſe diceret illo loquẽte tacere: ſic nõ tam magiſtri odio, quam cõdiſcipuli æmulatione, veteris Academiæ docttinã exagitaſſe vide- tur. Vt ſcilicet hac ſpecioſa rerũ nouirate, iuuentutẽé ab illo abduceret eandêmq; in ſuam ſcholã alliceret. Nam inter condiſcip ulos frequen- tes eiuſmodi æmulationes grauibus contentionibus, etiã cum acerbi- tate, inſſammatas, ſolere excitari in multis aliis reipſa eſt cognitũ, at- que in ipſo Patone A nonnullis obſeruatũ. Siquidẽ hic cum alios coe- quales in multis Dialogis honorificè ſoleat nominare, nullo loco Xe nophontis cõdiſcipuli mentionẽ feciſſe dicitur. ldque, ſicut credi par eſt, ne eundẽ ſuis ſcriptis nobilitaret, aut immortalitati conſecraret. Sicut& contrà, vix vſquàã Xenophon Platonẽ nominat. Imo in inſti- tutione Cyri contra huius Remp. omnibus aliis imperiorum formis regiã poreſtatem anteponit. De quo tamen apud illũ lib. 3. de legibus, hæc Athenienſis hoſpes. De Cyro, inquit, ita vaticinot. In ceteris qui- dem ipſum& ducem bonũ& ciuilis vitæ amicũ fuiſſe: rectã verò diſ ciplinam nullo pacto attigiſſe: nec ad rei familiaris adminiſtrationẽ animũ vnquam applicuiſſe. CL. Cur ita? ATHE. Aiunenta per to- tam vitã militia occupatus, mulieribus filios tradidit educãdos. Quę ipſos vt fœlices ſtatim pueros atq; beatos, nullius indigentes rei, ſic educabant vt prohiberent ne quis eis, vt pote beatis, aliqua in re ad- uerſaretur: cogẽtes omnes quicquid ipſi dicerent aut facerẽt laudare. Qos ſi vera ſunt quis non animaduertit in explicãda inſtitutione Cy- ri à xenophonte philoſopho, dum Platoni condiſcipulo vult contra-
dicere, veritatis teſtimoniũ merito deſiderari? Vt ſcilicet iure dictum
vidcatur à Cicerone lib.I. epiſtolarũ ad Q. fratrẽ, illam nõ ad hiſtoriæ veritatẽ, ſed ad effigiẽ iuſti imperij eſſe deſcriptam. Sicut& idem Xe- nophõ fortaſſe Platonẽ arguit cum in cõmemorandis dictis& factis Socratis atque in huius apologia tota via eos errare docet valdéque ineptire, qui Socratẽ de cœli naturæque rationibus occultis diſputan- tẽ inducunt. Quare ſi quid in hoc ab Ariſt. peccatũ eſt, in quo, ſicut ex ſequentibus intelligetur, difficile eſt illum omni culpa liberare, cum maximis viris cõmune peccatũ eſt:& in quo vel philoſophorũ prin- cipes facile capit veritatis obliuio. Niſi fortè id exiſtimare mallumus quod ſcribit D. Thomas Cõmentario in libros de animo, perſpectam quidẽ Ariſt. fuiſſe Platonis ſententiã: ſed illum in omnbus cauere vo- luiſſe ne auditores in illa abdita, popularibus verbis tritòq; loquendi
5 5
1. ibewuu. Quiu e keloctum kudoma nauidoffuckéy ucn k llind nodeſtumſ Ee Fidettuk'aanuaf te rem guradlaton dehcelbroloquitue nöchttinam riape r eſoootdine, E. apchan ſapetioll n adeliqu cildent. wm Guoda)4 deds K rcbormüäun. Da lio umine glerm m accyere vm d,&K hoc ſolo lua teci,queininge aumpace eiusd un uneantK anol an lhpex Suida coram qitnt(riplile e tnunconlert. ſeapur lixetigi. N lagrim perinen d. abcguiptxtetlet ee feb abitrio n e dscu u 4 3 6 iilita mau m Mcatpaancs
Panuſäaanal 24

3
lerer ſut un lerer ſut ntude loten em ſcho eamaglln
1* 4 de s audie i mmasinlen Stia côn o lu 8 hanci
da 1 lacunayan nõ tamt hti eän an miæ doc 8 Bache 1 ſüh eziuuent zarillo daäun, linter cO ih ipulos tegn enlioni Mretä cum anh Auis alis teaecogrli atũ. Siqui 8 ccum iun oleat nor Mre nullo lenl e dicitur. 54 e,leuten aut imme anntati conſecn PDlatonén Mprnt.lmoinui nibus alii Mi eriotumfin men apu M lb zdelegi uit, ita va Matla cgtetu fite amici M ertcctä ſeu rei famil Erndmiaiſtein ita? ATE iudentama s filios tra att edocidos, C atos, nulli 2 ipenrsse vI poteb 54 üwiinrat Pf diceren is kariamän. tit in expli ntimnr. atoni conc M dlorckeunt. eſiderari? V A ctiurtät 11 win
Ir 44 1
G
d Qfratt
ſe deſcripta Kmbi
e
ncömemor Mm dicti 9 ocet ulie
avia eos er ue rationibt Ariſt. peccati t illum omni Km quo ve rrei anake ſ fortè id c u umn
in libros de 4 ll zue⸗ 18 1 (cdillum int, bot
„erl c ulatibus reſt 809
„RXFATIO IN ALCINOVIM.
genere fallerétur. Quòd etiã ſcribit Beſſario Cardinalis ca. 7. lib. z. cõ-
tra Trapezuntiũ. Sed de vtriuſquc philoſophi cõſuetudine ſatis. Nũc ad ea veniamus quæ propria ſunt noſtro authori& ei libro quẽ nũc habemus in manibus. Compendiaria hæc eſt vniuerſæ doctrinæ Pla- tonicæ ſecundum tres philoſophiæ partes diſtributa deſcriptio. Quæ quobushominũ generib'vtilitatẽ eſt allatura. Rudes enim in ea quaſi in tabula, magui operis quod ab ipſo Platone multis dialogis abſolu- tũ eſt, primas lineas cũ aliqua voluptate intuebuntur: eaq; ad eius do- ctrinæ, quæ nunc tantum adübratur, perfectiorem cognitionem ex- citabuntur. Qui autem in ipſo Platone diu multũmque erunt verſati, ſic ſuorum ſtudiorum quaſi ſummam facient:& in preteriti laboris maximo fructu, iucundiſſima recordatione perfruentur. Sed hoc ad Alcinoi modeſtiam pertinet, quod vt rudibuspotius liber hic ſcriptus vidererur, d-ννν appellauit; quaſi rudimentũ, vel rudem inſtitutio- nem, quæ ad Platonis doctrinam viam tantummodo paret- Sic enim de hoc libro loquitur extrema pagina. Hæc vero, inquit, vt ad Plato- nis doctrinam via paretur, ſatis abundè dicta ſint. De quibus quedam fortaſſe ſuo ordine, alia extra ordinem ſparſa: ſic tamen ſunt omnia expoſita vt ſuperiorum ſpeculatione ad ea quæ ex illis conſequuntur & ad reliqua eiuſdem decreta paratiores efficiamur. Quo etiam mo- do quidam(quod apud Ciceronem eſt lib. 1. de finibus)dicebat ſe Ta- rentinis, Conſentinis& Siculis ſcribere: quòd doctorum iudicium reformidaret. De Alcinoo perpauca ab aliis accepimus. Vt liber hic ſuo lumine ſplendeſcere potius, quam authoris nomine celebritatem vllam accipere videatur. Illum Conradus Geſnerus in ſua Bibliothe- ca, ex hoc ſolo libro agnoſcit. In cuius græco exemplari tria capita deeſſe ait, quę in interpretatione Marſilij Ficini ſunt 26. 27.& 28. Hęc autem, pace eius dixerim, à Ficino, neſcio qua ratione, tranſpoſita tan- tum crant& à nobis in ſequentibus ſuo loco repoſita. Volaterranus lib. 13. ex Suida commemorant Alcinoum philoſophum Platonicum epitomẽ ſcripſiſſe decretorum platonis à præſule Tropienſi poſtea in larinum conuerſam. Sed quis hic fuerit, quo loco natus; aut quo tempore vixcrit(quoniam hæc ad authoritatem ſcriptorum& intel- ligentiam pertinent) quæſiuiĩ quidem ſedulo: nihil tamen adhuc potui conſequi præter leuem coniecturam, quam lectori indicabo: vt de ea pro ſuo arbitrio iudicer. Cum ad comparationem doctrinæ Platonis cum iis quæ ad noſtram religionem pertinent, libros varios curſim euoluerem, incidi forte in Euſebij cap. 11. lib. 11. Äe Euangelica prępa- ratione. In quo magnam partem cap. 10. libri huius citat ad verbũ, aut certe perpaucis mutatis, atque his eiuſmodi vt in eis, ſicut in aliis permultis, exemplar Alcinoi quod ſequuti ſumus, deprauatum poſſis
C iij

1A C. CARRPENTARII
dauthorem nominat, Didymum, non Alcinoum. De quo
Hæc Plato in Timæo. Quorũ ſenſum ab eo libro Didy-
mi ſumam quem inſcripſit, de placentibus platoni. Determinata, in-
quit, ſenſilium exemplaria, ideas appellat, ex quibus ſcientiam& de-
finitiones fieri cenſet. Prætet enim ſingulos homines: hominẽ quen-
dam intelligi& præter equos ſingulos, equũ, ac communiter præter hec animalia, animal nec generabile, nec corruptibile. Vt quemad mo- dum ab vno ſigillo multa ſignantur& vnius viri multæ imagines: ſic ex vnaquaque idea, ſenſilium corporum naturęè duam plurimæ effor- mentur. Eſt autem idea perpetua ſubſtantia cauſa& principium vt ſingula talia ſint, qualis ĩpſa eſt. Et quemadmodum primitiua ſenſiliũ exemplaria ad hec corpora præcedunt: ſic quæ omnia in ſe ipſa con- tinet pulcherrima atque perfectiſſima, huius mundi exemplar eſt, ad quam creatore deo, ab vniuerſa ſubſtantia mundus ſimillimè eſt for⸗ matus. Quod cũ animaduertiſſem cæpi inquirere quis fuiſſet ille Di- dymus: atque deprehendi hunc in Alexandria vixiſſe temporibus Eulebij:vvt mihi minus iam fit probabile hũc, cum recens eſſet adhuc
ſaſpicari.Se
ſic loquitur.
memoria, in illius nomine aut ſcriptis commemoranqdis eſſe deceptũ.
De illo verò hæc refert D. Hieronimus in Catalogo ſcriptorũ eccle- ſiaſticorum. Didymus Alexandrinus, captus à parua ætate oculis& ob id elementorum quoque ignarus, tantum miraculum ſui omnibus præbuit vt dialecticã quoque& Geometriam, quæ vel maximè viſu indiget, vſque ad perfectum didicerit. Is plura opera& nobilia con- ſcripſit, Commentarios in pſalmos omnes, Commentarios in Euan- gelium Mathæi& Ioannis,& de dogmatibus& contra Arrianos li- bros duos& de ſpiritu librum vnum quem ego in Latinum verti, in Eſaiam tomos decem& octo, in Oſeam ad me ſcribens, commenta- riorum libros tres, in Zachariam, meo rogatu, libros quinque& infi- nita alia quæ digerere proprij indicis eſt. Viuit vſque hodie& octo- geſimũ tertium ætatis exceſſit annum. Idem prefatione in epiſtolam ad Epheſios, fatetur ſe Alexandriam adiiſſe vt hunc videret: ab eõque in ſcripturis omnibus que habebat dubia ſciſcitaretur. Ttitemius ab- bas cum D. Hieronimo inter eiuſdem libros commemorat vnum de dogmatibus. Neſcio an non hic ſir, in cuius interprætationem nunc incumbimus. Fuiſſe autem Didymum cæcum, qui lucifer appellatus, doctrinæ Platonicæ(cuius hæc vniuerſa deſcriptio eſt) maxime ſtu- dioſum, hoc indicare poteſt: quod cum eſſet interrogatus à Ruffino quare moriantur infantes, cum propter peccata corpus acceperint, vno libro illi reſpondit, quòd ex Platone didicerat, eos non multa in altera vira peccauiſſe, atque idcirco carceres tantuùm attigiſſe, vt ſcrĩ- bit Hieronymus in epiſtola ad Ruffinum. Quare etiam hic in apolo-
—
55 5 4 “
tacdar cos pto. fiigaudentiami tt deriutetice cogn i 1; dpuero,es a wtorici jaſtee n Gecerie Atl I KMvnisfacunc Er aamielent qut lam olcolulpi’ i nicilrpentut. Er trbuformis taieen tb gcommemot In anbors cecitante ddeNige id ed ematmr Vnnulli loch ge ſigancum telin u
alagem parit arj luuwagni Dichal ri ſeceptor fuitgn lahe pro decr 1*. lipideric pro dbetipoteſto a tngquitntis 2e zit anhoteabt matuhal dam r dügereläru,pan n. wepanne antepot e ſengernin
ſdubäumin te

ITATEA um, n9 8 inonm de rũ ſenſi Eheo lidto 48 Platat—)ete „ex qu g lſcie loshe
d d tmünatai diam „ Aoniet cduu, a s wanirrgr drrupt ſt Ntaueme Aius viri ienximagne Dnature ionplurmmach tantia ca& diidchim nadmodt Eriimitiualan lic quæ eriain ſeixkan h uius m N cexemplach, tia munc Ermillimeelt inquitet is faillailel lexandria t vlle tempuut c hüc, cut an ens eſlet aci sin Catal A ſctiptoti en daptus àp s aetate oalii ntum mit u amſuiomäu ctriam, 6Wielmarimitt 8s plura o e Lnodilt nes, Com Erbwin un natibus& Gat lrinosle uem ego 1 rimn iw n ad me ſci ²d commelna ogatu, lib ac inghedlit ſt. Viuit gwlebas ldem ptef ateineylun iſſe vt hun n ter dei re nliimind
... muu cuius inter antlone V
cæcum, quil us a deſcriptio t ellet intett 2 er peccata ce e didicerat, t W ſe 1. ceres tantum e
Im. Quate eci A
PRFATIO IN ALCINOVM.
gia ad eundem Ruffinum, ſe excuſat quòd Didymum præceptorem agnoſceret, qui cum Origene, Platonicis minimum oblectari vide- batur. In Didymo, inquit,& memoriam prædicamus& ſuper Trini- tate, fidei puritatem. Sed in cæteris, in quibus Origeni malè credidit, nos ab eo retrahimus. Et Socrates cap. 25. lib. 4. de hiſtoria Eccleſia- ſtica, ſcribit hũc Arrianis fortiter& acutè reſtitiſſe& inter alia mul- ta ſcripſiſſe commentarios in libro Origenis de principiis, magna ex parte Platonicos: quibus illa bene eſſe ſeripta& præter rationem cõ- tendere eos probat qui Origenem inillis reprehẽdunt, nec eos huius viri prudentiam intelligere. Commendat præterea in illo doctrinæ peripateticæ cognitionem Theodoretus cap. 29. lib. 4. biſtoriæ, Di- dymus, à puero, inquit, ſenſu oculorum priuatus, diſciplinis poëticis ac rhetoricis inſtructus fuerat, perceperatque auribus Arithmetices, Geometriæ, Aſtronomiæ præcepta: nec non Syllogiſmos Ariſtotelis & Platonis facundiam: non quaſi illis veritas doceretur, ſed quòd hæc arma eſſent quædam veritatis contra mendacium. Qua ratione factum ſoleo ſuſpicari vt libro hoc Peripatetica pleraque pro Plato- nicis vſurpentur. Qualia ſunt in prima philoſophiæ parte ea quæ de tribus formis ratiocinationum& de Analyticæ methodi variis par- tibus commemorantur. Atque neſcio quo modo genus ipſum ſcribẽ- di authoris cecitatem indicat. Si quidemn hæc dictata videntur ab ho- mine in Platone exercitatiſſimo: qui eius libros ob oculos non habe- ret, ſed ex ipſa memoria omnia repeteret. Eõôque effectum eſt vt in nonnullis locum ex quo deprompta ſunt exprimat, in pluribus, inue- ſtigandum relinquat. Quòd in huius interprętatione maximam diffi- cultatem parit. Qua coniectura ſi hoc conſequimur vt ex officina il- lius magni Didymi Luciferi, Alexãdrini, qui D. Hieronymi& Ruffi- ni præceptor fuit,& vt ait Nicephorus Calliſtus lib. 9. hiſtoriæ eccle- ſiaſticæ, pro decretis Nicenis pugnans, Arrianis doctè& fortiter re- ſtitit, liber hic prodiiſſe videatur, quid maius ad eius commendatio- nem afferri poteſteaut qua ratione amplior illi authoritas, in iis prę- ſertim exquirendis quæ ad Platonis diuinitatem pertinent, conciliari? Sed de authore abunde ſatis: nunc ad huius libri diſtributionem ve- niamus. Poſtquam de philoſophia déque his quæ futuro philoſopho ſunt neceſſaria, pauca præfatus eſt,& contemplationem actioni ſua- pte natura anteponendam docuit, nonnunquam tamen illa intermiſ- ſa, ſed ſemper animo retenta, philoſopho ad actionem eſſe veniendũ: eius ſtudium in tres partes diſtribuit ex ipſius philoſophiæ diuiſione natas. Quarum prima artes logicas complectitur: ſecunda, ea omnia in quibus eſt poſita veritatis contemplatio: tertia, quæ pertinent ad vitam& mores. Quas cum eodem ordine ita explicet vt in ſingulis

nps ha
IA C. CARPENTARII Platonem maximum videri velit, artium logicarũ appellatione rhe- toricam.&dialecticam, vt opinor, com plectitur: Quod hæc parrim rationis fint, parrim orationis, etſinon eodem modo. In. quo quid inter cas interſit, oſtea explicabirur. Dialecticæ modo diſſerendi ar- rificium tantum ſubiicit: modo ex Platonis conſuetudine, rerum om- nium cognitionem. Atque ipſum diſſerendi artificium ita diſtribuit vt in eo Ariſtotelem potius quam Platonem ſecutus videatur. Eorum tamen quæ ad vnius artis formam ab Ariſtotele reuocata ſunt, 8 in præceptis poſita, vſum in Platone doceat& variis huius exemplis il- luſtret. Credo quòd animaduerteret nihil amplius hac in parie illi poſle attribui. In ſecunda autem quæ ad veritatis contemplationem pertinet, complectitur artes Mathematicas, Phyſiologiam& diuinam ſapientiam. In quibus cum varia ordinis ratio teneri potuerit, hic pti⸗ mum de artium Mathematicarũ vtilitate diſſerit, ex libris de Repub. & Epinomide. Secundo loco de diuina ſapientia, in qua ex diuerſis e- iuſdem dialogis, ſed maximè ex Timæo& Parmenide, abundè expli- cat tria rerum omnium principia, materiam, Ideam& opificẽ Deum. Tertia de naturalibus. In quibus eandem diſtributionem ſeruans qui Plato in Timæo, agit de mundi idea, de huius in ſenſum cadentis ma- gno corpore& animo: poſtremo de homine vt minore quodam mũ- do. Atque de mathematicis quidem primo loco, ſiue quia in illis bre- uior eſſe volebat, ſiue vt Platonicorum opinionem ſequeretur: qui arbitrati ſunt in formis mathematicis abſtrahendis, futuri philoſophi animum primum eſſe exercendum eaque exercitatione ad omnem veritatis contemplationem erigendum. Quæ ratio ordinis pluribus à nobis eſt expoſita cõtra Theſſalũ, noſtris prælectionibus in Sphe- ram. De diuinis autem prius agit Alcinous quàm de naturalibus(ſi- cut poteſt intelligi ex fine cap. 11.) vt ex illistanquam ex primis fon- tibus, naturalia repeteret. Quãquam alij noſtre imbecillitatis rationẽ habentes, hæc ad illa tanquam ad finem referunt. Quoniam, vt etiam docet apud Platonem Socrates in Phedone, ea ſola naturæ contem- platio laudabilis eſt, in qua omnia ad deum referuntur: vt ex variis
rebus effectis tanquam ex vmbris, huius vera cognitio quæratur.
MHac enim ratione Ariſtoreles ea in quibus iſta diuina conatur expli-
care, Metaphy ſica videtur appellaſſe. Tandem verò noſter Alcinous deſinit in eam partem quæ de vita eſt& moribus: non apto quidem ordine ſi id ſpectes quòd Platonici dicere ſolent animum prius quam in contemplationẽ erigatur, repurgandum eſſe& à corpore, id eſt ab lis perturbationib us quas affert corporis contagio, ſecernendumrat- que ita in eius mortis, de qua in Phedone idẽ Socrates loquitur, me- Aditatione exercendum. Sed hac ratione non ineptè, quod cum& in contem
eheli
net: qeme mainn ux ad moles M molorum viam(c aliaadtillem per E reruiuam pole 1 ackgegue ie 1 lonaeas qua def S diackccegit jn rt. Aüncqpadl„ uahelbto 38 0 durnal,aghal 2 4 eandew
3
Hodhro unt diceſ
dausligulaco f Mauni dogmata 2. zoigpiſima ctdc
itaidetraonca
Kemünäem dporuondö oe rarionis pelp n aüm hreulis ahe icetor. Hanc an deſGuxillevides i geez, ſcin om ac
*
Nhaim ſolum e ane
iſadLogicem, 190 mllatrian K e elehus, Clit D
Euslaenipsdil 2. linc g.ld. 3. ſwoinlinno K 2 ii ognan P. dhazidzgit Klpoll a Pniten d 1nllam Cr. 5
1 —1
lnue

T 4—1
leal A opellau LStut u d 8
-— 0 be 18 60 d c Woldeeha 1
d 1 ſ d 1 Ccti m do aͤlletend
lendi a iium dacütehe nem let ie videztur kane iſtotelt i ocanalunn,. at X vale i uius eren uihil am s henne dveritu eontemplaidn, cas, Phy Sigiam dan 8 ratio 8 potuetttun te diſſer—. lidris delgg lapienti i aua ex dns „& Paru ta de adone tiam, ldi ⁴.& opibcäda m diſtrit in unemſeumt huius in um cadentn. dmine vt adte quocama- imo loce. quianiki. im opini aan ſeqlerdu abſtrahet it tuuu üluhi que exen 15 one at omm m. Quxi e fdioi Jlribd⸗ doſtris pra we nhondſte inous quà 2 rnulh ex illistan amuex pinönn
5
e Mu anct alij noſtréi smeiliasm
, G n mreferum 0 oniamtein
done, eat ale ator⸗ onir deum ref puri huius vera M itio Juan aibus iſtad uns comiuch
Tandem v akee
Dd
& moribus Suhgg cere ſolenta bnafs zum eſſe& t Polee 4 rnendul
oris con 4a gic 4 oguiun one idẽ oct comg
100 en one non inep if camum
PRAFEATIO IN ALCINOVWM.
N alij ad Logicem, vt Politicus, Cratylus, Parmenides& Sophiſta: non- nulli ad vitam& mores vt Criton, Phedon, Phedrus, Sympoſium, Menexenus, Clitiphon, Philebus Hipparchus(Sic enim hos Dio- genes Laertius diſtinxit lib. z. de vitis philoſophorum) ſed, vt docent Fabius cap. 16. lib. 2.& Marfilius Ficinus in Lyſidẽ Platonis, pro huius vario inſtituto& earum perſonarũ quas loquẽtes facit, diſtinctione, quidam dogmatici eſſe dicuntur, quibus ſcilicet Socrates cum amicis diſputans, id agit vt ſuã ſententiam de his que ſunt in quæſtione, ſeridò explicet. Alij poſiti in exagitanda opinione Sophiſtarũ: In quos arro- gantiſſimos& ad queſtum& gloriã, omnium rerum cognitionẽ per vniuerſam Græciam profitentes, Socratis ætas inciderat. Tertij verò generis ſunt qui ex illis duobus mixti,& in quibus fere accidit vt ille

1 A C. CARPENTARII
cum diſcipulis Sophiſtarum diſputans, primum confutanae falſam ſcientie perſuaſionem quam ex magiſtrorum ſchola hau erant, cone- tur de eorum animis euellere deinde recta docendo, errantes in re- am viam reducere. Hoc enim modo in Menone cum Gorgiæ diſci- ulo diſputare videtur. Ergo quoniam hoc libro id agimus vtex vnl. uerſa Platonis Joctrina nobiliſſimas ſententias ſeligamus, aut potius vt ad cas exsctius intelligendas viam patemus, permagni intereſt ex quibus dialogis hæc deprompta videantur: aut in quarum perſo- narum ſermonibus obſeruata. Vt enim in dialogis Oratoriis ad Q. fratrem non ex Ciceronis mente ea profecta putantur quæ M. An- thonio artem diſſimulanti, aut etiam exagitanti tribuuntur: ſed quæ ab eo dicuntur qui in illo ſermone primas partes obtinet: ſic quan quam Platonis ore Socrates loqui dicatur, non omnia tamen Platoni probantur quæ à Socrate diſputantur, ſed ea tantum quæ tum ille af firmat cum nullam adhiber in diſſerendo diſſimulationem. ualia verò iſta aut ex quibus dialogis ab Alcinoo collecta, dabimus ope- ram vt in ſingulis poſtea intelligatur. Nunc illud monnuiſſe ſatis fuit ſine quo in ſequentibus error vitari non potutt. Atque quoniam de Ariſt.& Platone déque hoc opere quãtum quidem videbatur, ſumus loquuti: reliquum eſt vt cum lectore de huius commentationis no- ſtre ratione atque inſtituto, aliquanto familiarius agamus. Ego qui- dem cum de interꝑretando Alcinoo ptimum cogitare cæpi, memi- neram me ante annos aliquot in priore noſtra deſcriptione phyſica neſcio quid pollicitũ de cõparatione platonis cũ Ariſt. præſertim in ea parte que de animi natura, diſtributione,& ſingularũ partiũ ſedibꝰ varias quæſtiones cõtinet. Et ad eã rẽ explicandã ex variis Platonicis atq; Peripateticis, maxime verò ex Gal. lib. de decretis Hippocratis& Platonis iã ſatis multa collegerã, quorũ cõmunicatio certè rudibꝰ nõ ingrata fore videbatur. Quare cũ in hoc authore nactũ me occaſionẽ gauderẽ, in qua nõ modo illa effunderem, quæ tũ mihi erãt abdita, ſed eodẽ labore ingeniũ exercẽdo nõnihil fortaſſe fructus afferrẽ, atq; in- duſtrie gratiã pararẽ: nõnullis hac in parte meũ ſtudiũ indicare cæpi: nõ tã, vt quòd verũ eſt fatear, conſiliũ ab illis expectãs, quã vt cũ id me facturũ apud illos recepiſſem, inde pedẽ referre nõ liceret. Sũ enim e- iuſmodi vt cũ multa inſtituã, ea variis cogitationib' facile patiar inter rũpi niſi me in inſtituto retincat meorũ quotidiana efflagitatio. Sed fuit illa profecto iuuenilis cogitario& in qua lõgè aliter experiũdo res ceſſit, quam ipſe mecũ eram in deliberando ratiocinatus. Nã præ- terquam quod hoc libro ad quæſtionẽ de animo, in qua me exercue- ram, alia permulta accedunt quæ Pythagoreorum& Platonicorũ in vniuerſa philoſophia, ſumma myſteria eſſe putantur: alia etiam diffi-
uilemiliguon 3 dun bortetentun 1 li nwe taltu aiukſtilkinm 4 jallaominb&2 1 Tagual 1 dier 8 ram ntde bi tgectieus: pecn 17
mlxi. Quidſel quiwbluodis dirie ninmneſem:9g t co unadom elle E lictuutlcenim h ncik, quen d06 k nemecladt e 1deN Wn erümqle doc fomachus ac recute andie lector,q ie dbſeuaueram in n wokeanimiimn ter vo adiutus ma n anpro mea facul gn Kitwꝛuifaciend e deiebenteacert a kähturuhe 2 wlmomdi naenif dti uni 1 11 baiei De 4 3 Wvülorom 18 uw dami 32 4 i 12 — Aäcd.
NCicens Müzag e

5
TAN imume fentando, fales
8 m ſch e luuleran an ta doce t erramezin dlenond Corxirdi d lidro b imusterm tentias! 3i wus ant on aremus 3 magni lnre antur:au at qurxun paß nin dialc Nratorisal
fecta pu tau qux M. 8 agitanti Inuntut:llm nas patte g tinet:liqen
ur, non o Mtartamen hſa d ca tam Maquxumile do diſſic Trlonem. M noo coll, dabiwusg Nunc illus hnuiſelusi n potuit A& ue quorind um quide ſ debauun la de huius omentaimnön. familiari: 2ama gp rimum c 8 ate cn nen re noſtra 2 riorejiſt il rabeit
Platonis e one,& ſi aiuiũ käd explicanc ³ unsluri 1. lib. de de Ss³ fiprcui nur) ccn rcdh d 00 authore an dü nerauge tem, quæ t an ietal
fortaſſe fi us rfertägch-
rü cömun
arte meuũ f 4 zMeüldne abillis exp uiuhs Aêrefettel We rram, de ciemunſe „tralO 4 4 Scogee. A ſegune . uo 10ʃ 8.„ 4 6 n qual i lier a hetandot narus- 3 elibera 4, 3 eae ä de animo, Tat.1a gricdi voreoru 14 oi
PRAFXTIO IN ALCINOVV.
cultas ex eo naſcebatur, quod hic ab homine in Platonica doctrina patrum noſtrorum memoria exercitatiſſimo, non ſatis fideliter de Grecis Latinus factus videbatur. Neque verò, vt ingenuè fatear, in me ea linguæ Græcæ facultas, vt etiam ſi in ſententia peccatum ab illo fa- cerc animaduerterem, poſſem ipſe perficere quòd in eo deſiderabam. Quibus rationibus ſic ab opere quod conſᷣdenter inſtitueram, reuo- cabar, vt quanquam cum eius primas lineas nõnullis ſpectandas pro- poſuiſſem, illi quotidie neſcio quavtilitatis ſpecie allecti, ad perficien- dum hortarentur;in eo tamen mihi non ſatisfacerem, quod nec om- nia per me præſtare poſſem quæ ad confectionem operis erant neceſ- ſaria,& vt illa in me ſita eſſent, non tamen ignorarẽ quanto cum pe- riculo nominis& famæ coniuncta eſſet alieni operis commentatio. In qua quaſi in alieno ſolo ædificatur& in eas anguſtias animus con- trahitur, vt de his plerumque dicere cogatur in quibus minimè eſt exercitatus: nec in ea ſine vitio poteſt excurrere quæ habet maxime familiaria. Quid verò ſi adieceris immenſi laboris fuiſſe iudicare ex quibus Platonis dialogis fingula ab Aleinoo ſunt deprõpta: Quod cũ primum eſſem aggreſſus& multa ſæpius quærenti atque euoluenti in co diuinandum eiſet quod aſſequi caſus potius quam eruditionis eſſe videbatur(ſic enim indoctiſſimus quiſque in eum locum frequenter incidit, quem doctus diu quæſitum inuenire non potuit) ad extre- mum in eo quod totius laboris minimam partem continebat, ita de- feſſus viſus ſum, vel potius fractus vt Pythagoreorum Platoni- corümque doctrinam animus auerſaretur non aliter quam crudus ſtomachus ac redundans, cihos ſuapte natura ſuauiſſimos. Sed vide candide lector, quanti te tuaque ſtudia fecerim. Quod antea ludens obleruaueram interpretandis de Italorum vernaculis, duobus libris, vno de animi immortalitate altero de elementis, vt ſcilicet aliorum opera adiutus rudem primum illorum ſententiã colligerem, deinde cam pro mea facultate perpolirem, idem in huius libri explicatione exiſtimaui faciendum. Nam quæ ad intelligendam authoris mentem pertinebant, ea certum fuit vel mendicare potius hoſtiatim, quã quic- quam tibi hac in parte deeſſet. Deinde quæ ab aliis acceperam cona- tus ſum omnia facere meliora. Atque hoc prima editione fortaſſe erã conſequutus, vt ſi non omnino adhuc expreſſa eſſet Alcinoi ſentẽtia: in multis tamẽ partibus fidelius quam à Marſilio Ficino reddita poſ ſet videri. De ſuauitate orationis in hoc præſertim commentario in quo multorum philoſophorum magis in rerum cognitione erudito- rum, quam in verbis ornatorum, ſententias placuit ad verbum reci- tare, nihil dico. Quoniam res eſt eiuſmodi vt ſit contenta doceri,& vt Cicero ait, eloquentiaà Philoſopho flaffertur, aſpernando nõ eſt:—

1AC. CARDPENTANII
G eam nan hahet, nomadmodum flagitanda. Imo ea perſuaſione in pleriſque vti volui tritis in philoſophorum ſchola vocabulis: etiam ſi ca delicatæ noſtrorum Logodædalorum aures reſpuerent. Ne in illis immutanqdis affectata diligentia, rebus atque ſententiis ſuum pondus adimeret: Quod vtinam quidam mihi condonare potuiſſet. Equidem is qui nunquam antea Anobis læſus fuerat, niſi fortè in eo quod ala- criter Theſſalo reſtitimus ad cuius cauſam animum adiecerat, laborẽ noſtrum in hoc authore interpretando& illuſtrando æqui bonique conſuluiſſet, ac mihi tempus dediſſet ad ea recognoſcenda in quibus plerique ſciebãt me mihi non ſatisfacere. Et certè id facere is debuif- ſet qui ſuos fœtus ipſe non ſolet, niſi lambendo perficere, quique in his ſibi licere vult in dies mutare quidlibet. Aut ſi potius in hoc au- thore iuuare his voluiſſet, quæ putabat habere ſe noſtris meliora, de- bitam gratiam egiſſem& hoc beneficium ab illo acceptum, ſemper præ me tuliſſem: prædicaſſem etiam apud omnes, ad quos eius pars maxima erat reditura. Sed hoc profecto fuit permoleſtum& tamen vſque adhuc à nobis diſſimulatũ, quod cum in hoc interpretandi cõ- mẽtandique ſtudio verborum ſapientiam ſemper aliis conceſſiſſem, in rerum cognitionem ab ineunte ætate incubuiſſem, de hiſque a- liorumPhiloſophorum iudicia non modo nunquam reformidaſſem, ſed hæc ipſa vt eſſent libera, expetiuiſſem, quo multorum opinioni- bus examinãdis noſtra facultas in dies creſceret, poſterioréſque cogi- tationes prioribus eſſent meliores: contra nos hic exortus eſt qui cum in rebus quæ ab hoc authore tractãtur valde rudis ne hiſcere quidem audeat in quorundam verborum interpretatione à nobis diſſentiens id agit vt omnium philoſophorum noſtræ ætatis, princeps habeatur. Atque in hoc vt teneris ingeniis facilius imponat, editis ſcholiis in librum hunc, Platonis dialogos ex quibus iſta Alcinous deprom- pſit, ſingulos iudicat& hac arte in illius doctrina exercitatiſſimus vult videri. Quod tamen ſciunt permulti qui nos ante annos octo iſta explicantes audiuerunt, prius à nobis fuiſſe confectum, quam hic Al- cinoum attigiſſet,& ex noſtris prælectionibus per neſcio quos emiſ- ſarios, ad eundem eſſe delatum. Vt merito cum Poëta dicere poſſim, Eos ego compoſui verſus, tulit alter honores Sic vos, non vobis,& cætera. Notum enim carmen eſt.
Addit verò etiam, ſe ſi quando ſuis occupationibus relaxatus fuerit difficiliores huius authoris locos ex Platone& Ariſt. illuſtraturum & quid inter hos conueniat, quid non, dilucidè expoſiturum. Quod quidem tempus ſi aliquando futurum exiſtimaſſem, lubens profecto expectauiſſem: vt experirer quid verborum artificio, ad rerum ſentẽ- tiarumque examen afferre poſſet. Sed ego huic, qui tam ſæpe prouo-
„ 3 — A
contentioneo 2 4 ereywauntie. mmuawex or rnn. V ii ewum imeine tanäinluit diſcn 8 dscairolueri, Nrungifonale untisgueretirid lllocysororcinid qu 5 petliet! ui nodo nein. aff wandh um bnrecerſedqrt ſunt gauicimotum Gr eocalderasnono. den NGde. rminügücen mn faſenrite ant qucdi Adubitarione dente murtait, molta elln duDlatonis doc, a. dagſt de Deo, de me Ktinj iberrare. H. üiher cetiisrati gi enſellonealin n ntiin albls ch ſcialrtdn 3 adliepeti annn wnomniain n clindbct müanlapnict

TARVI nda. Im a 9 m ſchol as derlualonen n lchol zo abuligen A eettamd bures rel htem Neinil Aue ſent asrs(au 4 du luum ponag nate aGrillet Kquih at, niſi fe gan eo qucdt 8 anim en liecerat a K illuſtt zun Lquidorlgh ea recog Grendain qan eEr cert di acereiseh ndend 0mszere, dhüigher ber. Aut † tius inbacs 1.1 eri habere ſe auttis melone am ab ill zeptum, emn ud omnc is ei qucseiu do fuit pe atm eſtum&un
„—
1
cum in l uerptetni
am ſemp nis concellti ate incut ſrem, geblar. odo nunc mu teformibiti em, quo romuqyim creſceret, ceriotdinauſß tra nos hi e atWettqun valde rue ishlrregui rpretatior 2 obisdilenrie Sræ xtat 1e nddan cilius imp Ha, uid ſari quibus il Brchauam illius doct a eretiul: alti qui no us jannrzcbol fuiſſe conf Dn qumii tionibusp ar ſciocaen
oerdicekpalfn,
erito cum
onores—
1 ensm curmensè 4 i
gccupation eumi
dhepne c 1 jilloltuat. Uuncide rurum.
a, dilucidè arll Jä-
iſtima a bet⸗ 4 6
„„1 reruc
dorum afti
lego huic,9 Kule
PRTFATIO IN ALCINOVM.
cando, teſpondendi neceſſitatem nobis impoſuit, ſeorſum poſtea ad finem operis huius reſpondebo. Quoniam in hoc, in quo non dubito profiteri, me multorum annorum quos in philoſophiæ ſtudio poſui fructum collegiſſe, iſtiuſmodi hominis nugis examinãdis nullus om- nino locus eſſe poteſt: ne pluris factum ſe arbitretur quã decuit. Nũc verò omnes philoſophie profeſſores etiam arque etiam rogabo ne ea contentione offendantur: néue ex leuiore aliqua particula, de toto o- pere pronuntient. Quis enim corpus in reliquis bene conformatum, vnquam ex eo reprehendit quod in eo neuus aliquis appareret:? Sed ſi quis eorum, à me in rebus variis de quibus hoc Commẽtario pronũ- tiandum fuit, diſſenſerit, de eoque contra nos ſuam ſententiam ſcri- ptis teſtari voluerit, modeſtiam adhibeat, omnẽ acerbitatem fugiar. Et quanquã fortaſſe grauẽ obiurgationẽ craſſa in multis noſtra igno- aneit Prometer videatur: hoc tamẽ potius cogitet quid muſis, quid philoſophorũ ordini, quàm quid mihi debeatur. Atq; ita vna eadem- que opera perfſiciet vt ego cum aliis fructum eruditionis in illo perci- piã, nec modo tacitus agnoſcam, ſed apud omnes prę me feram& pro eo gratiã immortalẽ habeam. Quod non eo dico vt culpã ante pecca- tum deprecer: ſed quod in iſtis rebus de quibus vſque adeo diſſidẽtes ſunt grauiſſimorum virorũ ſententiæ, valdè placeat modeſta& vere- cunda libertas nouorũ Academicorũ, ab incertis aſſenſionẽ cohiben- tium, indies viuentiũ,& probabilia cõiectura ita ſequẽtium, vt nihil tam indignũ eſſe putent ſapiẽtis grauitate atq; conſtantia quà aut fal- ſa ſentire, aut quod nõ ſatis explorate perceptũ ſit& cognitũ, ſine vl- la dubitatione defendere. Reliquũ vnum eſt quod nos etià præfari o- portuit, multa eſſe in hoc libro ad diuinàã ſapientiã pertinétia: in qui- bus Platonis doctrina cum religione noſtra cõparari potuit accura- tius: vt de Deo, de Dæmonibus, de animi immortalitate, de fato, de arbitrij libertate. Sed nos in illis modũ ſeruare, aut etiã infrà modum cõſiſtere certis rationibus volumus. Primum quidẽ quod ea vel à no- ſtra profeſſione aliena, vel certè ſupra hãc eſſe videãtur. Deinde quod hominẽ in talibus quæſtionibus hoc tempore nimiũ controuerſis, nõ valdè exercitatũ, parum deceat de ſanctiſſimis rebus definire: in qui- bus ſi publicæ perſuaſioni ſumma antiquitatis cõſenſione firmatæ tã- tum ſemper eſſet tributũ quantũ viri boni tribuendũ exiſtimant, trã- quilliora omnia in Rep. Chriſtiana antea extitiſſent& minus adhuc hodie in ſedandis ciuilibus diſcordiis laboraremus. Quanquã in ple- riſq; cum Platonicis D D. Hieronymi, Auguſtini, Tertulliani, Orige- nis, Theodoreti, Euſebij, Thomæ ſcripta ſedulo cõpoſuimus. Non in alienã meſſem manũ immittẽtes(neq; enim quicquam in illis noſtro iudicio ſtatuimus] ſed in nõnullis declarare volẽtes quod antea ex D.
D iij

IAC. CARPENTARII Auguſtino commemorauimus, Platonis doctrinam paucis mutatis, Chriſtianam videri poſſe. In aliis verò intelligi quoque à noſtris oportuit creſcente adhuc noſtra religione, vel eriam quaſi in ſuis in- cunabulisvagiente, pleròſq; in rebus ſacris alioqui maximos Platonis nimio ſtudio eſſe deceptos. Ne fortè cum illa iã, vt arbitror ‚ad ſum- mum perducta ſit, codem vitio noſtra ætate incipiar ſeneſcendo re- pueraſcere. Quæ omnia quantam vtilit atem tibi, Candide lector, allatura fint pronuntiare non ceſt meum: ne magni videar meas nugas venditare. Huius rei euentum fortuna tuaque beneuolentia præſta- bit. Viuent hæc& legẽtur, ſi genium habuerint. Placebunt& pro- derunrt, ſi tibi ita videatur. Neque enim quiſquam eſt tam malus ſcri-
ptor ex quo non poſſit aliquam vtilitatem referre qui eum legit ani-
mo beneuolo. Sed ſi quid optando conſequimur, illud modo preca-
bor, vt tantã in legendo vtilitatem ſentias quantam cgo in ſcribendo difficultatem atque moleſtiam. Sin minus, vt hoc ſaltem cogites ei deberi aliquam gratiam qui prodeſſe voluit omnibus.
1
“
ͤ⅓⅛⅓ ,“
rLTN
1
p6
1 De meladd
Vhluum 8 Nikug De Deo,inſe mni4
—
4 Nabnonie
haniipund
lneun
„eſäerate icand dDenadouide Deſeln,. Uomah 9 N. Wuinain unyta Deanmonn — omner cunae Hekacan RGirſl tn a
4—4 —
— —

ITAFI 5doctr rr
Ucis d intelli; nuni
alioq 1 iui 3
wos Dlaton mill A1a, ditror zadſoh. 5 te in äirlene ſcendon litatem 1 a Camdide ect ane mag t i deat meuün tuaque u uolem tanra nabuerin laccdamän quiſqus e duam mühn tem refen w ui eum e
lequimu t ud mocdo mn tias quan Mregoinlaba
inas, vr 12altem cpis ol unt om dis.
2
X△
10
II
FᷣEOVVNTVR ARGV MENTA
PISKESSIONTℳM& AZ BOC commentario eontinentur.
De methodo, quæ continet diſgutationes duas contra Theſſalum Academiæ Parifieſis methodicum. in cap.. De ideis& vniuerſalibus, in cap. d.
De Deo, in qua contra eiuſdem I heſſali methodici ca-
lumnias Ariſtotelis doctrina defenditur, in cap. 9. De demonibus, An cor porei& Juomodo ad nos ſe ha- beant réſque humanas cogno ſcant, in cap. 33. De metempſycoſi Pʒthagoric a, eodem capite. De ſede partis vel facultatis animi principis, Lutum
—
in cerehro an in 2 cordenin cap. 14.
De modo videndi& de natura oculorum, in cap. 1j.
biratione, an inſit piſcihus& cuius facultatis⸗ a- in cap. 16. 3
De æxigine animi, de qeftmtione, partium wel faculta- tum principum déque harum ſadibus, in cap. 17.
De animorum immortalitate. In quaPlatonis rationes omnes cum Per ipateticis 2eihe naaa cap. 18.
—
Vlere, 5 capite.

phi⸗ 3 Platonis dodri.
nam inſtitutio.
A PRASV L E rROPIENSIPRIM VRM einde à Marſilio Ficino, de Græcis Eohuerſar nunc verò de integro recognita& latina facta.
p R 1 A C0 B V M cA RPENTIA rrium Claromontanum Belouacum.
Quis phil oſophia ſit, quid philoſophus& quibus hunc à natura inſtructum eſſe oporteat: quæq́ue ſuo labore ad naturæ dotes adiicere.
Cap. 1.
—
yr Ententiarum ex Platone maxime ſelecta- S rum, doclrina quædam eiuſmodi coſtitua- tur. Philoſophia eſt vehemens fapientiæ )) appetitio: wel ſclutio atque auulſio animi AᷣSa Acorpore, cum ad intelligibilia ad ea quæ verè ſunt, conuertimur. 4 apientia verò diuinarum humanarümque rerum ſcientia. Philoſophus autem eſt qui ab illa nomen accepit, quemadmodum d muſica muſicus.? Natum verò eum primum quidẽ ad mathemata eſſe opor- tet
ö ———*— w—=— —-——————õ———————————————— ————————————— ———————— —————— 8
———
——
*—— —
ter 8 2 e 3.— e A——“ ä“
ol
fet, ut lumco 9 Gaii 4 non incertet
aktid deinles feanteat, antn, moly mhnand unaMKunnan8 the yhl. Luu ſmj ad Hauaj N 2* aum unullhal ſen taus lgemu d Geignun h hu äuta— 1 Ktgunenpelant r Enematiem. Anuunamt Mbufn t murnin ur umpununs unl 1 pa wn
duwic
4
uS keylüloſoh sbeeigumolh 31
3 anen Nerisi et. eh Nlaronidre.
hmncrerais
Aulagmt, Nan
di ta dlc 1e
Men 3

IENS' KRIMH is conuet 1ancyetdo latina fa: b
C AZ NT en Bellottam.
oſo p hus* dbus hares orteat: q Mucllo. otes adiic d
1.
er Plato, iSenmſſch zurdamt Kud din-
ia eſt ve ens(hwi
lutio att a aulſoal
2 ad intel aüi 04 8,
ſabientia diuin
e ad math 4
=
1
1 te anm
ſeaha
1
PDOCTRINAM PLAT. 2 tet, ut ad eam cognitionem facilis& promptus ſit, quæ eſ- entiæ non incertæ aut fluentis, ſed in ſolam intelligentiam caqẽtis: deinde ad weritatem ita ſe habere, vt huius amo- re ardeat, à mendatio abhorreat. Natura etiam quodam- modo temperantem eſe, parte animi inferiore quæ ſuis motibus contra rationem eſſerri ſolet, contratta atque huic obſcquente. Quoniam mathematum auidus, circa ea, quæ
ſunt,& ad hæc, appetitionem ſuam conertenss, voluptates
corporis non admirabitur. Futurum quoque philoſophum animo liberali eſſe decet. Quia in humilibus& ſordidis af- feckata diligentia, maximè contraria eſt animo qui dinina & humana eſt contemplaturus. Illumque ad iuſtitiam na- tu eſſe opartet:ꝰ ſi quidem& ad veritatem, liberalitatem atque temperantiam. Adeſſe quoque ei ingenij do cilitatem e memoriam. Quia haæc philoſophum etiam informant. Ad quas naturæ dotes, cum recta educatio& inſtitutio at- ceſſerunt perfectum ad virtutem declarant. Illæ verdô ne⸗ glectæ, ingentiumm alorum ſunt cauſæ. Quas ſola vocis communione cum ipſis wirtutihus, temperantiæ, fortitudi- nis& iuſtitiæ nominibus Plato ſolet exprimere.
IACOBI CARPENTARII COMMEN- tarius in capur primum Inſtiturionis Alcinoi, ad doctrinam Platonis.
2 Vniuerfæ philofophiæ ſummam ex Platonis doctrina: quæ varia eft& ffuͦl- tiplex?/ deſcripturus libro hoc Alcinous, ab ipfius Phifoſophiæ definitionibüs ducit initium: vt ex iis intelligatur quale ſit, quod in illius libris queritut. Dein- de ex 6. de Rep. Platonis ea enumerat quæ ad philoſophi perfectionem partim ab ipſa natura expetenda ſunt, partim doctrina rectaque vitæ inſtitutione& con ſuerudine paranda. Nam vt agri non omnes frugiferi ſunt, qui coluntur: vtque (quod Cicero ait z. Tuſculana)falſum eſt illud ac improbe dictum, Eiji in ſexetem deteriorem date“ F ruges, tamen ipſæ ſuapte natura enitent.
ℳ
E

fertilis, ſine cultura enim vtraque res, natura 1 nem eius philoſophi què in autem philoſophiæ, cium, prout à nobis var loco ex Platone colligi nim vt Cicero ait lib.⁊. ſtudium ſapientiæ)poſterior(quæ loſophica contem platio, vt liberrima poris cõtagione, quoad pote
A
₰
9 84
neficio eadem homi temnat,& pro nihi
11 CINOI 1NSTITVTIIO AD
nes animi culti, fructum ferunt. Et quemadmodum ager quamuis fructuoſus eſſe non poteſt: ſic nec animus ſine doctrina. Eſt ara inquam& doctrina, ſine altera debilis, nec ad perfectio- platonis ſcriptis quærimus, ſatis habet virium. Cum ſicut& rerum cæterarum quantumuis ſuapte natura ſimpli- 18 confiderantur, diuerſæ definitiones tradãtur, duas hoc t. Quarum prior ex ipſo nomine ducitur(philoſophia e- de Officiis, ſi nomẽè interpretari velis, nihil'eſt aliud quã or(quæ duas partes continet) partim ex eo quod phi- ſtt, imprimis expetit, animũ ſcilicet cor- ſt, ſolutum: partim verò ab eo quod pro ſummobe- ini præſtat: nempe vt rerũ perpetuo fluentium imagines con
sic nec om
lo ducat:ab illiſque ad ea quæ verè ſunt ita ſe conuertat, vt in eildem Deum opificem contem pletur: huncque nõ ſolum in communibus off. ciis imitetur vitæ modo atq; couſtantia, ſed ſuperata omni actione(eam intelli- o ad quã philoſophiæ moralis præceptis inſtruitur) tandé animo perpurgato& corporis vinculis ſoluto vel ab eodem auulſo, illius iucundiſſimo cõſortio per- fruatur. Imo in caduco corpore quaſi quidam Deus(vt Euripides dicere auder) efficiatur. Quo modo etiam Pythagoras ait, Corpore depoſito, cum lib er ad æthera perges, Euades hominem, factus Deus ætheris almi. In his enim ſummam ghiloſoehi excellentiam eſſe ſitam Platonici arbiträtur-
*
„Ntprimum animü luum fuorum quc ciuium oPonat: quod. PeE PLO Ophlam moralem conlequitur- Le nde eh träquillitatem(parte ſcilicet
animi inferiore vcl.Omuino ſopita 1, Vel cettèn ſuperiorem ex-
ultante) diuinorum operum rationes& cauſas Perſcruterur. in liſquc authorem PcAmRLCtuTX olar. Nam in ei apientia: in cultu re-
ligio: in ambobus human fclicitas conſiſtit. Et partenon tam diuinus qua Plato, tamen in Ethicis ad Nichomacum gradatio-
Lr ℳ nem ciuſmodi ſeruaſſe videtur. Nam poftquam lib. i. humanã fœlicitatẽ delcri-
F.
plit, ab initio lib. 2, vſq ad finem lib. ·.totus eſt in explicãdis Virtutibus morali- bũs:per quas pars animi inferior repurgatur& ſuperiori obſequens redditur: lib. 6, aſcendit ad virtutes partis animi ſuperioris:quibus vix locus eſt niſi illis mo- ralibus antecedentibus. Seprimo, progreditur ad virtutes heroicas, quæ hominè ſupra hominẽ erigunt. Immanitati ac feritati, inquit, licet eã virtutem poni cõ- trariam maximè, quæ ſupraà nos eſt, quæ eadem heroica& diuina dicenda eſt, vt Homerus Priamum de Hectore loquentem facit, eum virtute præſtanti eſſe: „Non hic mortali eſt. ſed diuum ſemine natus.
Ita ſi, vt aiunt, ex hominibus propter excellentem præſtantéèmq; virtutem, ef- ſiciuntur Dij, profecto ea erit potiſſima animi affectio quæ feritati repugnar &c. Landem verò lib. 10. definit in contemplationé& in quæſtionẽ de Wlöpra. tc. Mlam iIIK EaPctadinnctam. in quibus celebrandis maximè videtur caſantirc
hoc ſummo philo 1
19 hia fructu quem ex Platone Alcinous commemorat.
2 Poſterior philoſophiæ definitio, collecta eft ex Platonis Phedone. FS'enim Dialogo quia his qui in ſapientiæ ſtudium incumbunt, corpus impedimẽro eſſe ſolet, concludit philoſopho ad huius contagionẽ minimè eſſe declinandum: ſed ab illa diſcedendũ, animumq; ad ſe ipſum conuertẽdum. Quem locũ ſic inter-
pretatur Cicero prima Tuſculana. Tota ꝑhiloſaphorum vita,nquit, cämentario
Tortis eſt, Nam quid aliud agimus cum avoluptate, id eſtà corpore: cum Are fa- mifiari, quæ eſt miniſtra& famula corporis: cum à Repub. cum à negotio omni
certè Ariſtoteles, quanquà hac in
vor 1. 1
ſſe cogi
3. P.citur, lecto: geiecilſ icttal, e
üj 2 8 jauſt um quæ public 1 h dari arbitt I Pan.Cttonc enim 08 un mautti wactum ſets fe loodem E4 unc ei nunc Cato. listenbwinlucem il* ge unſcanr clin d Devagetcsatqpe emi turcaghelbade Dei Ci 1.. 8 1.
3 1
do dulereh
n e Gr leNTRten a leuendo, Ateramoriae ler felleaneuä lenate gauſ cnientem ſequi ie Juüötzadincorporea toue ſcexercet, ytian an ditt ecoryore er aie tieia dc felelunr Kin in ai uliracm mdin unſeweromnino cad 2 r Kdatem erempla) a Meitettiitu!,in e nütd laad lam ide: chamudem in Deuu 8 muiefollntintel. hin qaattreical dawälrit Dla, Be dlünaſinr ine

— vT AD t quem quem gn zumager donhn cnec at n dne goen mnd d. d. e alte— rimus Sratgats dat nus aher iuum 6 dantum= itenarura in x defini t tgs . uadäror uasd. dnomim& lmt(pbiloſonn erpretart.= vik tpretart= vihiletaludg conrinet wim ereo uuhn imis erh uimulcilena m verò ab K 1d pro ſumn perpetua tium imagun ur rer* aaſe conuen n aus nO(ol n communda lperata ot be ione ſemins rwitur)ta— ümo hena , Ums mu ſlimo cöſomm Deus(vt es pides diceran
erges
almu.
41
dam eſ 12 latonici atittt E dEPILII1 I axem(zureſäl E LLPEIII KA inueeia Tcculass 2na Et certè A& es wanguiu Trhicisad mam Tauai- aam ſib..h e lrlckasce. incroli Hſubn daal Kperlon Ma gesrähmr cis: quibus u l vsehrüllög. tur ad virtut oicasqpeäund: . ait, li uts wircur eni.
tatt, inqun irm Iem heroica 2 im dirrkch 4 4 8 d atacit, cum ann ptetanl
2 4. 4 II 6„ 4 dewet⸗ ellentem pr. umc nun g 3 ritati Klolh
aimi affectio upe 4euge lationé Kin A— aPl lderu n
Jebrandis ma om ex Platone 1☛
DOCTRINAM PLAT. 4
animum ſeuocamus: quid, inquam, tum agimus niſi animum ad ſe ipſum aduo- camus, ſecum eſſe cogimus, maximéq; à corpore abducimus Secernere autem à corpore animũ nequicquã aliud eſt quam emori diſcere. In qua platonis ſenten- tia intelligenda veteres variè ſunt decepti. Nam Cleombrotus Ambraciota cum nihil aduerſi accidiſſet, vt animum corporis carcere liberaret, è muro ſe in mare deieciſſe dicitur, lecto illo Platonis libro. Cum tamẽè eo ipſo Socrates vetet ne quis iniuſſu Imperatoris Dei de ſtatione vitæ decedat. Vnde in illum extat e- iuſmodi epigramma. Vita vale:muro præceps delapſus ab alto Dixiſti moriens Ambraciota puer.. Nullum in morte maluni eredens: ſed ſeripta Platonis Non ita erant animo percipienda tuo.
Alij, eciam ſi Cleombroti factum improbent, in graui tamen calamitate, eaq; potiſſimum quæ publica eſt, ſpontaneæ huius ſolutionis à corpore, cauſam legi- timam à Deo dari arbitrantur. In qua Lucreriæ& Catonis Vticenſis mortẽ lau- dant. De Catone enim ſic eodem libro Cicero ſcribit. Cato ſic abiit è vita vt cau- ſam moriẽdi nactum ſe eſſe gauderet. Vetat enim dominãs ille in nobis Deus, iniuſſu hinc nos ſuo demigrare. Cum verò cauſam iuſtam Deus ipſe dederit, vt tunc Socrati, nunc Catoni, ſæpe multis:ne ille medius fidius vir ſapiẽs lætus ex his tenebris in lucem illam exceſſerit: nec tamẽ illa vincula carceris ruperit(le- ges enim vetant) ſed tanquã à magiſtratu, aut ab aliqua poteſtate legitima, ſic à Peo euocatus atque emiſſus exierit. Qux fententia A D. Auguitino reprehendi-
tur cap. 23. lib. j. de Dei Ciuitate. Eorre llla animi à cor ore philoſophica ſepara- — 3 e.PLorreillaanimi d corDoLS PhI oloPhrecd lcharg-
er cam purgationé quam virtutes moru
3 diolA Wone velimaginatione ex lenllushaufta,ar
afferunk. Alle- m comemplaliong quæ propria eius mentis cuius particibes Deos quidem o- mncs Plato cſfeait in Timæo, homines autè paucos. Dè quo Icitũ cyt qũòd Iesi- it Marüſiusbicinus, vt ſapientes medici duplici vtuntur purgatione: vna quidẽ leniendo, altera morbum ſoluẽdo, ſcientes neq; ſatis eſſe lenire, neque tutũ ſol- uere velle anrequã lenias: ſic apud philoſophos moralé antecedere purgationẽ, quaſi lenientem: ſequi alteram quæ hoc præſtat ſummũ quod à falſis rerum ima ginibus ad incorporea, quæ ſola verè ſunt, mentem erigit& in eorum cõtempla tione ſic exercet, vt iam fruatur quadam ſpecie eius voluptatis quæ erit maxim ſolida, cũ è corpore exceſſerit. Ex quibus intelligi poteſt quod altera definitio nis parte dicitur, philoſophiam auulſionẽ eſſe quãdam animi à corpore, cum a ea quæ verè ſunt& in intelligentiam cadunt, cõuertimur. Nam cum apud illum in Timæo. Ierum Qmnium duo genera fint vnum fluentium, alteruũ earum qua- rum ſemper omnino cadem eſſentia, ſolæ poſteriores Verè eſſe dicũtur, quæ cæ- terarum æterna exemplaria cõtinent. In quarum cognitionem animus philoſo- phia duce erigitur, cũ in mathematicis abſtractionibus prius exercitatus, poteſt res ſingulas ad ſuam ideam reuocare. Vt ex vmbris clariſſimi ſolis coguitionem captans, tandem in Deum deſinat, tanquã in ideam idearum& primum eorum omniũ quæ poſſunt intelligi. Atque hoc modo per varios rerum intelligibilium gradus ſuo quaſi vehiculo aut ala(de qua poſtea diſſeretur)in cælum effertur. Id verò eſt quod ſeribit Plato in epiſtola ad Dionyfium, humanũ animum affecta⸗- re qualia diuina ſint, intelligere: aſpicientem in ea quæ cognata habet: aut quod idem ait in Sympoſio, diuinorum amorem animos in cælum reducere. 3 De hac animi à corpore auerſione& ad intelligibilia conuerſione nobilis lo- cus eſt apud Porphirium lib. i. de abſtinentia ab eſu carnium. Quem integru deſ- cribam vt facilius ea quæ in candem ſententiam Aſacris leriptoribuzaie ſolent, 1
pes

ALCINOI 1NSTITVIIO AD
cis conferantur. Similes ſumus, inquit hominibus, qui in exteras na- tiones, profecti non ſolum domeſticis omnibus errurba 3 ut, verum etiã ère- ione externa perturbationibus& conſuetudinibus 11 ddis Preßrini ira Fucrunt imbuti, vt ad ea propenſi admodum ünt.Nenahe um iDesn⸗ quis inde redire domũ vellet, non modpo iter facere a ſeie, ed quo à irzamite retur, daret operam quoque, vt deponeret Aniccuida Ernis zcaepi ereaq ſibi in memoriã reuocaret quæ cum antca haberet, fuerat oblitus, ſine quibus ad- mitti à domeſticis nullo modo poſſet: fimili modo etiã nos debemus, ſi hinc ad ea quæ verè nobis domeſtica ac propria ſunt, reuerſuri ſumus, ea Linui depone- re quæ ex mortali natura contraximus, vna cum affectu quo ea roſb hnimur, ex quo etiam effecta diſſenſio fuerat, beatæque& æternæ fubſtantiæ recor ari, ac ſumma ope niti, vt ad ea quę colore& omni qualitate carent, redeamus:duabus vſi meditationibus, vna qua materiale omne ac mortale abiiciamus ‚altera qua reditum faciamus& ad illa contrario modo aſcendamus, quam ad hæc delcen- deramus.Intellectuales enim ſubſtantiæ eramus& adhuc ſu mus, puræx ab omai ſenſu& irrationali natura. Coniuncti verò cum ſenſu fuimus ex impotẽtia æter- næ noſtræ conſue tudinis cum intelligibili:& ex ea potentia quam 2d ea quæ hic ſunt habebamus. Omnes enim quæ cum ſenſu& corpore operatur facultates, a- nima noſtra in intelligibili non manente, progerminarunt. Non ſecus atqoe ex prauitate terræ accidit, quæ ſæpe cum tritici ſemen admiſerit, auenas producir. Vnde ſiad priſtinum ſtatũ redire velimus, primũ pro viribus ſtudẽdũ nobis eſt, vt à ſenſu& imaginatione& ab ea quæ ex hi 8 conſequitur itrationabili qualita- te& ipſius affectibus, quatenus generationis neceſſitas patitur, recedamus. De- inde corrigenda ea ſunt quæ ad intellectum ſpectant, pace& quiete ipſi cõcilia taæx bello queckcrum irrarionali natura habet. Vr non ſolum dé itellectu 8 in⸗ tettigibili audiamus: ed etiam quantũ in nobis eſt, eius contemplãrionè frſe8es & in incorpoream naturam redacti, vèerè cum illo& non fatſo cum his quæ cök⸗ poribus cognata ſunt, vitam traducam us. In candem ferè ſententiar mulra funt apud D. Dionyfium lib. de Trinitate. Quo loco docer aſcenſum ad Deũ in pur⸗- gatione animi eſſe poſitum: nec quenquà Deo frui niſi per ea quæ intellectu ſunt præſtantiora. De qug menis ad Den aſcenſu pleni ſunt Platonicorum libri. De codémg; perpauca apud Ariſt. exaât, Quoniam animum humanũ magis vt natu „ ralem formam Iocctaſle videturzcuius funcdioncsorganico Dxpors indigent. In quo eſt animi in corpus deſcẽſus, ei de quo nunc agimus omnino cötrarius. Nift 2 fortè huius eſſe concedimus opus deſecretiore parte diuinæ ſapientiæ ſecüdum Aegyptios: cuius antea in præfatione mentionem fecimus. Nam in hoc, cap. 2.3, & 4 ib. 2:& cap. 4. lib. 4. cap. 6.& 8. lib. 7. permulta ſunt cum Platonicorum do- ctrina magna ex parte conſentientia. 4 Sapient iam Plato definit in Theæteto, perfectam coniunctionem iuſtitiæ& ſanctitatis cum prudentia: per quam Deo ſimillimi homines efficiantur. Marfi- lius verò in Euthydemũ, obſeruat in illo cum in loquendo exactior eſſe vult, di- uinorum cognitionem ſapientiam nominari, naturalium ſciẽtiam, humanorum prudétiam. Idémque in Theagem, diuinorũ nomine cõtineri ait, ſumma prin- cipia& æternas rerum omnium cauſas. Addere Cicero ſolet, ſapientiam eſſe re- rum diuiuarũ& humanarum cauſarumq; quibus hæ res cõrinentur cognitionẽ. Sed hæc cauſarum cognitio, ſcientiæ nomine cõtinetur. Quoniã ſcire nihil eſt, quaàm rei cauſam tenere. Vt ſcilicet ſapientia tam eorum quæ ex cauſis pendent, quam aliorum que inter cauſas prima omnino ſunt, perfectam cognitionem cõ- plectatur. In qua illa prior propriè eſt ſciétię, hæc poſterior, intelligentiæ. Ex eò- que Ariſt. cap. 7.lib. 6. Ethic. ſapientiã vocat ſcientiã ac intelligentiã eorum om
cum Platoni
*
D , e bi etami G cuid inulde-
mecadem etläm,
Nam&aſtentis M 1 rchusdiuinns fe
um leusretum om Ie
Inaud elalusitb Ie
3 d2
ſele rononloum homo ze elumane el Soperomen ckq T nniſhuloloniia en lucalo,J Henecadi 2 ruunnmcume de r lirſelaiſunt ſttel ee ſcdijibile dicunrut, Vonmeanditm lli G las racdsMitlene iE WCrdens(Clilo ndſteno d 2 e Tſcdlana XNam pan attem profte an emodtltllmono ge ſiuinckkgotius quraha ſietet, filum eſip e Gacoenriſtimum Joc ate liedir amatotes, idig rut rel maximoi. bätione corinetu a iKgamguoilc 3 lhe inanh 1 dldt ulue(Ahlahr. und d arn 2* deam aima, 8 nrfaſin.e unnüs aprenr 8 ſemdd; ut ämälee lune t nne nenen Qem
aetatztoneupi.
—

rv Ab
4 luu hoi e errun— 18 gplinenen .. mt ver* 3 unbdusſ K nors umerät.
3. nt. Qud— d etegrinnd — wdum igiturgg,
e uders quo aà uiA’ An 2 1 2 uus accegiller d eret uc 1 ſ
node
nodo e— dedemus däu aA 7
1— er 11— 5 aA aats
um affech., dalrakeim
& xternm antie tcortu 3*
ciamas wälea 2 uam adarg
Ac mort 4 ſc endam 8 8 d— mus, duran m ſenlut seximatahas texea poh r quam adaal u& corp ¼ ceräturfullan.
germiot& 1 Non ſcchan ſemen ad 1* iit, aucassmwae
4 8
as ſudedü uah
erimu pro sconſequ tn mationapulam necefſitat us ur, xecetamn [pectant,** guietehlci
ct. Vt non ts adekcba. dis eſt, eit rs temunnrin um illo& löcmmääanach. ncandem f= denatnäbeit
co doces. à lmmadDeigt. frui nit preirrletuli: IIl E H
* 41 1 W 1 am animt rmen
— 1 8. „dtenüügen nc 49 1 U ‿ Uno Cdalaros R nunc a8l! 53
ote parte d an bpiemtkt onem fecin n am iahoo ars
zeorado“ t alun Dlatouleodid
1
.. dionemui er cctam( Ri aru.t nihon 1 5 r. u abactiot da
n
in tam umms,
4
2
qdere Ciceroſ
— 1 1 2 es, 1 ſuiden uuſcireune, ine côtinetuf. 9* 1 V via tam corum 3 uung nino ſunt, perte— 110. 1 rie, hæc pot erio lBae 4 at[cientla ac
PDOGCTRINAM bI AT. 6
niũ quæ ſunt preſtantiſſima. Quã, vtidem ait cap.⁊. lib. j. Metaph. Dij hominibus inuident, fi quid inuident. Quoniam in pates inuidia cadit: hæc autem hominé Deo parem quodammodo videtun efficere. Quod apud Poëtas locũ dedit fabu- læ de Prometheo qui dicitur alligatus C aucaſo, quòd v ulcani Minerueęque arti- Bciofam pariter cuù igne clepiſſet ſapientiã. Quanquã, vt eodẽ capite Ariſt. ſcri- bit, in Deum inuident ia non cadit, ſed quemadmodũ dici ſolet, falluntur multa pottæ: neque hac alia piæſtantior eſt exiftimanda. Quxæ enim diuina eſt maxi- mècadem etiam præſtantiſſima. Talis autem duobus modis ſolùm eſſe poteſt: Nam& ea ſcientia qua Deus præditus eſt poriſſimum, diuina eſt maximè:& ſi quę in rebus diuinis verſatur. Quorum vtrumque in hac vna reperitur. Quippe cum Deus& rerum omnium cauſa ac principium quoddam eſſe videatur,& ea ornatus vel ſalus ſit, vel vnus ex omnibus maximè. In hacverò definitiona hu- manorum. aꝑpellarione inrelligenda ſunt amnia quæ in uninerfitate praprer hominem funz. In quibus non modo ea quæ mundohocinferiore continentun, ſed étiam cæleſtia corpora. Yt ſub humanis complectatur naturalia omnia corpora quorum homo quodammodo finis eſt: non ſalum ea quæ ad inſtitutio- nem vitæ humanæ pertinent, quæ propria eſt philoſoꝑhiæ moralis. 5 Sophiæ nomen eſt quàm philoſophiæ antiquius: ſicut amata res, amore natu- ra prior. Philoſophia enim amorem ſapientiæ conr inet, cõque ab hac vt auari- tia ab auro, à Seneca differre dicitur. Et tamen nonnunquam pro ipſa amata re vſurpatur: vt cum ea definitur, rerum diuinarum humanarüumque cognitio. So- phi appellati ſunt veteres Græciæ ſeptem: qui à Cicerone. j. Tuſculana, multis ſeculis fuiſſe dicuntur ante Lycurgum: cuius temporibus vixit Homerus, antè Romam conditam. Illi verè numerantur à Platone in Protagora, Thales Mile- fius, Pittacus Mityleneus, Bias Prieneus, Solo, Athenienfis, Cleobulus Lyndius, Myſo Cheneus, Chilo Lacedæmonius. Aquibus nomen hoc manauit, vſque ad ætatẽ bythagoræ Hic verò cũ circa tèm pora Tarquinij Superbi(vt idem ſcribit Tuſculana..& z.) Phliuntem veniſſet, à Leonte Phliafiorum rege interrogatus quam artem profiteretur, reſpondit artem ſe ſcire nullam, ſed eſſe philoſophum t modeſtiſſimo nomine poſſeſſionem ſapientiæ, quæ vt modo dictum ex Ariſt. iuina eſt potius quam humana, aliis relinqueret: eius verò amatorem ſe tantum diceret. Viſum eſt poſtea, ſicut Babius ſcribit in præfatione lib. I. nomen idem inſolentiſſimum hoc tanquam proprium, pauci ſibi arrogare cæperunt, vt ſoli ſa- pientiæ amatores, id eſt philoſophi dicerentur. Cum nemo ſit bene natus, qui non eius vel maximo deſiderio teneatur. Porrò in eam ſententiam quæ priore definitione continetur, Plato in dialogo de philoſophia, ſcribit philoſophari ni- hil eſſe quàm quod ſcribit Sala, diſcenti aſſiduè multa ſenscta venit. In Eutby- demo verò Philoſophiam eſſe dicit ſapientiæ acquiſitionem. Atque quam late pateat huius ſapientiæ amor idẽ ſic explicat lib.;. de Rep. Num eum, inquit, quẽ amare quippiam dicimus, omnem illam ardere dicemus? an partim exoptare rem cam, partim nequaquam fatebimur? Omnem. Nonne ergo philoſophum ſa- pientiæ ſtudioſum eſſe dicemus, non huius quidem auidum, illius non: ſed om- nis potius ſapientiæ? Vera loqueris. Eum igitur qui aliquam ſpernit doctrinam, præſertim d eſt iuuenis, neq; dũ ratione delectũ habet quid cõferat quidue nõ, cõferat diſcernenté, nequaquã diſcendi cupidũ vel ſapientiæ amatorè eſſe aſſe- uerabimus. Quemadmodum illum qui faſtidit epulas, neque eſurire dicimus neque epulas concupiſcere, neque amatorem cibi, ſed contemptorem, vocamus. Etmeritòè quidem. Hominem verò ad quamlibet doctrinam guſtandam propẽ- florem, ad diſcendumque promptiſfimum& inexplebiliter inhiantem merito
philoſophum nuncupabimus, nonne: Nuncupabimus. In quibus idem Plato cõ-
11

—-ʒʒ———— yx————— ——————————
4LCINOI 1NSTITVTIO AD
7.. 4 Hrmare videtur, quod hoc loco 3e?te, à nobis Latine redditur vehemens appe-
titio potius quàm ſicut à nonnullis, appetitio rantum. 6 Præpaxall 4
Alcinoo in duobus. 4u- rum vnum in contem plation contemplationem corum quæ intelligibil ia) oportet eum natuta aptu quibus pædiam futuri philoſophi eſſe poſitã, contra 1 xagitatoré, abüdè docuimus noſtris prelectionibus in Sphærã. Id verò ſignificat eum ſolum aptum eſſe ad philoſophicam contéplarionem quil etiam ea quæ te- uera cũ ſenſilibus cõiuncta ſunt(quales affectiones Mathematicæ)cogirationem ſuam poteſt ſuprà ſenſum excitare& ab hoc ſeparare. Adactionem autem&per-
fectionem virtutum moralium, eu ndem futurum philofophum habere oportet ad has inſita eiuſdem naturæ ſeminaria, quos igniculos Stoici nominant. De do temperantem eſſe de-
qmbũs cum Alcinous dixit hunc natura quodam modo te bere, hoc intelligendum eſt de temperantia generali: quæ à Cicerone lib. 1. Offi-
ciorum, ponitur in obſeruarione decori generalis: quòd virtutum omnium mo- ralium officia complectitur: ſicut& apud Ariſt lib. 5. Ethic. iuftitia quæ generalis dicitur. Ex hac verò opinione Platonicorum(que poſtea fuit Stoicorum) de na- turæ ſeminariis ad virtutes, profecta ſunt ea quæ Ciceroni in Philoſophia ſunt familiaria, Naturã in viuẽdo ducem tanquã deum eſſe ſequendã:& eum qui il- lam ſequitur, nunquam poſſe aberrare. Quanquam ciuſdem Platonis ſententia virtutes neque doctrina parãtur:ſed vt ait extrema pagina Menonis,& in Thea- ge diuina forte in animos noſtros influũt: de quo poſtea amplius diſſeretur cap. 21. lib. huius. Quare cũ eædem virtutes animũ pulchrũ efficiãt, ſanctiſſimum eſt Socratis votum eiuſmodi in Alcibiade Da mihi Deus, inquit, vt meus animus ꝑulcher efficiatur& quæ ad corpus artinent animi pulchritudinem non impe- diant. Nobiſcum verò naſcitur ad illas præparatio: quæ varias quoque& indi- uiduas ſingulorum hominum proprie tates occultas conſequitur. Cum quibus cõferenda ſunt quæ de partu aureo dici ſolent libris de Repub.& quæ ab Ariſt. de idoneo auditore philofophiæ moralis lib. 1. Ethic. atque de hom inibus natis ad imperandum, aliis autem ad ſeruiendum lib.--Polit. Locus verò hic deſcri ptus eſt ex initio lib 6. de Repub. vbi hæc omnia de Philoſopho fuſiſſimè explicantur. 7 Rationem huius rei ſic Plato explicat initio lib. 6. de Kep. Philofophis, in- quit, hoc ineſſe neceſſe eſt vt mendacij omnis natura expertes ſint, neque ſponte mentiantur vnquam, ſed omnem oderint falſitatem, diligant veritatem. Proba- bilè eſt. Non ſolum probabile eſt 6 amice, ſed penitus neceſſarium eum qui ex natura ad aliquid amore afficitur, quicquid cognatum& familiare eſt amato, di- ligere. Scitè. Num familiarius aliquid ſapientiæ quàm veritas reperitur? Nihil. An ergo poſſibile eſt naturam eandem eſſe philoſophicam& mendacem? Nullo modo. Ergo diſcendi cupidum neceſſe eſt ſtatim à pueritia veritatem omnem ſummopere affectare? Prorſus. Idem Plato lib. 2. de Rep. mendacium diis dæmo- nibus hominibuüſque odioſum eſſe ſcribit. Et lib. z. Concludit mendacium ciuita- tis eſſe calamitatem quando ſcilicet priuati conſuetudine quadam inter ſe cum voluptate veritatem occultant: maximè verò ſi id apud ipſos magiſtratus faciãt. perinde enim id eſſe ac ſiægri medico,& nautæ ſuo gubernatori mentiantur. Hominibus tamen nonnunquam pro medicamento mendacium eſſe vtile, non omnibus:ſed iis qui remp. adminiſtrant, ſi id faciunt vel hoſtium vel ciuium cau- ſa, ad communem ciuitatis vrilitatem. Keliquis à mendacio eſſe abſtinendum. 8 Plato lib. 9. de Repub. pro triplici partium animi ſiue facultatum diſtinctio-
eſt. ꝑonitur hoc loco ab
neribus vitæ ꝑhiloſophicæ, quo- everitatis, alterum in actione verfatur. Nam ad erẽ ſunt(cuiuſmodi Platoni ſunt Ideæ Prima que m eſſe ad mathematicas ab ſtrationes: in ſitã, contra Thefſalu methodicã earum
— 8—— “ 2 L 8—, 4 “
jpfus animx 3 . 5Gtos,no¹ nd gel 8,—
1* 9 Oblerunde ec 3 do.edekcy m 111 rir Nontli nur 5 u mnliyettus 10h Vollmodo. Gic— u wn atim tent 0 Kaotkis-Dlarime. rtendum ſebra2 wodonzggrätul en roh Nonquum hI tnaommum,nonn 2 onnglllipiarut, au Agolide. bliui M is dalenire nequaq i liueteaincat periuen ſetoan cun 32 reemtie potiuseCum T ralenem huic ingel. nu Aamcdidlc n nnaglaecning dn el aalmo cope. rE Nn pores gitur quue eraouo potett niſi uen Mlariſgoe feritari ite eoncem ad fnem il ab. 1 ſonſolam neglen uh nagid quädo 281 in umom applicat Pe Kgglus erzgirn, a Kſsaonquam quiten Aerztepetimus mag n lemite uinag 8 guiadkxtn terunt. Quare 4.* m dhr ban uu EE bualen nunr Wäecuining 4 1 5 eſedu 4 männgen Ie 2
char upro— meg ntet dr 3
I Auin
d. maupno Riit
nima älu

rio ſa
Latinè re Ar ſche antum.
Eu Lroclorna —— am in ac=n nodi 1=h ad mathe düerdin 1 ontra Th 4 rnlole m ethodicäen nidus in§ J verd larie teplatione ti iimeagun ones Mat EÆ ler)cogirtmn parare. 44=nem awem un rum philéx«um daeym s igniculq= ici nomimm, dam mod helantem tla generali: qu Ees iceronelhalh ralis: quòd tm umomaimu ſt lib. z. Ech t„Kditia urxgerat quę poſtea: atoicomn)n quæ Cicet tν⁄ Philoſoyiuin deum eſſe u⁴* udã: Keumgui nquam eiu*= blavonisſänat trema pagi enonis Kin Re quo poſtea& lus diſſeeurah nu pulchrũ 2 rſantüfnmd mihi Deus Ait.MGä animi puli K durm müns paratio: qu π ⁸ gooqxkiu occultas co e ur. Gum gäh atlibris de&ᷣ tr n Erhic. atqu midunth: b Polit. I hkttihn
de Philoſo p h A lndenennl anio lib.b. 3r Mlht arura exp rr iuteßrſa Jili un eritaenic
Ifitatem, dult ed penitus n 3 gnatum R nir quäm re epeni endacem. 5 em O
mei
118 n
ntiæ qu philofophicar Rarim à puerl? Kum diste,
andacium 4 110.3... jnrer dh tconſuetudins tn⸗ n. Fidapud ipt 2u and
10 1 14 p
Jfaciunt vel hol anf zblierän liquis à mendac 2 Im littotie
DOCTRINAM PLAT. 3
ne, ſtatuit totidem genera cupiditatum atque voluptatum. Tandè mque con-
cladit philoſophũ cæteras voluptates flocci pender e: dum eas ad ingens diſcẽ-
........ di gaudiam, quo ipſe fruitur in inueſtigãda v eritate, comparat. Et lib. 6. Qui- cunque, inquit, ad diſciplinas& cætera talia omnia deſiderio flagrant, puram
ipfius animæ expetunt voluptatem: corporis autem oblectamenta deſpiciunt: niſi quis fictus, non verus philoſophus ſit Qui locni maxime conſentit cum A- riſt dofirina lih 1c. Erhi
9 Obſeruanda hæc rationis redditio, quam valde illuſtrat Platonis locus ini- tio. 6. de Rep. Timidæ illiberalique naturæ, inquit, philoſophia vera non conue- nit. Non, vt videtu r. Vir autem modeſtus, non queſtui deditus, non pufillami- nis. non ſuperbus, non timidus, non in commerciis difficilis erit, aut iniuſtus? Nullo modo. Quinetiam cum diſcernere cupies quis animus philoſophis fit, qu is non, ſtatim Ateneris annis id obſeruabis, nũ quid iuſtus& mitis, an iniquus & agreſtis. Maxime. Neque hoc vt arbitror, prætermittes. Quidnam? Vtrum ad percipiendum velox an tardus, Num cenſes quempiam illud vnquam diligere quod cum aggreditur ſumma cum difficultate agit& vix tandem parum quid proßcit? Nunquam profecto. Quid ſi nihil ſeruet eorum quæ diſcit, obliuiſca- turque omnium, nonne erit ſcientia vacuus: Vacuus. Cum vero irritus illi labor omnis ſuſcipiatur, an non cogetur tandem ſe ipſum& actionem talem odiſſe? Nihil prohibet. Obliuioſum igitur animum legitimorum philoſophorum inge- niis conuenire nequaquam exiſtimemus, ſed admodum memorem. Ita prorſus. Abſona præterea& inconcinna natura ad intemperiem ſemper trahit? Semper. Veritatem verò an cum intemperie& immoderatione congruere putas an cum temperie potius? Cum temperie. Ergo compoſitam& gratam preter cætera co- gitationem huic ingenio tribuamus quod ſuapte natura propenſum eſſe volu- mus, ad ideam cuiuſque quod versè eſt, inſpiciendam. Nempe? An non tibi vide- mur ſingula percurriſſe quæ neceſſc eſt continuata ſerie ſibi inuicem ſucceden- tia ei animo cõpetere qui veritaté rerum perfectè ſit conſequuturus? Ita prorſus Non potes igitur quoquo modo ſtudium id damnare, quod nullus fufficienter exæquo poteſt niſi natura ſit perſpicax, me mor, magnificus, gratioſus, amicus fa- miliariſque veritatis, iuſtit iæ, fortitudinis, temperantiæ. Similis locus eſt apud eundem ad finem lib. 7. de Rep. vbi agit de dialectico. 1 10 Non ſolum neglectæ hæc naturæ dotes multorum malorum cauſæ ſunt: ſed multo magis quãdo qui his ſunt præditi, eiſdem abutuntur& ad deteriorẽ par- tem animum applicant. Nam, vt Plato ait 7. de Rep. qui malus eſt ſapiens habe- tur, 8ò plura peragit mala, quo acutius videt. Contra vero exile ingenium, vt ide ait lib. 6.nunquam quicquam magnum& memorabile potuit efficere. Et ſi me- moria repetimus magnas clades quæ nobilibus Rebuſp. acciderunt ab iis certè ſunt profectæ qui magno ingenio& iis naturæ dotibus inſtructo, erant præditi- præſerrim qui ad hæc magna naturæ ornamenta literarum etiam cognitionem adiecerant. Quare Athenis crudelius dicuntur imperaſſe qui ſapientes nomi- nabantur quam qui lirerarum omnino ignari. Nam vt homg. fine erfe-
ctionis aſſecutus(inquit Ariſt. caꝑ-. jte guoquc a lege ſeductus& d iudicio, cæterorum omnium eſt peſſimum. Nihil enim immirius atquc ſeuius qua arma ininſtitia. Homo autem inna- ta prudentia atque virtute armatus eſt, quæ nullo negotio in vſus cõtrarios ver- tuntur. Quapropter homine qui virtute careat, nihil eſt nefarium magis& im- mane.—
II Animi, inquit Cicero lib. 5.de Finibus,& cius partis quæ princeps eſt, quęeque mens nominatur, plures ſunt virtutes, ſed duo prima genera: vnum earum quæ
L

————. 8 =——————
————————— ————ͦ——*——— ——õ——————— ————
5
—————
—, ⁴
ingenerätur ſuapter luntate pofitæ, magis probrlon animorum laude præſtantia. Pri nia appellantur vno ingen cantur. Alterum autem genuse lamus voluntarias, vt prud dem generis- Exhac verò voca reperit Alcinous cap. 2 ½. l1b.: Aul- cundum eandem ab ipſo Ariſt. di
nercquod aut doctrina, au
rari à nobis natura tantummo
àLCINOIINSTITVTIO AD te natura, appellantürque nõſvolũtariæ: alterũ earũ quæ in vo- omine appellari ſolent, quarum eſt excellens in
ioris generis eſt, docilitas, memoria: quę fere om- ij nomine, eaſque virtures qui habent ingeniofi vo- ſt magnarum verarumque virtutum quas appel- entiam, temperantiam, fort itu dinem& reliquas eiuſ- buli virtucis multiplici ſignificatione, quam iterũ ſib. huius profecta ſunt varia Sroicorü paradoxa. Et ſe- tum ad finem lib. z Lop- homines quadam ex
arte natura bonos eſſe, vt liberales& temperatos: omnino autem& abſolurs, uanquam hic cap. I. lib. 2. Ethic. ſpectato ſolo poſteriore virtutis ge- t agendi conſuetudine comparatur, contra Platonem ra neque prætèr naturam nobis ineſſe: ſed compa-
do apris ad eaſdem ſuſcipiendas.
minimé. ——
concludit, illam neque natu
Duas eſſe vitæ humane partes& in vtriſque quomodo Philo- ſophum verlati oporteat: quidque eundem contem- plationi, quid actioni tribuere.
(ap. 2.
1 Cum verd duplex wita ſit, vna in contemplando, altera in agendo: contemplantis qudòd potiſtimum eſt, id in verita- tis cognitione conſiſtit: alterius autè, in aclione eori quæ re- cta ratio praæſcribit. Honore digna prior vita eſt, eins aſſe- cla& · neceſſaria, altera. Id verdò ita eſſe ex iis intelligetur. 2 Contemplatio eſt functio intelléctus ea qua iuellig Lilia
—
ſunt. inteigetis. Qlio autem, animi ratiacinantis fuu corpolis miniſterio indigens. Animus namque ipſum diui- num huiuſque notiones contemplans, bene afſici dicitur. At- que hæc eius aſfettio, ſapientia eſt nuncupa ta. Quam quidẽ nihnl alind quam cum ipſo diuino ſimilitudinem recto dixe- ris. Quamobrem illa eſt primaria ac veneranda& maxi- mè omnium expetenda hominique propria, non impedita bis propoſiti cauſa. At ⁴io Adage cergoris ſcruitio etuntur, ciudem inco- 5 modn
Aut
1 3—
„—õ ½—½e“ 6
*— 5 —“
I
ruum lguim Mhhen yeni luanlnim uleutalgine n tim ſens rnghar yotee
b(apen
CMücortuthot .. peunenolk. wemaddn ic rwplarionen qub vum ſeminanie rati äte do lita. Deinde te darmodo efetri. Nan 2 verte ſemperg gractan 7.. cntilatione quodä in bnllritatem, ſedp an. emmendationem a hrier cun dirit im lelen lotinot. lu Krwiones ſemin 2
Reläpominari, Ouo. . deT naconte 2uS
— nardlomariſumt Tun ecdabile— uinlo. ſndon 1 lnüdwdimdecil— ewaadiplam din
Aünorzind dum 2

eas vqa ker on.
virtute dem, ures dent ingend. erarumq— dhah eanum dutum Suasn lam for-h emà religuaseh u Al · lriplii catlone quammn
b.2.
3 4†* 1 1AtOs oM autem K abläu lpectato ſIqt ſeeriore ſitr b
dine camt— line comf t au, coun hun
enaturam 1 inellerſedn
dem lulci 1.
n vtriſqu: Pmodopii dque eun t= comem- oni tribu**
2. za in co= planan dotiſgimu ah inmn aute, in a vxanian naprior t ch äuaſt nd ita eſſe u ntlle ellectus 4 SDl nimus na wwe ie plans,hene wümm eſt nuncut Lum
d 1
.„ Ino ſmilitu mum fell
7 4. 41 A.
4
DOCTRINAM PLAT. „
edis EfPedi tardariaue Eaſlunt. Lhilaſonhaus tamen Lo- ſtulantibus temporibus aget quæc lando auietè
meditatus eſt a ad hominum mores uſumque transferet. Adrempublicam enim deniet cum illamn 2ab aliis malo Tegi ſenſerit: adiuntta haæc exiſtimans, exercitum ducere, iudicia exercere, legationes obire. Prætipua verò& inter ea quæ ad adlionem pertinti, maxima leges ferte ciuitati: altis vitæ or- dinem præſcribere, in ſeditione atque iuuenili diſciplina. Ex aihus intelligitur non decere philoſophum à contemplatio- ne deficere, ſed eam ſemper fouere atque augere. Ad aclionẽ tamen, vt pote quæ illi ſubſeruit, nonnunquam accedere.
Carpentarij(ommentarius in(ap. 2.
1 Quæ dicuntur hoc capite de comparatione vitæ in cõtemplando poſitæ cum actiua maximè his poſſunt illuſtrari quæ à Plotino traduntur libro, de natura& contemplatione& vno. Vbi conatur primum efficere omnia in ipſa natura con- templationem quodammodo appetere. Quoniam ipſi naturæ in procreando, re- rum ſeminariæ rationes propoſitæ ſunt, in quas eadem quaſi defixa, ſemper agẽ? do aſpirat. Deinde oſtendit etiam actionem omnem ad contemplationem quo- dammodo referri. Hanc verò ab ipſa natura ſe attollere ad animum, ab hoc in menté: ſempérq; gradibus aſcẽdere donec contẽplans cũ primo intelligibili ipſa contẽplatione quodãmodo vniatur, non ſolum, vt idem ait cap. 7. per acquiſitam familiaritatem, ſed potius per eſſentiam. Quo quid maius ad vitæ contemplati- uę commendationem afferri poteſt? Id verò eſt quod hoc capite Alcinous voluit ſigniftcare cum dixit Animum 20 beior id eſt, vt interpretor, ipſum diuinum (quod eidem Plotino eſt ipſum vnum) huiüſque notiones(quæ agurdn idee ſunt& rationes ſeminariæ) contẽplanré, bene affici, atq; hãc eius a ectionem, ſa- piétiã nominari, Quoniã animi ad veritatise nitioné nobis dati propriũ ſum- müq contEplatinnis chicctü, deus eſtiin cnius fruirione ſumma gdſiſtit faplétia: ad quam via paratur per ideas quæ in eodem deo tanquã in fonre, vel potiusvt in immenſo mari ſunt vnitæ. Quare quema Solemrad primum aſpectabile propriumque obiectum- beneafficitur& tamen circa cun- dem nimio ſplendorcimpeditur nec hanc huiuſqucra ios aperté poteſt intüe- ri ciuſmodi imbecillitate ex oculo non ex ipſo ſole enata: ſic noſter intellectus ſe habet ad ipſum diuinum, natura quidem clariſſimum, ſed cuius ſplendorem capere non poteſt propter eam imbecillitarem quæ in hunc ex corporis conta- gione redundat. Idque eſt quod Ariſt. ſigni ficare voluit cum dixit lib. 1. Meraph. minore, intellectum noſtrum ad ca quæ ſunt in natura clariſſima ſe Pabets, ſicut

41 CINOIINST ITVTIO AD
que vt in eadem ſimilitudine permaneam,
quemadmodam 2culus ad intuendum rimum aſpectabile fbi SbTlir,
„ ſic noſter intellectus ad cognitionem dei& idearum que funt in eodem confu-
3 Terc loler 2dEES KEckasdus T Vmbre fünt& imaginesz in quibus il 9
11 „oculum noctuæ ad ipſum ſolem. At
Sic enim di o deo in ſua eſſen- ceodem in rebus effectis nihil clarius. De quo po-
atio, veritatis contemplatio. Cüi — 2—
1 mlng
4* 3
luæ ſenſibus ſ „ Ccontemplationem ſapientia perficit ficut rationis diſcurſum ſcientia at que pru- „dentia illa quidem in iis quæ natura cuntingtur-hæc in aliis qurad maresper- „ tingnt. Quare quanto fapientia perfectior eſt ſcientia atque prudentia, tanto re- Eta contemplatio actione præſtantior. Quanto oculus præſtat manibus inquit
Eicinus in 1. de Rep. caput pedibus, ratio ſenſibus, anima corpori, finis omnibus
quæ dirigu ntur ad finem, ſtatus morui, æternitas tempori: tanto contem plariua
vita actiuæ præſtare videtur. Contemplatio enim actionis eſt principium& fi- illam pro arbitrio& ſiſtit, iubens denique inferiores motus exter- naàmque deſinere actionem, vt inrrinſeca ſtabiliſque actio liberior tandem poſlſi- deatur. Sic vtique ab ipſa contemplatione dei, cæleſtes naturaléſque motus& actiones omnes tanquam à principio ducuntur& reducuntur ad finem. Et calle
in frnitianc huius diuinæ ſapientiæ per poſtremum philoſophicę contemplatio-
nis gradũ, humanę feœlicitatis ſumma cöſiſtit quę in actione quantũuis perfecta,
non poteſt reperiri. Itaai ꝑhiloſophia non agẽdos ſed contéplando. ſfaꝑientid gi-
gnit: ſaꝑientia Verãfclicitatem Quonia per Ülam id oſequimur vt etiã ea duæ
vulgo putantur mala nobis hono fint. Eœlix PQASI at So
— Sapiens, inquit, no minor eſt Toue, diues
Liber, honoratus, pulcher, reæx denique regum Præcipue ſanus, niſi cum pituita moleſta eſt.
R
unt:& in cadem maximè ſo-
ſenus cap. 11. lib. 4.de homine, non omnem actum motum eſſe, ſed quendam per
immobilitatem exiſtere: ſecundum quem deus primus agit. Quod enim; inquit,
e
mus. qui hac contemplatio-
Namum lb e 3 1 hulloe
u al essaccedt it li urülicete nidtis poſtmtiorl e1 tn r ishoclegich Se ſtheuun,ſel ſttotg da ſonecnellutfickqun. tum colant Nempe a tnenaedldllb 7 5 geis Aüdpen err düapud nospei hn um cuangelete, ane dlisciuianbus phii Aerub,abotes refu,a nanr. Mrauté elc. Eucgium nullierlin ar niclis inibus tanqunt ilgue Gaim cetelua. Dändeteergo ici in lariinpiciendaaſu Ee riugli gi in in a bi utgglttiten êli K. 88 Wach,
momniantiduge. 6 t ui ba b⸗
1 4
WGdälidlteig Fad 44—
iche ui hanc eäleloas c
V
Lherlerüe
un eni, owinie
Winb, ſaaim 4
—

2 IVTI d Adem k. ſdeche carum
l ilo deonſa effectis 1☛
b
clatius, Dem
1
2 3ai9ne eceml n. cbieee.— lun LenldlL An(cientlanan. Klcientia a* prudentia n anto oculirM eſtat muntain ufibus, ani= rpori fuün nltas temp= anto candte o enim aci eſt priuchn hens deniqtν. eriores mnm biliſque ad daerior nala dei, cæleſt nuraleſquetn ntur& reddiz ur adfaa tremum Ph= phicecommi it quę in ad
quantiuiea ag?do ſed 41landAlln LIllam id. 4.= a1me 2 uc.Dn omnibus— m cX(ale eA keehe ſa optimè pql— is qus in ane ofita lunud CSoicorü P4 da r atem liberum M. dulten piſtola prima.
eſt Toue, diues
regum 1
1424 41 7 4 1
e bn e Mcn — adem nan warempſerunt i eademmu
squgad corpus. wn, 9 zulentis motion aud onfffun,
— — — —
——
ſumma animi ii Gxegan im eſt quôd. den nenim ed qpeud-
DOCTRINAM PIA T. 12 rimum mouet im mobile eſt. Talis autem exiſtit in hominibus eontemplandi actus. Per immobilitatem enim ſemper innaſcitur: quippe contemplans vnum. &idem iugiter perſeuerat,& mens contemplantis ſtat circa vnum& idem ſem- er conſiſtens. Ideòque contemplationis voluptas quæ maxima eſt,& primaria & vera, per immobilitatem fit. De contemplarione& voluptate ſimilis eſt Ari- Kotelis fententia lib. 10 Ethic. Vbi Kfendit ſummam hominis fœlicitatem fta-
—,——.„ ⸗„ 2. tuendam in excellentiſſimo munere partis ein animi quæ in eodem præſtantiſ- ſima eſt maximæq ue diuina. Mente autem in animo humano nihil eſſe præſtan- tius, nihil diuinus: huiüſque maximè propriam functionem in contemplatione conſiſtere at que omnium functionum quæ virtuti congruunt, eam, vno omnium conſenſu iucundiſſimam eſſe quæ manat ex ſapientia. Addit etiã functiones vir- tutum earum quæ morales quæque politicæ nominantur, quodammodo eſſe ne- gotioſas, perturbationibus inuolutas& in eo poſitas quod ex animo& corpore eſt concretum. Contemplationem autem mentis eſſe deum in vita hac imitan- tis& ſumma tranquillitate fruentis. Quare hiloſophorum vitam que in con- templando tranſigitur omnium maximè efle diuinam Plato ſcribit in Philebo. Et quanquam lib. 5. de repub. beatas reſpub. pręedicet, quas regunt philoſophi aut quarum rectores philoſophantur: illos tamen in melioribus rebus occupatos, non vult ad eas accedere lib. 7. niſi temporum neceſſitate coactos. In quo quia illis iniuriã facere videbatur quod eos cogeret deterioré vitam ſubire, cum frui poſſent meliore, de ea re queſtionem quàm Glauco affert ita explicat. Oblitus es, amicè, hoc legi curæ non eſſe, vt vnum quoddam genus in ciuitate imprimis ſitbratum, ſed vt tora ciuitas. Profectò ad hoc ciues ipſos perſuaſione& impul- ſione conciliat facit que vt mutuo ſeſe adiuuent communèmque pro viribus vti- litatem colant. Nempe lex ciuili cœtu homines congfegat; non vt permittat v- numquemque quo lubet ferri, ſed vt ipſis ad copulam ciuitatis vtatur. Vera lo- queris. Id me fugerat. Conſidera itaque Glauco, quemadmodum Philoſophos qui apud nos reperiuntur, nulla iniuria afficiemus. Sed cum cogemus eos alio- rum curam gerere, iure in hunc modum dicemus: quod videlicet quicunque in aliis ciuitatibus philoſophi reperiuntur, ob hanc cauſam merito adminiftrandæ Repub. labores refugiunt: quia in qualibet ciuitate ipſi per ſe naſcũtur, repub. nõ curante. Par autẽ eſt vt quod per ſe naſcitur cum nulli pro alimentis acceptis ſit obnoxium, nulli exhibeat nutriméti mercedé. Nos autẽ vos tam vobiſmet quam reliquis ciuibus tanquam in apum examine duces, ac reges creamus, melius per- fectiuſque quàm cæteri, eruditos aptioréſque ad vtramque curam ſuſcipiendam. Deſcendere ergo viciſſim debetis ſinguli in aliorum hominum cætum& ad ob- ſcura inſpicienda aſſuefieri. Nam cum aſſuefacti fueritis, multo acutius illa cer- netis quã qui in eis quotidie obuerſantur:& quelibet ſimulachra quę& quorum ſint cognoſcetis:vvt qui reuera nou eriris quę honeſta, iuſta, bonà ne fint. Atque ita ciuitas nobis vnà ac vobis quaſi vigilätibus rectæq́; fentientibus, coletur:non ta- quam ſomniantibus, quemadmodum nunc plurimæ habitantur, ab his videlicet
qui de vmbris decertant déque principatu tanquam maximo bono contendunt. Neg verd Ariſtotelis de hac duplicis vitæ co imilig eſtfententia. Si quidem cap. 2.Iib- Polit. ſcribit hominem natum eſſe ad ineundam focieta-
dio, deteriorem eſſe quouis
tem eumque qui hanc fugiat: ſ id facit hominum 0 uor . ſ Sorẽm. Et
homineifi verCad contemplationem ereferat eodem longeè preſtanti
VWaulò ante fignificatum eſt cap. 8. lib. 10 Ethic. concludit completam Inddue
abſolutam hominisbeatitudinem verſari in actione cognitionis& contem-
Plationis, per quàm ille quoad poteſt, deo ſimilis efficitur: non autem per cas . 11)40O Artee 1

854 A1L CINOI INSTITVTIO AD
utes quæ morum appellantur. Quoniam hæ dei maieſtate, vt ait, ſunt indi- HrthtFea pl. 3 1 rohauit. LQicero QKAciorum. I. Nam de gnæ. VTEIamque Platonis ſenrentiam imp lit Llcr 1t Saruu i⸗Mamas comparatione contemplationis cum actione ita ſcribit. Mu 3 ür qui eam quàm dico tranquillitatem expetentes, à negotiis bn lii⸗ eremouerunt, ad otiumque profugerunt. In iis& nobiliſſimi philoſop i longèque eineipes & quidam homines ſeueri& graues, qui nec populi, nec principum oees erre potuerunt. Et paulò poſt. Facilior quidem& tutior, inquit⸗& minus a lis ranis aut moleſta eſt otioſorum vita. Fructuoſior autem hominum generi& ad clari- tatem amplitudinemque aptior, corum qui ſe ad Rempub.& ad magnas res ge- rendas accommodauerunt. Quapropter& iis forſitan concedendum reny. non capeſſentibus, qui excellenti doctrinæ ſe dediderunt:& iis qui aut valetudi-
—
autem quòd Plato vult à Philoſophis neceſſitatem expectari, exagitat. Philoſophos, inquit,— ctos. Aequius autem erat id voluntate fieri- recte fit, ſi eſt voluntarium. Sed in priore, vndas admirari& trangu ille philoſoph 24* 22 3— quam illis iactatus& in exilium actus, meliorem alteram vitæ partem ſenfiſſe videtur: cum, vt Plutarchus ſcribit. Grecos ragaba r philolophus, nãralor 7O: „caretur- In poſteriorc autem cam neceſſitatem quàm philoſophis exPectandam Platg ait, non ſatis candidè interpretatur. Quoniam hæc blatoni tempotum& calamitatum publicarum vrgentium neceſſitas eſt: in qua philoſophus de impe- rando certare debebit: qui antea in rebus ſecundis& tranquillis, certabat de non imperando, vt liberius in contẽplatione poſſet verſari. Quare Socrates in Thee- teto, philoſophos quinunquam ad Remp. venire volunt, vt ſapientiæ ſtudio a- butentes, ita exagita t. llli, in quit, ab ineunte ætate primum quidẽ viam in forum ignorant: neque iudicium, aut conſilium, aut concilium ciuitatis aliud vbi ſit, norunt Leges autem decretâ que, vel prom ulgata, vel ſcripta nec vident, necau- diunt. Factiones ſodalitatum quæ ad magiſtratus creãdos ſpectant,& congreſſus & cenas,& laſciuiora conuiuia, ne ſomniant quidem. Iam bene nean male vobis olim habuerit, aut quod, cui malum turpiſue nota à maioribus ſuis ſeu viris ſeu fœminis ſit, magis eos latet, quàm maris, vt dici ſolet, arenæ. At que hæc omnia neſcire ſe philoſophus neſcit. Neque enim vulgaris gloriæ gratia ab iis abſtinet: ſed reuera duntaxat corpus illius in vrbe habitat atque verſatur: mens autem hec omnia parui, imo nullius æſtimans, paſſim volat, vt ait Pindarus,& quæ ſub terra ſunt& quæ ſupra dimetiens& arte tranſcendens, omnem perſcrutata naturam rerum omnium quæ ad vniuerſum pertinent: iis autem quæ propè fſunt, nullo modo ſe applicans. THEOD. Qupg pacto id ais 6 Socrates 5§OC. Quemad- modum Thaletem dum cœlũ ſuſpiceret intentus ſyderibus, in foueam cadentem Thracenſis quædam eius ancilla facete nimium carpſit: quòd quæ in cælo ſunt peruidere contenderet, quæ autem proxima& ante pedes erant, non viderct. Quòd vero longsè aliter quàm Cicero arbitratus, philoſophos ad Rempubl. cogi velit, intelligi poteſt ex epiſtola ad Architam Tarentinum. IIllud quoque te conſiderare oportet, inquit, nullum noſtrům ſibi ſoli natum eſſe: ſed ortus noſtri partem ſibi patriam vendicare: partem parentes: partem amicos.
waddes omn K Iũeris: ichut üne imgedimenro 2 V znimos gi am ebhecienhlue crurgauſiotincl e lurbunen videt vocn, xcanglius 2
famabter Iilsgun
gneſkaü lihas nis Nreſetim cum mt iiiſkueiicumme nimum elſemile um Aveasoumäne larchon dqhem. dactum ümdn a tinpoltacadn nne norxalitate intel tee 4 Locus lic de an npoſlmusalſeq tes laclt nam pot un un Wwiunctam ye. in näpad corum o amn Gddis.npriore Nie es Klellicet ad il dr Tarbomophylasaa 5 i ſuu mr uſta pel awxiliat, 2 lingaum un liugpyoncdaan 1 lanmmn comhats lenſhsiem non ha⸗
aten 14A

T VTIG 3 x dei mal uma e P;„—„Raält ünta Liccs 1 d ua lcribit 1 à negotiih ☛ν ντ mi philoi zure Populi, ni&e rurior, ine: autem hon lead] ad Remp 43 magnaung lis forfitat= edend
umüm d cc*& er— 46 1 ler aui autnün mpediti, à1— dl.recellenna
aque conc 7 canca. Uidesaum Llerique adi: auur imperaka n ritio damt iputo. l dü en ſatem expa— e, id eoden und acceſſfuros&☚ 3 8 n 10s— non putar uüic Nam hoc 1³☛☚ iu inſtuntiag Liceroni lirico liceg eu ——..——
4 7
liorem alté tam vitx pantmin 150 , Lrn
tem quaàm 1 Ophisenca Doniam!— daronſumpäm litas eſt:in q— ailloſoytatkun cundis& tra lis, catatems ſſet verſari.— e Socnsulbe fenire voluh Hapiemaatadt e xtate prim vidérunuim rütmisaliui-
aut concilit ulgata, vel ſi ⁵& fer iidemmi Aratus creãd k. cctant, k conß nt quidem. Ia 1 denenn mier (ue nota à mi t dus ſuisſest dici ſolet, à Ma Atquctute „ulgaris glo=2 ntia abittt abitat atque 1-3 trmemun volat, vt ait H s, Kawrd
indens, omn i rrtſcratau un
or
ent iis auten nrhehn d id ais d Soc 23§0(,CA dn foueam auit ¹ ah
. laceinczi
3f. 7
tentus ſyderi mium carpfit: aa& ante ped 8 wnt, von cratus, philoſo litam Tarent rum ſbi lolt artem parente
a dKenfü nt Illud quaß 47 eſſe: ft tem ani
DOCTRINAM PLAT. 14
Multa inſuper protemporum diuerſtate nobis accidere, quibus noſtra vita oc- cupata eſt. Vocante igitur te patria ipſa ad Remp. gubernandam, abſurdum for- ſan eſſet non parere: præſertim cum ſimul accidart vt aditus prauis hominibus relinquatur, qui nulla eius quod optimum eſt ratione, proficiſcuntur ad publica. Scitum eſt quod de hac céparatione ſcribit Lheophraſtus uemadmodum ſer- ui fideles omni ſudio rem domeſticam curant, vt heri dent operam liberioribus miniRkeriis: ſic prudentiæ quæ in agendo conſiſtit, curæ eſſe debere vt ſapientia
a quæ talitate Peripatetici hærere vi Min illo quaſi i ada(ſic cenim Ariſtntele 1 4lib. 22 de animo
primam notionum efformationem ſpectes, quid eſt quod nõ videatur cum cor- pore eſſe coniunctum, atque eiuſmodi vt ab eo ſeparari non Poſſit? At qula ho
8
principio, quod à corpore profectum eſt, animus excitatus, mentis lumine, maio ra concupiſcit,& indefeſſo ſtudio contemplãs, ad ea nititur quorum nullas ima gines ſenſu percipere vnquam potuit:hoc non incertam ſpem affert immortali- tatis. Præfertim cum eiufmodi ſtudium in natura prouida vanum eſſe nom poſ- ſit(niſi fateri volumus hominem perpetuo iſto conatu eodémque vano, omniũ animalium eſſe miſerrimum:) neqne vero in vita hac expleri. Quare reliquum eſt vt eius quaſi rudimẽto nunc fruamur: quod eo erit perfectius quo animũ me- lius afficiet, id eſt quo magis hunc à corpore continget auocari,& ad proprium obiectum, primum ſcilicet intelligibile, reuocari. De quo quid Ariſtoteles ſen- tiat poſtea exactius inquiretur, cum horum ſententiæ in quæſtione de animi im- mortalitate inter ſe conferentur. 4 Locus hic deprauatus eſſe videtur in contextu græco: ſed quantum cõiectu- ra poſſumus aſſequi, eorum quæ pertinẽt ad reipub. adminiſtrationem duas par- tes facit, vnam potiorem in legibus ferendis,& conſtituendo ciuitatis ſtatu: alte- ram adiunctam vel auxiliariam, in iis tenendis quæ legibus præſcripta ſunt:& in aliis ad eorum obſeruationem domi militiæque periudiciorum ſeueritatem cogendis. In priore potiſſimum vult excellere philoſophos ad Rempub. accedé- tes: vt ſcilicet ad illos pertineat cura eorum quos Cicero lib.z. de Leg. ſcribit à græcis Nomophy lacas appellari, vel quos ex ſequentibus Nomothetas poſſu- mus dicere. Nonnunquam tamen eoſdem, cum neceſſitas poſtulat, etiam ad illa adiuncta vel auxiliaria ſe demittere. Sic enim ipſeplato in philoſophico otio ci- nitatis ſtatum conſtituebat, quando libris de Repub. iuſti ideam pro regula om- nibus proponebat: aut cum libris de legibus ad humana ſe demittens, ex variaru formarum comparatione, deligebat, quod hi ſequi deberent qui perfectiſſimam
illam ſpeciem non poſſent aſſequi. Idem dici poteſt de ſcopo Ariſtotelis in Po-
liticis. P ui
5 0 g 2*
3

e
E
* 8 2
1 ALCINOI I1NSTITVTIO AD
Philoſophia in partes tres diſtribuitur, quarum(mhhls eſt apud omues diſtinctio: deinde hæ ſingulæ in alias ſubdiuiduntur. Vrt his ommibus ex Platonis doctrina deſcriben- dis, hæc inſtitutio accommodetur.
(ap. 3. verſari widetur. In eorum quæ ſunt Qntemplatione co- gnitionetin actione honeſtorum:in kationis ralionas eo- ſideratione. Diciturque eorum quæ ſunt cognitio. Qntem platiua: aliorum qud ad actionem pertinet, aliua AaAd
ca rationem cum oratione coniunttam verſature Dialeci ca. Atque haæc diſtribuitur in diuidédi vim,&: definiédi‚ in-
ducendi& ratiocinandi. Rurſumque poſtremant in Apo- dicticam quæ circa neceſſariam ratiocinationem verſatur) Epicherematicam(quæ Enthimemate continetur: hocautẽ ratiocinatio eſt imperfeita) sac deniq in Sophiſmata. Quæ quanquam pluloſepko non ſint eligenda: ſunt tamen neceſ. ſaria. Porrò altera pars quæ ad actionem refertur, partim ad mores pertinet, partim ad præfecturam familia, partim ad ciuitatem es huius ſalutem. In quibus ea quæ prima eſ moralis dicitur: ſecunda, domeſtica: tertia ciuilis. In contt- platina autem quod cauſas immobiles primdſque& quæ- cunq diuina ſunt, inueſtigat, id Theolagiæ tribuitur. Quod verd aſtrorum motus conuerſiones rerümque omnium reſti- tutionem in integrum, atque ipſius vniuerſi coagmentatio- nem inquirit, hoc naturalis eſt ſcientiæ. Mathemaricarit au- tem artium, ea omnia quæ ad Geometriam reliquãſque diſ
ciplinas pertinent. Atque cum philoſophiæ diſtributio ſit
einſmodi, in ea de Dialectica primo loco dicendum quid de
——————
1 la pliv ſanti liratortum.
lach
zaiglllima elt cruea Academica Rrure ſculitatem, gaangurmeodem pa Nam dd tognitionem loco efetuntur quxæ in ad pbylclegiam petti aypellanu yt cum fo ſicobcſeucum quæ cu omainohl ſeparata e dilntone& co tone nüolophus verſe thematiasin quarüabt ta fero ſene qux logic qliin hüus lociinteryr deaw edeiuscum in nodedabäcm dl nis edlone codcie, erplicatio eſt otatio polle. Acinous cap. tioné pertinent, Zen Getlim puiloſophiam giem Alibus& neruig liiſanequxa lulh Kcholarum Ji. mrdictttuattium, llte K nanis.O ſienaſelprgere c. — weäfddetur adio. 4t.
ünnegget N „Keltlonum Diaſ. cum aaone ul

LPla Li. 1 r T atione e, 4
LLAILOA Noratiom. e ſante itio, do 11 e ug bertin N liuaqul lem us Mwehas ledi vim. definiti 6uJ Anh
nque po Nna 4. tiocinat iem unſa nate con oatur: nus niq in giiſmau 1 genda. ſi tamenul
1 1
3 gionem N rtun, jan
cturam 8 llia un quibus ex Niæyinus tertia ci iut. Inun iles prim due b'g eola giæt aritur 1
erumque m niumſe vniuerſit in menus rie. Math Tiain
17 jetriam re u ihu
loſo phie A v loco aicem a, Ghhld.
1 —
pocTrRINAM PLAT. 16 illa Plato ſentiat imprimiſque de&e quod(riteriti, ſue in-
dicatorium.
Iacobi(axpentarij Commentarius in igem cap. 3.
1 Antiquiſſima eſt philoſophiæ diſtributio in partes tres, quæ eadem apud Ci- ceronem Academica 1.& lib. I. de Qratore: ſed ſuis partibus paulo contractior in naturæ obſcuritatem, in diſlerendi fubtilitatem, in viram atquc mores. Hic verò quanquam eodem partium numero abſoluta, in his tamen longsè eſt generalior. Nam ad cognitionem veritatis, quæ primæ parti propofſita, non modo ea hoc loco refe runtur quæ in explicãda naturæ obſcuritate ſunt poſita(qualia ſunt quæ ad phyſiologiam pertinent) ſed metaphiſica& omnes artes quæ mathematicæ⸗ appellantur. Vt cum formarũ tria genera ſint, ſicut Ariſt. tradit cap. 2. lib. 2. phy- ſic.vnum earum quæ cum materia neceſſario ſunt cõiunctæ, alterum earum quæ omnino ab illa ſeparatæ, tertium mediarum quæ re ipſa cum materia coniun-
ctæ, ab illa ratione& cogitatione abſtrahuntur, in harum omnium contempla-
tione philoſophus verſetur,& à phyficis ad metaphyſicas aſpiret per medias ma- thematicas:in quarũ abſtractionibus idcirco Plato ſuos volebat exerceri. In ter- tia verò parte quæ logicas artes continet, non eſt nuda ſermonis conſideratio, quã in huius loci interpretatione Marſilius Bicinus& Logodædalus noſter ſunt fequuti: ſed eius cum interiore ratione certa cõiunctio. Vt ca complectamur nõ modo Dialecticam diſciplinam, id eſt vt Cicero ait Academica 1. artem oratio- nis ratione concluſæ: ſed& huic ex altera parte reſpondentem O ratoriam, quæ explicatio eſt orationis perpetuæ, ad perſuadendum accommodatæ. Sic enim poſtea Alcinous cap. 5. Dialecticis quædam adiungit quæ ad oratoris informa- tionẽ pertinent. Zeno Citieus à quo diſciplina Stoicorum eſt profecta, cum vni- uerſam philoſophiam cuidam animali ſimilem faceret, dicere ſolebat in ea lo- gicem oſſibus& neruis, carni ethicen, animo phyſicen reſpondere. In illa verd. diuiſione quæ aà fine ducta, omnium conſenſu probata eſt, quod exagitat Theſſa- lus lib. 6. Scholarum Metaphy ſic. non ſatis dignum eſt in quo refellendo labore- tur. Differentia artium cõtemplatiuarum& actiuarum, vel effectiuarum, inquit, leuicula eſt& inanis. Omnis ars præceptis conſtat, quorum eſt contemplatio& ſcientia: ſed pręterea eſt pdρν6.& vſus:vt etiã in tfeologia, nõ hac ſophiſtica, ſed veriſſima. Quin Ariſtoreli partitionem hanc deridenti, contemplatio ipſa, Dei maxima videtur actio. At qui diſtinctionẽ candem Ariſtoteles ſequutus eſt in di- uiſione quæſtionum Dialecticarum lib. 1. Top.& ridiculum eſt in hac effectionẽ cum actione confundere: neſcire verò quo modo contemplatio nonnunquam a- ctio quædam eſſe dicatur,& ipſi actioni aliquando ex altera parte opponatur: quod in primis philoſophiæ elementis noſtri diſcere ſolent. 2 Marfllius Eicinus argumenro in Euthydemum, obſeruar Logicẽ apud Pla- tonem ſignificare ſolere, artem regulas nominum, orationum, argumentatio- numque diſponentem: Dialecticam verò ſagacitatem philoſophi regulis his vrentis, ad rationes rerum inueſtigandas, diuinarum præſertim„à quibus rerum quoque ſequentium ſummæ rationes accipiuntur. Ideòque Dialecticam apud illum plerümque pro Theologia vſurpari. Idem lib. 4. Epiſtolarũ, Dialecticam,

4 ALCINOI INSTITVTIO AD
inquit, non tantum logicã illam Plato eſſe vult quæ primas& minutiſſimas ra- V tiocinationum regulas docet: ſed profundum expeditæ mentis artificium, ad ipſam veram meramque rei cuiùſque ſubſtantiam, phy ſicis primo⸗ deinde me-
taphyſicis comprehendendam. Vt& ratio de quolibet reddi poſſit& denique
ſupra ſenſum corporumque naturamm, entis lamen percipiatur, atque incor.
poreæ rerum ſpecies, quas ideas vocamus, intelligantur. Ex quibus ipſum v
num ſpecierum omnium fons, mentium& animorum origo ac lumen, princi-
1 ium& finis omnium(quod ipſum bonum Plato vocat) inſpiciatur. Huic ſimi- lis eſt plotini ſententia cap. 4. lib. de triplici aſcenſu ad mundum zurellißidl lem. Quænam eſt, inquit, Dialectica quam oporteat etiam prioribus adhibere: Eſt vtique habitus qui ratione de vnoquòque poteſt dicere, quid ſit vnumquod- que& quo ab aliis differat, quòve conueniat. Præterea quomodo, vel vbi fir V quodliber,& ſi eſt, quid eſt: atque entia quot ſint,& non entia rurſus, ſed ab entibus alia. Eadem hæc& de ipſo bono diſputat,& de non bono,& de iis quæcunque ſub bono& quæ ſub boni contrario. Itemque quid ſempiternum, quidve non ſemper. De omnibus, inquam, non opinione, ſed ſcientia tractans, ab errore qui circa ſenſibi le accidit, vacans, intelligibili prorſus adheret, cir- 1 caque ipſum diligenter agit, falſo poſthabito, animam nutriens in ipſo verita- tis campo. Qua ſignificatione& loquendi conſuetudine Platonica, dialecti- b cæ nomine poſtea vtetur Alcinous cap. 6. vbi hanc diſciplinis omnibus ſupe- . riorem facit& circa diuina conſtantiaque verſari ait. Hic vero cam ſigniſica- i intelligamus-uæ de diſſerendo præcepta tradit: quibus ad cxteras artes viam parat: quæque a Metaphyſica, vel à prima ſapientia tanto diſtat, quan- to communis artium miniſtra, ab ea quæ domina eſt& architectonica. Quæ duo in hoc nomine confundens Theſſalus methodicus lib. 9. ſuarum Animad- uerſionum, ridicula apodixi, dialecticæ miniſtræ& inſtrumenta tantum ſup-
„ peditantis aNomnium rerum tractationem, id tribuit quod pro prium eſt pri-
„ mæ ſapientiæ: quæ certè non illa diſſerendi inſtrumenta debet explicare, ſed his
3 accuratè vti ad omnium quæ ſunt, hoc ipſo quod ſunt, perfectam cognitio-
„ nem. Illius verò apodixin, ſcilicet, audiamus. Doctrina, inquit, quæ ſuis decre- tis cauſas, accidentia, oppoſitiones, comparationes, diuiſiones, definitiones, fyllogiſtica principia ad ens, quatenus ens eſt, communiter& vniuerſaliter tractandum& explicandum, tractat& explicat, eſt omnium doctrinarum do- mina. At logica communem illam& vniuerſalem doctrinam documentis& inuentionis Topicæ,& diſpoſitionis Analyticæ inſtruit. Logica eſt igitur am- nium artium domina. Hic, vt arbitror, quia in eiuſmodi logico artificio omni- bus veterihus& recentioribus philoſophis maior vult videri, iſta fallaci con- cluſione perſuadere conatur, ſe in artibus omnibus ſummum princi patum
eſſe adeptum. Theſſalico faſtu dignum profecto aucupium. Quamquam e- tiam apud Platonicos, ſi quis præceptis ad dialecticam ceterarum artium mini- ſtram pertinentibus in omni rerum genere promptè vtatur, illorümque obſeruationibus deducere poſſit animũ per vmbras non ſimulachrorum, vrait Plato 7. de Kepub. ſed eorum porius quæ vere ſunt, atque hunc tandem eri-
gat in contem plationem eius quod in ordine rerum eſt optimum, is iam eua-
det in alterum, quem primum philoſophum diximus appellari. Plato in Cra: tylo, cum nomina rebus recte imponere eius eſſe dixit, qui apte poteſt inter- rogare& reſpondere, hanc curam ait ad dialecticum pertinere. Et in Phedro, poſtquam expoſuit duas artes, vnam componendi, alteram diuidendi, Huiuſ- modi ego diuiſiones collectioneſque, inquit Socrates ‚amo: quo intelligendi 2Am Eka 1 Plo⸗
—
ü
g'oqukeiim compe cele polle aäies coscqui ifacete o autem zucteusDi andem[peciem 1 ſebicr offciume ſedtici appelatione lophohuülgleint diſe endumh An⸗ Di'ticb contra Hulln quæftionc D fruci'eʒtcete, conal illerrꝛdi atilcum adedefmendod 34 Duakcicam,de lüntemur ckkeil rjereufer maunal gcio dissattes,t no munlchteam alteram ruun ſetntis æſtima fem anteem ad iaue commmnibus deſter wpulien bunc arufo am fultatem eim familine, coacedum: lum empeta JerdvGecem lle
I ſde de denwend runt locogduosivn ankin quus illi- urlone contra Sche gueoquod idem ſc cun pem libto de lnn Krnumquodce nane üdiet libicin lng ſin corgequ du am&hoc iſ⸗ in cfir ur kiꝛe,
Led adllog duoslocon
di Tipdsden, vde ſat
inceaiberchllogi, is Angftice pioten wikmerſtim eelgra: ratiocinati- laattet Naterin rer, a lhöqge anohis nun n dior 1 deMeatontgf m
— —

rIO d ux 1 1.. 4 4 7 mingtüſn Exbpedi anti zee. h
lam 1„ 1 — 4 2 pumo, deidden
uolit eerett Kellig dut aghe ne elligu e Erqudas dlun umorum enchaclumen 8 ato voca ſpiciarur. lur alcenlu Kundum intel 1 Porteatt Mrptiotibu poteſt d πρ☚ Muidſt rumg. . Preien 2 omodo, we üint,& Mrreatia wuuiu. lilputat,* non bouo K ario. Iten np quid ſemyitm, non opinie am ed ſcientianan intelligit 1iorläs aühen. d, animan um riensin ibſe
ronſuctud au latonica di
bi hanc di atw inis omubu tſari ait. Mprero eim in ta tradit: uup us adcaum rrima ſapie Mastamto difa, lomina eſt a N chitectonial. nethodicus lo. fuarum tim
l.
“
s eſt, comt aur:er& wnitête cat, eſt omt als dodrimmet aerſalem dot um docunas icx inſtruit. 8. ica chähims in ciaſmodi alo Kriä 6 maior vult d V omnibus l um 41 fekdo aucup am Wrs lualecticam cet: eere promptè mbras non jere ſunt, atq ae rerum eſt o a dirimus apl as eſſe dixit, e a
1t„ Illo
en
alecticum perti 6
nendi, alteran Socrates, am
DOcCTRINAM PLAI. 19 & loquẽdi ſm compos. Ac ſi quem alium, vnum& multa pro rerum natura per- ſpicere poſſe arbitror, eius ego veſtigia velut cuiuſdam numinis ſequor. Atque eos qui id facere poſſunt, rectè ne au contrà cognominem, Deus ipſe nouit, voco autem hactenus Dialecticos. Et in Sophiſta, Per genera diuidere, inquit,& neque eandem ſpeciem alteram putare, neque alteram rurſus eandem eſſe, nonne Dia- lecticæ officium eſſe dicemus? T H B. Dicemus profectò. Quo veròè modo Dia- lectici appellatione Ariſtoteles vti ſoleat,& hunc vt popularéartificẽ, à philo- ſopho, huiuſque artem Topicam, quæ eſt locorum communium, ad probabiliter diflerendum, ab Analytica diſtinguat, à nobis dictum eſt in Animaduerſionibus Dialecticis contra Theſſalum,& in præfatione Logici Organi. Sed quia non- nulli in quæſtione hac à nobis diſfentiunt,& locis aliquot ex eodem Ariſt. in- ſtructi, efficere, conantur nonnunquam apud hunc Dialecticeę nomen, vniuerſum diſſerendi artificium ſub ſe com plecti, eA que precepta quę philoſophorum pro- pria, de defimendo& demonſtrando, ad Analyticam artem referre ſolemus, nõ ad Dialecticam, de hoc paulo pluribus nunc nobis eſt agendum. lam verò locis aliis videmur effeciſſe,& contra Theſſalum noſtris perfuaſiſſe(quod paulò poſt repetetur)ex naturali rationis vſu, in vniuerſo ratiocinandi ſiue diſſerendi arri- ficio duas partes, vt nouas duas artes, ab Ariſt. rectè eſſe poſitas atque diſtinctas, vnam Topicam, alteram Analyticam: quarum hec philoſophum inſtruit, vt accu- ratum veriratis æſtimatorem& iudicem, per proprias rerum cauſas:illa, popula- rem artificem, ad inueſtigandam veritatem diſputando in partes contrarias ex communibus, id eſt ex iis quę ſunt in quaque re maximè probabilia. Atque quod popularem hunc artificem Dialecticum ab Ariſt. nominari diximus,& dialecti- cam facultatem eam quæ ex probabilibus, hoc quidem illi valdè frequens eſſe& familiare, concedunt: At hoc ſolum repræhendunt, quod quodam loco Anobis ſcriptum eſt, ſemper apud hunc nomen hoc probabilitati eſſe addictum, nunquã verò vniuerſum diſſerendi artificium ſignificare: aut eam partem in ſe contine- re, quæ de det niendo& demonſtrando præcepta continet. Conrra enim profe- runt locos duos:vnum ex primo Khetoricotum, alterum ex cap. 4. lib. 13. Me- taph. in qu bus illi Theſſali plamas, aut neſcio cuius Simonis Simonij, in diſpu- tatione contra Schegkium, pro fuis venditant. Commouerer verò multo ma- is eo quod idem ſcribit cap. I. lib.. de animo, aliter Phyſicum, aliter Dialecti- cum quem libro de Interprætatione,& lib. 8. Top. negat quærere quid res ſit) jram& vnumquodque cæterorũ fimilium, definiturü. Dialecticus enim, inquit, hanc definict libidinem vltionis, aut aliquid fimile: phyſicus verò feruorem ſanguinis in corde: quorum hic materiam ille formam atque rationem explicat. Quanquam& hoc ipſo loco, populares definitiones& mi nus accuratas,(qualis iIl eſt ire quæà fine, formæ rationem habente, ducitur) Dialecticas nominauit. Sed ad illos duos locos veniamus. Prior eſt apud Ariſt. cap.i.lib.x. Rhetoricorum ad Theodecten, vbi ſcribit Dialecticæ eſſe vel vniuerſeæ, vel certè cuiuſdam par- ris, de quolibet ſyllogiſmo agere. In quo nihil aliud ſignificat quam partem ar- tis Analyticæ priorem, ad perfectionem futuri Dialectici ex probabilibus diſpu- tantis, eſſe neceſſariam. Quia illa huic fuppeditat inſtrumenta ad diſputandum neceſſaria: ratiocinationem ſcilicet& inductionem, quorum forma ex ca hau- rienda eſt, materia verò& quaſi ſylua argumentorum probabilium, ex arte To- pica. Ideôque Anobis in præfatione Logici Organi quæſtum eſt, cur hæc artis Analyticæ pars prior, quæ communia præcepta comtinet de ratiocinationis& argumentationis formis, arti demonſtrandi potius quam Topicæ ab Atiſt. eſſet
annexa,& vno opere com præhenſa. Er Arift. ipſe lib.1. Top. cap-t.& cap. 10. .

rendi alterius facultatis eſt, quàm
19 4 I. CINOI INSTITVITIIO 4AD
poſtquam ratiocinationem deßniuit, eamque in ſuas ſpecies diduxit,& ab indu- ctione ſeparauit, ad horum omnium Pleniorein eve iienem oeene ad A- nalytica. Ergo hoc loco non fignificatur ab Arif niner un. Erend artih- cium(quod etiam demonſtrandi rationem comple ni ialecticæ appella- tione contineri: ſed ipſam Dialecticam, quà eodem loco v urpat ſemper pro fa- cultate diſſerendi ex probabilibus, indigere antecedente cognitione formarum omnium argumentandi, quæ in hac ipſa Dialectica, vel in arte Topica Dialecti- cam facultatem inſtruente, tradenda eſſet niſi commodè poſſet repeti ex arte demonſtrandi, cui certis de caufis potius eſt aunexa: id eſt ex priore parte artis Analyticæ: quæ idcirco pars quædam Dialecticæ facultatis ab eodem Ariſt. eſſe dicitur. At fortaſſe illis, in loco altero, qui citatur ex cap. 4. lib. 3. Metaph. plus erit virium, ad id quod defendimus, euertendum. Imo verò nullus locus eo eſt aptior ad efficiendum quod volumus, Dialecticæ nomen ſemper ab Ariſt. vſur- pari pro facultate populariter diſſerendi de omni queſtſone propoſita cx pro- babilibus, quæ arte Topica inſtruitur. Quod vt ab omnibusi ntelligatur, locum illum accurate expendamus. Rectè Socrates(inquit Ariſt.)ipſum quid eſt, quæ- rebat: Ratiocinari enim volebat. Rariocinationum verò principium, ipſum quid eſt. Nondum enim tunc erat facultas Dialectica, vt poſſent abſque ipſo quid eſt contraria exquirere,& vtrum contrariorum eadem eſſet ſcientia. Vbi Ariſt. ſi- gnihcat primum Socratem de iis, quæ ad vitam& mores pertinebant, ratiocina- ri conantem, in iis vniuerſa quædam notauiſſe quæ definitionibu s explicaren- tur: quarum aſſignandarum ratio ante huius tempora erat incognita: ficut no- tari poteſt in variis Platonis Dialogis, in quibus hic cum Sophiſtis loquens in- ducitur. Ratio verò propr er quam Socrates in iis definitionibus primus elabo- rauit, hæc redditur. Quia volebat ratiocinari. Et cum nunc duo modi fint ra- tiocinandi, vnus apodieticus, per proprias rerum cauſas, quæ definitione conti- nentur, alter Diaiecticus, per communia& probabilia in partes contrarias, tum nondum erat Dial ectica: id eſt tempore Socratis, nulla adhuc ars erat probabili- ter diſputandi de quacunque quæſtione in partes contrarias. Quare ei reliquum erat vt ratiocinando apodicticè philoſophice, id eſt accuratè agere conaretur. At philoſophicarum& apodicticarũ ratiocinationum principium definitio. Ita- que merito hic philoſophando in eam curam potiſſimum iucumbebat, vt ſermo- nem omnem ad notiones vniuerſas reuocaret, quas definitione explicare cona- retur:& per hanc tanquam per cauſam, accuratè de rebus omnibus iudicare. Et certè verum eſt temporibus Socratis, nullam ad huc extitiſſe artem probabiter diſputandi de quacunque quæſtione, quæ, apud Ariſt. ſicut volumus, ſemper eſt Dialecticæ. Quoniam hanc ſe inueſtigare ait initio Top.& eiuſdem primum ſe obſeruatorem prædicat, extrema pagina libri de redargutionibus Sophiſta- rum. Si verò, vt iſti volunt, eo loco Dialecticæ nomine quodcunque diſſerendi arti ficium ſignificaretur, falſo profectò diceretur temporibus Socratis nullam adhuc Dialecticam extitiſſe. Quoniam eius artificij inuentor Zeno Eleates a Platone variis Dialogis celebratur. Nec exquirere contraria in arrificio diſſe- facul eius, quæ ad diſputandum ex probabilibus eſt comparata. Sic enim ab Ariſt. ſcriptum eſt cap. 1.lib.. Rhetoricsrum, aliarum, artium nullam de contrariis ratiocinari, ſed Dialecticam& Rhetoricam, id ſo- las facere. Quoniam vtraque, inquit, de contrariis eſt: quamuis non ſimiliter res ſubiectæ ſe habeãt, ſed ſemper vera præſtantiorà que, ſecundum natutam melius ſyllogiſmo concludantur, aut, vt ſimpliciter dicam, credibiliora fint. Aliæ qui- dem ſcientiæ contrariorum ſunt, vnius ad electionem, ſiue pro ſcopo:alterius ad
D
preum& ſe⸗ivation
U
cm ſaoitatis& mort . nnaue co ſcientia vung exquirit acultas 1 actletumhe cadnt ex commad ts partem Mto lch rara exquilete ſel crates dt ii que ad tiocuuawcr commlt roucun eat:Id ett- rufigeret ad propr3 ne demonftrandi 1 mus dictur eſſe cona emanelfevidetur wammiaileuntur, cod faitiontbsqux attis min ſtrgernanco: amud itglodbilitt lismghendulisin pe ricoyoicos odem Daepropanit ad diſſeendum adhiben Dedoito& Diuiſo wmin motadiriduir daieamdösaggl in aemodomu bun ſedjin perpen Wuins formis, quas Hpeclctum In quas n mon ingratum fuerit iteꝛm onſpiciens pa rid emperid deꝗ wordeinimus, fuebe daitumin ſeabuit, dlhein guam dicis tn ragerum natuna ir d ptuslec idem tnrg ngait delgumaium ynum peuſigia elurm de irncoun aec diün ine nem delnon arf n Marsdu Peadtanm d raliR n dnn
1 ehaltelns 3

3 3
4
4(uas(oe. cognithe durtgan. 45. 108r
mplectin ¹
6 diſletend autt. nddem loc d di dde danlo arſemper ni bie le. 99 utloneformann Alea, ve äur — Topica Diaca mmo slet tepetie
aunexa:id Lan
& lacult. 21 eodem Ari. tut ex cap n 4 3 r 1 11z. Metaydi um. Imo n ln aullos locun cr nome gas per ad Atite à quxſt e propoſtan et ab omni uuuelli duin h eslügen inquit Ari ſum qridehg aum vero Mns ipium iyumm ca, vt poſſ. ma ſque iploqut adem eſſet ata' tia. Väi Aut a& mores ase nebant miaci quæ defu Mttaibus enum tempora er M⸗ognita:dan hic cum' hiſtis loqueu miis dehnit utus primasek Ertcumn aru luo modinn m cauſas, aMp iefiniticnmn babilia in uss s comtruw ris nulla ad autats eratyratai tes contrari&r'uarecimäm
eſt accu mhugere couud
4 4*
NIII1441
S Fore A
un. Ladhuc ertit artem puatst
Ariſt. fcu imus, ſenn *
it initio Tof ts iuſdem um
* de redar. nibus sm. 1 de mque diſta a zocratis W ann Zeno leas 1 anieiolt. 8n robabitut rum, Alunt. 1 toricamilſ- n on ſimilte atutam mme int. Alei „ poaleiihi
r nomine 8 returtempont artihcl] anuen
„ 4 mirere contt- iſp andu 4 dulput⸗ 11
1 )
9 1 115.1. R het
——— +—
8
—
icam, ci edibil tionem, fiue p
— 4
DOCTRINAM PLAT. 26
cina fanitaris& morbi, vel vnius per ſe:alterius, aduentitia quadam vi. At nulla ſcientia vtrunque contrarium, pro lcopo habet propofitum, aut tanquam finem exquirit: facultas verò diſſerédi ex probabilibus, ad vtrumque horum compara- ta eſt,& plerumque præteritis definitionibus rerum earum, quæ in quæſtionem cadunt, ex communibus contrarias partes ita diſputat vt vtramque contrarieta- tis partem pro ſcopo pariter habere videatur. Sic enim interpretamur illud, cõ- traria ex quirere, vel vr Ariſtoteles loquitur rœæꝝœeẽτ Tob,σαμαάνρσπνπκιανν. Quare cum So- crates de iis quæ ad vitam& mores pertinent ratiocinari vellet: nec poſſet ra- tiocinari ex communibu s, quod apud Ariſt. eſt Dialecticè, Dialectica enim tum nondum erat: id eſt nulla adhuc ars ex communibus diſſerendi. Ei reliquum, vt confugeret ad propria. Quæ quia definitione continentur, quemadmodum ex arte demonſtrandi didicimus, idcirco idem in iis, quę ad mores pertinebant pri- mus dicitur eſſe conatus rerum definitiones, ipſis vniuerſis accommodare. Quę germana eſlſe videtur eius loci ſententia. Aqua prorſus alienum eſt quod ifti comminiſcuntur, eodem ſignificari rationem definiendi& ratiocinandi ex de- finitionibus, quæ artis eſt Analyticæ poſterioris, ad Dialecticam pertinere. Quæ cum ita ſint permaneo adhuc in priore opinione, de nomine Dialecticæ ſemper apud Ariſt. probabilitati addicto: in eaque iis ipſis confirmor quę Theſſalus, cum ſuis nugiuendulis, in partem contrariam afferre ſolet: etiam ſi intelligam Plaro- nicos& Sroicos eodem nomine aliter eſſe vſos. Dialecticæ pro partibus ſubiicit varias rati ones tractãdi ea inſtrumenta, quæ ad diſſferendum adhibentur. De quibus duo ad fimplices quæſtiones pertinent, Definitio& Diuifio, reliqua ad coniunctas. Atque vt in ſimplicibus diuiſio v- num in multa diſtribuit, definitio multa in vnum colligit: fic in coniunctis in- ductio à multis fingulis, ad vniuerſa cõponendo aſſurgir, ratiocinatio verò con- tra. Quomodo inſtrumenta hæc quatuor non ſolum in fingulis tractandis vale- bunt, ſed in perpetuitate argumenti, quæ eſt m ethodi: reſpondebúntque duabus huius formis, quas ſic commendat Socrates in Phædro. Si quis, inquit, duarum ſpecierum in quas modo fortund incidimus, vim arte compræhenderit, opus non ingratum fuerit conſequutus, P H E. Quas ſpecies dicis?s O C. Vt in vnam ideam conſpiciens, paſſim diſperſa conducat: quo fingula definiens manifeſtum reddat ſemper id de quo agitur. Quemadmodum nos in præſentia quid ſit a- mor definimus, ſiue bene, ſiue male id factum ſit. Certè hinc diſputatio noſtra claritatem in ſe habuit, conſtantèm que ſibi ipſi concordiam. P H E. Alteram ve- rè ſpeciem quam dicis ò Socrates. 500. Vrt rurſus ſecundum ſpecies articula- incidat: neque imperiti coqui ritu, vlla membra confrin-
tim pro rerum naturai V gat. nibus hæc idem Socrates poſtea ſubiicit, Huiuſmodi ego diuifiones col-
jectionéſque, inquit, o Phedre, amo, quo& intelligendi& loquendi ſim compos. Ac ſi quem alium, vnum& multa pro rerum natura perſpicere poſſe arbitror, e- go eius veſtigia velut numinis cuiuſdam ſequor. Atque eos qui hoc facere poſ⸗ ſunt, recténe an contrà cognominem, Deus ipfe nouit. Voco autem hactenus
4
Dialecticos. Quod verò hoc loco Alcinous ratiocinationis quatuor ſpecies fa- cit Apodidicam Eeicheremæricam 1 Aiftfra rrro⸗ nicum dici non poteſt, quaſi vllo loco à Platone in præceptis iſta diuiſio ſit poſi- ta. Sed qui apud illum frequentia argumentationum exempla notari pofſunt quæ ad harum quatuor formarum varietatem, ſunt referenda. De quibus multa colligit Beſſario Cardinalis cap. 5.lib. i. contra Trapezuntium. Porrò cum ab A- riſt. cap. ilib 1. Top.& cap. i. lib. 1. Analytic. priorum„Ainiditurrarocmalse In 1)
fagam& de-linationem, vt philoſophia moralis boni eſt, 8& mali, ixemque medi-
—
2

——
—-õ;õÿ/G—-
26 A1. CINOI INSTITVTIO AD
Apodicticam, Dialecticam& Sophiſticam. intelligendum eſt ab illo Dialecti- cam vocari, quam hoc loco Alcinous Epicherematicam nominat. Et certe A- riſt. eodem modo cap. 4. lib. 8. Top. Oiεοεσνισα definit ratiocinationem demõ. ſtrantem: Epicherema verò ratiocinationem dialecticam, quæ eidem eſt ex pro- babilibus. Quanquam veteres varia ſignificatione Epicherema inter argu⸗ mentationis ſpecies retulerunt: ſicut docet Fabius cap. 10. lib.. Quod autem Enthimema hic imperfecta rariocinatio dicitur, cadèem que Khetorica appella- tur, Ariſtotelicum eriam eſt. Si quidem hic lib. 2. Analytic. priorum, Enthi- mema definit ratiocinationem imperfectam ex veriſimilibus, velex ſignis. Et cap.I. lib.1. Analyt. poſt. ſcribit apud Rhetores exempla pro inductionibus eſſe: ſicut enthimemata pro plenis ratiocinationibus:& 1.Khetoricorum ad Theode- ctem, quemadmodum in Dialectica fides fit ratiocinatione& inductione: ſic in Rhetorica enthimemate& exemplo fieri ſolere. De quibus omnibus quanquam ſciam pleraque à Theſſalo methodico, in Ariſtotele eſſe exagitata: ea tamen prætermittam hoc tempore. Quod ad eiuſmodi nugarum examen, locus alius mihi ſit deſtinatus, in Commentario noſtræ deſcriptionis logicæ. 4 APodixi fiuc demonſtrationg à cauſa ducta animus confmarur: Erobabili LerCratiocinatione,Eex opinionem in contrarias partes iactatur. Qux ctiamſ recta ſit, adhuc tamen eſt infirma,& ſimilis volitantibus ſtatuis Dædali. Quod apud Platonem eleganter explicatur ſub finem Menonis. Num igitur, inquit, Socrates, nihilominus recta opinio, quam ſcientia confert? à E. Hoc vtique mi. nus confert, à Socrates, quod quicunque ſcientiam habet, ſemper aſſequitur: qui verò rectam opinionem, interdum quidem conſequitur, nonnunquam verò tal- litur. 5§OC. Quid ais? Qui recta opinione incedit, nonne quandiu rectè opina- tur, ſemper voti compos efficitur? M E. Neceſſarium apparet. Quamobrem mi- ror quare cum ita ſir, ſcientia tamen longè præſtantior habeatur, quàm recta o- pinio,& cur vtraq́; illarum aliud quidam ſit, dubito.§ O C. Noſtin quam ob cau- ſam id mireris? An ipſe vis tibi dicã? M E. Dic prorſus. 8O C. Quia ſtatuas Dæ- dali nunquã conſideraſti⸗forte verè neque apud nos extant. M E. Quorſum hec 5OC. Quoniam hæ niſi ligentur, diſcedunt atque aufugiunt: ligatæ permantt. M E. Quid tum?SO C. Ex eius operibus quod ſolutum eſt, haud magni fit, inſtat fugitiui hominis. Neq; enim permanet, Ligatum verò, admiratione dignũ, pul- cherrima enim opera ſunt. Cuius hæc gratia dico? Verarum opinionum gratia. Hæ quippe quouſque ſtabiles perſcuerant, pulchra quædam opera ſunt, omnia- que bona perficiunt. Attamen diu confiſtere nolunt, ſed ex hominis animo con- kedim antugiuut Quayroprer non multi præcij ſunt, donec quis illas ratiocina- tione à cauſis ducta liget, Qui platoni locu g in diſtinctione artis demonſträdi, & probabiliter diſp utandi, apud Ariff. dili genter eſt obſeruandus. · Argumentationum fallacium apud ArI. cap. ⁊.ſi. x. Tõp. duo genera ſuntrr- num earum quæ à communibus ducuntur, ſed ab eo qui illis vtitur„detortis in ſentẽtiam, à mente eius cũ quo diſputatio inſtituta eſt, alienam. Alterum in quo propria quidem alicnius ſcient iæ principia vſurpantur: ſed falſam habent inter- Prætationem,& ab ipſa ſciẽtia alienam. Vt cum illud, Omnes lineæ d uctæ à cen- tro ad ambitum circuli, ſunt æquales, tam rectis quàm obliquis lineis accommo datur: aut cum ex eo quod omnium circulorum ſemicirculi pares inter ſe eſſe debent, concluditur duorum circulorum inæqualium ſemicirculos inter ſe pares eſſe oportere. Eas quæ prioris generis ſunt Ariſt. in arte Topica, abſolutè Sophiſticas& vocat,& dialectici s, quę probabilibus cõſtant, ex altera parte op- Ponit:poſteriores falſa deſcri ptione niti ait, quòd maximè cõtrariæ eſſe videan-
au Geometralur de ſer aypellare
cnima ud Dlaroner everaettinewine non ita cciyeadun nbosa iorum qule ent àLopbita iit ddem aüidleibi 6 daleleLLe Mo rirarbidlus Dlat mnc tomo tepurg niltgetois regulan mlblinpercarcum ge. Qui vero lib in rvors Perorum&eſ ercäte Wpetabit, qui quuſeiitm& alios) ſokiran det hanc idi negigitzaut cötta0 Kerelalpeccavdũſ quad rawl'lesbiä, co hehehm tebusn det i Dgone concludi gem,Trnpum Cüll weornquparent ho oneedce 7 WGoepuxuenr ſcis Dhyleis K&Na püte üperiore dictun „epld. Icaum In§ un ſih obliguitate. uam gtopiug accede citinis goe Holſ Käos Kcie incipit, wEr do erum harun umiscantngunt Garrhnao. ercog beeſtinnahe erechnetit teniun da. unlat grine 4 Peh müiſeginen aasſmanre wetdſeſes nnudtri ns Noridug dil
De5 ſo

1XIE an 8 ger eKabi ematica 1 1
lo Da ua defini ee, kreen dialecti. ſeur oaß eitem the 1 adius cap 4 1 mema intran tur, cadt 4 ü5. GWian c lib. 2.„11 dorleg ayh ex veriſin N e dnorum, h cs erxemn. ekelex ian „exemp i z)induGtionba er.d de kaamene ratlocina a8 Keinducton .,De A 24 omnidus gans Ariltotele bxaoitara- nodi nuga druathen ben 1. Katlell 1oOedan deſcriptio igicæ. Et anlmt a2. ArAnl n Lrlas Pan atur. Qoreu rolitantibi uis Dxun.( nem Meno gteNum lgiun hentia cont n 1 E. Hoc ſum ntiam habe anperalegiie edununm munquam ſe ncedit, nor.au andiu köen ſſarium ap thr. Qamohmt Sræſtantior s atur, qauati. dubito. S C oftinquuba ic prorſus. h. iakaul- pud nos ex unt¹ k. Wiint tatque aufu ufat- ligarr r d ſolutum 1⁴. ud magui atum verò, uhecationedgi a dico? Verz aunopiciomungs ulchra quæc mtyperalunat enolunt, ſed rnumiaisꝛmmt vel ſunt, do umm ais ilasmin s, in diſtind ae artis den nter clt oblet ast us.
4
f 1II ſg uo genena
. ti aeh ſed ab eo qui M ktitut, deng e j g aſtituta eſt, al um1. Altennr 1 ſurpantur:i ah ſam lhe um illud, Om n nexdi 5 ectis quàm ob l lineis an⸗ b um ſemicire in ales jotet er 01 11, ut ninæqualium M irculos ſur ſunt Ariſt. in
0 ica, 2 4 alten⸗ rantc)
b 8 cöſta—.:749⸗ Drim. ie ele il
12 Hablll
quòd maxime
DOCTRINAM PILAT. 34
virtutibus quas Plaronici Purgantes anEcllat. Quoniam per cas corporis cöra- giòne homo repurgatur: cum perrurbationes quæ ex illa naſcutur, ad partis ani- mi ſuperioris regulam reuocantur. Pęr e ue viriboni.hos onlequungur vt ſibi imperent: cum Plato contra lib 3. de legibus, prauos ſui dominos eſſe ne- get. Qui verò ſibi imperare poteſt iam dignus eſt qui familiæ præſit in eaque vxoris, DPerorum& feruorum curam ſuſcipiat. Quibus ex eiuſdem Platonis mẽ- te rectè imperabit, qui prudentia atque iuſtitia erit inſtructus. Prudentia quidem qua ſe ipſum& alios poſſit dignoſcere, rationémq; officij ſingulis præſcriberc: Iuſtitia, vt per hanc idipſum velit, quod rectũ eſſe prudentia cognouerit:& in eo negligẽtes, aut cõtra officiũ peccantes, pœna reprimere: ne quid illi tale poſthae, & cæteri ad peccandũ ſint tardiores. um cinilis imperij rariané eandem,
Lecm quaſi regulã Lesbià, contineant: hæc 4 de eduo& bono Ariſt. ſcribit cap. 10. Iib.. Ethic.)pro rebus nouis quotidie interueniëtibus mutetur,& his ſe accomo- det, à Platone concluditur dialogo de philoſophia,& in Ciuili eundem eſſe Re- gem, Tyrannum, Ciuilem, œconomũ,&domihum: multitudine verò& paucita- te eorum qui parent, horum imperia diſtingui Qus icur fa- tione ſgoificarum eft. eꝑrchendit in œconomicis& cap.I. lib. 1. Pœlitic.
„ Phiſoſophiæ in contemplando verſanris, tres particulas ponit, in Metaphy- ſicis, Phy ficis& Mathematicis. De quarum diſtinctione& ordine nonnihil ca- pite ſuperiore dictum eſt: plura verò cõtra Theſſalum à nobis collecta ſunt cap. 3.prælcctionum in Spheram. In Phyſicis autem aſtrorum cõuerſiones intellige, cum ſub obliquitate Zodiaci, intra duos Tropicos illa ita fetuntur, vt nonnun- quam propius accedere, alias à nobis declinare videantur. Quod Soli manifeſtè accidit in iis quæ Solſtitia nominantur. Si quidem poſt Solſtirium hyemale, hic ad nos redire incipit, verno tempore: poſt æſtiuũ verò à nobis declinat, autum- no. Ex quo rerum harum inferiorum, quæ Lunæ ſunt ſubiectæ, primum ordinatę mutationes contingunt, in cauſis ortus& interitus. Quia virtute cæleſti hæ ita
... 8 1.. I reguntur, vt Sol ex eo gignat qu òd propèe accedit, idèmque hoc ipſo quòd rece-
dit rebus interirum afferat. Quoniam contrariorum effectuum cauſæ ſunt con- trariæ, iſcut Ariſt. ſcribit ad finem lib. 2. de ortu& interitu. mator
mutationes accidũt, quarum abſeruatio ſuperat vnius hominis ætatem: ideêque hæ minus quã ſuperiores nobis notæ. De quibus Ariſt. inirio lib. 1. Meteꝑr⸗& Pla- to prima parte Timæi. Platonicis autem alte ra generalis eſt rerum renouatio, cũ omnia in integrum reſtituuntur„aſtris ommibus redcuntibus ad idem punctum à quo ceperunt moueri. Quam Alcinous hoc loco videtur intellexiſſe. De hac verò poſtea pluribus diſſeretur cap. 12½. in explicando magno ſcœculo Platonis, cuius Cicero mentionem facit in Somnio Scipionis,
G iij

——————————’’;9x —;(ᷣ-—- ꝗMůdñłöuẽ?——— ⸗——
ALCINOI INSTITVTIO AD
Quia ad primam philoſophiæ partem quæ eſt de diſſerendo, per- rinet vis iudicandi, hæc in animo qualss ſit ſiue in vita hac, ſiue in altera, quæritur, quoque modo ſe habeat ad ſenſum& intellectum, itémque ad ſcien- tiam& opinionem.
(Cap. 4. rQuoniam eſl quiddam quod iudisat,& eſtid quod iu- dicatur, erit etiam̃ aliquid, qjuod ex ii perficiatur, quòd pro- pn zdimm vorare pofis. I oc idem prop rie dictum iudi⸗ cium, poſtit quis appellare: iudicatorium. Sed his commu- nius eſt, ipſum iudicans. Hoc autem duplex, vnum à quo, alterum per quòd iudicatur: quorum illud, intellettus eſt hoc, inſtrumentum naturale ad iudicadum accommodatum. Qudd primo verorum eſt, deinde etiam falſorum: nequea- liud quicquã eſt quam ratio naturalis. Apertius autem hus in iis quæ ſunt. Iudex quidem dicatur philoſophus, à quo res ipſeæ dnudicantur: itemque& ratio, per quam V'erum iudicatur, quod modo inſtrumentum diximus appellari.¹ Duplex autem ratio eſt: vna quidem quæ omnino incom- prehenſibilis& certa, altera ſecundum eorum quæ ſunt co- gnitionem, nunquam fallens. Prior in dei poteſtate eſt, homi- nis verd minim. Poſteriorem etii homo poteſt aſſequi. Se
23
hæc quoque duplex, vna quidem circa intelligibilia: altera
circa ſenſilia.? Quarum quæ circa intelligibilia occupatur, ea ſcietia eſt& ratio ſcieutiam gięnens. Qucæ verd ad ſemſilia refertur, ratio opinionis effectrix& opinio. Qua- re ratio quæ ſcientiam parit, firmiorum eſt conſtantium: vt pote quæ de firmis& conſtantibus principiis. Ratio au- tẽ veriſimilis opinioniſque effectrix, maxim probabilium eft. Quoniam circa conttantia no verſatur. Scientiæ auten
ö
nuainelidii intelettio 7 mernuntiahi no gerſen in Treſa(umm pxxi uuni huu riui utmmemonis tns mualriͦ 6 u ſtuuun 2 anaſtyenume mun Ginolu. ljuub eenriju uanly ſaperon uin Htnger ſitſuenilan uan Jaunuu- h bgn ſus lnaanen Dann⸗ mn nut, o- uucf nino fa menuuufun,, 1 nuaty nennn enima agitarion
Sfß
Ma? hhus ſan

rIG dur— S lilerengo gn 4 4 1 i rirede, 2mod— deual
mqueſ den⸗ nem.
Ateas A in hei Kertun unn dem br A dictunn trorium e ad his eum em dup vnunau rum ill intellen licadum an ommal tiam fa Mum: wem alis. A Mr ius aum atur ph Nophusnſg ratio, Mizuam fe tum dix ais apyda dem quam anino innf ndum eoius qus ut r in dei pehate Jhia 7 homo a ſel
4
irca intel ailia: 1
„„„ intelt gu e orunha gignens. 2*¼ venl S 4„ effectrix Kunio. A 9 rum eſt G us mftani
91G 3 bus princi 5 Raum ihallli
v, maximi id3 verſatur. F M titaue
DOCTRINAM PLAT. b 7 circa intelligibilia,& opinionis circa ſenſilia, principia ſunt intellectio& ſenſus.s Senſus eſt aſfectio animi per corpus, internuntia primoò facultatis perpeſſc. Quando verò in ani- mo per ſentiendi inſtrumenta rei ſpecies ſentiendo fuerit im- preſſa(nam in eo ſenſus eſt) ſ einſmodi ſpecies propter tem- poris dinturnitatẽ non euaneſcat, ſed conſtans& diuturna ſeruetur, eius conſeruatio memoria nuncupatur. Opinio autem memoriæ ſenſuſque complexio.(um enim in id inci- dimus, quod primdò ſenſum mouere poteſt, ab eöque in nobis ſen ſus efiicitur,& à ſenſu memoria: ſi poſtea idem nobis oc- currat, ſuperiorem memoriam, cum iterato ſenſu componi- mus,& in nobis ipſis iam dicimus, exempli cauſa, Socrates, Equus, cæterdque einſmodi. Haæcque opinio nuncupatur: quando ſuperiorem memoriam, cum recente ſenſu, compo- nimus. Atque vbi hæc inter ſe conſentiunt, opinio vera exi- Nit: ſ werd illa diſtident, eadem dicitur eſſe falſa. Nam ſi ſer- uans Socratis ſpeciem natam ex eo, quod aliquado cum illo ſit congreſſus, Platoni occurrens, putet ſe ob quandam fimi- litudinem, Socrati rurſus occurrere, ac poſtea Platonis ſen- ſum velut à Socrate hauſium, cum Jocratis memoria com- ponat, opinio falſa exiſtet. s 1d autem in quo ſenſus atque memoria fiunt, cum cærea tabula Plato comparat.(um ve- rôò quæ per memoriam& ſenſum opinione concepta ſunt, animus cogitatione ſibi iterum efſingens, ea reſpicit t& illa A quibus iſta manarunt: functionem eiuſmodi picturam quandam, ac interdum imaginationem idem nominat.(o- gitationis verò diſcurſum, animi quaſi ſecum habitãtis col- loquium. Sermonem, id quod ab ipſa cogitatione, cum voce per os effluit., Intellectio autem eſt actio intelletus prima

2 ATCINOI INSTITVTIOAD intelligibilia contemplantis. Atque hæc quoque duplex eſe videtur. o Vna animi intelligibilia intuẽtis prius quã cum corpore coniungatur: altera eiuſdem cum in hoc ſuum cor- pus deſcenderit. Illa quidem prius quàm animus ſuum cor- pus eſſet ingreſſus, intelleetio vocabatur. At poſtquam jpſo corpore concluſus eſt, quæ tum dicebatur intellectio, nunc naturalis cogitatio nominatur: quæ intelleclio quædam eſt in animo iam corpore concluſo. Quoties ergo intellections rationus ſcientiam gignentis principium eſſe dicemus, non eam qudm nunc dicimus„Accipi volumus, ſed illam potius quæ animo à corpore ſoluto, conuenit. Quæ quidem, vt di ximus, tunc intellellio, nunc naturalis cogitatio nuncupa- tur. Atque hanc ipſam naturalem cozitationem idem cun Himplicem ſcientiam, tum animi alam, ac recordationen nominat. Ex iis autem ſimplicibus ſcientiis conſtat natu- ralis ſcientiæque effectrix ratio, quæ ſecundum naturam ineſt.(um ſit igitur ratio duplex, vna ad ſcientiam accom- modata, altera ad opinionem, itemque intellcctio& ſen ſus neceſſe eſt& his obiecta quædam exiſtere, qualia ſunt intel- ligibilia atque ſenſilia. Et quoniã in intelligibilibus que dam prima ſunt, vt Ideæ, alia ſecunda, vr ſecies quæ in ma- teria ſunt,& ab hac ſeparari non poſſunt: intellectio quo- que duplex erit, primorum vna, altera Jecundorum. Et quis ex ſenſilibus quædam prima ſunt, vt qualitates, ſeu color, albedo: alia per aliud aduentitiãque quadam vi, vt album, coloratum, poſt hæc werd quod concretum eſt, vt ignis, mel- eadem ratione ſenſus primus primorum erit, ſecundus veni ſec dorum. A tque prima intelligibilia intellectio diiudicat,
non ſine ratione ſcientiam Lignente, per comprebenfonem
quaudlam
55. f 4 6 N„. 2“ 4 ſe““.“
D
uuliuhne di
lni mnſmei na G quc 46 nequsc qhmi J3 rariſclni yrimm ſemt d ailily wugn farghunn ſme 2 nnjſiſaſt 6 alnti uule lumim Gu iine gitverum rn ut at alio nun, e gaidil 1 ſtam antſi hon niſeu wfeene nint uvſtum, mutudbbaa
1 W lcypenn
t buntii lilerend deni Keiuläé cultun nadre mirariorprori
al nlurierproxin

dem h. drhoc ſuam 1
4 aum Wuug uum. dbatur be hoſtqum licebat, K telleckiy u Juæ inte Mio zuelan, u otie.. 0 intellchn acipium i dicemus volam 8 ed illam 1 uenit. u quileman turalisc atio um eme orn onem dben ni alam u, recondaun ibu⸗ ſcie cdri conſteu⸗ , quæ ſc dum um- „vna ae Nentianan m qut in lnctio G 3 2 exiſtere qh alia ſunt onid in in igihlla⸗ cunda, u ries gun ꝛon poſſuh ntelelite
altera ſer a orum i
nt, vt qu⸗ duten f 5 que quad Mh 6 voncretum 5 Dt n morume
4, 19 c gibilia Int iodi
8 vpn an0 en 6 3 5 er N 1 5
DOCTRINAM PLA T. 26 quandam, ſine diſcurſu. Secunda verò, ratio ſcientiæ effe- Ctrix, non ſine intellectione. In ſenſilibus autem ea quæ pri- ma& quæ ſecunda ſunt, ſenſus diſcernit, non ſine ea ratio- ne quæ c opinione eſt conintta. Id verd quòd cõcretii eſt, ea- d ratio: ſed nõ ſine ſenſu. 13 Cum zgitur midus intelligibilis, primum ſit intelligibile, hic verd in ſenſum cadens, concretu quidda& coagmentati:: illu intellcctio cii ratione diiudicat hoc eſt non ſine ratione:hunc ratio cum opinione coniundta, non ſine ſenſu. t Et cum contemplatio ſit, nec nõ& actio: recta ratio haud eodem modo diſcernit ea, quæ in contem- plationem& quæ in actionem cadunt. Sed in contempla-
tione quid verum, quid aliter ſe habeat, exquirit. In iis au-
tem quæ ad actionem pertinent, quid proprium, quid alie- num,& quid id quõd agitur. Ex eo enim quod natura in-
ſitam honeſti bonique notionem habemus, ratione vtentes nôſque referentes ad illas naturales notiones, velut ad defi- nitos quoſdam modos, hoc ne an illo modo ſe habeant ea quæ in deliberationem cadunt, diiudicamus.
lac. Carpentarij commentarius in idem(ap. 4.
1 Inartificio diſſerendi duo ſpectanda ſunt: huius ſeminariũ, quod ad naturã pertinet,& eiuſdé cultura in præceptis huius artis poſita. Capite hoc agitur de naturæ ſeminario: proximo, de huius cultura. Quodquidẽ ſeminariũ in eo poſi- tum, quod ad rerum omnium diiudicationem pertinet, partim nobis eſt cum belluis commune, part im cum ipſo deo: ſed in nobis longè perfectius quam in belluis: imperfectius autem quam in ipſo deo. Quoniam& homo in cogni- tione rerum, mediam quandam facultatem obtinet inter deũ& belluas. Nam ad rerum omnium cognitionem& diiudicationem cum duo homini data ſint, ſen- ſus& ratio, in ſenſu cum bellius communicat, in ratione& intelligentia, diui- næ naturæ imaginem habet expreſſam. Sed in ſenſu hoc belluas ſuperat, quod illæ ſingularia tantum apprehendunt, nullas ex iis notiones vniuerſas exci- tant(quamquam ſcio aliud viſum eſſe Galeno& Cardano, contra quos de eo non diſputo hoc tempore) homo autem ad ſenſum accedente lumine mentis& iutelligentiæ, per diſcurſum rationis, ſingularibus inter ſe comparatis in eiſ-

—
—
ALCINOI INSTITVTIO AD
demque notata ſimilitudine, de i)s excitat notionem eniuerſem: 45 qua i aumn interpretor ab Ariſtotele cap. 1. lib. I. de animo, anima Ficnumn u nihil eſ- ſe, aut eſſe poſterius: itéèmque ſi quid aliud Leramane lcanle zt idem in da⸗ tione& intelligentia eo ſuperatur à deo cæleſtibii que inte M Ae in vita hac nihil intelligit niſi per cogitationis Aötcnmlinn cuius initia hauſta ſunt ex imaginatione, quæ quamquam interlus quiddam 1t, da okeut tame ne⸗ ceſſario eſt coniuncta. Dij autem& cæleſtes intelligenriæ ruuntur primorum intelligibilium aſpectu: imo deus ipſe ſibi primum eſt inselligiile Itaque Alcinous in ſe quentibus poſtquam in ratione poſuit primum diiudicandi na- turale inſtrumentum, illam ſpectat& in homine& in deo itémque vt ad ſen- ſum demiſſam& ſupra ſenſum excitatam: quam in deo incomprehenſibilem eſſe ait,& omni ex parte certam: in homine autem penes conſtantiam eorum quæ ſunt, conſtantem& certam, at propter ea quæ ex corporis contagione na- ſcuntur, infinitis erroribus obnoxiam. Nam certèé ſi circa contemplationem primorum intelligibilium error in hominem cadit, non ex primorum intelli⸗ gibilium inconſtantia, aut mutatione naſcitur, ſed ex ipſo homine, cuius in- vellectus in vita hac ſe habet ad prima intelligibilia, ſicut oculus noctuæ ad ip- ſum ſolem. Si quando verò hic ſummo philoſophiæ munere rapitura corpore, aut eodem ſoluitur, tum deo cæleſtibuúſque intelligentiis ſimilis effectus, frui⸗ tur aſpectu primorum intelligibilium, nec horum cognitionem percipit vllo cogitationis diſcurſu, etiam ſi ad illam excitatus ſit antecedente exercitatio- ne cogitarionis, primum in phyſicis, deinde in mathematicis. Magnum ver hoc ad commendationem artis diſſerendi, quod in eius ſeminario poſita oſten- ditur propria hominis excellentia: quà hic longo interuallo belluas vincit,& quantam poteſt cum deo ſimilitudinẽ aſſequitur. Etenim nõ poteſt non iudicari excellentiſſimũ ea re inter homines præſtare, qua ipſi bellu as vincunt& ad deũ proximè accedunt. Hoc autem beneficio artificij diſſerendi conſequuntur. 2 Kprrüguv, ad verbum iudicatorium interpretamur: propter eius vocis figni- ficationem multiplicem, quæ latiniore alio nomine vno vix potuit exprimi- significat autem primum inſtrumentum iudicandi& locum iudicij: aliquan- dôque, vt Alcinous ait ad finem capitis huius, adhibetur ad actionem, cum per id diſcernimus quid agendum vel fugiendum, aliquando ad ſolam cognitio- nem. Deinde hoc quod in homine ad cognitionem refertur, vel in ſolo ſen- ſu conſiſtit, aut in imaginatione quæ ſenſum ſequitur: hõcque aut nobis cũ a- liis animalibus eſt commune, aut per ipſamrationem proprium efficitur. De vtroque quædam ſunt digna obſeruatione apud Galenum initio lib. 9 de de- cretis Hippo.& Platonis. De priore verò fic loquitur Ariſtot. cap. 9. lib. 3. de A- nimo. Quoniam animus is, inquit, ex quo animantes conſtant, ex duplici viac facultate definitus eſt: quorum altera eſt vis iudicandi, quæ rationis eſt& ſenſus, altera qua mouentur loco, de ſenſu quidem ac mente dictum ſit hactenus. De co autem quod motum affert, quĩid tandem ſit animi videndum eſt,& cætera. At circa iudicium eiuſmodi inter hominem& belluas hoc intereſt: quod in homi- ne illud liberum ſit,& in iis quę ad actionem pertinẽt, boni vel mali imaginibus, qhaex ſenſu naſcuntur, plerumque ſibi ipſi contrarium:in belluis verò definitũ &à naturæ motu fic profectum, vt illæ hoc immutare nullo modo poſſint. Ouis enim ſic natura iudicat lupum pernicioſum, vt aliter apprehendere non poſſit:& cum eiuſmodi eſſe iudicauit, illum neceſſario fugit eadem impellẽte natura: no tamen, vt paulò ante dictũ eſt, per vllam lupi notionem ingenitam, ctiamſi hoc nonnulli exiſtiment. Homo autem ſic corporis voluptatem malam iudicat, t
en
D
rte Fellus omneshe lolesesgor ſübielt fam cadafe non pollem lakcolkangzacneid ritaqlebanc omnen uicqumelle enſeban fuodamchtum ſequutos rnuerunt,jnnentione erDiogne laettio in nürum lypotipoſeonc auoddam kacit commun lad Citerum qudr Aſetanläqudd:ilüddg aum Kcwnäam qodd agerchud Gncane qui arotehumanan
3 Rdiciumanteaa Cca dqudd iudicat fatumeſle dixit, exe omais Noneris func viectum eirca quod f induo iletiam in tri⸗ un nanimum Kin Kaüſäits uiiudicar. beaumo propridc ann hittim rationis: enatgodum Keap.⸗ niſenig eientir quaan her duocjucieetretn Reimmteoinſtromentoj incnuzpbilo d niengaral cpyac 11 m inſtn
Nacnua,
delnn. n arconn gan deli
Kn dogrütle

Tloſa lone 4 89 un im de Lhte ba n mune au did emmun ur iur. zt igen
Kiduſa— wmn. W—. ſguß 1 lligemiis, aun liſcurlun u mina lauke
ddanm ſe arelg e enderunt nimum— 85 rut ſüman 4 telligbie in ePofuit ſ. im düudicnndn nine&Kin— itemque ſt auſh quam in ſe xcomptebenit rautem p onſtamiam en aa qux ex n dris comnagone m certè ſit à comtembin m cadit, t Eut Primoruni irur, ſed e&& homine, ai gibilia, fi aulus voctea oſophix i m ue rapitoräcon intelligem milis ekketnhi horum cot conem petchi eitatus ſit redente exetan ein mathe n eis. Magma quod in eiu Nuinario holin longo inte rro belluas ſin nitur. Etem* poteſtwun e,qua ipſi b ⁴ s vincontit rincij diſſi li conſegm pretamut: Gter eius ai d nomine G⁴⁵* riix potuleg adicandi& eœm indicijant ius, adhibet ten lactionem d am, aliqua d ſolam 1 gnitionem r r, reli um ſequitur dcl que ant zuun Pnrium chn ze apud Galc 131— lic loquitur; dnnt. cap.2- 3 animantesc dant, erni iudicandi, hN
am rato nem
jonisckde 1
nac wente di um ſehatmm⸗ ſt animt vid de mete & delluas hoc accſt: Gu0 1 ar 35 4 ma maliüim,
em Perom all s vero zeonttarium alu oſiconttarnu 1
c immutafe m
IIario fugit cad m
5. lram, eiu, notionen aal un r udt,
DOCTRINAM PLAT. 2 G poſfit nonnunquam aliter iudicare:& cum ita iudicauit, eãdem tamen in vita hac amplecti, ſicut in iis experimur, quos impotentes appellamus. Idq́ue pro varie- tate partium vel facultatum in eiuſdem hominis animo diſſidentium: de quibus poſtea ſuo loco diſſeretur. Quorſum verò artis diſſerendi explicarionem in do- Etrina Platonica tradenda, ab hac quæſtione de iudicio& iudicatorio Alcinous repetat, intelligi poreſt ex Cicerone Academica.i. vbi de dialectica hæc Platoni- corum decreta commemorat. Tertia philoſophiæ pars, inquit, quæ erat in ratio- ne& diſſerendo, ſic tractabatur ab Academicis& Peripateticis. Quanquam ori- retur à ſenſibus, tamen non eſſe iudicium veritatis in ſenſibus. Métem volebant rerum eſſe iudicem: ſolam cenſebaut idoneam cum crederetur, quia ſola cerne- ret id, quod ſemper eſſet ſimplex& vnius modi,& tale quale eſſer. Hanc illi ideam app ellabant iam à Platone ita appellatam: nos rectè ſpeciem poſſumus di- cere, Senſus omnes hebetes& tardos eſſe arbitrabantur: nec percipere vllo mo- do res eas quæ ſubiectæ ſenſibus viderentur: quæ eſſent, aut ita paruę vt ſub ſen- ſum cadere non poſſent, aut ita mobiles& concitatę, vt nihil vnquam vnum eſ⸗ ſet& conſtans, ac ne idem quidem, quia continenter laberentur ac fluerent om- nia. Itaque hanc omnem partem rerum opinabilem appellabant. Scientiam autẽé nuſquam eſſe cenſebant niſi in animi motionibus atque rationibus. Hoc idem fundamentum ſequutos Stoicos, dialectico iudicio(quod ſolum in hac arte re- tinuerunt, inuentione ipfi naturæ relicta) penè eadem ſubieciſſe, colligi poteſt ex Diogene Laertio in vita Zenonis Citiæi. Sextus Philoſophus lib. 2. Pyrrho- niarum hypotipoſeon cap.z.in Criterio, quòd ad rerum cognitioné adhibetur, quoddam facit commune, aliud proprium, tertium maximè proprium. Rurſuſq; illud Crirerium quòd rationale appellat, vult trifariã dici poſſe, à quo, per quòd & ſecundũ quòd: illudque à quo, hominè eſſe: per quòd, aut ſenſum, aut intelle- ctum: ſecundum quòd autem, applicationem phantaſiæ, ſecundum quàm homo aggreditur diiudicare, adiutus vnò ex antedictis, per cogitationis diſcurſum, qui naturæ humanæ maximè proprius. ; ludicium antea appellauit actum iudicantis, vel eius quòd iudicare poteſt, circa id quòd iudicatur, vel poteſt iudicari. Atque idcirco illud ex duobus per- fectum eſſe dixit, ex eo ſcilicet quod iudicat,& altero quòd iudicatur. Quoniam omnis muneris functio, confiſtit in quadam accommodatione agentis ad ipſum obiectum, circa quòd functio exercetur. Nüc id quod iudicat iudicaréue poteſt, in duo vel etiam in tria diſtribuit, nempe in hominem: exempli caula, philoſo- phum, in animum& in ipſam rationem tanquam inſtrumentum. Homo quidem eſt abſolutè qui iudicat: ſicut& eum, non item eius ani mum, Ariſtoteles cap. 4. lib.i. de animo, propriè diſcere ait& cogitare. Id verò quo ille iudicat, partim eſt animi, partim rationis: ſed animi vt cauſæ principis, rationis vt inſtrumenti- Quemadmodum& cap. 2. lib. z- idem Ariſt. id quod ſcimus partim animi eſſe di- xit, partim ſcientiæ qua animus eſt inſtructus. Neque verò ipſum inſtrumentum per quod iudicatur, eſt vnius modi. Sed animus ratione quam à natura accepit, vt primario inſtrumento iudicat:hęc, iuuatur aliis quæ ipſa ars ſuppeditat. Sic e- nim dicimus à philoſppho iudicari animo de quæſtionis alicuius veritate, per rationem naturalem inſtructam iis argumentationum formis quę communisar- tis diſſerendi præceptis perficiuntur. In quibus omnibus obſeruatione dignum eſt, quo modo apud Platonicos artis diſſerendi fundamenta repetantur ex ipſa natura... 4 Adhunc locum intelligendum ſpectanda eſt ex Pplatonicorum ſentẽtia varie- tas corum quæ in cognirionem cadunt„& facultatum animi, quæ ad eiuſmodi 11

29 ALCINOI INSTITVTIO AD
cognitionem adhibentur. Sunt autem eorum omniũ Tuc cognoſel doſbant„duo prima genera, vnum intellectui obiectum alterum ſen ui:& in Vtri que quid- dam primum, aliud ſecundum. Intelligibile quidem omnino primum, ſicut Sol primum aſpectabile, illud idem eſt quod omnia primo intelligit,& in quo, vt omnium exemplari, queruntur cæterorum quæ funt, ſpecies& ideæ: ad quas per- tinet perfecta noſtra intellectio(primum enim intelligibile, idem eſſe cum pri- mo intellectu, Plotinus confirmat cap. 6. lib. de tribus principiis)ſecüdum autem complectitur numeros& figuras, in quibus Mathematicæ abſtractiones conſi-
ſtunt: deinde rerum formas cum materia coniunctas, non vt in rebus ſingulis
ſunt circumſcriptæ& numerabiles, ſed vt in communi ratione ſpectantur. ln iis verò quæ ſenſum mouere poſſunt, vel vt noſter Alcinous paulò poſt ſcribit, pri- mna erit affectio ſua ratione quoad poteſt, à ſubſtantia ſeparata, vt color: ſecunda, ipſa ſubſtantia qualitate affecta, vt corpus coloratum: vel, ſicut nonnulli blato- nici tradunt, etiam primo ſenſum mouere dicetur omnis ſubſtantia corporea ſuis qualitat ibus affecta: ſcundo, vmbræ& imagines corporum, ſiue in aqua, ſiue in ſp eculis apparentes, de quibus poſtea differetur cap. 1z. libri huius. Hæc autem eodem modo ſe habent ad corpora, quo Mathematicæ formæ ad veras rerumo- mnium rationes, quæ idæis continentur. Iam verò primi intelligibilis, in ſolo deo omnino abſoluta eſt intellectio: per quàm ſe ipſe perfectè intelligit& in ſe cætera omnia, nobis hac omnino incomprehenſibilis ſecundum ſuam perfectio- nem, Inchoata verò tantum: prout in vita hac philoſophiæ ſcopum aſſecuti, deo ſimillimi efficimur. Quoniam ad illud natura clariſſimum(quod Ariſtor. ſcribit lib. z. Metaph. Mchabernoſter intellectus, ſicut oculus noctuæ, ad. Salével omni- no vt aſꝑectus ad ꝑrimũ aſpectabile. Quod Plato etiam teſtatut lib. 7. de rep.§e- cundi autem intellectio eſt cum cogitatione coniuncta, aut cogitationis quidam diſcurſus eſt, ad illam priorẽ intellectionẽ aſpirans. In reliquis quæ ſenſum mo- uere poſſunt, prima eſt ipſius ſenſus perceptio: quàm ſequitur viſio, vel imagi- natio. Deinde rerum perceptas imagines memoria conſeruat: ſicut has aliqua ex parte obliteratas, vel cõfuſas, ipſa recordatio renouat, vel diſtinguit. Per quas rationis quidam diſcurſus, cogitationis eſt: ſicut eo peracto de bono vel malo, vero vel falſo, quædam interior affirmatio vel negatio, opinionis eſſe dicitur, Porrò in prima& ſecunda functione ſenſus, diuiſioni ſenſilium, quæ hoc capite proponitur, reſpondet quod Ariſt. ſcribit cap. 6.lib. z. de Animo, quædam ſentini Primo& per ſe, vt qualitates ſingulis ſenſibus proprias: alia per aliud& aduen- titia quadam vi, vt ſubſtantias illis qualitatibus affectas. Plato in Theæ teto ſcientiam propriè eſſe vult interioris eſſentiæ, quæ in mul⸗ tis ſimilitudi nem cõmunionémque naturę continet:ſenſum autẽ, affectionũ quæ illins eſlentie comites ſunt, in illaq; diſſimilitudiné pariunt. Vt ex co int elliga- mus ſcientiã idearũ eſſe, quæ continent rei cuiuſq́; eſſentiam: ſenſum„ſingularũ imaginũ ideis participantiũ,& affectionum quæ in illas cadunt& potiſſimũ ip- ſius materie conditionẽé ſequuntur. Sicut apud Ariſt. illa vniuerſaliũ eſt, per prio- res cauſas eſſentiæ: hic rerũ ſingularum, per affectiones natura poſteriores. Idem vero Plato in Philebo, ſenſum vocat motum in cõmuni corporis& animi paſ⸗ ſione factũ: atque eodem loco opinionis originem ſic explicat.§OC. An nuer ſenſu ac memoria in nobis opinio naſcitur& ipſum opinari poſſe? PRO T. pre- cipuè.80 C. Nõ ne ſic circa hęc nos habere putãdũ? PRO T. Quo modo?sOC. renetantaszowegmnperniehhe dantternachemheec . 7 Fateor equidẽ. S.O C. Id igitur ſic à ſe ipſo quodã modo ſciſcitabatur. PROT. Quo pacto inquiss O C. Quidnã illud eſt quòd
4 .“
D
jurea ſaxum ſab abbon
eiuſmodi dusgä aih 300. Deinde gelut DXO. Nmitum. 5 olibos fäbüicatum dæ animo ſecum ih ſetmo vine leled Atb(olus hic ſt, lo uan procedinN ts.PNO Liililu erlmib.PK 0O. jille qu citca ilta deorurcimque velac mos Korationes inn derfl ſcribit, comn e qle dica lunt licn ven gehil Nopoliic em wnneceflatiam. calercfenon eode cam emprehenfion wen ruEuclidem, h wonem eorum quæſunt riſllepiwaruwque donem foczuilſe olt lertam elitatem etn Incaras Kemdrocl dode aw ſalum Meihodicum. 6 Mto in Thexte qus paflones per co fnlem tröuit ſed aij quinque ſcnſuge la pel qnæ rerum obic loninpgeferantur. iſite, in ernremo nee 83 N opi nor, r
lefoagdum, guj om

rio ſa.
niu qd e ole terum(e aki quidem&π
r. 5 ;lunt,[gn kig
dſtantia ſe t Aa,t colorſemt Ooratum: Jcut nonoulie dicetur on t ſubfanta com nagines co σ 1m, fuen nas retut cap.. i huius am thematicæ m cxad vetastm m verò pri itt ntelligiblin ne àm ſe ipſen n⸗cts intellig aanfibilis ſe M. aum fmm eit dphiloſonl s. opum aſcau taclariſſim er uod Asidlu. utoculusn e ad Salchen Plato etiam onuur lib de coniuncta, x rogitationigt
ſpirans. In us quxlſtäag lio: quàm ſe itnnu vifio, nas aemoria co Mat: fchriuie atio renoua 27 diſtingrie
ſcut eo pe τ de bono t
d vel negatic nioniseſeit 3 diuiſioni ſc ithum, qurlun 1 6.lib.2.d e in, qurim? dus proprias ils per Aliudä
bus affecaus.. Anlt interio mai lenrial, continctſen u ure feiun licudiné pan da Vrexcwin uiuſqz ellen asiſenſam, ximillas eats miln
in 1X mn
Pud e. oſterio affedionesn am P 1*
Ariſt. illa¹ ain aliũ etps . eriort . Kanl 3
—A2 —
— —
1 4 1 1 4
—
—
—
——
—
19 6.§
DOCTRINAM PLAT. 30
iuxta ſaxum ſub arbore procul apparet? An hæc ille proferre ſecum videtur, dum eiuſmodi quędã aſpicit, cuiuſmodi ſibi quandôq; apparuerunt: FROT. Quidni 5 OC. Deinde velut ſibi ipſi reſpõdẽés, homo eſt, inquit, tanquã rem iã aſſecutus PRO. Nimirum.§ O C. Rurſus fortè mutata ſententia, opus quoddam à pa- ſtoribus fabricatum eſſe aſſerit. PR O T. Maximè. 5 O C. Hic ſi quis adſit eadẽ quæ animo ſecum ipſe volutabat, in vocem effundens, rurſus præſenti diceret, ac fermo tunc fieret, quod ante opinionẽ vocabamus. P R O. Manifeſtum. 5 O C. At ſi ſolus hic ſit, hoc idem ſecum ipſe repetens& diu quandoque in ſe ipſo ſer- uans procedit. PRO. Prorſus. S O C. Quid ergo?ldémne tu hic quod ego, ſen- tis. PR O. Quid iſtuc?§ O C. Videtur mihi tunc hominis anima libro cuidam perſimilis. PR O. Qua ratione?§ O C. Memoria in idem cum ſen ſibus inci dẽs & illæ, quæ circa iſta paſſiones ſunt, verba quædam in anima inſcribere mihi vi- dentur: cumque vera conſcribunt, paſſionem eiuſmodi veram opinionem dici- mus,& orariones in nobis veræ ab hoc ipſo proficiſcuntur. At cum ſcriba hic no ſter, falſa ſcribit, contraria veris eueniunt. P RO. Omnino ita mihi videtur,& ea quæ dicta ſunt libenter accipio. Ariſtoteles cap. 26. lib. 1. Analyt. Poſt. Qpinia- nem definit propoſitionis nullo certo argumento confirmatæ, compræhenſio- nem non neceſſariam. Docètque eandem rem in opinionem& in ſciẽtiam poſ- ſe cadere:ſed non codem medio ſiue argumento, nec eadem ratione rei eiuſdem factam compræhenſionem, opinioni& ſcientię poſſe attribui. Proclus cap. i. Cö- ment. 1. in Euclidem, hæc ex Platonicorum doctrina ita diſtinguit, vt velit Pla- tonem eorum quæ ſunt, cognitiones primis, mediis& poſtremis ſubſtantiis di- uiſiſſe: primarum que quæ ſine materia ſunt& ſumma puritate præditæ, intelle- ctionem vocauiſſe: poſtremarum, quæ cum ſenſu coniunctæ, opinionem, quæ ob- ſcuram veritatem eſt nacta: mediarum, quales ſunt mathematicæ, cogitarionem. In quibus idem broclus naturalis Criterij tres gradus ex eadem Platonicorum doctrina acutè diſtinguit. De his verò vide quæ à nobis collecta ſunt cõtra Theſ- ſalum Methodicum cap. 6. prælectionum in Ssphæram. 6 Plato in Theæteto, ſcribit belluis& hominibus ingenitam eſſe facultatem qua paſſiones per corpus in animam manantes ſentiunt. In quo corpori nullum ſenſum tribuit: ſed ſenſus functiones in eo tantum vult declarari: ideòque quos alij quinque ſenſus externos appellant, hic tantum eſſe vult ſentiendi inſtrumẽ- ta, per quæ rerum obiectæ imagines, ad interiorem ſenſum, quem communem nominant, deferantur. Sic verò& Ariſt. cap. 2. lib. de ſenſu, negat animum eum qui videt, in extremo oculo ſitum, ſed intra nos eſſe.& cap. z. lib. 3. de Animo, neceſſaria, vt opinor, rationeconfirmat, interiorem ſenſum vnum communem eſſe ponendum, qui omnes rerum obiectarum imagines per diuerſas corporis partes organicas recipiat, per eaſque de rerum obiectarum differentiis ſolus iu- dicet. Ex quibus facile de co conſtitui poteſt quod etiam ad hunc locum perti- net Eũ Ienſũs actio quæ dã ſit, jan vero paſſiosPrimum enim partẽ corporis or- ganicã dum animo ſubſeruit, rerümq; obiectarum differẽtias excipit, propriè pa ti certũ eſt, vel ex eo quod tẽpore defatigatur& langueſcit, animi ſubſtantia eo- dẽ modo ſe habẽte. Ideq; ſi ſenex oculum iuuenis reciperet, nõ minus acutè vi- derer quam iuuenis. Quod idé, de reliquis animi facultatibus eſt intelligendũ. Si quidẽ ille, vt ait Ariſt. ca. 4.li.1. de Animo, ſeneſcere vidétur, nõ quod animusali- ter quã ꝑrius affectus ſit: ſed quia corpus in quo habitat: quẽadmodũ in ebrietati- bus& morbis cõringit. lã de animo vtrũ patiatur,& quo modo, quæſtio eſt. Qui ſi pro imagine, verè eã qualitatem, quæ ſenſum mouere dicitur, exciperet, reue- ra pateretur: vr ſi ſentiendo candorem, verè ipſo candore zuſteereiue at quia pro iij
4* —
G.
4.

31 11CINOI INSTITVTIO AD
iuſmmodi qualitare corporea, imaginem tãtum Neotporehn de a,admirdil quadam ratione excitatam, recipir; non ſoinee Parl, Ie quodamino 3 dici- tur. An igitur cum omne quod patitur, ab alio eune han atur, Aimne ab obie- cto agente patietur, ſenſuſque animi paſſio„obiecti actio 4 eſſe dicetur, vt ab
hoc, non ab animo, ſit ipfius ſenſus perfectio? Sic enim Ariſt. docet in phyficis, motum perfectionem eſſe ab agente profectam, in patiente receptam. Minime verò.Sed cum in ipſo ſenſu interiore duo inſint„receptio imaginis& iudicium de obiecta re per imaginem, in priore animus Iodammodo patitur, in poſte- ſteriore agit. Hoc verò eſt quod ipſius ſenſus ſummam per ectionem continet:
cuius inchoatio tantum eſt in antecedente externi obiecti actione. Sic ex Ploti- no& D. Auguſtino ſcribit Marſilius Ficinus cap. 6 lib. 7. Theologiæ Platonicæ, animum cum ſentit in corpore, nonab illo aliquid pati, ſed in eius paiſionibus attentius agere. Vt ſenſus animaduerfio ſit operationis illius attentioris, aut in- dicium de corporea paſſione& qualitate, excitatum ab attentiore illa animi a- ctione. Quæ duo in ſenſu nonnulli obſeruantes quæſiuerunt, vtrum hunc, ũcat & intellectum, in agentem& patientem diſtinguere oporteret. De quo diſputa- tur ab Auguſtino Nipho, vno libro de ſenſu agente& patiente.
7 Opinionem hic ex Platonis ſententia appellat appræhenſionem ſenſilis ob- iecti, ſub imagine rei iam antea ſenſu perceptæ,&in memoria reconditæ:quæ imaginatio quædam eſt. Ideque opinionem pro imaginatione videtur vfur- paſſe, vel ipſam imaginationẽ, opinionem appellaſſe. In quo Plato ab Ariſtotele reprehenſus eſt cap. 3.& II. lib.3. de animo. Kationes autem Ariſt. ad efficiendum imaginationem nec eſſe opinionem abſolutè, nec opinionem cum ſenſu, nec per ſenfum hauſtam, nec opinionis& ſenſus cõiunctionem, colligentur à nobis ybi de eadem quæſtione Platonis ſententia erit perſpecta. Quoniam ea non fine ob- ſcuritate eſſe videtur. Hic in Sophiſta, veritatem& falfiratem primo ſpectat in
oratione, ex relatione quadam ad rem quæ per hanc ſignificatur(ſic enim& ab Ariſt. dictum eſt in Categoriis,& libro de interprætatione, ab eo quod res eſt, vel nou eſt, orationem dici veram vel falſam) deinde hæc eadem transfert ad cogi- tationem, opinionem& imaginationem, de quorum comparatione ita diſſertt
HOSP. Quid de cogitatione, inquit, opinione& imaginatione dicimusenon- ne iam cõſtat quod hæc omnia genera, tum vera, tum falſa, in animis noſtris ef⸗ fciunturs T H E. Qua rationell O S. sic intelliges facilè, ſi prius quid vnum-
quodque iſtorum ſit, quòue inter ſe ſingula differant, acceperis. IH E. Exhibe
modo. HOs P. Nönne cogitatio& oratio idem? niſi quod cogitario dicitur illa ipſa ſine ſtrepitu vocis interior collocutio, qua ſe animus noſter alloquiturt T HE. Penitus. H O S. Sed per os effluxus prolationis ab illa, oratio nuncupa- tur. T H E. Verum. H O S. Quinetiam in oratione hoc animaduertimus. TH E.
Quids HO S. Affirmationem inquam& negatiounem. IH E. Nempe. HO?.
Quando igitur hoc in anima per cogitationem, ſilenrio fit, potéſtne alio quam
opinionis nomine nuncupari? T H E. Nequaquam. HOS. Quid veròdcum non
per ipſam, ſed per ſenſum rurſus talis paſſio accidit, potéſtne aliter quam ima- ginatio nominari? T H E. Non aliter. HO S. Poftquam oratio partim vera, par- tim falſa eſſe apparuit: cogitatio verò interior, ipfius animæ collocutio: opinio
verò cogitationis concluſio, in qua memoriæ ſenſuſque commixtio reperitur, neceſſarium eſſe videtur vt cogitationes opinionéſque partim veræ, partim fal- ſæ ſint:quĩppe cum ſint orationi cognatæ. Similis locus eſt apud eundem plato- nem, in Theæteto. Hoc, inquit, Socrates, mihi videtur, cogitantem ſcilicet ani-
mam nihil aliud agere quam ſecum ipſam diſſerere, interrogando, reſponden-
d
—— 8—“ 4
D
frmaadoatabe n gelocius uimaͤuente Deinde ſabeis itern inguit SoctatesVta ſeruanſqve in rea ſorum vetroromäg rinſque ſgnum plof no hat ſed dberlo& tüülcqpe iifonea bis cuein geculis 1 ut Atqueiia decipior caur, Cubus duobus qyinionem imaginan cirrini üiccurlim Vtevin:ogitatlontse couclolor ſic ſenlus in re ſeritnem continet anprahendtt ſob ſla im ſotels dpütet, aud clatesqjaruor in nob ren, lutligentiam Haruam atqweilud gleltieniam neqve in nodo, Imaginatlonen öitas faclltas,el ſgemiomnis negg Denäe adRſcalase ſenluamſemheru ex pane falſa, Eans menrocolligit quo Patit farionts diſcur omnihu at cene au muod oem intuente lerſo ver que dim aſerlione coniun aatrattaun pettin
wiiaicnen h

TVTI A5b
im incorg.: Mute patt a ¹ u
6 3 da. 5 ageate m ar auiysa
Xäes 11 im, in pat n reean ißs lint, receß e ginn aunn d Snisd kuän
us auodat ſEero hauiu, uhn zlumman a Sectionem canne kern odic n tione. Kicerln cap. 5.lib.; eologie Nannd
Aiquid pat t lin eiuspallua perationis ſt I attentioris an
citatum ab smeniore illz aun ntes quæſu Im. t,vrrum huues inguere ope 22 t. De qpodihe agente& Müäne. dpellat app Manfionemfendli btx,& in m rria recondte m pro ima s' ione videnuſ ppellaſſe. li uꝓ̃ Platoad
ariones aute? Frriſt. adefdas
8, nec opini amu cum ſculim sundtionem igentat au perſpecta. 2* lam ea roiri icatem& fal ²aum primofth per hanc ſig Ri zuut(ſcen gerprætatiot 2 Auolmeh lcinde hæce ²a transtenän e quorum cœ Araationeiucn done Kimag un one dicimd avera, tum fi ue animüzu intelliges fac 51 prius u
adiffe rant, ac Moriss. H 3 3 do idemf niſi uhf coßtan Gean um noſtet logd
rio, qua ahſh 0., Orationnl
. 2 prolationis: Me, orat i oc an uen uertimls V
egatiouem. 1 A. denni aem. ſilentiotn chw naquam. HO Miſe 1 0 accidit, pot A— )§.Poſtquam o ms au lor, ipfius anit ar 3 um 1 „ aſuſque ane uxt A ariæ lenlulc 3 kerx yal 1 ſque P leun elt
Fimilis locus el 8 eussſa aihi videtur, co„ cho Aülerere, inten 0 d0,
ationeh
4 1
pinionè
DOCTRINAM PILA T. 32
do, affirmando atque negando. Poſtquam verò definir, idémque ſiue tardius, ſiuc velocius animaduertens, aſſerit, neque vagatur, häc ipſam opinionem ponimus. Deinde paucis interiectis, de veritate& fal ſitate in opinione, ita diſſerit. Reſtat, inquit Socrates, vt falſa in hoc opinemur, quando te Theodorümque cognoſcẽs ſeruanſque in cærea effigie vtriuſque figuras, longo ex tempore, tanquam annu- lorum veſtrorum ſignacula„neque acutè cernens vtroſque, tento proprium v- triuſque ſignum proprię viſioni attribuendo, eius accõmedare veſtigio, vt agni- tio fiat: ſed aberro& inſtar eorum qui commutatis calceis errant, commuto,& vtriuſque viſionẽ ad alienum ſimulachrum transfero,& ſimilia quædam patior his, quę in ſpeculis trãſuerſo reſultant, cum aſpectus dextera in ſiniſtra commu- tat. Atque ita decipior, naſciturque aliena opinio,& id eſt, quod falſa opinari vo- catur. Quibus duobus locis Plaro videtur ſignificare voluiſſe, non tam fortaſſe opinionem imaginationem eſſe, aut contrà: quam opinionem ad interiorem cogitationis diſcurſum, eodem modo ſe habere quo imaginationem ad ſenſum. Vt enim cogitationis diſcurſus in opinionem deſinit, quæ illius quædam eſt conclu ſio: ſic ſenſus in imaginationem. Atque vt in opinione, conſenſio cum re, veritatem continet, diſſenſio falſitatem: ſic imaginatio vera eſt, quæ rem appræhendit ſub ſua imagine, falſa, quæ ſub aliena. Nunc quid contra Ari- ſooteles diſputet, audiamus. Hiic cap. 3. lib. 3. de animo, habitus ſiue fa- cultates quatuor in nobis ſtatuit quibus ineſt veritas& fal ſitas, Senſum, Opinio- nem, Intelligentiam& ſcientiam: à quibus omnibus imaginationem vult eſſe ſeparatam. Atque illud quidem vt mani feſtum ponamus hoc tempore, illam ne- que ſcientiam, neque intelligentiam eſſe. De reliquis duobus idem diſſerir hoc modo. Imaginationem non eſſe ſenſum, hinc intelligi, quod cum ſenſus, vel vt habitus& facultas, vel vt functio dicatur, imaginatio quæ nobis dormientibus viget in ſomniis, neque ad habitum ſenſus, neque ad functionem referri poſſit. Deinde quod ſenſus omnibus animalibus inſit: imaginatio non item. Quõdque ſenſus aut ſemper, aut magna ex parte verus ſit:imaginatio verò contra, magna ex parte falſa. Eandem verò opinionem dici non poſſe, hoc potiſſimum argu- mento colligit, quod omnis opinio cum quadam perſuaſione ſit cõiuncta, quam parit rationis diſcurſus: at hic in belluas nullo modo cadit, cum quibus ſi non omnibus, at certè quam plurimis, ipſa imaginatio nobis eſt communis. Adde quod Solem intuentes, imaginamur pedalem: de quo tamen contraria opinio eſt,& aſſenſio vera, quod tota terra longè maior ſit. Et omnis opinio neceſſario cum aſſenſione coniuncta eſt: imaginatio verò plerümque ſine hac. Ad id verò quod paulò poſt ſequitur in Alcinoi contextu, de comparatione cogitationis cũ ſermone, pertinet quod Democxitus in voce, rarionis flumen appellauerunt. Quoniam, vt aiunt, quando ratio ſtillat in linguam frangitur aër& fit verbum. Sic fons eſt ratio, riuus verò verbum, quod in fon/ te cum Deo conuenit: in riuo autem ac flumine, cum homine. Vrque nihil eſt in riuo, quod non prius fuerit in fonte: ſic nihil eſſe debet in ſermone, quo non prius fucrit in co animi conceptu, qui rationis eſt. In ſuperiore com; paratione veritatis& falſitatis cum re, cogitatione, opinione& oratione, i- lud quæri poteſt, an oratio cũ cogitatione& conceptu conſentiens, are aute diſſentiens(id enim poteſt contingere) vera, an falſa ſit. Vt ſi cum re vera dor- mias, cogitatione concipiam te vigilare, atque ita oratione enuntiem, vera ne e- rit oratio, quia conceptui reſpondebit, an falſa, quia Are diſſider, per medium conceptum cui eſt conſentanea? lulius Scaliger exercitatione ſecunda contra Cardanum, orationem falſam eſſe negat, niſi quis volens mentiatur. Non enim,

—
——õÿõM——ÿ
— ¾—
—ʒõÿõõõ“
— —=
3 4 L CINOI INSIIIVI LO AD
inquit, falſa dicit(id eſt, vt interprætor, conceptus animi non falſo enuntiat: ſ quidem iis in ſua oratione reſponder) qui ſe verum putat dicere: ſed falſas ap- Præhenſas, verè enuntiat eiuſmodi appræhenſiones. Vt tum fal ſitas ſit in notio-
nibus cum rebus ipſis conferendis: non item in oratione relata ad notiones, quas:
vt ſic dicam, immediatè repræſentat& explicat. Ad hanc duæſtiouem vide quid apud noſtros interſit inter mendacium dicere,& mendacem eſſe. 8— Animum qui rerum obiectarum imagines recipit, cæræ ſimilem eſſe Plato vult in Theæteto: ex eõque cauſam ita explicat cur de hominibus nonnulli me- moria plurimum valeant, alij non item: aut in percipiendis imaginibus quidam facilius decipiantur, alij difficilius. Cum in alicuius animo, inquit Socrates, cæ- rea effigies profunda& multa leuiſque& probe ſubacta eſt, quæ per ſenſus in- fluunt, in hoc inſculpta quod Homerus animi cor vocauit, cæræ hanc ſimilitudi- nem intelligens, vt pote pura ſignacula& funditus inſidentia, diuturna fiunt. Ac primo homines ſic inſtituti, dociles ſunt& acuti, deinde etiam memores: poſtre- mo fimulachra ſenſuum non commutant, vnde vera nimirum operantur. Nam cum ſint ea perlucida& ampla in regione, velociter diſtribuunt, diui- düncque in propriam effigiem fingula: quæ quidem exiſtentia verà que vocãtur, virique tales ſapientes eſſe dicuntur. An non idem tibi videtur? T H E S. Mi- rum in modum. 5 O C. Quando igitur denſum alizuius eſt cor, quod ſapien- tiſſimus Poëta laudauit, vel cum lutulentum, nec ex defecata cæra, vel molle ni- mis, vel durum, non rectè omnino ſe habet. Nam mollis nimium cæra, celeres quidem ad percipiendum efficit, ſed eoſdem obliuioſos. Dura verò contra, diu memores, ſed ineptos tardôſque ad percipiendum. Et qui denſam& aſperam, lapideamque vel terream, vel feculentam habent, obſcura ſimulachra continent: obſcura quoque qui duram: profunditas quippe non adeſt. Obſcura præterea qui molliorem: nam ex confuſione facilè cuaneſcunt. Quod ſi præter hæc, in- uicem quoque congeſta ſint, ob ſedis ipſius anguſtiam, ſi quidem exigua ſit ani- mula, obſcuriora quoque illis ſimulachra fient. Homines ergo huiufmodi om- nes quales deſcripſimus, ad opinionem falſam proni redduntur. Nam cum quid vident, aut audiunt, aut cogitant, quia ſingula fingulis reddere mox nequeunt, tardi ſunt præuaricantürque. Nam peruerſè vident plurima, audiùnt que&a- liud ſæpe proalio, cogitando decepti concipiunt, atquc hi falſi, mentiëtes, igna- ri vocantur. Eandem ferè ſimilitudinem ſecutus Ariſtoteles cap. 1. lib. deme- moria& recordatione, ita ſcribit. Perſpicuum eſt, inquit, intelligẽdum eſſe eam — Motio enim ea quæ oritur conſignat duaain aun maud hireien Se9. anodum hi qui aliquid obſſgnant anult fanr ed Wen dm enſum: quemad. cu vel propter animi perturbationes rei nMnrcn hi, qui in magno memoria. In iis enim perinde fit vt f in a lns roſne em herſanure neſa lalen primantur. Inaliis propter ftigoris Sacorauarhie eemenn motus annulüſque im rer Juriticm eins ſarti quer omn een Keuſi antiqua ædificia, vt pro- non imprimitur. Itaque qui admodum uen S iSiunn& quafi ſimulachrum res. Motu enim agirantur, illi pro ben er ſenes;obliuioſi ſunt& immemo- Platonici& Peripaterici in hac LncPtoninerementum hi Propter deceſſionem, patetici in hac ſimilitudine cauere volunt quod paulo antè diſ- putanimus, ne ſcilicet propter hæc exiſtimemus animum z0 ſent edo aut recor- dando, recipere vel pati potius quàm agere. Quare Plotinus cap..lib. de ſenſu& mnem orie„negat in ſenſuum functionibus vllas contingere in animo formatio- nes, Vel impreſiones: aut memoriam eſſe diſciplinarum ſenſuum que conſerua-
tionem
D
ionen qua8 bgutas tioſecus eae 6 zin docet er 8 moveto mitan 1 atiboinus.Eaml madveitere⸗Animma bllium& eorum qu Upüra. Quplh ague revilltir 1 delinreprolbitar &pcron quldem Alisinalbat. Copno enon cognolcit e fechabndo, atquelt rblitu quodam ob erurodttin actum clicitteülgeant A ilpurjtttaſtk cader Cowenntjin librom olerwaidum eſt anin lacetebdorideti pofi ſderodite cuins tektim foiteaazcuranus dilh 9 Moin bhedont deterr umqecum, ſe deneacergum⸗ ſenhus adei diſcendo ponimus coretionem Hacre nunqtam didicetun ſone quadrati) fati- lieniam werumque, lrren onfirmandan laninahflitante cou eandem ecipiat cond u Gaumin Men
nut ui ah
ardirn.

TVT b Adb Pius an m u külbennin, ſcete: lel llla lürasſtin m une nad todesn „& men= ee
Kum 5
s recipit ehmi
b di 1 ümilem ſel à cur det caibusmonaul 1
percipü be imaoin .n waginibosgoih culus af ar nqait Sotmnn be ſuadas cot voca Srrebanchml lditus infi Sa, diururmatu uri, deind m memorergal „vnde vos nitum operaon gione, vel M ac diſtriduuun ſuidem eri=a veraquena idem tibi t tun THE] alumalicu itcor, qwälh nec ex del πν æra velmak Nam mol u amiam can u. obliuioſos GT ta verdcoun ndum. E us pdenlam Kaſa bent, obſcu t mulachn cun lippe nona Obſcunmn aneſcunt. 24G l drenri nguſtiam, If dem erguid ent. Homi 2. To huüulnäc m proni res ttur. Nameuf tula ſingulis Ba ere mortem G vident pi mia, audünnti diunt, atque Muſ mentlera ſecutus Ariſt B3aes cay.Ilhi am eſt, inquit à dumme⸗ in ea parte in auf ble inſa er „pictureæ cui Wa ſpeciem ſe anh ſenſum:S 41 nui in nugen topter xtatem*— a profluètem wam sannan.
p 1
notam qual ciüt. Quociten
pit, veile² ri& ſenes,obli crementum,
ecauere volum h ruas demus animum aa tie
.Qure Plotim an Ano um „las contingei ur cconks liſciplinarumk Im d im,
DOCTRINAM PLAT. 34
tionem quaſi ſgura quædam ſeruetur in animo. Quoniam, inquit, neque ea ex- trinſecus accepta eſt. Deinde quomodo ea cognoſcat vel recordetur, idem cap. 3. ita docet ex Platonicorum ſententia. Ante omnia, inquit, non eft mirandum, imo verò mirandum quidem, non tamen incredibile, quod tali poteſtati animæ attribuimus. Eam ſcilicet nihil in ſe accipientem, ea tamen quę non accipit, ani- maduertere. Animæ namque natura eſt omnium ratio. Ratio, inquam, intelligi- bilium,& eorum quæ illic ſunt vltima: eorum verò quæ ſunt in vniuerſo fenſibi- li prima. Quapropter ad vtraque vergit:& d ſuperioribus quidem bene afficitur atque reuiuiſcit: ab inferioribus autem quadam ſimilitudine fallitur,& tanquam delinita prolabitur. Cũ igitur ſit in medio cõſtituta, nimirum percipit vtraque: & ſuperiora quidem dicitur intelligere, in memoriam ſcilicet reuocata: ſi quidẽ illis incubat. Cognoſcit auté propterea quod quodammodo eſt hæc ipſa. Nem- pe non cognoſcit ea, collocando eadem in ſe velut in ſede: ſed quodammodo hæc habendo, atque intuendo: atque ex eo quod anima hæc ipſa eſt obſcurius:& ex habitu quodam obſcuriore velut experrecta euadit: lucidius cadem& ex po- tentia prodit in actum. Senſibilia quoque ſimiliter quaſi coaptans hæc ĩpſa ſecũ, efficit vt effulgeant,& ante oculos ponit: Quippe cum vis animæ etiam prius ad id præparata ſit, eademque parturiat. Similis eſt ſententia Priſciani Lydi cap./. Cômentarij in librum Theophraſti de Anima. In ſuperiore autem Platonis loco obſeruandum eſt, anime ſentientis atque memoriæ ſedem in corde potius quàm in cerebro videri poſitam, Sed hoc fortaſſe magis ex Homerica lôquendi con- ſuetudine, cuius teftimonio eo loco vtitur, quàm ex Platonis ſententia. De qua poſtea accuratius diſputabitur cap. 14.& 17. lib. huius. 9 Plato in Phedone, ſcribit animum noſtrum fuiſſe prius quam in corpus la- beretur, tumque eum per ingenitas ideas, rerum omnium cognitionem habuiſ- ſe: deinde acceptam antè ortum ſcientiam, corporis contagione am ifiſſe: quam ſenſibus adiuti in vira hac, recordatione renouemus: eo ſcilicet labore quem in diſcendo ponimus. Diſciplinam verò noſtram vitæ tantum ſuperioris eſſe re- cordationem, hac ratione confirmat. Quod homines ſi de rebus quas in vira hac nunquam didicerunt, apto ordine interrogentur(vt in Menone pufio de dimen- ſione quadrati) ſtatim vt docti reſpondeant. Quod facere non poſſent, niſi per ſcientiam rerümque omnium rationem ingenitam. Quare ad animi immorta-
4844 litatem confirmandam, hoc potiſſimum argumètum idem eſſe arbitratur, quod
ſi animus fuit ante corpus hoc, neceſſe quoque ſit vt cum corpore exceſſerir, ceandem recipiat conditionem, qua fruebatur prius quam cum illo coniungere- tur. Quæ cum in Menone, Phedro, Phedone& 10. de Rep. apertiſſimè dicta ſint de tempore corporis ortum antecedente, Marſilius tamẽ, vt Plato videatur cum noſtra religione magis conſentire, cap. 4. lib. 17. Theologiæ platonicæ, ſcribit fortaſſe apud Platonem animos corporibus priores fuiſſe, nõ tempore, ſed natu- ræ dignitate. Sed quid hoc ad animi immortalitatem, ad quam confirmandam ille hoc argumento vtitur? Melius hac in parte D. Auguſtinus cap. z1. lib. 10. de Dei Ciuitate, obſeruat, Platonicos animum ponere Deo coeternum: quod crede- re nollent quicquam ſempiternum eſſe poſſe, quod antea ſemper non fuiſſet. A- pud Ariſt. verè quanquam certum ſit ex cap. 3. 1ib. z⸗de animalium ortu,& cap. 5. lib.z. de Animo, mentem extrinſecus aduenire, à corpore ſeparabilè eſſe,& im- mortalem, nec huius actionem cum corpore communicare, eius tamen qui ſin gulis hominibus eſt proprius, non videtur vllam conditionem, aut ingenita cognitionem agnouiſſe prius quam cum corpore coniungatur. De quo poſte accuratius diſputabitur. Ex hac verò ſententiarum diuerſitate accidit, vt animus
1

———
35 AL CINOI INSTITVTIO AD
. à 0 0 4 83 ₰ ₰
noſter qu ando vitam hanc ingreditur& primũ cũ humano corpore cõiungitur platoni in Philebo ſimilis ſit tabulæ raſæ, in qua rerum formæ obliteratæ ſun— per eam obliuionem quam corpus attulit. At apud Ariſt. ſicut antea oblerma. tum eſt, tabulæ nudæ, in qua nihil vnquam fuit efformatum, reſpondere dicitur lib.z. de Animo. Quæ duo in Peripateticorum doctrina quidam non ſatis 4c curatè diſtinguunt. Dorum error in Theſſalo methodico, à nobis detectus eſt cap. 2. prælectionum in S phæram
10 Animus apud Platonem, eſt qui cum ſuo corpore coniunctus animal vnũ
—
„ Vel quæſtuarium. im curamque corporis i ſunt& circa myſteria quædam. ui aptè in imitatione verfantur. no in Tyrannicum. In iis omnibus qui 11 Sophiſtam& popularem. No- nanciſcitur meliorem: qui verò ĩ„quicunque iuſte vitam egerit, ſortem poſtea cta eſt cuiuſque anima. Tuno u uinftsdeerdrem. In idem enim vnde profe- te hoc ſpatium non recu ragep ccem millibus non reuertitur. Nam alasan- 20iee kel dn 3 aperat: præter illius animam qui philoſophatus eſt ſine
4 cum ſapientiæ ſtudio pulchritudinem 2Tunsadirl Hlæ quidem
m, ſic recu- Ex quibus intelli- er quem ad celeſtia
cupidi 3 1 upiditate excitetur: in altera autem quæ ad actiones der dhean. 35 ſius 19 49 ac ipſius boni amo-
r.ltit rm le Ind dis pro duplici an ſi contendamn hoc inerptetatut jnum: natula e dus Vnà coniunci II cap.„. comme duwinam lucem ¹ec peätio ſe duulmo terun iultm dim zumck, lumen! olm veglectum acc tneut que dicuntu hilem. u e cmum ett 4 niione ad quam li toni pet fatus orn ligils qurdame ſormaseim materiac yininetcohetet. Q hobeſenäe ducit ini cum ſenſäqurdam co gemettin Thexteto, mümeſſemiam. dic detenoa potelt) cog sgaldo lolo lumMemoiam, mionem cadumt, a mathematicotuma gülles, ideſtad ide camprebenduntur: chiun, quod ldem,

dam nou lit Naoc von läta. methot Anobis deteäd
Sennoe nccus animan un 3 a ue 4 vd ndo. animalionm 1s explical mn Erqoinrelch am Alcin= tiore facit: ecogitatict ä iſcurſu. alum tatio,ſue e= intellegiog im intelled n oſter eruc quacumil n communia, gnitoad it uitum, auimm imumque matur ductomr & ſine me en iſſe dicituu Plaronè re! vecies obluubn um cogitat a ci diſcutlunas quædam i e ectio in wim dre neceſſaln ommunicant wimmortal 1m. ulos ille tastom in cala d eſt ineuit it ds— a aliquid veneum mnſpertre mper hoc fü= queat ſt et exerit,& ca s uquo vs tem pennas A gerit, in em generatione? w iquam bus ie, in genitu nariti philoh m ve 16 quæ 12. ado loco,y 1 mperatorium Slendete fa diſpenſatot ur vel quru ccirca medel aruurämqlr 6 zuri ſunt& en myſtemace m qui aptè inmt rtatlone 1 aauo in Sophi as& pofulm a nerit, ſona ah enim m
1
aque iuſteè vita cteriorem. In millibus non n ut dn jus animam qu i lolones Ichritudinem?: akewit. Hr, ac iplam eleg uir zolaat adeune* nals Ktum ignicu u I/ res 1 5. arte qua cont 5 nue ad actiones be
— —
— —
1
DOCTRINAM PLAT. 36
re, fit vt cum re vnum ſit ipſum bonum& ipſum verum, duabus alis coniun- Giis pro duplici animi noſtri functione in vita hac, ad illud à quo ſumus pro- fecti, icontendamus. Marfilius Ficinus cap. 4. commentarij in Sympoſium, hoc interpretatur de duplici animæ lumine. Habet anima, inquit, lumen ge- minum: naturale vnum, ſiue ingenitum, alterum diuinum& infuſum. Qui- bus vnà coniundiis, ſeu duabus alis, per fublimen peruolare valet regionem. Et cap. 5. commentarij eiuſdem. Mens, inquit, propriæ lucis indagine ad diuinam lucem recuperandam vehementiſſimè inſtigatur. Inſtigatio verò ap- petitio que huiuſmodi, verus eſt amor: quo duce dimidium hominis alterum, al- terum eiuſdem dimidium concupiſcit. Quia naturale lumen, quod animi dimi- dium eſt, lumen illud diuinum, quod alrerum eiuſdem dimidium dicitur, olim neglectum accendere rurſus in animo nititur. Ad eandem ſententiam per- tinent quæ dicuntur à Plotino libro de triplici aſcenſu ad mundum intelligi- bilem.
12 Hic certum eſt Alcinoum agere de primorum intelligibilium in nobis co- gnitione ad quam vita hac aſpiramus, ratione diſcurrentes, beneficio cogita- tionis per varias formas cum materia coniunctas: in quibus ipſius primi intel-
ligibilis vis quædam eſt adumbrata. Sccunda vero intelligibilia, id eſt natur ales
formas cum materia coniunctas, negat nos cognoſcere ſine ea ratione, quæ cum
opinione cohæret. Quia in illis quæ ſcientia à nobis quæritur, ea ab affectioni- bus eſſentiæ ducit inirium. Opinio autem, ſicut antea dictum, eſt memoriæ cum ſenſu quædam coniunctio. Quorum vtrumque, ſicut apud eundem Plato- nem eſt in Theæteto, pertinet ad affectiones rerum& eſſentiæ imagines, non ad ipſam eſſentiam. Sicut ipfius concreti(quod quia mutabile eſt in ſcientiam ca- dere non poteſt) cognitio opinione comprehenſa, à ſenſu ducit initium. Ergo his gradibus philoſophia duce, animus noſter in cœlum reditum parans, per ſen- ſum& memoriam, opiniones primum fibi conformabit. Ex iis quæ in opi- nionem cadùnt, ad ſecunda intelligibilia aſpirabit: tandémque in purioribus mathematicorum abſtractionibus exerciratus, à naturalibus formis ad intelli- gibiles, id eſt ad ideas ſe referet:& per ipſas ideas ad diuinam mentem qua illæ comprehenduntur: ab hac denique ad ipſum bonum idearum omnium prin- cipium, quod idem eſt primum omnino intelligibile. Atque quemadmodum primum aſpectabile, id eſt ipſe ſol, oculo non modo videndi vim largitur, ſed etiam actum: ſic primum hoc intelligibile dat noſtro intellectui primam vim intelligendi. Vrque citca oculum nihil amplius humana ars consur, quàm vr eum purget& ad aſpectabilia conuertat: ita in noſtro intellectu philoſophia, quæ huius cultura eſt, duo præſtare poteſt: nempe vt eum purget à perturba- tionibus& falſis opinionibus,& à ſenſilibus formis ad ideas conucrtat. Atque ſicut ſol aſpectabilium lumen, oculo quando iam couuerſus eſt, monſtrat ea quæ ſunt aſpectabilia: ſic ipſum bonum, quod idem eſt primum intelligibile & reliquorum intelligibilium lumen, ea quæ ad intelligendum propoſita ſunt, noſtro intellectui detegit. In quam ſententiam, vide etiam librum Procli de anima& dæmone: in quo docet quo modo per multos gradus contemplan- do àmultitudine ad vnum aſcendamus. Eſt verò etiam loco hoc, alioqui dif- Kcili& obſcuro, aliud obſeruandum. Nempe quod in primis intelligibili- bus diiudicandis dominari vult mentis intellectionem: quæ vt dictum, poſi-
ta eſt in fruitione illorum per intuitum: accedere verò quaſi comitem, vel po-
tius prenuntiam, rationem eam quæ coniuncta cum cogitationis diſcurſu. tionis diſcurſu, primum locum
In ſecundis contra, hanc rationem cum cogita ¹ 1 ij

„ ALCINOI INSTITVTIO AD
obtinere: ad'cam accedere mentis intellectionem. Arque in ſenſilibus prima & ſecunda, ab homine cognoſci(de huius enim ſenſu locus hic intelligendus) per ſenſum quidem, ſed accedente ad hunc ratione, quæ cum opinione coniun- Cta. Concretas verò fubſtantias quæ primis ſenſilibus affectæ ſunt„percipi po- tiſſimum ratione, ſenſu huic ſubminiſtrante& ſubſeruiente 3 Quod in ſingulis quale ſit attentius eſt confiderandum. Atque primum quidem ca intel ligibilia quæ prima nominantur, cum formæ ſint omnino materiæ expertes, in vita hac & in altera cognoſcuntur ſolo intuitu: cum ipſa mens ad mundum intelligibi- lem aſcenderit, vel omnino corpore ſoluta, poſt vitam hanc, vel etiam in vita hac, rapta à corpore per ecſtaſin,& per eam mortem quam philoſophicam cap. 1. appellauimus. Ar in vita hac, mens ad aſcenſum ad mundum intelligibilem præparatur antecedente rationis& cogitationis diſcurſu, quo exercetur in contemplartione naturalium& in abſtractionibus Mathematicis. In ſecundis autem, quæ formæ ſunt cum materia coniunctæ,& cum eadem in agen do neceſſariò communicantes, principem locum obtinet ratio cum cogita- tionis diſcurſu. Sed illa in hoc errorem vitare non poteſt, niſi illuſtretur& dirigatur primæ mentis lumine extrinſecus adueniente& influente. Quoniam vanus eſt labor humanæ cogitationis circa formas rerum naturalium, niſi ab illa prima mente adiuuetur. Iam in ſenſilibus fimilis diſtinctio. Nam in primis& ſe- cundis dominatur ſenſus: in homine verò ad hunc accedit rationis diſcurfus. Quonià ſenſus noſter primo ex ſe,& per ſe obſeruat ea quæ prima& ſecunda obiecta ſunt, quorum perceptio eſt illi cum belluis communis: deinde acce- dente ad ſenſum rationis& cogitationis diſcurſu, ex eorumdem primorum& ſecundorum ſenſilium comparatione, excitat notionem vniuerſam, cuius comprehenſio homini eſt propria. In concretis autem ſubſtantiis, quæ qua- litatibus illis affectæ ſunt, contra quodammodo accidit. Nam in illis ratio do- minatur, ſed non fine ſenſu. Quoniam rerum ſubſtantias ſenſus proprie non percipit: ſed hic ad eas excitat, per ſenſiles qualitates quibus ſunt affe- ctæ. Sic enim Ariſt. cap. 6. lib. 2. de animo, ſubſtantias numerat in iis quæ non ſentiuntur per ſe, ſed per qualitates quibus ſunt ſubiectæ. Quæ omnia in authore noſtro, ſunt hoc loco diligentiſſimè obſeruanda.
13 Mundum duplicem Plato ponit, vt apertius intelligetur ex cap. 10. lib. huius: vnum exemplarem, alterum hunc in ſenſum cadentem, in quo il⸗ lius exemplaris quædam imago à deo rerum omnium opifice eſt expreſſa. De quo ſic ille in Timæo, Volens deus, inquit, omnium quæ intelligi poſ- ſunt pulcherrimo& vndiquc abſoluro, mundum ſimillimum reddere, ani- mal vnum ipſum effecit, aſpectui ſubicctum, animalia cuncta naturæ ſuz conuenientia, intra ſuum limitem continens. Exemplarem autem illum Platonici interpretantur, intellectum diuinum, non ipſum bonum, ſed bo-
ni filium, idearum omnium fontem: cum ipſo bono ſubſtantia vnum(ſi-
cut inter illos nonnulli affirmant) xarione autem eo differentem„quod
per eum Deus per ſe ſufficiens, ſeipſum explicarit in lucem. Ergo quia
exemplaris mundus idea idearum eſt, intelligibile quoque primum ciit,
&cætera intelligibilia in ſe complectetur. Quemadmodum mundus lic, omnia quæ ſenſum mouere poſſunt, ſuo ambitu continct. De quo vide Philonem ludæum libro de mundi opificio. In his verò meritòô miraremur Platonicos naturæ luminæ tam multa„ quæ etiam in noſtra religione valde
ſunt abdita, videre potuiſſe: niſi antea de cauſis diuinitatis in horum do- Grina abundè dictum eſſet
in præfatione:& cadem, aut ctiam quædam his
iſ adipfusdelint imodibin ytloc Alchum, idel on idtam aümitabitur: muuina miltas etic ddlau Kuiniote b! molohonumab eiſd hclocel. pnie feifediolis coiulcam erium gkadus Slcgh rum wogetatur in lis üitixcat,pniülque.
Eapliaumc nütura undmen Duu
K.
-
Uutalehj⸗ 2 uimmn 2 due Rciaunt. M Herinlu inante en, um ulen 2 Me umnnnn de

ITVſ A4db nem. 1 ☛ 3 nim len mn lenfüide t. u lieimeli a
leutilil 1 m ohinione coi 8— 4 u. 4 & udlehne ne hetein,
Dodin don
1 — e, vel etuan i aortem qran lülabotüen enlum ad l) adum lnrelln Klonls duj, quo exeicn nibus M M mMiicis. lah niuncte, locum u dt ratio cumg ltare non grſt, nib lluhr aduenient auente. G ormas ren naraliumaüt nilis diſtin H 1I Nam inumi
5
ad hunc a ½ Sit rationis din e obſeruat uæ pumatia belluis e t unis: dehe ſcurſu, ex mdem prmm tcitat noti σν vniuelſm, ncretis aut rüdbſtami’ wg modo accic t. aam iniumd rerum ſu* tias ſenbmi ſenfiles qu mmies qubu i imo, ſubſta t a numensuli nibus ſunt 1ααα. Qu ae obſeruan 1 apertius im Peetur excaht ac in ſenſun ☚½ entem ug terum omnn cr pilice cig inquit, om Ma qux unl nundum ſim ᷣllum reddelt dum, anima ei uncta um anens. Exe arrem aun uinum, non i †hen bomm um ipſo bone 9' bantin 4 ifferentem un explicant! eem. 6 ligibile up lue prune
none autem
nrelligibt — Quemd amim munlt ut. d 3 4 oo uo am au cot De b 6,0 Ina his v bretito m 7 . 11 teligiote
Aum eadem ig
DOCTRINAM PLAT. 38 diuiniora, animaduerti poſlent in antiquiore ſcriptore Mercurio Triſmegiſto, tam in Pimandro, quàm in Aſclepio.
14 Ratio in hominis intellectu veri cognitionem appetit: in eiuſdem volunta-
te, ad bonũ tanquã ad finem refertur. Vtque in veri contemplatione, intellectus non prius expletur, quã ad cauſam omnino primam aſcẽderit: ſic in bonis, volun- tas rectæ rarioni conſentanea, alia ex aliis ita ſemper expetit, vt ad deum cuncta referat. Idque eſt quòd Plato docet lib. 6. de Repub. vt res omnes ſine ipſius boni poſſeſſione inutiliter poſſidentur: ſic artium omnium cognitionem vanam eſſe, niſi ad ipfius dei intelligentiam referatur. Itaque humana mens ex naturæ ſuæ primordiis, in vtroque munere deum expetit: ſed contemplando in illo ipſum Ppulchrum, id eſt omnium quæ in naturæ vniuerſitate pulchra ſunt, fontem& ideam admirabitur: agendo vero, in eodem ipſius boni amore rapietur. Hæcque maxima vtilitas eſt ideæ boni: in qua exagitanda Ariſtoteles naturæ genius, re- pudiata diuiniore Platonis philofophia, ſudere videtur cap. 6. lib. i. Ethic. Alio modo bonum ab eiſdem blatonicis ſpectatur in perfectione cuivſcũque rei, hoc ipſo quod eſt. Quoniam omne ens ſicut eft particeps entis, ita quoque particeps perfectionis cuiuſdam:& huius quidem gradibus diſtinctæ, ſicut diſtincti ſunt entium gradus. Sicque ab eiſdem bonum enti æquale dicitur, ac vtrumque ho- rum numeratur in his quæ ſequuntur ad omnia. Quanquam boni& entis ratio diſtincta eſt, vniiſque magis abſoluta, alterius vero quodam modo relata.
Explicatum eſt Dialectitæ fundamentum, quod in ipſa natura eſt poſitum. Nunc in eadem breuiter colli- guntur ea quæ artis propria, ad Defenitionem, Diuiſionem Analyſin, Inductionem G. Raciocinationem pertinent. Ho- rümꝗ vſus varüs exemplis ex Platone illuſtratur. Cap. 5.
In dialecticæ elementis hoc potiſeimum Plato eſſe pu- tat, vt primum rei cuiuſque natura conſideretur, deinde ea qua illi accidunt. Quid autem vnumquddque ſit exquirit, vel ſaperioribus, dinidendo atque definiendo: vel ab infe- rioribus, retexendo. Ea werd qud accidunt e eſſentiis in- ſunt, vel ex iis quæ continentur, per inductionem: vel ex iis
quæ continent, per ratiocinationem. Vt meritò, Dialecticæ

35 ALCINOI INSTITVTIO AD has, diiudicandi& ratiocinandi.;3 Diuiſio quidem alia ge- neris in ſpecies ſectio: alia totius in partes, vt cum diſtribui- mus animum in eam partem cuius eſt ratio,& in alteram
cui perturbationes inſunt: hancque rurſum in eam in qua
iræ ardor exiſtit,& in alterã quæ cupiditates continet. Alia diſtributio eſt vocis in ea quæ ſignificantur, quando vnum & idem nomen rebus pluribus accommodatur. Rurſumque alia accidentium in ſubiecta, vt cum dicimus de bonis qua- dam ad animum pertinere, quædam ad corpus, quædam ex- terna eſſe. Alia ſubiestorum in accidentia, vt cum dicimu hominum quoſdam eſſe bonos, nonnullos malos, alios his in teriextos.“ Diuiſione igitur generis in ſpecies vtẽdum eſt al cognoſcendam rei cuiuſque propoſitæ, naturam, quam alſ- que definitione nemo poteſt conſequi. Definitio verd ex diui ſione hoc modo naſcitur. Rei definiendæ genus ſumẽdum e vt hominis animal: deinde hoc per proximas diſſerentias diuidendum, vſque ad ſpecies deſcendendo, vt rationis par- ticeps& rationis ex pers, mortale& immortale. Sic enin ſi proximæ differentiæ generi adiiciantur, ex iis hominis de-
nitio conſtituetur.“ Analyſis tres ſpecies habet, vnam qua à ſenſilibus ad prima intelligibiliaa ſcendimus: alteram qua progredimur ex demonſtratis& ſubdemöſtratis ad primas medioque carentes propoſitiones: tertiam ex ſuppoſitione al ea principia, quæ ſine ſuppoſitione ſumitur. Prima quidem & eiuſmodi:6Vi ſid pulchro qudd in corporibus cernitur, ad id quòd animorii eſt, progrediamur: ab hoc ad aliud qudd in vitæ officiis, inde ad id quòd legibus continetur: tandem ad eius immenſum pelagus: vt iis gradibus qudd reliquum
ſint rationes diuidendi, definiendi atque retexẽdi:& prater
Jp yſam modi. hppon ſint conſidefan yrioraprogfe- ſ oeſperuen unluun Con umuuli ſta iin ſaper mu qul ſner mo lne euum um ir ſnueri zon Au diuepe n, nuaun jmunt. nunitueſteryer iiun enunſ hünn ingentm luup'ſem dieryers uliune uer)⸗ at ad yſan naſtbna: 2
lauiſgalanſ n tyſun anbgaunr ulm mi aul nun an
anmg omnir ſ
Nlh. mgeling
3 deriila, Weiuaun dnp

VrIG hSon
muilen ai ha, te! oum dägrd g eſt ra nala lue run= in eama cupidi continen. nificanle zuanibn comme dur Ruſ um dicus de lau im ad caa„, qualu ccidenti& vt cumn onnullos& los aluuki ris in Sn vteum oßtæ, na am un qui. Defß ro wenau niendæ ꝗtas ſanini per pro⸗ Aas iiſe cendende.t ratini de œim ortale lin iciantur, Wis lonn
8.. es ſeecies Urt, un
a 4 ſcendi av:altaan — 72 bdemõ Atir al 1
ꝛtertiam e. bymiis
1
ne ſamutun rima ſul
DOCTRINAM PLAT. 40 eſt, hoc ipſum pulchrum, aſſequamur. ecũda ſpecies eſt eiuſ- modi. Supponendum eſt quod quæritur,& quæ illo priora ſunt conſideranda, eãque demonſtranda, à poſterioribus ad priora progrediendo: donec ad primum& id quòd in con- feſſo eſt, perueniamus: à quo rurſas ducto initio, ad id quod quærebatur compoſitionis modo regrediamur. Vt quæro, An immortalis ſit animus? Atque hoc ipſo ſuppoſito, inquiro an idem ſemper moueri poſgit: eõque demonſtrato, rurſus an quod ſemper moueri poteſt, idem quoque per ſe moueatur- Laque etiam cum demonſtrauero, amplius côſidero, an quod per ſe moueri poteſt, principium ſit motus. Atque hoc quo- que deinceps, an principij nulla ſit origo? Quod quidem ut ratum ponunt. Quoniam quod ingenitum eſt, idem quoque interitus eſt expers. A quo vt clariſeimo cum dutlum fuerit initium, demonſtrationem eiuſmodi componam. Si princi- pium, ingenitum& interitus expers. Principium motus quod per ſe mouetur. Quòd per ſe mouetur, animus. Interi- tus ergo expers, ingenitus œ immortalis animus. Ex ſup- poſitione verd Analyſis talis eſt. Quiſquis aliquid inueſti- gat, illud ipſum ſupponit: deinde quid ad ſuppoſitum ſequa- tur, conſiderat. Poſthæc ſi eius quòd ſuppoſitum eſt, ratio red- denda ſit, aliam ſuppoſitionem aſſumẽs, quærit vtrum quod prius ſuppoſitum fuerat, rurſus ad alteram ſuppoſitionem conſequatur: idemque obſeruat donec ad principium perue- nerit quod non amplius ex ſuppotione ſumitur. Induitio
autem eſt omnis ſecundum rationem via, vel à ſimili ad ſi- mile progrediens, vel à ſingulis ad vniuerſa. Vtiliſtima ve- r eſt ad excitadas notiones ab ipſa natura inſitas.N Oratio- nis eius quam propoſitionem vocamus, ſpecies duæ ſunt: vna

44 ALCINOIINSTITVTIO AD
quidem affirmatio, altera negatio. Affirmatio bæc eſt, Jo⸗ V
crates ambulat: Negatio hæc, Socrates non ambulat. In af. firmationibus autem& negationibus quædam eſt de gene⸗ re vniuerſo, altera de eius parte. De parte afhirmatio talis quædam voluptas bonum: negatio, quædam volußptas non boni. De genere vniuerſo afrmatio einſmodi, Omne tur- pe malum: negatio, nullum turpe bonum. Ex propoſition- bus quædam(ategoricæ ſunt, aliæ Hypotheticæ.(ategoni cæ, quæ ſimplices, vt omne iuſtum boni.) H Dpotheticæp qus vel conſecutionem, vel repugnantiam quandam declaran 10 Ratiocinandi verò artem Plato adhibet arguens& de monſtrans. Arguens quidem, ea quæ falſa ſunt interrogan do: demonſtrans autem, vera docendo. Ratiocinatio dl oratio in qua quibuſdam poſitis, aliud ab iis, vi tamu eorum quæ poſita ſunt, neceſſario efhi citur. Ratiocinations quædam(ategoricæ ſunt, aliæ Dypotheticæ: nonnullæ exil lis mixtæ.(ategoricæ, quarum tam ſumptiones quam con cluſiones,( ategoricæ ſunt propoſitiones. Hfypotheticæ, qu 22 Dypot heticis propoſitionibus cõſtat. Mixtæ quæ vtriuſqu
generis com plexio nem habent. Vtitur autem ille ratiocina-
tionibus demonſtrantibus, in dialo gis in quibus id agitu ſuam ſententiam explicet: probabilibus contra ſophiſtas& iuuenes: contenſioſis auts in eos Lui proprię contenſioſi din- tur, vt in Euthydemum Hippiam.(um verd categoni- carum ratiocinationu figuræ tres ſint, prima dicitur in qus extremum commune de hoc quidem eniiciatur, illi ver ſab- eſt. Fecunda, in qua idem extremum de vtriſque enuncia⸗- tur. Tertia in qua illud idem veriſque ſubeſt. Extrema dit
Propoſitionũ partes vt in hac, homo eſ animal, homin O
animal
nimabeii fem nterrogatiite
bmmſein dl
trgo oua ſn rullas nang 1 Jhhunii hjunuru lale don den 9) Lun Mniup Hnina natunnes autem hri muli 1 ſe ndnulnzu laij nalunhuber trem lhet,ne wuflneul hſun unman 7 Eypunmi ſun malun nurnouumin wee hü⸗ohne Gh unpotunaè. dhenun. Lui ann ti duua ii han urene 9 läm yun⸗ runfäh ſim namn uonue eth nſeuion nungho taiun

tn
Nibus n Jam ag
De pa= fumain 110, Ju¹ Sn volapta aatio ei—* odi, Omm bonun.r bropoſt le H)& etica.(an n boni. ³ pethei ntiam 4 dam delu to adbt= arguen que fal unt inm docend Katiachu tis, aliu O is ul o efhcit& Ratuunl T)po the r:nomnlia tam ſun aones qunn vßtiones. M pothaui — Iat NMAI jut um Witur au wrilè un 1
U
5 zlilibure ra ſophi 109
„ 7 qui propi ntenſgy
„nree S ulasn „ngie r 1 Laloghs 1 d
.. ippiam.(m verhta 1 4 res ſint, pris jcitunn ddem enũci wiliuen
M
pomo el an M
do enul aerffemd
16
DOCTRINAM PLAT. 62 animal, extrema appellamus. Atque in prima figura Plato interrogat, itemque in ſecunda& tertia. Et in prima qui- dem, ſic in Alcibiade luſia, pulchra ſunt: pulchra bona:iuſta ergo bona ſunt. In ſecunda, vt in Parmenide, Quod partes nullas habet, nec rectum, nec rotundum eſt. At quicquid fi- gur eſt particeps, aut rectum eſt, aut rotundum. Quòd ergo
partes nõ habet, figuræ nullius eſt particeps. In tertia ſic eo⸗
dem libro, Quod figuræ eſt particeps, quale eſt, quod figuræ particeps, finitum. Quod ergo quale eſt finitum eſt. Ratioci- nationes autem Hypotheticas interrogatas ab eodem li- bris multis deprehendemus,& maximè in Parmenide. Si no habet partes ipſum vnum, nec principium, nec finem, nec medium habet. Si neque principium, neque medium, neque finem habet, nec extremum habet. Si extremum non habet, neque figuræ vllius eſt particeps. Ergo ji non habet partes ipſum vnum, nullius higuræa eſt particeps. At in ſecunda figu ra Hypothetica, quam plurimi tertiam nominant, in, qua ſcilicet medium commune, extrema vtraque ſequitur, in hunc modum interrogat. Si non habet partes ipſum vnum, neque recti eſt neq rotundii. Sifiguræ eſt particeps, aut certis eſ, aut rotundi. Quare ſi partes nõ habet, nec yiguræ vllius eſt particeps. Quinetiam ad tertiã iguram(quæ nonullis ſe- cunda eſt, in qua commune extremum reliqua duo antece- dit huius interrogationes in Phædone ſic reuocari poſſunt. Si ſcittiam ipſius æqualis adepti, nunquã obliuioni tradidi- mus profecto ſcimus. Si autem obliti ſumus, recordamur. Mixtarum quoque ratiocinationum meminit, earum quidè quæ ex conſecutione aliquid efhiciunt, hoc modo. Si vnum totum eſt& finitum, hoc principium& media ſnbenss

——
.— ——
—————
tione euertunt, diſferentia ſunt ex eo ipſo conſiderandæ. u Quando quis igitur perſpectas habet animi facultates ho-
43 ALCINOI INSTITVTIO AD
Verum igitur conſequens. A liarum autem quæ ex conſecu-
4
minumque diſſerentias& orationis formas, quas varii Variè accommodet, acutéque ſontit, quls, quibus rationibu & cuiuſmodi perſuaderi poſiit: hic ſi naltus fuerit occaßo- nem ad vſum accommodatam, perfectus erit orator: eiuſqus Rhetorica, ſcientia bene dicendi merito nuncupabituxr. u èo. phiſmatum quoque& captionum rationem, modi propin intueamur, in Euthydemo à Platone ſignificatam deprelts demus. Si quidem eo& quæ ſecundum voces,& quæ ſeci. dum res ipſas ſophiſmata committuntur, horümque expli
cationes indicantur. Atque etiam decem(ategorias tun
in ipſo Parmenide, tum in aliis Dialogis quaßi adumbraui. Notationis verò formam vniuerſam in(ratylo eſt comple xus: 3 Et plane hic wir admirabiliter perfectus in deßnimn doe diuidendo: quæ in illo wim Dialetticæ maximamle darant. In iis quæ in Cratylo traduntur illius mens eſl eiuſ modi. ¹⁴ Quærit naturdne nomina conſtent, an inſtitutin- ne. Atque ſtatuit, quod in ipſis nominibus reltum eſt, iiu Ritutione conſtare: non tamen omnino, neque vt ſors tulin ſed ita ut eiuſmodi inſtitutio, naturæ rei ſit conſentanes. Non enim eſſe alind nominum reltitudinem, quam inſtiu
tionem, cum rei ipſius natura conuenientem: neque quamli-
bet inſtitutionem ad reltitudinem nominis ſatis eſſe: nequs verdò naturam, aut in hac brimum vocis ſonum, ſed quod ex vrriſque compoſitum eſt: ut quoduis nomen ponatur rei fa- miliare& proprium. Non enim Fi uodlibet nomen ad rem
1. ö
habens, figuræ etiam erit particeps. Ierum autem antecedas
D unii ema nomen ecut Iſ C. Quare nol ſel loudtuj vero eiiu mun 1 niuüſſur mmnen te nugliur uſi mnuuraliquuj nina uniruen ni luimeniun fl uuteconſe anu& hjſen dolenaao dſc um genadm hoc r wenme To Ihuhjyro. Jummunth nnuauloru lichauum, unum Uxliun niar laleli⸗ lannnanra 4
miſ tecuyt
lalayne

VrI d M. „Fera auten antaag m aule lue ex donſ ex eo b eo tonſcberant dabet afi fauultan onis 1= u, aua 1
kit 2914Nb,.„ lit,uſ lbus ratan Hic ſi ms fuerit an erfecku toruma
merito& habitn
b b
am rati u, mad 1
ato 1 2 1 catam m undum& es, G u ittuntu„orumaun tiam det&(ategni Diulogi Maß alnia e ſamn Don m biliter 5 Wlu nsn m Diale Mie maxina radantu Wusmens, nina conſ&e, an in vominil wectumg omnino, i A ſnn naturc Te A conſeuus reclitudi e uam conuenient W nechue 1
1 p
„mim. A's bſ zem nomin un
—
1 vocus n Ih ſe oduis nom
un ſi quo d
1 1 4 tun a'omend
DOCTRINAM PDLA T. 44 quamuis temerè adhibeatur, rettꝰ ſignifcat, vt ß homiini nomen equi imponamus. Si quidem loqui allio quedam eſt. Quare non quouis modo quis loquatur, rectò loquitur:
ſed ſi loquatur ut rerum ipſarũ natura poſtulat. Quoniam
verd eius muneris quod in loquendo verſatur, pars quædam eſt rei cuiuſque ſuo nomine expreſtio, vt orationis pars ip- um nomen, reitè vel non rectè nomen imponere, haud ſanè cuiuſlibet inſtitarionis erit, ſed eius in qua nomen cum ipſa re naturali quandam cognationem habebit: isque reclò no- mina inſlituet, qui eiſdem nomini naturas exprimet. NNam rei inſtrumentum nomen eſt, non quodcunque ſortè datum, 5. ſed naturæ conſentaneum: eodémque res inter noscommuni- aamus& diſcernimus. Qug fu vt inſtrumentum ſit,&* docendæ& diſcernendæ cuiuſque rei naturæ accommoda- „ 1* 1. tum: quemadmodum textoris radins, telæ. Ad dialecticum „“) e„„],. hoc etiã pertinebit, nominibus rectè vti. Vt enim radio tex- tor vtitur propriam eius funclionẽ agnoſcens, cii illi faber 8„. ſ/ 1.... efformauerit: haud ſecus dialecticus nomine vtetur, quod no / ₰ 3 2 4 3 —,. mini author ut decet efnxit. Etenim clauum conſicere fa-
4 7 3 8 2 4 4 bri eſt: eo autem rectè vtigubernatoris officium. Sic quoque
nominum inſtitutor retꝰ nomina ſtatuet, ſi id fecerit quaſi praſente dialectico, vt eo qui perſpectas habet rerum ſubie- ſtarum naturas. Atque id quidem qudd dialecticum, ad huc modum ſit deſcriptum.
la. Carpentarij Commintarius in(ap. 5.
1 In prima philoſophiæ parte quæ eſt de diſſerendo, ſiue de methodo inugſti- gandæ veriratis& diiudicandæ, videtur noſter Alcinous magua ex parte Ariſt. potius ſectari quam Platonica:& cum vtriſque Stoica frequẽter permilcere. Idq; quoniam, vt in præfatione dictum eſt, partis huius ad vnius artis formam reuòo-

—3ſſhͤ88ö8ö8ö—88888—88—ͤ3ſſſͤſͤſͤſͤſͤſſͤſſ
45 ALCINOI 1NSTITVTI10 Ab
catio, præceptorumque quaſi in vnum corpus collectio& henam ex relat ione ad certum finem, apta diſtributio, Ariſtoteli hen propria eſt. lau vix blato quicquam ſibi poteſt vendicare præter dilhen a Direeee ann dins Dialogis multa ſunt,& preceptorum vſum, frequentibus exemplis in eiſdem i luſtratum: qualia ex illo Alcinous plera que hoc capite commemorat. Primum verò conſti. tuendum, eſt quod ex capite ſuperiore debuit intelligi Auic arti ſubiectam eſſe in natura rationem, quæ eiuſdem præceptis excolitur tam latè fuſis in omnem partem, quam latè diffuſus eſt illius vſus: in guo alius alium„Vel ſolius naturæ præſtantia, poteſt vincere. Nam cum eidemil latoni, ars omnis bene agendi, vel cfficiendi conſilium quoddam ſit: quicquid eſt in quo nonnulli inter alios er- cellunt, id aut iam arte aliqua com præhenſum eſt, aut gertè eiufmodi vt ad eam poſſit reuocari. Si quidem in illa præſtantia& ingeniotum excellentia aut ar- tis iam inuentæ& cognitæ vſuque excultæ, effectus quidam eſt, aut id ipſum uod arti non dum natæ poteſt eſſe pro exemplari, ſi acceſſerit diligens eorum hominum obſeruatio, quorum ingenia illam naturæ excellentiam ſunt adepta. Sic enim natu ra arris exemplar& ipſa ars naturæ perfectio eſſe dicitur: quan- quam non vna& eadem ratione. Porròâ omnibus conſtare arbirror, alium eſſe ra- tionis vſum in populari ſermone, alium in accuratiore philoſophorum doctttina quæ ad rudium captum non ſolet ſe omnino demittere. Quoniam, vt plato ait in Timæo, cum de re firma, ſtabili& mente compræhendenda diſſeritur(apud eruditos preſertim) ſtabiles quoque& immutabiles,& quam maximè fieri poteſt, inexpugnabiles rationes eſſe oportet. Cum autem de ipſius rei firmæ ſtabiliſque ſimulachro diſputatur, has veriſimiles eſſe ſatis eſt: quæ ad ſuperiores eo modo ſe habent, quo imago ad ſuum exemplar. Atque vt Ariſt. ſcribit lib. 1. Ethic. Ip- ſum accuratum docendi genus non eſt in omni re, nec apud omnes ſimili modo poſtulandum. Tamque turpe eſt mathematicum popularibus rationibus vtemsè, probare, quam ab oratore neceſſariam rationẽè requirere. In quo non ſoliusin- nentionis, aut delectus argumentorum ſingulorum, diſcrimen eſt, quod Theſſa- lus paſſim videtur arbitrari, ſed eriam collocationis, huiuſque rurſum duplicis. Cuius ſcilicet pars prior ſingulis quæſtionibus tranctandis accommodata eſtpo ſterior verò doctrinæ perpetuitati, in diſtributione multorum ad candem quæ- ſtionem, vel certè(ſi quæſtionum varietas eſt in re vnius generis, vel in affectio- nibus ad idem genus ſubiectum pertinentibus) illorum omniũ ad eundem fnè pertinentium. Ex quo apud Ariſtotelem profecta eſt vniuerſę artis diſſereudi di- ſtributio in duas partes, vel potius in duas integras artes, vnam Topicam, alte- ram Analyticam. Quæ apud eundem non modo ſuis finibus tam manifeſtè dif- ferunt quam opinio& ſcientia: ſed etiam argumentorum inuemione atque de- lectu, horumque collocatione: non ſolum ea quæ ſingulorum argumétorumel. ſed& altera longè præſtantiore, per quam intelligitur, in diſſerendi perpetuita- te, quid de multis ad eandem rem pertinẽtibus, debeat eſſe primum, quid poſtte- mum, quid inter hæc intericctum. Sicut in huius doctrina facilè animaduertent qui præcepta de haccollocatione& methodo quæ in Topicis lib. 3. traduntur, cum iis ſedulo conferent quæ permulta, illiſque longè exactiora, artis Analyti- cæ parte poſteriore ab codem explicantur. Nam ſicut à nobis in Animaduerfo- nibus Dialecticis dictum eſt,& in præfatione Logici Organi pluribus expoſſti-, ca quæ priore parte eiuſdem artis Analyticæ de argumenti delectu& colloca- ti Re traduntur, vtriuſque artis, Topicæ, inquam,& Analyticæ, communia funt, ſed certis de cauſis(quæ illic à nobis ſunt redditæ) ab Ariſt. cum parte poſteriore coniuncta. lam verò præter illam collocationis perpetuitatem, quæ propria eſ
—
nedadi qüenelii ces terum notiodes Afallo indu(tione n dus it dehnitlomt dribuirſic in coh det ad namn qul e que comtinent nalfus, Wæ dro Kionum ad eandenm feninettum Qu oulisaccommodatt rerd oblewandume de dingue rocibus cuini ptimum do taudi,quutum de/ zauiul, f in princ Hrgodiſqxendi atsi Kquonodo comp telabiegatrackando, dem nequatum ſcien
ikorelis Merpretidus
lobylie jats an huius zaodisdica lont in h ¹ Locusblatonis et disde Vuidos Kine aorn eaaK gu Rua qrerARA ſe. Irdo dllocn tilim luſditui ſole degeuele ſubiecho, dun, qia eſt yel ſ ruur ſutncene(yte neipiendum, none urſue qua nö poteſt erin grikait cap.. Kuitt gtranrum,g 3 Rie duilonis non bamih panition zatuieiene deridit in po⸗
A em tl. Mlenus pere

ITVvIE, b z collecti
ꝛom Lene pro=. 4 Ar la preceg, ei us exemp
0.
t Ulich nrellig Aeaniluhi—
,. dos un 5— airdeneaa uet uf limer aln
àclt,aut= eiulmodina 4 ingente excellemu a „efectus meſ, au it uplati, ſiſ f= ſerit dilgeun m naturæ.½ zentiam(unaat aturx ped elle diciuu g Idus confta x ccuratiore& Afophommaat demitten ☛'oniam, uh comprah K= ada diſferiu ſtabiles,& a warimskein autem de i*σ 5 rei ürmæ tuii ſartis eſt: qu e ſupetiomawr tque vt Ar iibit libk- mni re, nec& α omnesüalnn icum populſtt aus rationuri onẽ requirt.= n quo rartus gulorum, di im deneft, xalt [ocarionis,] ⁵ aue rmni bus trancta Piccommota iburione m Ma imadennic eſtiare vnit ☚ neris, relu ribus) illoru a raniũ ad euitt rofecta eſt vn uanisdilme sintegras ant enam Tohin n modo ſuis! Mus um mni anuuentionei mon zrounin aatelligicnt, Rlernü ibus, debeat e 1₰ manh a huius doctr eae eihn un 4 nnub
—
argumentot X
ea quæ ſingu
ndo quæ in 1 llifque longè dan ola, „. Nam fcut à ione Logici O us llesuga ticæ de argum R 9 auam,& Ana M.; cddnæ) ab A M —„ f tionis perpetu- ⸗
ditroralimni
DPDOCTRINAM pPLAVT. 46
methodi, quis neſcit ad quæſtiones ſingulas rationis vſum adhiberi, vel ſimpli- ces rerum notiones definitione& diuifione explicando: vel in coniunctis verum Afalſo inductione nonnunquam aliàs verò ratiocinat ione, diſcernẽdo? De qui- bus vt definitio in ſimplicibus multa in vnum colligit, diuiſio vnũ in multa di- ſtribuit: ſic in coniunctis inductio ex multis quæ comtinentur, progreſſionem ha- bet ad vnum quiddam quod continet, ratiocinatio verò ex iis quæ continent, ad ea quæ continentur. Quæ cum quatuor fint, iis ab Alcinoo quinta adiicitur A- nalyſis, quæ à nonnullis ſtatuitur in perpetua collocatione, vel multarum quæ- ſtionum ad eandem rem, vel multorum argumẽtorum ad eandem quæſtionem pertinentium. Quanquam hic etiam ſimplicibus notionibus& quæſtionibus ſin- ulis accommodatur. De qua poſtea hoc ipſo capite pluribus diſſeretur. Nunc verò obſeruandum eſt ab Ammonio, Commentario in præfationem Porphirij de quinque vocibus, Dialecticæ Platonicæ, quatuor tantum potiſſima capita conſtitui, primum de definiendo, ſecundum de diuidendo, tertium de Demon- ſtrando, quartum de Analyſi: præterita inductione, quæ quinto loco ab Alcinoo ponitur, etſi in principibus diſſerendi inſtrumentis non admodum neceſſaria. Ergo diſſerendi ars, illa ſiue quatuor, ſiuc eriam quinque, ſuis præcęptis inſtru- et,& quo modo componenda fint, docebit. Quibus ſingulæ ſcientiæ in ſuo gene- te ſubiecto tractando, vtentur. Quæ quoniam hæc illis ſubminiſtrat, idcirco ea- dem reliquarum ſcientiarum miniſtra appellatur. Vnde nata quæſtio, quæ ab A- riſtotelis interpretibus variæ diſputatur, vtrum hocartificium diſſerendi phi- loſophiæ pars, an huius inſttumentum tãtum debeat nominari. De qua vide quæ
à nobis dicta ſunt in præfatione Logici Organi.
2 Locus platonis eſt in Phædro, quem exr illo Cicero vſurpat lib. 1 de Officiis, libris de finibus,& in Oratore. Aliſtoteles lib. z. Analyt. poſt. de re ſimplici duo quæri ait, an ſit,& quid ſit: ſed primum an ſit, deinde verò quid ſit. Quoniam fru- ſtra quæritur de re aliqua quam naturam habeat: ni ſi prius eam in natura eſſe con ſtet. Ergo vel locus Platonis imtelligendus eſt in diſputationibus quæ frequen- tiſſimè inſtitui ſolent de rebus quas cauſa eſſe conſtat: vel in ſcientiis& artibus de genere ſubiccto, de quo, vt idem Ariſt. ait cap.*.lib. v. Analy. poſt. initio ponẽ- dum, quia eſt. Vel ſi hoc quoque transferre volumus ad ea de quibus adhuc dubi- tatur, fint nécne(vt de inani& infiniro in phyſficis)in iis etiam à definitione erit incipiendum, non ea quæ naturam rei doceat, ſed quæ vim nominis interprete- tur:ſine qua nõ poteſt de re ſubiecta, vtrum in natura ſit, ſine errore iudicari. Sic enim Ariſt. ait cap. 7. lib. z. Analyt. poſt. neminem de eo quod non eſt, ſcire poſſe quid ſit, ſed tantum, quid aut oratio, aut verbum ſigni ficet. 3 Hic diuifionis nomine complectitur non eam modo quæ in genere propriè dicitur, ſed& parritionem totius integri, quam cum illa in argumentandi legi- bus confundi Cicero vetat in Topicis. Id autem fortaſſe facit Alcinous ex co quod Plato ſcribit in Politico, quicquid alicuius ſpecies eſt, ciuſdem quoque par- tem eſſe. Galenus verò obſeruat hb. 6. de decretis Hipp.& Plat. quanquam non omnis pars ſpecies dici poſſit, à Platone tamen rationem, iram& cupiditatem, modo partes, modo ſpecies animi appellari: vt hoc loco partitionis exemplum propoſitum, diuiſioni quoque poſſit accommodari. Niſi mallis diuiſionis eius quæ propriè in genere dicitur, nulla hic exempla proferri, ſed ea reiici in ſequẽ- tem locum, in quo de cõparatione diuiſionis cum definitione diſſeritur. Quod verò diſtinctionem vocis multiplicis, diuiſionem etiam appellat, id facit apu- gnante Georgio Agricola& in eo ipſo Boetium leuiter exagitante lib. j. de Dia- lectica inuentione. Keliqui duo modi, accidentium in ſubiecta& ſubiectorum K iij

47 A LCINOI INSTIT. DSG LAL. in accidentias ita funt intelligendi, vr non p ropriè accidens in fubiecta„ vel ſub- jectum in accidentia diſtribuatur(nec enim hoc abloluts Categoriarum diffin- ctio permittit) ſed accidens in accidentia,& ſubiectum in ſubiecta: accidentium ramen ſab alio accidente communiore contentorum differentiæ petantur à ſubiectis, ficur& ſubiectorum, contra ab accidentibus. De iis plura fcripta fumt à Boetio lib. de diuifione. In exemplo autem de diuifione bonoru, quod hoc lo⸗ co proponitur, multa quidem ſunt ad comparationem Elaronis cum Ariſtotele pertinentia: ſed ca commodius e xplicabuntur in tertia philofophiæ parte, de vi- ta& moribus, commentario in cap. z0.libri huius. 4 De vtiilitate, quam diuiſio ad colligendam rei cuiuſque naturam affert, mul- ta ſcribit Plato in Politico. Idemque in Sophiſta negat quemquam poſſe laten- tem rei vllius naturam diſcernere, nifi in ea ab aliis diuidenda fit exercitatus. De differencia verò quæ adiecta geneti defnitionen perficit, ſic loquitur extte- ma pagina Theereti, Si differétiam cuiuſque accipias qua ab aliis eſt diſtinctum, deßnitionem vt quidam tradunt, acceperis. Quandiu vero com mune aliquid attigeris, illorum definitionem quorum communitas eſt,habebis. Ariſtoreles lib. z. Analyt. poſt. definiendi rationem diuiſione plurimum adiuuari fatetur quòd per eam omnes differentiæ rei propofitæ conuenientes colligi boſſint, de- finitionem tamen ratiocinarione per diuiſionem facta, omnino concludi poſſe negat. Quod hac aut nihil prorſus efficiatur, aut id poſtuletur quod in quæſtio- nè eſt poſirum. Idémque exactius hanc comparationem explicat cap. 14.lib. eiuſ- dem, vbi oſtendit etiam ſi breuiſſima definitio ea ſit futura, in qua primo loco ponitur proximum genus rei definiendæ(ſic enim minus erit laborandum in colligendis intermediis differentiis) aliquando tamen eſſe neceſſarium afupe- iore remotioréque initium reperere: nec tum vllam ex intermediarum diuiſo- num differentiis ad rem pertinentibus, pretermittendam. Quod cum faciemu, plurimum intereſſe vult quo ordine fingulæ diſponantur,& quæ primo, quæſe- cundo loco conſtituantur. Atque cum in definiendo cauendum ſit ne quid pre. termittatur: eodem loco ſcribit id propemodum ſola diniſione prærſtari. Quo- niam, inquit, poſtquam primo loco genus acceptum eſt, ſi quis non proximam diuiſtonem accipiat, ſedad inferiorem aliquam tranfiliar: in partes diuifions non cadent omnia quæ ſub genere conrinentur. Vt ſi quis animal diuidat ines, qux alas habent perpetuas continuâfque,& ca quæ diuiſas: non comprehendet omne animal, ſed volucrestantum, quarum hæ ſunt propriæ differentiæ, in quas non omne animal cadit. Quod idem in aliis gencribus eſt dicendum. Id vero eſt diod hoc loco Alcinous precipit, de genere per proximas differentias diui- Gendo.
Käſe miltm U, tne muu Ini. Auye. anbi gue hn nun uel potius nili factbnr uaneguiln
9 3
benj NA Niaculu
G hoe ſeecan din eraun ul,g authi Ui maari
— ſanſanenn

vOcr Lar
Dle a cci— 1 2 ala
Aoc abſo—. cabo dn
4
aludiecn mui — megor 1
⁴ᷣ bieGta. 1. elentle petau
ublectumn Renorufß
3 1 4 4
AA 1 en
s lun lim rin farr ds cumm Auin ln ter ti glophie nun alins.
n tei cuid anunamaknn ulla neSa iuquam dollen Alils A nda, ftterela tione ſAn, ſiloqpimte accipias ☚ aliseſt üüfmn 48. Qundf to commune; mmunita abebis. Auih iſione pli um um adiu ix conuet m Scolligipolk onem facti&☚ mino couchulh aut id pq ur quod uam parationet:= licat caysaih itio ca ſit ſna, in qua aumn ſic enim Mua erit ladoraa ando tamé= neceſſuntnas um vllam ☚ mecdiantun termittend ta Vod caans e diſponatt 1Kqurptan finiendo ch.— um ft w w um ſola Erone pretat acceptum] quis nonhun um tranſ e inpattes lu
vur. VtfH4& auimal Gutt gux dit n non comyttt
Rp differenden
nciib&.„dicendun Lper pn Atus dicfereaau!
Regis Senatu, P. C.
lacobus Carpentarius. S.
Equens diſputatio de methodo, Ornatiſ⸗ S) ſmè Humanißimè Memmi, antè an-
,h ˖, e ſe, caſtone. ex noſtris i = nos octo neſcio qua occaſione, ex noſtris in ☚ G 8 X₰* I S. 2)
G)) authorem hunc Commentariis ſelecta, ſe-
neris. Quare aquum viſum eſt eandem nunc ſuo loco, me-
Sciebam equidem tibi multis honoribus aucto, grauiora de- beri: ſed piaculum erat ſemel conſecrata, alio conuertere: hoc opere confecto, cum iam cogitare inciperem de no- ſtris in Lucretium diſquiſitionibus, quæ, vt ex ſequentibus intelliges, te authore ſunt inſtitutæ, ſperare auſur ſum, fore vt in his quas tibi iampridè vouimus, cumulatius aliquan- do ſatisfaceremus. Modo nos non ſolum fauore tuo ſed tuis

b òd ut facere we
42 authorem vigiliis Vuuur,n. S multum tri⸗
buis, ſic cer mprimis exornauit, O i g. In quo diu vius .„ 7 3
niſtr per 29 perpaucos habes pare
cum extulit, 140.
Vale.
N W4
Aus cont
loente luui nigselt Diær wonaaligud Atiſt. tmaundzocabule intelgönno moc hlins ſerloco l dolmusde quæſtion noſer, ſontra omne dandaiggitz wetd can laeme dll

ru.(4 vu fumn 18: AMut multumg Quimi Keih.ah in=— digntai b Dares u uodun
1
IACCARPENTANII
de Analytica methodo,
prima digreſſio.
N LOVA D ISA PV I 4 7 IO NA duæ, contra Theſſalum A cademiæ Pariſienſis methodicum,
AN EIA SIT VNICA, I N LAyrA S EM- per 4 gen 8 alibus ad ſpecialia deſcendamus.
S= Nalyſebs vocabulum, cùm de methodo agitur, doctrina Ariſtotelica magis quàm Platonica nobilitatum eſt. Siquidem ab eo Ariſtòteles A- S nalyticä inſcripfit vniuerſæ artis diſſerendi par- A tew preſtantiſſimam: quam in priorem& po- S) ſteriorem diſtinxit, arque libris quatuor eſt cõ- AS= plexus: quibus, meo quidem iudicio, apud intel- ligentes nihil eſt in Logico organo admirabilius. Platoni verò fami- liaris magis eſt, Diæreſis: cui ex altera parte Sintheſin opponit: ſicut nonnulli apud Ariſt. Analyſi, Geneſin. In quibus primùm nobis ob-
ſeruandum vocabula hæc, Analyſin, inquam, Geneſin, Diæreſin&
Sintheſin, nõ vno modo apud veteres vfurpari. Ideòque eorum mul-
tiplicnas hoc loco diſtinguenda, vt hac perſpecta ſine errore iudicate
poſſimus de quæſtione maxima: quam quidam contra Ariſtotelem, imò verò contra omnem antiquitatem, explicarunt, vtrum in omni- hus artibus vnica methodus conſtituenda? De qua nunc paucis liceat cum illis agere: diſſeretur autẽ de eadem alias in Logicæ artis deſcri- ptione, pluribus: vt intelligant, non quod aiunt, idcirco nouam hanc, quam moliũtur, operis effigiem à nobis damnari, quòd opus nullum
2
vnquam Methodica Ariſtotelis regula confecerimus, nunquam ab
— 5

31 ALCINOI INSTITVTIO AD
aliis factum conſiderauerimus: ſed quia in rebus omnibus nobis e. terna& ſancta eſt antiquitatis authoritas: nec vt ab ca facile deſiciꝛ. mus permittit, pudor fortaſſe ſubruſticus, ſed vt arbitror minus re. prehendendus quàm horum contra bonos ſcriptores omnes, conſi. dens audacia.
rahſte ANALISIS, Vt intelligi poteſt ex Ariſt. 2n.hb Ehic. peri
aud.„net ad Geometrarum deſcriptiones: in eiſque ſigniſicat reuocationẽ eius de quo quæritur, ad principia in ſuo genere omnino prima, per ea quæ intermedia ſunt. In quibus nullus gradus ſine vitio prætet- mitti poteſt. Hinc ab eodem tranſlata ad artem demonſtrãdi: quam
nium exactè tractandarum regulam continet, vel ſola inſcriptione indicaret ſe maximè Geometras imitari: vt exactiſſimos artiices& valde Methodicos: tales enim hos cum antiquitate exiſtimabimus tantiſper dum ex eadem impudentiæ ſchola, plauſtrum animaduer- ſionum in illos expectabimus. Quanquam verò Ariſtoteles eandem nonnunquam appellet artem demonſtrandi: non eſt tamen fortaſſe omnino idem quæſtionis propoſitæ Analy ſin facere,& eam perſui cauſam demonſtrare. Analyſin enim facit, qui ab illa deſcenditad proximam cauſam, ab hac ad ſecundam, indẽque ad tertiam: donec ad prima omnino peruenerit: in quibus animus conquieſcit, nec am⸗ plius priorem cauſam inquirit. Demonſtrat verò, qui à cauſa natun prima, reſurgit ad proximam, indéque per intermedias, ad quæſtio- nem propoſitam: ſicut in explicatione ſecundi exempli notari hoc loco in Alcinoo poteſt. Qui etiam ſi cum priore ſuam Analy ſin per. ſequente, commune habeat ſpatium in quo verſetur, nempe id omne quod inter quæſtionem& cauſam in eo genere primam, eſt intetie- Ctum: ratione tamen ab illo non minus diſtinguitur, quàm is qut per aliquod interuallum aſcendit, ab altero qui per idem deſcendi. Sicque Ariſt. cap. 3. lib.3ʒ. Ethic. deliberationem in iis quæ ad mores pertinent, cum actione quæ illam ſequitur, comparans, ait eam Geo. metrarum Analyſin in deſcriptionibus imitari. Quoniam pro rato poſito fine(neque enim de hoc vult deliberari) inquirit quomodo ad eum perueniri poſſit. Quod ſi compluribus rationibus eum pr- rari poſſe conſtet, tum qua facillimè& optimè poſſit, inueſtiget: Sin vna via, quo modo per hanc: ſdque eouſque faciat, donec ad pti- mam cauſam ventum ſit, quæ in inueniendo eſt poſtrema. Aqus actio contra, primum excitetur,& per eoſdem gradus in finem de- ſinat, qui in deliberando primus ponebatur. Hæc mihi analyſeäs prima vis, in diſſerendi arte apud Ariſt. eſſe videtur. Quod nomen poſteâ nonnulli in ea etiam methodo vſurparunt, quam in colligen-
-— ‿ ☛———
inde Analyticam appellauit. Vt in explicatione cius, quæ artium om.
z3 lelnnitione lde deſceolum omner rerunt,non Na irnibus âblaton mimadertonti coloco liærelin zecnitiohis olli ulle el efeckum uunquc dius ba dun totits integt les quulii intern fagula mmilias d lumgue hæcin att maad eodem appel earziociationis, bosuem Analyſe ſterires facilé ade liletensiartem tra etumſ fucilé ſitdi readit Alenllidus baülidesſcharan, an Naries o tett:nil eadem! ab hac ad maxim hiica quoque eſ wodo Natonis d nhyli reuocari, rianabteujus pet losexeodm guibd cl tulnga t part egqudt negrume megarint lignihc megrunſcenin nistgeus nniber e m bütkenn lnewiin er ſenein— Haud di 46 ele, plieite w n bel VA ledeſe ein
lulii augenen

vTI AD
ain reh mnibas dii as: nec Jeakacle us, ſed durot wida
nos ſcri,— 8s omues en
Aiſt. C— id. Büie eiſque licur reueen a0 genete minopiim llus gra= ſnevitio n adatten M vonſträui licationc qux znim rontinet— lola inlcij ni: vt ex mos anin m antiqtt x exiſtimht ſchola, o trum amima quam veh tiſtotelesen ſtrandi: t⸗ eſt tamea Analyſinee, Kemg n facit, Cim billadelcn im, iadess ud tertimis us animuaquieltxaa onſtrat ve qui delum ue pet iate edias,doi de lecund= mpli tom cum prio zac Auſ in quo vet*, nemfeit in eo genet A mam. cti ninus diſtit un zur, quunl ab altero qi eidem b iberationct i iis duri⸗ quitur, cot umsim dus imitari 2 aonümfe lt deliberatit uin 69 omplutibo d enba
zſſit, Iobo- mè X optin ¹ 4 tdourd jque couſqu& 1abn“ 2
DOCTRINAM PILAT. 52
da definitione idem præſcribit cap. 14. lib. 2. Analyt. poſt: indéqu deſcenſum omnem à generalibus ad ſpecialia, Analyticum appella- uerunt, non valde repugnante me. Vt hoc nomine, de duobus or- dinibus à Platone laudatis in Phædro, alterum complectamur: quem animaduerto Ariſtoteli in docendo valde familiarem. Quanquam hic eo loco diæreſin potius quàm analy ſin nominet, ex eòque concludat definitionis colligendæ rationem diæreſi valdè adiuuari. Ex quo for- raſſe eſt effectum, vt nonnulli diæreſin ad Analyſin reuocarint, il- lamque huius partem quandam fecerint. Eſt etiam Analyſis quæ- dam torius integri in particulas vltimas, per partes principes, aut a- lias quaſuis intermedias: vt cum ciuitas in ſuos ordines, hique in ſingulas familias diſtribuuntur: vel ratiocinatio in pronunciata, rur- ſumque hæc in attributum& ſubiectum, quæ inde Analyſeos extre- ma ab eodem appellantur cap. 1. lib. I. Analytic. priorum: quòd in ea ratiocinationis, per media pronunciata, analyſis deſinat. De tri- bus autem Analyſeos modis qui nunc ab Alcinoo notantur, duo po- ſteriores facilè ad eum referri poſſunt, quem de Mathematicis ad diſſerendi artem tranſlatum eſſe voluimus. In primo, hæreo. In quo etiam ſi facilè ſit diſtinguere gradus quoſdam per quos animus aſ- cendit à ſenſilibus, ad ea quæ omnino corporis expertia ſunt,& à ſenſilibus ſeparata, per multa intermedia: vix tamen in Ariſtotelica aut Platonica loquendi conſuetudine, Analyticum hoc videri po- teſt: niſi eadem ratione à rebus ſingulis ad notionem ſpecialem,& ab hac ad maximè generalem, in abſtrahendo facta progreſſio, ana- lytica quoque eſſe dicatur. Quod ſi admittimus, quis non videt non modo Platonis diæreſin, ſed etiam huic contrariam ſintheſin, ad a- nalyſin reuocari? Sed de huius nominis varietate fortaſſe plus ſatis: reliqua breuius perſequamur. Geneſis, originem ſignificat rei alicu- ius ex eorum quibus conſtat collectione atque vnione: ſi modoò illa eſt eiuſmodi vt partes habeat. Et quia totum dupliciter dicitur, nem- pe quòd integrum eſt,& quòd vniuerſum: idcirco illa cum de ordi-
ne quæritur, ſignificare poteſt progreſſionem à partibus ad totum
integrum(ſic enim partes toto integro geneſi priores ſunt)& ex for- mis ad genus vniuerſum. De qua, ſicut ex ſequentibus intelligetur, non eſt eodem modo iudicandum. Vſurpari quoque poteſt in mo- ribus, pro deſcenſu à fine ad media, in deliberando:& pro aſcenſu à mediis ad finem, in agendo. Sic enim dicimus deliberantibus finem exſe media gignere,& agentibus media de ſe finem ipſum excitare. Haud diſſimilis eſt varietas in diærteſi& ſintheſi. Nam vt totum du- pliciter dicitur: ſic eius quoque duplex diſtributio eſt, du plẽxque cõ- poſitio. Atque vt ex fundamento, pariete& tecto domne componi 1

5 ALCINOI INSTITVTIO AD. dicitur: ita quodammodo ex rebus ſingulis ſpeciales notiones, & ex ſpecialibus generales. Itémque contrà, vt domus in funda- B mentum, parietem& tectum diſtribuitur fic genera in ſpecies,& hæ in res ſingulas: ſed diſtributionis& compolitionis modo valde imili. 1 dün ndies ita poſitis ‚iam ad noſtrum methodicum Thelſalum ve. niamus: ſic enim eum qui nobis iſtam quæſtionem attulit, honotis cauſa placet appellare: quòd aptè cadere in illum videantur omnis quæ de Theſſalo ſcribit Galenus lib. i. Methodi. Hic Methodum vnicam eſſe vult, eamque Analyticam: repugnan.
te Platone, Ariſtotele, Galeno, omni denique antiquitate: ſed hocfor taſſe ſuo iure facit, pro ea ſcilicet libertate, per quam illi noua acade- mia concedir, vt nullius nomini addictus, meritò omnibus veritatem anteponat. Itaque nullius authoritate nobis premendus eſt, ſed mo- menta rationum modo conſiderãda: vt ex horum comparatione ve- ritas eluceſcat. Qua perſpecta facilè, vt opinor, illos hac in parte o. mni ſuſpicione erroris, vel inconſtantiaæ liberabimus: eadémqueo- era efficiemus vt intelligatur hunc noſtræ academiæ Theſſalum in
n. quæſtione ſemper ſui ſimilem, id eſt in antiquitatem contume- melioſum eſſe,& neſcio quibus nugis, in quibus iampridem con- ſenuit, modõque repueraſcit, ſic inſoleſcere, vt ſuis humeris Philo- ſophiæ regnum geſtare videatur. In qua diſputatione, ne in verbo magis quàm in re laboremus, conſtituamus quid Methodi nomine ſignificetur: vt ad id tanquam ad regulam, nos in hac diſputations referamus. Sit verò hæc, in multis ad eandem rem ſiue artẽ pertinen. tibus, nec tamen eundem gradum in hac obtinentibus, viæ ſiue ordi nis inſtitutio: in qua primum quiddam quaſi pro capire, vel reliquo- rum fonte ponatur. Deinde conſideretur quid ex illo principioſi ſecundum, quid tertium, ac deinceps quo modo vnumquodque com ſequatur. In hac Methodi ratione, quæ ex Galeno lib. 9. de placiti Hippo.& Plat. eſt deſcripta, video cum Methodico Theſſalo mihi
„ bene conuenire. Idq́ue vt omnes intelligant, commemorabo quæ „ ille ſuperioribus Galeni verbis ſubiicit: Hic, inquit, Methodicæ col „locationis, de qua loquimur,& quam vnicam probamus& ſequi- „ mur, ſpecies videtur à Galeno definiri. Quam definitionem ſi ſe- „ quare, eamque rem velis Methodum appellare,& Merhodi no- „ mine contra me dicas hanc primi, ſecundi, terrij, quarti loci diſpo- „ ſitionem à Galeno locis de quibus diſſeremus, intelligi,& plures ar- tis collocandæ vias& Methodos tales à Galeno conſtitui, re ipſa iam non verbo diſſidemus. Atqui ego ſic, intelligo Theſſale,& ſe- cundum hanc propoſiti nominis notionem contendo, Methodum
—— ———
— —
——
——õ—
——
——-——
uu
nicam elle non oſquam am A ſtiulwodi grach ſertes artiumn In tiis quadame ceps conlequan Meinodicouful nollap uam el ſonem cadete co bi Non dicam rumauthoritaten n docuitNec eni mWobſeruationele tinb,mnüsertolib eapleemdihſedeti ſetluus⸗ Htcette( qooteiputoapert Pgultere Kingeni mid temetequere daſtin alguitio Kadm que Aonaboddd maduerto qwn ſiipandis tepusa Ciappellnionee laibib cocem loc nquitendæ:ſed' qu driieciponenqe ſab ets Dicola resngalspertiio timm lamateri teircipoltionem muh nueni eneen neftam Galen
Kneaäenloco cono
ſerumdun ar sf

vrIO— lüngah d ccilles dodie Contra= domesiin kan 5* rain gect X comi i onis modoh
mmeihen mm Thellun nquxſti mrattulit, han dere in ila videantu a Methoé amque A ticam:reyt denique a s vitate:ſedta ttate, per um illinoun us, meri nnibus ei te nobis i= enduselhſh vt ex hoffracompanaicn „vt opint— os hac inu ntiæ lidet= nus: eadem noſtræ ach= hiæ Theli deſt in at= iitatem comn gis, in qur iamptitne loleſcete,? is humas a qua diſpAG ione, mem ituamus q 1 Methodm. gulam, no hac dipm dcandem niueanther hacobtin Mus, uiri 4.
dam quaſihi pitezwel . 1, 1 idetetur qu Riilo* 8 quo mod ⁷ umquocg Ga:lib.*e
„quæ ex Ga A Th cum Meil b c*o 4 . 1memor atelligant, Nimem ee e Mecbols icin: Hic, in ſ 9 . n bamus! dam vnica 3 22 1 Pr. nan b anitlonel niri. Qat
1l. e X Meta- dum appelle 5 loci
— nattiloae
ſecundi, tet d k
diſſeremus, Bhuun .
tales 1 62 C Theſis
b DOCTANINAM— PLAT. 34 vnicam eſſe non poſſe. Cedo enim num vt in docendis artibus, oſtquam iam ſunt inuenræ, carumque rudis materia eſt collecta,
Methodus
quædàâ in ar-
iſtiuſmodi gradus à peritis artificibus ſunt diſtincti: ſic erunt apud ſo- bas inueſts- lertes artium inueſtigatoresenec omnia ſimul abillis inquirentur, ſed gandis.
in iis quædam erunt prima, alia ſecunda, itémque tertia& quæ dein- ceps conſequantur? An in docendis rebus iam inuentis, ignoratione Methodi confuſio quædam eſſe poterit: in earundem inueſtigatione nulla vnquam erit? Aut in rerum inueſtigationem aliquando confu- ſionem cadere concedes: in illa Merhodum eſſe vllam omnino ne- gabis? Non dicam id tibi propter contrariam ſummorũ Philoſopho- rum authoritatem non licere, ſed propter eum vſum, qui te tam mul- ta docuit. Nec enim qui primi in notandis diſſerendi præceptis ex v- ſus obſeruatione laborarunt, ſine ordine id fecerunt.& ſi verum fate- ri vis, in iis erroribus quos in illorum ſcriptis tibi fingis, non ſolum explicandis, ſed etiam inueſtigandis, ſine aliqua Merhodo minimè es verſatus. Et certè Galenus, cuius definitionem probauiſti, id ipſum quòd diſputo apertè fatetur cap. 4. lib. 1. Methodi. Methodo quippiã inquirere& inuenire, inquit, ex aduerſo opponitur ei quòd eſt for- tuitò temeréque reperire. Eſt autem id cum via quadam& ordine, ira vt in diſquiſitione aliquid primum ſit, aliquid ſecundum& tertiũ & quartum, atque ita de reliquis omnibus deinceps, quoad demum ad ipſum quodab initio eſt propoſitum, ſit peruentum. Verùm ani- maduerto quid mihi ſis dicturus, te ſcilicet ordinem aliquem in inue- ſtigandis rebus agnoſcere: ſed de eo hoc loco non agere, nec comple- cti appellatione eius Methodi, quam vnicam eſſe contendis. Sic enimm ſcribis eodem loco: Non diſſerimus hic quomodo res ⁊νιτννſint inquirendæ: ſed quo modo cum inuentæ fuerint, collocandæ& quo ordine diſponendæ. Et vt apertius ſententia tua intelligatur, idem por ſteà repetis. Dico(ais) cum totius artis materia ſit inuenta, definitio- nes, regulæ, partitiones, cęteraque omnia decreta conſtiterint: cùm ſit etiam illa materia iudicata, totius huius ſcientificæ& artificioſæ ma- teriæ diſpoſitionem vnicam eſſe. Imò vt grarificeris nobis amplius, non modo in inueniendo ordinem agnoſcis, ſed eum contrarium eſſe vis Analyrico: quemtrerum inuentarum explicarioni præſcribis. Ita enim inepram Galeni reprehenſionem, de qua poſteâ tecum difſere- tur, eodem loco concludis. Omnium artium inuentio& obſeruatio, licet ſummum artis finem propoſitum ſemper habeat, à ſenſibus ori- tur,& inductione ſingularium aſcendit ad ſpecialia, à ſpecialium in- ductione ad generalia. Quam compararionem duorum ordinum ſi ad cauſas& tes effectas, vel ad principia& ea quæ ex principiis oriũ- tur referamus:inilla agn ſcemus Plaronis dubitationẽ: qui, vt Ariſt. 11O EIGKl ItIenOr ei. 1 egLIAIC L iij 33

. ALCINOI INSTITVTIO AD
53
—
Lib. I. Ani- macdluers C lib. 1. Diale. Inſtit.
ait. i. Ethic. quæſtionem hanc attulit vtra via aflat kenenda, 5 Ju- principiis, an quæ ad principia: quemadmo umin 5 10 4 lis qui præmia curſoribus proponunt, ad metam, an contrà. Si quidem om- nibus eſt manifeſtum eos qui veritatem, cauſæ cognitione compte. henſam, in rebus abditis inueſtigant, ex effectis ad principia& cauſes de quibus illa orta ſunt, proficiſci:ſicur& in ſimplicibus notionibus efformandis, ſpeciales primùm ex rerum ſingularum imaginibus, deinde generales ex ſpecialibus effingere. Ex quo ab Ariſt. hunc or- dinem cum contrario deſcenſu à generalibus, comparante, dictum eſt cap. i.lib. 1. de Animo, animal vniuerſale, aut nihil eſſe„ aut eſſe poſt ſingula. Et tamen hic noſter Methodicus, illum Platonis locum, vera Methodi turbatorem appellat: quòd eum ſuis ſomniis parum accom modum arbitretur: quem minimo negotio; ſalua etiam hac falſaſi opinione, poterat retinere. Sed hoc poſteà videbimus cùm huic diſpe tationi noſtram, id eſt Platonis& Ariſtot. de Methodi varietate, ſen- tentiam ſubiiciemus. Nunc ex huius ore hoc vr confeſſum& mani- feſtum arripiamus, analytico ordini contrarium eſſe alterum rebas & artibus inueſtigandis accommodatum: ſed eum hoc loco certis de cauſis prætermitti, ex eõque cõcludi, reliquum ordinem eſſe vnicum. Sed dic mihi, Theſſale, cur illum prætermittis: aut certè ſi pro tuare. gia authoritate, ſine ratione prætermittere potuiſti cur eos repreben- dis qui non ſolum docendum putauerunt quo ordine res explicãda, poſtquam iam ſunt inuentæ, ſed etiam qua Methodo eſſent inueſſi- gandæ? Atqui neceſſariis rationibus videor efficere poſſe, illam Me- thodi partem non eſſe à te prætermiſſam, ſine magno vitio eius artis de qua in integrum reſtituenda tam ſuperbè cogitas,& in quam annis quatuor& viginti totus incumbis, ſudans, nitendo, neque pro- ficis hilum. Etenim Logicam artem, quæ rationem inſtruit, perficete vis. Atque pro fundamentis tuarum Animaduerſionum& Inſtitu- tionum à te alio loco eſt poſitum, eius explicationem tam latè patere oportere, quam rationis vſum in natura: vt imago, quoad fieri potelt ſuo exemplari reſpondeat. At rationis naturalis vſus in ordine appa- ret, non ſolum cùm de explicandis rebus iam inuentis quætitur: ſed etiam cùm in eiſdem inueſtigandis eſt laborandum. Cur igitur illam naturalis rationis partem tuis præceptis de Methodo, vt tu quidem atbitraris, excoluiſti, vt verò docti iudicant omnino, peruertiſti: alte- ram non modo non attigiſti, ſed eos repræhendiſti qui eam ſuis ſcri- ptis illuſtrare ſunt conatiꝰ An quia de explicatione artium iam inuen- tarum cum Ariſto. imò verò cum omni antiquitate contendebas: in earum autem inuentione minimè laborabas? Sed finge ea temꝑora quibus res naturales vel medicæ nondum erãt obſeruatæ. Cuùm eari multi gradus ſint, an de omnibus notandis homini natura ſolerti&
4
2öoöoöoöoöoſöoſoſͤſöſſ
ſagai ſmilcogite
ſone lꝛceie non h honitesppaledit nitione olttuc mruralim, ant gaudt: Gngul modione nalula ex is vurſum lote necad limmam p
gde luutlobiec kreguione,wetit efecus notabit& reni, Ab iisprogt aubsquas gtadati adpeimanpetucnen Hlenäate,quo ſete eoteconuctus tene tlazppdlo omne alolenpollt efle uaolins ſum tedae mamhobem Plac Dond eedc tellgien aodi Kexercirtione, cim i pluribusf Aiem natam cett luw ih erplicandis nischleruatione al lipera guenam ar ernaüngbe dis pr Roinar guꝛm lo 1 nidguam er ewe erein ai Nlusin ünarura aum Nlecodom d
ekideamur 1 dücnun datte alone dipunonis

rioſg avi 1 1nadeenne Altadio zdig m, an e. Kiqpoicens , caul zmiioneca effectit iacipi ka & in ſt& cidus notan um lin mtum imaöit re. Ex qππν b Ariſt. dau alidus, Cr warante, don lle, aut ⁴☚ elle, ꝛmel us illum= ronislocmm um(uis amiss patuma gotio, ſetiam haf ſteà vide us camhuiei ſtot. de= odi vatieua ore hoc=nnfeſſam i contrari n:ſſe altetunt tum: ſcdſ Ihoclococ reliquumæ inem ellem ermittis it—tertèlam ittere pott- icur canfi erunt quqt dne tesan am qua M= Sdocſtnn vidcor ef— e polſo l
ſlam, ſine= do ititge ſoperbè C*.⁵,& ingu mbis, ſudan tm endo,ie qux ratiol ioſtuuie m Animadt= onomg sus explicat R⁸om tam ae
tura:vt ima uuxiiaf
nis naturali ur zino 3 n tis qur Cur igte
DocTrRINAM PIAr. 58 ſagaci ſimul cogitandum exiſtimabis? Arque hoc ſine magna confu- ſione facere non poterit: nec certè is faciet in quo ſingularis naturæ bonitas apparebit. Quid igitur hic, nulla adhuc harum artium co- gnitione inſtructus(talem enim fingimus) facturus eſt? Si de rerum naturalium, aut medicarum ſimplicibus notionibus efformandis agatur: à ſingulis quæ in ſenſum cadunt, ducet initium. Ex com- munione natuiæ in illis perſpctta, ſpeciales notiones effinget: ex iis rurſum inter ſe comparatis, aliam generalem colliget: do- nec ad ſummam pervenerit, in qua vniantur omnia quæx atti inueſti- gandæ ſunt ſubiecta. Si verò ad ea progrediatur quæ in affirmatione & negatione, veritatis aut falſitatis ſignificationem continent: terum effectus notabit& in iis quidem primum eos qui ſunt in natura po- ſtrewi. Ab iis progredietur ad proximos: deinde à rebus effectis ad cauſas: quas gradatim perſequetur, nec prius inueſtigare deſinet quã ad primam peruenerit. Hanc progrediẽdi rarionem in illo natutę tue ſplendore, quo veteres omnes ſuperas, ſæpe, credo, ſenſiſti. Si verò in eo ne conuictus teneatis, verbo magis quàm ſententia, mihi reſiſtis: teſtes appello omnes eos qui in hac rerum inueſtigatione, quid natu- ta ſolers poſſit efficere, in ſe ipſi ſunt experti. goniam iam in eas anguſtias ſum redactus, vt contra Theſſalum, omnium veterum iu- ratum hoſtem, Platonis, Ariſtotelis, Galeni authoritate vti nõ liceat. Porrò eiuſmodi ſolertiam arte aliqua regi, vel perfici poſſe, ex eo in- telligitur, quod id omne in quo vnum ab alio naturæ impetu, vel ſo- la exercitatione, quam nolla ars adhuc anteceſſit, ſaperari contingit: cùm in pluribus fuerit obleruatum, artis præceptum parit. quod poſt artem natam, cæteris bene agendi conſilium præſtat. Ergo ſi non ſo- lum in explicandis inuentis, ſed etiam in inueſtigandi ſolertia, ordi- nis obſeruatione alius alium natura plerümque ſuperat: ſicut certè ſuperat, quænam ars hanc naturæ perfectionem obſeruare debet, ob- ſeruatamque ſuis præceptis explicare,& aliis imitandam proponere?
Ea opinor, quam Logicam appellas. Quoniã hæc, ſicut vis, rationem inſtruit: ad quam perrinet hæc ordine facta rerum inueſtigatio:tam- que latè patere in ſuis præ ceptis debet, quàm latè fuſus eſt rationis iĩpſius, in vſu naturalis perfectio. Cur igitur in hac rerum inueſtigan- darum Methodom prætermittis: cùm de Methodo explicandarum rerum quæ iam ſunt inueniæ, tam multa ſcribendo eaque tam fre- quenter repetendo nos eneces? Sed quid tam multis rationibus con- tra te opus eſt, cùm id ipſum quod contendimus, tua authoritate con- ficere poſſe videamur? Lib. z. cuarum loſtitutionum ‚exercitationis Dialecticæ duas partes facis, caſque inter ſe cõtrarias: vnam in explo- ratione diſputationis iam factæ, alteram in nouæ effectione& com- poſitione. hanc Geneſin, illam Analy ſin vis nominari. Vetùm ſi vtra-

57 ALCINOIINSTITVTIOAD qus Dialecticxæ artis eſt, eaque non ad ſingulorum inuentionem vel iudicium perrinet, ſed ad perpetuitatem operis, quod Velper Genelin conficiendum eſt, vel de quo iam confecto, per Analylin iudicãdum: annum in vtraque Methodum aliquam ſequi erit neceſſe Non can. dem opinor. ſiquidem illa duo ſunt inter ſe contraria. Fatearis igitur neceſſe eſt Methodum eſſe vnam conſtruendis artibus accominoda- ram, alteram eildem retexendis, at que vtram que Dialecticæ exercita- tionis propriam uibus omnibus ſi te 80 expediri arbitraris quòd in Dialecticis Inſtiturionibus, vbi de exercitationis partibus agebatur, vtraque Methodus diſtinguenda fuerit& explicanda, hic Verò mini- mè:idque, quoniam de collocandis artibus iam inuentis non de earũ prima origine quæratur: nõ ſatis animaduertis ex quo Ariſtotslis lo- Co nata ſit hæc tua de Methodo digreffio. Kecordare verò ex eo pro- fectam quod Ariſtot. cap. ². lib. 1. Analyt. Poſt. Cum priora& notions dupliciter dici propoſuiſſet, ad eorum di ſtinctionem explicandam te lia fubiecit. Dico nobis quidem priora& notiora, inquit, quæ ad ſen. ſum propius accedunt: abſolutè autem priora quæ longius à ſenſu ſunt temora. Remotiſſima verò ſunt quæ maximèe vniuerſalia: prom- ma, quæ ſingularia. Atque hæc inter ſe opponuntur. In quibus quan- quam vulgaris notiorum priorumque diſtinctio(quæ mihi quidem certè in Philoſophia neceſſaria eſſe videtur) variis rationibus àte exr gitetur: de ea tamen nunc non diſputabo, quòd ad eam quæſtionem alius locus mihi ſit inſtitutus. Sed id ſolùm contendam, Ariſtoteléin illa non minus, aut etiam fortaſſe magis, ordinis rationem habuiſſein rebus inueſtigandis, primaque veritatis inuentione, quàm in eadem explicanda, poſtquam inuenta eſt& cognita. Ideõque de ſpecie ima rebus ſinguſis proxima, hic aliter ſentit quàm cap. 1. lib. 1. Phyſic.ò quidem ex iis quæ nunc dicuntur, effici, vt opinor, vides ſpeciem ſuo genere eſle nobis notiorem: quia rebus ſingulis propin quior eſt. A¹ in Phyſicis contrà, genus ſua ſpecie nobis eſt notius& ad noſtræ im becillitatis captum accommodatius. Quæ duo, ſentẽétiæ in Ariſt. nul- lam contrarietatem habent, etiam ſi falſa eius imagine nõnulli inter- pretes in illorum comparatione valdè laborent. Sed exiſtimandum eſt illum in Analyticis obſeruare primam notionum in animis effor- marionem, in qua eſt inueſtigandæ veritatis principium(Sicut idem confirmat cap. 24. lib. eiuſdem& cap. vlt. lib. z.) in Phyſicis verò non iam id agere, vt doceat quo ordine notiones communes rerum natu- ralium in animo omnino rudi, vel in intellectu tanquã intabula nu- da, primum colligendæ ſint: verùm quomodo aſſiduis auditoribus (quales illa acroamatica deſiderant) qui iam in illis aliquid ſunt aae-
11 Sh 36 13l, Z4 1 ftn stei ie 3 en bi
8*
D
ninlliere calem notionem umaücornme bommata, fius R apaazeadt ſih Wdie qodd Ara)
reclodem pepell veritais Ninanln cande ge aplieane nacoipoliac felli debeamus.H moduun, QAue pol ademdem quelkion co bcoin quo dept ligaione potilimum muixerlum wum lepi decabcdepliti, Me dezlerataato ſtudic rnenne mecum conli deeo vonnonquame didainetallosma duiänonderiä. inuiilterumſac Duu läpk quetamd Qualiin 7o Marat, ko nihi ingere, e rn huius utis, qux kain ua Analytica uent ognoſci Quio mleatonenpertinen inm lrariseſtn 3 ne räh 9 mmen liil ſeeſeropoteſt ad;
rrnilu aplienior

vr d
agulo innentioneg oPeti Axelpetah- do„Pe= Uhſaindiäh lequiſ ſecelle Nans er le cqr= ia. Tneaibi tuendis ν8 accoma tramq dlecticx em ed expe darditrartsq rcitatid atlibosagh tR ex p= da hicvetau nibus iac enris, non aduertis ☚ no Aliſton o. Recha te verdexen lyt. Poſt.— zprioraen diſtinctir an exdlcnt a& noti= nqouit,quas em prior r longiui quæ maxser vnigeti 1 0 pbon. ln quidun ue diſtin— quæ miim idetur 4 Biationibars tabo, quèt eam qu 1(oläm cG=idam Al agis,ordin ionemti- catis inuch ie, quämme X(08p 1a gue deſs lentit qudyi.lde vt opi Vides hai opinquch: Kadwbe us. Qux dus— erie 4 ſi falſa eius ine no
Adè laboret
etuci, .„ redus ungu
enobiselt—
drimam nol n Se
x veritatis Pi un u6 ap.vlt lib. 29 bbhü
2( 1
e notioncs 6 Run lin nroled 9 Srbu
quoo⸗
zLqui in quibus de veritate vel falſitate agitur, poſſint tractari? At hic de ve-
DocrXINAM TILAT. 38 pti, explicandæ& enodandæ. Atqui certum eſt vel te ipſo iudice, ſpe- ciaſem notionem facilius efformari quàm generalem: quoniam ad il- lam pauciorum obſeruatione opus eſt. Ar poſtquam vtraque iam ef- formata, prius& facilius noſtra imbecillitas rẽ quamque obiectam appræhendit ſub genere confuſo, quam ſub eiuſdem ſpecie enodata. Adde quòd Analyrica ars, quæ tibi tuam in Animaduerſionibus di- greſſionem peperit, apud Ariſtotelem non minus eſt inueſtigandæ veritatis& in animis noſtris diiudicandæ, quàm cum aliis communi-
candæ& explicandæ. Quoniam in ea potiſſimum oſtenditur quo-
modo à propoſita quæſtione ad primã cauſam, per intermedias, pro- ficiſci debeamus. Hoc verò inueſtigãdæ veritati imprimis eſt accom- modatum. Quæ poſteà à cauſa prima incipiendo,& per intermedias, ad eandem quæſtionem redeundo, doceatur& explicetur. Cur igitur eo loco in quo de prima notionum efformatione veritatiſque inue- ſtigatione potiſſimum agitur, cùm eam digreſſfionem adornas quæ vniuerſum tuum lepidum artificium continet, vel eum ignem quem
de cælo clepſiſti, Methodum rerũ inueſtigandarum omnino reſpuis,
de altera tanto ſtudio contra antiquitatem diſputas? Equidem cùm attentè mecum conſidero quomodo poſſis hunc nodum ſoluere,& de eo nonnunquam cùm illis communico quos exiſtimo in tua do- ctrina inter alios magis exercitatos(etenim vt id tecũ faciam neſcio quid non permittit:& etiã ſi id maximè velim, intelligo tamen quàm inutiliter ſim facturus cùm eo homine qui nihil noui habet in prom- ptu, ſapitque tantùm ex commentariis in aliquot locis com munibus, quaſi in ſuo Marathone& Leuctris)cùm, inquam, hoc conſidero, ſo- leo mihi fingere, vel exiſtimaſſe te hanc Methodum ad priorem par- tem huius artis, quæ de inueniendo eſt, pertinere: vel candem iudicaſ- ſe cùm tua Analytica: vel denique eiuſmodi vt ex Analytica facilè po- tuerit cognoſci. Quid enim quartum poſſis comminiſci? Atqui ſi ad inuentionem pertinere vis, mancas hac in parte Dialecticas tuas Inſti- tutiones fatearis eſt neceſſe. In quibus cùm inuentionem tradis, ne verbum quidem eſt vnum de hac inueſtigandi Methodo in prima no- tionum efformatione, vel artium inuentione per certos gradus di- ſtincta. Quæ tamen ſi illius eſt, in ea principem locum debuit obtine- re. Nec verò poteſt ad inuentionem quàm tu eo loco definis, referri: nec in illius explicatione, quàm ipſe affers, compræhendi. Poſita que-
ce
ſtione, ais, de qua diſſerendum eſt, argumenta quæruntur. Deinde iis.
via& ratione diſpoſitis, quæſtio ipſa explicatur. Tertia mentis actio.
in diſſerendo nulla. Non vides totam inuentionem tuam, eſſe ſitam
in excogitandis ſingulis argumentis, per quæ ſingulæ quæſtiones,

„LICINOI INSTITVTIO AD
D
interiecta. Nec verò diſtinctio Methodi tam ex ipſo ſpatio ſpectai debet, quàm ex modo progrediendi. Itaque de tribus illis quæ ader- roris, vel negligentiæ tuæ excuſationem propoſita ſunt, vnum vides eſſe relictum: vt dicere poſſe videarishanc Merhodi partem rebusin.
— —
———
taeitüäraa amc lcinte Quam tu nbrsädendis ma
„. de ſingulis argumenti rbodjäſiuaie ritate quæſtionis nondũ agimus, nec de nult⸗ argumentis ad quæ. jnilla von poku ſtionẽ pertinentibus: ſed quo ordine rerũ multarũ variæ notionesin ſone ellet numer animo nudo efformãdæ, aut in ea obſeruatione, quæ artes parit, quid ber cam altera 1 debeat eſſe primum, quid poſtremũ, quid mediumlu qäs Leſneddh, diäcdes attogan oſt artem inuentam, ipſe artifex ſecũdum alteram Methodi ſpeciem rahendisſi qun elaboret. An igitur ex locorum ordine, quem præſcribis, exiſtimaſti telis-Recogtole hanc Methodi partem potuiſſe intelligi? Erras, ſi id credis. Primuͤm ſegica defulio enim locum tribuis cauſis, ſecundum effectis, tertium ſubiectis, quar. ieani miue tum adiunctis: quæ quanquam in exacta rerum iam inuentarumtr.. ikbrkiteten ctatione iſto ordine ſoleant collocari: prima tamen inueſtigatio fers auam polle, nequ contrario modo ex adiunctis ad ſubiecta proficiſcitur, deinde ex effe. 49 t lrikotelee u cis in cauſas deſinit. Quæ verò artis tuæ pats illius ordinis inuertendi 1 dun cro yter rationem explicauit? Aut in illa inuerſione cùm duplicẽ Methodum b lue cylte nobiſcum agnoſcas, cur in Ariſt. Analyticis poſt. vnicã in ea arte qus enralig lum pie rationem inſtruit, retinuiſti: de altera, cuius eſſet, ne verbo quidemin- Khunercshabere dicaſti? Maiore fortaſſe probabilitate exiſtimare potuiſti hanc Me. rel tecpon 4 thodi partem quàm in tuis ſcriptis deſideramus, cum illa quàmam. Larrrorbordn plecteris eandem eſſe. Et certè, vt tibi nonnihil concedam, in eodem gexer cearen interuallo vtraque verſatur: atque eadem habet extrema, ſicut& me- utd Arrc 4 dia, vnaque eſt eo modo quo viam eandem dicere ſolemus quæ fen dli olrridie Thebis Athenas,& Athenis Thebas. Quod Ariſt. ait lib. 3. Phyſic. Ve. Haanim nn 1 rùm, vt in loco ſi interuallum reipſa vnum eſt& idem, non continud uesfe G efficitur motus omnes in illo, vnius& eiuſdem ſpeciei exiſtere: ſed dlbe lernm plerũmque eos contingit eſſe contrarios(ſic enim aſcenſum deũ aramaracro8s cenſui contrarium eſſe dicimus, etiam ſi motus vtérque in eo- Hereo, uf dem ſpatio verſetur) haud aliter de duabus his Methodi partibus i- gut en 9 oc detur eſſe conſtituendum. Nam quanquam vtraque verſetur in per. dmtn 8 ie currendo ſpatio quod inter res ſingulas& ſummum genus, vel ptir- faueit. mam cauſam& ſummos rerum effectus exiſtit: alia tamen eſt ratio, nlbei nonpo⸗ 1 atque adeò contraria, progrediendi à rebus ſingulis ad ſummum;e. Jun run 3 nus& regrediendi à ſummo genere ad res ſingulas, per ea quæ ſunt dursr dn Ahihuro ueſtigandis accommodatam, ex altera, tam multis verbis à te celebte han rneſt ta, tam facilè potuiſſe intelligi, vt nouo præcepto vel conſilio non elnann ellet di
egeat. Quid enim, inquies, facilius quàm cum docueris per. quos gta- nnänen ga dos à ſummo ad imum deſcendendum ſit, per eoſdem intelligere 4b pe däenerri 3
imò ad ſummũ prius fuiſſe aſcendendum? Atqui non quæro, Thelſſi gaim lh. le, quàm multis debuerit ex plicari: ſed hoc ſolůùm contendo, cùm de iana

1T V„ Ad
ebng= pumexti gn m= Vrir wwinn ruatiot w anespai lid med uln aunſe 1g lum alt= dea alt— Metholiſn » quem cridis, eiln 31 Err; ctedis hi flectis,= um lübicoig Karerd minuentan prima mm minuelignn Cta prot i⁵ tur, deinden ax pats in ordünisinun tlione ci rriuplicélehe lyticis p= lnicainem cuius el=e verboqutt e exiſtic am potaiſti bm eſideram um illaqan dinonnil—hncedam nn dem hab, ttema ſeui eandem d ſolemum Quod Aut lid. hi vnum eſt= lem, nonail K cioſde eciei eila tratios( im alcela etiam ſi*= 1s Meig duabus h Aubodi pn uanquam ue zetſu gulas& ſu um— ccdus exilh e ia tamelal li drebus ſi tx“s adſunm c ad res ſiſ s, Pekeiſt ethodi tam eplo haio li. Itaque den aus llsau A funt, ann onem prop t uch cisbanc Ma ¹ parten
tbis itels mmu ane 9 ris. vel cvuli 0 Wwim cum„ettz 4 Katellet. ſit, pe em ind 3 dum qurc 1
DPOCTRINAM PIAT. 65
Methodi diſtinctione in Ariſtotelis doctrina ageretur, hanc partem in illa non potuiſſe fine vitio prætermitti: etiam ſi cùm in ipſa diui- ſione eſſet numerata, breuius poruerit explicari, propter mulra quæ habet cùm altera Methodi parte communia. Neque verò hic plus ti- bi debes arrogare, quàm Ariſtoteleis voluiſti licere: quos ſeuerè re- præhendis ſi quando ea prætermiſerint, quæ facilè intelligi poſſe con cedis. Recognoſce enim tuã in illos animaduerſionẽé de neglecta Dia-
lecticæ definitione& diſtributione. Ariſtoreles, ais, non definit Dia- 1 ½.1. ₰
Jecticam in vniuerſum, non diſtribuit: non definit denique artem.
Ariſtotelei fatentur. At inquient, hæc facilè intelligi poſſe. Video in-
quam poſſe, neque deſpero quin aliquando intelligantur. Sed obſe- cro te, Ariſtotelee, qui iſta defendis, ſi pictorem aliquem ad te pin- gendum certo pretio conduxiſſes, iſque tui corporis imaginem trun
tentoſam illam picturam proponeret, quamuis meminiſſes te caput & humeros habere, num tibi ſtomachum faceret:cachinnum excita-
retꝛid credo non negabis. Cur hanc igitur animi tui(quæ tantòè tibi tot 23
ſtudiorum, laborúmque pretio paratur)imaginem, prima ſummaque ſui parte carentem probabis: Non ſunt, non ſunt, inquam, Ariſtote- lec, artes idcirco inuentæ ac laudatæ, quia prætermitterent quod in-
telligi poſſit: nihil eſt enim in artibus comprehenſum, quod ſine ar-
tibus intelligi non poſſit: ſingulæ enim res antè cognitæ ſunt, quàm vniuerſæ præceptis concluderentur. ſed laudantur artes, quòd tam fa- cilè explicent res omnes ſibi ſubiectas, vt facillimè& certiſſimè ex carum præceptis intelligi poſſint. Sed nimis vrgeo& hac in parte ſic haæreo, quaſi hoc ſol˙ùm in Methodici arte, de Methodo peccatum ſit, quod eam prætermiſerit quæ rebus inueſtigandis eſt accommodata: cuͤm in illa alia tam multa ſint, vt mihi verẽdum ſit ne in ſingulis per- ſequendis, non poſſit hæc diſpuratio exitum reperire. Itaque iam bo- na fide tecum paciſcar, Theſſale, nos de ea tantùm agere ſecundum quam, vt ais, cùm artis materia ſit inuenta, definitiones, regulæ, parti- riones, cæteraque omnia decreta conſtiterint: cùm etiam materia illa fuerit iudicata, iam diſponenda eſt,& cum hominibus aliis commu- nicanda. Quàm tu Methodum doctrinæ zPpellas ‚vt eam ſignifices rebus docendis magis quàm inueniendis eſſe accommodatam. Hãac, inquam, doctrinæ Methodum vnicam eſſe vis: ego verò multiplicem: eiuſque partes inter ſe differentes eſſe contendo. De quo ſi mihi cum Ariſtoteleo eſſet diſſerendum, quoniam vnum ſicut& multa, dicitur partim genere, partim ſpecie, partim numero(ſic enim Ariſtoteles, ipſe diſtinxit. lib. t. Top.) quærererẽ quo horum modorũ Methodũ,
mal.
22
22 22
cam& ſine capite, ſine principibus membris tibi pinxiſſet: cum por- 8 22
quam Analyticam appellas, vnicam eſſe velis? Et quoniam quòd ab-
M ij

Zib. 9. Animad.
61 AL CINOIIMNSTITVTIO AD ſolutè vnicum eſſe verè dicitur, id aut numero, aut certè ima ſpecie (quàm Ariſtoteles nonnunquam indiuiduam appellat) vnum elleo. portet: facilè, opinor, efficerem„Vel te iudice, Methodum docttinæ ſpecie ima vnicam, id eſt in alias ſpecies indiuiduam dici nullo modo poſſe: multo verò minus numero. Nam ſi Analy ſis, ſicut vis, comple- ctitur deſcenſum à generalibus ad ſingula, per intermedia ſpecialia: fine ad media: primum quidem ea quæ illi ſunt proxima, deinde ad alia quæ ab codem ſunt remotiora: à partibus totius integri ciuſ- démque primis elementis ad totum: à cauſis ad res effectas quæ er illis manant(hos enim quatuor doctrinæ modos animaduerto te Analyſeos nomine eſſe complexum) quis Ariſtoteleus in tanta par. tiũ varietate, dicere auderet Analyſin, quæ hæc omnia ſic imter ſe dif. ferentia complectitur, omnino vnicam eſſe? Quid enim vnuũſne à idem deſcenſus videri poteſt à genere ad ſpecies, à membris& parti tibus ad totum integrum, à fine ad media, à cauſis ad res effectas At- qui vnum& eundem eſſe oporter, ſi omnino vnicus eſt: aut ſi vnicm non eſt, neque omnino vnica eſt Methodus, etiam ſi Analytica eſſ dicatur, quæ tam multiplicem deſcenſum in ſe complectitur. Sedez tantùm genere fortaſſe vna, quæ in ſpecies multas à ſe inuicem pto-
prietate quadam differentes, eaſdémque communione naturæ inter
ſe connexas, diſtribuatur. Hoc ſi dicere voluiſti, nihil habet, hac in parte, iſta doctrina quod tuum dicere poſſis, præter affectatum ſtu- dium contradicendi. Quis enim negauerit eius Methodi quæ ad do-
cendas res accommodata, generalem rationem eſſe vnam, poſitamin
progreſſione à primis ad vltima, per intermedia: hanc verò non om- nino vnicam, ſed diuiduam in ſpecies ſiue modos tam differentes, quàm diuerſa illorum graduum habitudo in genere& formis, in fine & mediis, in partibꝰ& toto integro, in cauſis& effectis. At verò qui mihi res eſt cum Theſſalo, qui illud Ariſtotelis, de tribus rerum dif ferentiis, non probat, ſed pro eo ſuum commentum nobis opponit, res caſdem diuerſas eſſe cauſis, effectis, ſubiectis, adiunctis, difſenta- neis, collatis, nomine, tributione, definitione, teſtimonio(eius enim verbis vtendum eſt, ne in ſuo regno offendatur)aliter diſpuratio inſti- tuẽda, atque quærendum: num quatuor illos Analyſcos modos vno eorũ quæ enumerata ſunt, vel etiam pluribus differre arbitretur. Qui- bus ſi plurimum differunt, vt certè differunt ‚cur Analyſin in illos modos diſtinctam, vnicam eſſe contendit? Quanquam dum cius ſeti- ꝑpta attentius conſidero& quod pudet me fateri, in iſtis nugis intet ſe conferendis oleum& operam perdo: animaduerto huic aliter pla- cuiſſe Analyticam Methodum vnicam eſſe. Nempe quòd in ea ſem-
Pet à generalibus a ſpecialia deſcendamus. Sic enim ille concludit.
—,
D O ziilotels joitn
dacium interpteu
leralbos& gen pocrais Dlaton Kegoin kanl 16 hecies, ne 1 integrum:&eam lbosadſpecilla ſum gauicad
uam diferentes Fererlbad pe pecill delcendin rthusekfectiK pa cankae ub necell tſtelanus um, qui noftesimd verd reters, is,ptime acdeincept teliquis renotira ſiepius duslohauchio,MNett Gumintetgketes, käm acäune torda àgenerd audianuspropte Nem La elh, clkprobare fnem rninal generaliu dſe Oportet, ſedhſ cjich is que weinbe ra conclu ümntrigtßeg e 1i eryeto tui luizgerasraione

umere,
tcertdim duamſan lu) maß udice— hodum vait indinii Adicinullom li Anaſt ſcut iiem
a,per= mecialpeeig eilli ſuſ duma,* battidſ dins imegi caulis— seffectas qa rine m= z animaduen quis Art— lleus in uan dux hæor= aiaſicimat welle?— d enimult d ſpecie— aemdröän dia, àcau Ates efecg anino viührrr eſt: autüm thodus,.‿, vi Anahua um in ſe π⁸σ☚ plectitm.i becies mi Aſe inuicem que comt one nauas re voluiſt: hilhaba ki poſſis,=r affecht uerit cius—thodicui- rationem Mynam polti ntermedia M de verorn ez ſiue moc tam üiten tudo in g& formöi a caufis& Mtis Atſed; Aciſtotelis Wribustem im commeit noboof tis, ſobiecti&r lunctiötle nitionc, te ε onio tenn ffendatur)a 2a¹ dihun uor illos At A eos mo 1 luribus dif maubiuemt - ulylin in lifferunt, ai aueg it Quan au d 3 er me kateri ai lis nig
do:animadu l- naal iſe. Nem 1a däinen
Ä
DOCTRINAM Pt. Ar. 12 Ariſtorelis igitur veram doctrinam à ſcholaſtica fallacium& men-* dacium interpretum inertia, vindicemus: vnicam deniquc ab vni-*⸗ uerſalibus& generalibus ad ſingularia ſpecialiaque Methodum Hip-
pocratis, Platonis, Atiſtorelis, Galeni etiam Methodum teneamus.
Ergo in Analyſi quadruplicem illum deſcenſum retines, à genere ad“ ſpecies, à fine ad media, àcauſis ad res effectas, à partibus ad totum integrum:& tamen Analyſin vnicam eſſe vis, quia ſemper à genera- libus ad ſpecialia progrediamur. Cur igitur cum primo loco deſcen- ſum à genete ad ſpecies in illanotaſti, huic reliquos tres modos tan- quam differentes ſubieciſti: quandoquidem egiam in iis fateris nos à generalibus ad ſpecialia deſcendere? Deinde ſi in iis à generalibus ad ſpecialia deſcendimus, finis igitur generalior tibi erit mediis, cauſa rebus effectis,& partes toto integro. Hoc enim vides, opinor, ſi tibi, conſtare vis, neceſſariò eſſe conſequens. Quanquam quid ago, aut ſa- tiſne ſanus ſum, qui in eo laboro, vt ratione extorqueam, quod ipſe proſiteris: imò verò nouæ tuæ doctrinæ palmarium ducis: Dicunt in- terpretes, ais, primo loco finem, ſecundo proxima fini, tertio tertia ac deinceps reliquis locis reliqua, vt erunt fini viciniora, aut ab eodé remotiora, ſic prius poſteriũſve ſubducenda. Hec rerum per tales gra- dus ſubductio, Methodus eſt Ariſtotelica: quam ſequor& laudo. In e quam interpretes, licet id minimè reputantes, quocunque conſilio faciant, incidunt: quia via hæc progreditur à natura prioribus& no-. tioribus, à generalioribus denique prænotionibus. Rationem verò audiamus propter quam finis, ſicut arbitraris, mediis eſt generalior. Nam ſi finis eſt, ais, ſunt etiam ad finem relata, non contrà. An hoc eſt probare finem mediis generaliorem eſſe? Atqui nobis, Theſſale, animal generalius eſt homine, nec tamen ſi animal eſt, hominem eſſe oportet, ſed ſi homo eſt, animal eſſe, neceſſe. Sic enim ex Ariſt. Topicis,& iis quæ Categorias ſequũtur, didiſcimus. Sed reprimã me: ne in hac tua concluſione aliquid lateat noui artificij, quod mihi nõ- dum ſatis ſit perſpectum. Nobis, Theſſale, generaliora ſunt quæ plu- ribus communicãtur, de eiſque interrogantibus quid ſint aprè enun- ciantur. Nec verò tu in tuis inſtitutionibus, in quibus ſeriò philoſo- pharis, generis rationem aliam attigiſti. Ad quam ſi te hoc loco reuo- camus, non vides quàm difficilè futurum ſit, finem mediis, partes to- to integro, cauſam rebus effectis, generaliorem dicere? Quanquam in toto integro cum ſuis partibus comparato, vel in tota re naturali cum principiis, quem ordinem ſeruari velis, quidque, ſi tibi conſtare vis, in co Analyticum dicere poſſis, profecto non video. Nam in ani- maduerſionibus, de Phyſicis Ariſtotelis ĩta ſcribis. Vera hæc Metho- dus in Phyſicis ſeruatur,& quod verbis initio confunditur, id verbis b 1n119 1 I

5„ ALCINOI INSTITVTIO AD
melioribus eodem initio corrigitur:& opere toto præclariſſimè vin. gicatur,& à cauſis ad cauſata, à generalibus ad ſpecialia, ab vniuerſa. libus ad ſingularia, à ſimplicibus ad confuſa compoſitaque procedi tur, non contra. Et eodem loco ſcribis ex illa Methodi Analytic te. gula, in Grammaticis primo loco ſtatui literam, ex qua dictio, ex q. Ctione oratio: In Arithmeticis vnitatem, vnde numerus. In Geome. tricis punctum, vnde linea, ex qua ſuperficies,& tandem ex ſuperſ- cie corpus oritur(hæc enim tua ſunt, quæ pro meis vſurpare non au. deo, ne videar ex punctis lineam, ex linea ſuperſiciem, contra Atiſto-
22—2 X
telis doctrinam componere) atque in illis omnibus quòd primo ſo. co conſtituitur, uεæνν videri ex eo confirmas: quod pollit eins doctrina facilè ſine conſequentibus accipi: conſequentium ſineilo antecedente non poſſit. In quo duo ſunt, Theſſale, quæ efficiumm meritò in te maiorem prudentiam deſideremus. Vnum quidem quoi contra Peripateticos diſputans, vnicam eſſe Methodum Analyticam vt hac compoſitionem complectaris, quamilli ex altera parte Anali ſi oppoſuerunt, poſtulas tibi concedi id omne ſine quo alterum in. telligi non poreſt, eſſe illo generalius. Ar illud tibi hi non conceden niſi idipſum de eo quo generalius eſſe dicitur, ſicut dictum eſt, enun-
cietur: ac in eo tibi reſiſtent, quòd priuatio ſine antecedente habiu
cognoſci non poſſit: nec in prima notionum efformatione, ſpecies ſr
ne antegreſſa rerum ſingularum obſeruatione: cum tamen nec habi-
tus priuatione, cui contrarius eſt, generalior videri poſſit, nec res in- gulæ, ſua ſpecie. Dicéntque te pro arbitrio nouum Dialecticarumm cum vſum confingere: non æquabili iure ex antiqua loquendi con-
ſuetudine contra Ariſt. doctrinam diſputare. Quis enim antete pa-
tium in totum Analyſin eſſe dixit? Quod ſi, Theſſale, de ordine inse ſtigandis rebus accommodato dicendum tibi eſſet, nônne fatereti in illo eſſe progrediendum ab antecedentibus ad conſequentia‚ ante- cedentiaque ea eſſe, ſine quibus conſequentia intelligi non poſſemi Ergo ſi generalium rationem à te poſitam retinemus, etiam in rebu inueſtigandis, non ſolum in docendis inuentis, à generalibus ad ſpe- cialia fiet progreſſio. Quod, ſicut vis, ordinis eſt Analytici. Et tamen hunc in docendis rebus, quæ iam inuentæ ſunt, retines:in inueſtigan- dis repudias. Non ſentis quibus difficultatibus hæc noua opinio ſi impedita? Alterum, quod cum hoc loco punctum linea generalius cl ſe vis, non meminiſti te paulò ante finem mediis generaliorem hac ratione collegiſſe, quòd ſi finis ſit, ſint etiam media relata ad finem, non contrà. Quam ſi in puncto& linca ſequi nobis liceat, efficietur profecto contra quam ſtatuis, lineam puncto eſſe generaliorem. Quandoquidem manifeſtum eſt, opinor, ſi linea eſt, punctum eſſe o
tetwittams. 4 impliebbds hari tum in eoqbe, le lneacompagar, Gammar ce epl arbittarisin ea fol dentmm feundol lim Eywologi Kaldiones eettio gr aderuemaspatticu grcheimque ram pulonum ſarletatt quilſegtar, Thell tem, quin In docer &ah ckemertis(im dſentii pollum in duncum pertinete erremis contituun Püione enpan Nanächscgome Datalos, odios n inſe cortiven ill ccjordine poſte lch perfechonem tslunt& naſcend ello nallethod detut) Nos zuiä prir Kun ugreüntar, dſaainmayerb antiam Ges da0 a1 dd lehodum A. ferüuer(Um tame leyelianfüſs „ ſeto 3

ITVU 4b dpereſt rachktilnde
idus af Kialia abyn onfuſa aoſiu ſt ex illa— Wcß Adehi 1l— dodi nalfi urliterex quadictida nxndo mm ſerus. nan rlicies= andemelg Gux pro— zlurpats mn nea lu Nem contte 4 illis onſ as qaddgin co contt—:qpodpoli ccipi: Ci⸗ aquentium la lunt ,Tkf Je, quxecten lderemt aum qyicem m elſe Mi adum Anaſt quamillniltera pmet lid omn e quo aktern .. Arillun hühinoncen edicitur,= dictumche Sriuatio la☚ nteccdentti lionum ec=nationef eruationean tamertii eralior V= poſſit m bitrio no 1 Dialechem li iure ex aua loqund lſputare.+ enim unn god ſi, I ole,deotim ndum tib t, nömels cedentibus E nleqyeni- nſequentia elligicone dſitam teti neu eimmd lis inuenti 4 nenihe 5,otdinis e alhtic 9 nentæ ſunt 10es:in inlen
Hcultatibi d c nouacfs loco punctr
DOCTRINAM PLAT. 64
portere, non contraà. Sed hæc non perſequimur ſubtilius: ne inſtitu-
tam de comparatione totius integri cum partibus, quæſtionem præ- termittamus. Vis in Animaduerſionibus nos in Analy ſi progredi à ſimplicibus partibus ad totum integrum, quod ex illis eſt compoſi- tum, in eõque, ſicut anteà dictum eſt, partis nomine in puncto cum
linea comparato, abuteris. At lib. 2. tuarum Inſtitutionum, cùm in
Gammaticæ explicatione, Methodi Analyticæ exemplum proponis, arbitraris in ea totius artis naturam primùm definitione compræhẽ- dendam, ſecundo loco ſtatui debere quatuor illius partes, Orthogra- phiam, Etymologiam, Syntaxim, Proſodiam: tum partium harũ de- finitiones tertio gradu ſuperioribus connecti. Atque ita deinceps ad extremas particulas, ab integris rebus diſpoſitionem debere pro- gredi, eamque viam vnicam in tradendis artibus eſſe ſeruandam. O- pinionum varietatem, ne dicam contrarietatem, vides. In hac quid ſequar, Theſſale? Ego quidem certè quanquam non dubi- tem, quin in docendis artibus⸗progredi poſſimus à fine ad media & ab elementis ſimpliciſſimſſque partibus ad compoſita: vix tamen aſſentiri poſſum vtrumque ad Methodum vnicam& ſpecie in- diuiduam pertinere. Quoniam in illis duobus video ea quæ pro extremis conſtituuntur, ex ſua natura conſiderata& cum noſtra co- gnitione comparata, rationem quodammodo contrariam obtinerę. Nam finis, à quo in priore ducitur initium, cùm deſtinatis mediis cõ- paratus, totius rationem habet, ſummam deſtinatorum perfectionẽ in ſe continer, illiſque fortaſſe vtroque modoſeſt notior,& certè naſ- cẽdi ordine poſtremus. At ſimpliciſſimæ totius integri parti culæ, cõ- trà, perfectionem ſuam à toro capiũt, illoque nobis longè obſcurio- res ſunt,& naſcendi ordine primæ. Quomodo igitur ab iis facta pro- greſſio, vna Methodo eadémque ſecundum ſpeciem indiuidua, inclu- deturè Eos qui à primis elementis totius integri, adtotum compoſi-
tum progrediuntur, vis Analyticè ex ſimplicibus ad confuſa proficiſ-
ci(hæc enim tua verba ſunt.) Atqui tu, tu inquam, qui doctrinæ incõ- ſtantiam tam ſuperbè aliis ſoles obiicere, deſcenſum à genere ad ſpe- cies, ad Methodum Analyticam cùm ſuperiore vnam& eandem, vis pertinere. Cùͤm tamen certum ſit generum notiones in hac primo loco poſitas; confuſas eſſe, enodationiſque indigere: quàm à formis, in quas diuiduntur, accipiunt. In quibus vides quid ex tua ſententia efficiatur: Methodum ſcilicet Analyticam omnino eſſe vnicam, in qua à generalibus ad ſpecialia ſemper deſcendamus: in illa tamẽ non- nunquam nos progredi à ſimplicibus ad confuſa:alias verò contra, à confuſis ad enodata, quæ eadem in naturæ ambitu ſunt ſimpliciora. Id autem quid eſt aliud quàm hoc nomine abutẽdo, vno genere velle

65 ALCINOI INSTITVTIIO 4AD
complecti ea quæ veteres in duas ſpecies diſtributa, ſuis etiam nomi.
nibus diſtinxerunt, vnũmque compoſitionis, alrerum Analyſess eſſe
dixerunt. Neque verò magis id mihi probatur, quod à partibus ad
totum integrum tanquam à ſimplicibus ad confuſa, vis analyticè nos 1 1
progredi. Quoniam non valde commendabilis in docendo tua Ana. lyſis eſt futura, ſi ad confuſa nos deducit. Præſertim cum proprium
doctrinæ ſit, non confundere, ſed diſtinguere& enodare. Et cenis quanquam à toto integro ad partes deſcendere, ſit à confuſis progte. di: non tamen contrà, à partibus ad totum tanquam ad confuſum di-
cimur aſcendere. Quandoquidem partes eiuſmodi prius quàm ad to.
tum ventum ſit, à ſe inuicem ſunt diſtinctæ: nec amplius in illo con. funduntur: etiam ſi in eodem coniungantur& vniantur. In quoye. reor ne non ſatis attentè conſideraueris, in quam ſententiam partes modo confusè, modò diſtinctè in toto cognoſci dicantur. Sed har tibi condonandum, quoniam fieri non poteſt quin ignpratione laba tur in pleriſque, qui in omnibus ad contradicendum magis quàmad
intelligẽdum ſe comparat. Sed mihi crede, Theſſale, ſolidiorem glo.
riam hac in re, ſicut in aliis permultis, eſſes conſecutus, ſi vetera reti- nere, quàm noua omnia facere maluiſſes. Sique in eis quæ, vt inge. nuè fatear quod ſentio, ab Ariſt. interpretibus non ſine magna obſcu- ritate tractabantur, illuſtrandis, tantum ſtudij poſuiſſes, quantumin contaminandis. De quibus attende, ſi placet, quid in illorum pre. ceptis à nobis primum ſit obſeruatum, deinde ex vſu notatum in gtr uiſſimorum Philoſophorũ ſcriptis. Nec enim in hac quæſtione tuos Poëtas vel Oratores iudices eſſe volumus: lepidos quidem ſeripto. res& venuſtos, quis negat'ſed ferè ſemper contentos in collocando ea Methodi parte quam ipſe communis prudẽtiæ eſſe vis: de quahot loco non diſſerimus: vixque vnquam tentantes alteram exactam philoſophicam, rebus ipſis partim inueſtigandis, partim docendisac. commodatam, ac ne vix quidem eam in dicendi ſcribendive perpe tuitate ſine vitio ſeruantes. In quibus conſiderandis ſi poſſis ad ali quod tempus componere te,& indccorum ardorem iſtum ſenilem (ne verbo vllo grauiore te offendã) reprimere: ſenties fortaſſe illun tuum olim imberbem iuuenem, non eſſe fabrum huius nouæ archi- tecturæ, quam adornas, omnino ignarum: nec ſolum præclari operis veram imaginem optare, ſed eius in tuis ſcriptis falſam ſpeciem me ritò damnare. Quippe qui Ariſtotelis Methodo, operis alicuius com- fectionem non infeliciter tentauit,& de ipſa fabricandi regula dim multumque cogitauit. Sed certè diligentius quàm vnquam anteaer illo tempore quo eſt à te ad legendas tuas, de iſta quæſtione, nugas ante annos quinquc inuiratus.
Maxima
————
—.—— 8*, “ ,—— 2*
—
MATIMA qu lilobpbip:ælta relidebeamus, le Nec veto in Ma lueer) ſedin atts dchcillimam: 9 niavatiè exetcult niiſi l eellpet hvius beyeacio lo ne plendore poll ndultrir onnino. excollocatione mu dem gaum obrine mruns dedit: eo fer ionũfotmistradun gaargumätaprob loniniprelict,ing mule dign tasrntc dilerälo eſt oojar endarä, cum erun anſätnenäarom.! Kimone Ggzaurſe Parüdosusarde dipoltionistang cogre magis quo im Meciocow iu lig weliates mi dh copiclilime⸗ VSdam dcctrinæc nafalekei rüllgen Emumafateris
rerualo läteur Le
uls d dilerer a potii gumac d danos ſeugcen.„
gleillnae9 wanewdch Tuld negton
zoper

1. meum un unguers nodhare. Na cender= i. confuls mn um tant= ad eonfcn es ciuſm= prios quina ncx:m. ppliss iailae gantur antur. Inqu tis, in qtr elententang ocogno— iicantur. Na npoteſt 1 ignptatione ontradiche m magäqu crede, Th e, ſolidiottn eſſes coc uus, ſiſem Hes. Sſq eis qus, gcetibus tr dne maqus um ſtudij illes, qum i placer ia in illonn m, deinde= lu notami Necenim acqucfiur umus: leſi qüidenlt ſemper cq* at0s nl unis prudé lle rire am tentand ceram euit aueſtigand 1 tim duum am in dicet! a ribencn dus conſidt riſ0 1 lecorumat Non i feprimere: ds ies fon 5 on eſle kabr en nius nol garum: nec denp
a tuis ſcript it lam 3 els Me bod Kes dding
Ae ipſa
t,&de ip 193
50 ius qu mn. ¹ ligenun mltor
das tuas, ⁰
DOCTRINAM PLAT. 66
MaXTMA quæſlio eſt de Methodo,& in diſſerendi arte digna Queſtio de
philoſophi præſtantia: vt in ea explicanda laborantes, minimè ve- reri debeamus, ne à noſtræ profeſſionis munere receſſiſſe videamur. Nec verò in vſu ſolùm obſeruationem longam deſiderat(quod te nõ latet) ſed in artis præceptis explicationem habet(quod minimè vis) difficillimam: quæ veterum& recentiorum philoſophorum inge- nia variè exercuit. In qua tecum non dicam Ariſtotelem poſle ſupe- rari, ſi vlla re ſuperari poteſt: ſed eum potius tantum conſecutum, vt huius beneficio longiſſimo interuallo antiquis præſtiterit,& doctti- næ ſplendore poſteritati præluxerit, ſpemque aſſequendæ ſingularis induſtriæ omnino ademerit. Hæc autem in diſſerendi perpetuitate ex collocatione mulrorũ ad eandẽ rem pertinentiũ, ſed in illa non eũ- dem gradum obtinentiũ, partem vnẽè inſtruit rationis eius, quã nobis natura dedit: eo ferè modo quo præcepta quæ de ſingulis argumẽta- tionũ formis traduntur, dirigunt alteraà, ſingulis quæſtionibus per ſin gula argumẽta probãdis accõmodatam. Itaque perficit vt ea re homo homini præſtet, in qua poſita eſt ſumma eiuſdẽ excellẽtia& propria naturæ dignitas: vtq́; hæc ipſa philoſophiæ pars, ſiue miniſtra, quæ de diſſerẽdo eſt, ſuo iure eſſe dicatur ars artiũ reliquarũ, nõ modò expli- candarũ, cum earum materia iam inuenta, ſed inueſtigãdarum atque conſtituendarum. In qua cum eius iudicij quod à ratione manat, ea- demque dirigitur, ſumma vis appareat, ſoleo mirari, Theſſale, cur in partibus huius artis Methodum à iudicio ſeparaueris,& in diuiſione
diſpoſitionis tanquam generis vnius, illi ex altera parte oppoſueris:
..*. 4....). coque magis quòd hoc ipſo loco primæ tuæ cogitationes, quibus 0- Dialectica-
lim Methodum iudicio, vt ſpeciem ſuo generi ſubieciſti, poſtremis lõgè meliores mihi eſſe videntur. Hog verò in ſeriptis tuis valde lau- do,& cupidiſſimè amplector, quòd iſtam Methodum duplicem eſſe vis: vnam doctrinæ exactioris, alteram communis prudentiæ per om nia fuſæ& in diligenti circunſtantiarum omnium obſeruatione ſitæ. Quam tamen fateris artis nonnihil habere, in qua à priore, longo in- teruallo ſuperetur. Sed cum iſtam poſteriorem Poëtarum& Orato- rum, vt popularium artificum, eſſe velis, illam Philoſophorum po- tius: video quidem cur hoc loco in quo de Methodo explicandarum artium agitur, eam prætermittendam putes: vetùm neſcio quàm con- ſtanter in artis diſſerendi vſu, ad Poëtarum& Oratorum amœniores muſas, potius quàm ad ſummorum philoſophorum grauiſſima ſcri- pta, nos reuoces: cùm in illis eam Methodi partem deeſſe fatearis, quæ potiſſima eſt,& quam penè ſolam hnius artis propriam eſſe vis. Quanquam nobis opera danda eſt, vr ex iis tuis nugis colligamus ſi quid ineſt honi. Equidem veritatis vis te cocgiſſe videtur ad pro-

67 ALCINOI INSTITVTIO AD
6 0 8» bandam hanc diſtinctionem, quam à circunſtantiis materiæ peti. .* 0 à 2 tam, alio loco ſuperbè damnaſti:& idcirco à communi arte omni.
no alienam eſſe putaſti. Quam cùm primum in inſtiturionibus tuis
olim animaduerti tibi placere cepiſſe, ſperaui quoque futurum, vta. liquando cum veteribus in gratiam redires. Si modo, vt Roſcius in ſenectute numeros in cantu remiſerat, ipſaſque fecerat tardiores t- bias: ſic tu feruorem iſtum, ne dicam furorem, qui te tranſuerſum agebat, ſi non prudentia tua, at certè longæ ætatis beneficio compo. neres. Nam& Platonem alio loco oſtendimus, primam quoque Me- thodi diſtributionem, in duas partes feciſſe in Timæo, cùm rebus quę tractantur quandam cognationem habentes:& Ariſtotelem in lo. gico Organo, quod Methodi præcepta potiſſimùm complecti debe, eandem partitionem ſecutum: quam ſi verum fateri vis, adhuc i eo perſpicere non potuiſti. Quoniam hic artis diſſerendi duas pu- tes vt nouas artes conſtituit(ſic enim Cicero initio Bruti quinque partes eloquentiæ, quinque artes appellat) vnam Topicam, alteram Analyticam. Ac in artis Topicæ, libro 8. oſtendit quando popa- laris diſputatio inſtituta eſt, qualis debeat eſſe collocario, non modi ſingulorum argumentorum, ſed multorum ad candem rem penit nentium, in quibus quæritur quid debeat eſſe primum, quid ſecun- dum, quid tertium. Quod anteà conſtitutum eſt ad Methodum pertinere. Libris verè duobus Analytic. Poſt. ſiue in coniuncis quæſtionibus, in quibus de veritate agitur, demonſtrare velis, ſiue in ſimplicibus definire: docet quo ordine vtrunque ſit faciendum, Nec tantum quis in ſingulis artibus partium ordo ſit: ſed etiam i ipſa artium omnium encyclopedia, quid debeat eſſe primum, qpui poſtremum, quid interiectum, quæque de iplſis artibus aliis infelio
res ſint, quæ ſuperiores. Idem quoque in duabus illis Methodi pari-
4A riſt. Acroa- matica e exoteraca.
bus moderandis& in maxima varietate circunſtantiarum,(quarun obſeruationem Methodo prudentiæ ſubiectam eſſe vis) tum rei, tum auditoris rationem habendam arbitratur. Rei quidem, quoniam vt ſcribit cap.ʒ. lib.j. Ethic. hominis eſt eruditi atque periti fabtiliu- tem requirere in omni genere, eatenus quoad rei natura patitur. Ni- hilque intereſt vtrum Mathematicum popularibus rationibus vten- tem probes, an ab oratore neceſſariam rarionem requiras. Audito- ris verò, quia vt idem ait, lib. t. minore Metaph. ad audiendum, mo- rem conſuetudinémque afferre ſolemus:vtque audire conſueuimus, ita alios volumus dicere. Nec quæ ab iis abhorrent, ſimilia nobis vi- dentur, ſed ignotiora& magis peregrina, propter inſolentiam. E quo eſt profecta operũ eius diſtinctio in Acroamatica& Exoterica, quam Cicero notat lib. j. de finibus. Sed illam popularem quæ om:
v
D
rino htecepii def zzamus qda v. oäicem inſetuit. aplicaot ehe b tor. Et quanqualt ractandis conleqt lnacſtiganci d funt:vnun guice tu alerum cumi nii polto lnezze nedu Bni protima nurker Hillo lt rine niy jelingeno faibs adiungontut ectaus eſtetum co bdit limisprogre ſonijague i is pe dellitlaptiote ma goltimus erlib k medinqbaeteperg em aobaperüd edcocn, imitan. Mcende in quo Ceneſin lbcic pollit, d! tulæ eſt fes ioſtite ts poſter'or eioſc Theſhle on gnc dlliniſt lleait quisic aqbetſari: Nl aacagds arril

vTI d Circuſt Stiis mareis cico ☛☚ mani an en lwüm— Ktirmiondf Perauit oe kututun, mes.— 4odo, uRali ipſaſc:cetat tardien turore ſui te tmuſt ongx 4 deneheioen endimu wam qxoqu ciſſe in=æ xo, cum th bentes=Ariſtotelemi apotilſi; a compleci a ſi vert teri vt, at am hic ahe iſlerendidu m Cicett itio Brauiq ellat) Li& Topicama bto 8. ndit qurn beat eſſtn- docatio, pent ultotum B andem ka
d
alytic. Pe dſiue in un agitur, 6 umſtrareſi ordine W=nue ſi hau s partiuf o üt:lt quid deht ſe htinm xque de ig= ubus 8 que in Juale ilis Mech etate circu Auiarm x ſobiecta* evis unt bitratut. e ſriten,n is eſt erudt u uebeli 3
* 1e. imiluns 15 3 mün 2 b pt uben ere, 8 ctio in Acrc mnteng— dus. Scdillat 23
DOCTRINAM PLAT. 68
nino præceptis definiri non poteſt, relinquamus: de eaque tantum agamus quæ Philoſophum, vt exactum veritatis inueſtigatorem ac iudicem inſtruit. Hic, vt opinor, non modo veritatis iam cognitæ explicator eſſe debet, ſed eiuſdem inueſtigator ac diligens obſerua- tor. Et quanquam maximam laudem in inuentis aptè,& diſtinctè tractandis conſequarur: non minus tamen admirandus eſt in rectè inueſtigandis& obſeruandis. Circa verò inuentionem duo notanda ſunt: vnum quidem, quo modo ad retum inquiſitionem ille excite- tur, alterum cum iam excitatus eſt, quanam inſiſtat via. In priore, ab initio poſito fine, ad laborem erigitur, deinde gradarim deſcendit per media fini proxima, ad ea quæ ab illo ſunt remotiſſima: ſicut colligi poteſt ex Ariſto. lib. 1. Metaphyſic. Cùm autem vel neceſſitate, Vel vitæ vſu, vel ingenua voluptate(talia enim ferè ſunt quæ propoſitis finibus adiunguntur) ad ferendum laborem in rebus obſeruandis, excitatus eſt:tum contrario ordine in harum obſeruationem incum- bit, ab vltimis progrediendo(quæ eadem alia ordinis ratione prima ſunt) arque ab iis per medios gradus ad finem aſcendendo, in quem deſinit. In priore manifeſta eſt ea Analy ſis, cuius rationem anteà ex- poſuimus ex lib. 3. Ethic. in poſteriore, Geneſis. Nam propoſito fine, media quærere per quæ is parari poſſit, eaque gradatim perſequi, ad eam Analyſin pertiner, quàm in deliberationibus humanis Ariſtote- les ed loco notat, aitque Geometrarum Analy ſin in deſcriptionibus imitari. Aſcendere autem à mediis ad finem, contrarij ordinis eſt: in quo Geneſin ponimus. Et quanquam vtraque progreſfio natura- lis dici poſſit, id tamen diuerſa ratione accidit. Si quidem prior na- turæ eſt res inſtituentis, aut de rerum procreatione quaſi deliberan- tis: poſterior eiuſdem iam gignentis. Quæ duo ſi verum fateri vis, Theſſale, nôn agnouiſti, nec certè in Galeno exagitando ſatis acutè
diſtinxiſti. IIle ait per iſtiuſmodi Analyſin artes eſſe inuentas. Tu,
quia hoc aduerſari videtur doctrinæ tuæ de vnica Methodo Analy- tica, tractandis artibus iam inuentis, non autem eiſdem inueſtigan- dis accommodata, ſcribis hoc Philoſophiæ Ariſtorelicæ(id eſt vt e- go quidem interpreror, tuæ) contrarium eſſe. Omniumque artium inuentionem& obſeruationem licet ſummum artis finem propoſi- tum ſemper habeat, à ſenſibus oriri,& inductione ſingularium aſcẽ- dere ad ſpecialia,& rurſum à ſpecialium inductione, ad generalia. Atqui ad artes inueſtigandas homines propoſito fine excitatos eſſe, indéque ad præceptorum obſeruationem(quæ àrebus ſingulis ince- pit) deſcendiſſe, Ariſtotelis ſententia eſt Meraphy. i. omnium Philo-
Dupleæ ordo naturæa.
ſophorum firmata conſenſu. In illque deſcenſu à fine, Analyſin cõſiſtere, non modo idem fatetur lib. 3. Ethic. ſed ipſe quoque agno- 8 N.
1

69 ALCINOI INSTITVTIO AD
cies, à partibus ad totum integrum, à cauſis ad res effectas. Sed aliud
poſtquam excitati ſunt, quo ordine in obſeruatione præceptorum ſint verſati. Excitati ſunt Analyſi, quæ diæreſis quædam ipſius finis videri poteſt. At in obſeruatione præceptorum, ſecuti ſunt geneſin: quam per me etiam licet Sintheſin nominare. Sed fortaſſe in ſupe. riore Galeni loco hoc te male habet, in quo nonnulli eius interpre- tes ſunt perturbati: quod per Analyſin arrtes inuentas ille ait: tu ex 4. riſt. contendis illas potius perpetua Analyſi debere explicari. Cum tamen apud omnes certum ſit,& à nobis antea poſitum, ordinem in inueniẽdo non minus eſſe diuerſum ab altero, qui in perpetua expli- catione inuentorum tenendus eſt, quam deſcenſum ab aſcenſu: etum ſi vterque in eodemn ſpatio verſetur. Quo modo igitur, inquies, pet Analyſin artes inuentæ,& per eandem poſtquam inuentæ ſunt, expli cãtur? Facit hoc, Theſſale, nominis huius multiplicitas: quam abiai- tio diſtinximus. Nam quia Analyſis dicitur de deſcenſu à fine ad me- dia,& à generalibus ad ſpecialia: priore ad artium inueſtigationem homines excitati ſunt, at que deliberando ab illo per media gradatim G deſcendentes„in animis artes ipſas conſtituerunt: poſteriore, in eif dem explicandis ſunt vſi, ſiue quia vt Ariſt. ſigniſicat cap. 1. lib. 1. Phy⸗ ſic. poſt efformatas in animis rerum ad aliquam artem pertinentium notiones, intellectus noſter ab vniuerſalioribus tanquam confulii, ad ſpeciales vt diſtinctas,& enodatas progredi ſolet: ſiue quoniam vt idem ait cap. 1. lib. i. de partibus animalium, magnum in docem do vitium eſt ſæpius idem dicere: hoc verò effugere nemo poteſt, ui- ſi hac Methodo à maximè communibus ad ea quæ in ſpecialibus ima ſunt, per intermedia proficiſcatur. Quibus ita poſitis, facilè iam eſt videre quam turpiter erres, non ſatis perſpecta iſtius multiplicitatis diſtinctione Vel quàm malitioſè, tuo more, in hac diſputatione 4 . diſtoteleis Kallam interpretationem affingas: vt in ea habeas commo. „ d enae dnemealumnir. Ariſtotelis interpretes, ais, ſi huius 3 8 Se Pobs no bne. nunpam feciſſent Analyſin geneſi prio⸗ leu lra cone d) Bane in Ana yſi, vt Ariſtoteles fecit priorum Ana . 5 Pulmot Be denkns Ohnnino cum doctore ſuo Geneſeos Analy- b ſale, repudiata lerum dereirarn nah leos geneſin. Tu Lerg Theſ ntentia quid nobis ſequendum arbitrarisdan ſemper geneſin Analyſi priorem eſſe vis In Methodo tota via aber- ras, ſi id credis. Nam in iis quæ ad mores pertinent deliberatio Ana- lyſis quædam eſt ipſius finis in media: actio eiuſdem ex mediis quaſi
————————————————— —-— ÿ /Q———————— ——————
—
————
——
————— 3—
T
₰ 4 7
ſcis, cum eius Methodi quam vnicam eſſe vis, eandémque Analyti. cam, partes quatuor diſtinguis, à fine ad media, à genere ad ſpe-
eſt quærere quid homines excitauerit ad artium inueſtigationem,&
Cerels⸗Atin llis 16 zodljln n feramus, 19 üſca obſetuatione, ๠auum præcepia- levilenent, d gemexcitatob be det eospriusin Gam adeumlabe ercia'Vides igit eel ineptetes ne Iile Nunc conlde quorolo hottuun aljqusedpartt veru Dluronisin Pbedtoe üipechin ynan icarom doctrinan recolcztionem que vetoeiuldem Dieke lennanura poltala ncüohes t anime tt owe edoim per me licRcs, lyn, nonänahyf liones in nimise atealum tatæ yel Verli ſarum vo cylaibus aueer wmadrnican Uuds ammwnionen qe ſguäcaiene 40,
z 1. deunſteu gco ace

TvIt 49 ſle vin dém qur uug
ad mE, Agedete 30, auſis effecta. gelt dartit— dellignidre Nobſe dne precepu dier= dam Ypim⸗ eptor cuti ſuntga minare=fortallen 1 n quo ulli eiwsina
1 8
attes it—— taslle zitaut nalyſi. te erplicail bis anti ſitum, otn dalterq Tin perpetnt m deſce mτ ab aſcenſus Vo mo itor, inqui poſtqô nuentelm us mulltiitas: quma icitur din kenſud üites ote ad a*ν ininueſtizu ndo abier medugt onſtituet arpoſtetinit Ariſt. Egt E Au cap.lä ad aliqua! item peltis er(alioriſ= unquam eu sprogred Att: üne n aniwaliut: 2gnum m c vetòè eſt ee vemopit ibus ad ea oin pecuh Quidus ittn dtis, ui s perſpect dn usmalhh 1A c diſpunand
uo more, i Ingas: V essc afingis: 1 Enahs
ſtoiclis im Pretes; 5 feciſſent 4 ⁸¹ b t Ariſtotel deritf
Iorool
co5.
im doctore ot 27 kerol nalyſeos e en. im s ſeq 7
id vabe 1 uu it uns? lu erio, nores pettn u medluſſ
DOCTRINAM PLAT. 0 Geneſis. At in illis certiſſimum eſt, vt deliberationem actione, ſic fi- nis Analyſin ciuſldem Geneſi natura eſſe priorem. Quæ ſi ad artes re- feramus, in iiſque Geneſin tecum appellamus à ſingulis horùm que obſeruarione, aſcenſum per inductionem ad vniuerſa(qui quidem
artium præcepta peperit)adhuc vera Analyſis per quam antca, ex Ga-
leni ſententia, diximus homines paſito fine ad harum inueſtigatio- nem excitatos, Geneſin iſtiuſmodi antecedit. Quis enim tibi conce- det eos prius in reram ſingularum obſeruatione laborare cœpiſſe: quàm ad eum laborem propoſito fine, eiuſque facta Analyſi, eſſent excitati? Vides igitur, ſi modo quod rectum eſt videre potes, Ariſtote- telis interpretes non ſine iuſta ratione Analyſin Geneſi priorem di- xiſſe. Nunc conſideremus quid te in iſta comparationelfefellerit: aut quomodo hoc tuum, quanquam ſuperbum de antiquitate iudicium, aliqua ex parte verum videri poſſit. Gene ſin fortaſſe appellas ſolam Platonis in Phędro eã ſyntheſin, per quã in prima obſeruatione ſingu la diſperſa, in vnam ſpeciem colliguntur. Cuius quanquam in Plato- nicorum doctrina noua origo in animo dici non poſiit: ſit tamen per recordationem quædam excitatio, ideoque quaſi Geneſis. Analyſin verò eiuſldem Diæreſin, per quama vt ait, articulatim res vnaquæque, ſicut natura poſtulat, per ſpecies diuiditur, poſt ꝗuam ſcilicet vniuer- ſæ notiones in animo, ſicut Plato vult, excitatæ ſunt: vel, vt Ariſt. arbi- tratur, nouæ efformate. Qux ſi tua eſt de Analyſi& Geneſi ſententia, per me licet dicas, Geneſin Analyſi priorem,& Geneſeos eſſe Ana- lyſin, non Analyſeos Geneſin. Quoniam non ex illo deſcenſu no- tiones in animis efformantur, quarum eſt Geneſis: ſed illæ potius per aſcenſum natæ vel excitatæ, perpetua quadam Analyſi explicantur. Verùm ſi harum vocum neglecta multiplicitate, quæ Ariſtotelis in- terpretib us, atque eriam huic noſtro Alcinoo Platonico, eſt familia- ris, cm te ad vnicam ſpeciem reuocaueris,& in huius anguſtias no- minis communionem contraxeris, in eaſdem illos velis cogere, de ea- que ſignificatione hoc ab illis dictũ arripere, de qua eo loco nõ ſunt locuti(ſicut ex eo intelligi poreſt, quod tu ipſe de Analyſi finis, in Lo- gico organo ex illis commemoras) an non ſentis iſto modo contra antiquitatem diſputare, Sophiſtarum eſſe, non Philoſophorum At Ariſto. inquis, in prioribus Analyticis ratiocinationis Geneſin prius explicat, quàm eiuſdem Analy ſin. Fateor. Sed in eo primum aliud So- phiſma agnoſce, quòd à quæſtione contra veteres inſtituta de ea A- naly ſeos ſpecie quæ finis eſt in media, diſputationem transfers ad al- teram, quæ integræ ratiocinationis eſt in pronuneiata& fimplices voces, tanquam in partes& elementa. In quæ nemo poteſt illam ſine errore diſſoluerę, niſi qui prius nouerit ex iis Gandem componere. iij

Diſtinctio Lo gici
organs.
71 ALCINOI INSTITVTIO AD
Deinde tu de Logici organi explicatione contra veteres agis, atqus ex Ariſtort. confirmas in illa Geneſin prius quàm Analyſin tractari:
illi ſpectarunt conſilia hominum de conſtituendo Logico organo
deliberantium. In quibus per Analyſin deſcenſus factus eſt àfine ad media: Contra verò in eiuſdem explicatione, aſcenſus à minimis ad id quòd in eiuſdem Aualyſi, de arte deliberantibus„erat omnino primum. De diſtinctione autem Logici organi ad Analyſin vel Ge- neſin accommodata, in qua veteribus Ariſtotelis interpretibus non omnino, tibi verè multò minus aſſentior, pluribus hoc loco non di. ſpuro: verùm id ſolùm contendo, ſiin eo Topicam artem ab Analj. tica ſeparaueris(quæ quo ordine ad illam ſe habear docere alterius eſt inſtituti) ac in Analytica Categorias& librum de interprertatione (communia quidem vtriuſque artis elementa, ſed vt alio loco contta te diſputauimus, huic potius quàm Topicæ, propter dignitatem ad. iuncta) fueris complexus: in hac pet Geneſin ſiue vt Galenus loqai- tur, põr ſintheſin, à primis elementis quæ Categoriis continentur progrediendum ad id quod eſt in cadem ſummum& imprimis expe. tendum. Sed ita tamen vt einſmodi gtaduum diſtinctionem priusco gnitam fateamur per contrariam Analyfin, à fine ad illa prima ele- menta deſcendentem. Quàm ſecuti ſunt qui ad hanc artem ſpectato fine excitati, de eadem conſtituenda primi certa quadam Methodo cogitarunt. Nec verò ſintheſis ſiue Geneſis, de qua in exempho propoſito loquimur, ea eſt per quam notiones ex ſingulorum ob. ſeruatione in animis efformantur(hanc enim tecum agnoſcimus, ex Platone& Ariſtotele, ad obſeruationem præceptorum, non al explicationem pertinere) ſed altera quæ in conſtructione rotiu inregri primum dicitur, indéque ad genus vniuerfum transfertur quia hoc, vt Ariſtote. ait. cap.. lib. 1. Phyſic. térum quoddam el quippe quòd multas ſpecies quaſi partes complexu ſuo continet.
Sed ita vr illa ſola nominis communione in toto integro& genete vniuerſo eſſe dieatur, nec ſit in vtroque eadem ratio: neque in illiser plicandis Methodus omnino vnica, ſed potius contraria. Ex quo acci dit, vt quando id quod eidem atti vel ſcientiæ fubiicitur, cùm diuet- ſis comparatum, vtroque modo totum quoddam eſt:nempe& inte- grum, quod ex quibuſdam quaſi membris componitur,& vniuet- ſum, quod naturæ ſuæ ambitù ſpecies plures cõplectitur qualẽ in ar- te diſſerendi, noſtri ratiocinationé eſſe volunt& in Phyſiologia cor- pus naturale)tum in ipſius artis vel ſcientiæ perpetuitate, Methodus non vna ſemper d&e gadem, ſed duplex adhibeatur. Siquidem in illa, priore loco totins integri ex meinbtis eômpoſitio aptè explicatut, Per eam quam Geneſin vel Syntheſin diximus poſſe nominari:poſte
tiote, geneli in ur Analyli- ehetoitatis dal ſul lämum 5 neceſle. Qu is opottet, l des Nlunas& Gdecventa ad tot Pugutmn elkſedtuis nugis riloum elfe vid tooepartiun qu- plus gerpetuitat mentis, quorum ſguspatim aa lnila getpetuitat codem iure omnir Adeo yt loleam mi omniaface:es.pfæ gler uusLauten du um wohaia! Rdociumdh üimus aperuns dicam Ariſiotel nlin velinthe Tretaliore,& iCategetii, pr Aualylin reldiær Tuorun natura ex uanguniliprob oe enpote:quot 8 deamquocd ſe doſigundo Dh) iane leſdo guidn dlere ceech:an n nuetag uma f tammi ig 15 du tum 146 bi lb a beunu eltn. WMaino 6

vTüU
D
Cont ſeres 3gs a Aus J es Knahji m onſtit o 1 3 del= ufce Warig=cenſus an lelidet=dus, eta ci org Anahy-ngt Ariſto Minterpreibd lor, plo M. Shoc locom co T= n artemadt mleha— doccre alten & ldyresie interptmn menta= et aliolocot opicæ, ſ=σ ter dignitut Beneſin n vt Galenw quæ C tiss couin m ſumq 1 K impuimi aduumt uctionemhi alyfin, à3 adillap ſont quiſt inc atteut a primi 9¹ quadamti Geneßz qua ina m notiot= X figulon hanc ent cum agaua aionem:ptorum,n da qur eNtrucion ad genus m rlum tuanss „1. Phyfich sum quoci pattes, coAk3 luochn waionein— ineegn que eadem peglelnl ſed potius* carihim fel ſciedtix ₰ ttnin an ne 1 1 nembr T.knur
elſe volunt 4 4 ſcientiæ pe 8 liri lex adhides I 4 ttepe rr pPe ubtis compe Acnomini
in duimmusj
DOCTRINAM PIAT 72 riore, generis in ſpecies ſuas diſtributio, ex altera Methodi parte quæ ad Analyſin, vel Diæreſin pertinet. Nam cum in vtraque illius perpetuitatis parte multi gradus ſint& in illis primum quiddam, a- liud vleimum, itémque intermedium: Methodum aliquam ponere eſt neceſſe. Quàm ſi tu vnicam& ſpecie indiuiduam aſſeris: fatea- ris oportet, ſi conſentanea dicere vis, genus vniuerſum ad ſpe- cies vltimas& intermedias codem modo ſe habere, quo prima elementa ad totum integrum,& eas partes quæ ſunt interiectæ. Quod quidem non ſolum doctrinæ Ariſtotelis omnino contrarium eſt, ſed tuis nugis non ſatis conſentaneum. Nobis verò non magis vitioſum eſſe videtur in eiuſdem artis perpetuitate, pro diuerſa ra- tione partium quæ incidunt, docendi Methodum variari: quàm in ipſius perpetuitatis particulis, eandem quæſtionem tractari argu- mentis, quorum collocatio partim ad differentes ratiocinationum figutas, partim ad diuerſos eiuſdem figuræ modos pertineat. Vtribi in illa perpetuitate vnicam Methodum aſſerenti, licuerit profectò
codem iure omnium ratiocinationum formam vnam conſtituere. Adeo vt ſoleam mirari, hoc etiam in mentem non veniſſe, vt noua omnia faceres. Præſertim cum te ad id excitare potuerit optimus ma- giſter tuus Laurentius Valla, ex cuius maledicentia quaſi copiæ cor- nu, tam multa in Dialecticas animaduerſiones tranſtuliſti. Vis auté, vt hoc ipſum quod de Methodo in eadẽ arte variãda hoc loco cõten- dimus, apertius intelligatur, proſito aliquo exéplo illuſtretur? Non dicam Ariſtotelis logico organo, ratiocinationis vt totius integri Ge- neſin vel Sintheſin ex pronunciatis, de quibus agitur libro de inter- pretatione,& pronuntiatorum ex ſimplicibus vocibus, de quibus in Categoriis, primùm explicari: deinde eiuſdem vt generis vniuerſi, Analy ſin vel diæreſin in Apodicticam, Dialecticam& Sophiſticam, quorum natura explicatur in Analyticis, Topicis& Elenchis. Quòd quanquam id probabiliter dicatur à multis, ſequi tamen non placeat hoc tempore: quoniam àte iampridem exploſum eſt,& mihi, vr li- bere dicam quod ſentio, non ſatis probatum. Sed illud modo ro- gabo, ſi quando Phyſica attigeris, atque hæc, quibus tuæ declama- tiones, neſcio quid minitantur mali, in integrum, fi diis placet, reſti- tuete ceperis: an num in eis corporis naturalis compoſitionem ex materia& forma primum trades: deinde à generali huius ratione ad ſpecies vltimas per intermedias deſcendes? Hoc enim tibi placere ex tuis ſcriptis coniicio:& certè Ariſtotelem ita fieri voluiſſe facilè col- ligo ex initio libri. 1. Phyſic. cuius ſententiam quorundam interpre- tum etrorem ſecutus omnino peruertiſti. Verum ſi id fegeris, Theſ- ſale, eritne omnino eiuſdem Methodi à materia& forma ad corpus

—— —
5 ALCINOIINSTITVTIO AD naturale aſcendere,& Acorpore naturali ad eiuſdem ſpecies deſcen- dere? Ego quidem in poſteriore Analyſeos ſpeciem vnam facilè ani- maduerto: in priore qualem eam com miniſci pofſis prorſus non vi. deo: aut certè quoniam de vocabuli vi rectõque vſu iater nos agitut, ſi hanc Anal) lin eſſe contenderis, neſcio quorum Philoſophorum conſuetudine tuam in eo opinionem poſſis confirmate. Atque vria illa reram naturalium explicatione, Geneſin cum Analyſi in variis partibus perperuitatis docendi, obſeruamus:& inhac coniunctione Geneſin, per quam corporis naturalis compoſitio explicatur, eiul dem, tanquam generis vnius, Analyſi priorem facimus: ſic accide- re poteſt, vt in cadem etiam perpetuitate Analy ſis cum Geneſi con. iuncta whauc meriè nonnunquam antecedat: ꝑtæſertim in artium compendiis in quibus ad hominum ſtudia excicanda fine primolo.
co poſito, eoque aliqua definitione concluſo, artes iplas Analythe
conſtituimus: deinde in eiſdem à primis elemencis breuiter expol- tis, ad id quod maximum eſt, per Geneſin aſcendimus. Quam dupli- cis ordinis coniunctionem nos in artis diſſerendi compendio nonin. fœliciter ſeruaſſe videmur,& ſi tua conſideras paulò attentius, eam- dem in tuis dialecticis es ſecutus. Hoc verò quicunque facere inſti- tuunt: ab carum artium, quas tradere volunt, definitione incipiant eſt neceſſe. Non quod ab hac artis compoſitio progredi debeat in quam ipſa potius deſinit: ſed quia Analyſcos, quæ Geneſin præce- dit, caput illa continet. Quod quidem in fine eſt poſitum: à quo op-
Locus Gale- timma artis definitio duci debet. Et certè Galenus in arte medica, qua ni initio artis Paruas id eſt, compendiaria appellatur, id ipſum quod diſpuro ſecutus
Faruæ 0
—————
videtur: in eo ordine quem definitionis eſſe ait. Quoniam hie non tam fortaſſe nouam Methodi ſpeciem continet à duabus prioribus omnino diuerfam: quam duarum in vnam, collectionem quandam compendiariam. Si quidem quod eo libro medicinam primo loco definit artem ſalubrium inſalubrium„& neutrorum: deinde hæc tria quæ in definitione ſumpra ſant, per varios gradus diuidit, donecad ima quædam(qualia tamen, vt loquitur, non autem ſingula) ventum ſit: hoc ad Analyſin tuo more dictam, haud dubie pertinet. Quoad au- tem in explicandis partibus, quas Analyſis parit, aſcendit à primise- iuſdem artis elementis ad ea quæ in illa ſunt ſumma„vt ad marbo- rum curationem& valetudinis conſeruandæ rationem. id non am- plius ad Analyſin, ſed ad Sintheſin potius videtur eſſe referendum- Et tamen hoc totum ordinis definitionis eſſe vult: non ſolùm quod à definitione incipiat, ſicut es arbitratus„ſed potius quod in pattibus omnibus quas illa ſiue Analy ſis, ſiue Sinthelis parit, breui definitio-
d.„....... ne ferè lit contentus. In quibus explicandis, aliis de Medicina ſcriptis
idem
—
—
2. ͤͤöͤͤͤͤͤſſ 1 9. 4 4 S— ““ 8*— ö
dewentis, d! ſo, val mande recellelauſquc gaetit tum eils geteri debemnls comprebenäet us quag exc joliod quod ſea tilliſc erunt e ꝛcum demum h uqau tils ati dlepueritie mem marobis concede maieam ſicdidici ninbus& felbis wmn docendo, rem in Atiſtotelis daomaRagnolce Aer& Wagücr ins I AoR tu poſtea com de prætetita d coptradicenai; letes. lu quib Daaleclicꝛm/ nee ſiotel pnigerſam leru) ſed atem Aaaln i piicij wrnrſunbeneſt lode onſtedenlo keiraml t datecoaltantrrco. mnpolle eiere, dd eie ehelur pe
androgneadnen
un aamnädlh dln ferd;b len 04 lewen

TVI A ad ei ſpeciesie 08 pt= zuamkalta inilciſ—s prorlus nan ctoqu— iater nosz io qua Dhilologden lllis co nte. Raolen
neſin Analdan
amus:ſi dacconiana compq explicuun, prioreſ imos; ſe ne Anz cum Geneli Mecedal l dII M
udixa ex da fine pia ncluſo. LiplRs Auu-
nis elem— zͤbteutem lin alccht dus. Qum diſſeten umpendim onſidera=ldatteniiui c verò que fun cvolunt Minntionein V compo a ptogteui nalyſcos e Geneh
min hne hſitum:m- ce Galen atte mein
t, id ipſumj 1Pd üipuut onis eſſe.— Vonund em contin. duabus pid avnam,* tionem qu co udto inam 5 m.,& neuti ndenk r varios gri. Bliuidi,
unt(d t, Kan nillalont lu 2, üns
—
. b e
tuandæ t e „ 24. iitionis elſe 1 ppu ratus, ſed
DOCTRINAM PILAT. 24
idem ſolet eſſe longè prolixior. At cùm artem iam inuentam& per Analyſin cõſtitutam. datim componerexolumus:nec tam ad eam
—
hominum ſtudia excitare, quam rudes inſtituere, atque hos à primis elemenris, ad id quod haber ſummum, per Geneſin vel Sinthe- ſin, quaſi manu ducere: tum, vt ab eius definitione incipiamus, nihil neceſſe: ſatiſque eſt, ſi cum ad partem principem ſummamque ventũ fuerit, tum eius naturam definitione aliqua complectamur. Quoniam vereri debemus ne artis magnitudine, quam definitio breuiter ſolet comprehendere, ſtatim initio propoſita, rudes omnino deterreantur, otius quàm excitentur, ac deſperatione debilitati, id in ea experiri nolint, quod ſe aſſequi poſſe diffidant. Itaque potius in ipſis elemen- tis illi ſic erunt exercendi, vt adhuc neſciant quæ inſtituti ſumma ſit: ac tum demum hoc ſentiant, cùm ad principem partem peruenerint: in qua torius artis definitio primo loco ponetur. Tu quidem, Theſ- ſale, pueritiæ memoriam vltimam repetẽs, de ſtudiorum tuorum for- ma nobis concedes quod voles: ego verò fatebor me puerum gram- maticam ſic didiciſſe, vt in iis quæ de literis, ſyllabis, ſinguliſque no- minibus& verbis, tum tradebantur, omnino neſcirem quo magiſtro- rum in docendo, meus in diſcendo labor referretur. Deinde adoleſcẽ- tem, in Ariſtotelis Categoriis,& libro de interpretatione ſic eſſe ver- ſatum, vt agnoſcerem in illis rudimenta tantum duarum artium, To- picæ& Analyticæ: quarum ſummam definitio, earundem artium iniriis ab Ariſtotele poſita, eſſet aliquando explicatura. Scio quid tu poſtea contra veterem doctrinam hac in parte diſputaueris& de præterita dialecticæ definirione, quam graues contentiones contradicendi ſtudio inflammatas, in peripaterica ſchola excita- ueris. In quibus vt tibi facilè concedo potuiſſe definiri, non Dialecticam nec enim vt alio loco contra te diſputauimus, Ari- ſtotel. vniuerſam diſſerendi vim, hoc nomine vnquam eſt com- plexus) ſed artem rationis: quæ deinde poſita ldefinitiones, per Analyſin in principes partes harũmque elementa diſſolueretur: à qui- bus rurſum Geneſis duceret initium,& in finem artis eiuſdem defini- tione comprehenſum, deſineret: ſic tibi pernego ita fuiſſe neceſſario faciendum. Et ſi fottè hoc modo communis ars fuerit expoſita: con- tra te conſtanter contendovtrunque, ad vnum& eundem ordinem non poſſe pertinere. Sed deſcenſum à definitione artis finem conti- nente, ad prima elementa(qui breuiter initio fieri poteſt, partim vt auditot excitetur, partim vt rudibus primiſque lineis ductis, non om- nino nouus ad artemn accedat) ad eam Analyſeos ſpeciem eſſe referen- dum, quam in deliberationibus de vita, antea obſeru auimus. Aſcen- ſum verò ab elementis ad id quod eadem ars habet ſummum, ad Ge-

„ ALCINOI INSTITVTIO AD
neſin: non eam per quam notiones diximus efformari, ſed alteram, in
ua oſtenditur quo modo vel totum integrum de ſuis partibus, vel fnis de mediis excitetur. Atque etiam illud addo, dum ſingulos gra⸗ dus in Analyſi, vel Geneſi perſequemur, ſi quid in illis occurrat quod generale ſit& ſuapte natura commune multis, id ita eſſe explicãdum, vt Analyticè ſemper à generalibus ad ſpecialia deſcendamus: ne in illud vitium incidamus quod ex Ariſt. lib. t. de partibus animalium, antea indicauimus. Hoc autem in eiuſdem doctrina tam frequentem Analyſin effecit: vt ex eo, meo quidem iudicio, in hunc errorem de vnica Methodo Analytica, ſis impulſus. Atqui iam ex ſuperioribus potes intelligere, vel certè facilè intelligent hi quos nondum infa- tuaſti, non modo non eſſe eandem in Methodum inueſtigando,& eo explicando quod iam inuentum eſt: ſed neque artis eiuſdem partes omnes in docendi perpetuitate, eadem Methodo tractari: Nec eam quam Analyticam appellamus, docendis inuentis tantum eſſe accommodatam: ſed pro diuerſa Analyſeos ratione, ad artes in animis conſtituendas, cum de illis inueſtigandis agitur, eſſe neceſſa- riam. Quod de contraria Geneſi, itémque de Platonica diereſi ac Sin- theſi, pro earum multiplicitate, eodem modo eſt explicandum. Sed in ampliorem diſputationem quam ab initio ſperabamus, excreuit no- ſtra digreſfio,& neſcio quo ſtudio fortaſſe prouecta longius, quam commentandi ratio permittit. Itaque iam finem faciam, ſi vnum in- dicauero, in quo errorem tuum excuſare nullo modo potes. Scribis Galenum gloriari ſe Methedi Analyticæ inuentorem& authorem eſſe: ideõque te in illo non ſolůùm modeſtiam, ſed memoriam valdè requitere, qui antea Platonem totius àbreias àdbu u ν*ev ſcriptorem & authorem è Phædro& Philebo produxerit& appellarit,& in artis medicæ conſtitutione veterum Philoſophorum documentum eſſe dixerit. Atqui, Theſſale, nullam ex eo gloriam Galenus captauit: nec ſe, pace dixerim tua, huius Methodi inuentorem prædicauit: ſed eam quam à veteribus Philoſophis acceperat, primuͤm ad arris medicæ conſtitutionem accommodaſſe,& in huius origine explicanda vſur- paſſe: cùm per ſintheſin ſuperiores Medici plerique, vt Herophilij& quidam Eraſiſtrati ſectatores, ac Atheneus Aitaleus, candem tractare eſſent conati. Quam fuiſſe illius ſententiam non contendam tecum pluribus, quoniam hi facilè iudicabunt, qui quaſi in rem præſentem venientes, inirium libri de arte Medica, quàm paruam appellant, ſe- dulò cùm eo comparabunt, quod ab illo ſcribitur, libro de eiuſdem attis cõſtitutione. Nunc quia ſatis longa digreſſione, Theſſali digreſ- ſioni de Methodo ſatisfeciſſe videmur, ad Alcinoi interpretationẽ re-
uertamur. In qua quanquam hoc capite alia permulta ſint quæ diſſe-
erdiatte conit umen potius t logicæin duo zteticæ, môV ſectemor.Ini dem latisfeciſ zemie noftre! quübus li unc noltenin ill

gaidſ Soccuntag
iudicion aunc erroren
Aiquin Sex ſopetai ligent he s nondumi Method r inueltignà ſt: ſed= ie ariss eilt „ eaden L- ethodo u s, docet t inuentis tm Analylecam ione, dim ſtigandit Mur, ellete ne de Plar= ca dierella nodo eſt= icandum nio ſpera us, exom taſſe prot= ilongiumu iam 6 net iam, ſimi are nullo lo potes cx inuett=m R aute deſtiam, Memotim Armolaz 3 udder ſctia duxerit&Qellarit,gn oſophorut.- cumenun glotiam 6= s captant nuentorem licautiſt eerat, prim ad rrij m huius orit plicna
pleri edici pleriq— nerui eneus Aual= candem i
1 8
u
ar, ad Alcinq 2 rus
ite alia pef 2
DOCTRINAM PIArT. 76
rendi arte contra eundem pro vetere diſciplina poterant diſputari: ea tamen potius reiicienda purauimus in commentarium deſcriptionis Logicæ: in quo noſtra Elenctica contra hanc ſcholam, doctrinæ peri- pateticæ, imò verò bonarum omnium artium perturbatricem Cn. plectemur. In illo verò edendo quorundam efflagitationibus jampri
dem ſatisfeciſſem, niſi in annuis animaduerſionum fœtibus, ab 4 3 demiæ noſtræ Theſſalo adhuc meliora in dies expectarem ca de in quibus hic tandem aliquando reſipiſcens, veterémque ſuum heem agnoſcens, in illo detegendo magna nos laboris parte leuaret.
FINIS.

IACARPENTARIVS
3
Candido Lectori.
J2S PERIORNE diſputatione The ſſalus ſic affectus eſt, vt quanqui antea ſape à doctiſimis viris in multi reprebenſus nunquam ta- 8. mẽ grauius comotus fuiſſe videatur. Credo equidé, Candide Leltin =,2 z3dd illa peti ſe in eo ſentiret quod habebat omnium charißimum quoque omnibus'liloſopbis ſuperior haberi volebat. Qugre is qui antea omnus
„... d„ alios aduerſarios contempſerat, hie magna animi impotentia,d doctrina, de qus
inter nos erat inſtituta contentio, rem traduxvit ad conuitiæ: in quibus exereuu- tiſsimus, facilè qjuemuisr in arenam deuicit. In ſententius autem&. argumenti ſic hærere viſus eſt, vt eruditorum amniumque philo/ 5phorum iudicia eilcſ contraria eiuſdem diſputatione rigidius. Quæ tamen apud imperitos aliquacx parte ſuo fuco fplendeſceret, eidemque ræſtaret, vt reuera victus alios int un pho portare videretur. Quod vbi animaduerti, iterum cum ilo de eadem au ſione congrediendum exiſtimaui. Vt quod fæliciter inchoatum videbaturma. no rei literariæ commodo, tandem aliquando conficeretur: quo vetus doftrina de Methodo ſemper eadem retineretur, contrariæd; huius nugæ omnino exylult- rentur. Hoc vero non modo in hac academia ex illo tempore videor eõſequutus ſad exterorum permultorum teſtimoniis in eodem maximè cofirmat us. Sed elu contentionis euentum& eas Tragedias quas illius recerdatio poſtea in rei profeſtione mihi excitauit, tacitus nonnun quam conſiderans luben: profetod: lud vſurparem, Vtinam ne in nemore b Niſi publicæ vtilitatis, zuam rerum mearum rationem habere mallem. Lur niam facile mihi perſuadeo ad diſſenſionem de religione, hanc potißeimum cau ſam aceeſgiſſe, propter quam in illa a Theſſalo tam acriter ſum oppugndtus 4 neque(preut tum erant tempora)regiorum profeſſorum ordine excluſus: qus eius maieſtatem grauiter laſiſſe viderer in appugnanda ſententia de Jrnahi- ca Methodo, in qua idem doctrinæ ſuæ ſummam& deuictæ antiquitalu pa marium iampride poſuiſſe videbatur. Hoc verò etiam, Candide lector, quul ſe cunda rne reſpondimus, ſuperiori diſputationi ſubiiciendum exiſtima hil eſſet qued hac in parte poſſes deſiderare. Vale.
uimus, vt ni
qode vicka omn laileidetecur, ſit
KAEGIVS PRC

TAI echal.
Halus ſ 3 iac reas
nultus rel— aſus, 8* tur. C red= de, Cindulel d habebd a uum thanſt velebat. eu qui antan
nimi 1m ☛ 4,4 Catnna vit ad con u iin qulhutm n ſententi em Gan lue, phaloſt 9 ½ um udicnll uætamen im erniuuan ret, ut reu e=—⁸8 iftu, dhuant erti iteru nilo deeun celiciter Bum vilbehan nde anfiesr: ſus venin
rarid. bul 4 mnnd ex ilb ter nuerij eodem ma cijmam⸗ Du2s Illius 1☚ atio ili 27u4m amſ— as luben 7 m rumn rationt abere u, em de religii anc ujßn
d putatus— ſe ieſiderar he.
3 4 fit 2 ₰½ 8 25
AD EXPOSITIONEM
DISPVTATIONIS DE METHO-
do,(. ontra Theſſalum Oſſatum, academiæ Parifienſis Methodicum.
Reſponſio Iacobi Carpentarij, Claromontani Bellouaci.
Qua digreſcionis primæ, pars peſterior.
do oppugnauimus! Tandem tibi hoc berdoluit,
A 64 Theſſale, I. audo: vir es. Antea quanquam à nobi- & liſſimis aduerſariis, de quæſtionibus maximis in certamen vocatus, nunquam tamen adduci po- tuiſti vt reſponderes Nunc verò grauiter com- motus es. Quid ita? Arcem tuæ ſapientiæ volui- mus inuadere, tibique id de manibus eripere, in quo de victa omni antiquitate triumphas. Et tamen ne tua maieſtas lædi videretur, ſi tu ELO QVENTIEæÆ, PHILOSOPHIæÆ
REGIVS PROFESSOR, GCRAMMATICKE, RHE-
TORICæ, LOGICÆ PHYSIOLOGIE, MATHE- MATICARVM ARTIVM RES TITVTOR, IN RE LITTERARIA DEVICTIS FABIO, CICERONE, ARISTOTELE, PLATONE, EVCLIDE, OMNI DENIQVE ANTIOQVITATE, MAGNIFICVS TRIVMPHATOR, CfͤSAR SEMPERAVGV- S8IVS. aperto marre in ſingulare certamen cum gregario doctore, & vix vno èmultis deſcenderes: alieno nomine eõque in Academia nouo, vultum tuum velaſti, ſicq́ue eleganter profecto, perſonatus, in- dignationi tuæ voluiſti obſequi: atque ſperauiſti ſalua exiſtimatione tantæ maieſtatis tuæ, iſtum canem tibi adlatrantem(ſic enim de no- bis quodam loco ſcribis) poſſe non dico vinci, verum pedibus miſerè conculcari& confici. Sed tamen iſta larua, Theſfale, ommodior erit O iij

2, ALCINOI INSTITVTIO AD
quam ſperaſti. Teget enim ſplendorem tui vultus: in quo ineſt quid- dam ſuapte natura dignum imperio, variiſque victoriis etiã amplius elatum: atque fortaſſè præſtabit, vt nihil metuendum ſit à tuis radi. tibus iracũdis oculis, quibus haud diſſimiles in C. Mario, terrori fuit ſe dicuntur militi ad huius necem properanti. Quanquam quid cum illa facias? aut quo modo te occultare poſſis? Vox ipſa Theſſalum ſo. nat: quæ ſemper ſuas habet ampullas& ſeſquipedalia verba. Debai. ſti,& hoc pace dicã tua, O AMPLISSIME REXET SEM. PER AVGVSTE, vt perſonatus in hac diſputatione nobis faci lius illuderes, tuos cothurnos ad aliquod tẽpus deponere,& noſttos ſoccos induere. Verum vt ſimia etiam in purpura, ſemper eſt ſimia ſic tu cum Oſſatus quidam videri vis, ſemper es Theſſalus:id eſtiad cendo elatus,& ita inflatus, vt ſi de tricis agendum ſit, non minusye. hemens eſſe videaris, nec in tuis ſplendidioribus ornamentis frequss quam ſi in cauſa centumuirali pro maieſtate regis eſſet dicendum, Hæc enim, ſi neſcis, tua eſt illa Pytho quæ iam pridem tonat, fulm nat, permiſcet vniuerſam Academiam. In cæteris, cadem apud Ge- manos, Italos, adde etiam ſi voles apud Indos, quantumlibet admi rabilis. Nam per me licet diuinam etiam dicas: nec ego de eius glon tecum contendam: nec mecum male agi exiſtimabo ſi noſtro ſermo- ni puritas deeſſe non videatur: atque hæc quidem, non illa quamis aures teretes& ſuperbæ vbique ſummam expetunt, ſed quam ſim- plices& philoſophicæ, non omnino reſpuũt. ideoque IOVI SN VATORI magnam gratiam habeo, quòd in ſuperiore diſputati- ne, ſententiis quidem, fateor, quoad potui& licuir, elaborata, vetti ſua ſponte fuſa& fluente, vnicum(multiplicitatis) verbum te offan derit. Et quanquam pro illo poſſim alia permulta tibi eloquentis philoſophiæ regio profeſſori, reponere( quæ cum voles ſeorſum ind cabo) illũdque imprimis quod ſtatim initio à te non ſatis„emendat dictum eſt(Fheu miſero tibi) cumilla interiectio caſum eiuſmodino regat, ne in illo quidem Vergiliano(Eheu quid volui miſero mihnj in qu puerili imitatione videris eſſe deceptus?id tamen minime faciam Quòd illud meum, loquendi conſuetudo philoſophorum receptun ſit, cui hac in parte ſeruire ſatis eſt: quõdque intelligam non in eolr tas eſſe opes philoſophiæ, hoc ne an illo verbo vtamur: ſed quæſti- nem omnem inter nos de re eſſe inſtituram quæ ſit contenta doceii In qua nobis iam aperto vultu agendum eſt cum perſonato Thellx lo. Qui antea prælij tantum ſpectator eſſe conſueuit: ipſe fraterculun ſuum in arenam aliquoties miſit, Potentem ſanè& cautum luctaio- rem: de quo non erat verendum ne ab iſto dictata referret: ſed tamen pugnæ euẽtu ſemper infelicem. Credo, quod dereriore cauſa pugns
2 0
re, K conta eos midt. Nunc lero gin cömunec N Vuam& indo fuarercolus erept ſione de welho hilloplie duie omnium bohatul rre nopouct al lopbilieam uppell natis pattes di quol mie 1on ſit cim hominemne! 1b con petmitti. dotaios ſcripotes autnouam methodt peratmelioremfact quitem inſeptemar pepeti, quæ inliter Wäelur. Luii enim un Nemlam, pel Aaodm NAo & latidis Nuins- THODyS fn. tu tuinſgue ded probata corſenſu, noltrriam in eroch O lm vero cum

ITVE 45
1ni9 nuwnd kborüts eim me= dum ütauin miles ,* lario,dm Detan— Unquamaua poſſis— lpla Theltiu & ſelqpꝝ daliaverda 8SIM-KEX RMgx
in hac uztione nohi
uod tẽéſ leponetsau
Rin pufm. ſempereli
ſemper hellalosile
icis aget Altt, noamh
zdidiotil urnamenasi gaieſtatt) dis eſlet ätca o qux ia idem tons; m. Inca: a, eademan Sud Indc„ uantumlba tiam dicit cego dec agi exiſ bo ſinolns chæc qu= nnon iln nmam cxe=int, ſed êi dreſpuũt Squc0ſ co, quèòd- petioreci lpotui 6— it elabortn multiplic ⁵.) vetdunt nalia pernt u tibi das neteſ qux eoles ſolu im initiod= onſatieem la intetied clum„ (Eheu ud ☚ muſen cptus did Ean minim
4 efat le con S tipl
—
DOCTRINAM PL AT. 80 ret,& contra eos quorum impetum Theſſalus adhuc merito refor- midat. Nunc vero huic fraterculus ereptus eſt: dicerem rei literariæ, ſi in cõömunem vtilitatem veterſſque doctrinæ exornationem, ſuum ſtudium& induſtriam viuus conferre voluiſſet. Gyganti, inquam, fraterculus ereptus. Qui quia ſentit iam ſe nonnihil premi in quæ- ſtione de methodo, quam habet omnium maximam, à Carpentario philoſopiæ quidem profeſſore gregario,& ſi huic credendum eſt, omnium bonarum literarum prorſus experte: ſed tamen in quo ne- gare nõ poteſt aliquid ineſſe veteris philoſophiæ peripateticæ, quam ſophiſticam appellat, quamque certis de cauſis odit& metuit: anceps in varias partes diſtractus, perlecta illa diſputatione de methodo, quod vnica non ſit, initio hæret, dum ſecum na cogitat. Quid hic fa- ciam? hominèimnne ſicut antea, omnino cõtemnam? Natura quæſtio- nis non permittit. Nam& ipſa per ſe magna eſt: nec vnquam quiſquã poſt alios ſcriptores in docendo magnus haberi voluit, qui non idem aut nouam merhodum inſtituere conatus ſit, aut quàm ab aliis acce- perat, meliorem facere. Nobis vero térque quatérque maxima. Si quidem in ſeptem artibus que libero homine dignæ, eam celebritatẽ peperit, quæ in literario regno, omnium regum triumphos ſuperare videtur. Quid enim eſt cuius beneficio Grammaticam græcam, lati- nam, Vernaculam, noſtris reſtituimus: METHODVS. Quicd eſt per quod in Rhetorica, Fabio, Cicerone, imò verò omnibus græcis & latinis huius artis magiſtris, ſuperiores videri potuimus? ME- THODV S. In logicis autem cum vnus Ariſtoteles pro deo colere- tur, huiuſque de diſſerendo ſcripta ſemper eſſent ſummo antiquitatis probata conſenſu, qui potuimus cõſequi vt iis de ſuo gradu deiectis, noſtra iam in eruditorum omnium manibus verſentur? METHO- D O. lam vero cum in mathematicatum artium quadro ante annos quatuor rudes omnino eſſemus,& eo ipſo tempore domi ab eruditis viris dictata, poſtea in Cathedra regia re ferre conaremur: quo modo conſequi potuimus vt rem eandem eo ipſo die quo didiceramus, cum tãta celebritate publice docere, eõſqueà quibus omnia acceperamus, tanto interuallo ſuperare videremur? ME THODO. Atque, quo- niam propter expectationem quam in iis reſtituendis, de nobis ma- ximam omnes non modo Galli, ſed Germani& Itali conceperunt, iam omnium eruditorum oculi in nos videntur eſſe coniecti: quo tã- dem modo illam de nobis expectationem ſuſtinere, rantmque opus conficere poterimus?: ME THO DO. Ergo hæc nobis retinẽda eſt⸗ per quam melioris notæ ſcriptores omnes, in noſtro triumpho por- tantur,& contra illum tuenda: qui etiam ſi omnino eam non poſſit de manibus eripere, facile tamen conſequetur vt aliquid effeciſſe pu-
G ur

81 ALCINOI INSTITVTIO AD
tetur. Sed qua ratione id fiet? Dignus ira noſtra non eſt iſte diſputa. tor:& tamen contra hunc dicendum eſt aliquid: ne ſapere in ea quæ- ſtione putetur, cuius explicationem nobis propriam ſemper rideri voluimus:& reſpondendo etiam de nobis multa maguilica orarione prædicanda. Hæc verò ſi nudo vultu apertoque dicantur, verendum eſt ne hoc audiamus à viris bonis& modeſtis, verecundiores olim
2
fuiſſe præcones ludorum gymnicorum: qui vbi cæteris coronas im- poſuerant victoribus, eorumque nomina magna voce pronunclaue- rant: cum ipſi ante ludorum miſſionem corona donabantur, alium præconem adhibebant, ne ſua ipſi voce ſe victores elle Prwelecren Itaque ipſi quidem reſpondebimus: ſed reſponſioni noſtræ, Oflati di- ſcipuli nomen prætexemus: at qae ita conſequemur, vt preter conſit tudinem commoti minime videamur,& ab hoc profecta quantaui doctrinæ noſtræ commendatio, ea non inſolens, ſed officioſa& dail cipulo, doctori debita cenſeatur. Quis hoc ſingulare artificium ind lio non admiretur? Atqui in Theſſalotritum eſt& vulgare. Hinc yen rofecta eſt libelli tui contra nos inſcriptio: à qua iam ordiamur. THESSALI,ſuos fumos, ſicut antea ſemper, ſic nunc deintegrom lentis magni venditare, in Carpentarij diſputationem de Methodo EXPOSITIO, id eſt ſcriptorum à Carpentario contaminane (Nam in Theſſali ſchola, quæ officina eſt omnis impudentiæ, bono ſcriptores exponere, eſt aliorum contumeliis omnibus obiicere ſall que conuitiis fœdare) velata nomine OSSATIdiſcipuli. Hic yem neſcio an vſquam vllus ſit: aut ſi eſt, is, ſicut intelligo Xnonnullis ar ditoribus noſtris, ex eo tempore quo iſta edita eſt preclara expofii ad hãc diſpurationem ſæpe prouocatus, ne hiſcere quidem adhucar ſus eſt: magiſtellus trium literarum, in hanc vrbem tenui conqdition allectus,& in eadem neſcio quid affectans quod adhuc nolo dicen Et tamen tu qui in Philoſophia& Mathematicis, Rex Regum vicei vis, ſub illius nomine, valdè ineptè profecto& indecoreè, loquerui philoſophus maximus& in erudito mathematicorum puluere citr citatiſſimus. Quid ſi tecum agendum putauiſſem iſto modo? Nunpo tuiſſem ſine fraude opponere notos tibi, notos omnibus ordinibus primarios in hac vniuerſi ſchola, eloquentiæ& philoſophiæ ptoftl ſores, in noſtro ludo inſtitutos,& à nobis etiam ad magiſterij pileum vocatos, qui Oſſatum tuum facile cxoſſarent,& te tuamque docttin omnino eneruarent? Nec enim neſcis, aut quantumuis impudensne- gate potes, me talibus plæriſque auditoribus in nouas celeberrimar que colonias deductis, abundate: tuos verò tuo prelo ſemper foilte concluſos. Sed iſta quæſtio, ſicut ipſe arbitraris, omnium maximad
ſcipulis omnino committenda non eſt: nec indigna in quam nos ipli jis ic-
D
intwentbos in nosmoſttis conte tsde pliote ſen doniam Net! adeor(iaͤque ek em methodom delavt qoad 1 mus&pppuläic ne dephiobphic ſoraale quando Chr qualin dic teillsrore loco 7 erpol tionis tu guenolktum pertir noncuam vtinftig gubenim in eo dipurmoni capit dilerendi accuraté: wlttunpoolat: am vnoconlenla allepu peütelan bcd Kondmc RAMYNrxx KRISIENSIS dorſed nolui plac neaudito o no bpitam pientid caltmit tenouare iin gulem mem tdmm honnibos cn apiehan qua wlechaut ggenio ni ünall ſida auh 4* u 4 Ti nquam arin
wnii lon ten

T1 d
noſta e oſti geſ lühen Aliqui ſapereine
anp dis pcäfh lemdet wa is mu agnicicz otan ettôq,= ancut, kete deſtis tecundiotesd qui 1h teris conap
dàa mag— Joce pronunas corot huabantor,i ſe vich— elle predia reſpon=noſtta onlequm vIptexetan & abU, tofecta quu inſoleti=dofficioak shoc ſit mn ffe actifchn ritum eulguce li riptio:.,ι iam olün aſempe Anunc zeim ij diſput aem de Me n à Carſer atio conhn eſt omn. apudenin tumeliis ibus obin O88 A üicäpulit 5, Gicut ii= So2 nonn iſta edit preclaacn 1= quidema
Kus, ne! An tenulcole
a.in hanc? b 2. 3 fectans q‿ adhucn
DOCTRINAM PIAr. 22, iis intuentibus, incumbamus. Quare, ſi placer, aperto vultu hoc aga- mus:noſtris contentionibus fortaſſe veritas eluceſcet. Nec ego inui- tus de priore ſententia aliqua ex parte decedam, ſi meliora attuleris. uoniam verè in ſuperiore diſputatione valde confuſus tibi fuiſſe videor(idque ex eo facile credo quod in illa neque potui, neq; volui, eam methodum obſeruare quam vnicam eſſe vis) danda nunc eſt o- pera vt quoad poſſumus, rebus noſtris ſaluis, ſtomacho tuo indulgea- b mus:& popularioris methodi, ſaltem ſpeciem aliquam in diſputatio- ne de philoſophica methodo, perſequamur. Hoc autem perficiemus fortaſſe, ſi, quando in hac contentione quædam ad perſonas pertinẽt, quæ quaſi in iudicio verſantur, alia ad res ipſas de quibus quæritur, de illis priore loco, de iis poſteriore tecum agamus. Sic enim, vt ſpe- ro, expoſitionis tuæ fucus detegetur: in qua dum ea quæ ad vtrun- que noſtrum pertinent, cum rebus ipſis permiſces, conſequeris non- nunquam vr in frigidiſſima reſponſione, quia maledicendo ſuperior es(quis enim in eo tecum paria fecerit) viciſſe videaris. In ſingulis diſpurationis capitibus dabo operam vt erudito lectori,& in arte diſſerendi accuratè verſato(talem enim iudicem, ſicut video, vterque noſtrum poſtulat: quoniam quæſtionem hanc in illa omnium maxi- mam vno conſenſu faremur)tibi ſatis factum videri poſſit: in aliis for- taſſe par pari relatum quod te remordeat. Dicam vero de eo primo
loco, qnod tibi moleſtum eſt inllibri noſtri inſcriptione. PE TRVM Ramus cur RAMVM nominari THESSALVM ACADEMI PA- Theſſalus a- RISIENSIS METHODICVM. Moleſtum eſſe facile cre- ⁴emiæ.
do: ſed nolui placere. Quod ſi amicè ſcire vis cur ita fecerim: verebar ne audito tuo nomine, omnes ad nos vtrinque concurrerent: quaſi ſopitam ſapientiſſimo regis edicto, de religione contentionem in A- cademia renouare vellemus. In qua vtérque noſtrum talem ſe præ- ſtitit, qualem meminiſſe potes. Itaque eo nomine vſus ſum quod no- lebam ab omnibus intelligi,& quo intelligentibus maximè ſignifi- cari cupiebam qualis eſſes, qualis antea fuiſſes. Meliore ne occa- ſione tu, aut ingenio acuriore, vel, ſi voles, maiore humanitate, olim P. Gallandium collegam tuum, de re litetaria bene meritum, Gallo- nium, Epicureo nomine appellaſti? Equidem cur id dicere poſſis non video. Nam Theſſali nomine domeſtica tua vita non læditur, quam ego nunquam attingam: ſed de modo profeſſionis tuæ intelligẽtibus nonnihil ſignifieatur, quod omnibus in Academia notiſſimũ. Ar, in- quius, qui Theſſalus fuerit neſcir, niſi per aduerſariũ Theſſali: cuius ſcripta ſi ex- tarent, collatis contrariarum ſententiarum mõmentis, iudicari denique poſſet vtra iuſtior& verior cauſa eſſet. Hui, quàm aptè hoc Quis enim nos inter illos iudices eſſe voluit? Quaſi vero cum te Theſſalũ Academiæ P

3 ALCINOI INSTITVvTIO AD
nomino, id agam vt in te Theſſali opinionem omnino condemnem. Sed video quid velis. Si Theſſali ſcripta extarẽt, ex illis fortaſſe erue- res aliquid, ſicut es valde ingenioſus, quo probares eius opinionem melioré fuiſſe quam Galenus videri vult: eamque fortaſſe amplecte. retis, atque Theſfalum methodicum te nominari minus molelto fet⸗ res. Credo. Et ſi Epicuri libri omnes extarent monumentaque frugr lis vitæ, qua, vt Cicero ait, in vna domo eademque valde anguſta, con- tinentiſſimè vixit, virtutem coluit:& P. Gallandius adhuc viueret, pu tas ille ſe Gallonium atque adeo Epicureum nominari moleſteé fer⸗ ret: Nihilo, credo, magis quàm F abritium aut Curium. Tantum igitm hoc loco tibi videndum fuit, an ea ſatis apte in te caderẽt queę de Thes ſalo methodico Galenus ſcripſit. Vis autem in tuam gratiam comp:- rationem hanc excutiamus? Opus eſſe videtur. Vt ex ea inſcriptioni noſtræ ratio intelligatur. Theſſalus artem medicam, quam lppe- crates merito longam eſſe ait, ſex menſibus perfectè traditurumſ profitebatur, eoque diſcipulos quã plurimos alliciebat. Tu perfedi artis diſſerendi cognitionem duobus vel tribus menſibus parari pot ſe dictitas: in qua tamẽ annos viginti& plus eo verſatus, nihil adhus habes certi quod ſequare. Et in illa tua oratione pro philoſophicadi ciplina, vt omnes bonarum artium ſtudioſos pollicitationibus adu pertraheres, tuoque prelo includeres, prædicabas perfecturum ten puer vel ex incunabulis deductus& tuæ curę commiſſus, intra annos ſeptem Grammaticam primum latinam& græcam perfectè tenetet deinde Rhetoricam, Dialecticam, Phyſiologiam vniuerſam& inbe- thematicis, Arithmeticam integram, Algebratica, ſicut ais, ſubtilitae non omiſſa, Geometriam non Euclidis ſolum, ſed Apollonij Conic Archimedis Cylindrica, Theodoſij ſpherica: non prætermiſſis etiam Opticis, Catoptricis, Muſicis, Aſtronomicis. Vtexacto anno ſeptimo hic, ſicut vis, iſtarum omnium artium magiſter ſit perfectus& abſo lutus: qui non ſolum illa omnia perfectè didicerit, ſed alios aptè do- cere poſſit. Hęc enim tua verba ſunt. Atqui tu toto ſuperioris vitæims decurſu, vix illorum omnium partem minimam adhuc es cõſecutus- Non putas igitur ſentire nos, in iſtis tuis nugis quanto Theſſali vani- tatem ſuperes: Theſſalus in epiſtola ad Neronem, prædicat ſe nouam ſectam inſtituiſſe, quæ vera ſit: quoniam ſuperiores omnes medici ni hil vtile prodiderunt, vel ad ſanitatem tuendam, vel ad morbos pro- pulſandos. Qid aliud ab annis quinque& viginti de tuis Gramma- ticis, Khetoricis, Dialecticis, Phyſicis, Mathematicis audiuimus? Cur igitur mihi non licebir quando eadem cum Theſſalo facis, vel etiam lõge deteriora, iiſdem verbis affari te, quibus illum eo loco Galenuss Quid improbè, quæ bona ſunt calumniari tentas, vt multitudini pla-
4—— e 1 1 ,—. 8 4 1. 5 1
ceszcum polet elle ac veritate ttocinio zbutel! cratem accul liraebarlplefe Aca dabat me inqoilt Galeuls ten ſe omnes me ſeypb iuic 50 vocaut Khetora ho dic Thella owinum eſt. N Eigo e eodem( mus, Thellalo on na. Dablicum otb caneum qaiinf riellekabiu Ci ddggeoratotest ſeomnibus. Anet loqous poctt nob⸗ weros qaipexame icsaedi Naccdiaswonc fequirere dedel duem aut Hpf vem ccoppel Huilceda Nuuena . On Vumii arurrefeliqu dcnclenicentar tprryolthacino Dannominar, unlil alen wtsſar ulam u hwa Nonx 4 afäldg rVad dcing we. at nuns ſi. 1 ch qula moer

VTI D io 1n„. 4 8 2 l ondan — illis fonrlet quo pr s tiuzognnn llt: eam n fortaſſ amſt nomit dinus molch tarent— umenmaquenn deadem kaldeangukhn P. Galla EAsadhuc tiunh rureum x inari nolh um aut— um.Tanrum saptein=derét qec auxem ig am m grariamen evidetu ex ea inlcint artem mi Ium, quami enſibus=nctè tradimn lurimos! iebat. Tufa vel tribi=:nſibus pur & plostt rlatus nttt a oratiot o philoſoft tudioſos— icitationbe , prædiqi— perfecdun tux cureſ Wiſfus inas am& gr. Jberkectte yſi ologi= diuerſam 8 „A gebra icut ais lch
Adis lolum Ipolloo ſpherica: 1. rætetmilbs nomicis.Vt Kto annolh
um wagilde Nperfechu 4 lios 9'
fecte ddig e ſcdaind . Atqui tu peru em minime hucne —. stuis nugis nrei 1ad Neront.ν* icatln
niam ſupeſ?
b ndat 24, tem tue 4* 5
inque& vit ee g
cis, Mathem jem cum II
te, quibusi ampiall tent e
oo locobe 4 6
DOCTRINAM PLAT. 84
ceas, cum potueris in veritatis contemplatione excellere, ſi diligens eſſe ac veritatem colere voluiſſes? Quid ita ruditatis auditorum pa- trocinio abuteris ad veterum blaſphemiam? Theſſalus audebat Hip- pocratem accuſare, in ſuiſque nugacibus libellis iudices græcos con- ſtituebat: Ipſe ferebat ſententiam, nullam ab illis expectabat: lpſe ſibi palmã dabat modo de medicis, modo de græcis omnibus. Hæc enim, inquit Galenus, inſignis audacia ſapientiſſimi, ſcilicet Theſſali, profi- teri ſe omnes medicos viciſſe: ſed ſeipſo litigatore, ſeipſo agonotheta, ſeipſo iudice. Poſt medicos, reliquos etiam græcos in certamen pro- uocauit Rhetoras, Geometras, Grammaticos, Aſtronomos, Philoſo- phos. Sic Theſfalus vbique primas partes obtinet. Primus omnium hominum eſt. Non putas hæc omnia, eadem ironia de te dici poſſeꝛ Ergo ex codem Galeni loco pergamus, téque his verbis demulcea- mus. Theſſalo omnes hymnos cantent ſcribantque victoriæ carmi- na. Publicum orbis Theatrum conſtituatur, acceditoque aliquis qui canat eum qui in fornace carbonaria natus eſt, in eadémq; educatus, viciſſe Fabium, Ciceronem, Platonem, Ariſtotelem, Euclidem cæte- rſque oratores, philoſophos, mathematicos: palmã denique eripuiſ- ſe omnibus. An etiam vis ex eodem illud addam? Quis tam magni- loquus poëta nobis exiſtet, qui hæc poſſit exornare: Quis dabitur Ho merus qui hexametro hanc Theſſali victoriam celebret? aut quis ly- ricus qui velut Pindarus, altè in dythirambis canat? Quſque ſicut olim
Bacchi, ita nunc præconium Theſſali efferat? An potius nullum horũ
requirere debemus: ſed eorum qui ſcribunt iambos Archilocum ali-
quem, aut Hipponactem ‚aut ex tragica ſcena quempiam Jui homi-
nem ſic compellat,
aieſce dum miſerrimè in ſtratis tuis. Nanque haud vides quæ te putas noſſe probé. Oreſtu mili ſomnium narras, Theſſale.
Percurre reliqua(ſunt enim eodem loco alia permulta quæ dete dicta eſſe videntur) tümque intelliges, ſi modo intelligere voles, cur ego te poſthac in omnibus artibus liberalibus Theſſalum haberi cu- piam& nominari. Quod ſi feruorem illum, ne dicam furorem, quem in Theſſalo Galenus deſcripſit, in animo tuo ſentis(nec enim dubito quin ſentias) ſed Theſſali libros nobis erepros eſſe doles, quoniã hi ſi extarent cauſam tuã fortaſſe adiuuarent: cogita idem exitium tuis eſſe propoſitum. Nam ſi viaus magna laterum firmitate, magnis, vt ita loquar, grandiloquentiæ tuæ viribus, annis quinque& viginti de nouæ doctrinæ vel potius fatuitatis, aliquot capitibus ad rauim in hac vniuerſi ſchola tam ſæpe declamitans, nihil conſequi potui- ſti: quid te mortuo futurum ſperas: Aut quem adhuc de tuo

35 L CINOI INSTITVTIO AD
.. 2. ludo excitaſti, quem huius ſectæ vindicem tantæque glorie hæredem
ſperare poſſisellla mihi crede tecum omnino extinguetur: quę te ipſo viuo à nemine vnquam omnino probata eſt, niſi turbulento, rerum
„. X. nouarum cupido,& in antiquitatem hoc ipſo malè animato, quod facilius eſſe putaret eius decreta contaminare, quàm pro dignitate tra
ctare. Eo ipſo loco quo de Theſſali nomine cõquereris, dolere te ſen-
bvs me ex ea patria eſſe natum, quæ multos huic A. cademiæ viros diligenter frucluoſos extullit. Fabros, ais, Sluios, Fernelios, Hortenſios, Fleſſſellios, O& jam denique Ramos aureos. Non pudet lub Oſſati tui larua, te Ramum aureum appellare. Imo verò putrem, vel potius ferreum, qui vt alio loco ſcripſi, b lunoni infernæ dictus ſacer.. Et ad inſcitiæ orcum viam aperit, ſicut ille Vergilianus ad inferos. Equidem Picardorum ager ſiue natiua proprietate(qualis in aliis lo- cis certa quædam laudatur à multis:) ſiue bellorum calamitate, quam frequentiſſimam noſtra patrumque memoria ſenſit, multa ingeni⸗ peperit, nõ præcocia, non ardẽtia, non turbuléta, ſed matura, grauia, ſedata,& que tardius forraſſe quàm alia permulta, literarũ ſtudia at- tigerũt: ſed in iis fructus tandẽ attulerunt familię ſuæ, atq; adeo Reip. vtiles& glorioſos. Quoniam iis loco humili,& bellis afflicto, natis Labor, vt ait poëta, ingenium miſeris dedit& ſua Juemque, Aduigilare ſibi iuſeit fortuna premendo. Verum hoc in eiſdem ſemper fuit maximum& omnium aliarum nationum ſummo probatum conſenſu, quod vt ſine fuco ſunt, ſine fraude(hoc vero cum aliorum probro dictum minimè velim) ſicin
propoſito conſtantiſſimi& veteris diſciplinæ obſeruantifſimi. Tales
enim non ſolum verè nominare potuiſti Fabros, Syluios, Fernelios,
Hortenſios, Fleſſelios: ſed ex Theologorum ordine adiicere, vel po- tius primo loco ponere, Lexouienſem Epiſcopum Ioan. Hãnonium,
olim in Ariſtotele magiſtrum tuum, nunc vero grauiter dolentem
quod in te facem ardentem Philoſophiæ pepererit, Epiſcopum Cabi-
lonenſem Anth. Erlanteum, Io. Arboreum, A. Democharem hiſque priorem ætate lodocum Clicthoueum, lacobo Fabro quem doctots
habuerat, in explicando Ariſtotele eodémque ornando ſimillimum.
Nec dubito quin illos fueris nominaturus ‚niſi certis de cauſis huic
ordini iampridem inimicus extitiſſes. Ego vero aperte fatebor clariſ-
ſimorum illorum virorum ortu nobilitatam patriam, nihil ſplendo- nidenobirerpeetare debere: atque illud etiam addam ‚eſſe quod in is merito doleat: nempe quod verendum ſit ne illis ami e-
tur ea celebritate quam 3 4 literaria per— nuit. Sed dic mihi, bona cum Venia, qua fronte auſus es inter eos qui
ueaiemit nolti e Non hunaliſc lamſcholam cul ſiſeragenarium dwsKin nlium ado lanc(uis ipſtitutis- ſonum agto tmalu ſeparuizpuj 105 nc dem empore quoil- artbrum tibu elle: tarepttere volentel: getete Adinum deſcai rlgus N eti ſen n ſonum agro diciiut aicenäaſententiæ tihi- rliquagur huius lont datti,, Carpenta m rir,Deltas credo, Tet imyeicem potuitriude dleriom quos anteame mreekwantauisjn n lodismoducun de eidusdogngn dun putavilßygea eligulariſtuclo ae ſipores grius cone ictun lahri guſta dun nuenilem in fuuem conuerſo e- lsid arate ſenilj z8 tensgiltte g0

Juerur:ue aa eſt,*.— oc ipſlè nniman 3 ninares=n pro digim bmine nreri allmn Iulc Ame vinn Ain Fernel 2= tenſi,Riſad 1b Oſſaſam larua, te Ra vel poti treum, oun
icut ille ilianus aii a propri(qvalisinal lue bellé& calamitans- memoriam ſit„molka 1 dturbulo— dmaton, lia perm am literarüln unt fami= x, atq; adeh) huwili.1Mllis afflich dedit GC]☚ Aimaue,
endo. maximu omniuma ſu, quodmne fuco lu 10O dictunmume velm aiſciplinæ= ruantifim tuiſti Pabuj= luios fen ogotum ofi- 3' adücete,ſ em Epiſco*— n., nunc v raulter 89 phix pepeſ= friann boreum, 4 nocham ro quem 4 do limil-
um, lacobe— codemquctan natutus, ni 1. 23, Ego vete: es. ESo A: nibilp⸗ ſeq
bilitatam ph 1
DOCTRINAM PLAT. 86
in Academia noſtra Picardi dicuntur, cum illis te iſto loco aſcribe- re? Non putaſti ſcire nos qui ſis& quo loco natus: Recordare præ- leam ſcholam, cui iure præfectum te eſſe gloriaris, ego vero non ne- go, ſi ſexagenarium ſenem, à quo fueras ex Mariano Gymnaſio alle- Ctus& in ſilium adoptatus, fortunis non orbaſſes, recordare, inquam, hanc ſuis inſtitutis in moderatorem eum ſolũ admittere qui in Sueſ- ſionum agro ſit natus:hunc verò academiæ noſtræ legibus à Picardia
ſeparari, apud nos vel pueris notum eſt. Ideõque meminiſſe potes eo-
dem tempore quo illi Gymnaſio, neſcio quo iure, præfectus es, in Pi- cardorum tribu eſſe quæſitum, vtrum te quaſi transfugam, ſua comi- tia repetere volentem, deberent admittere: an ad Gallos, quibus ex vetere ordinum deſcriptione in Academia Sueſſiones ſunt ſubiecti, relegare? Nũ etiã ſentis in tuo cerebro aliquid eius affectus qui Sueſ- ſionum agro dicisur eſſe proprius? Sed age quoniam inter nos ius dicendæ ſententiæ tibi olim dedimus, Picardum te eſſe concedamus, reliqua quæ huius loci ſunt accuratè expendamus. Grauiter dolebit patria, ais, Carpentarium ſuorum popularium tam diſſimilem inue- niri. Deliras, credo, Theſſale,& mihi aſcribere vis, id in quo ego de te iampridem potui triumphare. Cedo enim vter noſtrum illorum po- pularium, quos antea nominaſti, ſimilior eſt, non dico facultate(quæ in te eſt quantauis, in me ſentio quam ſit exigua) ſed ſtudio& profeſ- ſionis modo? Tu cum primum ad docendas liberales artes acceſſiſti, de veteribus eloquentiæ& philoſophiæ magiſtris nullum prętereun- dum putauiſti, quem non linguæ tuæ petulãtia fœdares: atque ad hoc te ſingulari ſtudio comparaſti, vt bene nata iuuentus claſſicos omnes ſcriptores prius contemnerer, quam quem quam eorum primis, vt dicitur, labris guſtaret. Tu incredibili genere maledicentiæ, feruorem tuum iuuenilem in omnes bonos nobilitari voluiſti, illoque aucto& in furorem conuerſo, eoũſque es progreſſus vt etiam ſi animo nondũ ſis in hac ætate ſenili bene compoſito, illa tamen vetera tua non au- deas agnoſcere. Ego vero, Theſſale, nullius vnquã nominis in re lite- raria fuerim. Triobolaris magiſter ſemper extiterim, aνε‿ρμↄευνos adde etiam cetera que voles: hoc tamen adhuc habeo ſartum tectum, quod extant monumenta quædam conatus mei in illuſtranda vetere Ari- ſtotelis doctrina, nalla prorſus effrenatæ in antiquitatem impuden- tie. An non hæc(quæ negare non potes) ſatis erunt ad efficiendum vr intelligatur Carpentarium in philoſophiæ ſtudio grauiſſimos illos viros imitantem, tantum quidem quantum voluit non eſſe conſecu- tum, ſemper tamen cum illis hoc habuiſſe commune, quod perficere voluit vt Ariſtoteles retineretur, illuſtraretur, amaretur: quẽ tu qua- cunque ratione explodere conabaris,& tuis declamationibus fœda-
P iij

.— ————
—
———
————
—
————— ————— 2*—————— 8—— 2*— ————————
ALCINOI INSTITVTIO AD tum, viuis& poſteris odioſum reddere? Quid ſi Ia. Meäbe Stapu- lenſis, qui patrum noſtrorum ætate Ariſtotelem quaſi at atens eno⸗ cauit, in ſingula Gymnaſia, quibus tum fere erat in orn, 19 uxit, cũ. démque in omnibus philoſophiæ partibus luis er eis Sreruhe, nt ue perfecit vt in eruditorum manibus pro verer bus ſophilſtis verla⸗ retur: hic, inquam, ſi reuiuiſceret& virtuſque noſtrum conatusin philolophia intueretur, quid putas de ſplendore patriæ in nobis eſſet dicturus? Grauiter doleret profecto, eam doctrinam abs te omnino damnari, in qua excitanda tantopere laborauit, acerbé etiam obiurga- ret:noſtra vero ſtudia in ea retinẽda, blandiore fortaſſe aliqua cohor- tatione digna arbitra retur. Sed intelligeret, inquies, no modo in Gal- lia, ſed apud exteros omnes celeberrimũ bopularis lui Thellali nomẽ. Carpẽtarij verò obſcuriſſimũ. Sit ita ſanè. Verũ idẽ reſpõderet, inli nis& valdè impudiceè meretricis nomè ſolere apurd 068 eſſe nobilius quã verecũdæ& caſtæ matrisfamilias, nõ tamẽ idcirco patriæ glorio. ſius. De cæteris quã quã ego te nouerim bene& gnauiter impudemsè valde tamẽ miratus ſum quo ore auſus ſis in meritis erga patriã remq literariã cũ Syluio, Fernelio, Fleſſelio eundẽ ordinẽ affectare,& ades gloriã quã exculta ornataq; antiquitate illi maximã ſant conſecuti, t in hãc furentẽ, quaſi ſocium illis adiungere. Qi viui, noſtra memortis nobiſque audiẽtibus(quod minimè ignoras)tua ſomnia tã ſæpe dam nauerunt, atque publicè ſunt inſectati: vvt ſi hodie reuiuiſcere poſſins patriam ſint renunciaturi potius quam vllam partem laudis& glorię ex doctrina comparatę, tecum communem habituri. Quid enimocum olim in funeſta diſputatione contra A. Goueanum, adtuas nugas de- fendendas Ia. Syluium inuitaſti, nun ex eius ore ſenſiſti populari ſuo Theſſalo quàm oblectaretur? Aut cum audis illius pro Galeno con- tra Veſſalium tonitrua, nun metuis reuiuiſcentis ſenis, pro Ariſtotele quem cum Galeno coluit, cõtra te fulmina? Nun meminiſti quæ fur- rit nobis rectoribus apud ſelectos Academiæ iudices, contra tuam ſcholam, Fernelij atque Fleſſelij ſententia? In hac illi ea dixerunter quibus facile quiuis intelligere potuit, quam moleſtè ferrẽt te inanis gloriæ cupidum, turbulentum, elatum, nouarum opinionum ætu penè furentem, ex ea patria eſſe narum, quæ huic Academiæ pepetit viros permultos veteris diſciplinæ amantiſſimos, iudicio graues, ſe- datos, in labore conſtantes& huius ftuctam ad exornationem claff- corum ſcriptorum ſemper referentes. Neque verò amplius id agost
87
hanc eorum de re opinionem fuiſſe cõfirmem. Quoniam ſatis adhuc
teſtantur viuæ voces multorum, qui cum illis familiariter ſant verſe ti. Et quandiu extabunt Fernelij atque Syluij monumenra doctrinæ, caque cum tuis conferentur: poſteritati facilè probabunt in tan- ta animorum ſententiarum diſſimilitudine, quam illa maximam
D
enpetapettẽ näͤe⸗ elalopuladlt foralle puslatili raitet nidetut exl Iger cꝛuiti imyutdi de ethudo artus afin Wautd ci lcnunti b tate C latiutüu nei omſteſuzciue Analuus ui& tuun nuſijnüuteunnu nnaunſalnſ Cn, eueauſltun ynnn enumnbu& dulkis Hæctua unt, Thellale: Knititem habent 9. gro,htcetſtuciotun maumag, non fetre. Kooliunpleraque dei dojzan Deus amet eaxaäoledam.n. Aum devon acian bonxüntiüxüde peticlblimistep, cete non ehi eu, WWorc yt fRcilius in ntde te Chriltin ccin galttsjiclſe indaon unwbi neriton; denlereiorihs colnn bengcas ye. Dua intiine on wele ſatgi wellus dkennuslo„ T rghn e eter 2 täinillnos, müſae we a Nlozuis gh,⸗ lorl 1

TrVſE 45
*Quid aile Täderda kotele, allab ünleru tere et worusdedolt
.
dus luiſ=— ztis illutun r 4. 5piO V u⸗s lophidt Nrlul 1
—
Sſtram cong plen nticin nodan cam dd&mν am adsteon adorauit) Héetiamoh landiort= alle llqm geret, inéu., nõmodon nüpopuralui Thelläln ſanè. V Aléteſpöder
—
mäſoler ⁴ oéselleng 6, nô tam! iirco pautir, imbene Mauiterimpu
s ſisin mi=s ergapui
veundé d Waffectaeh ate illimi: äſant conti ungere. ai,noſteam
ignoras)t zmniꝛ tiln ci:vt ſihd euiuiſcen am WNam em laudöt munem! dci. Quides A A. Gouci* 4 adtuuin an exeius enſiſti pohl cum audi lu chs reuiuiſcet= nis pro in
fulmina: M Academi*⁴⁵ lices, c „„
ontentia 1= eill eaim quam aitefenn 1 tum„noſtmn inn lat m cu Academat Kun A iudiciog P nn 1 ornadiors ius ttuc 3 amplisi ntes. N orunb ſſe eatm ſurier i ncu m u menae 25) abolt
nemioitig
DOCTRINAM PLAT. 88 ſemper apertè indicabunt, fieri nullo modo poſſe vt illi, ſi reuiuiſcãt, Theſſalũ popularẽ ſuũ potius quã Carpẽtariũ agnoſcãt. Sed de patria fortaſſe plus ſatis. lã id aggrediamur in quo epiſtola noſtra, animũ tuũ grauiter videtur exulceraſſe. Proemii tui(au) nihil habet contra P. Ramii præter couitia impotẽtis animi& maleuoli. Veru quid iſta probra ad quæſtianẽ de Methodo artis informadæ& probra præſertim laudis& glorig plenas Ei tu Regis edicti ddnatu, ais qui tot annos liberales artes tanta bonori omninu vtili- tate& latitia, tãta regis ſui nõ ſoli liberalitate, ſed gloria profitetur. ꝑbi pudor &œ modeſtia fuit, cui dicere auſus età Senatu damnati, que ſenatus ſua ſpote, no
ſolu caluniis tuis& tuoru liberauit: ſed publici& hon eſti in Academia gym-
naſij prafectura exornauit: tad emq poſtea in huiꝰ quã exprobras tẽpeſtatis æſtu, Senatuconſulto ſuo& reſtitutionem bonorum& quaſtionem abſenti decreuit: & pace conſtit uta primum omnium in Atademid reſtituit. vt iam P. kamus bonis omnibus& docłis tãto charißpimus ſit, quanto tu adioſsimus eſſe meruiſti. Haæc tua ſunt, Theſſale. De quibus poſtrema in loquendo Poëticam imitationem habent quam, niſi tantum poſſes in Laurentij Vallæ re- gno, propter ſtudiorum in contradicendo communionem cum illo maximam, non ferremus. Cætera apertè ſignificant te tibi male lconſcium, plæraque de meis in eam partem arripuiſſe de qua ſcriben- do, ita me Deus amep nihil cogitabam: nec te in religionis cauſa, vlla re grauari volebam. In qua ſi te aggrederer, quas ruinas ederẽ? Quan- quam hoc non faciam. Quoniam inter nos non de religione, ſed de bonarũ artiũ& liberaliũ profeſſione quæritur. Vnũ liberè dicã, quod periculoſiſſimis tẽporibus dicere ſemper auſus ſum:& cũ amplius di- cere non licebit, cædã vrbe, aut etiã ſi opus ſit, cedã vita. Dicã vero ple no ore, vt facilius intelligas, me eo tépore quo cepit in apertũ erũpe- re de re Chriſtiana contentio, quæ per multos annos nobis pueris erat graſſata, vidiſſe in hac permulta quæ in hominibus noſtris, vel porius in nobis ipſis, merito notabãtur. De hac vero ſemper credidiſſe, tã pru denter à maioribus conſtitutũ, tãque feliciter& ſanctè ſacras leges ab illis expoſitas, vel quæ ad cæremonias pertinẽt, tã prudenter ab eiſdẽ inſtituta:vr qui melius aliquid quæreret, non poſſet vitare iis, quibus offendererur, longè deteriora. Quo animo cũ eſſem, optaui quidé ſem per oẽs mei ſimillimos:& quotieſcũq; in publico dicẽda fuit ſentẽétia, tantũ fateor à me extorſit iuſtus dolor, quantum iis licere videtur qui pto aris& focis cõtẽdũt. Sed Deũteſtor me neminẽ vnquã in pericu- lũ vitæ vel fortunarũ adduxiſſe: imo vero dediſſe operã vt per me ſa- lui eſſent oës, ꝗ cũRep. ſalui eſſe poſſèt. Fui quidẽ cũ de interceſſione neſcio qua ageretur, Mathurinẽſib“ Comitiis in te vehemẽtior fortaſ ſe quã voluiſti: ſed nõ certe quã debui. Cur enim tibi licuiſſet vetera eadẽq́; ſicut arbitramur, ſãcta audacter oppugnare, nobis cõniuẽtibꝰ?

LCINOI INSTITVTIO AD cabis quantum voles„te tuis viris bonis ſcio me meis non eſſe odioſum. In cæte. ris fruamur ea tranquillitate, quam nobis ſaplenelianain Kegisedi. ctum peperit: atque fruamur tantiſper dum tempus 3 iud dpecabi, mus. In quo quemcunque caſum fortuna wue a„ vrnade ortaſſe pulchrius quàm ſperaſti:atque ſi Deus no i am mfntea eruaue- rit, conſequemur vt non tam leuiter, quàm plærique veſtrum, in teo. muium maxima, hominum metu videamur eſſe perculſi. Sed ridicu. lum eſt profecto, Theſſale, quòd nos diximus te Regis edictis& Se. natuſconſulto iampridem eſſe damnatum: id neſcio quo artificio, ad quæſtionem de religione transferre voluiſſe. Nempe vt alios wultos contra nos commoueres: quos habebas huius recentis calamitatis ſo. cios,& in hac, bonorum virorum commiſerarione longè digniores Verum expende quid à me dicatur. Loquor de doctrinæ& philoſo. phicæ profeſſionis tuæ, contra quam diſputationem inſtituo, damna. tione peruetere: idebque nominatim ſcribo te iampridem eſſe dam- natum. At iſta de religione, ſicut ſcis, ſunt recentiſſima. De publicam ro calamitate& priuato caſu quod eodem loco ſubiicio, quid habe quod non potuerit de vnoquoque noſtrum veriſſimè dici? Et taman iſta eſſe ais conuitia impotentis animi: in quibus nihil eſt quod didi videri poſſit contumelioſsè, nihil petulanter iactatum. Sed age quo- niam tu ita vis, contumeliam iſtam, ſiue conuirium, in legitimamac cuſationem vertamus: rem argumento probemus:teſtibus conſitme mus. Ego doctrinam tuam(nam de hac mihi tecum, non de religion, quæſtio eſt) Regis edicto iam pridem damnatam eſſe dico. Negashi profero quæ adſempiternam nominis tui memoriam, in commens riis Rectoratus Guillielmi Montuellij, ante annos viginti deſcripu ſunt. Ea iam fideliter recitentur: ne poſthac negare audeas. Redloris Pe GVILLIELMO MONTVELLIO RECTOR ißenſis teſti- neſcio quogenis malo irrumpente in Academiam, ingens fatta eſt ſtudunm monium de omnium de repente perturbatio, edito recen⸗ libello, cuius titulus erat Auimal. Theſſalo. uerſiones Ariſtoteli, compoſito ad extinguendam in totum doctrinam vul Ariſtot eli omnium„ biloſophorum facilè principis. Cui ſanè morbo non leuite Cruaſſe anti& mentibus puersrum ad quiduis quod nouum ſit& inaudiun, facile ſequacium paulatim ſeſe inſinuanti, maturè& canſalto eſt oocurſum. Pariim decreto iudieum qui prudenter librum illum ſtatim fuppreſſerunt& ne diuenderetur publicꝰ inhibueriit: partim editis breui aliquot libris pro Ani⸗- Kotele, quibus authoris libelli iſtius calumniarum& mendaciorum l nis intercluſæ unt furiæ. poſtremò tandem Chriſtianißimi Regis con ſilio, tun ſuperiora omnia non viderentur eſſe ſatis ad tantum ignem, qui quotidie mu⸗ gu flagrabat, reſtinguendum, deletti ſunt tres in omni linguarum& literurn genan
39
a pro ea dimicatione prædi eſſe chariſſimum: ego certo
D
renere euntiutſum. miusenitiſzuem fräbentem yrd ſe duen nannam meluſim mnt. Qupr ſiama nntats Iterts, mnbt tenſtitoNis rüunbos dunumetemplirn tinclulim Luben abimer: vt omnesi Rel ſiterat iqyue acha mulerielſe coniunct mateddendo, ànobis: drina täruentem auc-
AANCON 5 5 D2 AANCE,A anrhdure glietude lal 1 lſe nublinn Ii peſi vous e 9n ſaen alpennen On hunn gutre dtäerg 9
lerſitde haru atan a Rleu D1AI2n A 4q TITOTEII acaeeen'zuigh 6 gneel, we Pcas,. thhyeele laun Runj a ehn, ſu innun hen trlne jüt Hajſr mhent Ggn umuenyen, e agnſal

ITVTMAD
ntum ſ—1, revis wüüd nens nd='odiolum ahe obis(= ſimum 1 et dum usaliad anh runa ind= it— keremu us nodiſfe umentent quim Aue velttuna leamur= erculli. dn s diximt e Kegis edioh ntum:id= io quo auti voluiſſq npewaliot das huid, ntis caum fommiſeſ ne longeäg Loquor= octtinæ adiſputa m inctinon mſcribdo=mpridemtl „ſunt rec m lma. Depi eodem lerubiicio, qu noſtrum* limè dicht mi: in qurr nihileta etulanter— tum. 5% ſiue coniam, in legt nto prob s:teltibübt hacwihi am, non i em damn— eſſe dicon ninis tui m tiam incht V inii wuellij, ant— tos VIg ne poſthac ſe audes. NTVvEII Kken Trademiam uns a ecen lbele vuiai V ninguendan Atums 1 tcilè princ„—
ſatus ad taut* 1
DOCTRINAM pPLAT. 90
genere exereitatiſpimi. Qui cum libellum ilum& alterum einſdem authorir, propius penitiuque inſpexiſſent,&ᷓ libellorum authorem iuæta Regis decretum praſentem, pro ſé dicentem, præſentes ipſi audiſſent: ex æquo& bono iudicantes, magnam incluſam eſſè libellis impudentiam& ionorantiam Regi declara- runt. Qui pro ſua in academiam ſolita beneuolentia, confeltis& regio ſigillo notatis literis, omnibus regni partibus fugiendam hanc peſtem ſignificandum cenſuit. Vis etiam hoc loco in eandem ſententiam audire literas regias:
quarum exemplar vt eſſet immortale, arcis publicis academiæ noſtre
eſt incluſum? Lubentiſſmè ſanè tibi, hac in parte præſertim, gratifi- cabimur: vt omnes intelligant quanta cum ſua gloria potentiſſimus Rexliterarũque amantiſſimus Franciſcus, profeſſionem tuam exiſti- mauerit eſſe coniunctam. Hunc igitur ſuo fermone(ne quid in eo lati- nè reddendo, à nobis immutatum criminari poſſis) de te tuaque do- ctrina ſtatuentem audiamus.
FKANCOIS PAR LA GKACE DE DIE KOT DE FRANCE, M tous ceux qui ces preſentes lettres verròt, ſalut: Cõme entre les autres ſolicitudes que nous auons touſiours eues de bien ordonner es tablir la choſe publicque de noſtre Koyaulme, Nous auons mis toute la peine que poſgible nous a eſté de laecroiſtre E enrichir de toutes bonnes lettres&
Kiences, al honneur& gloire de noſtre geigneur,& au ſalut des Hommes. Er
puis n'agueres aduerty du trouble aduenu a noſtre chere a) ee fille Pvni- uerſitè de Par is, à cau ſe de deuxæ liures faict X par maiſtre Pierre Ramus, intitu- legl vn PIALECTICAE INSTITVITIONES.& lautre AIKXISZIOTECICAE ANIMADVERSIONES.& des pro- ces& aiferen⸗ qui eſtoyent pendant en noſtre court de Purlement auditi lien, entre elle S leditt Kamus pour raiſons doſditt Lliures, nous! es euſi os eusqueã Aà nous, pour ſommairement& promptement y pourueolr, A cesle fin eu/= ſions ordonnè que maiſtre Anthoine de Goued, Jui ſeſtoit preſeutéè à impugner &œ debatre leſdict⁊ liures,& lediti Ramus qui les ſouſtenoit& defendoit, eſli- royent& nommeroyent de chacun coſté, deux bons& notables perſonnages cognoiſſans les langues Grecques& Latines, ſçauant& experimete en plu- la ſophue,& que nous eflirions& nommerions vn cin quieſme pour viſiter leſ= dict Xliures, oyr leſdict ꝭ de Gouea& Ramus en leurs diſputes& debatX,& ſur le tout nous donner leur aduis, Suyuant laquelle noſtre ordonnance euſt le- dict de Gsuea eſleu& nommeè maiſtres Pierre Danes,& Frangçois à Picomer- cato:& ledict Ramus maiſtres Iehan Quentin docteur en decret,& lehan de Bomont docteur en medecine:& nous pour le cinquieſme euſgions nomméẽ& ordonnè noſtre cher& bien ayme maiſtre Iehan de Salignac docteur en theolo- Lie, par deuant leſuelã leſdicta de Gsuea& Ramus euſſent eſté Yys en leur d pute debatd, inſues a ce que pour entreromprel affaire, h da ſe

ALCINOI 1NSTITVTIO AD
ſereit port pour appellant deſdict ICen hnardnns ens eatenuiseſen 68 nolettres à noſtre Preuoſt de Laiu ou a ſon Lieute. 1t,p 7at h. di 7 Gouea& Ramus à parfaire leur diſpute, à fin que par leſditt cen- kec wneef ponne ledict aduis, nonobſtant ledict appel& autres appellatis quelconques. Suyuãt leſquelles nolettres eu ſſent leſnct L de Gsuea O r de rechefcomparu par deuant leſdict ICenſcurs G 8 d2r Jue ß 2 1ce) 5 mus leſdict ⁊ liures ne ſe pouugent ſouſtenir, euſt. d en Wos ,4 us Al- ſbuter,& qu il ſe ſabmettoit A la cenſure des deſſuſc 4 60 comme on. 98 loit proceder, leſdict ũ Quentin& Bomont!l vn apres 27 re, euſſent 2ilaht ne v'en vouloir plus entremettre: Au moyen dequo)y euſt e uy KAlmus he ſom. me& requis d en eſlire& nomme: deux autres, ce quiln voulu faite,& ſe fuſt du tout ſubmis aux trois aut res deſuſaomme d: leſque apres auoir le tout veu& conſidert euſſent eſte d aduis que ledict K8A M2 5 A VoIT EIATE TEMERAIRE, arrogant&œimpudent 1 1 auoir reprouue& condamnè le traint& art de Logicque receu de toutes nation:, que lay maſue gnoroit:& que par ce qu en ſon liure des Animaduenſtons l reprenoit An. ſiote, ſtoit euidemment cogneue& manifeſtee ſon ignorance, voire qu il aui mauuaiſe volonté,en tant qu il blaſmoit pluſeurs choſes qui ſent bonnes& un ritables,& qur'il mettoit ſus a Ariſtote plußieurs choſes auſquelles il ne penſ oncques:& en ſomme ne contenoit ſonditt liure des Animaduerſions que tu menſonges,& vne maniere de meſdire. Tellement quul leur ſembloit elln legrand bien& profict des lettres& ſciences que ledict liure faſt du tout ſup- primè. Semblablement& bautre deſſuſdict intitule DI ALECTICAI INSASTITVTIONES, comme contenant außsi pluſicurs choſes faulcer eſtranges. SCAVOIR FAISONS, que veu par nous ledicl aduis,& eu ſurs autres aduis& deliberations de pluſieurs ſauant& notables perſonnaget ſtants le, nous auons condamne, ſupprimè&œ abohy, condamnons, ſuppriman & aboliſſons leſdict deux liures,! vn intitule D! ALECTIC AE I STITVTIIONES,& l'autre k ISTOTELICAE ANlI- MADVERSIONES,& auons faict& faiſons inhibitions e deſenſu 41 D4 Imprimeurs& Libraires de noftre Reyaume, pays, terres& ſeigneuries & à tous autres nox ſubietl I de quelque ertat ou condition qu'il⁊ ſoyent, qus ilNn'ayent plus imprimer ou faire imprimer leſdict liures, ne publier ne debiter en noſdict Kyaulme, pays, terres& ſetgneuries, ſur peine de canfita- tion deſdittz liures& de punit ion corporelle. Soit qu' 77 ſayent im primeda Iceu x no Koyaulme Pays, terres,& ſeugneuries, ou autres lieux non eſtans 8 noſtre obeyſſance EBt ſemblablement audict Ramus, de ne plus lire leſaiftli ures, ne les faire eſcripte ou copier, publier, ne ſemer en aucune maniere: ne lire en Dialecti⸗ue, ne Phuloſephie, en heehhoe mauirne eree fas. fasrh expreſſe permiſzion. Auſi de ne plus vſer de telles mediſances& inueltuei
91
d
unne Viikt ne unn fl⸗ Ponkerſte C L nuandenét& emmma Ueutenent Con ſeruan ne actroyed uſf nnancei mate uſc tneur ltäcefan ſu K yuninbag
rar durt C tusſonnall njuelum ve vuln ndr ixfenuen 7 ißud a fart henun allahuſgnt naral erttuns ſit aluufes un nialtres iuliuern 6 teulu, ge n difad dinralrdonn laufr nuit, Gaunmt u nuͦfult mennenuſln ſtel bane huat 3. C der mefriſnt,6 Cheſu 1aone Nede R rmomoiom Nihn. tate tdglotiaptoff dockna tua tam ar ia o,qnoq amtece tilini Cacdinals umelt ſtadhuc ein
.. do lſo tobis Kecko,
leldibK audior, ſinmtiatein at 8 dhätikorele pA n quthm Rtuiſqu b ntetrogzre

TVTIGA) dunt nou wtüen un n lieuten aur entranln hute, 4 eya lſaa tle ict⸗ 1 pautſes 41 lent 3 1=e Gaues Ona curs..— ue har uali , euſt dech.— en vulair fa 4 deſſe(di— eommelay 1 4p Al tre euſemta n deque)e la) Kimu autre’ ce q euſ vaulufe ſuſnommeſ quei ahrsa que ledicktt. My5 An & impud A lauuir un eu de touti= innt, que hy Amimad— un lrenan ſeſtee ſon i²=ance, vaneſi laßteurs ch u ſänt bnn plaß eurs d duſ jzuell Un 3 hure des Amadueiſme „rellemen—l leur ſm ences que 14 n zufe faß 4 aA mtitul& ALkCl enant außt urg theſ ue ven r⁴m 7 uis lurs ſetuant à ttable 2 G&0⁶ lumnuns—
AD4 gCrI
44* 4 1 1
Tutin
1— L
„purele.= d2 neurles, ¹ 7 leis 4 4 1m6— ne lu 1
1 Aud 11 uueu plier ge ſeu A 19 P4 er, meeſc 7 uellue mM⸗ 1
24
DOCTRINAM PLA T. 52 eontre Ariſtate ne autres autheurs anciens& approuue? ne centre noſtre dicte
fille IEvniuerſite& ſuppeſtã d icelle, ſoub les peines que deſſus. Si donnons in
mandemèt& commandons par ces preſentes à noſtre Preuoſt de Paris, ou à ſon Lieutenant Conſeruateur des priuileges par neus& nos predeceſſeurs Kys doõ- ne‿& octroyeX à noſtre fille vniuerſité, que noſtre preſent iugement& or- donnance il mette ou face mettre a deue& entiere execution, ſelon ſa forme& teneur: Et à ce faire ſeuffrir& obeyr, contraigne E face contraindre, tous ceux qu il appartiendra:& pour ce ſeront à contraindre par toutes voyes& manie- res deues& raiſonnables, nonobſtant oppoſitions& appellations quelconques:
pour leſquelles ne voulons eſtre differe. Et pour ce qu il eſt beſoin faire notifier
no Xdittes defences en pluſieurs lieux de nostre Royaume, terres,&. ſeigneuries, à fin de les faire obſeruer, nous voulons que au vidimus d icelles faitt ſoubũ ſeel Royal, ou ſignè par collatien parl vn de no ayme X& feaulæ Notaires& Fecretaires, ſoit adiouſtee foy comme au preſent original. Aandons en oultre à tous noautres inſtaciers& officiers,& à chacun d eux ſi comme à luy appar- tiendra, que nog dittes defenſes e& inionctions iX facent obſeruer en proce- dat par eulæ cotre les infracteurs d icelles ſi auciin en a, par les peines ey deſſus indictes,& autres qu'il ꝭ vetròt eſtre à faire par raiſon. Teſmoing de ce nous a- uds faict mettre noſtre ſeel à ceſdictes preſentes. Doné à Paris le x. iour de Mars, Pan de grace 143.& de noſtre regne le 30. Ainſi ſigne ſus le reply, Parle Koy, vous preſent, la Cheſnaye,& ſeellè du grãd ſcel ſur double queue decire iaune. I. nunc, Theſlale,& dicito te tot annos, liberales artes tanta bono- rum omnium vtilitate& lætitia, tanta regis tui non ſolum liberali- tate, ſed gloria profiteri. An etiam coges de ſenatuſconſultis, quibus doctrina tua tam ſæpe damnata eſt, hoc loco dicere? Vnum tibi in-
dicabo, quod antecedentis actionis celebritate, atque præſentia illu- Theſali do- ſtriſſimi Cardinalis& principis à Lothatingia, vſqueadeo nobilita- ctrina d Se- tum eſt, vt adhuc eius memorla recens ſit in animis hominum. An-“"atudänata.
no 15ſo. nobis Rectoribus, de Præleis, id eſt tuis philoſophiæ pro- feſſoribus& auditoribus, quæſitum eſt in philoſfophorum ordine primum, deinde in Academia. Quòd illi in docendo, contra noſtras leges, pro Ariſtotele poëtas& oratores ſuis expoſuiſſent. De quo cum quidam ex tuis(quem non neceſſe eſt nominari)à philoſophicis cenſoribus interrogaretur, palam dicere auſus eſt quod ab Actua- rio noſtro ex eius ore fideliter exceptũ, adhuc habemus in manibus) toto illo téẽpore ab Academia ad philoſophãdũ definito, ſevt doctrine Ariſtotelice vſum, ſi diis placet, cõmodius illuſtrare poſſet, Ariſtotelis quidẽ libros in pauciſſima breuiſſimaq; capita cõtraxiſſe, ampliſſimas verò philoſophiæ opes oſtétaſſe in accurata interpretatione Elegia-
rTum Ouidij de Ponto, Artis poëticæ Horatij: Iltémq; in Virgilij Geor-
gicis, Ciceronis actionibus in Verrẽ, eiuſldémque Philippicis, libris de
Dj

A1 0CINOIINSTITVIIO AD Vrarore, do Officiis,& dialogo de amicitia, Qui cũ eanckoir hoc e- tiam adieciſſet, melius ex iſtiuſmodi poctis SOea ribue⸗ Jedar er ipſo Ariſtotele, philoſophiæ partes omnes vo e repetine nn dam- natum eſt à philſophorum ordine primum. einde a 8 cademia, ad quam cum tuis profeſſoribus proucauerasa uits anüäatamn i auditores, quorũ ſimplicitati ſcholæ tuæ fucus illu eterf iloſophiæ magiſterio, ad quod aſpirabant„ nonexcluderentur; E rui dodoms poſtea cogerẽtur, ſi Academiæ præmiis frui vellent; in Ariſtotele me- ſioribus horis ſuos exercere. Humaniſfima profecto ſententia, ſed hoc ipſo tibi grauiſſima, quòd eum philoſophiæ principem à tuis ha- beri vellet, in cuius euerſionẽ iampridẽ iuraueras. Itaque ſecuta eltal tera tua prouocatio ad ſenatũ, ad hancque inſtruendam à te edita illa præclara oratio, PRO P HILOSOPHICAI ARISIEN. 818 ACADERMI DIS CIPLIN A. Sic enim, quanquam verbis ſophiſtas ſemper inſecteris, tamen neſcio quo ſophiſmate, aut vano ſomnio, fingebas& intelligentiſſimis hominibus perſuadere volebas,te eius Academiæ cauſam agerc, à cuius ſentẽtia prouocaue- ras: aut vmbrã eſſe Academiæ quæ te dãnauerat: germanã vero huius ſapientiã in tuo cerebro reſidere. Imo verò ad perorandã cauſam, Acs demiæ patronos iſto nomine tibi impetraueras. Quis ab eo tẽpore in variis contentionibus, quæ de religione ſunt exortæ, videre nõ potuit ex quo ludo illæ argutiolæ eſſent profectæ: Et tamen nonnullis impu dentiam tuam hoc ipſo initio dãmnantibus, aliis ſtolidum acumenſſ dentibus, prius quam de prouocationis iure diceretur, diſceptandum fuir, eſſet ne ea Pariſienſis Academia quæ Theſſalum damnaſſe dice- batur. An vero nos, qui cũ illius auctoritate& publica fide obſignati literis aderamus, in Theſſalo, qui Academiæ princeps videri volebat, ſuſtinendo, contra Academiam ageremus. De eo ſenatores rogantur. Vna emnium ſententia decretum eſt, tuo nomine cõtra Academiam, iſtã cauſam eſſe perorandã: tibique priuatim temerarięprouocationis periculũ eſſe ſubeundum. Atque quoniam Academiæ in illo ampliſſ: mo ſenatu verſanti, locus honoris ergò ad dicendum ſemper fuit cò- ſtitutus, is ex quo principum in Gallia patroni, ſi quãdo illi in iudicio verſantur, cauſas perorare ſolent: cũ tu illum prior occupauiſſes noſ- que excluſiſſes(O ſingularem hominis impudentiam!) eadẽ ſententia cedere es coactus,& cũ tuo patrono in aduerſam partem abire. Quod tuæ victoriæ valdè glorioſum fuit exordium. Nobilis cauſa, ad quam factus erat concurſus ex omnibus Academiæ partibus, vtrinque per nobiliſſimos patronos nobiliſſimè peroratur. Tuus, poẽëtas in cælum laudibus effert, at que efficere, conatur nullum eſſe locum in philo- ſophia in quo pertractando, illi Ariſtotelem longo interuallo non ſu-
50— erauetint. lde, in 1 Nop dodc eam odl &valdéotnatus, cnatu' quaſickuu riorem pattidüq pud omnesplulim ſoncnalperparul- dere aludinänllo ilopiorum mir cſecrendan. A adtur elſe:nil hec udtie in magiſttoc Aukkorelö philol ls apeſlendas adiu ealttcodlequutus. O¹ Knren doſttam prof⸗ relllaſignomidiols qle grduocationis pe qumm etciates, iple e ion liſotelem à- ddereadomoltis lbe duadum.KPe nupet detonoxt rae,qualjiam vie dlopbis potius qu adiecilem dhas pann accepinds, nam in conciktiputationen lehe ktain poctin ultammin äcltn ait rrnzgu uncopückä expl 1 nuga wonc Ue donne ner: da 1 D00¹ bas pich eletterd Alelcges(oliaic, Pürſtaadhareſc;

vTI d
citia A=e wandan, etis de dordu
anes pol zetiaän
mum, dre&. xqdmν Aaten
auexas:I m ita bannan
ax fucus krat, daüon xcluder r e, ſed ui tan s trui vq Sin Ariſtorat niltma g d(entenna ailoſoph incipem am de iurau2 zaqpe ſecun ncque inEndam iteek OPHD PAKSI PLIN enic, qum
men nelc 0 ſophbilda atiſſimis= inibus pelt gere,à cut retiatou dänauert atmanäfew) ovetdò adt Tandä caui
petrauere lis ab coij one ſunt e- c, videtenn ofeCætEtt ennonnu- antibus, al— olidumam d= tut, diſceyn
dnis iure d um damade
cademiæ pi 4pS videri u
er
31 en
1 cũ wu lllum ninis impud no in aduer
DOCTRINAM pPL A T. 94 perauerint. Idé, in Ariſtotelis philoſophi inuehirur paulo acerbius. Non quòd eam odiſſet(qui enim odiſſe poterat, à qua ipſe excultus & valdè ornatus, hodie cum maxima omnium admiratione vniuerſi ſenatus quaſi clauum tenet?) ſed vt cauſæ ſeruiret& hanc natura de- teriorem patribuſque parum gratam, leniret orationis ſuauitate, qua apud omnes plurimum poterat. Noſter verò, contra, poëtarum mu- ſas non aſpernatur: ſed aliud eſſe docet cum iis amgœnioribus velle lu-
dere, aliud in Ariſtotele& Platone ſerio philoſophari-recreandoſque
philoſophorum animos poëtarũ lectione, non ex poëtis philoſophià eſſe perendam. Atque etiam illud addit, de ſuperioribus diſciplinis actum eſſe: niſi hæc Theſſalica philoſophandi ratio, ſeueriore aliquo iudicio in magiſtro coerceatur, Præſertim cum omnis harum digni- tas, Ariſtotelis philoſophia cenſeatur:& quantum quiſque ex hac ad illas capeſſendas adiumenti attulit, tantum in eiſdem ornamẽti poſt- ea ſit conſequutus. Quibus auditis, cum ſenatorum omnium animos in rem noſtram propenſos facilè animaduerteres: atque metueres ne illi ad ignominioſam doctrinæ tuæ damnationem, temerarie quo- que prouocationis pœnam adiicerent, vt tui commiſerationem ali- quam excitares, ipſe pro te inclinata voce dicere cepiſti, at que cauſa- ri, non Ariſtotelem à tuis omnino neglectum, ſed eorum quæ hic de diſſerendo mulctis libris præcepit, vſum in poëtis& oratoribus eſſe quæſitum. Ego verò cum pro eo quod mihi tum Kectoria dignitate nuper defuncto, vniuerſa Academia commiſerat, magna animi alacri- tate, quaſi iam victoriam præſentiens, de artis diſſerendi vſu in phi- loſophis potius quam in poëtis quærendo, nonnolla dixiſſem, at que adieciſſem duas partes eſſe exercitationis philoſophice, quas ab Ariſt. accepimus, vnam in dicendo de theſi perpetua oratione, alteram in conciſa diſputatione, quarum vtraque in philoſophorum ſcriptis eſ⸗ ſet perfecta, in poëtis& oratoribus vix adumbrata: factum eſt ſena- tuſdecretum in hãc ſententiam, Tibi tuiſue ne poſthac liceret in phi- loſophia docenda quicquam innouare, vel ab Ariſt.(cuius ſcripta de puncto in pũctũ explicari noſtra lex iubet) recedere, aut pro illis, tuas nugas, imo neque poëtarũ neque oratorü amœniores muſas propo- nere: Quod eſſet verendum ne harum ſuauitate quaſi Syrenũ canti- bus, plerique à ſolidiore philoſophorum doctrina reuocati, ad eaſdẽ quaſi ad ſaxa adhæreſcerent: denique ne philoſophiæ profeſſoribus in iis amplius quicquam liceret, quàm ſucciſiuis temporibus nonnun- quam ludere,& hoc totum ad doctrinæ peripateticæ illuſtrationem referre, non in eo philoſophici ſtudij partem vllam ponere. Qui con- tra faceret, is in legem peccare videretur,& hoc ipſo omnibus Aca- demiæ muneribus priuaretur. An num hac grauiſſima tuæ doctrinæ
C ¹
Senatuſcle-
cretum de
Theſſali do-
ckrina.

——— —-——
——ſͤſ
Arademie ſententia de
Theſſalo.
pore philoſophiè profeſſionè,
9 ALCINOI INSTITVTIO AD 5 nnatio? Quæ ſi verum fateri vis, tibi tã moleſta fuit, vt ex eo tem- 3 ſoph Atuo prelo relegare omnino walueris,
uàm te iſtis legibus addicere. Quid ergo contra doctrinã tuam hac parte dictum eſt, quod ab vlla animi immoderatione profectum
videri poſſit? Pergis vero eodem ore, cum ſerhiemeen moddeſtisat ſo- lum, ſed communem penè ſenlum in eo mihi defuii e, quod ad ſena- onſ ntis tuis omuino cõtrarias do-
ſconſulta auſus ſum adiicere, comme cötrari Aicimor o verò communis ſenſus om-
iiſſimorum hominum ſententias. 1mo commuf ſus o
nino eſſem expers, niſi hoc de illis iam pridem fenüillon. Oi enim,
Theſſale, tamne ſtupidus es vt hanc doctrinæ tuæ, ve poriut audite
tis, damnationem nondum ſenſeris? Deum lmmortalem! quid non 2
auderes ſi contra alios tibi eſſet agendum: cum in eum tam ſis impu-
dens, quem non ignoras poſſe teſtibus infinitis iſtam tuam impuden-
tiam reuincere: Doctiſſimorum hominum ſententis non es damna. tus! Dic mibi, quatuor Academiæ noſtræ ordin nd ros continent? Si negas, patriæ es valdè iniurius. At illi vno conſenſt millies tuas nugas damnauerunt,& in illis venditandis, tuam inſolb- tiam ſeueriore aliquo iudicio coërcendam exiſtim auerũt: idque vt fa⸗ cere liceret, apud ſenatum, apud regem, apud primarios huius conſi- liarios, per literas, pet legatos ſuos frequenter egerunr. Quod ſi polt⸗ hac negaueris, atque mihi amplius ſtomachum moueris, dabitur ali- quãdo ab actuariis noſtris eruere exempla corum quæ de tua doctri- na decreta ſunt,& literarum quæ contra te ſeripte, illaque omnia ede- re: vt exteri atque poſteri intelligant quo hic apud omnes bonos& doctos ſemper fueris loco. Verum vt aſtutè nõnullos excipias, homi. nes iſtos doctiſſimos intelligere me ſcribis mei ſimiles,& logica miti pares: id eſt, vt ais, ſophiſtas. Atqui Theſlale, in illis ſunt nõ ſolum do- ctores theologi, quos ſcio ribi eſſe odioſos, ſed etiam medici: quorum doctrinam in hac ipla diſputatione de methodo, merito admiratis. An igitur etiam hos, quia te damnartũt, ſophiſtas fuiſſe clamabis? Ego
rofecto cum vtroque, ordine atque adeo cum vniuerſa Academia,ſo phiſta haberi malo: quàm in Theſſalica ſapientia principatum obti⸗ nere. Sed age, Academiam noſtram nihil niſi fophiſmata noſſe fatea- mur: atque hoc etiam concedamus, nullos in ea ſapientes de tua do- ctrina ſentẽtiam tuliſſe: nec idcirco te doctiſſimorum hominum ſer- tentiis eſſe damnatum, quod illa ab omnibus Academiæ ordinibus iampridem ſit exploſa. Doctos, credo, fuiſſe non negabis eos quos Chriſtianiſſimnus& literarum amanriſs. Rex, Franciſcus ad cognitio- nẽ cauſæ tuæ ante annos viginti delegerat. Vis verò audire horũ de te tuſſque libris præclarũ iudiciũ? At qui ad ſempiternã admirabilis do- ctrinæ tuæ memoriam, cum eiuſmodi inſcriptione ab illis eſt editum.
ſtræ ordines, num doctifſimos vi.
1Ahtrtasman dlaaudn ermß of M) lum ſ b
IypICIVN
am riſanſima
na thilid enenum uun ſeuum Anleum lertemu, ſh ſell lauê n C hnuuli lln mmi envsern anter tunes lnisvnu uunn mhutuuri. E ault an gunamiG fupun C nul ne enſma 74 unaa 1 taeni nhe maldentämhlconina tenſt uliur Uiammn nun ljſiunune:7uud z. res onmirild Thell dild keceris am cu Püüdn Aanäwis Id Viound addie niũ,nelantomiũ Goue tillma eeſtimonis ſop lißec eſeporeſtan luinungtatione po üerzellſ rigiliis dec. ktau fa nec lne ſi liei ſgnus elogio datsn
fun nenu, um annn eſe O ſcp. Haulaunan⸗ an nalz. ſunnna⸗ A Kdaepll phe ,“, et ſüeiſtnaen, Anhlouanu,g,.. 7 lacn ulene4,„, leanguen

VTIG d
— 4 moh— at, nter edmn Oreleh mniaowaue tgo com dttinätump nimmg tione dioſch am ſcri-an wodeltag eo mihi alle, qaoduli eniis ruiht dino côtraa do verd anss ſeglc pridem ſr= lem. Qita octtinx= elporius im Deum li= ralem! qits lum: cuq aum umloi sinfinitiſ Im tuamimm vinum ſet=nis nonsseu rx ordin= mm doddillar dè iniurit tilliwoc aillis vet andis, tumt adam cxitteaiuerütädch em, apud jariosbüis equenter= unt. Qo nachucm⁸é uetis, Gn
on b em 1 acotrqux de uii acrate lect laqueom
— 4 ompes
L qud bic— äh aſtute n☛ 05 exchi (Cribis mir lesal Thellale, in ſonrnüli ca medielg
odiolos, rliſ 1 le weihe— meritouln 1* uen““ 4 rũt, ſo phill ille dund 1 ul, a!. Aaale c adco cus zetli 4 lalica ſapici iyxinchu alic. 4r inin m nibil nili Alma 4. 4 1 jente aullos m P Locti m hoci 8 1„(IG 19 du demik 0, b omol f 1 om 68 1 do, fuill negt 19 t cl Rer(¹⁵* 4 M 4 D zantils. 5 uire 5 ſem nan a Arqui d! 2 dilbd A
modriulct
DOCTRINAM PILAT. 96
IVDICIVM LIBRORVM PETRI RA-
mi, d Iudicibus, tum à principe, tum à partibus delettis faclum. Lutetiæ anno M. D. xliiij. Calend. Mart.
Cum chriſtianiſimus rex noſter, pro ſuo in ꝓhiloſophiam& recla ſtudia ani- mo, nobis id oneru impoſuerit, vt librum quendam P. Kami, quem is Animad- uerſionum A riſt. nomine in ſcriptum, aduerſus Ariftotelem edidit, accurate legeremus,& quæ de illo ſententia noſtra eſſet exponeremus: nos diligenter per- lecto libro& ſingulus eius animacluerſis& ponderatus ſentetiis, ita ceſuimus. Ramüi temere, arroganter& Impudenter feciſſe. qui receptam apud omnes na- tiones logicæ artu tationem, quam ipſe praſertim nen teneret, damnare& im- probare voluerit. Ea autẽ quæ in Ariſt. repre ben dat eiuſmodi eſſe, vt hominis cum gnorantia& ſtuporè, tum verò improbitatem& malitiã arguant: cum & multa quæ veriſgima ſunt, criminetur,& plæra tribuat Mriſtoteli quæ is nunquã ſenſit: denig toto eo libro præter mera mendacia& ſcurrilem quandã maledicentià nibil cotineatur. Vt reip. literariæ plurimum, noſtra ſententia, in- tereſſe videatur, librum emni ratione fupprimi, vnao librum alteru Dialettica- rum Inſtitutionem: quod is quo aliena multa& falſa contineat. Quid hic potes comminiſci, Theſſale? An doctorum virorum iudiciũ fuiſſe ne- gabisd ſi feceris iam cum tribus ornatiſſimis& magnarũ artium co gnitione clariſſimis, Salignaſſeo, Daneſio& Vicomercato, qui adhuc viuunt, nõ mecũ tibi res erit. Quid ſi tibi opponerẽ Ioachimũ Perio- niõ, vel Antonĩũ Goueanũ? Num horũ ſcripta, fatuitatis tuæ locuple- tiſſima teſtimonia ſuppeditare poſſent? Quorũ fides ſi fortè hac in re ſuſpecta eſſe poteſt, audi iam alterum teſtẽ omni exceptione maiorẽ. Tu in tua oratione poſt reditum, P. Montaureũ eruditiſſimum præ- dicas, eiuſq; vigiliis decimũ librũ Euclidis præclarè explicatũ& illu- ſtratũ fateris, nec ſane ſine cauſa. Eſt enim ille doctiſſimus& viri me- lioris etiã dignus elogio. Atqui eo ipſo libro, vis audire quid de te ſen tiat? Ergoninquit, repertus eſt, ſi diis, placet, qui cum bellu nefa rii omnibus bo- nus artibus indixiſſet& ſapientiæ frutũ iam planè maxima bonoru omnium gratulatione renaſcetis, nobis mnuideret, Lutetiæ in luce atq oculis nõ modo Gal- liæ., ſed totius Europæ, caſtra figeret ignoratiæ:& vniuerſa phuleſophiæ vit; adeo è philoſophia cõſtuuendæ auttorẽ Ariſt. sppugnatum, palam etiã accede- ret, nihilque in Dialecticis, nihil in phyſicis, nihil vſquã veri vidiſſe, aut tradi- diſe argueret. Audax negotium, dicerem& impudens, nuſi veiborum omnius acerbitatem rei:pfius per ſe inauditæ, neque tam audiendæ, in dignitas ſupera- ret. 9O Imperitos maiores noſtros, qui nunquam quiueriiit iſtud intelligere! Quid eſt quod profettum eſſe dicam recenti ſophiſtarum clade atque exilio, ſi ſoplnſtas
alios aſciſcimu Quaſi verò nõ iam miſerrimã reru omnin ignorationẽ Ienee

4—— —— ———
ALCINOI 1 NSTITVTIO AD 97
mur, ſed mutationẽ tantuin ipſis gnor atiæ magiſtris eapetamus. At certz tati ilud eiuſmodi eſt, vt cenſoria magis anli aduetſion 27 7 nein quen 2pim contra diſputantis oratione reprimẽdum ſit. Ne 1003,, Se e tvſa re verbum vllum facturus erame ſi moderatius inſaniendum ſi I Palaſfenſuae ipſe con- teutus, iuuentutis credulæ C rerum imperitæ non duse len Po Aehen Nam de ipſs quidem leuior omnino laſtura fuerat. imnuns 7 Leuihi et debet, berieun ſuo inſanire: ſed cum ad aliorum perniciem morbus uras conuertitur, id vera ferendum non eſt. Huic certi malo niſi maturis cenſiliis obuiam eatur, atus aud aciſsimos impetus, diligentia continuerit magttratumn, næ præclara lla ſhaudiorum nobis promiſſa compendia, permagnoꝰ couſtitérind iuuentut 4.u a⸗ uißsima mercede totius temporis lactura didicerit, nihl e nouu llis, ſed non ſa. tis eruditu magiſtris, interea niſi arrogantis cuiuſdam co vſidentis gnoran. tiæ iguauiæque præcepta didiciſe. Non ſentis quamm agnificè 1 ete l. quatur,& quos fructus polliceatur credulæ iuuentuti, atrogatis net cio cuius fatuitatis magiſtrum ſectanti? An non erunt hæc ſatis ad ef. ficiendum vt intelligatur te doctorum vitorum ſententiis elſſe dam- natunm Age, nolo adhuc his credatur: nec cauſam dico quin pœnam impoſtori debitam feram, niſi idipſum quod propolſui luce clarius efficiatur. Iam verò de te tuaque doctrina collegas tuos, profeſſore regios audiamus. Erunt fortalſè hi in te humaniores, atque etiamf in illa quædam peccata ſint, diſſimulabunt tamen vel occultabunt, nt tu nobiliſſimo ordini dedecori fuiſſe videaris. A quo igitur vis incr Vomerratz Piam An à Franciſco Vicomercato? Hic apud nos nunquam deta ſantentia de eſt locutus, niſi vt de homine in philoſophia omnium indoctiſſimo Theſſalo.& in illius principes furente: nec dubito, quin vbicumque terrarum ſit, nobis adſit fideliſſimus teſtis fatuitatis tuæ. Vis à Leodegatiot Teod.d Auer Quętcu, viro ſuo ordine digniſſimo, nec vnquã in quenquã niſi pu⸗ e Terne blico nomine, commotoꝛls quodam loco in tuã laudem ſic præfauur Dahaco. Cum hiſce tẽporibus in hac ſchola, vniuerſi terrari orbis principe, infelix uſi quis Ramus extitiſſet, qui arbori matri ſuæ vim afferre cupiens, in eius pariun 9 2n lliani, Ciceronem er- A riſtotelem ita petulantur& propemodi furius qebrao cha tus eſſet t non ſe minus ignorantem eſſe, quàm calumniatorem ſe- Aer.Af z2⸗ dot tis probis viris quamplurimis ſic cômotus œ concitatus ſam, vt ſi me ludice tanta temeritas animaduertenda fuiſſet, culleum aliquem litt. Gdauun jerieueie, eaue ſahren⸗ ehearse— ei paraturus fu eri m. Cate ra tii ſenemtia de te in illius norhins pallelca- Sah adieio acgwieleamuse vits Thhae nementius veecne 21Oe kmürilm ui exanimeris,8i paulo de ementius vrgeam. Quid enim eius illa præclariſſima oratio contra nouam tuã Academiam? Equidem vt ab illuſtriſſimo Cardinali Bel- laio, cum eam legiſſet, dictum memini,
Mperit Kemum Jui vefte latebat. lam
D tzut giläte oerim doctit Galegos Puclidesh dekdriaro Turnebe ostulit poſttaæt tettem tecuſate audt iiagsKenuene ras ad dipunaujonemm jnlkrucedinum. Na ronus acefſerit,qurs mili Cunquamfi nosmoteé, cum lolid riu& qiéiple alus wlevillmoote lauca drinatngeit drarüh pouaionedf legibus& Mititgen olom lo wumexilodeſcribam, uu,quod qnalLcodeg ſ ein uirſeſißluttann im nutnſinam en tnuunnqäene udl Ciennne neluorem lipa furüt lalhi, utnn: m nalunn'nulmn
7.„ ren⸗ han ſng Lullen 0 ununnan 5 — 3 etra⸗ hem guſe tſer kuuzß anbu Maunutaglle, b -“
„S tulm ugnen nul liaunn aycha eed5 4 4 uſſe

ITVI AD u ann— tamu. n 9 122— uerſon=e n uuſſuma hac tpſan
.. It& nond„ ut, haulam.Na
** Neque—e
ndum ſil
Im un⸗— lüber dele n marbus i Aconuertuur,a 21 X᷑₰Ʒά oburam eath, amm, ue raa 11 nt uuzuentutne dicerit, muu lläſ
4 ½ 4ur d erit mag: 1 13n 5
1
tu cuuuſi⸗ vem ſilennun llemtis qd nagailtcs t credulæ it itati, aboei
ti An n* imt hectau um virort nntentisel at: nec ca= i dico qun ſam qud M poloi luc n d ☛‧* rina coſe= Stuos, ps icte hum tes, aqwe Jel occau He videarix quo gtas 0 Hic ap os nunqe zium indot icomqven b 1ul Visà leod fauitatis ‿☚ VS .. enqo. 0 4 nec vn ab N 1 1 din= udem bef rins pen 66
— 4e aa piens uu 1 A Im A 1 3up!) 1 umnium
171 geranten?
9 larim 1.3 G dn nplurim te 4. leum ai
Luertenda ful ha Cr derfr 91 4* pdran n. I etur s Ae Gielcuml Ul;p dij iadich meriölp
ſ0!
maolalh ☛ üt Cau 1 u0 lem an b memiml,
labunt taat
1.:
nilolophid au
Aubito, qu
d
—
—
1 am 1oc
—
„„r rt zuerſt kerr 1
9 4! 4
1.4* ife?:
DOCTRINAM PILAT.„8
Iã igitur quid dices, aut cauſaberis? lllos doctos fuiſſe negabis: Cre- do. Qui enim docti tibi eſſe poſſẽt, cuius palato Cicero, Fabius, Ariſt. Galenus, Euclides non ſapiunt ſatis? Sed bona fide dic mihi, Theſlale,
de Adriano Turnebo modeſtiſſimo homine,& in bonis literis omniũ Alriani Tor quos tulit noſtra ætas doctiſſimo, quid ſentis? Húncne in iſta cauſa neb-⸗ ſentètia teſtem recuſare audebis, aut eius fidem tibi fuſpectam dicere? Vide de Theſſalo-
quid agas,& caue ne hunc tibi aduerſarium reddas: quem non igno- ras ad diſputationem de methodo, ſicur ad alias omnes, contra te eſſe inſtructiſſimum. Nam ſi is teſtis recuſatus, ad hanc cauſam mihi pa- tronus acceſſerit, quas ruinas edet:hoc ſi fit, profecto de te actum eſt, periiſti. Quanquam nihil potes in eo teſte excipere, cuius integerri- mos mores, cum ſolida doctrina, omnes boni& docti merito admi- rãtur,& quẽ ipſe alias ſæpe, atque nouiſſimè in poſtrema tua oratio- ne pleniſſimo ore laudaſti. Ergo huic credamus,& quod de tua do- ctrina ſtatuerit, id ratũ habeamus. Omitro cætera quibus ille in diſ- putatione de legibus& de fato, fuis coloribus depingit Theſſalum, qui, vt ait, non ſolum logicus eſſe, ſed dialecticus haberi vult: locum vnum exillo deſcribam, in quo pulchrè concludere& perorare vide- tur, quod antea Leodegarius à Quercu eſt præfatus. Tantum admone- bo te in quit, ne poſthac tantum tibi in Aialectica ſumas, vt rndem eius vetuſta- tem, te yrudentißimum cenſcas: hoc enim vnum mili videris toto tuo commen- tario agere, hoc docere velle, te non modo Chryſippo&& HDiodoro, verum eliam Cicerone meliorem diſputatorem eſſe. Si enim quandocunque in eos diſſeris, ita pueriliter laberis, vt non mode non diſputandi ſcientiam, ſed ne intelligedi qui- dem mediocrem prudentiam præ te ferre vidcaris, ab illa præſtantia quam opi- nionis errore tibi fin xiſt, ita longe profeto diſtas, vt non tam in dialeclica tibi laus vlla expectanda ſit, quam veniæ deprecatio quærenda. Ne philoſophnam quidem& eloquentiam poſthac, ſi mihi eredis, tibi arrogabi. Eſt inuidioſum, eſt ſuperbumi etiam vt vere dicam, ridiculum. Itaque hamines vulgo dißimu- latorem tibi aliquem, qualu Socrates fuit, deſiderant, qui ſibi inſignes iſtos titu- los detrahat, de induſtria tibi illudens trihuat-qui te ſummis laudibus in cælum efferat, vt olim ille Protaçoram, Hippiam, prodicum, Gorgiam, reliquos ſophi-
as: quorum imaginem nullam haberemus, ſĩ te amiſiſſemus. ed& nonnul-
li aiunt expettare te debulſſe dum lominum iudicio&o ſuſfragiis iſto honore Mhcereru. Verecundi enim hominu fuiſſe non à ſe pradicari, ſed tanquum per praconè, vt qui in Olympicu ludis vicores declarabantur, pronuntiari. Quan- quam tu à victoria longiſßameè ſemper abfuiſti, in omni contentione& pugna femper ſuperatus atque triumphatus.
c quoties eſſes vittus& à quibus, memorarem, niſi etiam nunc in homi- num mente, triump halium illorum memoria hæreret, ad quorum nomen ſem- per exhnrreſcere Fſemper expalleſcere ſoles. Sed tamen ſi tu toties victus, toties

» ALCINOI INSTITVTIO AD
ludibrio habitus veriſque cenſerum inimaduerſionibun atque iuditiis notatu, audes ea de te prædicare, quæ Ili quibus de te opima ſpolia parta ſunt, nec 4gna. cerent& recuſarent: quid feciſſes i 6b aduerſariu m habuiſſes, Ju! aust imbe cillitate ingeni au: fraude præuaricationu, tibi in diſput ando ceſgiſſät? Cuius mim nunc velut militis glorieſi ſpiritus Viæ ferimus, viftoris inſolentis& ex. ultantis inſanam ſine modo& modeſtia gloriam qusmodo ferre poſſemuaꝰii nam grauitatem ſine arra gantia, dignitatem cum verecundia Ja7uererus, aem. plumque noſtræ iuuentut proderes non ſtultæ eſtentationis, ſed modeſtia lile ralis(hæc enim virtus illam ætatem potiſcimum commiẽdat) non ambitisſæle uitatis, ſed grauis conſtantiæ. Me tih: inimicum eſſe quæri non debes: nihul adei tumeliam loquor: ab inanitate ad veritatem, ab ambitione fucata ad vera lau. dem, ab adumbrata ſpecie ad expreſſam imaginè, ſaphiſtaru captione ad yh- loſophorum diſciplinam te reuoco. Itaque tuori familiarium nemo tubi melu
.
vnquam voluit, nemo prolixius& magii ex animo fauit./ li morbum volan tuum& in ſaniam fouent: ego tibi ſemper mentem ſanam optaui: qus nulii diis immortalibus maius precari boni psſſumus. Quod vtinam tibi tam facl eſſet ad te, quam ad tuos domumque redire: non ſolum exiſtimationi tuæ cunſt leres, iſta arrogantia tollenda. negligenda enim tibi bonoru& prudentium ii nio non eſt, qui quid de te ſentiant paſßim audimus: tu gloria impeditus nou audis. Erubeſceres enim. Verumetià ſi quando in ſcriptoribus explicadis, lilrſi ſeribendis errares, æquiora hominũ tudicia experireris. Nune enim nulli tui. rori veuia impetrari poteſt, cum yro Phidiæ quodã ſigno tanquã in arce Minu- ua, in auguſtiſcimo eloquentiæ& philoſophiæ templo, velut vtriuſq alum e= cutubernalu vnus poſt homini memoria, tus ſuffragio, tua tabella te ciſſans rii. Nam cum homines iuis titulis cemmoti eam in te abſolutionẽ requirant ſui in nullius vnqud artificiu ſigno viderunt: pre eloquentia tamen inanem vnle rum profluentia, pro philoſophiæ modeſtia arrogantiã ſuperbiam, intoleranum
non ferendaã: pro literarii latinar um ſcientia, earu ignorantia: pro philſyhe
cognitione, inſcitiam quadà leuitate ſophiſtaru,& ambitione inſoleſceutemi ſeriptis tuis& cõmentariis pro eruditione, vberrimã errorum meſſem: cumle nique in his nihil ingeni, nihil iudici;, nihil dotrin⸗ reperiant: nulli deliftamu
veniam dare poſſunt: inſimulare procacitatẽ cæ intemperantiã tuam, mursee
ignorantia damnare peſſunt. Tatu inſaniſli, ſatis pueriliter& iuueniliterli ciu ſti: hec tua atas alios mores poſtulat. Sit illæ datus atati tuæ ſuperior lulu omitte puerilem Ram inſaniam: deſine etiam nobis verba dare, eloquentiun. que& pluloſaphiam, quam iuuenili amlitione tibi aſſumpſiſti, aut vſurparn noli, aut etiam factis& exemplis vtranque præſtato„vtranque in te eſe comprobato. Quod ſi te tuo vitio indulgere iuuat, nihilq; mereus vt fattum ꝗ ambitionẽ deponas. vide tamen ne nomen& famà hulus Academiæ ignomi nia& infamia cuius in gremio& ſinu, vt prædicas, creuiſti qudmq proma- tre chariſßima ſemper habuiſti, tibi cempares., Nam ei zuam apud extau
uinuigumin ſam
anlſcun G vohn 1 tyejus ayis cenna m ramatamaledicendilh umenitui ſ Hac fert uſnie nunand cun menticam tir ubens umſe luttliim uim nn haummt, mrans nau mu unliem tena ditſa guu iiahunm uGimaunem nalus n ſaum, unn umen auuu yjnini œdkie nu iterwamni luuiecci tuſyuſuneuir lin Rnn ſlndien neum qau rilſt uhſgoman halen Hanſtaumant urenten runnaut gydhut, iſam eunia uaniſamt vulne huhm tferni aund em vimlbu etate fatrha jtiplna nauum aut dmum&ꝙ Htusr anutu ſinônn Mlim mauiſtm mu aum aiaaen 4 ii 4 K49 mnuckin. irman 6 g dhuig aunſ
wunnäerliläno To.
ve 1 denorgetortalſe de⸗
euen llscxpilt, — Pläle welit Dmaloxtieram, b
1 endo nei eluſmod

TVIRAD uerſan— tzut iuauune
. 7 9- tparta ſut eeree
22l3 1 Kctſiſeh ir fermm— daris nſtlenn gleriam do fen luſem tem cCum undia ſcuem lultæ⸗ ſte= mu, ſad mun Limum 6 ut) non ank nicum eſſe inen deberna rem, 4b 461 ☛ ne fucatt dln imaginẽ— Ram ccytim ae tuori fi‿ urium nemn gu ex anin be üit. lli marhn er menten— am dytau m „ſſumus. vfinam tünt Dre-non 1ri ſtimatunn enim tibh u& mim m Audimä hna myid uande in ſi bus erylui cia experirâ=8 Yunc euma idie quoda t fanqud ma lloſophiæ ten vaueu noriã tuaſ3— t muath 9 ſalutunen unt: pre K1e, leſtis arrsgan]= Telrr, aus⸗ w— uune 1 b- 91 ſtam. 9 utlone nſ
„ vtranfue 7—= nenan ndulgere en— nemen G&s 2 ſinu, v 5 ahs anfud:
DOCTRINAM PLA T. 100 nationes ignominioſam futurum eſt, te in eum perueniſſe locum in quo duabus
ampliſsimis& nobiliſgimis artibus præſis, quem tamen neque dicendi faculta-
te, neque copia ſcientiæ conſccutus ſis, ſed procacibus in ſeriptores conuitiis, ef-
frenata maledicendi libidine, cum impudentiæ& ignorantiæ vitio coniuncta,
promeritus ſis? Ho fere triennis vir quidam docti imus, qui ampliſsimo regis Luſitaniæ hanorario Conimbricæ profeſſor, in Galliam decedens, cum per Sal- manticam iter haberet, homines eruditos qui in ea vrbe erant, ſalutauit: quibus
cum ſe Lutetiam redire dixiſſet, ſi quid vellent ad notos& familiares, quos hic
forid haberent, mirari ſe dixerunt quod primaria conditione& regia relita, huius vrbis deſiderio teneretur, ex qua literæ& eruditio exularent: quarum ſi quis eſſet in ea reſpectus, non tibi locum docendi vllum futurum, qui ad maledi- Cl& ignorationem natus viderere. Quod vbi intellexi, etſi anten cuuſæ tuæ non fauebam, tanto tamen tui odio tum flagrare cæpi, vt pro publico huius M1- cademiæ opprobrio& dedecore odiſſè te cæperim. Cuius enim nomen olim vlti- mis in terru omni laude celebrabatur, nune vile& contemptum tuo magiſterio tuda profeßeiene vix hominum iniuriam& contumeliam à ſé deprecatur. Vt enim ſi parentem meum qui huic corpori vitam lucèmque dedit, aliquo ſcelere violaſſes, iuſtiſſimam haberem offenſionis& inimicitiarum aduerſum te cau- ſam ſic cum hanc parentem, quæ quantulumcunque in me eſt ingenij tanquam procreauit& aluit, inſania tua& autlores inſectandi maledlicédique intem- perantia acerbiſsimè vulneraris, 1gnorantia& inſcientia apud exteros omni probro affeceris(quod enim tu peccas, in eius redundat vituperationem) vt deſi- pientibus ætate patribus& male rem gerentibus bonis interdicitur: ſic eama diſciplina maiorum& profeſione literarum remouere tentaueris, vt anum atate delirantem,& nouam quandam docendi rationem præclarus auctor in- ſtituere conatus ſis: nônne pro hoc ſacrilegio& parriecidio tuo quicquid odq poſſum, meritißimo in te expromere debeos Hac ratione quam inſtituiſti, admi- rationem, cui ſtudes, aliquam conſequi potes, ſed cum publico bonarum omnium adio caniunctam. Sic monſtra, quæ natura in ſuo opere labente gignuntur, pari- ter& admirari& auerſari ſolemus. Sed neſcio quo ſtudio laudum tuatũ ex fideliſſimo Turnebi teſtimonio recitandarum, longius pro- uehor quàm fortaſſe deccat: nec tamen dubito quin pro ea volupta- te quam ex illis cœpiſti, mihi facile ignoſcas. An verò eriam nondum agnoſcis Theſſale, melius tibi fuiſſe diſſimulare quod de doctrinæ damnatione dixeram, quam per Oſſatum tuum id impudenter ne- gando, me ad eiuſmodi probarionem adigere? At, inquies, do- meſtica ſunt hæc teſtimonia noſtrorum ciuium& æqualium, cum quibus mihi de profeſſionis gloria frequens fuit contentio. De nobis autem exteri ſine inuidia melius iudicant. Ecquem de iis do- ctum virum nominare potes, qui ſine aſſentationis ſuſpicione, phi- loſophicam doctrinam quam in te inſectamur, probauerit? Nos verò K ij

Italorum& Germanori ſententia de
Theſſalo.
101 11LCINOI INSTITVTIO AD
tibi opponimus Germanos omnes& Italos qui ſerio philoſophätur, non in hoc genere ſtudij leuia conſectãtur, atque nominatim Anth. Bernardum Mirandulanum, à quo te læſum ſenſiſti, ideòque eum A-
nimaduerſionibus tuis, in ſophiſtarum numerum, ſicut& nos, retuli.
ſti:& Bernardinũ Lauredanum, qui in Agrarias tuas tam ſeuere mul. tis locis animaduertit: Philippum Meläcthonem, qui quia te indignũ arbitratur cum quo diſputet, quodam loco ab omnibus eruditis po- ſtulat, vt iſtum Gallum in Ariſtotelem inſanientem(ſic enim te no- minat)ſinant ſuo frui ſomnio. Nicolaũ Hemingiũ, qui in diſputatio. ne de methodo, quã nuper edidit, te nominatim repræbendit qudd hanc vnicam eſſe velis. Cornelium Gemmam, qui libro 2. artis Cy- clognomicæ, in eadẽ quæſtione, tua opinione dam nata, nobis id no- minatim attribuit, quod vix audeo agnoſcere. Quidèelulium Cæſarem Scaligerum, principem philoſophorum noſtre ætatis, nõſtiN lllum in. quam, lulium Cælſarem qui tam ſubtiliter contra Cardani libros q́t ſubtilitate diſputat, noſti: Scis quàm magnificẽè de te ſentiat. Habeo apud me eius manu ſcriptam epiſtolam ad doctorem tuum in Ma. thematicis, Magnameum: quam tibi oſtendam cum voles. Doctaſ- nèä eſt& animaduerſiones multas in Arithmeticam tuam continer
quibus per me vti poteris, cum nouam eius editionem adornabis. lu
ca, ſcire vis, quomodo de te loquatur? Fideliter duos locos deſcribam
& ea lege vt per quõſuis cum quibus ego illam, ſi opus ſit, communi- cabo, poſſis in iis meam fidem experiri. Prior eſt eiuſmodi: Perliha. ul, potius quam legi, Rami Arithmetica elemẽta, in quibus profecto non yuſ
ſum ſatu demirari honunis tum imperitiam, tum audaciam, denique ycuphi-
tiam adoleſcentibus perniciofſimam. Quid enim aliud molitur hꝛæc illa ir tius Academiæ pernicies, quam vt optimos queſque auctores vna cum ſuvcs dauere Talæo, Haipyarum inſtar fædent& corrumpant,& purioribus omm. bus diſciplinis internecionem afferre omni ſtudis laborentè Profecto cumè tu h- mine vtaru familiariter, non arbitror te ad eiuſmodi ſcelera ſic enim appela- re licet conniuere. Videtur is nunquam Euclidis co nſilium intellexiſſe in ſan- benda erxeidod. At Juæſo quomodo intelligeret, cum animo coniurato, nedu cam vlcerato, ad cuiaſque optimi aufloris lettionem ſe paret, quo famam hin captet nequlßimus& inertiſeiwus Hcophanta: illius fortaſſe imitatus exen- plam qui Dianæ Epheſiæ templu deuſsit. Sed hæc, dices, souxνετiεs qum de cet.* vero eo ſum à natura ingenie comparatus, vt laruas euuſmodi null edo erre Hoſem Juæ ex optimi cuiuſque ruina ſibi laudem&r trum- phum ſcd llum quidem inanem, imò vero putidum,& qui magno tamen credulæ luuentuti nſtet) meliuntur.· Legiſti opinor, præfationem infan- liæ p lenam(omitto ſolæcos qui Ciceronianum dedecent at que adeo ipſum exiſtimo nunquam percepiſſe veram demonſtrandi methodum. Omitto zuam
härennj Taen vnnſan Luid 6
T unlj me alg neanej uma uſdu quem 8 afuhulicuand lmiaiifudi adu nane enim h Arumne Aenes. Al⸗ mlurem vim ſins 4 zan rauuiG venen ubnjauma Deuuhy 4 un nun hl unſuam inſcrium annunen dujieſti ali)us ſyan,g nllarlun m ditun piubacrtbibs Scalgerud non(upe vidermaselt fortallei inlähemicbangum guitan zicktinisitaco grguu liemahal anſ raeinelgaym, dl Bun temangiretune nuſtm halſagnefan le ſe unpm ſam Haalueſanb vt uns lareuxenun,zuin ſuſſie nie& fumi, umd dmeſticorum zdiccancobus Sche wosptitbphus te to aienelphilam gatſehm ecenlet
aut hore
de ſan ſun ſainu

V 5 Ab lie dillage
nomünain
an lane r I m lic emma ü Hemit= guiin dih „ dommm teptabenän nemman älldrozm opiniont— Inata, nobii noſcere. dluliumCi um noſte ü tis noſtülle tiliter cqr Caxdamilbe magnifi dte ſenun.) lam ad d— rem tuami loſtendata m voles Da Arithmf im tuam e m eius ed em adom „Fidelite Mdslocosti zegoillagf Ypus ſit,cGa ri. Prior iulmodi aelemtta,„— 1 ynſin nam, kum 34, m, lenifu
uid enim ul malitur la ma qu,uanres vns in t G aarrum— punbis ni ſtuduo 119 ð Pnft am eadeiuſmad s( ſemmn Buclidu ci— nulai teligertt, un ane cmunah rus lectionem ³ t peſe aphanta: 1l emuan
190 rad herdih axundf
1 „ tamparatus„
m aude diuſque mn 2u1 nan d veroputhe 9 4. 3 mefauunn
unn 4 nian um. 0
DOCTRINAM PIAr. won ineptiſimè coagmentet Euclidis⸗ theoremata, nouo quodam ordine: quum tamen neſcio quem magnum methodi artificem ſe iactet apud ſuos. E qui bus ſi qui huc aliquando videndi, ſeu potius rimandi, ridendi, ſatagendi,& aalumniandi ſtudio aduolent, nullam vnquam maiorem peſtem agnouimus. Neque enim quicquam ſibi intatum relinquunt audacißimi& indott: imi amnium nebulones. Atque adeò futurum ſpero vt Kamus iſte(niſi maturè in meliorem viam ſingulari dei beneficio reducatur) ne religionem quidem inta- ftam pratereat,& venenum quod forte iam ab aliquot annis concoquit, tandẽ nolens euomat. Deus Opt. Max. faxit, non dicam vt mentis ſanitati reſtituatur, cum in eo nihil vnquam unds bene doctus vllus, ne dicam pius, offenderit: ſed
vt ſe perniciem communem iuuentutis agnoſcat,& non modo licet iam caneſ-
ces, vt de ſe idem ſcribit)ad meliera, verumetiã ad ſolidiora& vtiliora ſtudia
ſa paret,& melioribus inſtitutis indicium ſibi formet. Hic ſi quid eſt in te
dictum paulo acerbius, de tua religione præſertim, mihi ignoſce,& Scaligerum, non Carpentarium ſic loqui exiſtima. Locum alterum videamus, erit fortaſſe in te humanior. Is poſtquam ignorationis tuæ in Mathematicis argumenta multa recenſuit, de methodo in qua rex quidam videri vis, ita concludit. Denique ſui oplitus non perpetuo ſequitur æregius hic methodi artifex, naturæ illum ordinem quem tantopere affectat: neque intelligit, opiner, alium eſſe ordinem in tradendu principiis diſciplinaris & alium demonſtrationu. Profesto mihi videtur aræαᷣανιτεε vel etiam in te- nuiſtima philoſephiæ parte. vt me pigeat quicquam vnquam huius hominis legiſſe. Longum eſſet omnia recenſere qua tibi vel notiſgima eſſe exiſtimo. Fed hæc ad te ſcribo vt inteliigas me nullo modo probare huius A laonis&œ& Heo- phantæ ingenium: qui meo iudicio bonis omnibus diſciplinis perniciem molitur, quo ſuæ nugæ& fumi in pretio tandem habeantur. Vis etiam his extero- rum& domeſticorum de tua doctrina teſtimoniis, nonnihil amplius adiiciam Iacobus Schegkius inter Germanos noſtra ætate nobiliſſi- mus philoſophus, te toro opere ſuo de demonſtratione, Pariſienſis Academiæ ſophiſtam paſſim nominat. Ac libro 1. hæc laudis tuæ elo-
gia ad verbum recenſet. Studium deprauandi præcepta artit, inquit ſummis
in Petro Ramo fuiſſe animaduerto: qui veterem artem tanquam inutilem& ob ſeletam à medio remouens, totam propemodum innouauerit, vt vix eius artis gnoſcatur priftina ſpecies& dignitas. Sed qua impudentia auſus ille fuit præ- Kantiſeima artis fundamenta conuellere, eadem fuit auſus etiam principem eius artis doctorem Arieſotelem, ſummum phlloſophum, homuncio inſcientiſ- ſimut philoſophiæ, iniurioſiſgimis animaduer ſionibus flagellare, ſummo ſuo de- decore,& Scholarum(ſi quæ iphius nugis delettantur) maximo detrimento: vr qui non intellectum authorem illum, Scholis contemnendum, non diſcendum, vt par erat, propoſuerit. Quid autem aliud eſt reprehendere& exagitare non in- ttllcta, quam ſuam inſcitiã cun impudentia cuniundtam, cum ſumma leuitate
K iij

——— 8 ——————
4
103
01 1NSTITVTIO AD dedam doctis& modeſtis exhibere? N ec Vero idem hanc in te vehemẽtiam ſcriptis ſuis terminauit, ſed lopitielbus bel. lis ciuilibus, cum proptet ingeniumn tuum nò minur aiiohe quã in philoſophia turbulẽtum, ab Vrbe& urrialnsddaidclean Erauiu) abeſſe cogereris: hic qui fortallẽ tua calamitate literarum nomine nonnihil cõmoueri debuit, non modote per Germaiamn perexinan tem, nullis humanitatis officiis complexus eſt, ſed rebus a die Ws inil la natione nouam docendi prouinciam affectantem„Jai d mocis potuit, prohibuit: imo hoc ipſum docendi munus in qui dnf a eins partibus aggreſſum, ipſa cathedra ſtatim randemne— 4 Serme nia expulit. Atque ex eo tempore ea contra te tuaſque philoſophicas
848 C t. 141.. oaani ie⸗dan induit grauiſſimi& potentiſſimi aduer ſatij. ln qua ſicut ille ad noſtram cauſam multis partibus accedit„eoque gra- tiſſimus eſt quod perfecit vt Scholarum quę ſunt in eadem Germanir multæ& celeberrimæ, eadem fuerit ſentẽétia de tua doctrina quæ fait
AL CIN & ſcurrilitate morum ri
côſtans& perpetua Academię noſtræ ab annis triginta: ſic nos noſtto
Cõmentario in deſcriptionẽ artis diſſerẽdi, quẽ nunc habemus in me nibus, ea diligentia tuas animaduerſiones aliquando excutiemuss in qua idem fortaſſe ſentiet apud nos nunquam defuiſſe qui iſtius fatui- tatis tuæ fucos viderint atque oderint. Sed illũ omittamus hoc ten⸗ pore. Vis vero de tua philoſophica doctrina in eorum iudicio acquie- ſcamus qui tibi multis de cauſis amiciores ſemper extiterunt,& tales ſe ipſi in ſuis ſcriptis profitentur? Simon Simonius Lucenſis vbicun- que terrarum ſit, quam tibi amicus eſſe debeat omnes ſciunt qui me- minerunt eum àte in hanc Academiam allectum, Regiæque profel- ſoonis expectatione lactatum, imo regiæ cathedræ vſura ad dies: liquot tuo beneficio ornatum: cum tu interea neſcio quid mon-
ſtri hic aleres, quod ex eo tempore cœpit in apertum erumpere. At
audi quid idem de te ſtatuat, eo ipſo loco quo ſe tibi amicum prof- tetur. Libro primo eorum quæ ſcripſit contra eundem Scheg- kium, dum ſe de eo purgare vult quod tecum in doctrina philoſo- phica communicare diceretur, Reſpondeo in juit, primum me Petri e- mi amici mei Animaduerſiones in Ariftotelica ſcripta, in pleriſque ꝗ fere in omnibus non probare: quod aut ſeipſis leues ſint, aut ſi quid penderw habeant, non bene percepta mente, vel arte Aristotelis afferantur: au etiam quod nulla ratione circunſtantiarum habita, ſummo quodam iuru n. gore, omnia perſequi tum Ramus voluerit, cum non debuit. Et paulo poſt.
Qus animo ſeripſcrit animaduerſiones ſuas nouæij etiam Logices aut or vi- deri voluerit, neſcio, neque etiam vt ſciam labore. Ille mihi ſcripti primum,
8.
in quibus nullam teſtis fidem amplius afferre poteſt:
09
nauéheirund un nialgan jemmun udlkallaateynboe nalſtum. Uun/ Teb Iim Autuem 1n nacyj luilyſulua aumm& indtem auan emam. Nmos yn uneſam 7 dnnatlalun leth haltühu defahuſ 1 aaaru mannt aſten, nuli muumnum liats pinot quo inee ſedieniis ſe amnaur inpetitqomipusidéy jucicatutiſon, faclleit winiimpotmiain eun dochrina imbulis wair adiamus gpoariibeiol lalnmemta ante nit 7Aand aaunennn npulle ſduten dana argſarirluus au ann Acumienulul nao tolta ſaus rer tagj ubih:quam ſin nmntehi,,m
mnſeratjonem Wma ann de in qubuset 16 neongeg 1 I u neng k e ui ol lineaen
8 dueſtione keprato not

vr
deſta 1 Nec Ntolb — minauit(uperiordan
am nõtr. dzin roligon Patria d☛./ ddican gu calamit; teratun dan
te berGh niam detegu 1 eſ(das aclin im affecht ·n, quidum rendi mu an quidalttm im tandet vniuetſan conttateſ=ſue philoln s fidem a uns afferteph ài& potat imi addetim tis pattid ccedit, coqu um que ſu eadem Geu ſentétia dt— docttinacu rab annis te ntarlcnohu ſerẽèdi, qusr ic hademai lones aliq lo excuimn anquam 4 le qui ſiu nt. Sed illicüttamubis Ctrina in— imiudicha ciotes ſen extitetun, mon Simtt Lucenlbſ elle debeat des cund dam allecti Kegiaqle 10 tegir ca. 9 6 „nintén- 1eſcio qu- cuch du mi eunne re cœpu in=um lun olo loco q A ibinm w T ſit G eonden r(cufh Poaim auod tecum ¹o
DOCTKINAM PI AT. 104
deinde facie, tandem etiam conſuetudine notus fuit.£A dmiror acutiem eius in- genij, eloquentiam, multiplicem eruditionem multãque alia dona quæ dominus mm illo collocauit: yrobo eius mores, ac præter cæteros, comitatem ac in loquendo modeſtiam. Id non probo, qued dum in optimum quemque ſeriptorem ac præ- ſertim Ariſtotelem, nen bene illius mente ac philoſophandi ratione percepta, muehi ſe neſcio quibus, argutu quidem, ſed vanis rationibus, poſſe putauit, in- cautam& ineruditam uuentutem, ab vtiliſima planeque neceſſaria lectionæ auocare conatur. Nemo enim eſt qui de ſcriptis Ariſtoteli ac totz eius philo- ſaphia, optime ſentire ac loqui, ſummum eius ingeni acumen ac dexteritatem admiruri, ſtudium, Methodum, erdinem ſummis laudibus celebrare, inuenta tradita que ab eo ſtudioſis omnibus cuiuſuis generis diſciplinarum quaſi perne- ceſſaria proponere, coſdemque ad vnius illius inter pluloſophos lectionem horta ri, publicè priuatimꝗque omnibus modit non debeat. b Vides opinor quò iure dicere potuerim te doctiſſimorum hominum ſententiis eſſe damnatum: aut ſi nimius tui tuarmque nugarũ amor impedit quò minus id videas, at certè qui de hac noſtra contentione iudicaturi ſunt, facilè intelligent, quantum ſine vlla contumelia aut animi impotentia in eum mihi licuerit, qui omnibus ſolidiore aliqua doctrina imbutis, max imo ſuo merito eſt odioſus. Verum enimuero audiamus quo artificio hoc eleuari poſſe potes. Quid, inquis, iudicium illud commemoras, cum te etiam conſentiente ordines omnes Pariſitſis Acade- miæ P. Ramo nouos honores decernendos cenſuerint, quòd primum in cauſa pra- ti publici ſalutem, deinde in conſeruandi⸗ priuilegiis dignitatem vniuerſis pro- curaſſet. Et huius quidem honeris teſtimonium tandiu feretur, quandiu publi- carum Academiæ tabularum memoria extabit. Quaſi verò in quæſtione de prato noſtra ſalus verſaretur. Nobilis profecto iſta eſt veteris nau- fragij tabula: quam ſi me audis, ſumma cura conſeruabis, ne ſi quis eã de manibus eripiat, nullam poſthac apud Academiæ patres tui com- miſerationem poſſis excitare. Quanquam quid dico conſeruandam? iam tibi erepta eſt. Neſcis cum exvl literas ad Academiam ſcripſiſſes, in quibus hæc tua ſingularia penèque diuina in rem literariam meri- ta commemorabas, qui riſus in omnibus ordinibus excitati? Sed hæc, tamen, qualia ſint expendamus. Tu olim P, Gallandij odio, ſicut ſcis, quæſtionem de prato noſtro excitaueras, aut certè ea iam graſſante, yt in effrenatam iuuentutem popularis videreris(hoc enim in omni- bus dictis& factis ſoles imprimis expetere)quaſi oleum igni addide- ras:& illum regiæ profeſſionis collegam, concionibus tuis in grauiſ- ſimum vitæ diſcrimen ſæpe adduxeras;, Res teſtata eſt,& adhuc ver- ſatur in recẽti hominũ memoria. Aequũ igitur erat te hominẽ huma- niſſimũ ſcilicet, ei malo remediũ adhibere cuius auctor ipſe extiteras.

—— ———
——————— —
8 ALCINOI INSTITVTIO AD
one autem noſtrorum priuilegiorum(quod glorioſe ut erat alterum ſcis) quam gratiam tibi habeant pa rilienſes mercatores, Academiæ noſtre nuncij: Præuaricatorem te ap⸗ pellant,& eius quod tutandum ſuſceperas, dum apud llluſtriſſimum Cardinalem genio tuo magis quam cauſæ ſeruire vis, proditorem. In-.
d
telligis quid Ioquar. Ar verdò omnes ordines, inquis, nouos honores nobu de-
105 De conſeruati legationis tuæ cap
cernendos cenſuerunt. Erras Theſſale, non ſunt iſti honores noui: ſed tam
.⸗. A„⸗.* 2.* 2— frequentes in Academiã vt iam penè incipiat vileſcere. Quis enim vn. quam vel in leuiſſimis, pro te literaria laborauit, de quo cum eſſet aq
Patres relatum, non ſit ſtatim auditum eiuſmodi aliquod elogium Ta Academiæ nomine ad regem eras profectus: ſumptus in ea lega⸗
tione feceras: ad nos reuerlus re non infeliciter geſta, eos poteras tuo iure exigere: pro tua liberalitate Academiæ remiſiſti„omnes tibi gra⸗ tiam habendam cẽſuimmus. Quid minus tuo nomine potuimus? Equi. dem cum tu hos nouos honores appellas, videris in Muaſtaceo magni coronam quærere. Quanquam ego ipſe erro. Nam iſtiuſmodi hono- res tibi quidem certè, valde erant noui. Siquidem nouum erat& ant eum diem inauditum in Academia, Theſſalo gratiam haberi, qui ſem⸗ per in illa audiuerat peſſimè. Quid enimꝛneſcis quam multa profens poſſim es illis eiſdem tabulis, quas propter iſtã gloriolam ſempiter nas expetis, monumenta temeritatis tuæ, arrogantiæ, ignorantiæ, ſr- tuitatis? An verd in iſto prato ſumma doctrinæ tuæ verſabaturè Kidi culum eſt profecto hominem& logico artificio regem regum, exe concludere doctrinam ſuam ab Academia Pariſienſi non eſſe damm- tam: quod ab eadem aliquando in procuratione huius negotij ad o- ctrinam nihil omnino pertinentis, bene audiuerit. Ecce verò crimes aliud enaſcitur. Tu me maledicum conuitiatorem nominas, quodt in antiquitatem contumelioſum in veterum iuratum hoſtem die- rim: atque contra audes opponere, te honorem& dignitatem Hy- pocratis, Platonis, Ariſtotelis imprimis, deinde reliquorum ſumms illis proximorum, omni ſtudio tueri. Hæc enim tua verba ſunt. Oin- ſignem impudentiam,& mihi cum hæc ipſa lego, prorſus incredibilè Tu fœtido ore tantum venenati puris in omnem antiquitatem, atqus imprimis in Ariſtotelem tota tua vita euomuiſti, vt nemo bonusſſ- vel mediocriter literatus, qui àte non abhorreat:& tamen prædicate audes te huius imprimis illorümque dignitatem& honorem tueti- O miſeros veteres eloquentiæ& ſapientiæ magiſtros, qui in imme- mores& ingratos ſua beneficia contulerunt! Quid enim de nobis be- ne merendo ſunt conſecuti? Nempe vt in ea Acadewia, in qua caſtts funt eloquentiæ& ſapientiæ, ſpecrantibus nobis, neque jis ignoranti busqui reipub. clauum tenent, cũ vntus Theſfali faſtu conculcati ſint
conquer
*
De
orgtiitanen no lie ctoanturſe ab eoot lai Luis vnquamm latt unemaledicum conl ua contumeliolum lwsdolor grauiorac- gireptimacmeneln ſieat cluderevoluiſe. eioſdéemquciutaun ngtorem iglolenten, ſtuibi dolendum qpo- laris& dixetis, ptopu guiora ab omnibusbo aguiid obüeitquodto gutuis infintacläpli dtils anim, inlolentis anemma Sicebicoblign um niſi tnoteſiiwonio lurlewper todqlielc aenius arzuwenumel naa& cqgkelline. Lalüneinchapdedd apud omréoodſccuan tua conui-n in Ciceror oriippelum: ure tim uenlier uazi Inpinis 4onore& mltitumn his quz 4 Keueft braunn lum rind 1 bun 1 fai in lie 4 inaduerle ſellatis ſtc
b kaminn inyenin 1 4

1Tv
heiulg e m g b DocTrRINAM PLAT. 106 uo 3 8 8 ꝙ 2* 0.«ℳ 8 quam= mehüah conqueri tamen nõ liceat. Imo in ſummo ſqualore& ſordibus, audi- nuncij vereag A recoganturſe ab eo ornatos nouaq; dignitate auctos, à quo ſunt ſpo-
kemn„„. 1— 1 17 2Er deras, dr= pad llatit liati. Quis vnquam latro vel archipirata auſus eſt agere iſto modoꝛEt
tu me maledicum conuitiatorem appellas, putidè, quòd te in antiqui- tatem contumelioſum& veterum iuratum hoſtem dixerim! Caue ne iuſtus dolor grauiora extorqueat, quæ ego verè poſſum de te dicere. Sed reprimam me, ne in huius ardoris ſpecie legitimam probationé videar eludere voluiſſe. Ego te in antiquitatem contumelioſum fuiſſe dixi, eiuſdẽmque iuratum hoſtem:addidi etiam veteris diſciplinæ cõ- 4 temptorem, inſolentem, nugatorem: fateor. Sed illud Theſſale non tã profed= ſumptuina fuit tibi dolendum quòd iſta ex me audiueris, quàm quòd ea antea infelicit ſta, eosyum feceris& dixeris, propter quæ maximo tuo merito, iis etiam longè
emix te ſſti: omdes grauiora ab omnibus bonis poſſis audire. An maledicus conuitiator nus toom epotumu eſt, qui id obiicit quod tuo teſtimonio poteſt cõfirmare? Atqui è ſcri- ellas,vidi in Muſtm ptis tuis infinita exépla proferre poſſum contumeliæ in antiquitaté, pſe erro. Mu iſtiolmoh hoſtilis animi, inſolentiæ. Vis incipiam 4 primis& rem perducam ad di. Jiquitnnouunenl extrema:Sic enim obſignatis quaſi tabulis, tecum agendum eſt quo- Thellilo im lrdein niam niſi tuo teſtimonio Vrgearis, negas quidlibet imò verò neque in mimencld am mänf hoc lemper conquieſcis, Etiam ſi ipſe quodam loco ſcribas nullum
roorer lociolm valentius argumentum eſſe ad conuincendum reum, rei ipſius teſti⸗ Plof monio& confeſſione. Age omittam diſtinctiones tuas in Oratorias „ Inſtitutiones, quibus Fabium artis dicendi pręceptismagnam laudem na doctrin- apud omnes conſecutum, miſerè tractaſti. Non repræſentabo Brurina ico attit veni tua conuitia in Ciceronem, quem Romani in dicendo admirati, regẽ ademia Pa au nonek fori appellarunt: tu verò vt phtidum Khetorculum vel rabulam de procuratiſ aunns neban foro, iaueniliter exagitaſti. De Ariſtotele rantum agam quod hunc dbeneaudi= Ecce veui imprimis à te honore& dignitate auctum dicas. Ac ne quid tibi im- nconuitiat 1nommsponi videatur in his quæ primo aſpectu erunt incrodihilia, tTéquc à no in veteruten atum at bis noua inuidia grauari calumnieris, non ſolum librum indicabo „ chonole K lignim ex quo deprompta erunt pulchra ſcilicet, honoris& dignitatis in il- rimis„geiſ deliquorm lum teſtimonia, ſed libri folium, paginam, lineam etiam ſi opus cri Hrc edara relbalu ſit. Primis Animaduerſionibus tuis fol. 3. pag. 2. Ntin Ariſtotelem ferrsn al— rotlas ic non odio, ſed veritatis ſtudio agere videaris, à Deo optimo maximo n hrciplal tiquituet ita exordiris 38* haris in omf A l aer
vtnemobd avita cuom unem
alæ lert,“s prodtora lnering Nuas honerun n ſunt 1 dores noui cipiatſ; Nere. Qiisemn alabotat ie quo cuma um eiuſtc aliquodeh
5 tux, atté= tiæ, ignon
nque dignn 1 lros, qui Rii atque accendiſti) à miſcris tenebris eripi liberari que patiare. Equidem . T lapien
1 8 6 5 8.... 7.. 6 4 contuletuns-—&religioſè agente, nihil in Ariſtotelem eſſe dictum niſi ex animo:
mpe vi in ea ewusz 8 eo quidem longè prõptiore ad excuſandam huius doctrinam,
9 jſtu con itu
9
ecrantibus de
u V mrus

1CINOI INSTITVTIO AD
dam ad inſectandam: vt ſi quando in eam fueris paulo acerbior, cre- dibile ſit acerbitatem hanc ab ardente veritatis ſtudio, non ab vllo odio eſſe profectam. Quid enim aliud vir bonus exiſtimare poſſit ab eo qui initio Deum teſtem adhibet, id eſt rectam conſcientiamꝰ Ergo audiamus ea de Ariſtotele dicta, quæ tu Deo præſente ſancta videri
vis fol. i6. pag.z.incipis a arr illu la on kon ium diu fefelliſti, induxiſti, nocuiſti. San-
307
b amaruléta hac in illum acclamatione. Dy peterator& impoſtor eradicent: nim
Eadem ſanctitate fol. 18. pag.i. eum vocas Archi- ſophiſtam. iteraſque hoc fol. 19.& 33. Vt nobis amplius contumelio. ſum eſſe non debeat nomen ſophiſtæ, quod tam ſæpe in hac diſputa- tione ex tuo ore audiuimus. Quoniam in eo, includimur nobili equo
Troiano cuius principem Ariſt. videri voluiſti. fol. 30. pag.⁊. nominas
Deum amentium. fol. 32. pag.I. callidum& vafrum ſapluſtam:& eodem lo
bardum, ſaphiſtam litigiaſum. Duriora ſunt quæ ſe-
co, literatorem planè 1. D. w quuntur, fo. 43: pPag. punc crudelem& immanfẽ ſtudiotum bumanorũ car⸗ nificẽ eſſe ait. fo. 46„pa. i. fuoru erudelẽ tortorẽ. pag. ⁊. preſtigiatorem. fo. ſa
pa g.1.exclamas fabulatorem ſſeninauditæ fabulæ parentem. Quem eadem ag. ita alloqueris. 7u hiſtrioniam nouam facis, tua iſta ſettacul⸗ Lui ingn diuntur, ſacris tuis prius initiati tanqud Galli Ibeleꝛ Enthei aut Bacchi Mr. nades,? poteſtate mentu exeunt& protinus& qutor²& moderatis, Haltatii- culæ quædam Dionyſiæ, magiſtri videlicet perſimiles hciuntur,& pretinm furore Ariſtoteleo correpti ſaltatoriu orbem ſaltare incipiunt. Hæccine oratio eſt hominis honorẽ& dignitatẽ Ariſtotelis tueri volẽtis? Age omitto hoc. Hæccine oratio hominis tã ſanctè diuinũ numẽ appellãtis. Equi. dẽ quãdo iſta lego,& cũ ſuperiore tuo voto cõparo, ſoleo de te vereii neſcio quid, quod nonnunquam aliis accidit, qui ore quidem diuini numen implorabant, animo vero tacitaque cogitatione, eius ſplen- dori obſiſtebant. Vt enim in iis cõmunis ſenſus omnino deprauatus eſt& animus ad omnem improbitatem proiectus, quod diuino nu- mini, à quo rectæ cogitationes manant, illuſiſſent: ſic metuendum (quod profecto minimè velim /)ne in te falſa religionis ſpecie in anti- quitatem furente, maledicentiæ ſpiritus pro diuino loquatur,& iſta effundat, quæ ſedato furore non audes agnoſcere? Quid enim eſt de ſuperioribus quod in Ariſfotelem humanitus dictum videri poſſit
i ſima ſane oratio
lioſtus. fo. 34. pag.j. quæſtionem de enuntiationibus finitis& infiniti quæ explicatur libro de intepretatione, depromptam eſſe ais ex Chimeri. eit nominum verboruùmque ſomniis: in quibus antlia, delira, errantia, vaga, oe- ta ſant omnia& hic collecta⸗ multorum dierum inſanias ex ral ie inſanorum ſaphiſtarum. fol.7. pag.i. toto libro de interpretatione conrineri ſcri- bis ſummam rerum tonfuſionem, ſophiſmata, augmata, Chimericu ſomnit-
1 1 “
faiqai alia ſunt longe grauiora& in eius doctrinam dicta contume⸗
—
rum ſii⸗ lupeg e. gebere in! 44 falenle aampßt Analticon, nod retert reiexen, tißimum: torrumyitu bene hartos/ pretlgiu 0 fectiſeimat plius etiat ſic præfari datur: lim numina?
ſarum cone bus& inſi noribus?¹ tiam in vit pag.r. hn ſeiet vxore leuſinæ Ce & quudea iſto modo: juſmodi ot coraſti. Ete tiores quam
ſint hanc tu
vel cui tanti tias,& in i ſuperbamh liget de illu tur quod am deniix, in qu cundum. A5 recocdantiſ ellione com
dici poru iſe onodis eſt

ITVT AD enm fuſe aulo ren, evericz—eadio, nah Pvirbot niltimar gi eſt rec onlcientiane rru Derlenteſanca bac in& 1accamuin uu fefell luriſi us lefol.18* i. eum vocai „Vrnob wlis con x, quod ſepeinbacti amin co udimurtohi eri volui— 1.zo.pagan „ vafr n phnſtan lnguſe huriotalumg E umma B arum huma tartars.= ᷓ prnſtcgumn ditæ fabul= entem. U am facitz— a Hetaul Gali r Entheiuuke rinus e 1— 0 molnag lccet perſi Jheunnun em ſaltare= unt. Har⸗ riſtotelis aii voletiih
4 ncè diuit me nis etuo votd= ro ſoleot abis accid ioteut⸗
acu itatiole, to tacitaqu— 5 cömunis( oninn us, quo taew pr=h b bn ä' bir iin 1—— 3 ne inte fall— 2ma r ſpiritus di aaudes aga 1) dn mhumant n diss & in eins W Suut n de enuntia 4„ etalid⸗ 1 Vra,erund 1uibs* eus rerum dierut 1 raus
4
un
DOCTRILINAM PLAT. 108 rum faſcinationes quæ nobis rationem iudaciumque eripuerunt: ex edque c⸗elu- dus pag. z. ibrum hunc de confuſione potius quam de interpretatione debere inicribi. In o enim coôtortis& aculeatis ſaphiſmatis referta eſſe emnia ad fallendum, turbandum, impediẽdum ab imprebiſsimo nequi ſoimòque ſophi- ſa compoſita. fol. z8. pag.i. eadem humanitate illius Analytica exagitas. Analiticon, inquis, epus vniuerſum appellatur: vnde? à verbo græco cvæx&enr quod retexere& delere ſigniſicat. Nempe quod hæc ars quaſi benelope telam retexens, follat ad extremum& deſtruat omnia. Nomen certè operi conuenien- tißimum. Analytici itaque libri definiantur quibus hominis naturale iudicium corrumpitur atque hæbetatur Deinde. fol. 39. pa. i ais primum librum hi- bere hrtos pretioſos ſed monſtris immanibus circun ſeptos valla:òſque: Secundis preſtigiis& incuntationibus eludere. Tertium& Quartum ſumma& per- fett⸗ſima inſaniendi doctrina, captos iam mente inſt:uere& exornare. Am- plius etiam fol. ſ4. aggreſſurus Analytica poſteriora, in eorum laudẽ ſic præfaris, Ad hane ſapientiam vota ſolemnia faciamus. Agite cereus accen- datur: limina ſacra pandantur. Dij dea; omnes quænam ſuat in iis ſaeris numinaꝰ Videre videor varios diwerſorum generum damones ex animi, ſophi- ſtarum concretos, variis ſuppliciis& miſeniis eruciantes eos quos ad ſe fraudi- bus& inſidis pellexerint. Siccine quos amas, Theſſale nouis auges ho noribus? Quid vero quòd non modo in Ariſtotelis doctrinam ſed e- tiam in vitã contumelioius extitiſti? Eodem enim ore ſcribis fol. 20.
pag. ⁊. hi ne Hermiæ concubinam ram miſerè deperuſſe, vt promiſſam ſibi du- teret vxorem,& ei cupiditatis ardore geſtiens mmolaret, vr Athenienſes E- leuſinæ Cereriimmolare ſunt ſoliti ideòque fol. 42. pa. i. vocas idololatram & quidem meretricis Quo confugeres ſi quis in te agendum putaret iſto modo? Non poſſem exitum reperire ſi vellem perſequi ſingula e- iuſmodi ornamenta, quibus Ariſtorelis doctrinam atque vitam de- coraſti. Et miraris Theſſale, nos nonnunquã in te paulo eſſe vehemẽ- tiores quam vis: Ego vero miror qui homines cordati tandiu ferre pol lint hanc tuam in antiquitatem effrenatam audaciam. Legat qui volet
vel cui tantum otij ſuppetet, Animadue ſiones ſecũdas aut etiam ter- tias,& in fraterculi Talei Dialecticarum Inſtitutionum commẽétariis ſuperbam huius Theſſali cum Ariſtotele comparationem: ium intel-⸗ Quid liget de illius ſchola veriſſimè dici poſſe quod de Peripatetica menti-
tur quodam loco os impudens, Cynicam eſſe ſcholam omnis impu- dentiæ, in qua flagitium ſit vllo loco modeſtum eſſe, pudentem, vere- cundum. Adeo vt mihi illa tua conuitiorum plauſtra in antiquitatem recordanti, leuiſſi na iam eſſe videantur quæ de nobis noſtraque pro- feſſione commemoras. Nam ſi quis arbitratur illa de Atiſtotele iure dici potuiſſe, quid fiet miſero mihi: Sin immerito: glorioſum profe- cto nobis eſt cũ illo laudatiſſimo philoſopho vel potius philolopho-

109 ALCINOI NNSTETVIIO A D b rum principe, ab iſto illaudato male audire. Quodam loco me comu. melioſe nominas medicinæ diſcipulum. Non eſt hoc ei iniurium qui ab aliquot annis talem ſe eſt profeſſus, tandiuùque roüirebitur quan- diu viuet. Siquidem notum illud eſt ex Solone, Sene bere nos bone re, multa quotidie diſcentes, in ea præſertim arte cui nol rorũl udio- rum ſummam conſecrauimus. At certe eo te ſupero quod in illa tam fœlicibus auſpiciis omnia nobis inchoata ſunt; vt adhuc nihil ſit in quo me mei pœniteat. Tu in eius ſtudij candidatis nomen tuum non- dum auderes profiteri:& cum inter e0s conſenueris quos Socrates in Phedro Ae*οεννκs appellat, vanumquc principatumin illis ſemper af
fectaueris: eo iplo tamẽ te diſcipulum adhuc agnoſcis, quod ad excu-
ſandum tuarum opinionum æſtum& in nemine antea auditam incõ. ſtantiam, quotidie dicere ſoles poſteriores tuas cogicationes prioii. bus eſſe meliores. Addere etiam potuiſti(quodex maledicentiæ tuæ copiæ cornu cum hæc adornares audiebam mihi apparari) Veſpillo. nem funerarium, Diaulum& cætera quæ in homines noſtri ordiais
trita ſunt. His certe nihilo magis eſſem cõmotus quàm eo ipſo quod
alio loco ſcribis, vereri te ne ego ignoratione iſtius tuæ artificioſe methodi, pro ſalubri inſalubre medicamentum præſcribam, pro te⸗ medio venenum. Dictum profecto in eos qui cum maxima celedti- tate medicinam in hac vrbe faciunt, omnéſque iſtam tuam vnicam methodum vel aſpernantur vel oderunt, dignum Theſſali ſapiemia Sed in eo non cogitas me habere in quo pat pari referam quod tete- mordeat. Nos corporum curam habemus: tu pro toa regia profeſſio- ne& prælei gymnaſij præfectura, animorum& eorum quidem in quibus excolẽdum eſt, ſicut ſcis, Reip. ſeminarium. Nõ vides quid cere potuerim in iſta cura nobisà te metuendum? Age omittam rel-. gionem, nec iſtam camarinam tibi commouebo: in qua tamen cogi- tare debebis quid ab aliis audire poſſis. Sed in artium liberalium pro- feſſione cum hac tua de vnica methodo, noua doctrina„quid hacte- nus perfeciſti? pro Theſauris carbones indicaſti: multorum animos
ſic infeciſti, vt verendum ſit ne reliqua pars quæ adhuc ſincera eſt in
hanc peſtẽ neſcio qua cõtagione trahatur. Quod vero eodẽ loco mihi exoptas ſenectutẽ in qua edomita iuuentus appareat:pro eò tibi ma- guam gratiam habeo. Quoniam hec ea ipſa eſt quam in te iampridem deſidero:& mihi, niſi quid præter naturam acciderir, trãquilliorẽ qua tibi, ex eo nõ incerta ſpe fortaſſe promitto, quod adoleſcẽtiæ& iuue- nilis ætatis ſtudia ſedata, non in antiquitaté ardentia extiterũt. Quod vero ingenio aliquo naturã nos genuiſſe ſcribis, bene haber Theſſale. Verebar ne ſtupidũ omnino, vel etiã ſti pirem diceres. Sed crudo, ais, acerbo. Hui quæna, eſt iſta cruditas? An quia doctrinæ tuæ, præſertim
2212² —
jn hac qus Hæcmihi yero mett jmmoder mag ros t in dicend tate dicer per deum probabili ſpecta tua ſenlit fure ab illis ad ma giſtrur ſapiꝛus quan bus cumitial trarius. Pu mitiis quan toribus ſupe tuendamet verè prædi ſibus comi Viris bonis 18 tuo wer que illude ſedex eo: & paratior. tia conarer
ſcis ad glor
parta eſt, e.
boraui vt c
cademiæ duf
gis, ſuo ſpler luffragarotu eius memori valdè odioſi
b Carpentariu
ie tuaque ſiti
modeſta labo
dote gradati Kat poruild

Tr=o audite.(& um!
um. No accei nüuti us, tandiſ ☚
= prontredin, — er Solon— aeſerrean
8 4 mſ ui noſtrotit OtGA.„ Mhoata 6 g ahut ni
Sals l de n udij candi nomen uu ceos conle dis quosdons aque prinſumiaillöſa um adhuc Blcis qpoda X in nef n itez waia ſteriores cogitarions, votuiſtic—X walkäien udiebam 1☚ apparanſt era quæ iſe nines nolii lem cÖm,= quam oy ignoratiq= kius mam cdicamen praſcrda oin cos ☚᷑◻αm mariun at, omnél an iſtam tun lerunt, dißs d Theſſala a quo pat tefetan 3 nabemus: tbaregaf a, animot— eotumpe Keip. ſewin i8. Nöni Ate metuet RAge omie bicommo M in quaum
polſis. Sed 1 um der
erhodo, nd ckinu,d rbones indi. multenm eliqua hars e dühxie rahatur.'eloco 4 na iuuentus ream bec caiplag imin- 1 er naturam 4
promitto, q
genuillelc etiã ſtipite loæ tub, 1457 An Jul* 2 8 cas:
DOCTRINAM PLAT. 110
in hac quæſtione, ſuauiſſimas epulas percoquere adhuc non potuiꝰ Hæc mihi profecto cum multis doctiſſimis viris eſt communis. Ego vVero metuo ne in ingenio tuo, neſcio cuius gloriolæ flamma, omnia immoderatè aſſata ſint arque vſtulata. Sequitur. Ambitio& aſtus ad magiſtres turbulentos te contulit. Tua verba ſunt: nec ego quanquam ſciã in dicendo eſſe frequens( conferre ſe)auſim tamen ſine tua authori- tate dicere, ambitio te contulit. Sed rem videamus. In qua dic mihi
Per deum immortalem Theſſale, cum hec ſcriberes, non cogitaſti qua
probabilitate eadem in te poſſent retorqueri? Etenim cui nõ eſt per- ſpecta tua ab annis triginta in re literaria, ardens ambitio? Quis non ſenſit furoris tui in antiquitatem rapidos æſtus? Nec verò dicam te ab illis ad turbulẽtos magiſtros eſſe delatum, ſed turbarum omnium magiſtrum in Academia extitiſſe. At comitia Mathurinenſia, ais, multo ſapius Juam græcorum vel mathematicorum auditoria frequẽtaſti. Hine mor- bus comitialis profeßioni philoſophiæ vel eriam meducinæ valdè alienus& ca. trarius. Pulchrè me Hercle dictum& ſapienter. Perge. Itaque vt in co- mitiis quantumlibet valentem mathematicum vel phils ſophum tui⸗ ſuffraga- toribus ſuperare conſu' uiſti, ſperauiſti qudque quæſtionem de vnica artu inſti- tuenda methodo obtineri poſſe. Pape? Iugulaſti hominem. Ego quidem verè prædicare poſſum me non modo lulianenſibus& Mathurinen- ſibus comitiis, fed omnino omnibus ſiue Curiatis„ſiue Centuriatis, viris bonis& doctis ſua ſponte fauentibus fuiſſe gratiſſimum: Te ve- rô tuo merito omnibus Academiæ ordinibus ſemper odioſum: at- que illud etiam addere, eorum ſtudia à nobis nunquam abhorruiſſe, ſed ex eo tempore ad amplificationem rerum noſtrarum prõptiora & paratiora fuiſſe, quo in Rectoratu agnouerunt qua fide& diligen- tia conarer doctrinæ tuæ fucum detegere. Sic adoleſcenti mihi, ſicut ſcis, ad gloriam commendatio ex doctrinæ tuæ repræhenſione prima parta eſt, eadémque ex eo accreuit quòd docendo in eo ſemper ela- boraui vt contra tuas calumnias Ariſtoteles retineretur, vetùſque A- cademiæ diſciplina, leuibus maculis repurgata, vileſcentibus tuis nu- gis, ſuo ſplendore niteſceret. Neque verò vnquam dubitaui quin hæc ſuffragatorum omnium erga me beneuolẽtia tibi eſſet moleſta. Quia eius memoria quandiu extabir, tandiu teſtabitur Theſſalum eiſdem valdè odioſum fuiſſe. Præſertim cum futurum ſit vt ex ca inrelligatur Carpentarium in ſua profeſſione, ſicut vis, vix tolerabilem, eo ipſo
Academiæ Pariſienſis omnibus ordinibus gratiſſimum fuiſſe, quod
te tuaque ſit inſectatus. Ego in re literaria ſine vlla vi, ſine ambitu,
modeſta laborum commendatione, honoribus omnibus meo tem-
pote gradatim fum ornarus: tu non modo nullum adhuc con- ſequi poruiſti, ſed ne in ipſis quidem comitiis„propter publicum 1a k 6 1

ſæpe probaſti quàme bulento tuo ingenio, co
verò quiſquam ſophi
„1CINOI INSTITVTIO AD doctinæ tur odiũ, olim tuto verſari. Es euae gupe t veſeie qua recon. iliarionis ſpecie cumipatribus, in illa irrepſiſſes: in aliquot negotiis Clltden 4 ſies comitialis homo: atque ad extremum tur- mitia omnia ſic perturbaſti, vt in illis amplius non habeas vbi pedem ponas. Sed de comitiis laui⸗ Eiuſdem fol. a9. 2. ais me de induſtria, item prudentem 22 ſcient ens /o iſtam Nhe Quali ſta ſit, qui non idem de indaſtria prudénſque ge ſciens fallat. An te Ariſt. nondum docuit ſophiſtam àphilofopbo dif- ferre non facultate decipiendi, ſed voluntate& electione. Nam quod me ſophiſtam vocas, nihil moror. Quoniam me totum Comnpane ad Ariſtotelem intelligendum& imitandum: quem tu Archi Ophiſtam ſoles nominare. Quanquam in te attis ſophiſticæ renaſcentis multa extant Montaurei tui, Adriani Turnebi, lulij Scaligeri aliorümqhe doctiſſimorum virorum ſolemnia præiudicia. Et ſi hoc loco diſertus paberi vellem, facilè confirmarem in Thellalo reuixiſſe Protagotam Gorgiam, Hippiam& reliquos veteres omniſcios ſophiſtas„in quos Socratis ætas inciderat. Iam quod me nouitiolum academicum com tumeliolè nominas: mallem profecto Academicum nouum omnine negaſſes. Nec enim de eius ſectæ principatu tecum contendo: quam ctiam ſi in aliis aliquando probauiſſem, tamen propter eos frucn quos inte peperit, iam cane peius& angue odiſlem. Ego iibi lum αανμντs,-a⁴ρασερμν: ſit ita ſane. Tu ipſe eadẽ de te ex Scaligeri epi: ſtola antea audire potuiſti. Nec putas, credo, ſcire nos quanto cum dedecore in docendis Mathematicis, de Cathedra regia ante tempus frequẽter deſcendere ſis coactus, quòd ea tibi in via excidiſſeut qus Apriuatis magiſtris paulo ante Jomi erant dictata: nec ſæpe vidilſèil lam incredibilem ſcholæ tuæ ſolitudinem, quæ te ex regio gy mnalio, in prelum ſaperioribus annis relegauit: atque hoc ipſo coegit adte petendam Grammaticam, Rhetoricam, Dialecticam. Vt interea dum in iis Crambem tam ſæpe recoctum, credulæ iauentuti reponis, init lis diſcas, auctaque faculrate, tandem aliquando tuo Marte, vt aiunt in iſto puluere ingenium exerceas. In græcis verò hac ipſa diſputatio· ne te valdè rudem, cum aliis locis multis, tum eo maximè probauiſti, quòd cum venuſtè exclam aſſe tibi videreris fol. 7. pag-i. homo auro- dun non ſolum Xoyuun, cadem forma etiam illud effinxiſti fol. 9. pag. 2. à*⁵εεαμέηπσανκἀεκη: um nos abecedarij, ſciamus vt à ‧ον³ν lie ε‿υμισνναπνναάm dicendũ fuiſſe. In cæteris cogita quam præclarũ tyro- ciniũ facultatis tuæ in græcis, Epiſtolarum Platonis interpretatio tua complectatur. Quarum ne primã quidem periodã inrelligere potui⸗ ſti: quanquam adiutus non ſolum verſione Ficini, ſed Tulani prale⸗
ctionibus tuorümque magiſtrorum dictatis. An quia græca malts
jn latinis here pote interpret platonet fide, phi te, ex lü nem pu do viſui tonittu nitari, ꝗ rationen phica dil contra al paration. dam grau niſi depr ventione tuuis cape F uare ad inſctu Theſtak faceren gnauite dam ſi facienda tu ne ein. in ea tam⸗ tu in matl quam, yti nandũ inu Agnoſco! vnquam d tas primac
brincipatt
rebantur. prium eſt!
nos fuerit
lus finibus
dollit vter⸗

nenof Rtemaa in ſie pert ki xriniſte
d de cocd Sſatis. Pilſd em O A aphißan 6 1 dem as ſktria peucen docuit ſog! im aptälo voluntate— lectione.Na .Quonialr= rjotum com itandum: ntao archi e attis ſop Ax tenalcem Turnebi, ſ caligen Flon apræiudich aſi boc hoi nin Theſli uinille on eteres omt= Flopbiits, dmenouit! macademia ecto Acad cmum nooaaa principati= im conted aiſſem, tat= propter coi us& anguc lem. Ep c. Tuipſe ee= eteer 80 cputas, cre- ire nos qe ricis, de Ca-= ta feglaan 6, quòd cat a via ercii Jomi erant d☚☚a:nec cehe litudinem, ʒe. tegog elegauit arq oc ipb dos „oricam, Dia aam. ftimn ct im ctedal entulh hr ndem aliqut tex luo Ma grxci ihac plad
9
cas. In yld G 8 u tu mainis tibi vic ereris— S, dem fotmat ülic3 nos lbecedarij= n
u eris co.
DOCTRINAM PLAT.
jn latinis tuis diſputationibus cum minimè neceſſarium eſt, deſcri-
bere potes, eoruùmque nonnulla er aliotum dictatis vix tolerabiliter interpretari, eo perſuadere vis te in eius ſermonis facultate alterum Pplatonem eſſe vel Demoſthenem? Sic nos aliquando, maiore etiam
fide, philoſophica quædam de Elementis& animorum immorralita-
te, ex Italorum vernaculis Latina fecimus& Alcinoi interpretatio- nem puriorem quam antea, cum noſtris in eam commentariis quan- do viſum erit edemus. Neque profecto nos ab iſta cogitatione, tua tonitrua reuocabunt:& quãquam certo ſciam te illis diri aliquid mi- nitari, quòd intellexeris futurum vt Atiſtotelis cum Platone compa- rationem complectantur, in quam, ſi vera eſt tua oratio pro philoſo- phica diſciplina, ab annis multis incumbis: iſtis tamẽ non cedam, ſed
contra audẽtior ibo. Quoniam in potiſſimis illius nobiliſſimæ com- parationis capitibus, intelligo quam leuiter ſis inſtructus ad ſuſtinen-
dam grauem dimicationem. Vr pote qui nihil noris in philoſophia
niſi ge præterita Dialecticæ definitione: de eiuſdem diuifione in In-
uentionem& iudicium: de vnica methodo Analytica, quaſi de tribus
tuis capellis. In quibus, Veterem in limo ranæa cecinere querelam.
Quare vi locum hunc de nobis tandem aliquando concludam,& ad inſtitutam diſputationem veniam: iam ego vt olim Diogenes, Theſſali faſtum pedibus conculcabo: maiore fortaſſe faſtu, ſed quid facerem? Contra impudentis ſcholæ principem nos oportet bene& gnauiter eſſe impudentes. Sum fateor medicinæ diſcipulus, atque ad- dam ſi voles tyrunculus: nec enim de ratione eius artis docendæ vel faciendæ vlla mihi tecum contentio eſt: nec eſſe certè poteſt. Quoniã
tu ne eins quidem adhuc es idoneus auditor: Ego quantumuis rudis,
in ea tamen docenda plus habeo viriũ ad retinendos auditores, quàm tu in mathematicis: in quibus ſuperior omnibus vis videri. Quan- quam, vt ingenuè fatear, in eadem facienda, non ſatis facultatis ad ſa-
nand inueteratum animi tui morbum. Sum&reααἀεμπτee νεεααᷣν⁵os.
Agnoſco hoc quoque& eo ipſo te ſupero, quod in iis nihil magni vnquam de me ſum profeſſus. Tu eo ipſo tempore quo primas lite- ras primaque artium mathematicarum elementa diſcis, in eiſdem de principatu cum omnibus decertas, atq; adeo cum tuis magiſtris. Qui
e te non ita pridem, ſicut Protagoras de Euathlo, apud omnes quæ-
rebantur. Mihi ſatis eſt quòd intelligis quid loquar- An non hoc pro- prium eſt Theſſalicæ modeſtiæ? Meminiſti verò qua de re antea inter
nos fuerit omnis contentioꝛ nempe de philoſophiæ profeſſione. Hu-
ius finibus ſivoles, nos contineamus, atque experiamur quid in his poſſit vterque noſtrum. Etat quidem Ariſtotelis doctrina digna me-

— ———
ALCINOI INSTITVTIO AD
Itʒ
liore patrono, fateor. Scdte oppugnante, hic habet ſatis virium ad
cam retinendam, tuumque fucum Oa bus derependnam,Dehnede ſine tandem aliquando Theſlale, quiritare de tribus tufscpe 1, an. que aggredere löperiore, philoſophie palleredann hrs ui quæ de natura eſt. Hec enim, vt ſcis, locupletiſſima e b3 41 atis multa ad ingenium tuum reliquo vitæ curlu in an inacduer lonibus Ttreendh. Sed tamen vide quid agas,& quanquam certo lciam te a ſeim ell inſtructum fraterculi tui vigiliis lin quibus plagium tibi obiicetem, niſi ſcirem Pythagorica lege vobis fuiſſe communia ounmia) memi. neris tamen quid de tua in illa imbecillitate mihi, ante annos quin. que in aurem dixeris:& cum nuper inuentionis tuæ capita decem, in
ia explicares, qr cauſis& de Deo, quo mo cathedra regia explicares, quam multa de ca, q do
in loco ſit, tibi exciderint, non dico puerilia, ſed quæ in pueris noſtris eſſent flagitioſa. Atque horum cogitatione admonitus etiam atque etiam caue, ne(quod in docendis mathematicis antea ſæpe accidit)it. la phy ſica domi dictata, aut ex fraterculi commentariis deſcripta, tibi cathedram petenti excidant. Ne cum ad illam perueneris, obmuteſ cere cogaris: aut ſicut ſoles, frequenter horam eximere, dicẽdo de tiĩ bus ruis capellis. Quarum quoniam pulcherrima eſt& præſtantiſſi. ma hæc de vnica methodo, attente conſideremus quo artificio tu qui ab annis quinque& viginti, in illa tuo pectine ornanda totus es, ean- dem in hac diſputatione defenderis. b
4NALISEOS DISTINCTIO, ET IN ea quid Platonicum ſit, quid Ariſtotelicum. b(ap. I.
EMINISII, opinor, Theſſale, cum ante annos quin. 9 que de conſtituendo rei literariæ ſtatu ageretur,& ab il- 13 ſtriſſimo Card. Lotaringo de co ipſo cogitante, nomi-
natus eſſes, Petrôque Gallandio adiunctus, ad vidédum quid de ea forma quam ſeruamus, rerineri adhuc com- ‚quid in melius immutari- ab vniuerſa Academia mihi atum vt cum Kectore, Cardinalem, omnium ordinum no- arem, efficerémque vt ex oratione mea intelligeret quid ab Vtroque veſtrum, arque potiſſimum à te, tum, ſicut antea ſemper, A- cademia meétueret. Quod quaſi Ouis lupo comitti videretur, cum re- formandæ rei literariæ poreſtas in eum transferretur„quem omnem deformitatem in illam induxiſſe Sapientiſſimi Patres iudicabant. In hoc munere ita me geſſi vt nihil in te dictum fuerit acerbius,& tamẽ
im petra-
modè poſſet eſſe demãd mine ſalut
b △ “„ß
impetratul adiungete! philoſoph ua omnia! tratiorum ratio tei li vnum eſl poſtea im ego de lib dlcerem, ficaſti quo legati lane tetmitto q dicam quo conueniſſe ſolum com opinionem tate& obſc mis plerum ditores abe frangantut pos ad phi tibus trad que ſicàn ita videret quaſi in co diſputation ros leligi, c Laudatum! inde verdò cu dum, es, inq las philoſo 1 cedendo que cipis detribu pulcherriwa, bentati inqui do. Hu nelege
dum ſit quod
queiam tibir lam eſſemn na ingrediendo;

Darteſ= Ipraſeuin, tillim el=adet latt 4 in animad= o
= onidus eimn quam cet, iamte adila
quibus amibi odie
kuille 0 ni omnih
decillitaig= ihante annoh inuentio= iw capinte lta de cau de Deo au. puetilia,:w in pbetkn zitatione nitus, eime nathematiſ- Atea ſeptan rculi com tariis delcih am ad illal tueneri a ter horam! nere, dichh m pulchenr— eſt R put conſiderett uo artike tuo pectid= dandatots 4.
3TINIO, E
t, quid A* elicun.
1*1 P.
or, Theſſill Nantemndo
.—„ 1 orei literari uagerent
aringo de 0 cogiuan ge Callandi duas 1eernam. aiineliahn uam leruamf* 44 ſa Acadel
mutarir ab ☛ 6 Cavrdinalef r niumo— one ee btelliget cx otatione=— d um àte, tuf Er tanne 7 lupo cq videtelui Ouis lupo cq n eum uan or, g 3 11 eum g tes uic
1. dn 1 Sapienttd d 2 4 N Kel— am 1
b
inte
DOCTRITNAM— PL. AT. 114 impetratum, non vt iſta prouincia omnino decederes: ſed vt in ea alij adiungerentur qui veterem formam, eam præſertim quæ in docenda philoſophia ſeruabatur, tanto ſtudio defenderent, quãâto tu in ea, no- ua omnia facere conabaris. Sic enim futurum ſperabatur, vt in con- trariorum ſtudiorum contentionibus, quædam ſententiarum mode- ratio rei literariæ ſalutaris eluceret. In iis illuſtriſſimus Cardinalis me vnum eſſe voluit:atquc vt hoc ſedulo curarem, philoſo phorum ordo poſtea imperauit. Cum verò ad id frequenter conueniremus, atque ego de liberalium artium profeſſione tantum nobis quærendum eſſe dicerem, non attingendos ſuperiores ordines: tu contra apertè ſigni- ficaſti quo ardore ea in hos apparares, quæ anno ſuperiore in tuo, e- legãti ſanè, proëmio reformandæ Academiæ euomuiſti. Cætera præ- termitto quæ tum inter nos modeſta altercatione ſunt agitata. Vnum dicam quod huius loci eſt, cum ad Ariſtotelis doctrinam eſſet ventũ, conueniſſe quidem inter omnes, huius ſcripta eiuſmodi eſſe, vt non ſolum complectantur germanam illius ſententiam, ſed cõtra aliorũ opinionem diſputartiones pleraſque acutiſſimas quidem, ſed prolixi- tate& obſcuritate, hominibus etiam in philoſophando conſtantiſſi- mis, plerümque moleſtas. Quxæ faciunt vt non modo permulti àu- ditores ab cius ſtudio reuocentur: ſed etiamm doctores omnino labore frangantur, aut dum illis quantum poſſunt, indulgent, totum tem- pus ad philoſophãdum noſtris legibus definitum, in leuioribus par- tibus traducant: non attingant quæ omnium ſunt præſtantiſſimæ. Ita- que ſic à nobis eſt conſtitutum, ſi Illuſtriſſimo Card.& Academiæ ira videretur, poſſe Ariſtotelem integrum priuatis cuiuſque ſtudiis, quaſi in commentariis relinqui: ex illo verò, amputatis eiuſmodi diſputationibus, aut omnino, aut m agna ex parte, per eruditos vi- ros ſeligi, quæ rata eſſe vult, eaque viua magiſtrorum voce doceri. Laudatum hoc omnium eorum qui tum aderant vno conſenſu. De- inde verò cum eſſet quæſitum qua Methodo hoc videretur facien- dum, ea, inquam ego, quæ ab Ariſtotele nobis eſt relicta, per ſingu- las philoſophiæ partes gradatim progrediendo, nec ab eo ordine re- cedendo quem libri ab eo conſcripti, inter ſe ſeruant. Tum dicere in- cipis de tribus tuis capellis, aut certè ne mentiar, de hac vna omnium pulcherrima, atque tandem ad me cõuerſus, Mittam verò ad te Car- pentari, inquis, breuem& lepidum meum libellum de vnica metho- do. Hunc lege, obſecro te, atque ex eo intelliges qua ratione facien- dum ſit quod conamur. Legi, inquam ego, neque probaui: de eò- que iam tibi reſpondiſſem, ſi liberam aliquam ceſſationem& otio- ſam eſſem nactus. Tum enim impediebar cogitatione non leui de ingrediendo mędicinæ curriculo, aſfidua eloquentiæ& philoſophiæ

u5 ALCINOI INSTITVTIO AD
profeſſione, atque gymnaſij Burgundiani, cui eram præfectus, diffi-
in cura Hoc tempus eſt Theſſale, in quo dixi me ante annos quin-
que ad legendas de iſta quæſtione tuas nugas, eſſe inuitatum. In eo
autem ludis locis multis, quaſi dixerim me toto quinquennio de illa 1*. 8 1 ⸗..
ſola quæſtione cogitaſſe. Verum ſit ita ſanè. An mihi turpius in me-
5 8. 1 2* thodi cognitione annos quinq; elaboraſſe: quàm tibi in ea quæſtio-
ne ætatem egiſſe? Iſta tamen prætermittamus, atque id ſolum quod modo inter nos controuerſum eſt, diſtinctè tractemus: vt quicunque tua noſtraque lecturus eſt, quaſi in rem præſentem venerit, ſine er. rore iudicare poſſit, vter noſtrum tantum temporis in hac quæſtione melius collocarit. De qua cum attentè lego quæ tua expoſitio conti- net, eaque cum noſtris ſedulo comparo: facile animaduerto ſingulare tuum artificium in quihuſdam prætereundis, aliis obruendis, velquo- ad potes eleuandis. Quæ ego ſuo loco tibi reponam, vt eorum polh hac memineris. Cætera in quibus apertè ita mecum diſputas vt pro- babilitate aliqua niti videaris, ſigillatim perſequar: idque tanta tel- gione faciam, vt nihil à me relictum quæri poſſis. Malo enim, quo. niam de veritate inter nos philoſophorum more agendum eſt, vici me rationibus tuis, ſi quando opus ſit, fateri, quam errorem meua obſtinatè defendere. Præſertim cum ſine vlla infamia, à tua noua cademia videar impetrare poſſe ad aliquod tempus, vſuram eius li-
bertatis, quam in hac diſputatione contra me locis multis tibi ven-
dicaſti.
DvXERaM initium à diſtinctione vocũ earum, quæ cum deme- thodo agitur, frequenter in vſum venire ſolent. In quibus ſunt i- nalyſis, Geneſis, Diæreſis, Sintheſis. Deinde iis methodi definitio- nem ſubieceram, eamque ex tua doctrina arripueram: vt certius in
ter nos conueniret, quid eſſet illud de quo agitur. In quo quid reptz-
hendas videamus: In analyſeos vocabulo ita me premis, quaſi cum de methodo quæritur, Platonicum eſſe dixerim. ſic enim ſcribis fol 4.Pag. 1. Qui Platonem gracè totum ſtudiose legerunt,& omnei eius de diu lectica locos obſeruarunt, nalyſcos tamen verbum, quamuis geometritum, Juamuis Platoni familiariſsimum, in Platonis libris, cum de Dialeitica ali quid philoſophatur, animaduertere nondum potueruut. Tu homo&ræαοαενν Tui vix Ficini qualemcunque verſionem intelligus, dic obſecro vbi, in quo Pla- tonis libro legi in Fateris, vt video, vocabulum hoc in alia quidem re Platoni eſſe familiare: ſed in quæſtione de methodo nunquam ab il-
lo vſurpatum: atque me reprehendis quaſi in hac etiam ſignificatio⸗
ne Platonicum eſſe voluerim. Quod quanquam cum Proclo( ſicut ex ſequentibus intelliges) dicere potuerim: in eo tamen erras, pace
dixcrim tua. Siquidein prima pagina diſputationis meæ, de hoc ipſo
nomine tet to græculu habeas in! initio) cut platonica Diæreſis: Ariſtotel obſeruat bus ad ſp minare. ctionemi ces quid it tum meun pollit. Sr eum anim vnde eiuſm loſophotu go iamptid firmare vo doctrinæt calum nias cætera W telligis yey buns, Aid made au ſ vtantur. eo impoſi metrarum indicaui: n lam poſſis dem& Arc ad methodt pellauerim attem dem a tam mu tuitatem do- gulæ propo tint ordine ratione, qt von ſit omd plam lprid

LITVI Ad diani, am preiche un quo ne ame unn duas nu llle inuram ermme quinquem titalan— mihi tura dotalle Aa m iddiinen rmirtam= uqveid dia diſtinct Atemus: wa inrem i Nem penen tantum ſr= otis inha tenteè leg e waerpolt apato: fa== dimaduenst
.—. riereund isodruendh
loco tibir-mam, Wean Sapettèite cum dilpun
zillatim p duar: fiqxen um quærſis. Mioen ophorum=ce agendm zus ſit, fatr uam ertck um ſine famin, mn ad aliquo pus, vlata me contta= locismuli
cione vO tum, quech
um veniteſ dt. la qus 1 4 thefs. Dei LIis metdoit aa doctrinat— aetam: Rê 1
lud de quo 40 t. In qooce s vocabulo de premöſ cum eſſe dit—r. ſic ewinl 44.4— t,& mul
4.
00, — aæſtione da hendis qualt . Quod quf
4
DOCGTRINAM PLAT. u6 nomine tecum ſentio: niſi quod verecundior eſt mea oratio: tu ve- ròè græculus eſuriens, perinde loqueris quaſi Platonis verba omnia habeas in numerato. Analyſeos vocabulum(inquam ego, ſtatim ab initio) cum de methodo agitur, doctrina Ariſtorelica magis quam Pplatonica nobilitatum eſt,& eadem pag. Platoni magis familiaris eſt Diæreſis: cui ex altera parte Sintheſin opponit, ſicut nonnulli apud Ariſtotelem Analyſi Geneſin. Iteratur hoc idem fol.. pag. I. atque obſeruatur Ariſtotelem etiam nonnunquam deſcenſum à generali- bus ad ſpecialia, Platonis more Diæreſin potius quam Analy ſin no- minare. Quid habes quod hac in parte poſſis reprehendere? Diſtin- ctionem in ilſis quatuor vocibus ſophiſticam vocas: nec tamen do- ces quid in ea fallax ſit, aut alienum. Addis etiam in Geneſi cornu- tum meum eſſe ſophiſma, nec indicas quid in eo cornutum videri poſſit. Credo cornuto magiſtro, vocabulum hoc excidiſſe, nec ſatis eum animaduertiſſe quale eſſet veteribus cornutum ſophiſma, aut vnde eiuſmodi nomen haberet. Mosiſte ſophiſtarum eſt, non phi- loſophorum, ridendo eludere quod refutare non poſſunt. Atque e- go iampridem obſeruaui(quod etiam in hac diſputatione magis con- Hirmare voluiſti) tibi odioſam eſſe diſtinctionem omnẽ, vt pote quæ doctrinæ tuæ fucum detegit: atque nobis præſtat vt facile contra tuas calumnias, Ariſtotelis doctrinam ſaluam retinere poſſimus. Sed age cætera videamus. Analyſis(ais eadem pag.)tibi ex A riſtot. quem non in- telligis repetitur a Geometris. At tu niſi ta eſſes dεαιαισρντο quam es arαλρἀ euros, didiciſſes quibus in propoſitionibus Euclides& Archimedes,& quo modo ad ſllogiſmum tantum, non ad iſtana de qua agitur methodum, analyſi vtantur. Quid eſt quod hoc loco calumniaris? An Ariſtoteli me in eo impoſuiſſè dices, quod ex illo ſcripſi deliberationes noſtras Geo- metrarum analyſin in deſcriptionibus imitari? Atqui ego locum indicaui: neque impoſtoris pœnam deprecor, ſi in eo falſitatem vl- lam poſſis deregere. Iam quod ſcribis me non didiciſſe apud Eucli- dem& Archimedem analyſeos nomen ad ſyllogiſmum tantam non ad methodum pertinere: falleris, nec ipſe intelligis quam antea ap- pellauerim analyſin Geometricam: aut quomodo dixerim eam ad artem demonſtrandi ab Ariſtotele eſſe tranſlatam. Hæc enim de qua tam multa ſunt in Analyticis, non pertinet tantum ad perpe- tuitatem doctrinæ vnius vel ſcientiæ, ſed etiam ad modum quo ſin- gulæ propoſitiones in ſuas cauſas retexendæ. Quæ etiam ſi plures ſint ordine quodam inter ſe conſtantes: poſtea tamen vna demon- ſtratione, quæ ſyllogiſmus quidam eſt, colligantur. Quãquam huius von ſit omnino vnicum mediũ. Hoc ne tu antea noueris, vide: ſed idi-
phlam iãpridẽ ſeiuiſſe me& publicè docuiſſe, teſtari poſfunt qui fers
T
1

177 ALclNol 1INSTITVTIO AD
ab annis quindecim, Analytica Poſteriora aliquoties interpretantem audiuerunt. Cui etiam nunc illud addam, ſcientiam tribus extremis cõtineri, ſubiecto, affectionibus& cauſis: atque in ſingulis eſſe quid- dam generale itémque ſpeciale. In quibus explicandis à generali ad ſpecialia deſcendere, perpetuitatis eſt doctrinæ ſiue ſcientiæ, quæa- pud Platonem, atque etiam fortaſſe apud Ariſtotelem, ad diæreſin pertinet: quam analyſin vocas, minimè repugnante me. At in ſin gulis huius perpetuitatis partibus affectiones quæ per ſe inſunt, in fuas cauſas retexere, in Ariſtotelis doctrina, analyſeos eſt proprium: quò potius quàm ab illo priore, hic artem demonſtrandi Analyticam appellauit. Quod neſcio an tu adhuc in eo videre potueris. At hoc, inquies, in ſuperiore diſputatione non fuit ſatis definitum. Mihi te- cum de methodo quæſtio erat inſtituta. Analyſin tuo more, vt de eo facilius mihi tecũ cõueniret, ſpectaui in perpetua collocatione mul- torũ ad eandem rẽ pertinentiũ, quæ eſt methodi: alteram leuius anti. gi,& tamen intelligenti ſignificaui qualem eam apud Geometras c9 ſe putarem. In eo quid commerui, aut peccaui Theſſale? At tu Pro- cli commentarium in Euclidem non legiſti, vel certè valde oſcitan- ter. Qui tamen duobus locis libri tertij, docere te potuit, methodum inſtituendis artibus atque ſcientiis accommodatam non eſſe vnicam nec eam quam vocas Analyticam, ex Geometrarum, ſententia pro- gredi à natura prioribus ad poſteriora. Quæ duo doctrinæ tuæ ſuns omnino contraria. In iis verò ne me impoſtorem fuiſſe dicas, lo- cum vtrnque nominatim citabo& ea quidem lege, vt ſi quid im. probes, tibi cum Proclo, non mecum rem eſſe memineris, Priore ita ſcribit. Traduntur methodi, optima quidem illa quæ per reſo- lutionem ad exploratum principium reducit quæſitum. Quam Pl. to, vt aiunt, Laodamanti tradidit: ex qua ille quoque multorum in geometria inuentor fuiſſe dicitur. Secunda autem illa quæ diui- dendi vim habet: qnippe quæ in articulos quidem genus propoſitum diuidit, occaſionem verò per ablationem à propoſiti conſtructione demonſtrationi præbet. Quam etiam Plato laudibus extulit, tan- quam eam qua ſcientiis omnibus ſit adiutrix. Tertia verò per dedu- tionem ad impoſſibile, non id quod quæritur per ſe oſtendit, ſed oppoſitum confutat,& per accidens veritatem reperit. In quo, ſi voles, obſeruabis, analyſeos anthorem, contra quam arbitraris, Pla- tonem laudari, illamque à diæreſi diſtingui: atque conſtitui in pro- grediendod quæſito natura poſteriore ad exploratum principium, quod natura primum eſt. Quod, vt vides, multa complectitur o- pinioni tuæ contraria. In altero, hoc idem manifeſtius, Omnino,
inquit, ſciendum eſt quod omnes mathematicæ probationes vel
4 ptincipi cit. Et quæ tionibus? iis quæ pr principio principi⸗ nes oppe ordinep di veròv quo, meo tellexiſti, eſſe dixit. audiamus ſpectati in ma,perea ticam eſſe litudine?: modatum. malignilic butio: qua Ariſtotele integuin termedia ſaphiſlica tpluuter ad vluma molta im, Geometri modatam, omnium e: monſtrand primis ad hac analyſit ad proxima ad ptima or plius priorẽ verò Ariſto: genere ad ſi proficiſci ar deſcenſu ger Atiſtotelt:.

3 de ues lnren ddam 1= iam ridun
* 9
aur n lngalsce quidus= cands da e docte zueſe dn
1 1S= cieni lie apud dielem, n unimére ante me. affectio zxur per leu doctinas- niſeos eltyn cartem di mſtrandi au huc in eo ee potvel enon kait am deſinitum. tituta. Anen tuomon aui in per u acollocuim ax eſt meſctalteram i ui qualem:„apudGem ni, aut pec⁵ Theſlat non legiſti— cettè valte ti tertij,do tepotuitm accomm lam nonele a, ex Geoh=tum ſenn riora. Q 0 doctim ac me imp— em faillet 0& ca qui= Jlege, ul mecum rem meminel „optima d.☚φ illqurf pium reduc elium. C Mdit: ex qux ³ quoquem citur. Secus+ Mem llar articulos J—n penuin
1 ti cont- blationem a— olttl coit
m ctiam Pla didas t us ſit adiutr eniaſus 1d qood qu* pet 4 ccidens Lerit= kebe 3 thorem, con lam 4 1 reſi diſtinga ☚ ue u oſteriotea AX nu 0d, vI vic ſeßhs
d 1
DOCTRINAMPLAT. 118 Aprincipiis ſunt, vel ad principia, vt alicubi etiam Porphyrius di- cit. Et quæ à principiis, duplices ipſæ ſunt. Aut enim à cõmunibus no tionibus à ſolaque euidentia per ſe fidem faciente, emanarunt: aut ab iis quæ præoſtenſa fuère. Quæ autem ad principia, vel ponendorum principiorum, vel deſtruendorum vim habent. Verum ponendi quidẽ principia vim habentes, reſolutiones appellãtur, hiſque compolſitio- nes opponuntur. Nam fieri poteſt vt à principiis illis ad quæſitum, ordine progrediamur:& hoc nihil aliud quã compoſitio eſt. Deſtruẽ-
di verò vim habentes, deductiones ad impoſſibile nuncupantur. In
quo, meo iudicio, id à Proclo ſignificatum eſt, quod quia nondum in- tellexiſti, merito Iulius Scaliger te antea methodi omnino ignarum eſſe dixit, Iam verò in noſtra diſtinctione Analyſeos, quid exagites audiamus. Dixi fol. 2. pag. I. analyſeos primam vim in arte diſſerendi, ſpectari in reuocatione quæſtionis propoſitæ ad principia natura pri- ma, per ea quæ ſunt intermedia, indéque demonſtrandi artem, Analy- ticam eſſe appellatam. Tranſſatum verò nomen hoc cum aliqua ſimi- litudine à Geometris, indéque etiam noſtris deliberationibus accom- modatum, quæ à fine ad media deſcendunt. Quæ mihi in hac arte pri- ma ſignificatio eſt. Secunda autem, Generis vniuerſi in ſpecies diſtri- butio: quam tamen moneo non ſolum apud Platonem, ſed& apud Ariſtotelem diæreſim potius quàm analyſin nominari. Tertia, totius integri in particulas vltimas, per partes principes, aut alias quaſuis in- termedias. Quo in loco quid reprehendas audiamus. Sequitur, inquis, ſophifticum lexicon ex tua& tui ſimilium ſophiſtica: quod dicitur A nalyſis tripliciter, primò Geometrica abvltimis ad prima, ſecundò Ariftotelea à primis ad vltima, tertiò totius integri in particulasvltimas. In quo mihi, ſicut ſoles multa imponis. Non enim dixi abſolutè primam ſignificationem eſſe Geometricam: ſed primam in diſſerendo demonſtrandi arti accom- modatam, de geometris eſſe tranſlatam: quod hi in demonſtrando omnium exactiſſimi eſſe viderentur. Neque volui analyſin(à qua de- monſtrandi ars nomen habet, quæque verè Ariſtotelea appellatur) à primis ad vltima progredi, ſed potius ab vltimis ad prima. Quia in hac analyſin facit qui à concluſione, quæ demonſtranda eſt, deſcendit ad proximam cauſam: ab hac ad ſecundam, indéque ad tertiam, donec ad prima omnino peruenerit: in quibus animus conquieſcit, nec am- plius priorẽ cauſam inquirit. Hęc enim mea verba ſunt pa. z. fol. 1. Sin verdò Ariſtoteleam analyſin intelligi voluiſti, quæ per diuiſionem à genere ad ſpecies deſcendit, idedque hanc à natura primis ad vltima proſiciſci arbitratus es: dicere profecto debuiſti quo auctore in hoc deſcenſu genus natura primu m, ſpeciem vlrimam exiſtimaueris: cum Ariſtoteli aliud videatur ca. j. lib. i. phy ſicon. Et cur hanc analyſin po-
iij

1CINOIINSTITVTIO AD
— i⸗ perti iſtoteleam nomi- zus quàm quæ ad demonſtrandi artem pertinet, Ari ire Apana 1 diæreſin, alteram verò analyſin ſemper ſo-
naris: cum hic eam potius diæ ur ernf leat appellare. In illis verò tribus modis, quibus analy ſin dici volo,
quid habes quod reprehendere poſſis. niſi omnino diſtinctionem 0- mnem oderis? Nam quod dixi primo loco de Geometrica Analyſi, déque eius tranſſatione ad deliberationes noſtras in dirae moribus, & ad rationem demonſtrandi: hoc ſtpeccatum eſt, ab Ari otele pec- catum eſt, non ſolum capite. 3. libri tertij Ethicon, ſed in tota demon- ſtrandi arte, ab omnibuſque eius interpretibus, arque adeo ad ipſis Geomettis. Quod verò à me eodem loco obſeruatũ eſt, ſecundo mo- do analy ſin dici generis in ſpecies diſtribotonem⸗vſdux adimasan gis eſt fortaſſe tuum quam Ariſtotelicum. Quid enim aliu Anatidi clamas quàm analyſin iſta ratione progredi? Ergo in his duobus nilil adhuc habes quod poſſis reprehendere. In tertio, de diſſolutione to- tius inregri in partes, auctorẽ quoque Ariſtotelem ſequor: qui capr. lib. i. Analyticon priorum, ratiocinationis analyſin fieri primumhult in pronunciata, deinde horum in attributum& ſubiectum:quæ inde analy ſeos extrema nominat. Eodémque modo tertia libri eius patte ratiocinationis analyſin in figuras debere fieri docet. Quæ ſi non ſis ficiunt ad ea defendenda quæ vocas ſophiſtica, te ipſum teſtem adii bebo: qui, vt ex ſequentibus intelligetur, hanc totius integri in parte analyſin, multis locis approbaſti. Ridendum verò eſt potius quan explicandum, quod quæris fol. 4. pag.. quò hæc totius analyſis, quæi nobis ad tertium modum eſt relata, à prima differat, in qua concluſio ad ſua principia per ea quæ interiecta ſunt, reuocatur. Quid enim in Analytica arte videre potes, ſi quo iſta differant, non intelligis: Necin eo minus aberras quod ſcribis me ſuperioris diſputationis fundams tum in ea analyſeos diſtinctione poſuiſſe, quam ex Alcinoo attuli. Qaanquam enim hic in Platonica& Ariſtortelica doctrina mihi pror- ſus admirabilis ſit, qui tibi in vtraque talpæ oculos habenti, cæcus eſſ viderur: tamen locis aliquot ſatis apertè indicaui me iſtam diſtinctio nein vel non ſatis intelligere, vel non omnino probare. An mihi inil- lum ſcribenti non concedes modeſtè in nonnullis ab eodem defice- re:tibi vero tantum arrogabis vt omnia in Ariſtotelem velis liceres Profecto regem te eſſe oportuit. Cur igitur, inquies, eam primo lo- co poſuiſti, ſi non omnino probaſti? Qnia digrediendi in iſtam quæ- . ſtionem ex ea occaſionem capraui. Sicut tu in diſputatione tua derv- nica methodo, primum poſuiſti locum Ariſtot. de diſtinctione prio⸗
rum& notiorum: quem tamen captioſum& ſophiſticum eſſe di- AXitti.
119
DI u
„ Aput (elm adieci art abſolutèc
ne(quam tautologi æudmad⸗ Ego tecum thodi eſſe d tiu inueſtig deinde cont tradenda ag quo naſceb
de methode hanctamen omnino ell nem Afne tibus ad te
to ad part His omnik agnoſcis m Bene Hercl veteribus 4 quæſtione h id ipſum ſop mnia facere thodi differe plicandis: Qu ctrinæ inſtitu facere velle. olam artiun cam collocati 10 ea etiam; quam ex finis nomine expte Hc gitur rin

SrirWm AD nem der Ariſtorgie DOCTRINAM PLAI. 329
ltenn= anlnee DE INSCRIPTIONE SVPERIORIS
nodis.„G u anahnt
rimo lae* 6 imo loce eommettlen 6 4 DP. 1 1.
aones d sinwiaga
clpeccatk haAa.: 7. 2
— upecea tab Aih Aput alterum eſt,& hoc quidem potiſſimum, quod diſputationẽ
i tertij Euled inta Contra te inſtitutam, inſcripſi de methodo quod vnica nõ ſit: nec
Fearra. 5„. mrecpec— aqueada adieci, artis ordinandæ& collocandæ: cum tamen, vt ais, nullo loco
rch
loco Oh= a chſcu abſolutè dixeris methodum eſſe vnicam. Quid?ctiam ne in inſcriptio-
en anten
—
durſem xlquedi ne(quam breuitas imprimis commendat)mihi imperabis vanam illã dtelicum. enim aut rautologiam tuam(ordinandæ& collocandæ) vel vt ais. pag. I. diſponendę e progrec oo in hisdun ordinadas) Eſſet alterum horũ certè plus ſatis. Sed rem videamus. nderc. IH= o,de dilou Ego tecum antca ita agebam, Theſſale, vt primum efficere vellẽ me- 1oque Arile em ſequcts thodi eſſe duo prima genera finibus inter ſe diſtincta: vnũ quidẽ ad ar- tiũ inueſtigationem, alterũ ad earũ iam inuentarum explicationem:
deinde contenderem prius non fuiſſe tibi cum de dialectica perfectèͤ tradenda ageres, prætermittendum, præſertim eo Ariſtotelis loco ex sdebere ſi Acet. VB quo naſcebatur tua digreſſio. Poſtremo etiam ſi inter nos conueniret as lophill= Ligban de methodo artium explicandarum trantumm odo nunc eſſe agẽdum, Obnnd hanc tamen neque veteribus, neque ribi, ſi conſentanea dicere velles, Nligetur,h Kiusm mnino eſſe vnicam. Quoniam in hac cõplecti videbaris progreſſio- li. Ridend erd el Di em à fine ad media, à genere ad ſpecies, à cauſis ad res effe ctas, à par- .pag. 1. qudt— totiusanſ tibus ad totum integrum, vel etiam pro tua ſingulari conſtantia, àto- ata, à primi e rat, iaqut ro ad partes: in quibus ordinis ratio omnino vnica notari non poſſet. diecta lunt,*☚ſ catut. M His omnibus quo artificio te expedias videamus. Primum hoc loco uo iſta diffeſ.ν aonintelt agnoſcis methodum alteram artibus inueſtigandis accommodatam. meſuperiori E utationbt Bene Hercle habet. Nam in eo animaduerto tibi magna ex parte cum e poloille, Herxdläns veteribus Ariſt.& Galeni interpretibus conuenire: quorum ſcripta de a Aud M. 1doctinn quæſtione hac, vna quaſi linea ducta, antea omnino damnaueras: vel 2 oshabeng id ipſum ſophiſtarum more affectare, vt cum nihil noui dicas, noua o- imeilm mnia facere vidcare. Quis enim illorum non poſuit duas primas me- †— cobate an thodi differentias, vnam in inueniendis rebus, alter am in ciſdem ex- elnon om plicandis: Quanquam in eo ipſo quod ais vnicam eſſe methodum do- dotelem Ctrinæ inſtituendæ, video te ambiguitate decipi, vel de nobis ludos facere velle. Siquidem nonnunquam doctrinæ inſtitutionem vocas, endi ſolam artium iam inuentarum& ſigillatim iudicatarum methodi-
bbaſtie Quia anaio cam collocationem. Ita enim loqueris pag. 2. fol.5. Nonnunquam ve- raui. Sicut la tuß 10 ea etiam appellatione complecteris primam earum originem: ſti locum Art— grbiki quam ex finis notione& intelligentia profectam Galenus udeνεo gen captiolut— 9 nomine expreſſit. Sic enim ſcribis lib. 9. Animaduerſionum tuarum. Hit igitur prima Galeni methodus eſt qua inueniuntur, vt ait, artes& conſti-
rinationis— tln heripin attributut lubiectun lemquemi lettia libries
ta
odeſte in n0 wt ompnia id to 1 n Cur igitu ⁴ dies, en

121 rcINOI iME LITSrI,Ap. 2 muntur, earum fine primu animaduerſs& prop io Aeindede 2ea f en Jo, fertio, quarto caæteriſque locis deinceps proxime pertinent. Et ift⸗ nmi- Jæcundo, fertio,7 methodus, quam rurſus Galenus in libro de medic rumffi KNeN n9 one fin 3 d etiam exemplo celebrat: cum medi- artis eonstitutione non ſolum praceptoſe dnn Lesf He Jehuhe⸗ 7. cam artem conſlituendam ſic eſſe iuben„vt fnis pr 4 ſe e An e ahn comprehendatur, tum parte quæ fini Hroa imæſa 2 e np enat. a0 ije rentlis definiantur: deinde partium genera 2u 2 liſtribuan 3 8 7 ſaer tiis item ſuis detiniantur, partéſque omnes ad v Koehareetrea 2 Daa As⸗ Aucantur. Non vides quid ex his ſequarur? Nempe methodum omii. no eſſe vnicam doctrinæ inſtituendæ. id eſt artium dilhanendnun poſtquam iam ſunt inuentæ, non nuenleudarnu& darnt am in ſe com plecti Galeni Analyſin, quæ artium eſt inuenien A9n nodi ſponendarum poſtquam iam ſunt inuentæ: Eadem vero excludiſi. rheſin, quam ipſe Galenus vult valdè eſſe accom modatam artibas di- ſponendis& explicandis poſtquam iam ſunt inuentæ. Tu cum voles dabis operam vt nos rudes intelligamus quo modo hac in parte R&ui bi tecum& cum Galeno conueniat. Dixeram te hanc methodumas- tium inueſtigandarum non debuiſſe hoc loco prætermittere: audi mus quid reſpondeas fol. 6. pag. 1. In illa diſputatione de methodo, aun quaras cur inuentionem, id eſt methodum inueniendarum artium(de hacenn sto loco inter nos diſſeritur) omiſerim, quis te non derideat? Quid enim 7 jpſe non ne iili licere vis: in hoc tuo libello de hac quæſtione di putare, vt n. terea tamen totam logicam non explices? Equidem non video quomod́ ridendo mihi ſatisfactum putes, præſertim cum viri docti, ſi qui for- te in iis noſtris legendis otio abuti velint, intellecturi ſint ex pa.⸗ fol. ſ. me iſtam reſponſionem tuam occupaſſe: contraque, ea oppo- ſuiſſe in quibus obmuteſcis. Quibus omnibus, inquam ego, ſite eo expediri arbitraris quod in Dialecticis Inſtitutionibus, vbi de exerci- tationis partibus agebatur, vtraque methodus diſtinguenda fueritè explicanda, hic vero minimè, idque quoniam de collocandis artibus jam inuentis, non de earum prima origine quæratur: non ſatis ani- maduertis ex quo Ariſt. loco nata ſit hæc tua de methodo digrelſi, X&c. Reponam verò tibi hunc, vt cum otium nactus fueris eundem diligentius excutias. Scribit Ariſt. ca. 2. li. 1. Analyti. Poſt. priora&e notiora dici dupliciter. Non enim, inquit, idem eſt prius natura d& nobis, neque notius ſecundum naturam,& nobis. Dico vero, nobis quidem priora& noriota, quæ ad ſenſum propius accedunt: ablo-
8..... 1 lutè autem priora& noriora quæ longius à ſenſu remota ſunt. Re-
motiſſima vero ſunt quæ maximè vniuerſalia: proxima vero quæ ſunt lingularia. Arque hæc inter ſe opponuntur. Tu in eum locum interpretem agens lib.. Animaduerſionum, obſeruas methodum
quan-
quandam dam prog que lunt ſ concedan cantur à g exprella in attium nimis no delem in rem meth ne tractal tim cum ¹ vel etiam cangum q indulgenti tibi eo ipſo ait, ompine gss.Exco! generalibu animis effo efformatio dora, qaar do deſcen buſque in totum qu monui/ vii dere. De 1 tione inter do videamt in inueſtiga 8 qua das mih n0. cap. 4. lil eege ordine ſecundum, it propoſitũ eſt plicibus anit minum lingr notiones cor poris, labſta lytice gradat Pus animary

TITV
. 0 Ab
6rſ G pr—: Leinteinne encey In W pernenn
Juam rur] Alenusiinj n
ſed ename aplo celcnan ti,vt fnis ☛ neſtauua nxmaſt dmulanr 3 enera rurſs— r.b3 antur,4 imne, ad Au darticulai lequatur? he meiboc endæ, id e dium dilpon n muenietim:& nmem ux artium Mmenien an at inuenta M em veroen valdè eſſe a amodaxamn aam iam ſ ventæ. Tua lligamus q odo hacin niat. Dixet e hancwei nilſe hoc le rætermite 1. In 104 d; tone demt dum inuen=arum artum mn. quis te A rrideat Lu Lbello de bah ſtuane dhun lees? Equil non vicko . otæſcrtim ☚ vitidochi duri velint Nlecturilm. tuam occu continn, Didus omm inquam ag lecticis 8 2 getb A iliogmn vont dle colloun rima otigig etanut:na aata ſit hec t methin vr cum otit Aactus li — alyti.Do
1—,n eſtprib enich, inquſ— 4
idque
2
riſt ca. 1. l. 4
dis. Dico
n natutam, 4t 4 hh— mium
r ad ſen u tewon
qux longius
orict.
wimè vniuc run zer ſe oppot ᷣ 1 Mel 4 öbletuu 1
. 7 luſtu onidus tit
DOCTRIENAM DLAT. 122
quandam ab Atiſt. informari. Nempe quoniam indicantur certi qui- dam progreſſionis gradus à generalibus ad ſingula, per ea intermedia que ſunt ſpecialia. Hoc quanquain non omnino probemus; tibi tamẽ concedamus. Verum, Theſſale, vt progreſſionis certi gradus ſignifi- cantur à generalibus ad ſingula: nonne, eadem ratione eo ipſo loco expreſſa eſt contraria progreſſio à ſingulis ad generalia: hæcque illam in artium origine& notionum ſimplicium prima efformatione, in a- nimis noſtris antecedens? Cur igitur Ariſtoteli addictus(hoc enim fi- delem interpretem, in iis præſertim quæ vera ſunt, decuit) poſterio- rem methodum non ſolum eo loco obſeruaſti, ſed tam longa digreſ- ne tractaſti: alteram natura priorem, ne verbo quidẽ attigiſti? Pręſer- tim cum ipſa Analytica ars, quam cum Ariſt. profitebaris, non minus, vel etiam fortaſſe magis ad inueſtigandum pertinear, quàm ad expli- candum quod iam inuentum eſt? Licuit, Theſſale, nobis noſtro genio indulgentibus, ſeorſum methodum hanc, altera neglecta explicare: at tibi eo ipſo loco prætermittere eam quam Ariſto. illi contrariam eſſe ait, omnino non licuit. Quanquam etiam amplius conſidera quid a- gas. Ex eo loco colligis ordinem Analyticum, qui deſcenſum habet à generalibus ad ſingula, in quo, vt opinor, generum notiones iam in animis efformatas eſſe oportet: Ariſto. vero loquitur de prima earum eſtormatione. Adde quod hic vult ſpecialia generalibus eſſe nobis no- tiora, quando ſcilicet notiones adhuc in animis efformantur: at quan- do deſcendimus à generalibus ad ſpecialia, notionibus efformatis re- buſque inuentis, idem cap. i. li.i. phy ſic. ſcribit genus vniuerſum, quia totum quoddam eſt, ſpecie eſſe nobis notius. In quo ramen(vt antea monui) vis nos à natura prioribus, ad ea quæ poſteriora ſunt deſcen- dere. De quibus antea à nobis ſæpe admonitus, docere debuiſti qua ra tione inter ſe conciliari poſſent. Sed age, pergamus& tandem aliquã- do videamus in arte diſſerendi quem locum tribuas ei methodo quã in inueſtigandis artibus agnoſcis& analyticæ contrariam fateris. In qua das mihi, opinor, quod ſuperiore diſputatione vſurpaui ex Gale- no. cap. 4. lib. 1. Methodi, in inquirendis& inueniendis rebus viam eſſe& ordinem eiuſmodi, vt in diſquiſitione aliquid primum ſir, aliud ſecundum, itémque tertium& quartum, donec ad ipſum quod initio propoſitũ eſt, perueniatur. Quod vt apertius intelligatur, iam in ſim- plicibus animi notionibus exerceamus. Poſtquam ſingulorum ho- minum ſingulæ imagines in interiore ſenſu, ex iiſque in intellectu notiones communes, hominis, animalis, corporis animati, cor- Puis ſabſtantiæ, efformatæ ſunt: ſi de iis agendum ſit, vis nos ana- yticè gradatim deſcendere à ſubſtantia ad corpus, ab hoc ad cor- Pus animatum indéque ad animal,& ex animali ad hominem. V

8
ICINOI1NSTITVTIO AD
conſilium ſecuti, tanquam in ſpecie ima conquiel- Joctrina ad homines ſingulos, vt ſpecie differentes deſcendemus:neque enim in hoc tibi nune repugnabo, ſicut nec in eo quod hunc ipſum deſcendendi modum, in poſteriore parte attis diſſe- rendi explicandum arbitraris,& cum in ea de methodo qucæritur, do- céẽdum. Verum, Theſlale, finge in tuam ſcholam puerum aliquem el- ſe deductum, cuius animus tabula nuda ſit, in qua nullæ adhuc eiuſ modi notiones efformatæ,& ſint tamen efformandæ: nun illi impera.
1²3 In quo Platonis cemus, velex tua
. 3. e. bis vt in eis ordinem aliquem ſequatur, progrediatürqueà tingulis ad
ſpeciem imam, ab hac ad genera intermedia, tandémque ad ipſumge nas ſummum: Nec enim dubium quin Ariſt. ita fieri voluerit:& tibi idiplum placere, videor ex eo colligere poſſe quod in hac diſputatio- ne de merhodo, ſcribis lib. 9. tuarum Animaduerſionum, artes omnes eſſe inuentas inductione ſingularium& ſpecialium, per ſubalterna ad generaliſſimum aſcendendo. Hec enim tua verba ſunt. In quibus me. mineris obſecro te, me non agete de vnius argumenti inuentione, ſed de modo progrediendi in inueſtigãdo, per omnes eoſdem gradus, per quos analyſis tua in notionum iam efformatarum explicatione èe. bet deſcendere. Adde etiam illud, quod non dubito quin mihi facl concedas, hunc progrediendi modum rationis eſſe:& quia in eo ins homines vnus alium vel naturæ ſolius bonitate, vel præceptis adiu- tus, ſuperare poteſt, eũdem arte aliqua explicari debere: nec vero ali ab arte diſſerendi, cuius præcepta ipſe vis ram latè patere, quàm ratio. nis vſum in natura. Hoc quanquam antea ſatis apertè fol. 4.& 5. con- tra te eſſet à nobis diſputatum, tamen tuis artibus eludi poſſè pure ſti: quaſi tibi cum eo res eſſet, qui non poſſet fucum tuum deprchen- dere, aut eum aliis detegere. Methodu⸗ lla, ais, quam tu in inuenienduar tibus ſomnias, eſt illa inductio de qua Ramus in loco diſtributionis: quu ommt artes inuentas eſſe 97. Plato& Ariftoteles& cum vtroque P. Ramus pryte tur. Hæccine mea ſomnia appellas, quæ negare n5 potes ſummorum philoſophorum probata conſenſu? Sed age, quoniam docuiſſe vide- mur qualis ſit ea methodus quæ rebus inueſtigandis eſt accommodæ ta: nunc apud te quid inductio ſignificet, conſideremus. Vt ex horum 3 anſurigne inrall'andsan eiuſmm odi 3 ethodus, quæ progreſſione bet ab im ac per intermedia, inductionis nomine in di- feriburo loco poſſit comprehendi. Sic enim contra te, non ex-- Lereeeaeeedeeeierſean aeenenchhc diſſerendum. Tu ſicur alio 19oz wohn e li Poſläna) nabi, ii maduerlionibus tuis inductionem 6 e 1 vbſeruaem„Pllmis An dam eſſe voluiſti: At ſeprima editi erennp um yllopilmnos Tu. At ſeptima editione tuarum Inſtitutionum, hæc ea-
——— ——“ — ö
A
dem nomi contendi oſteriore mur'Facil Aſingolis ſe contin Homeri ne vnam. quo tam pet Imter! omnia ſit vpo wult ſus hic ex notionem rio dictur per gener⸗ ſuptema, cies,multa to magis: Meliore iu tionis locu teris, Plat Bi, idem e do, defin ſti. Quil mine exp. raquea te deor poſſe idema ſcent reuocas, af inter le diſp. pertinet ad lo modo po Dialecticeæ Dialectica 4
eſt elata: ar
& explicand quimur, neq uc ad alicai rmanduw. Fs llud tuu

Srur
10 4d
tanc ni Bhecieima 11 3
nes ungt eyt ſpecsch di ut 1 1 di nin nabo lon 1 lawin phf Jore pum am inead thodog quri N 8 4
tuam ſche buerumal nuda ſit mn ies tame achke ndæ:a
1 1nrS tütque ei ntermedid= lemgne d ri— ieri volden p IM¹³ in hacdi nim n lionu um at nn. im, perlobte venim tuaſta ſunt.laq de vnius 4 Jentiinuem eoldema tmzm explien dod not ito quian im ratiot Ae:& quiait ſolius bon— relplec liqua expt* debete:nel
—
„[A
„* 3 1 414
ip le VIS rat puee Ju m anteaſa ertefola tamen tuis zus elodi 1
unon ho oſſet m tuum dus zuin nas
4N= Vnharanb,g — tzue. m —— potesl 4.2 giam dod 8. bee 3 dis eltum . odk=— emus.ſi 68„qux pi 3 3. 1— jonis 1o
hedur! 7
44, 4 K 4ms!
e
4 T ne
145 ¹
402 ,n e fundi 8.led cx G0 Toot 4 onſtud 1 lpollun,
ont 1 1bge ntum à no Sen hllo Djil nem Xerem ſtutions- etu run 1 ditione tu-
DOCTXINAM pPLAT. 124
dem nomina argumentorum ex diſtributionis loco ſumptorum, eſſe contendiſti. Vis hoc poſterias(quanquã meo iudicio fa ltum ſit r) quia poſteriores tuas cogita: iones prioribus meliores dicere ſoles, ſequa- mur? Facilè, vt opinor, efliciam toram illam progrediendi rationem à ſingolis ad generaliſſima, per intermedia, argun nento vno non pol- ſe contineri, imo ne vna qniden argumentatione, niſi eo modo quo Homeri Odyſſeam cx Ariſtorele, dicimus orationem coniunctio- ne vnam. Verum etiam ſi de inductione tibi quiduis concedamus, quo tamen modo poreris illum alcenſum à ſingulis ad generalia per intermedia, ad diſtributionis locum reuocare: cumin illo ſe ere omnia ſint qiſpributioni contraria? Siquidem diſttibutio quaſi ex vno multa facit, quando vnum in multa diſtribuit: At aſcen- ſus hic ex mulris. facit vnum„quoniam multa diſperſa, in vnam notionem colligit. Sic enim animaduertere potuiſti3 à Porphi- rio dictum cap. de ſpecie, eos qui deſcendont ad ſpecies imas, per genera multa delabi, partiendo: qui vero aſcendunt ad genera ſuprema, iis multirudinem in vnum elle cogendam goniam ſpe- cies, multa in vnam natur am cogit, atque etiam genus id facit mul- to magis: res autem lingulæ contra, vnum in multa partiuntur. Meliore iure, profecto,„Analyticam tuam methodum ad diſtribu- tionis locum potuiſti reuocare. Qaa indo quidem mhæc ipſa, ſicur fa- teris, Platoni diæreſis eſt: vt in hnius doctrina minime tibi mirum ſt ide m eſſe n omen loci& methodi. Quod: in Galeni tertia metho- do, definitionis, irémque in ſimilitudine& diſſimilitudine exagita- ſti. Quibus hoc eriam adiici p ereſ, honc ſcenfurm quocunque no- mine exprim⸗ amus, ex tua doctrina- Analyſi eſſe contrarium: contra- riaque àte def finir,quxæt ſub eodem che⸗ re ſunt poſita. His enim. vi- deor poſſe concludere, in quo ge gerè artis di ſſerendi Aualyſis eſt, ad idema ſcenſum hunc fuiſle referendu m. At tu Analylin ad indicium reuocas, aſcenſum inuentionis eſſe vis. Non cogitas quàm ſint hæc inter ſe diſparata? Vis etiam amp lugt te conuincam? Aicenfus hic qui perrinen ad efformandas gradatim in animis notiones ſimplices, uul- lo modo poteſt includi ratione iuucntionis eius quam tu primam Dialecticæ partem pofuiſti. Quoniam hæc à te ipſo, in ea exiam Dialectica quæ ſupe riore men ſe eſt edita, tota ad argumenta ſingula eſt relata: argumentm que definitum, ndc ad aliquid arguendum & explicandum eſt aff fectum. At in illo aſceniu de quo iamdiu lo- quimur, neque argumenta queruntur, nequsc ea collig guntur quaæ ad- huc ad aliquid arguendum 1 8* ant aut ad verum vel falſum con- krman Jeu. Quidi igitur eſt quod loco lomnias? Nec vero ma- gis illud tuum commentum place pag. 2. 2. Analz ſin ge- Vij
114 UM.
2⸗
h 100C
t. Auodto fol. 9.

4.*
72,
methodus eſſet, ſi
ALCINOI INSTITVTIO AD neſi contrariam fateris,& tamen vtramque ca methodo quæ tibi
*
non ſolum ſpecie, ſed etiam numero vnica eſt, vis contineri. Quoniam
au, ſine Analyſim operis logici, ſiue geneſin instituas: vnica methodo& ſiu-
ulari in ambabus partibus vteris, ieſéendendo a ſummo be! media ad intma. At Ariſt. prioribus Analyticis, vult ratiocinationis geneſin progredi ab attributo& ſubiecto tanquam extremis, ad pronunciata,& ab iis in iplam ratiocinationem deſinere: eiuſdem verõ Analy lin contra, in. cipere à tota ratiocinatione iam compoſita, indéque deſcendere ad pronũtiata duo,& ab iis rurſum, ad extrema tria, maius, minus& me- diũ, ex quorũ comparatione intelligatur ad quã figuram bertinear ra- tiocinatio, quæ erat retexenda. In quo cum notare non poſſes illam ruam rationem vnicam progrediendi à ſummo ad infima, ber inter. media, opere pretium eſt profectò 3 audire ſingularem tuam ſapien⸗ tiam, lib. 7. tuarum Animaduerſ. Primum igitur, ais, poſiti 6 logiſmi eren. plum in propoſitiones reſoluitur, deinde in terminos. Quamobremꝰ Iuia faaliu eſt, ait hic dottor, diuidere maiora. At, inquam, trium terminorum con ſideratis maior& amplior, id eſt generalior& antiquior& prior eſt natura. Dnlle ma enim ad quod duo termini referuntur,& angumentum, id eft mediu ta- minus, ante conſiſtant neceſſe ert, qum ex his propoſitiones eficiantur. Ri hac doctorem ad Analyſin terminorum prius adducere debuit. Quis hicir ſum continere poſſit? Græculus eſuriens Ariſtotelem docebit, quo-
modo Analyſcos græco vocabulo ſit vtendum: ex quo tamen pii-
mum didicit, qua ratione hoc ad methodum ſit tranſlatum. Arqueill imperabit dicendam potius, terminorum Analyſin in ratiocinatio- nem per media pronunciata, quàm ratiocinationis, in terminos Sic. que miſcebit cœlum terræ, prius quàm fateatur ab Analytica me- thodo diſtinctam eſſe alteram, in qua veteres compoſitionem to- tius ex primis partibus notauerunt. Verum cum in Dialecticis tus inſtitutionibus& Animaduerſionibus, in Analyſeos nomine tranl- lationem quandam agnoſcas ab arte texendi, ſcire velim an arbitreti eundem prorſus ordinem eſſè in tela texenda& in hac Penelopes more retexenda? An potius quod in texendo primum fuit, idem ſi in retexendo vltimum? Placet ne hac dere textores ipſos appellemus, eiſque credamus? Eſt ita me deus amet, iſta tua ſapientia valdè inf- nita, Theſſale: idebque non poteſt in ingenij mei anguſtias cade- re. Sed tamen in ea ſcrupulus eſt alius qui me male habet: quem tibi modeſte indicabo, vt cum voles, co me liberes. Quæcunque methodi ſpecies in arte diſſerendi notari poteſt, ſiue ad inſtitu- endas artes, ſiue, ad aliud quidlibet pertineat, ea, vt opinor, in aliquam exercitationis Dialecticæ pari hir. Qualis ent nis partem cadit. Qualis enim Dialecticæ exercitationis nihil omnino con-
tineret?. nalyſi&( js duobus ſummo ac nas. Ex thodum,) ſententia Cur igitu te inſcrip rium inſti libet Met! exercitatic intermedi⸗ quaſi ægri ſatis de Me quid ſentia agnoſco, q turæ lumin ad diſputat Analyſi tua fol. C. pag. qudd, vt ais tem queſti niam totu loco qui i ſum loquu tua nomina editionis ſe polita,& fr. quibus nulla ſunt, inuentu
Svmenta quær
catur. Tertia:
vemidoneæ. verbis colle tandis ſingulis
ctari? Guid,
oc ipſum im
legerim: Qu

TITV vuramq
0 vnicag. 3 iuſim witens 1 6 1= her melus
b triiocin iis geneunn entemis— onuncin elul emm 1 Analylinch compolitſ= leque deſc . exttem=Amaius win liguut ad m lguramden u quo cun aare non pal endi ilut ò& ad inäman
20, audire alatem uum
rimum gn= bpeftn Hlg
ein termint mmubrem u mquam, tr= erminmuma — antiqutor— ur eſt num
tur, 4*½— tum, iletn m ex his p4 unnes efrum mn prius adi=tSdebunt. U ſuriens At, delem doca ſit vtend ν* ex quo i methodum anſlatum minorum li in rai Am ratiociſam nis intem lus quàm Hr at 2b duſſt „in qua veter compalin unt. Vetuc= a m dult lonibus, in— jſeo nun arte texend e velimni In tela texe= X in hen din texendo aum fülhs nac dete te it. n us amet, illſtm ſapiemdun
.,= nei aogul oteſti 3 lle babe
Ab coninei 4
. ſi 2— uidlibet ber auun U 4 4 ½. 6 lecticx fas e ihl ou
1 x exetcitalig—
sipſos I
DOCTRINAM PLAL.
tineret? At omnem Dialecticam exercitationem verſari vis in A- nalyſi& Geneſi: atque nominatim ſcribis hac tua expoſitione, in jis duobus methodum eſſe vnicam atque indiuiduam, quæ ſemperà ſummo ad ima per intermedia deſcendat: quam Analyticam nomi- nas. Ex quibus quid efficiatur vides, nempe omnẽ Dialecticam Me- thodum, ſiue ad inſtituendas artes, ſiue ad aliud quiduis referatur, tua ſententia omnino eſſe vnicam, indiuiduam eandémque Analyticam. Cur igitur antea tãtopere commotus es, quod diſputationem contra te inſcripſerim, de Methodo quod vnica non ſit: nec adiecerim, ar- tium inſtituẽdarum? Aut quorium pagina prima monuiſti te de qua- libet Methodo non agere? An aliquam aliam eſſe putaſti Dialecticæ exercitationis, quæ non deſcendat à natura primis, ad poſteriora per intermedia? Tibi caue Theſſale, ac cogita vt mendacem, ſic te in iſtis quaſi ægri ſomniis, oportere eſſe tui memorem. Atque hæe quidem ſatis de Methodo altera rebus inueſtigandis accommodata: de qua quid ſentias prorſus neſcio: in eõque magnam ingenij mei tarditatẽ agnoſco, quod ea capere nullo modo poſſum, quæ tu vel pueris na- turæ lumine, ſine doctore nota eſſe vis. Nũc verò prius quàm veniam ad diſputationis caput alterum, in quo mihi diſſerendum, de iis quæ Analyſi tua es complexus: de eo etiam tibi reſpondendum eſt, quod fol. 6. pag. 2. improbitatis meæ atque malitiæ fuiſſe dicis, nempe quòd, yt ais, affirmauerim totius logicæ vſum ad veritatem& falſita- tem queſtionis à te referri. In quo ipſe mihi malitiosè imponis. Qup- niam totus logicæ vſus non eſt, ſicut ſcis, in inuentione poſitus. At eo loco qui in diſputatione mea extat fol. 6. pag. 2. de ſola inuentione ſum loquutus. In eo autem quid tibi mecum rei eſſe poteſt? Verba tua nominatim citaui ex initio dialecticarum tuarum inſtitutionum editionis ſeptimæ, quæ velut Minerua Phidiæ tum in arce nobis erat poſita,& fraterculi tui commentariis illuſtrata. Ea ribi reponam, in quibus nullam pœnam recuſo ſi mentior. Pialecticæ artis, ais, partes duæ ſunt, inuentio& diſpoſitio. Poſita enim quaftione de qua diſſerendum ſit, ar- gumenta quæruntur: deinde iu, via& ordine eæpoſitis, quaſtio ipſa expli- catur. Tertia mentis actio in diſſerendo nulla eſt. Inuentio eſt doctrina cogi- tandi& inueniendi argumenti, id eſt probationis ad explicandam quæſtis- nem idoneæ. Quis iſta legens non agnoſcit me ſumma fide ex tuis verbis collegiſſe totam inuentionem Aàte eſſe poſitam, in excogi- tandis ſingulis argumentis, per quæ ſingulæ quæſtiones poſſint tra- ctari? Qwid ergo in eo improbitatem vel malitiam mibi obiicis? At ex eo tempore aliæ inſtitutiones tuæ fortaſſe ſunt editæ, in quibus hoc ipſum immutaſti. Quid ſi eas(quod ſanctè iurare poſſum) non legerim? Quid ſi alias àte eſſe editas omnino neſciuerim? Tibine o-
V iij
126

————
——y ———— —
127 ALCiNOI INSTITVvTIO AD 2. mnes erunt improbi, qui in comparandis tam inconſtantibus tuis
ſcriptis, otio non abutentur? Quanquam 35 mihd lacunalilütnam eſſe debet, quod hac in partè noſtris aninee Aeltzoa deecmonirus pleraque in inuétionis& iudicij, vel diſpo KAowiedi tinctione expli- cationéque, immutãda putaſti: ſed profecto moleituin eſt, quod tam multis opinionum Hluctibus ab annis viginti& plus eo,agitatus, nö- dum certum portum capere potuiſti in quo AMieſcerrsen m enim au- diamus quid hoc loco ſcribas non dico cortra me, ſed cõtra dd ipſum quodalias ratum eſſe voluiſti, Dialecticam ſeilicet in uentionem ſi eſſe in excogitandis ſingulis argumétis„per quæ ſingulæ quæſtiones poſſint tractari. P. Ramus, ais,in Logici præceptus in quinꝗquennio tuæ ihiu diſputa tionis æditis, quinetiam in eo lihro quem tu nunc oppugnas, docet ſan Logicæ, etiam ſine vlla quæſtione, magnum eſſ in tota inuentisns& enumis. tionis per ſe man feſiæ doctrina:in tota etiam M ethodo,& Juaſſionis, idche nuntiationis dubiæ, logicam explicationem quod ad indicium euus pertinaiad Hlogifmum referri. In quo quod ex te& contra te de fola inuemione ad quæſtionem accõmodata dictum eſt, tu malitiosè ad totius Dia- leſticæ vſum tranſtuliſti. Deinde cum vſum Logicæ magnuim eſſeui in tota inuentionis doctrina, ſine vlla quæſtione, non cogitas Dill cticam inuentionem ète lolummodo de argumétis eſſe inſtitutan, & argumentum ad ipſam quæſtionem eſſe relatum. Quod vt ex im doctrina efficiam, non commemorabo alias inſtiturionum tuarum editiones, ſed ſuperiore loco te vrgebo ex poſtrema artis diſſerend idea, quam ſuperiore menſe edidiſti. In cuius pagina prima ita ſcribis Inuentio prima pars dialetticæ, de argumentis. Argumentum eſt quod ad al quid arguendum affellum eſt. quales ſant rationes ſingulæ, quibus verumai falſum eſſe aut non eſſe, nibil omnino conſtituitur. Quid eſt illud, aliquii ad quod argumentum affectum eſt? Non es auſus, credo, quæſtionem nominare: ne quis(ſicut de nobis audire potuiſti) hoc loco eius detr nitionem à te exigerert, eo iure quo ipſe in alios vti ſoles. Ergo vides Theſſale, nihil in eo eſſe malitiæ quod dixi, totam inuentionem tuam eſſe fitam in excogitandis ſingulis argumentis ad quæſtionem, vel't iam loqueris ad aliquid efficiendum accommodatis: ſed in hoc ipbo maximam eſſe ſomniorum tuorum perturbationem. De qua poſtea in confideranda tuorum ſcriprorum inconſtantia diſſeretur. Nuncad ea veniamus quę Analyſéos nomine es complexus:vt etiam ſi fictum pro atbitrio huius nominis vſun ribi concedamus, exquiramus ta- men, An Analytica Methodus, quæ tam multa continet, omninorv- nica dici poſſit? 2IMlca Ll
DEI
ſali 4
edcqu
AOm (un Acauſis, ſicut dix illis merk vnum An thoritate, rum valde
chodi om partim eti quid cõtra pentani lole Rmiad ve vel potius re bum quiden rediiſle far probauer do te om plexum, nuſquam eſſe vis an conſentan de progreſt ſti. primum P. Kamo faſl⸗ velarbitrati genda acced lenſio ſit, ſic accuratos fo tione de met num Dag. 69 corpus ex ſup quam non eſ lones confu idem ſcribis, nes peripate

15r1T 10 1
Dpatandis; Pata düm lnconſtang A
nanquam hii 1 quam nihi lucadag d animd ſdonibos
1 4— eranpolt, 4 1.
— 15 diltinein Aleſn A — ltum dba
2n dico coit— ſ ſedcz 4 40. le R— h, led cona
Nalecticam— cer inventu metis, PéE: Gogulrgs eoicu præci: zunquam una uem 1 0ypugna gzum eſe in nuent anu. ta enam Mer& mus tun
nen jusd lieum auum lexte& cd- te de ſohauuu tum eſt, tir ritiosd adton cum vlum— ce magpur evlla quæ„ non cog
modo de al kEtis elle ut lonem eile I um. Cuodi morabo all Kttutionum ergebo ex tema atb JiſtiIn cuit iaa primai reumentt. 4 nentum qi
ſant ratumn— ule, ſubun cih lutuntut nd eltillc
t Non ett.— credo,qut N. de DA i bocbut auo npie in 2— ti olesk r od dixis ul 1 inueniin 2 argume= Iqneftir * un accot— datis: edi zn u verturh dem. Deſ duc cootrn diſſecetu
2 „ 4I Oroh 111
dees cod Moeſtein vm ut con— aus, eiol
ſom ibic ruch onl „qux tam mM
84
DOCTRINAM PLAT. b 118
DE IIS Qlrt ANALISISA INTHNES.
ſali doctrina cõtinet, vtrum vnica ſpecie includi poſeint, edque indiuidua.(CA P. 1II.
Ontendebam ſuperiore diſputatione, Analyticam Methodum in ( doctrina complecti, progrediẽdi modum à genere ad ſpecies, à cauſis ad res effectas, à fine ad media, à partibus ad totum: nùnc etiã, ſicut dixi, addam ſi voles, à toto ad partes. Atque conabar efficere in illis merhodum omnino vnicam dici non poſſe: etiam ſi in eis nomẽ vnum Analyſeos concedamus: quod tamen fine vllius philoſophi au- thoritate, rebus tam differentibus accommodaſti. In illis verò quo- rum valdè diuerſa habitudo, non poſſe dici rationem ordinis vel Me- thodi omnino vnicam, videbar probare partim Ariſtot. authoritate, partim etiam tua. Qui locus à me tractatus eſt à fol. 8. ad 11. Nunc quid cõtra afferas audiamus. vbinam, ais, iſta Adethodi diſtributis eſt, Car- pentari? Soles tu vel minima de cauſa, etiam contra te ipſum, loces ex libris P. Kumi ad verbum citare: in hoc verò quod caput eſt, quod quaſtionis ſummam vel potius rem omnem cotinet, tu pro te ad iſtius diuiſionus probationem ne ver- bum quidem citas. Iucundiſſimum eſt profecto, quod eo rem omnem rediiſſe fareris. Quoniam hoc poſito, iam facilè intelligitur, ſi iſtud probauero, rem eſſe confectam. Arqui ego conſtanter adhuc conten- do te omnes hos progrediendi modos, Analyſi nominatim eſſe com- plexum, eſque exemplis illuſtraſſe: arque id adiicio, etiam ſi hoc àte nuſquam expreſſum eſſet, tamen quia vnicam doctrinæ methodum eſſe vis analyticam, illa omnia analyſi tibi eſſe comprehendenda, ſi conſentanea dicere velis. Vnde verò vis exordiar? Credo ab eo quod de progreſſione à partibus ad totum, maiore animi ſecuritate nega- ſti. Primum de methodo, ais, torius artis a partibus ad totum, nulla vſquam A P. Kamo fafta mentio eſt. Valde doctrinæ tuæ es immemor, Theſlale, vel arbitraris fortaſſe, quo furore omnia ſcribis, eodem nos ad illa le- genda accedere: ideòque vt non attendis quæ ſcriptorum tuorũ con- ſenſio ſit, ſic minimè ſperaſti nos in iſtis nugis inter ſe cõparãdis tam accuratos fore. Quid enim? Non mihi concedes in hac ipſa diſputa- tione de methodo, tibi paſſim, ſed potiſſimum lib. 9. Animaduerſio- num pag. 69. in Geometria lineam ex puncto, ſuperficiem ex linea, corpus ex ſuperficie tanquam ex elementis& partibus oriri? Quan- quam non eſt neceſſe ad id extorquendum nos ad tuas Animaduer- ſiones confugere. Siquidem in hac ipſa expoſitione fol. ↄ. pag. ⁊. hoc idem ſcribis, méque reprehẽdisſquo verò iure id facias, viderint om- nes Peripatetici) quod Atiſt. ſequutus, non eſſem auſus ex puncto li-

125 ALCINOI INSTITVTIO AD neam, ex linea ſuperficiem componere. In quo profecto maximam prodis ignorationem tuam, rerum no modo phy ſicarum, ſed& Geo- metricarum. Addo etiam illud ex eadem animaduerſionum tuarum pagina, literam dictionis eſſe partem, dictionem Liarlonis Wbus ex tc poſitis, cedo in Geometricis& Grammaticis CrPlicaf lis, quæ e- rit in iis gradibus ordinis ratio tenenda: 91 negas ad totum integrum eſſe progrediendum ex iis quæ partium rationem habere vis„ deſcri- bam locum ex pag. 71. lib. 9. Animaduerſionum, in quo rides eos qui aliter faciendum arbitrantur. Si tres annos in grammaticu puer inſtitua- tur, au, ad tuam iſtam Galenicam methodum, primum annum conſumes in re gulu ſnta veos, vltimis primu, deinde mediis ʒtum primit: partium Jue oratio- nis nondum cognitarum, mirificam ſtructuram inſtitues. Anno ſecundo cum docueris ſntaxim, ad Etymalogiam venies& partes oratienis explicabis in- teriectiones, præpoſitiones, cõiunction es, aduerbia harticipia, verba, pro nomina. Item ſyllabas& literas declarabit. Sie enim ret rogradus, à natura boſterüun. bus ad natura priora conſcendes: atque in tenebru viatori lumen tutioris vit gratia praferes, ſed pone vagantem& errantem, in vmbra corporis videlice occultabis& quod omnino feri non poteſt, vt ante partium(quas partes I neſciat)puer ptaxim condiſcat, hoc iſta caligine nempe conficies. Qua Kultiua quaſo te, quænam maior in artibus inſtituendis fingi cogitariue poteſt? Ex qur bus quis mecum non colliget, in perpetua methodo Grammaticę tra- dendæ, tibi placere à partibus ad totum Analyticam progreſſionem, quam hoc loco vſquam à te probatam negas? Pergamus& ad Geo- metriam veniamus. Quid? in hac quid facies inquis: quomodo, vpcxudui &* Rigeis illæ tantam dottrinæ perturbationem ferent? Euclidu liri ſunt quin- decim decimuſquintus tibi primus erit, decimuſquartus erit ſecundus,& dein- ceps ſic inuertentur reliqui: ſolida primum, tum ſuperſicies, tertio loco linea fue- rit. At quas demonſtrationes hic ordo ourseruds habebit? Ex antecedentibu theorematu& problematis conſequentia, analytica via demonſtrantur: An etiam contra, per hanc viam poterunt Euelidis priores propoſitiones, poſteriori- bus demonſtrarid An Geometras putamus iſtam methodum ſine riſu auditu- ros? Non potius omnis ordinis ineptiſßsimam& inſulſi ſſimam peruerſionem iu- dicaturos? Quare ſecunda methodus Galeni, ſecida mεενν dbeuæxoie nulla eſf. Hic non dicam quam ignoranter, vel certe malitiosè, Galeni ſinthe- ſin interpreteris, quamq; ſophiſtice in tua Analyſi hoc loco retineas, & laudes quod ille omnium doctorum iudicio, per ſintheſin ſignifi- cauit: ſed hoc ſolum concludam, quod quantumnis impudens negare nullo modo potes, placere tibi in Grammatica& Geometria pro- greſſionem à partibus ad rotũ, eamque Analyſeos nomine compre-
hendi. An non igitur iam confecta res eſt? Quod ſi tibi non eſt ſatis,
en profero locum alterum. Ariſtoteles ſicut dictũ eſt cap. ſuperiore,
5
—“ 4
in prio-
*
—
i iiri
2 4 aingdder
7 ermin auhoc runtan toytnegat
. paltes dle m qetium 2 usfol ſüvont b 41 lmamn ibd lil r tuma ntbdlina nmmatäna mrenfſn cihlgu hae nadletlinũ tsgudlinl Cotamen Ede aouech rillorele (1P05. guemetaoc lzin ua celerizſe 7 Rimum wic löusinnume geciahan lutzalgeci Alidliete auc ppusnaural, uli Ktoro 6 un var ne weii b ditrars 13 g car aſt dudtehuitzrn 1 um opinon,
—

TrvrT Ab nere. In= tofech n nô modo gicat 3 atum ſet 1 eudem am nerſonuna em, dictioha drationis. K Gramm elplicns aenda Sin.= adtotuma rruum rari öhabeteſi daduerfionmin quo n trei annen mn matncu dun hadum prm— nnum anſh „ emedas fun x. Dartum ructuram ʒx. Annaſen venien ½ Aratunii en Aduerbia 2— du, verham iic enim retri 6, 4 n4thn ue in tenebri— turi lamam errantem= mbra anymi eeft, vtah mium uf
— 3 4
a calig: run ſicier. du a caligine enfei 8 ituendu inhdt ariue yua perpetua i— do Gramml 4 4
p ltotam An— am progie batam neg ergamöt
lc quid acieh= ². ſumu rb 48i nem 61— uelidu ln.
erit, decimus
rimum, um Raes erule rö, 14 2 7 Kru 4— r4 F 4— 7 entia amaln= a demns — b gachdus prpeßin Euclidus! ihnus —' — ulun ſu- ſfa n Hman ☚η imam us nm.. a Aum
4— 425
41* 12
5 4743ℳ faß
— 4* 411
9*— teriteem
DOcCTRINAM PLA T. 130 in prioribus Analyticis fieri vult᷑ ratiocinationis Analyſin in pronun- tiata,& horum in terminos ſiue tria extrema. Tu verò contra. li. 7. A- nimaduerſionum fol. 273. contendis faciendam eſſe primum Analy- ſin terminorum in pronuntiata, deinde horum in ratiocinationẽ: at- que hoc Analytico ordine in docendo progrediendum à terminis ad pronuntiata, ab iis ad Ratiocinationem. Eône efferetur tua impuden- tia, vt negare audeas, terminos pronuntiatorum, hæc ratiocinationum partes eſſe? Atque vt intelligas me hoc loco rationibus abundare, il- lud etiam adiiciam: tibi cum aliis locis multis, tum expoſitionis hu- ius. fol. 14. pag. z. wateriam& formam corporis naturalis, quod con- ſtitnunt, partes eſſe: minimè repugnante me, quanquam intelligam quantum inter partes quæ propriè totum integrum componunt(de quibus hic loqueris)& iſtiuſmodi principia interſit, ſed tamen mate- ria& forma(tibi inquam) corporis naturalis partes ſunt. Ergo ſi ex tua doctrina conſtiterit in Phyſiologia à materia& forma ad corpus naturale Analyticam eſſe progreſſionem: nnne eadem opera efficie- tur, analyſi à te cõprehẽédi ordinemeum qui à partibus ad totũ dedu- cit? Atqui hac ipſa diſputatione de methodo, lib. ſcilicet 9ↄ.tuarũ Ani- maduerſionũ, Analyſin tuã in Ariſt. laudas atque mirificè amplecte- ris, quòd in Phyſiologia hũc ordinem tenuerit& ex antecedéte prin- cipiorum eiuſmodi cognitione, nos ad corpora eorumque affectio- nes deduxerit. In quo attendite obſecro, vos omnes qui hæc legitis, arque cõſiderate incredibiléẽ hominis inconſtantiam. Antea voluit A- riſtotelẽ in Phyſicis, analyticè eſſe progreſſum à materia& forma, ad corpus naturale, vt à natura prioribus ad ea quæ ſunt poſteriora, eiuſ- que methodũ hac in parte laudauit: At idẽ in hac expoſitione, ea ipſa pagina quam modo citauimus, ſcribit quãdo ad Phyſica tractãda ac- ceſſerit, ſe corpus naturale initio definiturum: Deinde diſtributurum, primum quidem in materiam& formã: quales, inquit, in omnibus ar- tibus innumerabiles partitiones ſunt integrorum in partes, poſtea in
ſpecies:& tamẽ iſtã progreſſionẽ analyticam ſemper futurã, à genera- libus ad ſpecialia. Quid nõ apud hunc analy ſis(quã tamen numero v. nicà dicere audet) effectura: cum in ea licere velit progredi à cauſis ad corpus naturale,& à corpore ad eiuſdẽ cauſas, itém que à partihus ad totũ& à toto ad partes? Sed dic nobis tandẽ aliquando Theſſale, quo auctore tam variis ordinibus, analyſeos nomẽ accõmodes: Nec enim aliorũ philoſophorũ loquendi conſuetudo, præſertim cum de nomi- ne quæritur, negligẽda: aut ſi tibi hoc ſine alterius exemplo licere ar- bitraris, cur ſaltem quando intelligere videmur quã ſit multiplex a- pud te huius ratio, nobis non concedis vt diſtinctè loquamur? Sen- ris iam opinor, ſi modo ſenſus aliquid tibi relictũ eſt, quàm verè à me

15.. ALCINOI INSTITVTIO AD eſſet propoſitum, Analyſi tua includi eum ordinem qui à partibus primis progreſſionem habet ad totum, quod integrum nominas, per ea quæ ſunt intermedia. Nec verò id à te factum eſt ſine iuſta ratio- ne. Quoniam analyſis tua, ſicut dicere ſoles, deducit à natura priori- bus ad poſteriora: tibi vero indubitatum eſt, partes toto integro na- tura eſſe priores. Vis hoc idem in reliquis tribus efficiam, atque etiam doceam huic tuæ reginæ Analyſi, à te ipſo ſubiici deſcenſum à gene- re ad ſpecies, à cauſa ad res effectas, à fine ad media? Eſt quidem certè in hac tota diſputatione iſtud tibi vſque adeo familiare, vt ridiculus labor meus in eo confirmãdo ſit fururus. Atq; profecto prima fronte valde miratus ſum hoc à te negarti: deinde verò agnoui religionẽ tuã, & in animo proiecto in omnem impudentiam, magnam vim verita- tis: cum paucis verbis interiectis ea recipis& ingenioſa ſane excuſa- tione lenire conaris, quæ paulo reieciſti. Ergo, inquis, de quatuor illi ge- neribus quartum iſtud, nempe à partibus ad totuns quia tuum commentum eß, tibi habeto. Verum, ſi hunc ordinem mihi dederis& àte abdicaueris, quid ſequeris in Geometricis& Grammaticis? aut quid erit faciendũ quando id quod doctrinæ alicui ſubiectum, totum quiddam erit in. tegrum, partibúſque conſtabit, aliquot gradibus inter ſe diſtinciis Nihil ne hic tua Analyſis nobis ſuppeditabit quod ſequamur? Vide quid agas& quomodo hoc meum commentum nomines, mihique omnino relinquendum arbitreris. Reliquis autem vocabulu, ait Oſſatus de Theſſalo,id eſt perſonatus Theſſalus de ſeipſo, vſu eſt alle quidem interdum, ſed diuerſis in locis, nec tam ſponte ſua quam neceſſrio: quia primum ab is v- Jſurpata erant, pro quibus aut contra quos ſcribebat. Callida profecto excu- ſatio. Sed tamen cum illa omnia, ſiue tua ſponte, ſiue ab ipſa veritate coactus, Analytico ordine complectaris, quomodo in iis habitudine vſque adeo inter ſe differẽtibus, methodum omnino vnicam& pror- ſus indiſtinctam dicere potes? Talem verò dicas neceſſe eſt, ſi nume- ro, ſicut vis, vna eſt, nec in varias ſpecies diuidua. Si quando P. KRamus, ait Theſſalus Oſſatus, pro methodo ab vniuerſalibus ad ſin gularia, dixit à fine ad media, aut à cauſis ad effetcta, tria propterea methodorum genera non fecit, aut intellexit: ſed his verbis vnam ſemper& eandem methodum à generali- bus ad ſpecialia ſignificauit: qpuia generalia ſunt cauſæ ſpecialiu, vt dictu eſt ex Ariſt. Ergo methodum tuam omnino vnicam eſſe vis, quæ agenere ad ſpecies gradatim deſcendat: ſub ea tamẽ conrineri progreſſionem à cauſis ad res effectas: quoniam cauſa cum rebus effectis comparata, ad has videtur eo modo ſe habere, quo genus ad ſuam ſpeciem. Hoc vero cõfirmas ex co, quod Ariſto. dicit, generalia ſpecialium eſſe cau- ſas. Iu quo quid agis Theſſale: aut quam in concludendo formam ſequeris. Non enim, quia generalia ſpecialium cauſæ ſunt, efficitur in
aundiſt 1 xner eaà⸗ 141 ell m uaptiot 1 Mlonc I Itne ad m muscauſe ddjecies, croller⸗ lllchucel 1 rellone
brumit düellom ell jeglendo mi uibgneai rooqum int cedanmn A dickalluse Weſe vat ſecie ade fGlemedc daeed
dad
peeton
in pantei vinanqon cete voluil uatin dat veltmen chuunue. Luluaha,
Fiehaus une
heuun nan fa

STITvV
di eum di lem Cu am, quod alrim „Auod s xum non d Atefad ectäinein a-Aeld ſine un Lete loles— icit ànam atum eſt= es wotoing liquis trit= kiciam aung teiplo lu= deſceulun a ne ad= altquin vque adestilliate, nu nrurus. Afectopiin deindeve— noui telg pudentia— agnamun ca recipis i eniolaſamt ieciſti. Erg= uu ſe qucna
A5
2 ad totum tuum eimman em mihi do K ate’do grammatich tqpidettt
biectum,= a quidime uot grat M s intet ſecl appeditabi- d ſeqpamu ncommenſ=n noWmines,n . Reliquis d= recaluls, de ſei 6,— lle muumn uam neceſ Vulaynmamt uus ſcribebat— lida proſch Q(ue tuaſpd= fue ddixl lectaris— qut loin ü nethodum di aownianl alem verò d ecelethi dic 5. 2unn vniuerſali ba= wuan G 4 prepteres„d= fum ſenen
11
[„orie „ peelne 4
ſen per Geal——, uetbelun, eralls unt cans uee omnino vnic nu 1 ſub eatamè iſas ectis(o caula cumt unſos ere, quo gendh„ un⸗ 10. dicit, genel lutan am ü
aut quam eluus
talia ſpecin dn
DOCTRINAM PLAT. 132 docendi methodo deſcenſum à cauſa, debere ad eum reuocari qui eſt à genere ad ſpeciem: ſed contra potius tibi dicendum videbatur, vni- cam eſſe methodum doctrinæ inſtituendæ, eamque Analyticam à na- tura prioribus, vt à cauſis ad res effectas: hanc verò in ſe cõplecti pro-
reſſionem à partibus ad totum(quoniam pattes totius cauſæ ſunt) à fine ad media(ſiquidem certum eſt finẽ cum mediis comparatum, vnius cauſæ eiuſdémque nobiliſſimæ rationem obtinere)& à genere ad ſpecies, quia ex Ariſt. generalia ſpecialium ſunt cauſæ. Quod ſi di- ceres, tollerabile quidem eſſet,& ſi non omnino verum. Hoc tamen tibi adhuc eſſet explicandum, cur in hac poſteriore Dialecticæ parte progreſſionem à genere, nõ diſtinguas ab ea quæ fit à cauſa ad res ef- fectas: cum in priore, quæ eſt de inueniendo, locum à genere omnino diuerſum eſſe velis ab eo qui cauſam continet. Quid enim? An in in- ueniendo minus quam in iudicando, verum eſſe putaſti illud Ariſto- telis, generalia ſpecialium eſſe cauſas: aut ipſa methodi præcepta mi- nus quam inueniendi, exactam partium diſtinctionem poſtulare vi- debantur? At hoc profecto intolerabile eſt quod in tua expoſitione dicere auſus es, omnes particulas progreſſionis à natura prioribus (quæ ſanè variæ ſunt& multiplices) vnicum quid facere, non modo ſpecie, ſed eriam numero. De quo pluribus hoc loco diſputarem& facile meo quidẽ iudicio, errorem tuum omnibus Peripateticis pro- barem: niſi vererer ne ad illud quod ſcribis pag. 1. fol. 8. reſilires, quiſ- quilias eſſe has Ariſtotelis, à te iampridem refutatas, id eſt vt inter- pretor, contaminatas potius quam intellectas. Quanquam neque hac in parte id preterire vllo modo poſſum, quod tu, qui in Ariſt. conta- minando magis quam intelligendo elaboraſti, ineptè admodum do- cere voluiſti quomodo mihi in illius ſchola eſſet loquendum. Ar- gumentum hoc tuum, inquis eodem loco, de vnitate numeri‚ſpeciei,generis val- de ac vehementer tuam imperitiam vel in ſcholaſticis ineptiis, quas ſolas didi= ciſti, coarguit. onge enim aliter apud Ariſt. Tpp. I. æurd eν Hauęει,vbi res diuerſas comparateas inter ſe,facit eaſdem numero, ſpecie, genere. At tu ſophi- ſtieæ huius etiã ignarus, miſerè traducis Ariſt. Dum eius de comparatione do- ctrinam, transfers ad ſimplicem conſiderationem,& iratus quæris vtrum me- thodus artis ſit vna numero genere, ſpecie?ln quo& ex Ariſt. falſum ſumis & tuo more imponis. Nam quod ais tres illos modos quibus aliquid idem eſſe dicitur, apud illum pertinere tantum ad res diuerſas inter ſe
comparatas:in eius doctrina(quam impudentiſſimè ſophiſticam vo-
cas)mendacium eſt. Quandoquidem ille eodem ca. lib.. Top. nomi-
natim leribit, numero eadem eſſe quorum nomina plura& res omni-
no vna eſt. Deinde in hac diſputatione, eo loco quem tu exagitas, ex
te ipſo ſumpſi id de quo pauſo ante agebã, Analytica ſcilicet metho- X ij

133 ALCINOI INSTITVTIO AD
do contineri rationem progrediendi à genere ad ſpeciem, à cauſa ad effectum, à fine ad media, à partibus ad totum: de iiſque inter ſe com- paratis, quæſiui, pertineréntne ad methodum vnam genere tantum, an etiam ſpecie, atque adeo numero? Quis non videt iſtud in compa- ratione, non in rei ſimplicis cõ ſideratione verſari? At, inquies, loque- ris tantum de methodo artis inſtituendæ, Fateor. Sed cum illa, omnia ea quæ modo enumerata ſunt, ex tua opinione contineri videantur, quero quomodo vniantur. Quid ſi de animali tantũ agerem, in eiuſ⸗ que diuiſione ſumerem hominem& belluam: Deinde quærerẽ quo- modo hæc in illo vnum faciant: nonne in rerum comparatione verſa- rer?ed hæc obiter tantum, quoniam ad hanc rem fuſius explicãdam, locus alius mihi eſt inſtiturus, in Commentariis deſcriptionis logi- cæ. Quæ tum haud dubiè emittam,& in eo tibi roganti labens pare- bo, cum intellexero Animaduerſionibus tuis& Dialecticis Inſtitu- tionibus extremam manum additam. Ve in hac, fluctuantis adhuco- pinionis tuæ certa quædam definitaque capita habeamus: in quibus poſteritati indicare poſſimus, fædata Ariſtot. doctrina, quid Acade- miæ noſtræ præſtiteris,& quantum adiumenti ad philoſophandum attuleris. Prius verò quàm iſtud ex te ſit cognitum, oleum profeco & operam perdet, quicunque laborare volet in tuis reprehendendi. Quoniam nihil eſt omnino quod erubeſcas: nihil quod licere non ar. bitreris, pro ea libertate, vel potius impudente licentia, quam, tibiab Academia tua noua, datam fingis. Sicut ex hac diſputatione facile in- telligent quibus placebit in noſtris ſcriptis paulo attentius ea inter ſe comparare, quæ dam ad alia propero, leuiter tantum nunc indicabo. Dixeram fol. 4. pag. 1. Eum locum quem ex Platone commemorat Ariſt. cap. 4. lib.. Ethic. de duplici via, quarum vna ducit à principiis,
altera ad principia, à Theſſalo appellari veræ methodi turbatorem alterum. Hic expoſitionis ſuæ fol. 9. pag. i. negat ſe de Platone eſſe
loquutũ: ſed voluiſſe locũ Ariſt. qui tamẽ ex Platone citatus eſt, per- uerſe intellectũ, videri poſſe turbatorẽ. In quo vt de vtriuſq; noſtrum fide ſine errore iudicetur, atque intelligatur dum hic in Platonem& Ariſtotelem, modeſtior quam antea videri vult, qua religione addi- derit(peruerſe intellectũ) nec nũc abſolutè dixerit, videri turbatorẽ, ſed tantum videri poſſe: oro atquę obſecro, vt æquus lector conſide- ret quæ ab illo ſcripta ſunt in Animaduerſionibus lib. 9. pag. 46. Diſ- putationis etià noſtræ Fol.. pa. 2. notaueram hunc Dialecticarũ ln- ſtitutionũ lib. 3. exercitationis Dialecticæ duas partes feciſſe, eaſque inter ſe cõtrarias: vnã in geneſi, alteram in analyſi. Quem locum ſcio
extare editionis ſeptimæ pa. 280. quæ fraterculi commentariis illu-
ſtrata: atque exiſtimabã poſt tam multos annos, quibus diutius à ve-
1 ö“
„ iirzte quam K roralo Il
ArHtfo.9„p
eatumqle ab
ai ucori⸗ ares üt malantlocu jioitrex p CQud enli gule nrlhusi Nitantum luioauicnpide reopobatifi lelnärce litcegnizantec guü duchi acce veriwelkéadmo cgisam tuam Deaatknctice omrino diffetäte ie eäisom e Shded clümgenc d ſbirisqa n aullü am gomivati vaccpilſenie uttuar Aniana Kewelcuille. ſam diſenna: derpli fol, 0. ran Dülechic 3 lotlüarii na ie rinologit autabinegriste deaimui b lacatn ke en no relpon nun hnads an Elt kalug
Aniichl am,

1r 4b iä gend 1 eciemaa DOCTRINAM PLAT. 134 adtotg— ilcgurinst ritate, quam VIyſſes à patria aberrauir, hominis furorem efferbuiſſe, veihodi um—& pro rato in eius doctrina haberi poſſe, quod in eæ editione placuiſ- Quisgenilet dhulne ſet. Hic fo. 9. pa.⁊. negat iam vllum eſſe librum terrium Inſtitutionum rione de Arines earum quæ ab annis quinque ſunt editæ, In quo profecto, Theſſale, ſi endæ, Fa ☚ Hed cuni quid pudoris adhuc habuiſſes, errorom meur. ſi modo error eſt, diſſi. Opini ontinetii mulalles: præſertim cum de exercitationis diſtinctione, in cuius con- firmationé locum eum citauerã, mihi tecum conueniret: Et eandẽ o- pinionẽ à te expreſſam meminiſſes lib. 20. Animaduerſionum poſtre- marũ. Quid enim? An à nobis poſtulas vt per diſpoſitos homines, ſin- gulis menſibus inquiramus, quæ librorũ tuorum editiones nouæ ſint? Non eſt tantum à rebus noſtris, quantumuis leuibus, otij, vt iſta löge leuiora tã cupide ſectemur. Obſeruauerã fo. o. pa. 1. à Theſſalo ineptè ex eo probari finem mediis natura priorẽ, quòd ſi finis ſit, ſint etiã ea uæ ad finẽé referuntur, non contra. lã Ric fatetur fo. 9. pa. i. rationem àc de finis anteceſſione, non ſaris eſſe idoneã. Sed hac in parte ne ali- ln quid à nobis accepiſſe videatur: ait ſe de ea iãpridem in Logiça quod a Atiſtt Strina qul verius eſſet, admonuiſſe. Sed cedo Theſſale, in qua Logicæ parte? Non m adiun ð ad philcbht cogitas cum tuam Logicã dicis, in quã immenſum mare nos reuoces⸗ te lit coſt um, oleung Deea Elencticæ ſunt Animaduerſiones tuæ, harũque editiones tres care volo a uis reptein omnino differẽtes: primæ liber vnicus, ſecũdæ libri viginti, tertiæ to- tubeſcasſ ilqpodlia tidé, ſedillis omni genere vaniratis lõge locupleriores. Sunt etiã Logi impudo- centia qun ce inſtituriones, atq; in iis modo liber vnicus, modo tres, modo duo, Zicut exe putaioma- rurſumque nouiſſimè vnicus. In hac tanta varierate logicorũ ſcripto- zſcriptis attentiuis ru, vbi vis quæramus locũ eum in quo hunc errorẽ agnouiſti? Wan- cro, leuitatum nomi quatn nullu prorſus èſſe exiſtimosnec dubito quin ſi aliquis extitiſſer, JAtone com eum nominatim fueris expreſſurus: ne hacin parte vllũ vulnus à no- . a duciji bis accepiſſe videreris. Vtq; id certò credã, facit quod video in poſtre-
ethod u ma tuarũ Animaduerſionũ editione lib. 9. fo. 49. eundem errorẽ tibi V nſedehh adhuc placuiſſe. Tu cũ voles, facies vt huius noſtræ admonitionis fru
· 41 † 2 ₰ dauoe 1 1 e1 4ul ame e 4 one cl 11 2
de anin Autüageten, Chelluz; Heinde qurti aneinran comparuia m ad hau a fulius exi Vomment s deſcipim „K ined togrntilbba nidus tie Dulecdichl m. Vtin, Huctomüd aque caß= abeamush
m quem via, quar pellati ve
4 nili decepti. Fol. 10. pa. z. locũ alium fideliter citaueram ex lib. 2. Inſtitu- atorẽ. Iu q l 1 Untionum Dialecticarùm, in quo huic placet vt in Grammatica explicã- telligatutt athiem da, à totius artis natura ad quatuòr huius proximas partes. Orthogra-
5 9
aea videri quurig Pphiam, Etimologiàam, Syntaxim, Proſodiama inde ad extremas parti- cabſolutè ir iitmn eulas ab integtis rebus progrediamur. Exeoque concludebam in A- — oblecroſt Auuste 1 nalyſi etiam huic placere deſcõſum à toto integro ad partes vltimas. maduerſiq B ibas Me fol. eodem, de eiuſinodi deſcenſu, in quo maximè premebatur, ni- 2. notauerst Hc 3 1 hil omnino reſpondet anegat tamen ſe in editionibus quæ ſunt ſecu- aledt cr d=les 4 tæ; has omnes Grämaticæ pastes retinuiſſe. Mos iſte profecto ſophi- 4* inadh e 3 ſtatum eſt, itain omni diſputatipns momenta rationum eludere Vr en kare 2umnae, cum victi lint, tamen vicifſe valintvideri- Cũ verò cam Analy fin qua
9.. usc X 1 waisml= Äiu
1

8 ACINOI INSTITVTIO AP artes inuentas Galenus prædicat hic ſophiſticè exagitaſſet, tota pag.). lib. o. Animaduerſionum, quaſi ille loquutus eſſet de deſcenſu àge. neralibus ad ſpecialia: atque illius ſinthelim eodem artificio eſſet in. terpretatus, collectionem ſingulorum in ſpecialem notionem, ſpecia- lium in generalem. ex iiſque, contra eiuſdem Galeni doctrinam colle- giſſet, artes non eſſe inuentas per Analyſim:ſed per hanc potius expli- candas, nec eſſe docendas per lintheſim, ſed potius per hanc obſeruã. das& notandas: Ego contra, iis nominibus diſtinctis docueram. fol. 13. diſputationis meæ, Analy ſim(quod nemo doctus vnquam nega- uit) eo loco apud Galenum ſignificare deſcenſum à fine, quo ad artiũ inneſtigationem primi earum auctores ſunt excitati,& ſintheſim al. cenlum àprimis medicinæ elementis ad id quod in eadem eſt ſum- mum. Hic quid reſpondet: De re omnino nihil. fol. 1z. pag. z. ſigniſica ſe omnem diſtinctionem odiſſe. Vocat cornutum elenchum, ſicutan- tea cornutum ſophiſma, arque prędicat ſe Galeno tantas laudes attti. buiſſe, quantę ſummo alioqui philoſopho doctiſſimo& eloqueniil- ſimo attribui poſſe videbãtur. Sic olim Gracchus verbis ærarium de- fendebat, facto publicam dilapidabat pecuniam. Alio loco cum idem eſſet mentitus, Galenum initio artis paruæ, arroganter prædicateſea- nalyticæ methodi inuentorem& auctorem. Fol. 18. pag. 1. Hunc ni fallor, iſta calumnia omnino liberaui: perfecique vt re vera hac in pa- te Theſſalus nihil omnino habeat in quo poſſit reſiſtere. Quid igitun victum ne ſe fatebitur?Imo verò vicit, os impudens: etiam ſi de rem hil omnino reſpondeat. Sic enim ſcribit Fol. 1. pag. 2. Ad evtremu er cuſare iterum vis Galenum vel potius in mentienda Galeni excuſatione, P. Is mum accuſare. Sed iam antea lectores admonui vt loces conferant, nuncque itt rum moneo, vt hoc tuum mendacium ex re ipſa deprehendant. Quide non ve rum eſt hoc à te ad verbum ſcriptum eſſe Fol. 6⁷. lib. 7. poſtremarum Animaduerſionum? Galenus gloriatur illius analyticæ methodi ſe ꝓrimam muentorem atque auttorem eſſe. in quo Galeni non ſolum modeſtiã, ſed mem- riam, valde requiro. Qui antea Platonem totius à0drmopics de᷑ ua&*ods ſcriptan & au torem Phædro& Philebo produxerit& appellarit,& in medicæar tis conſtitutione, ueterum phileſqplhorum documentum eſſe dixerit. Non ſentis verum eſſe quod tibi reſpondi, Galenum non prædicare ſe inuentorẽ
methodi analyticæ, ſed hoc tanrum dicere, ſe eam quam à veteribus acceperat, primum ad artis medicæ conſtitutionem accommodaſſe, & in huius origine explicanda vſurpaſſe? Atqui tu huius diſputationis iudices medicos expetis! Quos verò de illis fore arbitraris qui non in⸗
telligant quàm inſignis ſit prior tua impoſtura? quàm frigida poſte- rior reſponſio? Tantùmne virium habere credis tuam ſuadæ medu- lam, vt ea ſperes poſſe te non modo apud imperitam multitudinem,
elipud etuc rabaden tonurtuatu hacalemia! Füruione, ſi orium ex eo woduminter: ln quckäftigie tum difenſio: fuunzlsome lonibbsdialect porud tuorun tere ellalam dengueindoct dlnunatpot rercquthoc l pbilemunphe lagg.-)) ulinnm.niße t unvituperan das MAoſc wa Taudisverd jelyiailii Unnnml, Tiristvistan tiritio perte undinnouis, ia tepetuer tijagamétun

ophilti a2 5 di Flallam Kuagun= ler e am.. nehg, em ariäd ummm d96. em notions zcialden eni doctinn yſimt= etkch chic, ſed=—n per hanei Sminidus ncdtis docun aaod net ocs vnqu cate delch nà gae,gu totes ſun=itai, Kli ntis ad id ra d in eaden mnino nit ol. a.pagat ſocat corſ melencäun edicat ſett dotantasbat lloſopho illimo Kea olim Gr= us vetbuꝛn nbat pecu= Alio locon tis patuxi 5 prn auctoret! I. 18. pag taui: perf Ieytteteu rinquoß reliſere, vicit, os it Jens: clunn ſctibit Eo pag bi in menkte— alenn exah Aadmenul 1¹ eanferann mex reiy* muaudl ptom elle 1. 1lid.7 „riatur ilius n leni 1 um mo 3 . e iw onem tetius: chias da 9 zeLur produvent ⁵ jum rum Luns i nicfe tædicuti Galenumf! 3 m dicer*½△ am qua . 1 Onle 1 edicr 3 tu baiud vfutp: 1— atbirant s verò de! uamt or wua imp h g iot iu b 4— iis tuam’, . 2. 1 arium he(ra tit nl modo ¹bc
—
guo G4
—
DocCTRINAMPLAT. 136 ſed apud eruditos, in quæſtione præſertim philoſophica, nigra dealba- re& alba denigrare? Nec verò minus ridiculum eſt quod de hac edi- tionum tuarum varietate cauſari ſoles: quodque præter priuilegium
ab academia noua in rem tuam, ſicut fingis, irrogatum, in hac ipla di-
ſputatione, ſingulari vel potius incredibili ſophiſtarum fuco, magnã gloriam ex eo captas quod de annuis ingenij tui fœtibus, iſque ad- modum inter ſe diſſimilibus, atque adeo contrariis, ſepe obiecimus. In quo tã frigida eſt, mihi crede T heſſale, apud doctos nugarum tua- rum defenſio: vt dubitare non debeas quin omnibus, qui iſta legent, futurus ſis omnino ridiculus. Nos quidem antea ſepe in Animaduer- ſionibus dialecticis, atque in hac diſputatione nonnunquam, in ſcri- ptorum tuorum comparatione, dedimus operam vt omnes intellige- rent, Theſſalum in antiquitatem omnium eſſe arrogantiſſimum, eun- démque in doctrina ſua omnium qui vnquam ſcripſerunt, inconſtan- tiſſimum: vt pote qui ſingulis annis mutat quadrata rotundis, De eo vero quid hoc loco reſpondes? Audite obſecro vos, viri boni, Archiſo- phiſtæ triumphum verè ſophiſticum. Tu iampridem calumnia neſctio qua (au fol. 9. pag. 2.propoſueras decem, aut neſcio quot editiones lagicorum P. Ra- mmi librorum. Poſtea animaduertiſti eum abs te laudatum eſſe, eodem argumen- to, quo vituperare cogitabas. Quid ita? An ſeueriſſimum cẽſorem antiqui- tatis, in ſuis ſcriptis omnium inconſtantiſſimum docere, hominem laudare eſt? Ego profecto genus hoc laudis tibi tuiſque non inuideo. Laudis verò rationem ex eodem audiamus. Nam ſi tot annos, ait, tam ſe- pe logica illa in hac vna vrbe edita eſt: tot millia ſunt diſcipulori P. Kami, quot librorum millia iam inde empta fuerunt. Pape! Quid hoc eſt, ſi non eſt, de libris tuis tam inconſtanter editis, ſophiſticè reſpondere: Quaſi id ego tibi vitio verterim quod ſepe logica tua in hac vrbe ſint edita: non quod in nouis illorum editionibus, ſępius noua feceris omnia, repu- diata repetiueris, repetitaque rurſum repudiaueris. Deinde cuius ar- tificij argumẽtum hoc eſt, Theſlale, colligere te habere diſcipulorum decem millia: quia librorum tuorum totidem exemplaria fortaſſe in hac vrbe ſunt edita: De hac ſumma, ſi placet, detrahe primum eos qui- bus tu illos hoſtiatim obtruſiſti: Deinde doctrinæ Peripateticæ ſtu- dioſos, qui non ex illis aliquid diſcere, ſed furorem tuum in Ariſtot. cognoſcere voluerunt: Poſtremo omnes qui eoſdem, vt ait P. Gallan- dius, non ad fructum aliquem capiendum, ſed veluti vernaculos Pan tagtuelis libros ad luſum& animi oblectationem lectitãt. Tum qui- cunque erunt reliquiſ qui ſanè erunt perpauci) eos fortaſſe merito nu Vataü tuarum diſcipulos, vel potius nogiuendulos tuos appellabis.
Recriminaris quoque fortiter, atque eandem inconſtantiam mihi obiicis. Tu ais, cum interrogareris de neſcio quibus ineptiis abs te recotis, cur

*&
85) ALCINOI INSTITVTIO AD
primas tuau cogitationes veteveres, Jui id in P. Ramo tam coutu melioſè reprehs᷑
deras, quid aca demice nouitiole, quid tum reſpondißi? Potuiſſem Theſſale, ſi mihi notum fuiſſet tuum artificium, tecum reſpondere, me ad id coa-
ctum diſcipulorum meorum frequẽtia Sed hoc per me tibi erit pro- prium: nec enim vnquam inuidebo. Verum ſcire vis quid reſponde- rem, ſi tu fortaſſe ita mecum ageres? Dicerem me nihil meorum vn- quam magnopere admiratum, ideòque minime eo commoueri quod meas vigilias, ineptias appellas: cum ipſe Ariſt. ex cuius fontibus no- ſtros riunlos deriuare conamur, tibi in omnibus philoſophiæ parti. bus perpetuo ineptire videatur. Adderem etiam, tuorum ſcripto- rum& noſtrorum, in eo de quo nunc agitur, conditionem eſſe val- de difmilem. Horum enim ea eſt in antiquitatem modeſtia, quæ veniam fortaſſe mereri poffit„ſi quid dictum ſit oſcitanter, in quo immurando poſtca laborandum. Tua, tantam præ ſe ferunt arro- gantiam täntam in audendo contra omnem antiquitatem, aui. mi tni ſecuritatem, vt in hac nulli delicto venia dari poffit:&
quæ in aliis eſſent leuiffima, ea in tanta procacitate& intemperan.
tia merito iudicentur grauiſſima. Quanquam neque iſtud mihi adde-
fen Gonem eſt ſatis. At hoc verè videor eſſe dicturus, noſtra ſcriptade
arte diſſerendi& de ipſa natura, ita eſſe aliquoties edita, vt in adden-
do detrahendôque, ſempet conatus ſim efficere quo poſteriores cogY tationes prioribus eſſent meliores: interea tamen cauerem ne vlla len tentiarum contrarieras appareret. In tuis verò plerumque poſteriot prioribus ſunt deteriora:& in ſententiis tanta repugnantia, quantam vix vnquam quiſquam, in vllo ſcriptore notauit. Adeo vt ad euerten- dam Theſſali doctrinam, non alio auctore quam Theſſalo opus eſt videatur. Sed de iis ſatis, nunc ad ea pergamus quæ in tua expoſixio-
ne ſequuntur.
METHODVS OVO MODO 4D5 iudicium ſe habeat, qualis ſit in Potëtis& Ora- 3 toribus, quoque modo facilis& dificilis. 4 P. III I.
„do ſe habeat ad iudicium,& qualis ſit in Poẽtis& Oratoribus. In quo tuo more, victus triumphum canis:& cum hac etiam in patte? nobis notatam ſentias tuam inconſtantiam, de hac nihil dicis: quoniã nihilomnino habes quo illam poſſis excuſare. Nec dubito quin iam
“ 3 cogites
ſ Ocus eſt alter expoſitionis tuæ fol. 11. pag. 1. de methodo quomo-
8
cepils 9u 21 maum freq
pulb meni nus ione m dicrun lnl herim luog all ommenn qpe lui in di pden appoluil innsyolteem heitcöantia itiitonec ſen uniſuduatu am lmu nl liüuinimue ten elerzine cuum lotitutie nedoloc conſ mu hannis eſt mncuo Dia 1 oßlcd Aded an. Rascx-
dislid. Am
. uihuuns 1 ulun anyl djlitbiuruna inwinconſta maimam may n, tagicee allcrihi. Cuod dus mdoltri ſenpeis nig mey. dun tnpliem el 3 Aulunobleruati

sSrI 0 b 1 in DP.54 m enꝛumaiſn 2 nnd otuiſtem ie
n, tecum= ondete maa lein Se: permetha 0. Veruſta te vis quitt
es! Dicd mn me nillua
oque miſt— eo commor zm iple A= ex cuios tom tidiin 0ff uns philolo
Addere= am, tuotan nuncꝛgite Hnditionem eſt in at— tatem moch quid dic rniit oſciana Tua, r more lem ontra on*e amiqpita nulli deli— renia daihi n tanta= citate Lin Quanqus aqveiſtudui deor elle*= irus, poltat ta eſſe alt x ies editun os ſim efft quopolte einterea 2.1n caleteme In tuis V= erumqhej ntentiis ta=„pugmaunn iiptote no Aüna 1io aoctori l m Thebin ad ea pergi☚ qux intu
odo facils— üuu „. 111—
.1 V emeihh tuæ folil. e KOa d ualis ſtſ Ime X quallsn e äac eun
anis: R& vailco um canl dil tuntan Wre Di — exca Necdud 01 5 enn po
DOCTRINAM PLAT. 138 cogites quam frigidum fuerit quod antea reſpondiſti, diſcipulorum tuorum frequentiam te ad illam adegiſſe. Quæ duo conſideremus
paulé attentius. Obſeruaueram diſputationis meæ fol. 12. te in com- paratione methodi cum iudicio, fluctuantem, olim in prima Diale-
cticarum Inſtitutionum editione, methodum iudicio fubieciſſe, vt ſpeciem ſuo generi: Deinde in altera editione, quam ſæpe dixi frater- culi commentariis fuiſſe exornaram, candem à iudicio ſeparauiſſe, at- que huic in diuiſione diſpoſitionis tanquam generis vnius, ex altera Parte oppoſuiſſe: idque mirari me dixeram, quod primæ tuæ cogita- tiones poſtremis longè meliores eſſe viderentur. Tu quid reſpondes: De incõſtantia, vt dixi, omnino nihil. Quod verò mirari me ſcripſerã, id rides, nec ſentis in quem iſta cudatur faba. Requid non mirarit etiam, inquis, quod natura cerebrum à capite ſeparauerit. Par enim admiratiofuerit:
eum P. Kamus methodum non modo iudicy logici partem, ſed præſtantiſsimam
diuiniſimdmque, partem fecerit. Ergo Theſſale, methodum iudicij par- tem eſſe vis, in eque repudiata repetis? Quoniam in prima Dialecti- carum Inſtiturionum editione, hæc tua fuit ſententia. Verùm quo- modo hoc conſentit cum libro ſecundo editionis alterius, quæ hanc multis annis eſt ſecura,& vt dixi, fraterculi tui commentariis illuſtra- ta? In quo Dialecticæ diſpoſitioni, cui antea inuentionem oppoſue- ras, ſyllogiſmum& methodum ſubiicis: Deinde ſcribis partem eam quæ eſt de ſyllogiſmo, id continere quod propriè iudiciu mnomina- tur. Aut qua tandem ratione ſaluum hoc retinere poteris, quod ſcri- bis lib. 1. Animaduerſionum editionis ſecun dæ. Diſpoſitio, aus, plenioris ſi- gniſicationus eſt. Von enim tantum iudicium quod Hyllog: ſmo eit) ſed etiam me- wbedum complectitur. ludicium autem& methodus, res Varia ſunt ac diuerſaæ, Vt Inſtitutiones noſtræ declarant. Non licebit per impudentiam tuam, iſtam inconſtantiam admirari, in ea re præſertim quam habes omniũ maximam maximéque meditatamꝰ In loco altero de methodo poëta- rum, tragicæ exclamans, impudentiſſimè tuam impudentiam mihi adſcribis. Quod vt omnes intelligant, nihil amplius poſtulo quàm vt tua cum noſtris ſedulo conferantur. Scripſeram fol. 12. pag. I. hoc in ſcriptis tuis me valdè laudare& cupidiſſime amplecti, quod metho- pum duplicem eſſe velles, vnam doctrinæ exactioris, alteram com- munis prudentiæ per omnia fuſæ,& in diligenti circunſtant iarum o- mnium obſeruatione ſitæ. Quam tamen fateris artis nonnihil ha- bere, in qua à priore longo interuallo ſuperetur. Hæc mihi videbar fideliſſime deſcripſiſſe ex lib. z. tuarum Inſtitutionum. Nec dubito quin ita ſint iudicaturi, qui volent hæc inter ſe comparare. Tu verò quid contra afferas, eadem pag. audiamus. Quale, ai tuum commenti eſt, qusd P. Kamus in oratoribus& poetis methodum artificisſam deeſſe fatetura N

139 ALCINOI INSTITVTIO AD
Etenim exem pla artificioſæ methodi de Poetis oratoribus deprompta,& ad eins illuſtrationem in logicu P. Kxrmo adhibita. facile hanc inſignem impu- dentiam produnt& rejellunt. Dij te eradicent, impoſtor. Dixi artis nõ- nihil habere, ſed in qua à priore, quæ propria philoſophorum, longo interuallo ſuperetur. Quæ ipliſſima tua vetba ſunt lib. 2. tuarum In- ſtitutionum. Methodus, au, eſt multorum& Variorum argumentorum diſpo- ſitio. Ea duplex eſt, altera doctrinæ, altera prudentiæ non quod vtraquæ bru- dentiæ nõ ſit: ſed quod altera doctrinæ e artis nihil fere habeatꝛ ſed ex homini-. bus naturali iudicio prudentidque pendeat. Vtinam verò hoc loco non ca⸗ lumniari, ſed docere voluiſſes, quod noſtra diſputatio poſtulabar, cur cum exactiſſimam methodi pattem in Poëtis& Oratoribus deeſſe fatearis, ſicut certè deeſt, tamen vſum artis diſſerendi omanino ad il. los reuocare ſoleas, non in grauioribus philoſophis quærere. Quod autem eadem pag. ex Platone& Ariſt. contendis, repugnantc me, at⸗ tem methodi non eſſe difficilẽ: de illa vere videor eſſe dicturus quod Ariſtor. de veritate lib. I. minore Metaph. cognitionem eius partim eſſe difficilẽ, partim facilem: idque hinc intelligi poſſe, quòd nec pto dignitate quiſquam eam adipiſci poteſt. Nec omnes ab eadem aber- rant, ſed vnuſquiſque, aliquid de methodo dicit, ſinguli autem nihil aut parum in ea conſequuntur. Verum ex omnibus in vnum colledis magnum quiddam fortaſſe exiſtit. Itaque vt eo ipſo vtar, quodille eo- dem loco ſcribit, in hac quæſtione facilè eſt quaſi portam tangerc. Quod autem de ſingulis ad hoc pertinentibus perfecta cognitio ha. beri non poteſt, id eius difficultatem arguit. Et certè cum Ariſto. tibi rem totam vno verbo cõplexus videtur, quo vt ais, dixit natura prius debere precedere, quanquam id ad confirmãdam vnicam methodum Analyticam àte conſictum ſit: quid tamen eſt aliud quàm portam tã. gere? An eo ipſo arbitraris definita omnia quæ de hac veteribꝰ quæſſi- ta ſunt,& à nobis hoc tempore diſputata? Nec verò ad iſtam diffical- tatem confirmandam, quam ſpeciales de methodo quæſtiones conti- nent; aliis vtar iudicibus quam iis ipſis qui hæc noſtra legentes fate- buntur, opinor, ſe nonnihil difficultatis in eorum explicatione ſenti- re: nec alio teſte quam Theſſalo, qui ab annis viginti,& plus co, in iſta diſputatione exercitatus, adhuc in porta hæret. Ideoque cum ante mẽ ſes duos ſuperba inſcriprione, DIALECTICE, Idæam tandem aliquando daturum ſe eſſet profeſſus, interea noſtra diſputatione cõ- motus, quia in methodo, nobiliſſima iudicij
parte, non ſatis ſibi con- ſtat: ipſe iam quaſi ſuo iudicio orbatus, ſolam inuentionem edidit,&
—
in hac quam eſſet perturbatus, eo omnibus indicauit quòd in publica & regia, ſi diis placet, huius explicatione, nullam paginam ſine mulk- tis lituris adhuc Potuit præterire. Dixeram eiuſdem fol. pag.z. Plato⸗
ſiynin
renl 1 Tima e um tebu iikbgico, ilttm quogt metlodi pn ſricumydeg a ſlgil Hotelenper lerurhu g iiren mils danttn tem busalquic elle lutancnemi nettöcowmur aclmlinegr deichonvinoc
ſun wololum ſcdoteſtimon Au habet ririu 1d.) Arimadds far etin muna
In riorbus ℳo ntu. Won dg.Ad danf up'yrio balem man Njam gxin du elrirs Anai
ſ pine ſamens
d danea in illi
m xadtic’ Ana tia Dartiom or drgelt prim ünibsalis ſ ncn iciſtiraut de oſt lm vere tum utionem t oc ciniple Ar tantom becd mmima dallogie adl

riry
b Ab oetu C aibus 72 U bita 2 hauan
tadicent oſtot, Dun
E propri— lologhonn
1
at lid. um n v.— angemenn
apmden n zuul dng
T untu nih habeur fdt
tcat. Ytint 2 hocloc
d noſtrao— atio doltu
min docſ: Oraotb elum artiz rendi omm rridus ph lhis quxter Ariſt. cont wrepugnans illa vere d telle dictun Metaph. I ätionemen ge hinc int Kipolle qudt boteſt. N,— mes deake methodo lngulian rum ex or= usin vnun taque vt— l vtat,qu de facilè et= tlipottam pertinenti— erfeltacn tem arguit stte cunt idetur, qu— b, dritm
ad confrat Avnicmmm/
d quamar auidtament u guimg utaomoi=: hacierm dilpe
ales de mi o quelir
—
— ipſis quiſ doſtta be cultatis in nerniei ati Kplu
4— 1— aiab annt „qui ab 4 cin pouahæ. eohe DiALEGE Hn fellus intert n 3 ra 7 18— 1 1* lima adici e,o cbatus⸗loli- 3 co omnibus 5 plicatione,I. Dixelam.
le.
dutata N—„Sd adikm
POCTRINAM PILAT. 140 nem in Timæo primam methodi diſtributionem feciſſe in duas par- tes, cum rebus quæ tractantur quandam cognationem habétes,& A- riſt. in logico organo eandem partitionem eſſe ſecutum. Theſlalus e- iuſdem quoque fol. pag. 2. negat illis locis quos indicauimus, eos de methodis quicquam cogitaſſe, ſed de ratione probabilium& neceſ- ſariorum, déque generibus argumentorum,& diſpoſitione partium vnius ſyllogiſmi. Hæc enim eius verba ſunt. De Ariſt. primum dicam. Hunc ſemper exiſtimaui,(quod hoc loco aperte ſcripſi) Analyticis po ſterioribus& libro octauo Top. non ſolum tradere voluiſſe colloca- tionem vnius argumencti cum partibus quæſtionis vnius: ſed multorũ ad eandem rem pertinentium, in certos gradus diſtinctionem, in qui- bus aliquid eſſet primum, alind vltimum, reliqua interiecta: Arque hunc ordinem in cauſisneceſſariis expoſuiſſe Poſt. Analyticis, in argu mentis communibus& probabilibus tantum, libris octo Top. Vtrũ- que ſi mihi negas, ſicut certè negas, animaduerto te ſtudio reprehen- dendi omnino excæcatum. Si quidem de Analyticis id cõfirmare poſ ſum, non ſolum Ariſtortelis auctoritate& omnium eius interpretũ, ſed tuo teſtimonio. Quod, quia ad coercendam tuam impudentiam plus habet virium quam ſuperiora, nunc tantum perſequar. Prima pa.
lib. 9. Animaduerſionum poſtremarum, ita ſcribis. Analytica prima pars eſt in enunciatione, de qua in interpretatione, ſecunda in ſyllogiſmo, de qua in prioribus Analyticu, tertia eſt in methhodo, de qua in his poſterioribus Ana- lyticir. Quod ſi tibi non eſt ſatis, audiamus ea quæ ſequuntur eadem pag. Ad confuſionem tollendam, ais, methodus artiffcioſa quæritur, de qua in Porphyrioc Cathegoriis divimus quæ vενεμντνε generalißima primo, iri uXa ubalterna, medio aixde u ſpecial: bima, poſtremo loco diſponat. Cuius ſi qua in organo logico doctrina eſt, ea certè eſi in Analyticus poſt. pag. 3. Scribis te videre poſterisris Analy ſeo⸗ libris faciendarum artium leges( licet obſcuriſbime& co- fuſiſsime)jtamen comprehen ſas eſſe. An non hoc eſt exactiſſimam metho- di partem in illis agnoſcere? Ego vero eadem pagina diſputationis meæ addidi, Analyticam artem non ſolum docere quis in ſingulis ar- tibus partium ordo ſit, ſed in ipſa artium omniũ Encyclopedia, quid debeat eſſe primum, quid poſtremum, quid interiectum: quæque de ipſis artibus aliis inferiores ſint, quæ ſuperiores. Quod adhuc fortaſ- ſe non vidiſti: aut certè in præceptis methodi omnino negligere non debuiſti, lam verò libro octauo top. nõ exiſtimas opinor argumẽto- rum inuẽtionem tradi, ſed diſpoſitionem interrogandique ordinem. Hoc enim ipſe Ariſtot. initio eius libri apertiſſimè profitetur. In quo ſi vnius tantum ſyllogiſſimi collocationem explicari credis, id pro- fecto confirmas quod à nobis ſæpe dictum eſt, te in diſtinctone or- gani logici, nihil prorſus videre. Quid enim apertius 4. quam Ari-
1—

“
1491 ALCINOI INSTITVTIO AD ſtotelem in eo docere voluiſſe, cum in perpetuitate diſputationis„ad eandem rem vel etiam ad plures, quarum aliæ ex aliis oriantur, vatie propoſitiones nobis ſuppetũt& in iis quædam neceſſariæ aliæ(vr lo- quitur)præter neceſſarias, quo ordine omnes hæ interroganda ſint: quę primæ eſſe debeant, quæ poſtremæ? quomodo nõnullæ exemplis illuſtrandæ, aliæ potius occultandæ? Scio quidem quam oderis in lo- gico organo diſtinctionem neceſſariorum a probabilibus: ſed de ea a- lio loco tecum diſſeretur. Nunc tantum concludam duas illas artes Topicam& Analyticam, apud Ariſt. habere ſuam inuentionem ſingu lorum argumentorum, corundem collocationem cum quæſtionibus ſingulis, ſuamque in perpetuitate doctrinæ vel diſputationis philoſo- phicæ, methodum: cuius pars vna ad ſcientiam, altera ad opinionem referatur. Plato idem quoque ſecutus eſt, ſed paulò aliter elocutus in Timeo, eo loco quem ſuperiore diſputatione indicaui.
DPDE DVPI,ICI NATVR C ORDINSh co de uniuerſalibus, vtrum Analyſis ad confu- ſa, an potius d confuſis progrediatur.
C A P. V.
Go profecto, Theſlale, in eo vim maximam agnoſco fucatæ tuæ Lrloluensscoqiod quo loco mihi videor melius in hac diſputatio- ne contra te philoſophatus, ſiue ſummorum virorum auctoritate, ſiue hac ſublata, ſolius rationis lumine iſta quæſtio terminanda fit: in eo ita exultas, vt ſi res redierit ad homines in philoſophia minus exerci- tatos, de me meaque cauſa actum ſit. Sed, vt quidam ait, ſimplex eſſe debet veritatis oratio, caque hocloco nuda eorum de quibus igitur comparatione ſatis ſe defendet. De inuentione artium ſic diſſerue- ram fol. 13. pag.i. Duo in ea eſſe notanda, vnum quidem quomodo ad rerum inquiſitionẽ excitemur, alterum cum iam ſumus excitati, qua via debeamus inſiſtere. In priore, dixi nos fine ab initio poſito, ad la- borem erigi: deinde gradatim deſcendere per media fini proxima, ad ea quæ ſunt ab illo remotiſſima: in poſteriore, cum ad laborem feren- dum ſumus excitati, tum in rebus colligendis nos contrario ordine in harum obſeruationem incumbere: in illõque priore manifeſtam eſſe Analyſin, per quam artes inuentas Galenus ſcribit, in poſteriore geneſin, quam pag. z. monui ſyntheſin quoque poſſe nominari, ex ea harum vocum diſtinctione quam initio diſputationis poſueram.
E
Lbus pol 1 zalk lterple leile alqgu duauum varian are non pote lli moibusc nurſihinpri vichot,w vict ditamm ade coblid lne Aucamos Vero mamxt: dein ze aeuuyir Rce ſane. Led 1 bnoua co in anedoſtta in oss onſequ dtoin Jgo nev ſun nodoquecc w kaedot. Di cea aäm oRAde J am Joaxy eto poltgu Aturap perg mam aſſumppl- 1 deratquetar ereandem ge ventbadid qoc lerdltapn. 15 conpzran(lam nihe Wm qugad nltar receptic canletuendi arti 4 nehnn kemmpoltionis deltignionem
uliam dhleruatio

ITV T Ad
uperpeſt ie diſgne Uatum ali aliigotne 1 1= jliisotang, us qaxda en ceſlitiazn ineomnc intenom nne intertogna rfqgof, dnöndllea 2 Ncio qutrer quam oden lotum à ,— biliduslel antum cq am quait K.hadere Ur= inuentioha collocatiq= cum quat locttinæ v= zutartiond- ad ſcientisſ= teta adom tus eſt, ſed πσ daliter eien iſputationſn caui.
4⁴
ITVR= OKDI rum An— Jad an
1 Pro— atur. 1
7
1
Awaximt— pnoſcoſu ahi videor!— sin bacdi ummorum mm aoctn zc iſta duxſti= minantn3 48 a mines in ph bbia mis „ſit. Sed, vt ᷑im aie “ adt aun urtiumltt
ri
loco nudast De inuenti
. 10 † 4
ſcendete peſ in poſtetiots 39 us colligend m c 4 ere:iailld tine u s Glledi bit, 4 95 c„ 2no
DPOCGCTRINAM PLATL. Quibus poſitis fol. 14. pag. I. non ſolũ tuis calumniis videor liberaſſè
142
Ariſt. Interpretes, qui Analyſin geneſi priorem fecerũt, ſed etiam ex-
plicaſſe aliquot tua ſophiſmata, ex eo profecta quod illis vocibus, quarum variam& multiplicem ſignificationem eſſe apud veteres ne- gare non poteras, quaſi ſimplicibus vtereris. Tu ſi verum fateri vis, illis omnibus commotus es:& tamen in poſterioribus omnino ob- muteſcis, in prioribus quanquam conſtrictus tenearis, exultas quaſi victor, ne victus videaris. An putas neſcire nos hunc morem eſſe ſo- phiſtarum? Ad extremum das operam, vt neſcio quo verborum artifi- cio, lepido ſanè& venuſto, obſcures ca quæ non poteras explicare. Audiamus verò ſalem qui in te eſt. nahyſis tua, du fol. 1. ag. I. inuenie artes omnes: deinde eas iam inuentas, geneſis inuenit rurſum modo contrario, nec ante incipit tuo iudicio inuenire quam per Analyſin omnia inuenta ſint. Facete ſanè. Sed qua fide iſta omnia? Cur verba mea detorques, vel pro illis noua comminiſceris? Neminem credo, fore putaſti qui hac in parte noſtra cum tuis ſedulo compararet. Egregiam ſanè laudem in eo es conſequutus Theſſale,& triumphum dignum ſophiſtica vi- ctoria. Ego ne verò vſquam dixi artes Analyſi inuentas, geneſi rur- ſum modòôque contrario inueniri? Locum indica: victum me omni- no fatebor. Dixi quidem(nec video cur mihi adhuc dicere non li- ceat) ad artium inueſtigationem homines primum earum fine exci- tatos: deinde ab eodem gradatim Analyticè deſcendiſſe, hancque eſſe eam Analyſin de qua Galenus initio artis paruæ eſt loquutus: eoſdẽ verò poſtquam excitati ſunt, ſingulas artis partes ex illa Analyſi con- ſtitutas, per geneſin obſeruaſſe, ad hancque obſeruationem, inductio- nem aſſumplſiſſe: qua notiones vniuerſæ præceptionéſque, ſunt col- lectæ: atque tandem in perpetuitate doctrinæ omnia ita expoſuiſſe, vt per eandem geneſin, vel ſi mauis, per Galeni ſyntheſin, à primis ele- mentis ad id quod ſummum eſt gradatim aſcenderint. Sic enim Ariſt. ſcripſit cap.1. lib. 1. Metap. vſu& exercitatione artem& ſcientiam comparari, Illamque tum exiſtere cum ex multis experientiæ notio- nibus, vna quę ad vniuerſum genus accommodetur, de rebus ſingulis naſcitur præceptio:& eius Interpretes, in tradendis ſimulque quaſi conſtituendis artibus vel ſcientiis, quarum ſubiectum totum quod- dam eſt integrum, eum ordinem tenendum exiſtimauerunt, quem compoſitionis appellarũt. Ergo mecum dicito, ſi voles, ad artium in- ueſtigationem(quæ poſita eſt in notionum& præceptionum gene- ralium obſeruatione, in vnumque collectione) homines per Analy- ſin à fine deſcendentes, eſſe excitatos: eoſdem verò poſtquam ſic ex- cirati ſunt, per geneſin vel ſintheſin, notiones præceprionéſque gene- rales notaſſe, atque caſdem in vnum collegiſſe& ad lem fin 6, à quo iij

145 ALCINOI INSTITVvTIO Ap Analy ſis antea inceperat, gradatim retuliſſe. Aur ſt id nobis non con- cedis, contrariæ opinionis tuæ rationem aliquam adfer: neque tàtum ardori tuo hac in parte indulgeas, vt quaſi cum tua vmbra pugnes, li- cere ctedas verba noſtra malitioſè detorquere adtuam calumniam. Cur verè non potero duo hæc in artibus notare, quotum in mori. bus manifeſta diſtinctio? An non eſt aliud deliberando à fine adme- dia deſcendere: aliud agẽdo à mediis ad finem aſcendere: Ecce autem eadem pagina mendacium nouo mendacio locupletas, dum hoc mo- do mecum agis. Tu hanc methodum(ait) de qua 115: diſſerendum ſtatueru, etiam ſubiicis inuẽtioni,& vltimam logicæ diſpoſitionis partem, facis primam inuentionus partem. Imo duobus verbis duplex mendaciam comple- cteris. Quoniam Analyſis per quam dixi homines ad artium inueſti⸗ gationem excitari, ea non eſt de qua mihi contra te hoc tempore dif putatio: neque ea à me vſquam inuentioni, quæ partem priorem dia- lecticæ continet, eſt ſubiecta: etiamſi inueſtigandarum artium me- thodus eſſe dicatur. Siccine ſemper Analyſeos multiplici ſignifica- tione illudes? nec in ea vllam diſtinctionem admittes? Ego vtramqoe progrediendi rationem in Analy ſi& geneſi, dixi naturalem poſſeap. pellari, ſed tamen ratione diuerſa. Siquidem prior quæ à fine del- cendit ad media, naturæ eſt, inquam, res inſtituentis, aut de rerum procreatione quaſi deliberantis: poſterior eiuſdem iam gignentis.n quo dicam apertius me ſignificare voluiſſe finé natura priorem me- diis,& media natura priora fine. Quod quoniam ſecundum ean- dem naturæ rationem non poterat intelligi, adhibui diſtinctionem meo iudicio neceſfariam. Tu verò qui omnem diſtinctionem ſem- per odiſti, de hac quid ſentis? Quo loco, ais, non enim amplius diſgimu. lare poſſum, mirabile mihi fuit legenti& relegenti, ſomnium illud de duabu Inuentioni, partibus,& de natura deliberante& gignente. Obſtupui& mi- ſerabilem ſophiſticam iſtam, in hoc homine deploraut. Naturæ deliberantis fa- cit, Analyſin à fine ſummo, per media, ad infima naturæ agentis, geneſin con- trariam ab inſimus per media ad finem ſammum. Hai! tamne monſtroſe tibi eſt iſta diſtinctio, vt eius ſolo aſpectu obſtupeſcas? Atqui Ariſt. familiaris eſt,& in eius doctrina omnino neceſſaria, atque à te ipſo vſurpata& ex naturalis rationis lumine profecta. Hæc ſi docuero Theſſale, nonne hac in parte obſtupeſcentem animum tuum compo- ſuero? Atqui mihi videor argumentis prorſus neceſſariis, te ad id cõ- fiteñdum poſſe adigere. Ariſt. ca. z. li.. Polit. ſcribit, ciuitatem eſſè na- tura priorem domo, totůmque omnino prius ſua parte. Quoniam ſi totum ſuſtuleris, non erit, inquit, neque pes neque manus:niſi fortè eom odo quo lapideã manum dicimus. Cauſamq; ſubiicit, quod par- tium ratio earum officio& facultate definita ſit, quę duo illæ ex toro
ciütnaturäc ulstes omi urm. At Cap. anianc ed ſicionem ad Itgnelin& 4 eiedere, vt nunqvödque laleaphili nuCuod mribancle⸗ ontle potelt 3 ſobettum in naſc niatm meria, eneqpit: omnt po, lis om den coxparatum cnapuor mihic Nonulno nonpo tarum iildem, Eigd Aia d NedWpodan, oidicare idibabuiſtem duam iſtam dil culcwociloci lälliple in uis dorinatnaohſt lurun. Alaſen) iult naantur. mimmatuniaten ratu ſaujnu duchn Kanlmanjlma herm inhuiinner Alennia hſ — üel genn 3 (elcenti id no dwentizele dirimus
teclaque
4

0 Ad
wlilſe. riidnndin nem aliq adler en
tquatl cu d b quaft cuſ emduana 1
DOCTRINAM PLAT. 144 capiũt:naturaque ſiue rei cuiuſque perfectio, finis eius eſt. Qupniam qualis res omnis genita atque perfecta, talem dicimus illius eſſe na- turam. At cap. I. lib. eiuſdem, vult domum priorem eſle ciuitate, ſi
G rqa, um cäe. 8 2 p.: artidus, anm eln quis hanc ſpectet vt naſcitur& coaleſcit. Non ſentis hic noſtram di- Ln Quot n..:..— ⸗.„⸗ ſt alug A- 1 nm ſtinctionem adumbratam. Idem apertius lib. 2. phyſ. ait naturam dici n dd AndO XPhu..:; . andoath vr geneſin& vt geneſeos finem: prioréẽque modo in natura materiam zad uneft Pdereske
antecedere, vt id ex quo aliquid gignitur, poſteriore formam, à qua „ vnumquôdque primam perfectionem capit. Sicque etiam capite 7. „ ar de ar 11 1. 1 I...
ler)de za liſereamf lib. 1. Metaphiſ indicat, quod geneſi poſterius eſt idem naturæ ordine
1
eeaeit unemſah eſſé prius. Quod eciam apertius eſt cap. i. li. z. de partibus animalium. dis dupiht endcun Arque in hanc ſententiam, ex lib. i. Phyſic.& lib. 4. metaph. manife- un dirihoſms iadariun ſtum eſſe poteſt, materiam natura priorein eſſe forma, quoniam vt ua mihi cq m ſehoctem ſubiectum in naſcendi ordine illa hanc antecedit:& formam natura uentioni, q ⁸ amempim priorem materia, quia hæc ab illa ſuæ naturæ& eſſentiæ perfectio- iamſi u⸗= darum a nem capit: omnéque quod alteri dat eſſentiam, eo ipſo prius eſſe o- der Analyt— celltiplei 1 portet. In iis omnibus animaduertere potes vnum& idem cum eo- nctionem nes kgom dem comparatum, dici natura prius atque poſterius, facile verò, ſi- i& geneſi muraem cut opinor, mihi concedes ſecundum eundem naturæ modum, d fie- iot quett ri omnino non poſſe. Cum iple fatearis lib. 9. Animaduerſionum tuarum, iiſdem, eadem priora ac poſteriora eſſe nullo modo poſſe. Ergo ad iſta explicanda naturæ diſtinctione aliqua opus eſt. Noſtra verò repudiata, qualem eſſe afferendam arbitraris: Eam profecto hoc loco indicare debuiſti. Placuiſſet fortaſſe, pro illaque debitam gratiã tibi habuifſemus. Sed video quid velis, Ariſtotelem damnabis prius —aniar Auam iſtam diſtinctionem admittas: nec tibi erit religioſum, illum in rd qui omi ltin ut eiuſmodi locis, quos comparauimus, ſibi contrarium fateri. Quid ve- Q00 locs, au— ſi ipſe in tuis ſcriptis, hac naturæ diſtinctione vſus ſis? An etiam in Hlggent be mumm doctrina tua obſtupeſces? Atqui recognoſce hæc ex lib. i. Animaduer- Aelberante G n nle.0 4 ſionum. Alia(ais) docendi, alia naſcendi natura ⸗ſt. Res enim primo rudes& nnedepbrdd mretis inchoata naſcuntur. Deinde verò ſuis vſæ progreſgionibus, paulatim augentur, 2u. 4infma— 243euug tandem maturitatem ſuam quãdam& perfettionem aſſequuntur. Verum alia .„ ſammum k=[lamtes ratio eſt dockoris dectrinam inſtituentis, alia naturæ creſcentis. Doctor enim ille lo aſpectu d☚ eſcas gt conſummatiſsima& peifectißima quæque primo loco adhubet, vniuerſas juip- Ae ul 3ti, ut pe rerum definitiones, deinde genera& partes: ſecus enim doctrina non eſſet, ni- He ſi Aclarioribus, ab ſolutioribus, antiquioribus rebus inſtituatur. Deinde paulo vomun poſt progreſſionem à rudibus& inchoatis, ad perfecta, naturæ naſcẽ- n HMaribt tis appellaſti? Quo loco vides, ſi quid videre potes, te natutæ naſcen- mentis Hloc huin ti vel creſcenti id nominatim attribuere: quod cum nos naturæ gi- 2. 1 li.-Polit.. ern C gnentis eſſe diximus, obſtupeſcis, vt ais. Nunc adde Theſſale, comnino ptit 1 md ereclæque comæ& vox faucibus haſit. uit, neque be 5 ubih Nam idem locus àte extorquebit ordinem alterum, quem naturæ dicimus. 0 1 n caltate de
2 etas, domk
4. Siquide uam, res in* entis, au poſteriore AM müm ir te voluiſſe mturapbat e. Quod 2 um ſcan tat intelligt bui diſtu
nxomnino 405 luwine is 3
bupeſcenteſ
— — —
1r

145 ALCINOI INSTITVTIO AD
quaſi deliberantis eſſe diximus. Etenim vis doctorem doctrinam in- ſtituentẽ,(ſic enim loqueris) cõſummatiſſima& perfectiſſima quæ- que primo loco adhibere. Quod dum faciet, nonne progredietur à na tura prioribus: ſi modo verè hunc ordinem vnicum eſſe vis doctrinæ inſtituendæ? Erunt igitur conſum matiſſima hæc& perfectiſſima, na. tura prima(quoniam ab iis Analyſis tua progredietur) eadèmque cõ- traria illis inchoatis& rdibus, à quibus voluiſti proficiſci eam na-
turam, quam paulò antè creſcentem vel naſcentem appellaſti. Quo igitur naturæ modo illa perfectiſſima, prima eſſe dicentur? Nempe
eo, opinor, qué naturę quaſi deliberãtis eſſe diximus. In quo ſite for. taſſe offendit quod naturam quaſi deliberantem dixi, cogita hocad e. ius prouidentiam pertinere: quam non potes niſi valdè flagitioſè tol lere. Nec verò ſi, qua es pietate, id facere coneris: in ea contrate de- fendenda, rationibus ſuperare poſſum Platonem in Phædone, aut 4. riſt. 2. lib. phyſ. Sed hic tibi danda eſt venia: quoniam iſta Phyſicau⸗- ctas valdè inſolens: nec in iis vlla eſt de tribus tuis capellis. Qmanqui ſine accuratiore Phyſiologiæ cognitione, in qua ſcio te valdè eſſer. dem, ſi voles naturam cum arte, cuius eſt exemplar, ſedulo compar⸗- re, vt in hac non idem primum eſt hominibus de extruendo operect- liberantibus,& in eius extructionem incumbentibus: ſic facitèhac rudi tua Minerua, intelliges naturam ex inſtituto fine, ad rudia intia deſcendere,& eandem ex primis initiis ad inſtitutum finem aſpitare Sed tamẽ ſi ſapis, hanc diſtinctionem ſemper fugies: quoniam eapo- ſita dicere verè nõ poteris, vnicum omnino eſſe ordinem à partibu ad totum,& à fine ad media: Etiam ſi vtérque, à natura prioribus el dicatur. Quod cum à me toto fol. 10. abunde eſſet diſputatum, tum verbum quidem vnum reſponqdiſti, niſi te nunquam poſuiſſe Analy fin partium in totum. In quo tua impudentia, tuo teſtimonio, ſali antea videtur eſſe reuicta. Nec minus frigidè paulo poſt, eo te expe- dire conaris, quod obieceram de progreſſione Analytica, à ſimplici bus ad confuſa compoſitaque. Cum enim eo te vrgerem, quod An⸗ lyſis tua non valdè commendabilis eſſet futura, ſi ad confuſa dedu- ceret: quandoquidem proprium doctrinæ eſt non cõfundere, ſed di- ſtinguere& enodare: tu cum in re nihil omnino haberes quod op-
poneres, tuo more, vno verbo(quo Ariſt. in rem tuam vſum eſſeais, nec tamen locum indicas)id totum eluſiſti. Sed age, hoc quoque cô-
ſideremus attétius. Negas ne Theſſale, àte poſitam Analyſin doctri- næ inſtituendæ, quę progrediatur à ſimplicibus ad confuſa, compoli- taque: Tua verba ſunt fol. 44.lib. 9. poſtremarum tuarum Animad- uerfionum. Negas ne Analyſeos tuæ, quæ deſcenſum habet à gene- ralibus ad ſpecialia, eſſe proprium non ad confuſa, ſed à confuſis ad
enodata
4
—
rocitä ded eletum no⸗ H it Cicero alt cuas di uid Qudigitura rhr Abaly! mezilum tib. nuunero'Hi iſt troelcitares? Nauyg ufi: uiſtintyyreralte ormminointerpt ſckernipoltulo quzcöparation ben waljticä! dconkal ded qikäihacitm Ihcbuteis no 4 ann ſint P. bun ranfuſe ſue erlleent, Ai dis,G m, omihrexpre maduettas:n Jgniſſmum dno conttar Iphy, quemg aen ſime au ſionẽé hanc tam Auinna Gun jgne dſonsdus 8 whpoltea ahn anzagnoleri, en eildcnnocen le pant hie vald itslit has Inpoſura u 4 modi. k¹0 9 nnt dignus ſi opla yt Ati G miun 3 doc dukectiond

TIVA
evim i korenini mmaril& derkeäile um kacig anne rognte
ordinet— cum elkiun maillim M c& etta us tua pä= ietutj ei quidusl= ſtiptoßalt rem velt nem appel Uma, prh ſſe dicem derätis ell Mirs.lua delider, Jdixi cogn mnonpq il valdethn id facere m tis: ineacu ollum Pla n nin Dhedn deſt venia=m niamiſn
deſtde tri auis capeli gnitione, aſcioteſ cuius eſte lab ſedube
thominib= eexttpenbe onem inchr antidus:M uram ex in* io fne,adf
zinitiis ad tutum hnei
onem lemß— gies: Juon cum ownit e oräien nam ſi viet, unatutagfe fol. 10. abu iller diſpun adiſti, nilite wam yyli moud tuo reſtico
gii= ulo jahs nde— n Anlſia 1e
5
ua
bls eeer ſi 3 bun un doctriox ⁵ on dis — mte nibil d& ¹0 b 1 3 auo Afiſt 1 u wram elubſtt— Sens 1 heſſaledt Sunis atur à umf 1m toarg 4.lb 9. poll Alm w
DOCTRINAM PLA T. 146 enodata deducere? Nobis Ariſt. id confirmat cap. 1. lib. i. phy. Et certè generum notiones cum ſpecialibus comparatæ, confuſæ ſunt, atque vt Cicero ait in Top. enodationes indigent, quam accipiunt à formis in quas diuiduntur. Quod etiam Analyſeos fructus à te extorquer. Quid igitur ais? aut quid opponis, quo minus concludam in tua do- Ctrina, Analyſin deducere ad confuſa,& à confuſis ad enodata:& ta- men illam tibi, tibi inquam, vnicam eſſe non modo ſpecie, ſed etiam numero?i iſta nobis plebeis exciderent, quas tragedias in tuo thea- tro excitares? Sed tamen audiamus quid reſpondeas. Neque id tibi ſatis eſtaus pag. I. fol. 10. à ſimplicibus ad confuſa peruerſe interpretaris& ex mali- tioſa interpretatione tua, infinitam calumniandi materiam trahis. At nihil omnino interpretor, Theſſale: vnicum confuſionis vocabulum con- ſiderari poſtulo,& cum Analyſeos fructu huius vim cõparari: in ea- que cõparatione quantum poſſum voce contendo, intollerabilia eſſe hæc, Analyticã methodum eſſe vnicam doctrinæ inſtituendæ,& eam ad confuſa deducere. Imo verò vſque adeo mihi abſurda, vt ne Ariſt. quidẽ iſta affirmanti, fldem ſim habiturus. Quanquã in his quibus ex illo abuteris, noua tua impoſtura ſtatim apparebit. Verba illa(ai) Car- pentari, nòſunt P. Kami, ſed Ariſt. qui perra upονεeiεſcui reſpundet hoc ver bum confuſa, ſiue compoſtta) intelligit ſingularia. Itaque P. Ramus in Ariſt. explicando, Ariſt. more loquutus, pro eodem dixit, ab vniuerſalibus ad ſingu- larija,& a ſimplicibus ad confuſa. Verum Theſſale, cum in Ariſt, non ſo- lum interpretem agas, ſed in eum, etiam in leuiſſimis, tam ſeuerè ani- maduertas: non vidiſti hoc ſiAriſtotelicum eſſet, animaduerſione eſſe digniſſim um? Sed certè Ariſtotelicũ non eſt: Imo Ariſt. ſentẽétiæ om- nino contratium. Locus vero quem peruertis, eſt apud illum ca. i. lib. I. Phy. quemquidem(etiam ſi de methodo quædã præclara cõtineat) tamen ſi me audis, nunquã poſthac attinges. Eſt enim tibi, qui quæ- ſtionẽ hanc tam facilẽ videri vis, ſemper mali ominis. Age, omittam quanta cum ignoratione, Animaduerſionibus tuis in eo notaueris cõ- cluſiones duas contrarias de ratione ordinis, quoque modo de illis à nobis poſtea admonitus, errorem tuum poſtrema editione, aliqua ex parte agnoueris. Vnũ nũc dicam, ſi probare vellem Ariſt. auctorirate contra te, doctrinæ methodũ non debere progredi ad confuſa: ſed à cõfuſis ad enodata: nullum locum occurrere poſſe aptiorem eo, quo ex iſto capite valdè ignoranter vel malitioſè abuteris. In quo cũ mul- tæ partes fint, has ego ordine perſequar, paulo fortaſſe prolixius: ſed impoſtura tua paucioribus verbis detegi non poteſt,& locus eſt eiuſ- modi, vt dignus videatur in quo explicãdo elaboremus. Cum phyſio- logia, vt Atiſt. docet cap. I.lib. i. de cœlo, ſcientia ſit corporum natu- ralium affectionum quæ iis per ſe inſunt,& principiorum ex quibus

147 4LCINOI INSTITVTIO AD illa conſtant: prima parte capitis huius concludit, à corporum natu- ralium affectionmque principiis eſſe progrediendum. Quoniam, vt ait, tum denique nos aliquid cognoſcere putamus, cum primas cauſas primaque principia, vſque ad elementa cognoſcimus. In quo, ſicut ar- bitramur, à natura prioribus proficiſcitur,& tamen eum ordinem ſe- quitur, quem compoſitionis potius quam Analyſeos eſſe volumus. In ſecunda autem, rationem eias habens, quod cap. 1. lib. 1. de Animo& cap. i.lib. I.de partibus Animaliũ, quærit de Platonica diæreſi& ſyn- theſi in Phedro, cõſtituit in eorum quæ propoſita ſant explicatione, à generalibus eſſe incipiendum. In quo eſt tua Analy ſis. Cauſam vero reddit, non, vt ſoles, quòd à natura prioribus ſit progrediẽdum, ad ea que ſunt natura poſteriora: ſed contra, quòd via& ratio quam tenere in ſcientia debemus, ab illuſtrioribus rebus& nobis notioribus, ad eas quæ ſecundũ naturam illuſtriores clarioréſque ſunt, progredi ſo- leat. In quo, cum voles conſiderabis, quomodo in hac Analyſeos par- te tibi cum illo conueniat. Quem in eadem re tibi quoque cõtrarium habes cap. 8. lib. 6. Metaph. Doctrina, inquit, omnes imbuuntur, ſier iis quæ ſecũdum naturam ac per ſe minus nota ſant, ad ea quæ clatio- ra ſunt& illuſtriora ducãtur. In eõque locum hunc improbas, fo. 76 lib. o. Animaduerſionum tuarum: qui tamẽ omnino idem eſt cumi- lo altero de deſcenſu à genere ad ſpeciem, quem ſemper probauiſti: uæ obiter tantum indicanda exiſtimauimus: tu his admonitus ſi vo les, dabis operam vt aliquando opinio tua magis intelligatur. Nunc redeo ad ſupetiora. Quæ plenæ ratiocinarionis propoſitionem con- tinent: cui aſſumptio eiuſmodi ab Ariſt. eſt ſabiecta. Nobis autem, in- quit, primum clara& manifeſta, confuſa magis: poſtea ex iis princi- pia atque elementa, his qui hæc ipſa poſſunt diuidere. Quibus poſitis codem capite ita cõcluditur. Ex quo fit vt ab vniuerſis ad ſingula pro- grediendum eſſe videatur. Quo loco, fateor, confuſa vocat in aſſum- ptione πννέεᷣνμν, in concluſione verò ſingularia εειαμνα. Sed in eo valde erras quod ⸗vy uii ſingularia interpretaris, eadém que eſ- ſe vis compoſita: cũ hęc potius gręcis ſint ovyceiuauæ. Neque minus in co, quod exiſtimas Ariſt. concludere ad-uyxευμνα, id eſt cõfuſa, eſſe progrediendum. Cum ille contra, in ea docendi ratione, quam inſti- tuit, primo loco poni velit 2ουννακκααεεέναι id eſt cõfuſa, quæ poſtea vni- uerſalia interpretatur: in eodẽ vero deſcẽſu, poſtrema eſſe π εακσικκ, id eſt ſingularia. In quo ne poſtea, fortaſſe cum nonnullis interpretibus erres, diſce(quoniam hoc primum tempus diſcendi nactus es) illum ſingularium appellatione ſpecies infimas eſſe complexum: eadem ra- tione qua has quoque in demonſtrandi arte nõnunquam indiuiduas nominat. Nempe quod harum diuiſionem nulla ſcientia perſequa-
—„—
nuu, liaque ilologia ie ims(q crfuſa nobi orum lenlui ſevideatur: coniieat. la gs comttarig: lodeducentis. uni uniaten ſehuam Gi fau eſhim huimue je nata quibus t ibiconcedo. L ſenbcpaute! dieadilod Ati cnilinam teg
DE DI 4
Nſecund AUlerendh, omparation, ntumeſioſc cle nil ad c ti logie, eſe pondkan, gwoc dalbin jucicr wmarne fag mberlonidus noſm hrobati
—„—

IVri AD as conch Aconnn Progte= iam 6 ere puta Lm machen— unpinn Ncognd em us.In quoh citur,& n eum tin quam Anl,— 05 elleuch 28, quod(σ☛α lib.J,3e d uxrit de li nnica dirni Aux propi Ilant eryin Poeſttus lyſs Cult priotidus= ogrediön era, quôd ratio qmn dus rebus ſen bis noiio 65 clariors— ſant, prog „quomod amc Analfſ neadem raſ quoqpecin a,, inquit,ſr ees imdaumn minus not: Itadeaqet zue locum impiodui qui tamẽé q*- vilemele beciem, qâremper pt dimauimun isadmomn inio tua miü ntellignu docinatioc opohllom Aciſt.eſtlahe Nobämm confula. oſteꝛeriſ pla pollunt t rre Lde uoftvtab sadimn Oco, fucot, ☚ ia voam mne vetò fin 15 ngulariaints rr aris eddel
ecis bnt„3= Neßa Iere ad ruykt ie 19 a in ea docen ben wuiMi eſt— aces, o deſcèſupo 1e 1 ortalle cum r alllb⸗ ortalle 2inde
11— mie nhas 4 dleuma fimas elle: Pd afimas Douam tand ame1 di 3 un
PDOCTIRNAM PILAT. 41 tur. Itaque vt rem in pauca contraham, ſic ille ſtatuit: in vniuerſa Phyſiologia à generibus confuſis, tanquam notioribus nobis, ad ſpe- cies imas(quas ſingulates vocat) deſlcendendum. Eſſe verò genera confuſa nobis notiora formis in quas diuiduntur, ex eo colligit: quod totum ſenſui notius ſit. Genus autem vniuerſum totum quiddam eſ- ſe videatur: quippe quod multas ſpecies, quaſi partes, complexu ſuo contineat. lam ſentis opinor, græculæ, quam multa hic ſint tuis nu- gis contraria: quanque frigida fuerit defenſio Analyſeos ad confu- ſa deducentis. De qua polſem illud tuum in te conuertere. O ho- minis vanitatem incredibilem. Quis enim bic ſe contineat. Tene Theſſale, ita eſſe pudoris& omnis humanitatis oblitum, vt ſic palam mentiri audeaui vr famæ& exiſtimationis tuæ nullam rationem habeas An neminem tui diſ= ſimilem hac perlutlurum putaſtis Sed iſtiuſmodi vermiculata emble- mata, quibus tuæ diſputationis philoſophicæ exornari ſolent, lubens tibi concedo. Lectorem tantum rogo, vt ſi volet, de tota controuer- ſia ex hac parte iudicet: modo tua cum noſtris ſedulo comparet: ea- que ad illud Ariſtot. caput, quo vtèrque noſtrum nititur, tanquam ad certiſſimam regulam exigat.
DE DIFTINCTIONE ORGANI Logici apud Ariſt.& eius interpretes. C4. V I.
N ſecunda de tribus cappellis, quæ pertinet ad diſtinctionem artis
difſerendi in inuentionem& iudicium: ſcriptorum tuorum nuda comparatione facilè oſtenderem, te qui aliis doctrinæ incõſtantiam contumelioſè obiicere ſoles, omnium hominum inconſtantiſſimum eſſe, niſi ad eam rem mihi locus alius in commentariis deſcriptio- nis logicæ, eſſet inſtitutus. Nunc tantum priuſquam de eo tibi reſ- pondeam, quod fol. 14. pag.. me mei valdè immemorem fuiſſe ar- bitraris in iudicando de eo, quod in iſta quæſtione Ariſt. interpreti- bus maximè familiare, vnum dicam quod aliquando attigi in Ani- maduerſionibus tuarum Inſtitutionum, nunquam mihi eorum opi- nionem probari potuiſſe, qui Topica& Analytica cum Categoriis & libro de interpretatione, ad vnius artis formam(ſiue eam logicam, ſiue dialecticam nomines) reuocare conatur. Quoniam Analytica à Topicis in ſcriptis atque ſermonibus philoſophorum, præceptis& vſu, ex Ariſtotelis mente non minus ſunt diſtincta: quàm in ratio- ne loquendi atque dicendi, Rhetorica à Grammatica. Vt enim in hac, orationis forma inſtruitur minus elaborata,& quaſi ſua ſponte
Z ij

179 ALCINOI INSTITVvTIO AD
fuſa, in illa ornatior& ſæpe verſa atque mutata: ſic Ars Topica apud Ariſt. ſimpliciorem rationis vſum explicat, Analytica exactiorem. Etiam ſi his quædam ſint inter ſe communia, eaque ab illo Arti Ana- lyticæ potius quam Topicæ, propter iſtius dignitatem, adiuncta. In
quibus diſtinguendis, ſi cum veteribus nomine Organi vti vis, lice-
bit per me Topicam artem& Analyticam ad organum rationis re- uocare: ſicut Grammaticam& Khetoricam ad organum orationis. Quia vt hæ duæ orationem ſuis præceptis inſtruunt: ſic illæ ratio- nem. Sed ita tamen vt memineris non minus eſſe ſtultum vnam qua- ſi vnius artis definitionem, Topicæ& Analyticæ communem apud Ariſt. requirere: quam apud te, Grammaticam& Rheroricam vnara- tione velle includere. Atque hoc ipſum vnum eſt in quo ab interpre- tibus conſtanter diſſentio,& quod ſoleo dicere te adhuc in Ariſt. vi- dere non potuiſſe. In illo verò ſi quid habes in quo me mei immemo- rem probare poſſis, mihi cum voles indicabis: pro eo gratiam habe- bo. Sed ſi hoc multis locis ſcripſi, etiam contra te: ſi ab annis quinde- cim& plus eo, idem conſtanter docui(ſicut mihi permulti cõtra tuas
calumnias, fideles teſtes eſſe poſſunt) quid tu homo omnium incon-
ſtantiſſimè, hac in parte conſtantiam meam deſideras At paulòa
(au) quatuor totis paginis errorem, interpretum Ariſtotelicorum, de methus
logici ergani tam confuſi, acerrime& in P. Ramum contum elioſiſsimè defen- debas: quem nunc re ipſa caactus condemnaſti. Nunquam, credo, delines calumniari. Ego pro interpretibus antea diſpuraui Analyſin à geneſE, in methodo eſſe diſtinctam, atque contra tua ſophiſmata efficere co- natus ſum, rectè illos Analy ſin, geneſi priorem eſſe voluiſſe:& cer-
tè perfeci, vt iam ad illa omnia obmuteſcas. Nunc verò fol. 15. pag.
I. ſcribo mihi nentiquam probari diſtinctionem logici organi quam illi ad Analyſin& Geneſin accommodant: quoniam in hac conti- nuatum vnum opus eſſe volunt, quod ego non probo:& ratiocina- tionem expoſitam prioribus Analyticis atque diſtributam in Apodi- cticam, Dialecticam& Sophiſticam, aiunt poſtea ſuo ordine expli- cari in poſterioribus Analyticis, Topicis& Elenchis, quod meo iudi- cio Ariſtoteles non eſt ſequutus. An hæc cuiquam videri poſſunt diſſentire„Analyſin& geneſin in methodi diſtinctione cum Ariſtot.
interpretibus probari: Logici organi factam ab eiſdem ad illa duo
accommodationem improbari? Mihi ars Topica ab Analytica om-
nino diſtincta eſſe videtur, vt illa libros octo Topic.& vnum de Elenchis, opere continuato complectatur: hæc libros de ratiocina- tione, qui Priorum,& totidem de demonſtratione, qui Poſte- riorum eſſe dicuntur. Sic verò hæc duo opera eſſe diſtincta, ex
Sorum initiis atque finibus facilè ſi voles, intelliges. Nam in To-
2
s latim i el um atg ayolta b tpunans; igen libr. de panlereiulm fuileboſtrum ſererli de quac ingfohrbiſ⸗ iri licen nirguuledde deckwonktand proltiomi lm 9 emonſttatio. dumekkex duoc guu. Boc veto cepüct üllete rnigtingrauilf loslanet idiin nadietdones uu eirtio ma deAags 3 Reptchen
d gerendipre Chins anteced in amgueſen Pbyrum hiſkor nuile quæa
rrolbärlis ett ſat ritlleploco tecllereni, ſed puletmanum, cnrturfaculta unm einſtitueb⸗ aarumeininitiz, fapußſh nem Audeetr cap.. dun meſe in unhu 3d nete cum!

rr Vr 4D de mürad LsToß ablien, AI aicre han mmünia e Piſh i 1 ds dülh dus no 5 2 9 1. Anl wuü5 dicam ad ☚᷑ uum nic etoticam à e anum an xceptis inl t: ſe lln on minus et tumma r& Analyt=mmanen mmaticam etotiem lum vnumſt quobi loleo dicer Ihucini id habes in&σ ne meiim Sindicadis ſ r eo graimn tiam contra: zab annd cui(ſicut ma itwalicit nt)quid tul ² ompilni m meam de w Aha rpretum Ant urum un in P. Kamun Wmrluſlh anaſti. Nu Im, crett antea diſpu zwahfle contta tua= matache
*
geneſi priore=: wclulk dmuteſcas. e eröül aüſtinctionz: iclolhn ommodant:(☛σ am iubs quod ego n bo: Cn alyticis aquc ⁴ boumd cam, aunt p Luo cls
Topicis& E* 1S uir
. lden.
g. An hecci 0 eur eihodi diſ= ohe 1 iſden: b Aoul-
nam
. 8 1 1:n mplectatu one 9' 5 de demo da 8 10 hæc duo d i Wo
ile fvole
DOCTRINAM PLAT.
picis ſtatim initio lib. 1. ita ſcribit. Hoc loco nobis propoſitum eſt viam arque rationem inuenire, qua& de omni quæſtione propoſita probabili argumentatione poterimus diſſerere:& nihil repugnans, ſi quid in diſputationibus defendamus, afferre. Et ad finem libr. de Reprehenſionibus ſophiſtarum, propoſitioni re- ſpondert eiuſmodi concluſio. Hoc igitur, inquit, à principio diximus fuiſſe noſtrum inſtitutum, vt inueniremus facultatem quandam diſ- ſerendi de quacunque re propoſita, ex iis quæ eſſent in re quam ma- ximè probabilia. Arque in Analyticis cap. lib. 1. priorum, ita propo- nit. Initio dicendum videtur quid ſit in quo poſita eſt inſtituta diſpu tatio, quaque de re ſit ſuſcepta. Verſatur autem in demonſtratione, ac de demonſtrandi arte eſt inſtituta. Et cap. 17. lib.z. Analyt icon Poſt. propoſitioni ſimilis concluſio. Ac de ratiocinatione quidem, inquit, & demonſtratione quid ſint& quomodo conficiendæ, hactenus di- ctum eſt: ex quo quid qualiſque fit ſcientia demonſtratiua intelligi-
itur. Hoc verò alterum eſt, quod verè prædicare poſſum te in præ- ceptis de diſſerendo ab Ariſt. traditis, nondum vidiſſe:& cuius igno- ratione in grauiſſimos errores incidiſti. De quibus hoc loco nonnul- los leuiter tibi indicabo, vt ſivoles eos recognoſcas, prius quã in Ani- maduerſiones tuas ſeuerius inquiramus. Tu multis quidem locis, ſed ex inſtituto maxime, lib. 1. tuarum Animaduerſionum poſtremo e- ditarum, id agis vt doceas falſo Ariſt. atque ambitioſe, pag. vltima lib. de Reprehenſionibus ſophiſtarum, prædicare ſe in colligendis artis diſſerendi pręceptis neminem omnino habuiſſe quem ſequeretur, aut cuius antecedente induſtria, ad hæc ipſa meliora efficienda iuuaretur- in eamque ſententiam toto illo libro, longa àte contexta eſt Philoſo- phorum hiſtoria, vt probes eos qui Ariſt. ætatem præceſſerunt, multa inueniſſe quæ ad diſſerendi rationẽ pertinebant: quibus Ariſt. poſtea pro ſuis vſus eſt, in eo quod tu organum logicũ nominas. Atqui Theſ- ſale, nihil eo loco, quem tu exagitas, ille eſt loquutus de communi ar- te diſſerendi, ſed de arte locorum communium pertinentium ad po- pularem tantum, non ad exactam rerum omnium cognitionem: qua continetur facultas diſſerendi de quacunque quæſtione propoſita ex probabilibus tantum, quæ apud eundẽ Dialecticæ eſt propria. Hanc vero ille inſtituebat in Topicis, quæ inde nomen habent, rudiaque tantum eius initia fortaſſe poſuit. Operi vero ſummam qui impone- ret, poſt illum nemo adhuc eſt inuentus. Vt non ſine ratione dubitaſ- ſe videatur cap. 5. lib. 1. Top. vtrum eiuſmodi ars aliqua poſſet inue- niri:& cum eſſet inuenta, nun obſcura futura, nec ad id quod quære- batur, magnum adiumentum allatura. In quo non poſſum profecto
riſum tenere cum lego quod contra ſcribis, artem hanc iam eſſe inuẽ- Z iij
150

131 ALCINOI INSTITVTIO AD
tam& ab ipſo Ariſt. qui illam quærebat„in Prioribus Analyticis ex- poſitam, comprehenſamque generalibus præceptis quæ de inuentio. ne medij& de eiuſdem varia collocatione, ſecundum trium higurarũ modos, traduntur. Sed his grauius peccatum alterum eſt,& à maxima temporum ignoratione profectum. quod vt confirmes à prioribus philoſophis in artis diſſerendi ex plicatione, Ariſt. magna ex patte eſſe adiutum, eodem lib. multa commemoras ex Zenone Cittieo Stoico- rum principe, quæ ſunt huic cum Ariſt. com munia: cum tamen ſcia⸗ mus Ariſt. in tractandis dialecticis, iſto Zenone fuiſſe priotem: vt nõ ab hoc ille adiutus, ſed huic potius quaſi lampada curſu tradidiſſe vi. deatur. Hæres in eodem luto lib. 8. Animaduerſionum tuarum, quan. do ex eo quod Ariſt. ſcribit lib. z2. Analyt. Priorum, ſe de vitio in quo non cauſa, vt cauſa, argumentando ponitur, egiſſe in Topicis: quialo- cus hic extat in Elenchis, neſcio quid in diſtinctione Organi Logici tibi ſuſpectum eſſe ais. Cum tamẽ ars Topica(ſicur modo dictum eſj Elenchos complectatur: vt homini in huius doctrina bene exercita- to, minime mirum ſit, id ex Topicis citari, quod hodie legitur inf- lenchis. Hæc vero obiter tantum iſto loco indicare volui, non pluii- bus explicare. Quod in aliis ipſa neceſſitas me iam prolixiorem fece- rit: nec propoſitum ſit hoc tempore de omnibus tuis capellis diipa: tare.
DE IIS QAyr IN NoOSTRO cox.
pendio Dialeclicæ, I heſſalo Oſſato ſunt repre- henſa. 6 P. 7II.
Maeham vero pro eo tibi gratiam habeo, quod etiam Compen. IVldiolum noſtrum de arte diſſerendi, dignum arbitratus es quem equo Troiano incladeres: id eſt cum nobiliſſimis ſcriptoribus, lingu tuæ procacirate fœdares. Quanquam enim non dubitem quin vaſde moleſtum ſit, quod audire potes illud, in quo adoleſcentes luſimus, Potius quam ſeriò philoſophati ſumus, in celeberrimis huius Acade- miæ gymnaſiis paſſim legi, atque etiam ab exteris probari,& aſpiran- tibus ad Ariſtot. doctrinam initio explicari: tuas verò Inſtitutiones à
nemine omnino tractari, imo ne licere quidem noſtris legibus eas at-
tingere, quæ apud exteros damnatæ, publicis ignibus cõſumptæ ſunt:
non poteram tamen ſperare tantum laudis& gloriæ ab eo, qui non
ſolet animaduertere niſi in principes dicendi arque ſentiendi. De quo quanuis vno verbo tibi potuerim reſpondere, eo nomine mihi poſt hac futurum gratius quam vnquam antea, quod nunc intelligam tibi
ööö .
vnyubarig lpliw cui rcun lene ſe pete ideate, 4 eaquidem l iltrun ali dopucaglacc. ſtrumer acco. rruts ſerract uacbuserDorp jokiu 4 toſoboeiplom resatelagicht n Maihn⸗ un demuni C qpai höpun ttisinpulens, teceebegorlb,c gmiiole maxiwi ulliota waade ſuc coaunede regori Rdo. & n hac ſuis lie peciales i de poterit inſt dis rit jerſatu onlb b dinidend dtiaineliger. golizeran anten heſahrquan Iapthra ripræce inmig Cumrunisprecc vulon vondum eletcetiforralleno mnrahfehe dus Cognits diuig Kma oatra noſtt 1 deemusin hr iama 833 Dh
„·.—“

td, ial odu x.. DOCTRINAM PILAT. 91 lidus pte qur bein non probari: quoniam ex eo ipſo ſuſpicor illud habere aliquid veteris „Mone,(o 2 umring diſciplinæ, cui omnia mea ſtudia deuoui,& cum quo errare malo quã beccauum= me au tecum bene ſentire: tamenne tibi hac in parte plus, quam in cæteris n, quod vt imazzn ſapere videare, animaduerſionis tuæ ſingula capita breuiter excutiam liczuione,4 Auagraer& ea quidem lege, vt ſpondeam me de ſi ngulis„in Elencticis noſtris emotas ex ae Ciist dicturum aliquando exactius. In eo de definiendi diuidendique mo- Ariſt. comq tcumm do, pauca præcepta colligo ex Ariſtot.& Galeno: quod ea duo ſint in- iſto Teng ille giun ſtrumenta accommodata quæſtioni ſimplici, quæ coniunctam, ſicut s quaſi am= cutloms natura, ſic tractatione antecedit. Illa ego iis ſubieci quæ de quinque . Animadue, aumtum vocibus ex Porphyrio breuiter ſunt deſcripta, eadẽmque Categoriis Analyt. Prii.(edeit antepoſui. Tu in præceptis nihil tua cenſoria virgula notaſti: in me- ponitut, ATofin thodio hoc ipſo m reprehendis. Quid mirum, cum in hac veteres om- din ditilt e Oun Ves dte exagitentur vr putidi? Pefinitionus& diuiſonis dolt:inam(ais fol. 82 4 d 16 pag. 1.) doctrinæ prædicamentorum an teponis, valde inſeienter& imperite ats Topica— mocbci cum definitionis& diuiſionis docttrinam putes è prædicamentis oriri. In quo mm huius— inabene quod ſcribis putare me illorum doctrinam ex Categoris oriri, men- as citart, q— wüelg tiris impudens,& hoc pace dicam tua. Nam nominatim ſcribo capi- iſto loco im=: voluim te de Categoris, definiendi, diuidendique munera, Categoriarum co- eceſſitas m= ptoluim gnitione maximè adiuuari, non ex illis oriri. Tu ſi hæc eadem eſſe pu dte de omm tuscpl taſti, ora via aberraſti. Quandoquidem ſequentia, quæ antecedẽtium vſum continent, hæc ipſa illuſtrant, horüm que cognitionem adiuuãt, — non tamen ex ſequentibus antecedentia oriuntur. Et certè cum Ca- N NO R tegoria ordo ſit vocum ſimplicium ad eandem naturam pertinentiã, eſſal 7 ſautm 3 15 hac ſuis gradibus diſtinctarum, prout quædam generales ſunt, a- 44 1 iæ ſpeciales itémque intermediæ: nemo profecto hunc ordinem re- Cc 1 P. II. cte poterit inſtituere, niſi qui prius in communibus diuidendi pręce- ptis erit verſatus. Hæc voro cum didicerit, quomodo in ſingulis noti- iam habeg P. etun onibus diuidendis exercenda ſint, ex ſubſequente Categoriarum do- 4 A ubirm Etrina intelliget. Verum ſi methodicæ de iis agere volentibus, Cate- 2 h riiyui goriæ erant anteponendæ præceptis definiendi& diuidendi: Cedo cum vodii dbien Theſſale, per quam methodi legem? Per illam tuam, opinor, qua natu- nquam enim E Jeſcrs ra priora vis præcedere, naturaque priora definis, ſine quibus alia nõ es illud, a Pollunt intelligi: hæc verò ſine illis poſſunt. Hanc igitur ſequamur. in cc s Communia præcepta de genere in ſuas ſpecies diuidendo, intelligi Decdamäb Glrb poſſunt, nondum cognita categoriarum ſingularum diſtributione: dio explicati:— lial exerceri fortaſſe non item. At Categoriarum diſtributio, in qua à ſum icete quideſa ni⁵ mis ad ima per intermedia deſcendimus, fieri nullo modo poteſt, niſi blicit ns Prius cognitis diuidendi præceptis. Non ſentis quam frigida ſit hæc 8 1(r. prima, contra noſtrum compendiolum, tua congreſſio? Secundam lan conſideremus: in hac fortaſſe eris alacrior. Deinde(au) poft dottrinam e- aunciationis& Hlogiſmi, qua ad diſpoſitionem pertinet, rurſum inuentionem
Jiſlerendi,d

153 ALCINOI 1NSTITVTIO 40b1 confundis,& quidem contra Ariſt. Oorgani ordinem. Quia Dialetlici 6 Logiſmi ruana inuentionem, praponis llogiſmi Apodictici tuæ ꝛnuentlonl. eu 24 or-= gano poſtponatur. Ita bella tui Compendij& initio& eee collocaſti inuen- tionem, quæ natura prima erat,& animal quoddam nobis pinxiſti, cuius ca- put à pedibus nihil differret. Vt interim omittam tuuentionem cum generali hitgeneraliter& ſemel docendam fuiſſe. Næ tu homo es valde ingenio- fusiqui vt confirmes eam methodum quam ſequimur, noa eſſe rectã: nos ad tuam quaſi ad regulam reuocas, quam omnino tortuoſam eſle atbitramur. Nun exiſtimaſti doctrinam noſtram contra hæc omnia, Ariſt. clypeo eſſe tutam? At iiſdem rationibus doctrinæ tuæ confuſio- nem in Dialecticis Inſtitutionibus arguimus: quia non conſentiunt cum Ariſtotelis regula, quam ſequimur. Fuerat igitut illud prius ex. cutiendum Theſſaſe, quæ vera methodus in arte diſſerendi, vel ratio- ne vtendi, tenenda ſit. Deinde illa poſita, conſiderandum vter noſttũ propius ad eam acceſſerit. In qua ſi me ad tua reuoces: ego cõtra, mes tuis opponam. Quo iure tibi in me plura, quam mihi in te hac in par te licere arbitraris. Sin vterque noſtrum in Ariſt. tanquam in ludicem conſentiat: non vides ſi neuum aliquem notare poſſis, in quo meum Compẽdiolum ab illo defeciſſe videatur: Inſtitutiones tuas totocor- pore fore monſtroſas? Ab illo rationem diſſerendi duabusartibuseſe diſtinctam, antea diximus, vna accommodata ad inueſtigandam'e- ritatem per probabilem diſputationem in partes contrarias, quæ To. pica appellatur: altera ad iudicandum de veritate per cauſam, quæit nalytica: Harümque duarum communia eſſe quædam elementad ſimplicium vocum ordinibus, de pronuntiatis, de generalibus ratio cinandi legibus, quæ Analyticæ, propter eius præſtantiam& digel tatem, potius quam Topicæ ſunrt adiuncta. Si hoc probas, vtriuſqut artis primas lineas in hoc Compendiolo videmur eſſe complexi:& eo quidem ordine qui progreſſionem habet ab artium elementis al ipſa artes, harümque vitia:& in artibus duabus(Topicam dico& nalyticam) ab ea quæ natura& vſa prior eſt, ad Poſteriorem, id eſt, Topica ad Analyticam, quæ de demonſtrando præcepta continet- Sin nos reuocare vis ad illam ſecundam de tribus tais capellis, nempe ad diſtributionem artis diſſerendi, in communem inuentionem argu-
menti& eiuſdem collocationem ſyllogiſticam atque merhodicam:
7«ℳ 3 ad haſque partes& eum ordinem quem habent inter ſe, tanquamad definitam regulam, noſtra exigas: dicemus te in ca re ſimulare cuprel
ſſum: cæterum, poſtulare id tibi concedi quod inter nos potiſſimæ⸗ quæſtionis eſt. De qua hoc loco te admonnuiſſe ſatis eſt: vt intelligas poſthac quomodo tibi mecum ſit agẽdum: nempe vt cum eo qui tus legit fortaſſe attentius quam voluiſti, vel certè quàm debuit, ſed ta-
men
—
—.—
“
neradhlca unm addis! ec dhllog moterer quan ralſticam int en kajocinal ſetſcontra al lnicahoſt. T darm qod m quollemio, m oitin lopici corrain Analy derurindicate quilaſtem patt ſin endoseſt,di u'ndit i lnorſigmdi ve im Cuorumil tunn geccauum Nernod præce re Ihegaee Aeom eadbixetdi tteri. Quon 1104, P iven, it ſcig enote tuoad. Neate non po nun ihhedrc Kttniione con en ckila oe, th uan Com 6
NRcon
prehenlu

ITVIS AD 7 eamen— Dialcha ℳ Peductict— uentini.n O muutus ſ vem allag
12 1 m.t quodas
Bu puriha enntam g à lonem cung 2. Nætulntes Vültei m quaam(r vuraund Dcas, qua dinotonun trinam nol contraban tationibus. tinæ tuza sarguimus, ianoncn aimur. Fut sitotilludf
etchodus in]- Sülſſetendin
poſita, cor itandomm l me ad tul a ces: egoci he plura, qd idiinrh Sſtrum in 4☚ anquamm. quem not ollis ingh ldeatur: In—☚ iones uai onem diſſi= idurboon ccommod lnuelige lonem in p.= conttau
dum devot per ul, ommunia vædamet
—
1 p
e ptonuntiſ egrren dropter Cſtantum. bropeer ant adiuncta eha liolo vit ed elech lumele
apenalod
Konem habi aru. 1 n artibus dut e loßic 3dtiot el r olte
7
vſa priot zemonſttat— Ech . 1. ri Scape 4 Aamdetf!. A ndal!* jnvened em hls. nerſen
Aicemus 41 cibi concedi ars c co te er ettcoc. .— ul 6
DOCTRINAM PLAT. 154
men adhuc adduci non potuit vt tuum commentum probaret. Quod autem addis me etiam contra ordinem organi Logici, præponere Dia lectici ſyllogiſmi inuentionem, inuentioni apodictici: eo magis com- mouerer quam ſuperioribus, ſi in Ariſt. de ordine artis Topicæ ad A- nalyticam inter nos conſtaret. Ego ex Top. prius deſcripſi Dialecti- cam ratiocinationem quam apodicticam ex Analyticis Poſt. Fareor, ſed ſi contra ab Ariſt. in logico organo factum arbitraris, atque Ana- lytica Poſt. Topicis ab illo præpoſita eſſe vis, fingis rurſum tibi eſſe datum quod maximè eſt controuerſum:& in quo, vr liberè dicam quod ſentio, mihi adhuc non ſatis definita eſt ſententia. At inquies, Ariſt. in Topicis citat Analytica vt antecedentia. Non nego, ſed etiam contra in Analyticis nonnunquam ad Topica nos reuocat. Vt eo vi- deatur indicare voluiſſe, has duas artes eſſe omnino diſtinctas, ſed in quibuſdam partibus inter ſe communicantes. Inter quas ſi ordo con- ſtituendus eſt, dignitate antecedit Analytica, vſu Topica. Quoniam in ipſo vſu, prius exercendus eſt animus in probabili diſpuratione ad inueſtigandã veritatem, quam de hac poſſit perfectè iudicare per cau- ſam. Quorum illud, propoſitum fuit arti Topicæ: hoc, Analyticæ. Ter- tium peccatum in compendiolo tibi eſſe videtur grauiſſimum, quod Methodi præcepta omnino prætermiſerim. Atqui poſſum reſponde- re Theſſale, etiam ſiin hoc à nobis nihil omnino eſſet expoſitũ quod adiudicium pertineret: graue quidem iſtud peccatum aliis videri poſ- ſe, tibi verò in eo contra me nihil licere niſi prius ipſe velis de tuo cõ- fiteri. Quoniam ſuperiore proximo menſe à te eſt edira DIA L. E C- TIICa, DIALECTICARVM OMNIVM 1IDEA. quæ tamen, vt ſcis, ſolam inuentionem continet. Sed hoc cauſari nolo„‚ne errore tuo ad mei defenſionem abuti videar. Vnum dicam quod mihi
negare non poteris, aureum tibi eſſe Platonis locum de methodo, v-
num in Phedro, alterum in Philebo, de deſcenſu ab vno, cuius natura definitione concluſa ſit, ad ſpecies imas, per intermedias: eõque om- nem de illa quæſtionem abunde explicatam videri. Atqui in illo nihil eſt, quod Compendioli noſtri capite de definitione& diuiſione non ſit comprehenſum. Addo etiam, Ariſtotelem, quem ſequimur, de me- thodo nihil præcepiſſe quod illo eodem loco& altero in quo de de- monſtratione agitur, non ſit adumbratum. An non iſta ſatis poterunt rudes animos ad huius ſubtiliorem doctrinam præparare? Atqui hoc illud eſt quod noſtro compendio præſtare voluimus. Idque vt conſe- queremur, dedimus operã, vt in illo quaſi vno aſpectu, lector intue- ri poſſer artis diſſerendi Analyticam cõſtitutionem(non tuam, ſed eã quam ex Galeno antea commemorauimus, quæ fit per deſcenſum à fine ad media, quæ ad illum ſunt deſtinata)& eiuſdem geneſin vel ſin-

155 1LCINOI INSTITVTIO AD
theſin, per compoſirionem quæ ex primis elementis ad ea aſcendit quæ in re ſunt ſumma. Quos Eudives, quorielcunque in artium com- pendiis ita coniungere volumus, dixi in priore diſputatione fo. 16. pa. 1, eſſe neceſſarium à definitione incipere: quoniam hæc finem comti- net, à quo proficiſci neceſſe eſt iſtiuſmodi Analyſin, quæ ſintheſin vel geneſin antecedit. Qui locus tibi ampliſſimus viſus eſt ad nouam ca- lumniam:in qua ita exultas fo. 16. pag. z. vt ĩpſe tua legens cogar fate- ri magnam eſſe vim ſophiſmatis tui:& mihi ab eo nonnihil eſſe me- tuendum, præſertim apud eos qui vel non ſatis erunt in iis exercitati, vel negligentius mea cum tuis comparabunt. In compendiis(aum) qua vtſeu, rudibus proponi ſolent, neceſſario à deſinitione incipiendum eſſe vi, ad hominum ſtudia excitanda. Peinde pag. proxima, quæ eſt 17. mentu& memoriæ impotentia neſcio qua, clare 22 perſpicue dicis cum volumus ru. des inſtituere, nihil eſſe neceſſe a definitione incipere: quod verendum ſirne definitione initio poſita deterreantur ac deſperatione debilitentur. Hæc lum. ma fide ex te commemorata ſunt. Vrinam vero eadem religione noſtra vſurpaſſes. Quibus primum illud addis de tuo(quæ vt ſeui
rudibus proponi ſolent) idque caute ſanè, vt ei opponas quod alters
pagina ſcripſi, cum rudes inſtituere volumus& ab elementisadid
quod ſummum eſt, quaſi manu ducere, nihil eſſe neceſſe à definitione
incipere. Ex quorum comparatione, tibi fingis illud ænigma Oedipo, ſicut arbitraris, dignum, dehnitio rudibus initio proponẽda: definitio rudibus initio non eſt proponenda. Atqui ego Theſſale, quanquam Carpentarius ſim non Oedipus, videor tamen ſophiſmatis tui periculum ſaluis re- bus poſſe euadere. Nam quod de tuo adiicis, compendia rudibus pro- poni ſolere, id ſi ita intelligis, vt velis apud rudes tantum iis eſſe locũ tota via aberras. Quoniam medicinæ compendium à Galeno ſcriptũ in arte quæ parua nominatur(de quo eo loco tecum diſputo) non tã rudibus propoſitum eſt: quàm hominibus in huius artis quaſi imme- fo mari, diu multũm que verſatis, atque volentibus ſuperioris nauiga- tionis, multis annis confectæ, fructum in pauca contrahere, eümque in breuiſſima tabella deſcriptum, ad excitandam memoriam, ſibi ſpe ctandum proponere. Neque vero dico in omnibus compenqdiis à de- finirione eſſe incipiendum: ſed iis tantum in quibus artis Analyſin cũ eiuſdem geneſi vel ſyntheſi volumus explicare. Hæc enim mea verba ſunt. Quam duplicis ordinis coniunctionem(inquam ego) nos in artis diſſerendi compendio, non infeliciter ſeruaſſe videmur:& ſi tua con- ſideras paulo attentius, eandem in tuis Dialecticis es ſequutus. Hoc verò quicunque facere inſtituunt, ab earum artium quas tradere vo-
lunt, definitione incipiant eſt neceſſe. Tu hoc ſolum poſterius arri-
puiſti,& ex eo tibi omnino dari voluiſti, in compendiis à definitione
——
a““.— 1 —
heſci
etlliioe ſeretantumm nuuylls cum iun compe jveipiendum nloc d remtabetemm loco ptofecto ſd here rir bobiltar ailsfuwilare li üch cet bilanpliusper ma loqu rum comper miasämeho maltlleſſen toicum non lic nimmhec reilur naeipit cd; qusudiretut KaN Keach. lageiegeidr rtemiam i Mtim com 15Olam ruo habet ſomn nab eius deth leitn incp triioealig⸗ eaayolia quæ fjauad liquec Apoleetjore lo 9 ſam non co alincha Gal 4 — diie elemẽ en rn blam A dodin Ari n Ariſtotel

TITVIAD
1Pumis entis ale
98 d
„Aucneinzmn vin prioſt= buratiomi Apete Al= mhecinm. lmodi A u quxlutt mpliſimt— S eſt aumn Pag.r.Wit. Zlegewan ui:&mih ao nonabhi vel non la= unt iniizen omparadun exmyantu arze 4 defn e maihienn de 748,p☚ zuechin je& pe-*r ic cam v nitiene mat quud vemnun ac deſperatl*σ ebulitentar
ar. Viinat! co eademt zum illud σ☛ de tuo a e ſinè, vt ipponss qu
uete voluf adelema acere,mhilt Neceſled ce ne, tibi fin wudxnigma dibus Inin— mila:ithin Theſſale,— iquam Crn (ophilwati! pericllun tuo adiicis henducl velis apudt? ltantumüb dicinx comg? fim: le quo to loc um um iim hominibus! Ipusaclic usſüpelod
conttadet memolul
1s, atque vO
uctum in
ero ücom 0. 1n
Sus umumit! e nim
lumus erplä untz
niunctiobes wurd
afeliciter 6sſcgu
min tuls qpue 1
DOCTRINAM PLAT. 156
neceſſario eſſe incipiendum. At eadem pag. paulo ante dixeram, acci- dere tantum poſſe, vt nonnunquam in eadem perpetuitate doctrinæ, analy ſis cum geneſi coniungatur, hancque antecedat: præſertim in ar- tium compendiis: tumque ab ipſa definitione, propter analyſin eſſe incipiendum. An idcirco tibi videor in omnibus artium compenqdiis, primo loco definitionem neceſſariam dicere? Equidem ſi hoc affirma- rem, haberem te, ſat ſcio, ſententiæ meæ collaudatorem: ſed de eo iſto loco profectò non cogiraui. Neque dubito quin etiam hoc videris: ſed affingere aliis falſam ſententiam, vt ex ea naſcatur occaſio calum- niæ, ſophiſtarum proprium eſt,& tibi in diſputatione contra veteres valde familiare. Id vero in quo mentis& memoriæ impotentiam mi- hi obiicis(ſic enim tu neſcio cuius exemplo, obliuionem nominas)ni- hil amplius pertinet ad coniunctionem analyſeos cum geneſi, de qua antea ſum loquutus, ſed ad ſolam arris geneſin ſiue ſyntheſin: nihil ad artium compendia, ſed ad earum fuſam explicationem. Quid ergo miraris à me hoc loco dictum cum eiuſmodi ordinem tenere volu- mus, nihil eſſe neceſſe à definitione incipere? Imo fortaſſe dicere po- tui, tum non licere totius artis definitionẽ primo loco ponere. Quo- niam hæc rei ſummam continet. Ordo vero eiuſmodi nonà rei ſum- ma incipit, ſed à primis eius elemẽtis perducit ad ſummam. In quo ne quis arbitretur me noui aliquid comminiſci, aut adiicere ad ea quæ ſunt antea contra te diſputata, quo poſſim ænigmatis tui laqueos ef- fugere, verba mea proferam ex ea pag. fol. 177. quam tu indicaſti. At cũ artem iam inuentam(inquam ego)& per Analyſin conſtitutam, gra- datim componere volumus, nec tam ad eam hominum ſtudia excita- re, quam rudes inſtituere, at que hos à primis elementis ad id quod il- la habet ſummum, per geneſin vel ſintheſin, quaſi manu ducere: tum vt ab eius definitione incipiamus nihil neceſſe, ſatiſque eſt ſi cum ad partem principem ſummamque ventum fuerirt, tum eius naturam de- finitione aliqua complectamur. Non ſentis quam diſtinctè à me ſint ea expoſita quæ tu malitioſè confundis, vt monſtroſum ænigma tibi fingas, ad idque diſſoluẽdum Oedipo opus eſſe clamites? Atque quod hoc poſteriore loco diſſeruimus, id ipſum eſt quod in Analytica arte (Topicam non complector) Ariſtotelem feciſſe dicimus. Nam cũ illi adiuncta ſint ea quæ de ſimplicium vocum ordinibus, in Categoriis, & de pronunciatis libro de Interpretatione ab codem traduntur: in ĩis ſic nos exercet, vt nullam totius artis definitionem initio ponat, ſed à primis elemẽris per intermedia, ita manu ducat, vt ex illo adhuc neſciamus quæ inſtituti ſumma ſit: verum hoc tum demum attingat, cum ad ipſam Analyticam artem eſt peruentum. At illud eſt, inquies, quod in Ariſtotele reprehendimus, quodque de Perrermni artis de- AA ij

157 ALCINOI 1NSTITVTIO AD finitione tam ſæpe diſputauimus. Scio Theſſale,& hanc iampridem agnoſco primam de tribus tuis capellis. Sed hoc iꝑſum eſt, quod pro Ariſt. cõtra te cõſtanter defendimus: quòdq; in fuſa& copioſa medi- cin& explicatione Galenũ feciſſe animaduertimus, cũ ab elementis in. cepit, nulla antegreſſa totius artis definitione, indéque aſcendit ad tẽ- peramenta,& reliquos medicinæ gradus eodem compoſitionis ordi- ne eſt perſequutus:hoc inquam eſt, quod grammaticos in ſua arte an. te te natum feciſſe dico,& quod nos in hac ipſa, ſicut& in logica, dil- cenda ſequutos nunquam pudebit prædicare. Cur enim mihi turpe erit confiteri iſtas artes eo modo didiciſſe, quo veteres atque impri- mis Ariſto. docuerunt? Venio nunc ad locum alterum de Dialecticæ nomine, quo cum dixi apud Ariſtot. non ſignificari vniuerſam artem diſſerendi, ſed eam quæ probabilia ſectatur: reuocari te ais, pag. 2. fol 17. ad ineptias tam multis ex Ariſt. ipſo ſumptis teſtimoniis, à P. Ka. mo exploſas. In quo vide quidagas, Theſſale. Nam de eo ipſo nomine à nobis ſæpe admonitus, tandem aliquando poſtremis tuis Animad- uerſionibus ſententiam noſtram probaſti. Earum enim lib. 2. ita ſcri- bis. Ariſtot. verbo rem turbauit cum Dialecticam vocauit eam probabilitaui artemi ſicut perſape etiam Logicam. Quoties enim in Organo, Logicæ aut Diale ſticæ verbum vſurpauit(frequenter autem vſurpauit)ad illam probabilitau artem accommodauit. Hæ igitur ſi ineptiæ ſunt, non meæ tantum ſum, ſed etiam tuæ. At illa tibi propria eſt impoſtura, quod eadem pag. ſcii bis illud de nomine Dialecticæ ex Ariſtotele obſeruatum, à me Com pendioli mei initio eſſe reiectum. Nam eo loco idem iterum breui ſcholio à me confirmatum,& quia non poteram generalem diſſeren- di rationem Ariſtotelico vno nomine exprimere(quod tamen pri. mis editionibus mihi exciderat) apertè ſignificatum eſt, ſemper hoc apud Ariſtot. probabilitati eſſe addictum, à nobis tamen præter eius conſuetudinẽ, demonſtrandi arti etiam accommodatum. An non hoc eſt in Ariſtot. notare, ſemper Dialecticæ nomen, artis eſſe vel po- tius facultatis probabiliter diſſerendi de quacunque quæſtione? Pro- fecto magna vis eſt conſuetudinis, præſertim cum ſe ad deteriorem partem applicat. Sic enim ea imponendo& calumniando animum
tuum obfirmauit, vt etiam ſi velis, non poſſis, credo, inde te ad vllam modeſtiam recipere.
15 yitalc
MNcerorand Lamiicjn qpalomnino! lgammaiſe do hu n adoneprofe lil münman un ylcueaän Llmo ilerprofe incookaekacinc Aamic SAAn adlint, eellipeiltt teli dubiaui: nan lüs äcloßh n me PNu ſetoa baus, lam! Dhnos cicer netum yigin lul inrer nos llet,fed inali damanium edum lpuar llid auenrjon nujoyers mine qur äcd eiplo nelhgd llemr niicclt gumm⸗ etamlie wetho modointt no;,
lemperhrofciſc
dlt, ngle nult; ddea educit qur Rrno Aritot cur

Theſli 4 nanc ln 6. Sed amchen 55 2 da . Lu àd dewen mitionen, que alctt dus eoae ompolüon uod gran icosinlun nhacip n Kinlis txdicate M r enim ai dicilſe, o teres Ra ad locun! tum deba .non ſign fi niveti ſectatut: rite augh plo ſumpt em timonib,¹ „Thellile*☚σ decoipbon Aquando emis tüb Srodaſti. Eu enimlidan Dialeſticam= uit eim ni otiet enim! ☚σ☚ 1e, Lugleen anm vſart Alilam n neptix ſunt*- mextumm eſt impoſt 10d eäien Ariſtoteleſt uatumil n. Nam eo idem iten ia non potet Aeneralemt amide erpti=(qwolm wette ſignl d= mebb Aaictum, aIf atameohe ctiam ace 10dannn Diualecticæſ! cn atlzcl rendi de qua eguh is, præſertiq? ſe aits
11
1. ¹ , moianib. nponendo 8§ ub ls non poffiss A2 0
DOGTRINAM PL A T. 158
DISPVTATILONIS TOTIVS GA.
pita colliguntur, eã que explicanda Theſſalo pro. ponuntur. 6 A P. VIII.
JI- perorando, vt firmius inhæreant omnium animis aculei ſingula- ris artificij tui, id eſt impoſturæ atque calumniæ, ita mecum agis
quaſi omnino negauerim in docendi methodo vllum eſſe deſcenſum
à genere ad ſpecies imas, per intermedias. In eõque vt me meo gla-
dio iugulaſſe videaris(ſatis enim tibi eſt modo videaris) ex noſtra diſ-
putatione profers locos duos, quibus hunc progrediendi modum ex Ariſt. confirmaui: arque tandẽ velut iratus Chremes, tumido dilirigas
ore, ipſéque ad noſtros artis medicæ doctores conuerſus, veſtram, au,
Clamo, poſtulo, olſecro, sro,p loro, imploro fidem. Addere profecto debuiſti, non leuiſſima de re, vt quæritur ille fieri in ciuitate facinora capitalia, Ab amico amante argentum accipere meretrix non vult. Sed vt adſint, cognoſcant, animaduertant, quid in tertia de tuis ca-
pellis ſpei ſit reliquum. Atqui, Theſſale, nunquam de illo deſcenſu
dubitaui: nunquam de eo tibi eripiendo cogitaui: hunc in Ariſt.& aliis philoſophis potius quam in poëtis& Oratoribus, qua potui di- ligentia meis ſemper indicaui,& ipſe in ſcribendo vel docẽdo quoad potui, ſeruaui. Atque quanquam in vtroque tibi videar valdè pertur- batus, ſum tamen eius obſeruatione(quod ſine inuidia, apud viros bonos dicere poſſum/ nonnullam commendationem, perpetuo an- norum viginti docendi munere, in Academia conſecutus. Verum a- liud inter nos eſt controuerſum,& hoc quidem non vnum& ſim- plex, ſed in aliquot capita diſtributum. Primum enim inueſtigan- darum artium ſicut& inſtituendarum, poſtquam ſunt inuentæ, me- thodum aliquam eſſe volo, eamque pernego potuiſſe Aàre compræhẽ- di ſub inuentione, quæ tibi tantum ſingulorum argumentorum eſt: multo verò minus ſub diſtributione, cui eſt omnino contraria. Illud- que addo, eo ipſo loco ex quo orta eſt tua diſputatio, Ariſtotelem, ſi methodi vllam rationem habuir, illam quam prætermiſiſti potius indicaſſe, quam alteram in qua explicanda totus es. Secundò verò, etiam ſi ge methodo artium& ſcientiarum inſtituendarum tantum- modo inter nos agendum ſit: nego tamen hanc à natura prioribus
ſemper proſiciſci. Quia in pleriſque ſcientiis vel artibus, id neque po-
. 5 2 ⸗ X 2 3 teſt, neque vult: ſed Apoſterioribus natura, nobis verò notioribus, ad ea deducit quæ ſecundum naturam ſunt priora. Sic enim animad-
uerto Ariſtot. cum in aliis phyſicis locis multis feciſſe, tum in quæ- AA ii
—————õ—— 1 3 1 1 1
——
— 2 2 ——— 2 ———— ͤͤͤ“

159 ALCINOI INSTITVTIO AD
ſtione de Anima(quæ vt opinor, methodi quadam perpetuitate tra- ctatur) nominatim præcepiſſe„Vt ex obiecto progrediamur ad actio- nem, ex actione ad facultatem, ex facultate ad aliquam capiendam coniecturam de ipſius animæ eſſentia. Sic quoque video medicos ex ſignis deducere ad cognitionem morborum, ex iis ad cauſas. Atque illud etiam conſidero, vt in ſimplicibus notionibus explicandis du- plex modus eſt, vnus ex cauſis eſſentiæ ber definitionẽ exactiſſimam, alter ex effectibus, per deſcriptionem: itémque in ratiocinatione nõ- nunquam per cauſam effectus concluditur demonſtratione exactiſ. ſima, alias verò contra, cauſa per effectum, altera tollerabili tantum, ſed tamen ad noſtram imbecillitatem valdè accommodata: ſic inar- gumenti perpetuitate collocationẽque multorum ad rem vnamper tinentium, eandem varietatem poſſe contingere, quæ haud dubit methodi diuerſitatem parit. Tertio, ſiillis omnibus prætermiſſis, i- bi concedamus in omni doctrina inſtituenda progrediendum elſe, ſ- cut vis, à natura prioribus: contendimus tamen adhuc, non eo effici
methodum doctrinæ inſtituendæ omnino eſſe vnicam atque indiui.
duam. Quoniam quod dicitur prius altero, etiam natura, nonvnits
modi eſt, ſed varium& multiplex. Quãdoquidem finis naturaprior
eſt mediis,& media fine, Itémꝗque totũ natura prius partibus,&yn-
tes toto, addo etiam illud, quod fortaſſe miraberis, ſpeciem naxuna priorem eſſe genere,& genus ſpecie. Et tamen non idem modus om- nino atque indiuiduus, progrediendi à fine ad media,& à mediis adſ- nem, à partibus ad totum,& àtoto ad partes. Ex quibus intelligivt detur methodum doctrinæ inſtituendæ, numero vnicam dici nõ pot fe, quæ à prioribus natura, ad poſteriora progrediatur: cũ hoc ipſum à prioribus natura progredi, nemo ſanæ mẽtis vnicum dicere poſſ quod tamen à te nullo prorſus loco eſt diſtinctum. Quatto, cum 4. naly ſi tua ſis complexus progreſſionem à genere ad ſpeciem„à cauſs ad effectum, à fine ad media, à partibus ad totum,& nonnunquam pro tua inconſtantia, à toto ad partes: quoniam in ea varietate de vo- cabuli vi quæritur, ſæpe diximus, àte iampridem expectari vt doceas quibus auctoribus, analyſeos nomine iſta omnia complectaris. Deſ- cenſum quidem à genere ad ſpeciem in tractando cuiuſque doctrinæ ſubiecto, ſcimus Ariſtoteli valdè eſſe familiarem: noſtraque diſputa- tione eum laudauimus: in quo tua peroratione nobis fucum fe voluiſti. ſed hanc ille diæreſin potius quam analyſin nominat. Tuſſ quos habes in promptu locos contrarios, eos audiemus non inuiti. Quanquam& in eiuſmodi deſcenſu id me malè habet, quod ais nos progredi à prioribus natura: Ariſt. cap.i.lib.. phyſ. cõtra, à prioribus
ooöo
“
nobis ad priora natura: in quo illum cum poteris ribi conciliabis,
pngelonen hln ypellan huͦtetis: ſed niue lunt omn, ſiolt. Nec ye hluteiiduod winecom jelti dodum doctrin elam numetol um pe otat gdersEad ea quod imaha- liestallaproy i minim? miru rodetſie itern nonindguing rincunhasl necelariolclapi ſepecogitzvſteg bphando bette mektaten e4 Vat certe grwem nica method meque hilol ſinco,&in do linaſſn:gſer dem xeterum ſu ißam un tbcum armaoa dllor& cerirer augloriæ ealth aul, erit amen is lriptisincon kaaſtidrinig ne adtuccor 3 koruſtm 65 Kcoran ſeberpetamid Mur 4 melpen

dec belriimd . 13 dqaan da tia. Sic A ue ien ordotut= Lüsadcun lcidus n ⁵n iibos eaxlen
ntir pet= utioneendi
hem: iteg jin raiocian
ncluditd nonltruir
effectum! aratolleradi
nem vald oinmon
neque mè α& m adtenn
polle coun iere, quehn nio ſiillis r aibas ptaren riaſtituet am ogtechealu endimus iadhuc, nol x omninq vnicam aq prius altety am naruka ex. Quid' n lem kaunm etotünat: Srius panide d fortaſſe t heris hran wcic. Ettat: aonidemm endià finc HM edis Kam oto ad pat in dubui tuendæ, nh*o vnlcamch oſtetiora p☛ cdnrcin mo ſanx H vnicumdn dilt num. n e ad ſpech R docd
loco eſt ellonem àp
ine iſta l aominc il V emin ia= Hauaß or
DOCTRINAM PLAT. 160
Progteſſionem à cauſa ad effectum, nuſquam quod ſciam, Ariſt. Ana- lyſin appellauit: neque verò mathematici, in quorum ſinu dormitaſ- ſe videris: ſed potius reuocationẽ effectus ad ſuam cauſam, hoc no- mine ſunt complexi, ex quo ille demonſtrandi artem Analyticam in- ſcripſit. Nec verò magis ex eo docere poteris partium in totum Ana- lyſin fieri: Quod ſi hæc omnia pro tua auctoritate vno Analyſeos no- mine complecti potuiſti: licuit fortaſſe cœlum terrę permiſcẽdo, me- thodum doctrinæ vnam nomine dicere, omnino vnicã& ſpecie, vel etiam numero indiuiduam, profectò non licuit. Cum iis omnibus ſi tuam perorationem conferas, ſenties opinor quam frigidè reſpon⸗ deris. Etſi ad eadem placet reuocare fundamẽtum diſputationis tuæ, quod prima pagina vna ratiocinatione cõcloſiſti: in eo quoque intel- liges falſæ propoſitioni ſubiectam eſſe falſam aſſumptionem: vt ex il- lis minimè mirum ſit, falſum eſſe concluſum. Habes Theſſale, con- trouerſiæ inter nos non ignobilis, potiſſima capita, eaque, vt opinor, non indigna, in quorum explicationem tu, quanquam regius profel- ſar, incumbas. Imo verò ſi tuam perſonam conſideras, ea cura tibi eſt neceſſario ſuſcipienda. Etenim cogitare debes(nec verò dubito quin ſæpe cogites) regio profeſſori non modo eſſe cauendum ne in philo- ſophando aberret, néue ipſe dedecoret ſuam auctoritatem& Kegis maieſtatem, ſed danda etiam opera vt alios errore liberet: errantes in rectam viam reducat. Atqui ſi in hac opinione mea error eſt(quem certè grauem eſſe oportet, ſi verum eſt illud commentum tuum de v- nica methodo) non ſolum is mihi pernicioſus, ſed rei literariæ maxi- méque philoſophorum ordini. In quo, vt ſcis, perſonam aliquam ſu- ſtineo,& in docendo, contra te nonnunquam diſputando, perficio fortaſſè, vt plærique doctrinæ tuæ ſingularis lumen reſpuãt,& in eo- dem veterum luto adhuc hæreant. At, inquies, contra tuam vmbram diſputas,& tu Theſſale, tantum te exerces ad palum: non congrede- ris cum armato aduerſario. Cuius arma ſi leuia tibi eſſe videntur, fa-
cilior& certior erit victoria ſine ſudore& ſanguine:& quãquam mi-
nus gloriæ ea ſit habitura, in homine preſertim tam nobilibus ſpoliis onuſto, erit tamen adoleſcẽtibus philoſophiæ ſtudioſis, quos his no- ſtris ſcriptis in contrarias ſententias diſtrahimus, frugifera at que fru- tuoſa. Libri tui, quibus deeſt illa actio quæ te ætatis noſtræ Roſcium facit, me adhuc commouere non potuetunt. Viua vox magis afficiet, eaque fortaſſe nos in tuam opinionem rapiet. Ergo congrediamur cum voles& coram de iſta quæſtione agamus. Scin' verò quos iudi- ces expetam Ego profectò vt te ad hanc diſputationem alliciam, nul- los prorſus recuſabo. Vis ſumma poteſtas ſit penes IIluſtriſs. Cardi- nalem& Principem Lotaringum, quem tu Mæcenatem tuum appel-

161 A1 CINOI LINSTIITVIIO AD
las, ego verò communem literatorum omnium patronum? Non re- fugio. Quoniam in iudice ſioe quæſtionis cognitionem quærimus, ſiue in ſtatuendo& cogendo auctoritatem: hic merito nobis erit in- ſtar omniü. Sin, quia iis difficillimis R eipub. temporibus ‚aliis mub⸗ tis grauioribus occupatus, auocandus ab illis non videtur: rem om- nem committamus collegis tuis profeſſoribus regiis,& in eorum ſen tentiam verbaque iuremus. Non potes pro co vinculo quod tibi cum illis intercedit, niſi æquiſſimam ſententiam ab eis expectare. Ego ve- rò cum illi tua noſtraque legerint,&(ſi modo tantum eſt otij nos ip- ſos coram audiuerint, ſi pro te ſententiam tulerint: ſanctiſſimè iuro me poſthac doctrinam tuam, quam antea ſam inſectatus, quibus po- tero rationibus exornaturum. Quoniam eorum iudicium plus apud me ſemper valebit, quàm priuata mea opinio. At tu fortaſſe huius vrbis medicos potius iudices expetes, quod eos tuæ expoſitionis ex. trema pagina plus quam reliquos in iſta quæſtione ſapere arbitreri: Quod etiam ſiintelligam quo artificio feceris, tamen pro noſtroor- dine gratiam habeo, atque ſi ita vis, rem totam eius diſceptationiig- diciõòque committo: ſiue in eo omnium ſententias numerari, ſiueæꝶ ſtimari ponderarique velis. Denique quanquam in aliis diſpuratio- nibus de meo ingenio meaque facultate, ſicut decet, cogitãs, ſolean commoueri,& nonnunquam leuiores aduerſarios, magis quam pat ſit, metuere: ad hanc tamen ſic mihi videor eſſe inſtructus, vt vel iis audiẽtibus qui doctrine tuæ ſunt amiciores, ſperem me obtinere pol- ſe, vt omnibus poſthac perſuaſum ſit te in quæſtione de methodo, no bis plebeis philoſophis tanto eſſe inferiorem, quanto veteribus om. nibus in ea ſuperior videri voluiſti. Si verò iſtiuſmodi cõditionibus quas iuſtas eſſe negare non auderes, ad diſputationem non potes per. trahi,& cum maximam veréque philoſophicam quæſtionem eſſe fa- tearis, in ea aduerſarium Carpétario grauiorem experis: hoc primum cogita Theſſale, quod omnibus in hac Academia notum eſſe ſcis, in Carpentarij quantauis tenuitate, nihil eſſe, præſertim cum de philo- ſophia quæritur, quod poſſis aut debeas contemnerc. Deinde caue ne cum aliqua noſtrorum approbatione dicere poſſim, te ante annos vi. ginti, in prima congreſſione de tua doctrina tam infeliciter cum An- tonio Goucano efſe verſatum, vt ex eo tempore omnes armatos ad- uerſarios reformidaueris. Cæterum ſi aliud impetrare non poſſim:e- go auditores meos qua potero diligentia in vetere doctrina retinebo,
Lectorem mod o rogabo, ne ſe in hac quæſtione, verborũ lenociniis, & orationis neſcĩio quo artificio, demulceri ſinat: ſed hoc ſemper me- minetit, tua neaque opinione, rem de qua agitur eſſe maximam, quæ
ornari ipſa non vult, contenta doceri.
Digreſgionis primæ de Adetlndo. Finis.& In
6 1 obſeru⸗ 3 el ad ideam 1 Jupoſo goleltentla pul caur num co depubkkritudir Erliſcqui dece: hus topporibu certiromnium lis autem elga y nerüizere.oft laneinemerilti isaläbcaboldan resbaüuſwodi par cenrgyollut,t lnp ceendim duc que gitete, ta hen fin. ad! ur dumqweidqu tancbimacipiun ftcffudceitudi eawelſeous.) ploimuiln walt Mililopbiaadon mantadintuen RKdeade. dwWe mnarawiridi nes præcedenm cccit ynquan tum pulchh aiillud. pelhic w xqlaquam, eunqhual voltl

TIT ſ 0 4d
um omeſFr zatronum. donis(☚ tionem duen Saemm neritorohin R eid ah woride n dus abmn Nidetut n
tofellorih— gi Kim otes proſt iculo qucli ntentiam— zexpeännn &(ſmod= tumektan nrentiam Im: lanch am amea ſectanae
Voniam 2 iudiume
mez opif A kond
zctes, quo tur eryvin S in iſta qt Amekpeteu ricio fech— amenpton vis, tem tq er fins dilcyt omnium lec= ias pumem igue quab*³s nin dich facoltat c,G ecet, cogla Leuiotes addt 1os, mags * vided=— aamiciore em meo ein lone demt
am mienns 1 Ue infetiof 1 1 uantofet
ſi Sixer* Amoäci- uu. 2 1 onem on
que philo expeiuin stario gtau gl Per ac A a notd dus in el ſertim cl are umue 1 9 4 beas c, nete Dar aut debels teant 2 none dice A ¹0. Uici ba 4 tit rinte de tua do. omfeöi- w, vtexe raxemd terum b d¹ doc 3 diligentia dei 7e e ſe in nee⸗ ſeitre fcioden d lelen e
DOCTRINAM pI. AxT. 162
6 In obſeruatione pulchrorũ, quo modo per varios gradus ad ipſum pulchruũ, id eſt ad ideam pulchrorum omnium debeamus aſcendere, pluribus docet Plato in Sympofio. Oportet, inquit, eum qui recto tramite ſit progreſſurus, ſtatim ab a- doleſcentia pulchra corpora contemplari:& primum quidem ſi modo rectè du- catur, vnum corpus amare, ibique rationes pulchras producere, cogitare dein- de pulchritudinem quæ corpori cuiliber ineſt, alt erius corporis eſſe germanam. Et ſi ſequi decet quod in ſpecie pulchrum, abſurdum eſt credere eam, quę in om- nibus corporibus ineſt, non vnam eandémque pulchritudinẽ eſſe. Et qui hoc ad- uertit omnium ſimpliciter pulchrorum corporum amator euadere debet: amo- ris autem erga vnum vehementiam hac ratione remittere, atque vnius ſpeciem paruifacere. Poſthæc pulchritudinem quæ animis ineſt, illa quæ in corpore, præ- ſtantiorem exiſtimet, adeo vt ſi quis animi ingenui ſir, quamuis forma corpo- ris aliis quibuſdam cædat, ſufficere tamen arbitretur:& amet curèt que,& ratio- nes huiuſmodi pariat, quæratque ſermones omnes qui reddere meliores adoleſ- centes poſſint. Vt hinc ad pulchritudinem quæ in officiis ac legibus reperitur, inſpiciendam, ducatur, intelligat illam omnem ſibi ipſi vniformem cognatam- que exiſtere, vt cam quæ circa corpus eſt, pulchritudinem paruifaciat. Poſt of- fic ia legeſque, ad ſcientias tranſear, vt ſcientiarum pulchritudinem contemple- tur: dumque id quod ampla exuberat pulchritudine, contuetur, haud amplius tanquã mancipium, vnius puellæ ſpeciem admiretur, neque vnius hominis, vel officij pulchritudine ſit contentus. Nam quiſquis in hoc delinquit, exilis& ab- icctus eſt ſeruus. Verum in profundum pulchritudinis pelagus ſe mergart, vbi ipſo intuitu multas præclaras atque magnificas rariones intelligentia ſque in philofophia abundè pariat: donec ibi confirmatus& roboratus, ſeientiam iam vnam talé intueatur, quæ pulchritudine talis exiſtit. Acié verè nunc mentis pro viribus adhibe. Quicunq; hucuſque per amatoria gradatim deducitur, recto or- dine pulchra intuirus, ad finem iam amatorij affectus perueniẽs, ſubito quãdam natura mirabilem inſpiciet pulchritudinem: hoc illud cuius gratia labores om- nes præcedentes ſubiuimus Principio quidem ſemper eſt, nec fit, nec interit, nec creſcit vnquam, nec decreſcit: præterea non hac ex parte pulchrum, ex illa turpe, vel tum pulchrum, tum minimè. Neque ad hoc quidem pulchrum, turpe verò ad illud. Vel hic pulchrum, ibi turpe, vt quibuſdam pulchrum fit, quibuſdam ve- ro nequaquam. Neque ruyſus imaginatione quadam ipſum pulchrum ita fin- getur, quaſi vultus pulcher, vel pulchræ manus, aut aliud quippiam cuius corpus eſt particeps. Neque vt oratio quædam, vel ratio, aut ſcientia quædam. Neque in alio iacere putabitur, vt in animali, vel terra, vel cælo aut alio quopiam, ſed ipſum per ſeipſum, cum ſemetipſo, vniforme ſemper exiſtens. Cætera verè om- nia quæ pulchra ſunt, illius participatione pulchra: ea ſcilicet conditione: vt naſ- centibus& intereuntibus aliis, nihil ſubtrahatur illi, aut addatur, neque paſſio- nem vllam incurrat. Hæc quidem Plato in Sympoſio, ex quo locus hic Alcinoi manifeſtè videtur eſſe deſcriptus. Quanquam ferè eadem ſententia, ab eodem pluribus explicatur in Hippia maiore& in Phædro. Quibus locis ſigni ficat à ſenfilibus pulchris, per medios gradus diſcurſus cogitatiònis humanæ, aſcendé- dum eſſe ad ideam pulchri. Quæ, vt ex eodem Platone Cicero ſcribir, ſi oculis corporis cernererur, mirabiles amores excitaret ſui. Cernitur verò mente ‚iſto corpore omnino ſoluta, vel ab eodem in vita hac, rapta per ecſtaſin: in cuius frui- tione extremum ſummumque philoſophiæ beneficium ex corundem platoni- corum ſententia poſitum eſt. Cum autem per inferiores rerum pulchrarum gra- dus noſtra cogitatione diſcurrimus, ab ciſdem Platonicis fmiles eſſe dicimur B B

163 ALCINOI INSTITVTIO AD
hominibus ſomniantibus: qui rerũ falſis imaginibus pro rebus ipſis fruuntur. Ad idem Analyſeos, exemplum vide librum Plotini de pulchritudine, eiuſdémque librum alterum de intelligibili pulchritudin e. Exem plu m autem ſecundi modi Analyſeos pertinet ad quæſtionem de animi immortalitate, ideòque commo-
dius intelligetur ex capite 18. libri huius. In quo rationes colliguntur quæ vale-
re poſſunt ad confirmandam immortalitatem, in eiſdéèmque Platonici cum pe- ripateticis conferuntur... 7 Hic Alcinous inductionis nomine, Socraticam& Ariſtotelicam complecti⸗ tur. Nam quæ à ſimili ad ſimile progreditur„vel etiam à multis ſimilibus ad v. num ſimile, inductio eſt, qua Cicero ait in Topicis, plurimum in ſermonibus socratem eſſe vſum. Quam Ariſtoteles cap. z. lib. z. Khetoricorum ad exemplum reuocat. Altera verò quæ ex ſingulis colligit vniuerſum, Ariſtotelica eſt, eadem- que in inſtrumentis Dialecticis plenæ ratiocinationi ex altera parte opponitur cap. 10. lib. 1. Top. Inductionum Platonicarum, aliam diſtinctionem vide apud Diogenem Laertium in vita Platonis. 8 Locus hic repetendus eſt ex Hippia Platonis. Vbi poſtquam conſtituit duo genera declarationum earum que circa eſſentiam voce fiunt, vnum quidem no- minum, verborum alterum: Verbùmque definiuit declarationem qua actiones ſigaificantur, nomen autem ſignum vocis agentibus ipſis impofitum: docuitque neque ex ſolis nominibus ordine prolatis, orationem vnquam effici, neque rur. ſus ex verbis abſque nominibus, tandem concludit horum duorum complexio- nem orationem eſſe primam atque breuiſſimam: quæ declarat aliquid deiis quæ ſunt, vel fiunt, aut fuerunt iam, aut erunt. Hanc autem aut veram eſſc auc falſam. Veram quidem quaudo ea quæ ſunt, vt ſunt, prædicat: falſam autem quæ alia quam quæ ſunt. Quod etiam ab eodem Platone dictum eſt in Craty- lo& libr. 2. de Repub. Itémque in Parmenide, ſuppoſitione ſexta. Eodem ve- rò modo Ariſtoteles in Categoriis& libro de Interpretatione, vult voritatem & falſiratem orationis ſpectari debere ex comparatione cum re ſignificata, ſed negat orationem omnem ſignificare verum vel falſum: hõcque eius tantum eſſe ait quam enunciantem appellat. Porrò ea omnia quæ hoc capite ex Platone col- liguntur, in vſu apud illum obſeruata ſunt,& ex variis exemplis collecta, non ad vnius artis formam ab illo reuocata, aut in huius præceptis poſita. Quo fit vt cum Ariſtoteli magis propria ſint quam Platoni, eorundem accuratior explica- tio commodius reiici poſſe videatur in Commẽétarium noſtrę deſcriptionis Lo- gicæ, ſicut paulòè antè indicauimus in priore parre diſputationis de methodo. 9 In Hyppotheticis enunciationibus primum eas complectitur quas Cicero libro de fato& in Topicis appellat connexas, vt ſi natus eſt Fabius oriente Ca- nicula, non morietur in mari. Quæ ſolæ, ſi enunciandi formam ſpectes, propris ſunt Hyppothericæ. Quoniam ſoſæ Hy pporheſin ſiue conditionem expreſſam habent. In quibus Alcinous ait conſecurionem quandam declarari. Quia in iis ex conditione poſita, vni parti, vt antecedenti, altera cõſequens adiicitur. Addit verò his alias quarum partes repugnantiam quandam habere dicit, quæ diſiun- ctæ ab eod em Cicerone nominantur. In quibus concluſiones idcirco ratæſum, quod, vt hic ait in Topicis, in diſiunctionis membris plus vno verum eſſe non pPoſſit. In connexis autem ille notat duas formulas argumentandi. Appellant e⸗ nim Dialectici, inquit, eam concluſionem argumenti in qua cum primum ſum- pſeris, conſequitur id quod annexum eſt, primum concluſionis modum. Cum id quod annexum eſt negaris, vrid quoque cui annexum fuerit negandum ſfit, ſe- cundus appellatur concludendi modus. Qui duo quoque modiah Ariſt. notati
utn Topic tyofeciota Arlleſlalus modcs frmO fecedens t to Neatu-. t ver aurlabent in ij 10u4 ormula⸗ ſere ſchab exem
in gabbsohlerua qu Grinnchne lunyetisquod. dituwionbes, dionsaftmara, doc atilud hoc. teiluligiur. Q politoad quim AlccektK llud-
keln,Non& hoc& um anciation, Doipencosyo⸗ . Addor danamac enpls facler rlocinationt. loi yoteſt nocinandi an Reent, aut forn iiem fecit in en
ucd luillsaal renr cum Catcgo inncloul anre⸗ üiſcihnen je I Jalma uarietat 1pdab lenoo axane alinid e m oco ſeribz
eull

NVTHAb
aeinibut,-— amduſt edus hüüinn
locini de 1 rütudint an lne. Er— mautentamn mi imm ate, ſätimmn la qaotad 5 collixunum nem, in.— qae Dſatauaa ocraticam iſctelicanen tur, vel G Amultisümin in Topic arimummſen 49. 1.Iib. z. aticorumadan
r V h
iet àA kriſtotelicac altera paneh
aicatum, à xiſtinctionem
“ 44 84 4 108194 4 1
4 Phtonu. 2 oktquam coan elleunam ☛☚+ unt, vynumqdi e dc5nioh? nutonemaus
cis agentib impoftum eis, otationd quam efichi dcludit&n duotumem mam declanat äi terunt. H rlun, vi 1 b eodem ne dictum i e(4 jone ſerua.h de lu. nione, uütn 4 ☛☚ cum le dgut
— arame — tem a vellie
†* †* s —mrdick: dalla
* 3* 1 aneA- „vclfir atbeqhecihn Wn 4₰ aavy nau † ccahiteet
t. K 1* emplö chle
84 R. X* remin, 1 3 mi eor t4,
rinhut eptisofa dln ☛ em accoland dun. oſtte delco9 ane— arionisder-
. Are datlte 4 1* 1.„
1 9 ecu rimum ahlet n⸗
uus 2 zeſt Fadl- „v44 4
0 18 2 4 3 2durmmi
vehe 1 ondiciobel
*. gecuun
11 1 dleendasna e densadic
6 4,75
8. 4 1,34 8‿— dete dicl
— quidus G— dm⸗
Rionis mecd! ¹ aaadſ
nen J torm I muuns
11 1. 9
em ³10 n ſionim
3/ 2. cpl
„ gurim 1r 1
4 1* 4. 5 1 lell 499 ea Ie 10 119
DOCTRINAM PLAT. 164
ſunt in Topicis, prior ex affirmatione antecedentis ad affirmationem cõſequen- tis, poſterior autem ex euerſione conſequentis, ad euerſionem antecedentis. Ad- dit Theſſalus methodicus lib. z. Dialecticarum inſtitutionum, duos eſſe reliquos modos firmos& conſtantes, quorum vnus, inquit, qui idem eſt tertius, tollit an- tecedens, vt tollat conſequens: quartus retinet conſequens, vt antecedens reti- neatur. At verò illi ſunt omnium inconſtantiſſimi. Et ſi quid habent virium(ſi- cut habent in iis in quibus conſequens cum antecedente reciprocatur)id habent non à formula argumentandi, quæ debet eſſe generalis& in omnibus eadem va- lere: ſed ab exempli proprietate quæ argumenri eſt& inuentionis, non argumen- tationis, aut collocationis. In quo eiuſdem Theſſali inconiſtantia, aliorum loco-
rum comparatione à nobis detecta eſt lih. 2 DQialecticarum-Animaduerfioanumm
olim contra eundem editarum. Connexis enunciationibus, quas propriè Hyp- potheticas diximus nominari, addit Cicero in Topicis, Ciſiunctas& Copulatas. in quibus obſeruat alias quinque argumentandi formulas. Aut enim cum ali- qua coniuncta negaris& his alia negatio turſus adiungetur, ex illiſque primum ſumpſeris, quod relinquitur tollendum erit, qui tertius modus erit. Aut in eiſdẽ difiunctionibus, in quibus plus vno verum eſſe non poſſit, priore parte diſiun- ctionis affirmata, poſterior tolletur: aut priore negata altera affirmabitur, vt, aut hoc, aut illudehoc autem, nõ igitur illud. Itémque aut hoc, aut illud:non hoc au- tẽ: illud igitur. Quarum duarum cõcluſionum prior ad quartum modũ pertiner, poſterior ad quintum. Deinde, inquit, addunt coniunctionum neganrtiã, ſic, Non & hoc eſt& illud: hoc autem, non igitur illud: hic modus eſt ſextus. Septimus au- tem, non& hoc& illud: non autem hoc: illud igitur. At hic Alcinous Copulata- rum enunciationum nullam mentionem facit, ſicut neque Boerius lib.. ad hyp-
potheticos Syllogifmos. Siue quia in ratiocinandi forma à ſimplici, vel Catego-
rica, illa nihil omnino differt, ſiue quoniam nonnunquam adiecta negatione, ad diſiundtam facilè reuocatur, eiuſque vim habet, vt in ſuperioribus Ciceronis ex- emplis facilè notari poteſt. Ex iis verò quæ à noſtro authore ſubiiciuntur de ra- tiocinatione hyppothetica& mixta,& de vtriuſque figuris& modis, ratio intel- ligi poteſt, propter quam Ariſtoteles in prioribus Analyticis, cum generalé ra-
tiocinandi artem traderet, nullam hyppothericarum enunciationum mentions
fecerit, aut formularum argumentandi quæ ad illas pertinebant: quod tamen
idem fecit in enunciationibus modo affectis harumque mixtionibus. Nempe
quod in illis nullis præcçeprtis nonis oꝑus eſſe videretur ſed eandem legem. ſubi- rent cum Categoricis enunciationibus: modo in eiſdem paftem cõnexionis vel difiunctionis antecedentem, intelligas rationem habere vnius extremi ümplicis ſubiecti, partem verò conſequentem, extremi altetius ſimplicis attributi. Quod in maxima varictate exemplorum per inductionem facilè poteſt obſeruari. Por- rò quod ab Alcinoo ſubiicitur differentias earum ratiocinationum quæ ex con- ſecurione aliquid euertunt, conſiderandas eſſe in eo ipſo exemplo, quod ab an- tecedentibus paulo antè propoſitum, videtur ad id referendum eſſe quod Cice- ro eodem loco ſcribit, in antecedentibus, conſequenribus& repugnantibus locũ argumẽti,& eiuſdem inuentionẽ ſimplicem eſſe, tractationem autem multip li- cem. Nempe quoniam vnum& idem exemplũ, diuerſa forma tractatum, valete poteſt inantecedentibus, conſequentibus& repugnantibus. Quemadmodum in feptẽ modis qui ex Cicerone paulo antè ſunt enumerati, facilè poteſt obſeruari.
10 In docendo, directa ratiocinatione Plato vti ſolet: in; redarguendo, dedu- ctione ad incommodum. perſonarum cum quibus loquens inducitur. Nam cum amicherid agit vt recta
BB 1
uæ duo apud illum temperat Socrates pro varietate

via veritatem doccat,& quoad poteſt, demonſtret. In Sophiſtis autem& eorum diſcipulis, opiniones falſas redarguit: veras ſignificat, potius quàm doccat. Præ- ſertim in ipſis magiſtris, quorum arrogantiam omni ratione reprimere conaba- tur. Nam horum diſcipulos vbi redarguit, nonnunquam in rectam viam docea- do reducit, vt in Menone obſeruari poteſt. Ex quo apud illum tria genera Dia- logorum extiterunt: vnum dogmaticum, quod ſententiam huius in perſona So- cratis explicatam continet: alterum ad cos coarguendos qui contra diſputant: tertium ex illis duobus mixtum. De quibus vide Fabium ca. 18. lib. 2. Horum ve- ro diſtinctio diligenter obſeruanda eſt, cum in illis veram Platonis ſententiam quærimus. Quanquam enim eius ore Socrates loquatur:non tamẽ in illis quæ- cunque in Socratis perſona dicuntur, verè Socrarica, aut Platonica exiſtimari de- bent. Quoniam pleraà que proficiſcuntur ab ea Ironia quæ huic in ſermonibus fuit maximè familiaris. Quæ etiam varietas ſpectanda eſt in Dialogis Cicero- nis tam Oratoriis, quam philoſophicis. Hic verò litigioſos ſiue contentioſos vo cat eos, quorum omnis diſputatio inflammata eſt ſtudio vincendi quacunque n- tione, non docendæ veritatis aut inueſtigandæ: quoſque Plato in Euthydemo& Hippia vtrôque, oſtendit verborum aucupes eſſe ſolere: in grauiſſimis rebus fa-
cillimè decipi: in leuiſſimis ad vanam oſtentationem omnia referre. Quos hoc
loco à communibus Sophiſtis diſtinguit. Quanquam Ariſtoreli cap. I. lib. i. Top. eadem eft Sophiſtica ratiocinatio cum ea, quę contentieſa, ſiue litigioſa appella- tur. At libro de redargutionibus Sophiſtarum ab codem duo hæc ita diſti- uuntur. Vt in certaminibus, inquit, qui quauis ratione victores eſſe volunt ni- hi non mouéẽt, nihil non aggrediuntur: ita hic in diſputatione idem faciuntqai ſupra modum ſunt litigioſi. Atque ex iis quidem qui tantã adhibent contento- nem, quicunque ſibi victoriam proponunt, illi ſunt qui proprisè litigioſi& con- tentionis amatores cenſentur. Qui verò gloriam, ex qua quæſtum faciant, au- cupantur, ſophiſtæ. I11 Neceſſaria hæc oratori, ad conſequendam facultatem docendi atque mousẽ- di. Quæ quoniam ſine philoſophia cognita eſſe non poſſunt, Plato concludit in Phędro neminem ſine hac, bene dicendi facultatem eſſe conſecutum: eoque Pe. riclem aliis oratoribus ſuperiorem extitiſſe, quòd Anaxagoræ ph)y ſici, audito fuiſſer, à quo mouendorum animorum rationem acceperat. Quod ctiam apud Ciceronem eſt, in Bruto& in Oratore. Videtur autem hic penè ad verbum eum
locum ſecutus, quemita explicat Socrates in Phedro. Poſtquam dicendi facultas
inquit, quædam animi tractio& oblectario eſt, futurum oratorẽ neceſſe eſt quot ſpecies animus habet, cognoſcere. Hæ verò tot taleſque ſunt, vnde tales alij, alij tales efficiuntur. His ita diſtinctis, ſermonum quoque tot talẽſque ſunt ſpecies. Tales Igitur animi, talibus ſermonibus certa quadam de cauſa, ad talia quædam facilè perſuadentur: aliter verò affecti, aliquam ob cauſam minimè. Oportet ita- que eum qui hæc ſatis perſpexerit, poſtea ini pfis negotiis animaduerſa depræ- henſa que, poſſe ſignare& ſenſu conſequi: alioqui nondum quicquam plus quam verba fibi quõdam à doctoribus tradita habet. At cum ſufficienter poteſt dicere quis, quibus ſermonibus capiatur, preſentémque hominem acutè perſétit eo in- genio præditum eſſe, de quo antea fuerit diſputatum, ſicque ipſum eſſe talibus ſermonibus, ad talia compellendum:is ita inſtructus tunc demum perfectè artem hanc erit conſecùtus, cum ad ſuperiora hæcadiunxerit, vt oportunitatem loquẽ- di tacendique calleat,& vſum abuſumve breuiloquij, commiſerationis, vehemẽ- tiæ acrioris, amplificationis, cæterarümque partium orationis à præceptori- bus traditarum, rectè cognoſcat, antè verò ne quaquam. Eadem Ariſt. docet cap.
woldeNlero trin lèemus. ſant cungtatlone nte teaolicam Dileem anc utoratpti 715 di wter hebil nrrisſeckäoled n Pütrrlig lie reoilſm ranmtoareren lunda Klnggete. tone entum adum. rarerillilcbi) filicm rareden ſoyhiſaumeuiuse feulatemipollun ſkompmiquit duo nidem modasin duæ ſonxNotadu d Korma G dcurmge Jucdmpüiche ne ut pattis au munme repteher dd num quod. Mo duli ponitur wopznchesſunt,„ I He Uaonis mueirbuncngnit ttilſcer viwelign tunialedits inte llam eloeaneſed er s lengue n Nippi mlüm ſrihn nhyſi aeemekera detenr zeddemocri-
rälium tldum utau
Ver temoon

quod R MAam Min,. b 9 Bmnuage Alchem thr as vide 34 mcaldläaa um lai 1Ei tam llumngr entesb arp umatmin Socrat aet: Planpaicaente t ab al ao qur dhuic uln ean[pe is ekin Dan lic verò gt oſosüuecam matref 3u vinceudius gundr: che zeluwonkch Weringmuln Dentatio u zmaidrien Qan us Wiſdotcüchl 4, qug coi an eſa,Bdeluge niſtarum s dem auw m ata hic tt 4 atationsiaii quidem id and aüas at, illi ſa Ptriproßs glorut ns qua
* —
escu
4
ndam fac ol em docxui alta elle r awolluat,lnnd faculkan am e coalecunf aifle, que Ab uragorrh
gh Jr nrationem u heral- G
Videtura- man hie henen p Dhec Lar ſtquamd.
Aes*ln 8
41 eſt. M mm rotatole 4
tott. aaneſant,ui
Vve nonum mn Lena aa eaef
aliquam ab nm
ſer in ft s — Mlioqat— mfu
lubet. 4 a luflem
5.* nue venuns
reien. Du ſicquel 5 erit dnt um pel
Krud ani cden vutt
18 n3!— a toponn
DOCTRINAM PLAT. 166
2.lib. j. Khet. Patet, inquit, tria oratori eſſe capienda, vt ſcilicet facultatem ratio- cinandi habeat, vr mores ac virtutes conſideret, tertium vt de afftectibus quid v- nuſquiſque ſit& quale quid& ex quibus naſcitur& quo pacto. Vnde concludit rhetoricam quafi propaginem eſſe Dialecticæ& eius negotij quod circa mores verſatur. Eaque occaſione monendorum animorum rationem idem explicat toto lib. z. Rhetor. Sed quorſum hæc iſto loco de Rhetorica ab Alcinoo notãtur? Vr intelligamus prima philoſophiæ parte contineri, artes omnes quæ orationis
ſunt cum ratione coniunctæ, quas logicas appellant:& in iis Dialecticæ ex altera
parte rhetoricam reſpondere. Sic enim Cicero ex Platonicis ſcribit Academica I. Dialecticam artem eſſe orationis ratione concluſæ, cui ex altera parte adhibe- tur oratoria vis dicendi, explicatrix orationis perpetuæ, ad perſuadendum accõ- modatæ. Probabile verò eſt in contextu Alcinoi, multa hoc loco deſiderari, quæ monis de oratore& de rhetorica connexionem cum ſuperioribus continebant. 12 Ex iis intelligi poteſt, quod antea indicauimus, Alcinoum in hac philoſo- phiæ parte potiſſimum ſequi eas diſtributiones quas ab Ariſt. accepimus: ſed eis accommodare exempla que in Platone notauerat, aut certè ea nobis accommo- danda relinquere. Nam pręterquam quod Categoriarum diſtinctionem ait à Pla tone tantum adumbratam in Parmenide(cuius etiam rudimentum aliquod ap- paret initio Philebi) quam Ariſt. omnino expreſſit: hæc etiam Sophiſmatum ſiue fallacium reprehenſionum diuiſio, ab Ariſt. eſt profecta lib. de redargutionibus ſophiſtarum: cuius exempla tãtum ex Platonis Euthydemo, nec ſine magna dif- ficultate erui poſſunt. Diuiſionem vero hanc ſic Ariſtoteles exprimit. Reprehen- ſionum, inquit, duo ſunt generales modi, vnus in verbis, alter in rebus. Atque ille quidem modus, in quo vis captionis ex verbis oritur, in ſex partes diſtribuitur: quæ ſunt vocabuli multiplicitas, Orationis ambiguitas coniunctio, diuiſio, accen tus, forma dictionis, Aliter vero qui verſatur in rebus, poſtea ab eodem ſab diuiditur in genera ſeptem: quorum primum eſt ex accidente: ſecundum, ex eo quod ſimpliciter aliquid dicitur, vel non ſimpliciter, ſed cum aliqua adiunctio- ne aut partis, aut loci, aut temporis, aut affectionis ad alterũ: tertium eſt ex igno- ratione reprehenfionis: quartum ex conſequenti: quintum ex eo quod ſumitur il- lud ipſum, quod iam inde à principio in quęſtione poſitum eſt: ſextũ ex eo quod pro cauſa ponitur quod minime eſt cauſa: ſeptimum ex eo quod quę multe inter- rogationes ſunt, pro vna accipiuntur. 13 Hec Platonis laus eo maior eſt, quo definiendi ratio erat tum obſcurior& paucioribus cognita. Siquidem hanc ante tempora Socratis maximè rudem ex- titiſſe, ex eo intelligi poteſt, quod apud Platonem quotieſcunque Sophiſte de na- tura rei alicuius interrogantur, reſpondent vt pueri: nec illam ad communionẽ vllam reuocant, ſed exemplis tantum explicant, ſicut obſeruari poteſt in Meno- nes itemque in Hippia maiore& minore. Quare Ariſt. 1. ca. lib. i de partibus ani- malium, ſcribit phyſicis ſero admodum fuiſſe cognitã cauſam formalem: quod, vt ait, quid res eſſet, atque ſubſtantiæ definitionem ipſam explicare haudquaquã ſolerent. Sed democritus, inquit, hanc primus tetigit: non quod ad rerum natu- ralium ſtudium putauerit neceſſariam, ſed quod ab ipſa re traheretur. Socratis veròè temporibus vſus defniendi increuit: ſed indagatio rerum naturalium de- ſit, omnèque philoſophandi ſtudium ad vtilem virtutem ciuilémque vſum eſt tranſlatum. Locus idem eſt cap. 6. lib. I.& cap. 4. lib. 12. Metap. qui antea vſurpatus eſt, in queſtione de nomine dialecticæ. 14 Nobiliſſimus hic locus eſt de recta nominum impoſitione& ſignificatione.
In quo quanquam nonnulli arbitrentur Ariſtotelẽ platoni omnino contrarium: — B B 1ij

.
6
4
167 A1 CINOI INSTITVTIO AD vterque tamen illa ab homine inſtituta& ipſis rebus impoſita eſſe vult: ſed plato adiicit, in illisimponendis dandã eſſe operam vt naturæ reſpondeant, cämque quoad fieri poteſt, repreſentent. Vt quemadmodum in animo notio naruralem habet rei imaginem, per eamque apud omnes eodem modo ſignificat(quod Ariſt. ait inirio lib. de Interpretarione) ſic in illis naturalis quædam fit eius rei quam ſignificant, in ipſo ſono repreſentatio. Qualis cernitur in ſfingularum na- tionum communi pronunciatione: quæ idcirco com munes patriæ mores dicitur indicare, vt in Germanis animoſitatem, in Gallis ſimplicirarem. Quare Agrippa cap. 69. lib.. de occulta philoſophia, docet nominibus& verbis ipfique orationi, vim tantam ineſſe, vt ea ſpiritus alliciantur& vinciantur. Defèerunt enim ſecum
inquit, non tantum conceptum, ſed& virtutem loquentis, energia quadam trãſ. fuſam in audientes& ſuſcipientes, tanta ſepe potẽtia, vt non eos tantum immu- tent, ſed alia quædam corpora& res inanimatas. In quam ſententiam multa alia dicuntur à Marfilio Ficino cap. z1. lib. 3. de vita ſtudioſorum. Qua occaſioue, jn hac queſtione Origenes lib.·.cõtra Celſum, lau dato Platone, Ariſtotelem(neſcio an ſatis iuſtè)vt illi contrarium reprehendit. Nu nc, inquit, ita decernimus, nomi. num ipſorum naturam, non imponentium leges eſſe, vt Ariſtoteles putat. Non enim ab hominibus principium habent mortalium linguæ: vt illis perſpicuum eſt qui incumbendo, pernoſcere naturam veneficiorum& Carminum poſſunt, quæ vtique pro loquendi varietate& nominum ſono, linguarum inuentotibas
accomodẽtur. De quibus nominibus breuiter ſupra nonnulla perſtrinximus(iib.
ſcilicet. i.) affirmando in aliam linguam nomina ipſa traducta, quæ ſuapte na- tura& in propria lingua plurimum valeant, nihil vltra eorum efficere ‚qxeæſuo ſono ante effeciſſent. Iã vero vel in ipſis hominibus aliquid eiuſmodi inuentu. Non enim eum qui ab ipſo natali die græcum nomen ſit ſortitus: ſi vel in Aegi Ptiã, vel in Romanã. vel in aliã quamuis nuncupationé noméid tranſtulerimu cogere, vt ali quid patiatur ſiceret, vel vtipſe alios quoſcùnque malo afficeres quemadmodũ ſi ſuo& natiuo nomine, afficeretur. Ex quibus Celſum reprehèd qui nihil arbirrabatur intereſſe vtrü louem quis altiſſmũdixerit, fiue Zena, ſi Adoneum, ſiue Sabaoth, ſiue iuxta Aegiptios, Hammonè, ſiue vt Scythę, Pappei
liulque natu mpetu vtatur, etiam ſi Anemine omnino inſtituatur. De quon Pfamericus Aegipriorũ rex indicare poſſet, dicitur ab Herodoto educari iufiiſt in ſyluis infantes duosvbi nullam humanam vocem audire poſſent. Vt quem ilſ grandiores facti, ſermonem ederent: eum& omnium anti quiſſimum,)& natura. lem iudicaret. Hos poſt tres annos è ſyluis ad regem adductos, Bec, aliquoties protuliſſe: quæ vox cum lingua Phrygia panem fignificaret, ex eo illum colle. giſſe, Phrygiorum linguam omnium primã& naturalem eſſe. Quanquam hoc illis acciderat, quod inter capras eſſent educari: à quibus hanc vocẽ acceperant, ſicut ſcribit. D. Auguſt. lib. 9.in Geneſin ad literã. Hic ramen cap. rr. lib. 16 de Dei Ciuitate, arbirratur ante confuſionem linguarum ‚quæ exorta eſt in extructione turris Babilonicæ, nariuam fuiſſe linguam Hebraicam, nec poſtea defuiſſe do- mum ipſius Heber, in qua illa adhuc ſeruaretur. Ex quo Hebraicam vulrt appella- tam, vt hoc nomine diſtingueretur à ceteris, quas cõfuſio Babilonica pepererat. Etiam ſi idem libro de animæ quantitate doceat, omnem rationem loquendi er auditu eſſe& imitatione conſtare. Quod videtur quoque efficere, vt quicunque ſurdè nati ſunt, idé muti ſint: ſicut Ariſt. ſcribit cap. I. lib. de ſenſu,& cap. 9. lib. 4. de hiſtoria animalium, nempe quod formandæ vocis ratio diſcenda ſit,& auditu Percipienda. Hoc enim longéprobabilius eſt quam quod ex medicis ſcribit Ale.
3
— Vnde nata eſt alia quæſtio an ſir homini ſermo vllus naturalis quo ſua ſpõteſ
ee ware Meee tie
eeee
Inpoblel aaule vſq;j po ſaiunen mun ier qua audien jemer cuuſa no¹ fio dalt. Vid tei lpoband woder dNigid nguit amdicim grationeſtimur 8 dofro refſum, cam dicmus, nos uin muin mus. Keidem f com aduinsa tura:eijtem lgait uns murals elt. madleräwds,in qo repredcodi ggode duſſmi ipuodare cc Hrchmiitudi torum ctiultumer redee neut.recte i nine rtetu R reg (ettè Deindeker R Ndw cor M Codr pet opumepre norge&e qui y HER. e.90 gre lcitatg tel keao§0 C. at luunseſttemo. nenne lälectico yi 7lb.. Dallti de diſestrum aui yti Auan aber, dpes nerguſda ſaſeſe Iuni, deoaddudte kaargeuguotäubi
lanlemin morali lce lagee pericul rumentianà ad co. dorenonina im one. toprier
ket inan
As erpriwen denull tatl
Kn erſnum ar winaing, mor
tet appofti

8 dfri
o0 Se m deru n
0 Ad
ſaele Arute ehedten, mad ni amondag 8
lom äm wirigie tt anlis omenn 1.
1
b
SIS
*
4
4
4 141
1 4
aomin 1 no, linguun 8.
breuiter! ³ss nonnulkfaui am nomi ms ſataduk Pä- alcant, a hltracomack Smit alnaliquidcut
4
„rrcum ☛☚ n ſi ſoin
0. Mscemiunk ldcite Meemmneszunen 4 un G ahliämmm d cet no Mnu& wüsm 3 ntur& 1. dam Deemn . nuenniseengu. e a, Rnnoneoamen nima ſan quamleuemhe „de vu loſormm. We ſum lu blatone Pütge lendit. N aquit u eim rium le We, Auier h ℳ lingue:niln nam re omm(nten
nunct aMpnnénomt in qwoſcioa Lcere ket quidse
DOCTRINAM PLAT. 168 xaãder probl. 133.lib. 1. nẽpe par idẽ neruorũ eſſe, cuius pars vna ad linguã, altera ad aures vſq; porrigatur: atq; ita neceſſe eſſe cõmunem affectionẽ accidere. Non fieri tamen mutos eos qui ex morbo ſurdeſcunt, quòd pars altera tantum, ca ſci- licet quæ audiendi officio delegata eſt, ſuas vires amiſerit:& mutos quoque, ea- dem ex cauſa non etiam ſurdos reddi, quod alterius nerui lingue accommodati leſio ſola ſit. Vide quę de hac quæſtione dicuntur à Lactantio. II. lib. de Opificio dei. Ad probandum autem nomina& verba natura fignificare, ſcitum illud eſt qu od ex P. Nigidio commemorat Gellius cap. 4. lib. 1o. noctium Atticarum. Vos, inquit, cum dicimus, motu quodam oris conueniente cum ipfis verbis, demon- ſtraätione vtimur& labias ſenſim primores emouemus, ac ſpiritum atque animã porro verſum,& ad eos quibus cum ſermocinamur, intendimus. Ar contra, cum dicimus, nos, neque profuſo intenrõque flatu vocis: neque proiectis labiis pronunciamus, fed& ſpiritum& labias, quaſi intra noſmetipſos, coerce- mus. Hoc idem fit& in eo quod dicimus, Tu& Ego, Tibi,& Mihi. Nam ficuti cum adnuimus& abnuimus motus quidem ille vel capiris, vel oculorum, àna- tura rei quem ſigniſicat, non abhorret:ita& in iis quaſi geſtus quidam oris& ſpi- ritus, naturalis eſt. Eadem ratio in Grecis quoque vocibus quam in noſtris ani- maduertimus, in quo, Galenus lib. 2. dé decretis Hipp.& Platonis, Chry ſippum reprehendit, quod ex huius vocis, Ego, naturali pronunciatione, argumẽto haud diſſimili, probare conaretur, animę ſedem& principatum in coide exiſtere. 15 Hanc ſimilitudinem ita Plato exprimit in Cratylo. 5OC. Radius porro, tex- torum eſt inſtrumentum. H E R. quid ni?§ O C. Textor itaque radio ac pectine recte vterur: recte, inquam, ſecundum texendi rationem. Ille vero qui docet, no- mine vtetur& rectè, rectè videlicet ſecundum docendi propriam rationẽ. H ER. Certè. Dein de verbis aliquot interiectis, oſtendit eiuſdem eſſe artificij de nomi- nibus,& verbis iudicare,& illis req vti: ipſique legiflatori ad eam rem, dialecti- cum in conſilium eſſe adhibendum. Quis, inquit, 8O C. nominum conditoris o- peri optime præſidebit& explerũ diiudicabit& apud Gręcos& apud barbaros? nonne& qui vtetur? H ER. Is certè. SO C. An Nüis eſt qui interrogare ſcit?
6
*
„ 1h.
logem qu u Bmücuchnt HE R. Iſte.s O C. idẽ quòq; reſpõdere. H E K. népe. S O C. Eũ vero qui interro- „H das,ſuen gare ſcit atq́; reſpondere, aliũ vocas quàm dialecticum? H E KR. Dialecticũ pro-
d 4 2ue fecto. 5 O C. Fabri ita opus eſt temonẽ facere gubernatore præcipiente, ſi bonus
1 zinoioiit futurus eſt temo. H E R. apparet. S O C. nominum quoque authoris, nomen, mo-
le Jie Hevoäc nente dialectico viro, ſi modo recte ponenda ſunt nomina. Sic Ariſt. ſcribit cap. 5. A väite fuid 7. lib. z. Politic. de quibuſdam rebus non ſolum eum optimè iudicare qui eas fe- umanam 1 auriguili cit, ſed eriam qui vtitur. Nam temonem inquir, melius cognoſcit gubernator, um 8 a 4tun. quam faber,& dapes, couiua quam coquus. Ad platonis autem ſententiam perti- 1a at net quod ex Mole ſcribit Philo Iudæuslib. de mundi Opificio. Omnes animãtes
a panct t meſe⸗C. inquit, à deo adductę ad hominem, vt videret quas hic appellationes ſingulis in-
mã&n 5 uneu deret. Non quod dubitaret(ignotum enim deo nihil) ſed ſibi conſcius quam ra-
ens educatt. t astd tionalem in mortali naturam facerat, ſuapte vi mobilem, ne ipſe eſſet vitij par- ad ltetd s orncht” ticeps. Itaque periculum faciebat iam noti, tanquam pręceptor, inſitum ei habi- gunun ccyi tum excitans& ad contemplationem operum ſuorum prouocans: vt eis ex tem-
* Hch h erien pore nomina imponeret, nec impropria, nec inconuenientia, ſed diſerte rerum
5⸗ erutt 34 f Nher proprietates exprimentia. Cum enim rationalis natura, etiam tum, pura mane- 9„Ju 2¹ laus ret in anima, nullo turbante languore,aut morbo, aut affectu, puriſque vteretur 4ce Jocent cher tam corporum quam rerum jmaginationibus, non aberrabat à verè dum eis no- dade iei le Giue mina inderet, appoſitis ſignificatis applicando: vt ad primum vocabuli ſonum, 3 an mox natura cuiuique intelligeretur. Quod verò hic adiicitur de Dialectico Vt
rüo

*
* 14
169 ALCINOI INSTITVTIO AD
nominum impoſitorum iudice: de eo intelligendum eſt quem Theologum vel Metaphy ſicum ſolemus appellare. Idque ſecundum eã loquendi conſuerudiné quã in platone ex Plotino& Marfilio Eicino antea obſeruauimus ca. 3. de qua e- tiam amplius diſſeretur capite proximo. Locum autem ſu periorem de compara. tione orarionis cum inſtrumento, obiter Ariſt. reprehendere videtur libro de in- terpretatione, cum ita ſcribit, Eſt omnis oratio ſignificans, inquit, non vt inſtiu. mentum, ſed quemadmodum dixi, ex inſtituto.
AGGREDITVR SECVvNDAM PHILOSOPHIE
partem, quæ in veritatis contemplatione confiſtit. Cuius cum tres aliæ particulæ ſint, eam primo loco ex Platone de- ſcribit, quæ artes Mathematicas continet.
( 4 P. 6.
1 Deinceps autem de ea parte agamus quæ ad contempla tionem pertinet. ¹In qua quiddam eſt Theologicum, aluu Phyſicum, aliud Mathematicum.: Theologici finis eſt o gnitio primarum cauſarum, ee earum quæ ſunt ſupten⸗ ac principes Phyſici, diſcere quæ vniuerſi natura ſit quale quid animal, homo: quem Bcum in lniuerſo habeat Num deus omnibus prouideat, an etia huic Dij quidan alij ſint ſubiecti: aut quo modo homines ad deos affelti. Me- thematici aerd Rnis eſt, elauam-Se in trer dim Tones por rectam naturam cognoſcete, lationes qua made ſe hu beant exquixere. Mathematici autem ſudij ſpeculatio ſum. matim ſubiiciatur. Haca Platone aſſumpta eſt ad cogita- tionis diſcurrentis acien, qua auimus acuitur,& ad contt
Plationem eorum quæ ſunt, accuratam fubitilitatem ꝑrabat.
(uius pars ea quæ circa numeros verſatur, non vu lgatem facilitatem parit ad aſcenſum ad id quod eſt: ſed propemo-
dum liberat errore 1 gnorätia quæ circa hæc ſenſſilia ver⸗
Jantur& adiumentum aſfert ad eſſentiæ co gnitionem. At-
que ad bella gerenda promptum reddit, per eam peritii qzue ad
Eſſſſ
alubhul- ſ iim 4 lum quuin Jaul h 1 tnum ver tuna,ſ bal arnend ” etian ſiplun Ju nunucuj lum geng vinr unuer tinaumahal inerluſt laun adnb ſſudnuse ten 1 7 alglil⸗ aadas 2 ſmaur iſtalua le mxoun, Mnlundh uidl jitn amnis duj auuuucſ cog
nailn Ant
— leng un⸗

nb
riſt e Were ſidenuln 8 us gun m
p 483
DAINR HILOSO nolatic amnlitit Cuia ptim hy exbluene hem aM contiel,
. 4
te aga 1 qus aliyn ddam anl. heolhgan cum. ſ elloge 12 De mu duc 1 e qus a uuejuen em ukin hunu
:7 hnn 1 e 1I4 luit) fean
uf 1o ho 84 lait I
474* 1. Fert 1d ita
pereun dtumt 1
unn“ Jpoſſunt. Quoniam ignorant ipſa principa,& quæ ex iu or- — 6C 3
u
DOCTRINAM PLAT. 170 ad inſtruendam aciem eſt neceſſaria. Quod autẽ CGeometriæ eſt, idem ad ipſius boni cognitionem accommodatiſaimum. (um quis non adtionis cauſa hane perſequitur, ſed vt ad id
quod eſt, ſemper aſcendat- non dt in iis quæ oriuntur,& in-
tereunt, verſetur. Ltiliſtima etiam eſt ad actionem effe- ctionem ſi quis eius principia ad hæc accommodare velit. Poſt accretionem ſecundam conſequens eius contemplatio, quod tertiam ſuſcipit. Vtilis præterea vt quarta quaædam di-
ſciplina, Aſtronouua eſt:per quam in cælo, huius aſtrorum-
que motus contemplabimur,&o diei ac noctis opificem, mẽ-
ſRum item& annorum. Ex quibus ſecundum familiarem
viam, vniuerſorum opificem inquiremuu. al iis diſcipliuis tãquam ab aliquo fundamento. quaſique ab elemẽtis aſcen- dentes. Muſicæ quoque rationem habebimus, ad ea ipſa au- ditum adhihentes. Vt enim ad Aſtronomiam oculi dati ſunt, ſic auditus ad concentum. Iique in Aſtronomiam incumbtẽ- tes, ab iis quæ oculis percipiuntur, ad inaſpectabilem& in- telligibilé eſſentiam deducimur: ſic concinnã vocem audien- tes, ad ea quæ intellectu percipiuntur, per hæc ipſa quæ in ſenſum aurium cadunt, aſcendimus. Vt niſi hoc animo iſtas diſciplinas perſequamur, in ius vanun nollri ſfudiuma inutilis labor ſit faturu. Oportet enim acutè ab iis quæ wi- dentur& audiuntur, ad illa progredi quæ intelligentia cer- nuntur. Si quidem harum diſciplinarum pPeculatio, ad con- templationem eorum quæ ſunt, Eraludium quaddam el. Geometria quippe& Arithmetica,& qui eas colunt, ad eius quod eſt cognitionem vwiam affectant: ſed circa id ſom- niantibus ſunt ſimiles, nec in eo reuera quicquam conſequi

171 ALCINOI INSTITVTIO AD ta ſunt. Maximum tamen ad id quod dictum eſt, adiumen-
tum aſſerunt. Ideòque nec einſmodi diſciplinas Plato ſien⸗
tias eſſe dixit.? Dialectica quidem M ethodus,ita compara ta eſt, vt per Geometricas H ypotheſes, ad prima potiſsima- que principia, quæ ex H Dpotheſi non ſumuntur, ſurgus eõque dialecticam ſcientiam appellauit. M athematica ver neque opinione contineri voluit, quòd illa clariora Jum iij rebus quæ in ſenſum cadunt: neque verd ſcientia, quia ob. ſcuriora ſunt primis intelligibilibus. Sed opinionem coypo rum eſſe dicit: ſcientiam primorum: cogitationis diſcuiſun, eorum quæ mathematicis ſunt ſubieta. Ponit autem ſum Sximaginationem: illam quidem ſenſilium, hanc verd im ginum& viſorum. Quoniam verò Dialettica diſciplma rum omnium potentiſima eſt, quod circa diuina conſluid-
Que verſetur: idcirco illa mathematicis ſuperior ſtatuiun,
velut lorica& reliquarum cuſtodia.
Ia. Carpentarij Commentarius in(ap. G.
1 Si in Alcinoo noſtro ſatis eſſet authoritatis contra Theſſali Methodici ino mnem antiquitatem furentis, incredibilem impudentiam, locus hic per ſe ſuff- ceret ad defendendam noſtram ſententiam in quæſtione de fine& vſu artium Mathematicarũ. In qua ab illo, proæmio Mathematico, ſic quõdam ſumus exr gitativt proper hanc maximè in regia profeſſione iniquiſſimè vexaremut. 9 hoc ipſo nomine, indigni dicebamur:& procul dubio exploſi fuiſſemus, ſi tantuͦ hic potuiſſet quantum velle ſe, magna animi impotentia apud omnes proftteba- tur. Pro quo ex illo tempore idem nobis ſatis dedit pænarum: modo in iis exer- citatus, tandem aliquando ad meliorem mentem redeundo, noſtræ Academiæ & vniuerſæ rei literariæ poſſit ſatisfacere, Sed quid eum Alcinoi authoritate cõ-
mouess cui in eadem quæſtione Pythagoras, Plato, Ariſtoteles omnino vileſ-
cunt? De qua quanquam contra eundem abundè à nobis diſputatum ſit cap. i. no- ſtrarum prælectionum in Spheram, ea tamen diligenter obſeruanda ſunt quæ de
quatuor arrium Mathematicarum potiſſimo nobiliſſimque vſu, hoc loco dicũ- tur& cum Platonicis, ex quorum fontibus deriuantur ſedulnconferenda: vtà
germanis philoſophis intel ligatur(hos enim, non iſtos nugiuendulos, iudices expeto) id in quo ab illo exagitabamur& Propter quod olim regia profeſſione
prohibebamur, Pythagoreorum omnium veterumque Academicorum& Peri-
runiale
cs onele Hgalta em In allud ſcetend ationem ell elo malema gibusin quibu nimid citpofe, eg0 ſcioyetam eandem leino cleſcqruum.] cogitatinus dil um quſumtac diomatlemanico ea, ogt, que aſcenſonad idg Nac ſcuilia retſa
1 4.
dudemde üm tieettmquit id non adonlscauſ. ktinlöche oriut mirenlica,Vti piumurad inaſpe Tocéau letes ad, adunt,cenäir ooin ase dotdrKaxards. gredqaeme 3d ntemyl ſtram de math Atatom dercg. ad rerumab4 itancs mathen dem vodilitat, C comamiantur ar nülindälgens al donom Emrdei et mathemaicaga
inuem ſüum Kad enrinetitähgn lie hoc Ates narne ICiceroatyrima modum. hamdeille, attes illaschr

SrIT On 1 d dain 1— mod Iilnala deholusum „ 3 Na Dninſ vein Framumm. appel d. Matſenah luit, ladlain neque ſaimi Pnl- b Lned apinum norum pritationt: nt ſu 5b W. Donitae idem f unt ium uns um ve iulku
ddem
1
1
„
„quc abrcatuu- b 41! beme h5 ſup 1 cuſtod. a
mment. hI 8
DOCTRINAM PLAT. 172
pat eticorum ſummo conſenſu eſſe probatum. Dixeram in artihus Mathemati-
cis non eſſe quærendum externum finem in dirigendis mechanicis, ſed earum digniratem ingenua contemplatione contineri: quæ ſe ipſa terminatur aut ſi ad aliud referenda ſit, ad mechanica minimè ſe abiiciat, ſed poriùs erigat ad contẽ- plationem eius quod eſt, in qua ſumma eſt futuri philo ſophi perfectio. Ad hanc verò mathematica hoc ipſo animum erigere: quod hunc exercent in abſtractio- nibus: in quibus conſiſtit præludium quoddam ad philoſophicam ſolutionem a- nimi à corpore, per quam hic fruitur primorum intelligibilium aſpectu. Quam ego ſcio veram eſſe ſententiam Platonicorum omnium& facilè animaduerto candem Alcinoum toto hoc capite in ſingulis artibus mathematicis apertiſſime eſſe ſequutum. Mathematici ſtudij ſpeculatio, inquit, à Platone aſſumpta eſt ad
——
cogitationis diſcurrentis aciem, qua animus acuitur& ad contemplationem eo- rum quæ ſunt, accuratam ſubtilitatẽ præbet. Arque hoc quidem de vniuerſo ſtu- dio mathematico. De ſingulis auté eius partibus videamus quid ſequatur. Pars ea, inquit, quę circa numeros verſatur, non vulgarem facilitatem præbet ad aſcenſum ad id quod eſt:ſed propemodum, liberat errore& ignorantia quę circa hæc ſenſilia verſantur,& adiumẽtum affert ad eſſentiæ cognitionem. Atque hoc quidem de Arihmetica. De Geometria idem paulò poſt. Quod autem Geome- triæ eſt, inquit, idem ad ipſius boni cognitionem accomodatiſſimum: cum quis non actionis cauſa hanc perſequitur, ſed vt ad id qunod eſt, ſemper aſcendat. Non vt in iis quæ oriuntur& intereunt, ſemper verſetur. Sequitur idem de Aſtrono- mia& muſica. Vt in Aſtronomiam incumbentes, inquit, ab iis quæ oculis per ci- piuntur ad inaſpectabilem& intelligibilem eſſentiam deducimur: ſic concinnã vocé audiétes ad ea quæ intellectu percipiũtur per hæc ipſa quæ in ſenſum auriũ cadunt, aſcendimus. Audiamus vero eiuſdem concluſionem. Niſi hoc animo, in- quit, iſtas diſciplinas perſequimur, in iis vanum noſtrum ſtudium& inutilis la- bor ſir futurus. Oportet enim acutè ab iis quæ videntur& audiuntur, ad illa pro- gredi quæ intelligentia cernuntur. Si quidem harum diſciplinarum ſpeculatio ad contemplationem, eorum quæ ſunt, præludium qnoddam eſt. An non hæc no ſtram de mathematicorum fine ſententiam apertè confirmant Theſſalique vani- nitatem detegunt in eiſdem ad mechanica referendis? Atqui eadem omnia penè ad verbum ab Alcinoo deſcripta ſunt ex Platone lib. 7. de rep. In quibus ſequen- dis artes mathematicas Theſſalo videmur irridere: ipſe verò, ſcilicet valdè eaſ- dem nobilitat, cum ad mechanica accommodat, in quibus illę opere faciendo contaminantur atque fœdantur. At idem Plato, ſicut& Alcinou ghoc capitè, nõ- nihil indulgens aliquando noſttæ imbecillitati: quoniam, vt idem ait in Timeo, non omnes participes ſumus eius mentis, quæ ad diuinorum contemplationẽèm per mathematicas abſtractiones poteſt erigi, mathematica refert ad popularem
aliquem vſum& ad dirigenda mechanica: non in iis earum dignitatem, quę fine 3 continetur, inquirens, led parti morboſæ ſuorum ciuium accommodans quæ-
ſine hoc artes mathematicas videbatur omnino repudiatura. Sic enim Komani, vt Cicero ait prima Tuſculana, earum vtilitate eiu ſmodi quęſita, terminauerunt modum. Itaque ille quotieſcunque in ſchola philoſophica, idoneis auditoribus artes illas commendat, vnicam in eiſdẽ celebrat exercitationem in abſtrahendo per quã mẽés excitatur ad diuina. Ac in populari concione& apud rudes, efficere conatur exillis poſſe aliquid colligi quod ad vitę vſum commodiſſimè trãsfera- tur. Quale eſt quod de promptitudine ad bella gerenda peritià que ad inſtruen- dam aciem ex eodem Platone hoc loco Alcinous commemorat. Quare ſi Theſ- ſalo animus ſua impuritate eſtuat adhuc in ſenſilibus, nec porcftiupt, hec ſe co⸗ 94 d1 1
4

173 ALCINOI INSTITVTIO AD
gitatione erigere, ſieut ex eo colligo quod ſcribit in proæmio mathematico, cæ- cã platonis ambitionẽé in inducẽda abſtractione, artes mathematicas perdidiſſe, quõdque idẽ dicere audet(quid enim eſt quòd non audeat iſtius hominis os Im⸗ pudés?) celeberrimam Pythagoreorũ, imo verò philoſophorü omnium,&aipt- ou, phantaſticam eſſe& ſophiſticam, neſcio cuius fabulæ vmbram(pro qua con- tra hunc à nobis diſputatum eſt cap. 4 noſtrarum prælectionum in Spheram)ſ, inquam, tanta eſt in hoc cogitationis impuritas, vt propter hanc, in religione inter ſuos ne infimo quidẽ miniſterio dignus, nuper ſit habitus: hoc illi quidem non inuiti concedamus, vt ad mechanica, quibus digniſſimus eſt, ſuis mathema- ticis abutatur(nec enim in eo magnam iacturã res literaria patierur) dum modo tamen cõtra ciuſdem impudentià, ſartam tectam retineamus eam in illis digni- tatem, quæ omnium veterũ philoſophorum probata cõſenſu. De quo poſtuloat- tentè conſiderari quæ à nobis collecta ſunt duobus illis capitibus. J.& 4 noſtrari prælectionũ in Spheram. Quoniam nõ placer rẽé eandẽ pluribus locis repetere. 2 Alcinous mathematica docendi ordine phyficis anteponit, credo quod Pla. tonicorum imitatione, phyſica cũm meraph) ſicis& Thologicis vellet coniun- gere: ad quæ ipſa mathematica viam parant. Quanquam hoc non ſine dubitatio. ne eſt. Nam eum in tribus formarum differentiis, ad quas refertur contemplatio Jveritatis, mathematicæ mediæ ſint inter phy ficas& metaphy ſicas(ſicut ex Ariſ. colligi poteſt lib. 2z. phyſi.)artes quoque, quæ ad has pertinent, medio loco viqt- bantur explicandæ: vt ſcilicet phyſiologia contempletur formas, quæ cumma- teria communicant: mathematicæ artes eas, quę etſi reuera cum materia coniun- ctæ ſint, ab hac tamen cogitatione abſtrahuntur: metaphyſica, alias quæ omaino materiæ ſunt expertes, in quas tãquam in finem philoſophica contemplauo de-
8
ſinit. At duabus aliis de cauſis iiſque ad noſtrum captum accommodatis inma-
thematicis grimus gradus contemplationis philoſophicæ pofitus eſſe videtur,
Priore quidem, quod hæc etiam ſiabſtrahant à materia in ſenſum cadente, in in tamen formis verſentur, quarum ratio magna ex parte minus fortaſſe recondin quam naturalium. Quis enim non faciliuùs cognoſcit triãguli, vel quadrati for mam, quã in homine vel animali ceam quæ interior primaque perfectio,& cauſ eſſentiæ, vel potiùs ipſa eſſentia? poſterigre vero„Auod circa mathematicaa- mus, vt paulò antè dictum eſt, perpetuò exercetur in abſtractionibus: ſine quibui ne in phyſicis quidem generalibus ſermonibus verſari poteſt. Quoniam& init generum formarümque rationes à rebus ſingulis cogitatione noſtra quodam- modo abſtrahuntur. Quod etiam amplius capite proximo intelligetur in mase- ria prima:cum huius ratio ab omnibus formis erit abſtrahenda. Neque verò ne- gligendum illud eſt, quod propter ſingularem mathematicorum diligentiamin
ordinis obſeruatione, artes hæ omnium maximè accommodatæ, iudicatæ ſunta Platonicis, ad excitandam vit
diſcendi laborem ſitum eſſe V
oluerunt. Sicut obſeruari poteſt in eo puero qui
1. S.. de dimenſione quadrati à Socrate interrogatur in Menone. Itaque vt hæc pars
8
per quandam excellentiam dεuais, id eſt, diſciplina eſt appellata, ſic meritdre- philoſophiæ partibus præpoſita: quafi futuri philo- ſe complera. Ad hanc rem vide quod Ariſtoteles
liquis omnibus ſuperioribus ſophi vniuerſam pædiam in fſcribit libro 12. M etaphy ſficorum, itèm que Proclus cap. 1. Com mentarij in Eu-
clidem:& quod à nobis copioſius diſputarum eſt contra Theſſalum cap. 3. præ- lectionum noſtrarum in Spheram.
3 1 2..... 3 Primas cauſas ſupremàfque ac omnino Principes, eas intelligere oportet, quæ
in vniuerſo entis genere, non tantum in aliqua huius parte, ſupremæ ſunt. éin-
x ſuperioris recordationem: in qua iidem omnem
errwe.
nkenin 3 rere hmna Nts Hæ vero nerenlar Juine pulchri rinaslatidnes
citeconſehtas doe& NimAt iuimuen te eo im ſeti det)id m a fa cun del hs ſors e witetähen Theolcgiedlat kaxpolebeafei copieclusjnuj heciedibilekti dur onsytoler hecieremldera Oonin nse intormüntam inl diuina gente ink Tum qüa ndim tirrmqepod A AMc Doon&Ded llins docern fni de Deo, tresſectzsſun Vom aium yor- ilinätesilla hicerꝛcunctaat onal ſuperior leniteon poſſe tzäſunmisrerun ſinute perfedtiſin
Mara
erltur Quntet
pulſſclibros Anan
denlendum. Juaxia

SrI
8 ITlem an 1 87 Nornidnäben, ““ Gacn Nhien — 8 lx Imdan mn notrat 1ss leciounnhe Piit 1it heperterun 1Taus,„s lradiuei Jai ans zniſimnchün durà ing entia prienu am iect atineumasemt. orum A, cölenſn Degu at lis cadiun ncer Madé hlurboslbi cdine pl aip anteponiasde neiãp Tologest 1o un docmate ufferan lamanfemuen i un merayhftaßin „Jura A perinemm giu coi u lerur omafn les cas, 2p reuenantn att un tap Rüaui. Kaei lolopdiauri ad noſtn am Ptum aume conh Mohßbicr fae Krahant 1 eria in eumn. „magaa uulte minmi —* dit tmäg d Primai maldumte
2 —
4
1 4 8
das 1 2 deil onmo
m m dfiuhenu 8 en aematcoun 15
en r cnnobse
11 an commo 3
4 aed
Sich ruatl peeſan C dckapa ir pat e ain ng ef 1 e Am c13 4⁴ 1 1Con auelt W ka 1w ziſoutatch a
4 eln
. 4 120 1
M.. 3 eas lnl 5 e omnino 3 num
DOCTRINAM PI. A T. 174
gulæ enim ſcientiæ, quæ particulares nominantur, demöſtrant per cauſas in ſuo genere primas: ſola vero metaphyſica ſiue Theologia per cauſas omuino pri- mas. Hæ verò ſunt apud plaronicos, in genere quidem ſubiecti materia prima: in exemplaribus, idea: in efficientibus vero Deus. Theologia enim duce, animus diuinæ pulchritudinis amator, vt Plato ait in Sympoſio, quando repurgatu s, di- uinas rationes attigit, tunc non ampliùs ſimulachra rerum ſed res ip ſas in ſe cõ- cipit: conceptas fouet, atque ita cum Deo familiariter verſatur: aut quod de Mi- noe& Numa fabulata eſt antiquitas, Dei colloquio fruitur. Idem in Phædro) ait diuinorum contemplatorem Areliquis ſegregari, prorſus purgari, Deo adhere- re, eo impleri. Et 7. de Rep. hunc certis gradibus ad principium vniuerfi aſcen- dere, ipſum tangere atque tenere, adherentem ſemper his, quæ adherent princi- pio. Quippe cum nullis ſenſibilium rerum corporeis gradibus ad id contendat: ſed ipſis formis, per ipſas, ad ipſas potius inuitatur: quou ſq; ad ſpeciem, finèm- que vniuerſi perueniat. Quem locum ſic explicat Marſilius Ficinus ca. 3. lib. 12. Theologiæ Platonicæ. Theologus tum agendo, tum diſputando, inquit, purgat Acorporeis affectibus animam: ſegregat rationem Afallacibus rerum ſenfibilium coniccturis: inuitat mentem, vt ad veritatem huiuſmodi gradibus ſe conferat, ſpeciebus, id eſt inſitis ab origine formulis: per ſpecies, id eſt per formationem quæ nobis prouenit ab ideis: ad ſpecies, id eſt ad ipſas ideas& rerum naturalium ſpecies conſiderandas. Quas ſpecies idem ait adherere Deo Vniuerfi principio. Quoniam fons eſt idearum. Theologi verò mentem illis adherere, id eſt ill is ſe informandam inſinuare. Per quam inſinuationem dicitur Deum tangere, id eſt diuina mente informari. Adiunxit&tenere Deum, duabus vt puto, de cauſfis. Tum, quia vbi mens ſemel ita cæpit, forte nunquam talis vitæ ſtatum intermit- tit:tum quia poſtquam mente diuina multis ex partibus iam mens noſtra forma- ta eſt, diutius contemplando, incipit vſque adeo, ſupra hominem ſapere, vt ſe per Deum,& Deum,& in Deo contemplari nõ ignoret. Sed quoniam, vt idem Mar- ſilius docer in Apologiam Platonis, non omnium ad cæleſtia aſpirantium eadẽé fuit de Deo, huiuſque prouidentia& cultu ſententia apud veteres, Theologi in tres ſectas ſunt diuiſi. Alij Dæmonibus ſolis ſacrificabant, metuentes fortaſſe ne homnium vota ad cæleſtes Deos non peruenirent: alij cæleſtia corpora colebãt, exiſtimãtes illa non viuere folum atque intelligere, ſed etiam radiis ſuis circun- ſpicere cuncta atque audire: veruntamen animorum in iis corporibus viuétium vota ad ſuperiores Deos, qui nullum cum corporibus commercium habent, per- uenire non poſſe: Alij denique hos ipſos Deos imprimis venerabantur, iudican- tes à ſummis rerum cauſis effectus omnes, etiam humanos, tam cognitione quã virtute perfectiſſimè contineri. 4 Hoç rerum naturalium ſtudium plato 7:de Rep-tum demùm probat in ſuis ciuibus cum ad cæleſtia refertur:& coanimus ipſe in aliquam Dei cognitionem erigitur. Quare teſtatur Socrates in Phædone, ſe ea mente aliquando cupidè ar-] ripuiſſe libros Anaxagorę Phyfici. Cum audiſſem, inquit, ex libro, vt ille aiebat, Anaxagoræ legentem quendam hanc ipfius Anaxagoræ ſententiam, videlicet mentem omnia exornare, omniùmque cauſam eſſe: hoc vtique cauſę genere ma- gnopere ſum oblectatus: exiſtimans quodammodo conſentaneum mentem eſſe omnium cauſam, putabamque fi id ita eſſet, vt mens omnia exornaret, ſingula per hanc vitam ita eſſe diſpoſita, vt optimè diſponi potuerant. Propterea ſi quis vellet cauſam inuenire qua ſingula fiant& percant, aut ſint, hoc ipſum eſſe in- ueniendum: qua videlicet ratione optimum ſit vnicuique aurt eſſe, aut quoduis
aliud agere, vel pati. Atque hoc pacto nihil aliud conſiderandum homini vel de CC iinj

1. 0 s. —
175
A1L CINOI INSTITVTIIO AD
ſe ipſo, vel de aliis, niſi quod potiſſimum ſit& optimum. Neceſſe verò eſt eum qui id nouit, illud quoque quod deterius eſt, cognouiſſe. Quippe cum eadem norum ſcientia ſit. Hæc vtique ipſe mecum reputans gau debam, inueniſſe ratus Anaxagoram magiſtrum qui me, id quod tãtopere expetebam, cauſas rerum do- ceret. Hac igitur mirabili ſpe duttus cum legere pergo, video hominem mente nullo modo vtentem, nec cauſam llam ad ipſum rerum ornatum referentem, ſed Aereas naturas& Aetheras aqueaſque,& talia multa incredibilia pro rerum cauſis aſſignantem. Quo errore in Anaxagora notaro d Socrate, admonitus Pa. to, viderur in explicanda naturæ vniuerfitate in Timæo, Pythagoram potids quàm Democritum, aut quàm hunc ipſum Anaxagoram, ſecutus: quòd ille in mathematicis exercitatum, animum à naturalibus ad diuina erigeret:hi in mate. riæ abſoluta neceſſitate(quã Ariſt. exagitat cap. 9. lib. 2. phyſ.& cap. I lib. i. de eag tibus Animalium) omnia ponentes, vanis quæſtionibus à diuinis auertes potius quàm ad illa inuitarent. Hic verõô Alcinous videtur breuiter indicaſt quod illo Dialogo pluribus à Plat. explicatur. si quidem in eo ſtatim initios de Rep. quædam præfatus, inſtitutum de vniuerfitate ſermonem in partes tres di-. ſtribuit: quarum prima agit de mundo, qui ſola intelligẽtia percipitur: ſecunda de hoc, quem incolimus, tertia de homine: vt intelligatur quem locum in vniuer ſitate obtincat, quoque modo minor quidam mundus eſſe dicatur. 5 Locum hunc de diuina prouidentia eiuſque gradibus ſic explicat lamblichus lib. de myſteriis Aegyptiorum. Deorum prouidentia vniuerſalis eſt, inquit, De- monum verò particularis. Deus primus dat omnibus omnia: dij ſequentesom- uibus aliqua largiuntur. Dæmones atque animæ aliquibus ſolum& aliquatan- tum. Er amplius eodem libro, Quando di)j, inquit, varias mundi partes, yidèsx- des, ſtatuas propriè ſortiri dicuntur, intellige eſſentiam potentià mque illomm vbique in ſe vigentem, hoc aut illud potiſſimum illuſtrare, atque ſicut lumenin ſe manens, ſine mixtione diuiſio néque ſui, diuerſa paſſim illuminat: ita dij. Sicm lumen ſolis idem totum cõtinuum eſt vbique, neque poteſt in partes diuidi, ne- que alicubi claudi, neque à fonte proprio ſeparari, neque miſcetur aëri, licet ad- ſit, quippe cum nihil relinquat luminis, calore tamen à calefaciente relicto: its
cuiuſque Dei lumen totum indiuidus toti mundo penitus adeſt, licet parti cu-
am præcipuè vim ſuam maximè ſibi accommodatè concedat. Interca tamei quodam modo implet omnia, ob potẽriam perfectam& exceſſum cauſalẽ pror ſus immenſum. plato in Timæo, ſcribit animalium mortalium procreationem à Deo patre, filiis eſſe demandatam: ne hæc ab eodem procreata, eſſent quoqye futura immortalia. Qux ſenrentia poſtea exactlus tractabitur cap. 14.lib. huius Et quanquam in hac quæſtione Ariſtoteles à nonnullis contumelioſè,&ococ no- minetur, opinionem tamen haud diſſimilem ſecutus videtur libro de mundo
. ad Alexandrum. Cum diuinum numen, inquit, natura ſua ita ſit comparatum, vt quoquouerſus permeet:nimirum ea in quibus ipſi verſamur, ac nobis ſuperio-
ra, pro eo quantus eſt acceſſus ad Deum vel abſceſſus ab eo, eius opitulationem quoque ſentiunt Proinde id præſtabilius eſſe cenſemus Deòque tum decentius, tum magis conſentaneum, ita de eo opinari vt dicamus poteſtatem illam in cæ-
1o ſedes fuas habentem, incolumitatis caufamrrebus vniuerſis præſtare, iis quo- 2 que quæ longius ab ea remota ſunt. Nec illis aſſentiri, qui eam ipſam poteſtatem ) per omnia pertendentem,& ventitantem ad ea quoque quæ nec adire ipſam ho- ) neſtum eſt, nec dictu ſpecioſum, ſua illic opera efficere contendunt, réſque ter-
renas a Imit 1S 1 ARfAnm. ſ.„... enas 2 dniltara Coniunehum illud quoque eſt, quod idem ſcribit lib. 1z. Me Phyfl. de intelligentiis perpetius, immobilibus& magnitudinis expertibus,
“
,„
nuchelihrs jeiuperiod In mlea mll. riuciſe cſeop riuirä ſe proul 6 py hagofeh ſhaigis dil rte lunlta w tmog; a iiuenl ac Rin mulchade nerian Aüthrr dernicistuder⸗ zwmal zequeipha Geonn menlenes tantulm eack caſitudo c ediltvocholuit tam uloldisma niislegtin ple trahee:) geliic eormcontempla ten ſact Steteon logvirdt. Eaden loco deeLeco NMadod eay Sedod gerdom. D nutnerat. C Gecmettia, ſu qladi de Pfa ervreintellig⸗ rguoec ſänt ſeua nTimg letaer inde de Ilttonon cenles Vhdendn lreſentite nanm Deinde ſethbali um confenglato am. Ageingi,n
accepimig(ute
pimuszamteclum atim dofagne augmenrumatque tkares nodum ten dlultate hreſonor dur& qni ſa dem dumo diſfclle.
— 88

TIr
1 u Ne Se We rs Ma u 131 Sndede ea an etedamalan dles ſ e ilarin 44, remmonaan 8 Ki Muln ucnibin. agor oddoc tan aa Kimad, Pwnn, um A Frnhtam ſccuwe arurahe düum eigenin ncaf a.by(Kenah anii q en nidus àdunn 0 Alc A Nideruthrut. caut aM idemintotche mniuert Mermonem un zi ſol as lligeri feriigr. lac ru erzuur quemeani lidamt ues efe diamn ciuſqu 3 lidos Gcenialr m prou amiartlaef 3s dat of zomau djther aue anit a igubdusamſi ing anatias ui, e Iiim euft . 2 u un Iſtratenti— Ame afmiäe biquen poteknus (epa us egurmitn te aa cilia mun erirure 1 m A concetn et MaKercfat
mommh
d Wnptocrn acndima. — 1³ 8 conconeh, A9 eods Au itudh t ana 82 15 o ell 9 4 fe 4 8 le 1 iesn b di ean 1 4 N 8 12 1 De necäd
— 1. 1. 3
tate coniuncta v 8
er.„Dld deld ziden ld 4
DOCTRINAM PL. AT. 176
quæ celeſtibus orbibus præfectæ, hos mouent& regunt: ſed ita tamen vt vnius Dei imperio& numine teneantur. Quia, vt eodem libro concludit, Rerum na- tura malè adminiſtrari nõ vult: nec multorum principatus eft vtilis: Ideo vnum principé eſſe oportet. Sed de hac quæſtione poſtea accurariuùs cap. 9. vbi de Deo diuinaque prouidentia Platonis& Ariſt. ſententiæ inter ſe conferentur. 6 pythagorei, vt ſcribit Proclus cap. 12. lib. i. in Euclidem artes mathematicas ſubiectis ita diſtinxerunt, vt de iis duas Geometriam& Aſtrologiam, in quanti- dixerint.i quidem in hac Yt qulelcit alteram in eadé vr mourMseweliquas verè Arithmeticam& muficam in numcro xI quantlfatc Ado Rlelra ibne diſſimili, Quoniam in Arithmetica numeri rario abſolura eſt in muſica cadé refertur ad aurium ſuauitatem. Ex quo intelligi potèſt Geo metriam& Arithmeticam magis propriè quam Aſtrologiam& muſicam in ma thematicis haberi. Quia illæ à motu& ſenſu magis abftrahunt. Q 2d maxim proprium eſt Mathematicorum quod etiam AMKotcles ſcribit lib. I. Analy. Poſt Atque ipſa Geomettia primo contemplatur figuras in planis, quorum duæ di- menſiones tantum ſunt, vno longitudinis, altera latitudinis. Quibus cum adie- cta eſt craſſitudo corpus exiſtit ternaridque numero dimenſionum tanquam per- fectiſſimo abſoluitur: quod idem Arift. ſcribit cap. I. lib. 1.de Celo. Cum autem e- tiam in folidis mathematicus verſari poſſit(cur enim non licebit dimenſionum in iis ficur& in planis, figuras, harumque differentias cogitatione à fenſu ab- ſtrahere?) quæſtio hocloco exiſtit ad quam artium mathematicarum partem, eorum contemplatio debeat referri. Proclus cap.*3. lib. eiuſdem, Geometrie par- tem facit Stereometr iam, cuius propria ſit hæc ſolidorum contemplatio, de qua loquimur. Eadem erit Alcinoi ſententia, ſi eam lectionem retinemus, quam hoc loco ſumus ſecuti,& Geometrię quoque ſubiici intelligimus vt parté quandam, contemplationem eius quod ſecundùm tertiam dimenfionem incrementum capit. Sed fortaſſe potiùs hoc de Stereometria à Geometria ſeparata, eſt intelli- gendum. Quoniam proximè in artibus Mathematicis Aſtronomiam quartam numerat. Qudarta verò videri non poteſt ſi duæ tantum antea, Arithmertica& Geomettia, ſint numeratæ. Et certè id ita explicat Marfilius Ficinus, in epiſtola quadam de Platonica philoſophi natura, lib. 4. Epiſtolarum. Qui locus vt ſine errore intelligatur attentè conſiderare oportet, quæ pluribus dicũtur. 7.de Rep. ex quo hæc ſunt deſcripta. In co primam Arithmerticam, ſecundam Geometriam ſicut& in Timæo ſtatuit, duplicéemque vtriufque vtilitaté facit: vnam in vitæ v- ſu, alteram in excitanda& dirigenda contemplatione ad prima diuinâ que. De- indede Aftronomia ita quærit. An tertio Ioco ponemus 2 fronomiam? Qrd cenſes: Ponendam equidem. Nam mutationes opportunitatéſque temporum præſentire, non minus rei militari quam agriculturæ nauigationique conu enit. Deinde verbis aliquot interiectis ſententiam mutat,& Aſtronomiæ hanc ſolido- rum contemplationem anteponit: quam cõqueritur tum non ſatis fuiſſe cogni- tam. Age, inquit, retrogredere: nam nunc haud rectè quod Geometriæ ſuccedit, accepimus. Quare? Quia poſt planum, ſolidum illud quod circunfertur, acce- pimus, antequam ipſum ſecundum ſeipſum compræhenderemus. Decet autem Katim poſt augmẽtum ſecundum, tertium capere: eſt autem hoc circa cuborum augmentum, arque id quòd profunditatis eſt particeps. Eſt certè. Sed hæc 680- Huius duæ ſunt cauſæ, quia videlicet nulla in cinitate hæc honorantur:& cum inuentu difficilia ſint, haud ardenter quærun
tur,& qui iſta perquirunt, duce indigent, ſine quo minimè reperient. Qiem eſſe primo dificilè eſt: deinde etiam ſi ſit,dum tamen ita ſe habent vt nunc qui hæc

Jad ipfius pulchri cognitionem præparemur: re
177 ALCINOI INSTITVTIO AD
indaget, faſtu elati nequaquam p ſideat, honorificè hæc ducens,& iſti obtemperabunt quidem,& hæc ſeduloò ſtu- dioſéque diſcuſſa, clariuùs emicabunt. Quippe eriam nunc, quanquam& vulgus hæc contemnit& prohibet,& qui hæc perſcrurtãtur, qua ratione vrilia ſint, igno- rant, tamen vi grariæ cuiuſdã Valent. Neque mirum ſi hæc ira anparuerint.N Lm. pe quod gratum eſt, id præcipuum. sed mihi quæ nuc dicebas explana. Studium quod circa planum verſatur, Gometriam vocabas. Equidem. poſt Geometriam continuo Aſtronomiam ponebas: ſed paulò poſt retro retuliſti pedem. Enimue. rò quò magis propero, eò peruenio ſerior. Nam cum mox illi ſuccederet facul- tas illa quæ de augmento in profundum agit, quia ridicula eius habetur inue- ſtigatio, eam tranſgreſſu s,poſt Geometriam Aſtrologiam protinus attigi: quæ in profundi agitatione confiſtit. Probè loqueris. Ergo quarto loco ponamus Actro. nomiam, tanquam adſit ea facultas quæ nunc fuerat prætermiſſa, ſi modo in ci- uitate ſuſcipiatur. Tandem de comparatione Aſtronomiæ cum Muſica alium locum ſubiicit ex Pythagoreis, qui Alcinoi verba valdè illuſtrat. Quemadmo- dum, inquit, ad Aſtronomiam oculi, ſic ad harmonicum motum aures videmut
fabricatæ. Vnde& has inuicem eſſe germanas ſcientias& Pythagorei putant,&
nos Glauco aſfentimur. Pertinet etiam ad hunc locũ quod Plato ſcribit in Hio
pia maiore, ex quinque ſenſibus duos eſſe, aſpectum ſcilicet& auditum, quibus liquos impuriores eſſe,& minus
pertinentes ad naturæ humanæ propriam excellentiam.
7 Antea, capite tertio, obſeruauimus quo modo in artificio diſſerendi Ariſto-
reles& Stoici Dialecticæ nomen ſoleant vſurpare. Nunc verò Platonica loquè-
di conſuetudine, quæ eodem loco notata eſt, i pſa Metaphy ſica primã que lapier
tia, Dialectica nominatur: atque idcirco concluditur hanc ſcientiarum omnmum eſſe potentiſſimam, quòd circa diuina conſtantia que verſetur: eand émque Ma- threematicis ſuperiorem velut loricam,& reliquarum cuſtodiam. Sic enim etiam Ariſtoteles Meraphyficam Architectonicam appellat, quòd prima omnino fidei fundamenta ex hac repetenda ſint: adeo vt in fingulis ſcientiis nulla fides ſit ab- ſoluta, niſt ad prima omnino illius axiomata omnia ſint reuocata:quod in enc- clopedia ſcientiarum idem Ariſtoteles nos docuit lib. 1. Analyt. Poſt. Sicque d- Dialectica hoc loco dictum eſt, eam per Geometricas hyppotheſes, ad prima po- tiſſimà que principia, quæ ex hyppotheſi non ſumuntur; aſſurgere. Atque ha quidem Dialecticæ platonicæ& Ariſt. Metahyxfior authoritas ac principatus in regno fidei ſpectandus eſt ex legibu sdemonſtrandi,& ex ordine quem ſecun- dum has omnesſlcientia interſe obtinent. Aliter Xerâdoctrinam politicam re⸗ liquarum principem ac dominam Arlſfoteles vocat cap. z. lib. I. Ethic. quodab illa Pedtat inter ciues omnium artium& ſcientiarum æſtimatio. Nempe quo- niam harum vnaquæque in ciuitate tantum obtinet prætij, quantum ab ipſa ci- uãũli diſciplina conceditur: pro cuius ſcilicet arbitrio quædam in nouo honore ſunt, aliæ de antiquæ dignitaris gradu deiiciumur. Eſt verò locus hic penè ad verbum deſumptus ex 7. de Rep. In quo cognitionis noſtre( ſicut antea ſignifica tum eſt) tres differentias conſtituit, vnam ſupremam in ſcientia, alteram in co- gitationis diſcurſu, tertiam in opinione. In quibus pro varietate obicctorum di⸗ ſtinguendis ſic eiuſdem ſententiam interpretatur Proclus cap. 1. lib. 1. in Eucli- dem. Quapropter plato, vt arbitror, inquit, eorum quæ ſunt cognitiones primis, mediis& poſtremis ſubſtantiis diuidebat:& impartilibus quidem intellectilem tribuebat, quæ collectim& ſimplici quadam via diuidit quæ mente percipiun-
tur:& cum ſine materia ſit,& ſumma quadam puritate prædita,&⸗ quadam vmus formæ
“ me
arerent. Sin autem ciuitas tota huic operi præ.
hr
—
umetation alirlartib yinioaem, ql lematicæ bor Ibus,chgitatic opinioeaute meatiljpemp- vo drumetat e. fen. luqubus! latioripiopoli
lb antèinlicaul- Kelctiſtalänbam rotteadlär punſäemam teligmum en bücct. Anuon D lun fecö quil gere rtionem ee tet etdocendum dean mionede
in ralio yer om nem, cd ecundu Lincmculla pro goolcceneque geltt pwlone Araem) deoAed ter im lidero
bit or, non Uncatum jul que ereg qua. Togandum&n precpiam, An hahe dea, nec tinumamnid denawerinan mom aclt aring Menks gæin futu intazrgengr fnn.lfe 1
am antxcedere qc anmacqhiegdum,

1 is nabritne iiem utrri imtonentlain. cie panen a lccchan ehau d uilem zui t m eruliieten! an morillillerit ig icrlz eiubnr
eris. EI a ano loco pam a rrretmiſſ ir
m cxcel Mam.
anam ratiouan
Aomieanm u. 1ei M Giluim O
ou m ii anüc üilrri at vſur dune zelch
Acl, ipt n mpbytanen
ch uM rhanc Gaunl'n
4
2 anler alee an a exerkaae
“
4 4
Uin un isſcientünf
ar tevocr nata aan fiot lel
1
AA uod! 2 1an Ö- dn. 2 8 0 3 d. 1.. Dal
DOCTRINAM PLA T. 178
formæ ratione ſe contineat, réſque ipſas apprehendat, cæteris cognitionibus ex- cellit: bartibilibus autem poſtremâmque naturam ſortitis& ſenſilibus omnibus, opinionem, quæ obſcuram veritatem nacta eſt: mediis verò(cuiuſmodi ſanè Ma thematicæ formæ ſunt)& impartibili natura inferioribus, partibilique ſuperio- ribus, cogitationem. Hæc enim mente quidem ſupremaque ſcientia inferior eſt: opinione autẽ perfectiore& magis certa atque pura. Nam progreditur quidem mentiſque impartibilitatem explicat,& intelligentis appræhenſionis quod con- uolutum erat, euoluit: colligit autem rurſum quæ diuiſa ſunt ad mentèmque re- fert. In quibus Proclus inter tres differentias formarum philoſophicæ contem- plationi propoſitarum, eum ordinem exprimit, quem ex Ariſt. lib. 2. phy ſic. pau- Iò antè indicauimus. Sed Platonem eo ipſo loco,(nempe 7. de Rep.) ex quo hæc deſcripta ſunt, audiamus. Opinionemi poftquam ſtatuit infimo gradu cognitio- nis noſtræ ad hancque retulit fidem& imaginationem, ſicut ad intelligentiam, ipſam ſcientiam& cogitationem:& opinionem quidem circa generationem, in- telligentiam verò circa eſſentiam verſari dixit: his poſitis de Dialectico hæc ſu- biicit. An non Dialecticum vocas eum, qui rationem cuiuſlibet capit eſſentiæ:? Illum verò qui hanc rationem nõ habet, quatenus nec ſibi, nec alteri poteft red- dere rationem, eatenus intelligentiam circa hoc habere negabis? Certè non ali- ter eſt docendum. De bono etiam ſimiliter iudicandum. Nam quicunque boni ideam ratione definire non poteſt, àcæteris omnibus eam diſtinguens,& tanquã in prælio per omnia penetrando, cætera cuncta reiicere, non ſecundum opinio- nem, ſed ſecundum ſubſtantiam arguens& refellens, pérque hæc omnia ſtabili & inconcuſſa progredi ratione, hunc ita affectum, neque bonum ipſum dices co- gnoſcere, neque aliud quicquam bonum: Verum ſi quod fortè ſimulachrum atti- gerit, opinione potius quam ſcientia illud attingere: atque ita in vita inſomniis dormitantem illudi,& antequam expergiſcatur, ad inferos deſcendentem ex- tremo tandem occupari ſopore. Per uem omnia hæc prorſus aſſeuerabo. Cæ- terum liberos tuos quos nunc oratione inſtruis, ſi quando reipſa erudires, vt ar- bitror, non permitteres maximarum rerum in ciuitate poteſtatem habere, dum linearum inſtar, non poſſent cuiùſque rationem reddere. Non certè. Legem ita- que feres qua iubeamur eam potiſſimum diſciplinam capeſſere, ex qua ad inter- rogandum& reſpondendum, vt ſcientem decet, apriſſimi ſint. Tecum vna iſtud præcipiam. An ergo tibi videtur doctrinis omnibus, Dialectica velut apex eſſe præpoſita, nec vlla doctrina vlterius, ac eminentior reperiri: ſed hic iam do- ctrinarum omnium eſſe finis? Mihi quidem videtur. Reliqua parte Dialogi eiuſ- dem, hanc primam ſapientiam, quam Dialecticam nominat, tãti facit vt eam pri- mum nolit attingi, niſi ab iis quibus à natura, ſuppeditata ſunt abundè ea orna- menta, quæ in futuro philoſopho neceſſaria deſcripſimus cap. 1. libri huius. De- inde negat quenquam huius auditorem idoneum fore antè annum ætatis trice- ſimum. Illa verò quæ ad Arithmeticam& Geometriam pertinent, quæ Dialecti- cam antecedere debent, pueris tradenda eſſe velit: ab iiſque eum docendi mo- dum accipiendum, quo minimè coacti ad diſcendum eſſe videantur. Quorum o- mnium rationem ita concludit. Non te latet, inquit, quod cum primum adoleſ- centuli diſputationis artificium guſtant, eo protinus quaſi ludo quodam ad re- fellendum vtuntur, eſque qui confutant alios, ſtudioſe ſectantes,& ipſi quoque alios redarguunt, ac diſtrahendis lacerandiſque proximis, Catulorum more aſſi- duè delectantur. Mirum in modum. Cum verò plures conuicerint,& a pluribus ipfi conuicti fuerint, eò confeſtim deueniunt, vt ex priſtinis opinionibus ratam nullam habeant. Atque ex his& ipſi,& omnis philoſophia apud hos calumniã 2SII D. D

175 ALCINOI INSTITVTIO AD
reportarunt. Vera refers. At vir natu grandior ab hac inſania diligentius decli.
nabit, ac hominem inueſtigandæ veritatis gratia diſſerentem imitabitur potids quaàm eum, qui iocandi cauſa verſutiis captiunculiſque jucũbit. Quin&ipſe mo- deſtiuùs ſeſe geret,& diſputãdi ſtudium ex infami reddet illuſtrius. Addit codem loco, ſi quis in hãc Dialecticam ſeriò ita iucumbat vt nihil agat aliud, niſi quod viciſſim quandõque gymnaſiis corpus exerceat, ad huius perceptionem viros moderatos& graues eſſe adhibendos. Deinde ab anno ætatis triceſimo quinto ad qu ueagounm, philoſo phos ‚ad antrum illud deducendos in quo cogan- tur principatus eos aſſumere qui ad bellum ſpectant,& ſi qui ſunt iuuenum prin- cipatus:ne vſu rerum ab aliis ſuperentur. Quum verò ad quinquageſimum per- uenerint, inquit, quicunque integri inter e08 rebüſque geſtis& ſcientiis præcel- lentes apparent, ad finem iam perducendi ſunt, cogendique vt animi radium ad ſupera dirigentes, ipſum quod omnibus lumen præbet ſuſpiciant quumque ipſum bonum nouerint, exemplo illius fræti ciuitatem, priuatos, ſèque ipſos per omnem ſequentem vitam& ſingula viciſſim exornent. Ac pluri mum quidem in philoſophia verſentur: cum verò ad magiſtratus accerſentur, in ciuilibus ne-
ociis inuigilent ſigillarimque gubernent, KReipub. gratia, ita vt non tanquam bomum aliquid& optandum miniſterium, ſed neceſſarium potiòs exequi rideã. tur. Atque cum ita alios ſimiliter ipſi inſtruxerint, eos viciſſim reipublicæ cu- ſtodes relinquent, ipſi verò in beatorum inſulas tranſmittentur. Monumena verò illis& ſacra, tanquam dæmonibus, ſi Pythias oraculo confirmauerir, publi- cè dabuntur: ſin minus, ſaltem vt beatis atque diuinis. Hæc Plato de ſua Diale- ctica. Quæ paulò pluribus commemorare placuit, quòd in illis huius philoſophi maxima diuinitas appareat. Illa verò omnia, ſicut& ea quę ab Ariſtotele de Ne- taphy ſica dici ſolent, cum paſſim Theſſalus Methodicus de artificio diſſerendi interpretatur, ancilla fruitur loco dominæ:& cõmuni miniſtræ ineptè attribuit, quæ ad eam tantum ſcientiam pertinent, ue in reliquas ſummum principatum obtinet. Cuius errore Logodædalus quoque in huius loci interpretatione dece. ptus eſt, ſicut in ſequentibus obſeruabimus.
DE TRIBVS VNIVERS Æ NATITVRA Principiis materia primo loco explicatur, ex Platonis Timæo: variaque ſimilirudine oſtenditur quo modo ea ſe habeat ad omnes rerum naturalium formas.
6 A P. 7.
7
1 Sequitur vt de principiis&. de his quæ ſunt T heolo- gicæ ſpeculationis, diſſeramus,] primis dulto initio, Gah
iis ad ortum Vniuerſi deſcendentes: randemque deſinentes in hominum procreationem atque naturam. Ac primum de
materia dicamus. Hanc filtioni ſubiettam, omnium reri
anaemy ſiſuin 98 ihr aulem hiut al nu aum ſuppt ſtexyen. iſdimaue, laalſvißt famuo iguan trapers d nuntaumnſ 'ſtaen lun hyugn te(onumit: mas onnes ſad qalia lüuur 4 unut uil muluin a junmli
latlan

aptiun Mndeiän ue exinfir aen u. intan ierilltu u à lucut asheruübil ne ererce W 8 Dein e wiun fergeid Deind; 4o nunnrin aatrun al deducedätinn lum— 1t A⁴ Kſiquunu at. Qu dad quügauueg, * 4 umnlhi nercost n Ue getts Klcreu dendi lu„gendiquenan nldus lu arfedetlühitm afxti c artem eriuxn nciſlimt ³ent. Acplum Im agit Maaccerleauu na aemt, RG Sranla, ſ um, ſed Matium hociba nſtrurt un cos ſiclln um iaſu 2 ufminenu. 33,fPycl ⁵⁴ acdlo cmnim:
arque ausr is. Hreplnd
g n tare plac xεuòd inilbzn 4
pmuia, fi nn ea Joed
lalus N A dicus bnt
ninx-& c Mai minitunh ent eu uas ſom oquc u AMlB lociuna
AIVE
nlitudh 2 endiralg
ul Scat ad 0 apile um konl 1
P. † rut uu pin&rt ahue 3 1 dacvun
7
nus, 4pI N ndenter. ar irque na I.
7
ctiom] A
1 v
loco e Taatuh 1
17 1
weli 1 fh n,un
DOCTRINAM PILAT. 180 capacem, matrem ac locum nominat: atque ſubiectum ſine ſenſu tractabile adulterindque ratione compræhenſibile. E- ius autem proprium eſſe wult, vt omnes rerum ortus exci- piat ac nutricis inſtar foueat: omnes item formas recipiat, cum ſuapte natura omnis formæ& qualiuatis ac ſpeciei ſit expers. Talia verd in ea tanquam in tabula effingi, ab eiſdemque hac informari, cum nullius propriæ figuræ qua- litatiſve ſit particeps. 4 Neque enim eſſet ad varias rerum formas& impreßiones commodè praparata, niſi qualita- tis&ſſet expers,& omnium earum formarum, quas debet excipere. Si quidem videmus eos qui ex oleo vnguenta pa- rant odore ſuauia,3oleum quærere quòd maximè omnis odo- rir ſit expers: vel qui in cæra aut argilla rerum formas wo- lunt efungere, illa præmollire atque ſine vlla figura exhibe- re. Conuenit igitur materiæ omnium capaci, vt ſi modo for- mas omnes ſuſceptura ſit, nullam earum naturam habeat: ed qualitatis& formæ omnis expers, formis omnibus ſu- biiciatur. Haæc itaque cum ſit einſmodi, neque corpus erit, neque quid incorporeum: ſed ſua facultate corpus, quemad- modum as facultate ſtatua. Quoniam tum ſlatua efficie tur, cum huius formam excipiet.
Iac. Carpentarij(ommentarius in Cap. 7.
1 Platonis imitatione Phyſica cum Metaphyſicis coniungit: imò ipſa phy ſica ex deo repetit& ad eundem refert. In phyſicis autem explicandis, deſinit in ho- minem, quemadmodum& Plato in Timęo& Ariſtoteles in vniuerſa phyſiolo- gia. Qua occaſione fortaſſe de tribus principibus part ibus philoſophię eam po- ſtremo loco expoſuit quę ad vitam& mores pertinet. Vt ab hominis natura, quę partim corpore, partim animo continetur, ad eiuſldem vitam& mores tranſiret. Quanquam alia ratione pars hec de vira& moribus, ei quę ad contemplationem
veritatis pertinebat, potuit anteponi: prout ſcilicet in vniuerſa philoſophia a-
ctio contemplatione inferior eſt,& ad ipſam contemplationem(ſicut teſtantur L1Ox I. G4 Lonle DD 3

2 4
„, gno,ph
₰ 2 2
Q£ SHLnes 2
4
*
AL CINOI INSTITVTITIO AD
omnium platonicorum libri) via paranda antecedente animorum purgatione, iloſophiæ moralis eſt propria. Quoniam in iplarum pertu rbationum re- lloſophica contemplario non poteſt confiſtere: perturbationes autem re. & ad rationis regulam reuocantur per virtutes, quæ morales nomi- purgantes, ab ipſis Platonicis ſunt appellatæ. Sed in hac ordi- dcirco nobis minus laborandum eſt, quòd non hi ſumus, qui rerum omnium docendarum vnicum ordinem eſſe velimus. Quam ſapientiam Thel. ſalo Academiæ noſtræ methodico non inuidemus. Vt vero in inſtituta compa- ratione platonis cum Ariſt. permaneamus, obſeruandum hoc loco nobis eſt, ln principiis vniuerſæ naturæ, de quibus proximis capitibus eſt agendum, his eſſe commune quod vtérque tria ponit. Sed in eorum enumeratione hoc ſolo con- ueniunt quod in illis materiam aguoſcunt: quam A cinous ex Timeo his modit exprimit, quos Ariſtoteles in illo magis probaſſe videtur. Quãquam blato py- thagoreos ſequutus, eam nonnunquàm ponit in puncto linea, ſuperficie, dualitate infinita: quæ Ariſtoteles paſſim exagi tat in Meraphy ſicis. In reliquis duobus principiis maxime differunt. Siquidem materiæ Plato adiicit opificem deum& Ideam vr exemplarem cauſam: Ariſtoteles formam& priuationem. Deum autem etiamfi pro cauſa efficiente principe Ariſtoteles agnouerit, aper- tiſimè quidem vt capite nono demonſtrabitur, libro de mundo ad Alerãdrum, & in Meraphyſicis:obſcurius vero in ſermonibus de natura libro 8. Phyfic. cum eum rationem habere vult primi mouentis immoti manentis,& lib. t. de Calo cum ait deum& naturam nihil fruſtra facere: non tamen inter naturæ principia retulit. Quoniam naturæ contemplationem ad deum quidem vt natura ſipe- riorem referre voluit. At fortaſſe veritus eſt, necum naturæę lege includes nide- retur, ſi in naturæ principiis numeraret. Itaque pro principiis ea tantum ilut. pauit, quæ ſunt in ipſis rebus naturalibus, hafque mouent& fimul cum eiſdem mouentur. Ab his verò nos quaſi manu duxit ad cauſam primam, quæ extra tes naturales, vel potius ſupra has, caſdem mouet cum tamen mancat immota. 4f Plato diuinus, eiuſdem naturæ contemplationem ab ipſo deo tanquam à princi pio reuocauit& ad eundẽ vt ad finem retulit. Qui ex ſubiecta materia res hio- creet, in hacque formanda propoſitam habeat imitationem ideæ, id eſt NR tonici loquuntur, ſui ipſius tanquam exemplaris cauſę, de qua proximo cap dt ſeretur. Ariſtoteles repudiata idea ad perfectionem rei naturalis in principiu contentus eſt ea forma quæ in materia eſt,& ex Platonis ſententia, ideæ imago tantum, non primum principium. Amplius vero priuationem à materia ratione diſtinguit, quàm cum illa re eandem eſſe fatetur lib.. Phyſic. ſic que tria princi pia colligit: ex quibus duo rem conſtituunt, materia& forma. Rèm que iam cor- ſtitutam, naturalibus motibus ipſa forma mouet, materia obſequente, vel etiam ſuis qualitatibus vt inſtrumentis, adiuuante. Priuatio vero in ſimplici rerum ortu, mutationis in materia cauſa eſt efficien s. Quę omnia ſi in illis attentè con- ſideramus, facilè animaduertemus in propoſita quæſtione de principiis ſenten- tiarum diuerſitatem maximam, ex varia philoſophandi conſuetudine profcciã: contrarietatem fortaſſe omnino nullam exiſtere. 1 2 Materia prima Ariſtoteli nihil aliud eſſe videtur quam maximè communii ſubiecti ratio, quæ, quoad intellectus poteſt, ab omnis formæ proprietate aut 3d eam Præparatione, cogiratione ipſa abſtrahitur. N uſquamtamen. ſit neque in — Alam fuerit niſi informata& numerabilis facta 4 Quemadmodum animal com- m per ſe ꝑrorſus eſt, quod non ſit rationis particeps aut expers:& ta- atura ab iis omnibus fua rationc cſt Ieparara. Vr enim ille in Phyſicis
nantur, quæ inde p nis varietate i
lalecile nunbls ognd tld ei muelie uct laonvis dim de mundiaternn lmenlnün ki liu erquam ſt.ynl turberi potkn uleacuügtori iselntam nmaſt naer locilefenalle mam ſua atione cuiuscorpytif wuismanfelle dillisowag lhotand quatum neEglicc CLoluädie dem dicumele iatelligentun,) rum adlolité cac dconKanAcd N M Rot conwatd vnlt„pPoneres confuſa orinci nem elſc aque omnihos wanif rm, negur aqua qu ex quibus ha dan K afotmem eyliebili guuin ſtila tuncingui rum recemtaclo emmota, diſmli nulis coibant:a 38. ſed ſegue 4 n Rai, d elemengotm guidus deus hen d — nod elle
duo eiuſcen A nrocreiche— Naculũ ſix loc

autur 1
0n
9 1. 1 deellaa Püdd
dun 113 nonbium. auldend. vewunm.
u, od lum Moeluon roximi Aidazelzemne - mnckadam meon umerxlonedn unt qaat— douerlm.
Ptoda ant. Wrun
Doun id l a line ue
lm engit Meuphün! Liquiden R= ir Nato uin am: Arift= formn m iſtoteles u
de mundoul ermonidt aranldat! Wentis im l manent g a icete: i¹ mneu intetum arionem 4 mailam „=aurnglr
rer. kaqt cprinciyns 3 8 went Arn dunt 1 ue x men ms
— hſo deouf
AaAANEIAA ““ 4 8 4 4
„
4 aAne ,—„·.·—.
mplations „. U. l ſdiekm 2* uubeas tionem im e wunxu erempacd Hde guh 1— vetecti== lei an eine. S 14 t dtionemis amd 1.
S4 t2 yicich *— kfomräe Aeuu cdes
dorn 46—.. us 0t 8 110 velo 4. Adiu fn— mauainl3 KRefciens 2egeſbe vwout ☛ 10 5 1
ain proroer icoslde Mam erfts nnuis adelle 1 Tun alidene] ſome— 8 relt 23 23
8 4 4 1 1 4 45b 4„
verabiliies„ ee
DOCTRINAM PLalL. & Metaphyficis prima contraria nominat, quæ in natura nuſquam ſunt niſi vt a- liqua ſpeciali contrarietate concinentur, ſed ab hacç in cémunibus de natura ſer- monibus cogitatione abſtrahuntur, vt(quod idem in primis principiis poſtulat cap. 4.lib. i. phyſic) ſemper eadem manere poſſint: ſic de generali ratione primæ 3 materiæ nobis hoc loco videtur ſtatuendum. Quanquam neque hanc notione, ſua, omnis formæ prorſus expertem eſſe, Io. Grammaticus arbitratur cap. I1. lib. de mundi æternitate contra Proclum, ſed ſub ratione corporis tripliciſque in il- lo dimenſionis intelligendam eſſe. Nam ſi materię nomen, inquit, uon eſt inano ſed res eſt aliqua naturalis, quæ ſit& conſtet, rationem quoqũc habeat neceſſe eſt per quam ſit. Vniuſcuiuſque autem rei ratio, forma eius eſt& ſubſtantia. Non igi- tur fieri poteſt vt modis omnibus forma vacer materia. Hoc enim ipſum eſt per- inde ac ſi prorſusipſa non eſſet. Nã quod ſuæ eſſentię nullam rationẽ habet, id in iis quæ ſunt omnino nõ eſt. Quare nihil vetabit quin quod tria haber interualla, prima ſit materia: etſi ipſum ſpecie aliqua inſignitum ſit,& non informe. Sed hoc ille fortaſſe in Ariſtotelis doctrina falſo ſibi concedi poſtulat, materiam pri⁊ mam ſua ratione rem eſſe aliquam naturalem, quæ ſit& conſtet. Vt enim hæc ali- cuius corporis ſit, quia ad illud refertur(quod etiam Alcinous ad finem capitis huius manifeſtè indicat) non tamen neceſlario in ipſo corpore intelligitur: ſed ab illius forma, quæcunque illa ſit, cogitatione abſtrahitur. De qua ſic Ariſto. cap. 3. lib. 6. Metaphyſi. materiam eam intelligo, inquit, quæ per ſe nec aliquid, nec quãtum, nec quicquam aliud eſt, eorum quibus id quod eſt, definitione aperitur. uod quia difficillimum eſt niſi per analogiam comprehendere, idcirco ab eo- dem dictum eſt capite ſeptimo libro primo phyſicorum, hanc omnino neque in intelligentiam, neque in ſenſum, aut numerum cadere: In alterum autem ho- rum abſolutè caderet, ſi ſuapte natura corporis forma trinaque dimenſio- ne conſtaret: Sicut diſputat Plotinus capit. 8.& 9. lib. de materia prima. At Plato in Timæo, etiam ſi materiam prim am agnoſcat, in eà que multa habeat cum Ari- ſtot. communia:in hac tamen, quã non tempore ſed, natura mundo priorem eſſe vult, ponere aliquando videtur nom nudam priuationem, ſed rerum omnium confuſa principia: quæ poſtea ſingula in mundi origine dicantur in ſuum ordi- nem eſſe adducta. Sic enim ille loquitur. Vniuerſi quod genitum eſt& ſenſibus omnibus manifeſtum, matrem ipſam receptaculùm que, neque terram, neque aë- rem, neque aquam eſſe dicamus, neque rurſus aliquid ex iis conſtitutum, aut ali- qua ex quibus hæc ipſa propriè ſubſiſtunt, ſed inuiſibilem potius ſpeciem quan- dam,& informem ſinum, omnium capacem: qui modo quodam ambiguo& vix explicabili, diuinæ& intelligibilis naturæ fit particeps. Et apertius paulò poſt. Sic illa tunc, inquit, quatuor genera(quatuor verò elementa intelligit) ab ipſo eorum receptaculo inſtrumenti illius piſtorij inſtar tumultuante& diſcernente, commota, diſſimilia quæque à diſſimillimis longè ſeparabantur, ſimillima verò rurſus coibant: atque idcirco ctiam antè mundi exornationem ſedibus diuiſa erant, ſed neque his ratio inerat, neque modus. At vero vbi cuncta redigi ad modum placuit, deus ignem primo/ ac terram aërèmque& aquam(quæ qui- dem elementorum præferebant veſtigia, ſed ita erant affecta vt par eſt illa à quibus deus abeſt) diſtinctis figuris, ſpeciebus& numeris exornauit. Ea vero a- pud nos ſententia ſemper rata indubita que præ cæteris habeatur, quod deus illa cum talia non eſſent, quam pulcherrrimè optiméque fferi poterat, ordinauit. De quo eiuſdem Platonis ſententiam apertius explicat Plutarchus libro deani- mi procreatione. Idque eſt fortaſſe quod in illo Ariſtoteles notat lib. 4. Phyſic. receptaculũ ſiue locũ, quia pars rei quę recipitur, non eſhnaer eſſe non poſſo. iij
182

18) ALCINOI INSTITVTIO AD
Ettamen Sebaſtiano Foxio cap.. lib. i. de conſenſione Pplatonis& Ariſt. de eiuf. modi primo principio videtur omnino cadem horum duorum philoſophorum ſententia. Quod etiam Beſſario Cardinalis contra Trapezuntium conatur effi cere cap. 5. lib.z. Quanquam hic cap. 6. lib. eiuſdem id inter illos intereſſe arbi- tratur, quod materiam, vt rationem habet ſubiecti manentis. Plato in Timęo ap. pellat hoc aliquid. Ariſtoteles autem lib. TPyfis.fabetr magis quidem hoc ali-⸗ quid ſignificare quàm priuationem: ſed id abſolutè ſolius eſſe formę, à qua prof- ciſcitur omnis naturę dererminatio. Hoc verò pertinet ad ſu beriorem queſtionè quę cõtra lo. Grammaticum diſputata eſt, an illa ſcilicet neceſſariò intelligenda ſit vt triplici dimẽſione affecta, Secundũ quam relationẽ ad formas omnes, qua- rum nullã haber, apta verò eſt ad quaſlibet viciſſim recipiendas quanquam ma- teria prima non ſolum in poteſtate eſſe, ſed poteſtas ipſa dicatur vt ſepe in Me- taphyſicis, aſſentior tamen lulio Scaligero philoſopho noſtra etate acutiſſimo, eam ſua eſſentia verè vnum eſſe naturę principium, partémque quodammodo compoſite rei naturalis, formarum fundamentum& ſubiectum fubſtantiarum quę ſunt cum materia coniunctę. De qua, ex Platonicorum ſententia, déque his quę in hac aliqua ex parte ſunt coniuncta cũ noſtra religione, vide pluraapud D. Auguſtinum lib. I. de Geneſt contra Manicheos. 2 3 Materia prima, ſicut modo dictum eſt, hoc ipſo quod eſt eiuſmodi, in ſenſum cadere non poteſt. Quia hoc aliquid non eſt, nec vllius qualitatis particeps. Om- ne autẽ quod ſenſũm mouer, hoc aliquid eſt,& per aliquam qualitatem ſenſum môlet, vt Ariſt. docet cap. 6. lib. 2. de Animo. Tangitur tamen quodam modo: quia rationem habet ſubiecti, quod etſi reipſa corporeum non ſit, ad cotpuscs- men refertur: cuius proprium eſt vt tactu, tanquam ſenſu omnium primo ms- ximéque communi, percipiatur. Vel, quod Calchidio magis placet, vr illa qux ſuaptè natura omnino informis eſt, in ſecunda materia cui ineſt informatur, ſic in eiuſdem tactu, ipſa quoque quodam modo tactu percipitur. Nec tam eiusſen- ſus eſt, quam in iꝑſis materiatis, quibus ſubeſt, quidam quaſi conſenſus. Quemad. modum apud Ariſt. rerum ſingularum in ſenſum cadentium& fluentium, gene- ra vniuerſa in his ipfis quodam modo ſentiuntur& fluunt, cum tamen vt ſuan- tione abſtrahunturab illis,& à ſenſu omnino ſeparata ſint,& omnis mutationis exꝑęrtia. Nec diſſimilis eſt cauſa propter quam adulterina ratione eadem dicitit à Platone comprehendi. Quoniam enim quod propriè in intelligentiam cadi, per aliquam ſpeciem& formam intelligitur: ea certè abſolutè intelligi non po- teſt, cuius nulla prorſus forma eſt. Quare reliquum vt adulterino quodam modo intelligatur, ficut& adulterina ratione ſentitur. Itaque cum omnia ànobis aut ſenſu, aut rarione cognoſcantur, materia prima quodammodo vtriuſque cogni- tionis particeps& expers eſſe dicetur. Id verò eſſe videtur quod Ariſtoteles ſcri bit. cap. 7. lib. 1. Phy ſic. hanc per ſimilitudinem tantum cognoſci. Quoniam, in⸗ quit, quam rationem habet æs ad ſtatuam, vel lignum ad lectum, vel ad aliquid eorum quę formam habent, materia& id quod forma caret, antequam formam acceperit: candem hec habet ad omnem eſſentiam& quicquid eſt rerum ſin- gularum. 15b 4 Quo modo materia ad poteſtatem affecta ſit, per camque perpetua viciſſitu- dine rerum formas recipiat, nec tamen vnquam ab illa poteſtate omnino rece- dat, ſic Plato docet in Timęo. Si quis cunctas figuras, inquit, ex vna eadéèmque materia auri fictas, continuè in alias& alias reformet, d équc vna quadam illarum preſens aliquis, quid ſit quærat, verè admodum& tutiſſimè reſpondere poſſumus aurum illud eſſe: triangulum verò aut aliam figuram earum quę impreſſę in eo
—= 1 1 ,““ ,„—·—— 18
n, Kontin nuehyoullone utunca tec voyri ſotent Uamm üslmm le Lobiece ttagi ſehderzlile ſmulaclla buar nra quemalmc vnum Juod 99 nſciturldeltco rinaro amilo beu tligjes le formaionishu tur onnibus in ſerenipitlm lts lilcpiet, ne ttan ooft nſdlcegurum. hraaqitem im⸗ forme ummaret corporzmaurali cipiencm, vela modi inpetfeci omniurerum WA araas par pet vt atœn que& vndef ele u igitun i el, num eff e'dpid Platon lhn ius intel- lipochuin 7 uder, atapud 4. de lantomni lhz. Quate inhu lid ſiſt,aneorun güiem lueſtionen u dereln dua Irfoma 3 el gäenefa wqunlisee gue nonnulli Detiateric muulme. L idé ſu 1taod alaliguid hucnom tthoc 1 dam cum zi 63 n tittoteſe
Num um um eorum
„·˖˙‧˙‧““

2 Wunmnfül.
1 co 4 pennn chd Merunimar
4 mmtriltgma
7 emris Nlaand
15
adlold nelenmie Hda lt iednetel nin Auam n 125 Mfornamn. et viciſt 1 ripienias gan. led pot ie. dl diaunß. ero pall o nottagaen onncipi eranemqxe amd lament Wen ſodiedum iu a, crPh Moommſeuenn acü nof Maigone euik
Aan c4 1
hoc ipf dekeiſmü ſt,nec l qulliasm
deſt,&= iquam umm Animo. 1 en dr umen oct reipla cc rum ma h,
tanqu ur alu ommm nod Cule Bihto magf cuada m ma cuinm. modo tac Turcipime
Acur 1e Qict aſ alun ie atium äd
11
Cariuntu ies Auns one Bnoſt AsGarKänn
*
ter quama Saicina fitd eruma Rtnas ma 1 Ibſolue ua *— u duhecm ee anr wcme . 2 amabnf 1e2e3s ensst eognolc 8* adinen dſäm * 1 areuei aa qicqit nem en naffeca in rture⸗ cunctas s vfei⸗ ns rctoft rreyorta, g
DOCTRINAM PLAT. 184
ſunt,& cont inuò permutantur, quaſi reuera ſint, non licet dicere. Sola quippe il-
la reſponſione tanquam tutiſſima, contenti eſſe debemus. Eadem de illa materia quę cuncta recipit corpora, ratio eſt. Idem ſemper eſſe dicenda eſt: ſi quidem ex propria potentia recedit nunquam. Suſcipit enim ſemper omnia, nec vllam vn- quam iis ſimilem vllo pacto ſibi formam contrahit. Omnis ſanè natura fietioni ſubiecta eſt, agitatà que ab ingredientibus& figurata quodam modo, alias aliter ſe habere videtur. Quę verò ingrediuntur& exeunt, verè ac ſemper exiſtentium ſimulachra ſunt, miro& vix explicabili modo ab ipfis rebus, quę verè ſunt, figu- rata, quemadmodũ deinceps narrabimus. Tria in pręſenti genera ſumenda ſunt: vnum quod gignitur:aliud à quo gignitur:aliud à quo ſimilitudinẽ trahir quod naſcitur. Idcircò com parare hæc ita decet. Quod recipit, matri: vnde recipit, pa- tri:naturam iſtorum mediam, proli. Sed ita intelligendum eſt, quod cum eſſe de- beat effigies rerum omni formarum varietate diſtincta, nunquam illud ipſum formationis huius gremium benò erit pręparatum, niſi informè ſit,& ſuaptè na- tura omnibus formis quas recepturum eſt, careat. Nam fi erit alicuius eorum quę in ſe recipit, ſimile, cum cõtrariam eius cuius ſimile eſt naturam, aurt aliam pror- ſus ſuſcipiet, nequaquã eius ſimilitudinem& effigiem exprimet: cum prę ſe tule- rit ſuam. Quo fit vt nullam ſibi propriam habeat ſpeciem, quod eſt omuia gene- ra ſuſcepturum. Ex quibus intelligi poteſt cur apud platonem ideętantum adũ- brata quedam imago, nunquam vero ſumma perfectio, in rebus ſingulis, quarũ formę cum materia ſunt coniunctę, poſſit exprimi. Quoniam cum illa eriam in
corpore naturali, adhuc aliquam poteſtatem retineat, Vel ad nouam formam ré- cipiendam, vel ad eam quam iam excepit amittendam poteſtaſque omnis eiuſ-
modi, imperfectionem quandam& deformitatem habeat adiunctam, neceſſe eſt omnium rerum naturalium formas, hoc ipſo idea eſſe imperfectiores quòd ſunt cum materia coniunctę. Sicque Ariſtoteles ipſe naturales formas cum diuinis cõ⸗ paratas, impuras appellat:& cap. vltimo! ib. i. Phyſ. ſcribit A materia formam ap- peti, vt à fœmina marem,& à re turpi pulchritudinem. Er Plotinus lib. de malis, que& vnde ſint, in rebus naturalibus oſtendit materiam omnis mali cauſam eſſe. An igitur in corpore cœleſti materia iſtam poteſtatem adhuc retinet? aut ſi ita eſt, num efficitur illud quod eiuſmodi materia conſtat, caducum eſſe oporte- re? Apud platonem cęleſtes orbes naturę lege diſſolubiles ſunt: ſed, vt ex cap. 13. libri huius intelligetur amplius, dei voluntate conſeruantur. Quia vt dicitur in Timeo, diuina voluntas, vniuerſa natura ſuperior eſt, hàcque lõge maiorem vim habet. At apud Ariſtotelem cęleſtia corpora, etiam ſuapte natura, ortus interi- tuſque ſunt omnino expertia: vt colligi poteſt ex cap. 3. lib. i. de Cœlo& ex cap. 1. lib. z. Quare in huius doctrina nanuulli queſiuerunt an in his mareria quedam
ſit:& ſi ſir, an eorum horumque corporũ inferiorum ſit ciuſdem generis. Quam,
quidem quęſtionem Platonici nonnulli magis eludunt, quam explicant, cum a- iunt quemadmodum forma quędam valde materialis eſt, qualis in materia pri- ma, quæ vix forma eſt(hec verò ea eſt quę forma corporeitatis à nonnullis ap- pellatur, de qua paulò ante dictum eſt)ſic materiam eſſe quandam, quę vix mate ria eſt, qualis ea quę cœlo ineſt. Nec vero magis, meo quidem iudicio, ſatisfaciũt nonnulli Peripatetici qui dicunt in cœlo ſubiectum quidem eſſe, materiam vero minime. Qui iidé ſubiectũ à materia hoc ipſo diſtinguunt quod illud ſignificet, id quod actu aliquid eſt& iam informatum, ſine annexa priuatione: hęc vero ad- huc non ſit hoc aliquid, ſed coniuncta cum potentia, quę priuatione continetur. Nam cum Ariſtoteles in primis de narura ſermonibus amnium corporum natu- rälium, tam eorum quæ eterna eſſe vult, quam quę caduca, principia explicet

M.
eft(quale certè illi eſt&
primorum principiorum rationem
185 ALCINOI INSTITVTIO AD
eaque dug ſtatuat quę materiam& formam nominat„ſi cœlum naturale corpus vnum de quinque ſimplicibus, quod aſtreum elementũ, vel quintum appellat lib. 1. Meteor.& cap. 3. lib. z. de animalium ortu) non video cur quod in illo A forma perficitur, non poſſit, vt ſubiecti, ſic materiæ nomen ob- tinere. Preſertim cum eo loco prædicet ſe ea principia querere que ſemper ma- neant:& ſecundũ ſuas generales rationes, in rebus omnibus conſtituendis atque mouendis eadem retineantur. Neque vero hoc in eius. doctrina concedendum eſt, in omnium rerum materia, cum iam informata eſt, poreſtaté manere ad ex- uendam eam formam queè iam ineſt: ſed id ſolum cõuenit corporibus lunę ſub- iectis. In quibus quoniam m ateria dum ſue formę in agendo obſequitur(agum enim ſemper hec per materię qualitatem organicam, quę repatiendo, cum tem. pore necefſario elangueſcit) perpetuo fluit: accidit vt ſpoliata his vinculis qui. bus cum preſente forma connectebatur, iam nouam appetat,& eius inexplebili deſiderio teneatur. In cœlo autem fluxus eiuſmodi ex Ariſtorelis mente omai- no nullus eſt. Quia in co forma aut omnino per ſe agit, aut certè non per eam materię qualitatem quę à contraria patiatur. Quare in illius materia ea ſola po- teſtas retineri dicitur, quę actum perpetui motus in orbem reſpicit. Quo modo enim cęlum, aut ab aſſiſtente intelligentia, aut à propria forma(neque enimde eo hoc loco querimus) ſemper in orhé moueretur, niſi ad hanc perpetuitatè mo- tus ſuſtinendam eiuſdem materia haberet poteſtatem?Ex quibus omnibusintel. ligi poteſt, quo modo horum inferiorum& cœleſtium corporum materia ſitea- daut diuerfa. Nam mea quidem opinione, eadem eſt ſecundum eã generalem „quę lib. 1. Phyſic. explicatur. Diueihi veto quia in iis corporibus& in cęleſtibus non eodem modo ad poteſtatem, a ad priuationem, quę hanc continet, eſt affecta. In cęleſtibus enim ſic ea formalèb-
ſtantie, quęadeſt, materia fruitur, vt aliam non expetat, quę priuata eſſe dicatut:
in his vero nunquam eſt ſine alicuius formę quam expetit, priuatione. Eadem.
que ratione illa cum celi ęternitate conſiſtit: hęc cum corporũ fluxu atque mi- tatione Sed quia in Phyſicis æternum à caduco genere diſtinctum eſt, efficirm
in celeſtibus& iis inferioribus corporibus mareriam quodammodo generecii diuerſam. Sicque intelligenda ſunt quę ex Metaphyficis commemorari po ſunt, primum quidem quod ſcribit lib. 8. non cuiuflibet materiam eſſe, ſl eorum quorum eſt generatio mutua mutatidve. Quæ vero ſine mutation funt, aut non ſunt, ea materiã non habere. Deinde quod amplius idé adiicitli. 9. Neque motus is eſt potentia inquit, qui ſempiternus eſt. Neque ſi quid petpe tuo mouertur potentia motu cietur: nifi ca ratione qua ex hoc in hunc terminum proficiſcitur. uiuſce verò nihil prohibet materiã eſſe. Quocirca Sol atq; aſtu ſemper operantur atque mouentur, totuùmque cęlũ. Atq́; non eſt pertimeſcendi ne tandẽ ſtent, moueriq; deſinãt quod quidã naturales philoſophi pertimeſcut. Neque id agentia defatigantur. Motus enim ipſis non vti rebus caducis atque
mortalibus circa contradictionis potentiam competit, vt laborioſa ſit ipſa con-
tinuatio motus. Huius enim cauſa ſubſtantia eſt ea quę materia eſt, atque potem-
tia non actu. Qux ſequutus Auerroes capite 1.& 6. lib. de ſubſtantia orbis, conte- dit cęleſtia corpora nõ componi ex materia& forma. At idem Ariſt. cap. 2. lib.12
Metaph. ſcribit quęcunque mutantur materiam habere, ſed diuerſam. Nam fter-
na, quę ortum non habent& tamen loco mouentur, materiam habere, nõ tamen
generabilem. ſed ad motum ſecundum locum aptam, Lodouicus Viues lib. 1. de
prima philoſophia, arbitratur in religione noſtra omnium corporum dupl
materiam eſſe ponendam. Idque ſignificatum à Moſe in libro Originum un V 1
icem
hi ancditura hcbemateria enie Cum fel reucbri, quld muiones ac lne IN M dunntſa lein
1l3m un Juul Tdunnn
onnundi.
2 veron
1 ſam am daooaLdi dio fale qyumia A umen autj Iutena ay Kum eonm 7 annim a fenvel iene Hüat llun natis EPun
aue feluen
Tſenatale
Duad am S 7 4

T 1T 2) à0 ano er ielmune ümoll Cuotrimdid . 15.¼— uulun m 6, ☛ d c muriann. dldus conüi 12. wAn inform poickuimt. 1 euitconpoda 11 grodo dlemn morgad*. ad tenatenhe Auit: ach K.A lpolun um „ium al t. ipperat k eut us eiuſd. 4Antorelömn anino zu zu cenen aatur. 1 nmn tu mott üdem kelhlah. ntia, au ☛☚ prafommir mouctet— iad baxfe get potd 2tErqubum m& cr! ⁴ corpomne onc, cd ☚l☚ K ſeemimi lib.n. 1 ern⸗ — a codét 4o Mris Ka. Ia ldus eniat um aon f 2ut uife ſormè qᷣ σ fectt ſ
nin reh s
—. rfſics en
DOCTRINAM PLAT. 186 ſic exorditur: In principio creauit Deus celum& terram. In loc enim, inquit il- le, due materiarum rationes ac notæ videntur deſignatæ, non duę corporum eſ- ſentie Cum verò additur, terram fuiſſe vaſtam atque incompoſitam& opertam tenebriſ, quid potuit ſignificãtius dici de hac noſtra materia, eorum quę gener rationes ac interitus accipiunt?. 4*
IN PRINCIPDIIS IDEAM NVMERAT, ET quam variam rationem habeat apud Platonicos, oſtendit: deinde aliquot argumenta colligit quibus hi ideas eſle, confirmare ſolent.
( DP. 8. (um werò materia principij rationem obtineat, in princi- piis alia quoque ille admittit. Vnum quidem vt exemplar, quod idearum eſt: alterum quod eſt patris& authoris reri omnium dei.: Eſt autem idea quo ad deum, eius notio: ad nos vero, primum intelligibile ad materiam, modus: ad ſe- ipſam autem, eſſentia. Omnino enim quicquid fit animi iu- dicio, ad aliquid fieri neceſſe eſi. Quemadmodum ſi quid ab alio fiat(ut à me ipſo, mei imago eius exemplar praſupponi oportet. Atque etiam ſi externum nullum ſit, vnuſquiſque tamen artifex in ſe illud conceptum ha bens, eius formam in matéeria exprimit.3 Definiunt autem ideam, exemplar æter- num eorum quæ ſecundum naturam. Multis enim Platoni- cisminimè placet eorum quæ arte conſtant, ideas eſſe, vt Cly- pei, vel lyræ: neque eorum quæ præter naturam ſunt, vt fæ- bris ac bilis non naturalis: neque etiam ſin gulorum, vt So- qratis& Platonis: neque vilium vel abietᷣtorum, vt ſordin atque feſtucæ: neque relatorum, vt maioris& excedentis. 4 Eſſe naque ideas dei notiones æternas,& ſeipſis perfectas. Quod autem ſint ideæ his rationibus ſuadent.; Siue intelle- Ctus deus ipſe ſit, ſue intelligès, intelligibilia illi inſunt: hæd-
EE

39„ ALCINOIINSTITVT IO AD
que æterna atque immobilia. Si autem hoci ſunt ideæ. Ete- nim ſi materia ipſa per ſe menſuræ eſt expers, ab alio meliore & immateriato modum menſurdmque accipiat eſt neceſſe
liquo. Neque ſolum hoc, ſed ad aliquid etiam conformatus Id verò ad cuius imitationem conformatuu eſt, quid aliul eſſe poteſt quàm idæa? Quare ſunt ideæ. Atque ſi intellelu & vera opinione differt: diſſert etiam quòd intelligibileal opinabili. Si autem hoc, ſunt intelligibilia ab opinabiliu diſtincta. Quare ſunt prima intelligibilia, quemadmuuun & prima ſenſilia. Si verò hoc, ſunt ideæ. At differt imull- ctus ab opinione vera. Efficitur itaque ideas eſſe oporien.
Verum autem eſt antecedens. Verum igitur conſequens. S autem hoc, ſunt ideæ: cum modi quidam ſint materiæ exper. tes. Accedit ad hæc quod ſi mundus non à ſe, aut quodam ca. ſu talis eſt, non ſolum ex aliquo ortus eſt, verum etiam aba.
1 9
4
ddicupfe ſumnupe ſnu ohilj Rinugiu luuruut
ftho,ut had
9 ſe deatin rnuliaul b 4 Phl uuſus ſan 7 Datie,dlnui uan uulan vider/ yiu
lun Rpunl

111 1d
taut ac ahe, ö“* 7e-aAs, GeG Jeeeea) uram es ahiatza 6. 1 22 7 A 4( V 4 k Ks ᷓ 8 „ N Sa US erun n aſn ☛— G K SA 4
— 5 1 i qui E apnt mum O
dus ſeau 7. P E 0O B
nn es vnmeh L ARD O, IN AMPLISSIMO
lalin Raienas Fenatu Pariſienſi, claſsus tertiæ inquiſitionum prin-
ncon] Siaruhn cipi, in iure dicendo integer.& peritiſl. uunt 1* Atzueſ Iacobus Carpentarius. S.
ſert ett S1 juhl in
intell Wilia dhnn —.
intellit Dia, ſumd
c, ſant 24. 4m
1 3
itur it rideuft
D N dicam, O. V. beatam eam ſupremi Sena- Ptus claſſem in qua regenda ſemper cum Platone WNzphiloſopharis, ne hoc non ſatis probetur pleriſ- ** que, qui ciuilibus vndis inuoluti, philoſophicas delicias pro tribulis habent. ſed certè beatißtimum te, qui in ſummis perturbationibus, quibus noſtra ætas iactatur, in finu philoſophiæ, Endymionis ſomnum dormiens, Reipubl. ſic inuigilas vt in hac tibi nihil amplius concupiſcas, nul- lius priuatæ calamitatis metu commouearis. Etenim pro- fecto, vt hodie tempora ſunt, neſcio quid in veſtra vita poſ- ſt eſſe beatius. Quo animo ſemper fuiſſe te cum antea ſæpe ex multis audiuiſſem, nuper verd ipſe tua humanitate fruè- do,& de phmloſophia colloquendo reipſa ſenſiſſem, ſperare b auſus ſum opus hoc philoſophicum, beneuolentiæ, vel etiam gratiqa, aliquid apud te eſſe inuenturuma ſi in eiuſdem partẽ iquam vocareris. In cuius varietate nihil equidem potuit videri aptius quam vt de ideis Platonicis ad eum ſcriberem 2ui in Reipubl. adminiſtratione ſemper E, ſepa⸗ in
1])

INS IEV T eſt,& in iure di-
189 opnehn eaEnion eeeahenn ipſa relta uſti ideam perpetua dο ihil eſt a¹«n iuſli id— a lege, quæ nih 3 inam Kex no- , mà le, er. In quo vtin. cendo,ex 14 7 2e en 9 eg. 4 hener nwer. A Pla- 22 hy, en, ndæ idea. 90 ſter Chri lIdi. reégendæ ldea,„ tan-
tatus Tege am me: t tonlca bum ſeiunli. hil indulgeas, 80⁴₰ No eſſemus 4„ hil in Hld 28 d iuer aheſen zſen, Vei zun eni,dh abn, ni e ſ Reipub. diu viuas ac valéas.
tir liguli ſrideatur etode ſdeb wic eybiz. rum oli fte ſtem in tehn nod Quxc den oidine ſune Alenoo dſ whe compatati rulls in Naequn rais ftdentom; do cog ta Kez5 Mndki atetar
acem etidusin wonig ziii, cu holet aoodpol Nüeszinein

Vio u
ea“cß, bi * Eng. bal 1
d lulna er. Nup unn, tib K hen an. nda A prefechn di. repnmann nug Kainmhlinzl,
8 4 4
1
2 3 hä X 4 8— 5 4 94 4ℳ 4 74144 4 8 8,—” 3—„* —„„ 3 A 7. 8 6 7 9 7 e n 2 S 1, 17 2 6 8
= 7 8
89, Agna quæſtiò eſt apud Plaronem de Ideis, ſicur W
veteribus philoſophis inter ſe diſſidentibus, om-
8..— 3. nier parte cõuenire, ſed neque cum quibuſdam
ſtremo, in rebus quæ adeandem ideam referuntur, quis participandi
opifice, vel in eius filio, omnium quænatura cõſtanr, exemplar ineſ- EE iij

191 ALCINOI INSTITVTIO AD ſe& ideam. Atque ſermone 2. Deum vnicum appellat ipſum bonum: quæ etiam Platoni boni idea eſt. Sermone 8. Plenus ideis omnibus Deus pater, inquit, qualitates inſerens in ſpheram(ſic autem ipſam materiam eo loco nominat) velut in gytum, omni qualitate circun. ſcripſit. Sermone 9. ait Deum omnium authotem, ellieientem om. nia, hæc ſibi conſimilia reddidiſſe. Hoc verò quid aliud eſt, quam in
eodem rerum omnium ideam prædicare? Ei Sermone 12, non ſolum
in Deo rerum omnium ideam agnoſcit, ſed apertè vult præter hunc mundum in ſenſum cadentem, alterum exemplarem eſſe,& intelligi- bilem, in quo huius idea conſiſtit. Beatus Deus, inquit, dæmõ bonus, animam eſſe in corpore, mentem in anima, in mentè verbum pronũ-
tiauit. Deum autem horum patrem aſſeruit. Verbum itaque imago
ac mens Dei eſt: eſt corpus quidem ideæ, idea verò anima eſt, puriſſ. maque portio materiæ acr, aëris anima, animæ mens, mentis denique Deus. Mens circa animam, anima circa aerem, aer circa materiam. Neceſſitas autem prouidentiaque& natura, organa munqdi ſuntor. diniſque materiæ. Etenim intelligibilium vnumquõdque eſſentia:eſ ſentia verò illorum ipſorum idem. Ac corum quæ mundo inſunt cor porum vnumquòdque eſt multitudo. Corpora compoſita ipſum iui habentia, atque inuicem mutuo tranſeuntia, immorrtaliratem ihüus
eiuſdem perpetuò ſeruant. In cæteris corporibus quæ cõpoſitaſun corporis cuiuſque numerus eſt. Abſque numero conſtitutionemiſt
compoſitionem, vel diſſolutionẽ fieri impoſſibile eſt. Vnitates quip. pe gignunt, atque augent numerum, rurſuſque ſolutæ, ſe in nume- rum retrahunt. Materia quidem vna totùſque hic mundus, magnus eſt Deus, imago maioris, vnitus illi, patris ordinem& voluntatem ſeruãs, vitæ totius integra plenitudo. Idem in Aſclepio, Dei vt exem- plaris vel ideæ imaginem conſtituit duplicem, vnam in mundo, alt⸗ ram in homine. Atque de ipſa mente alio loco ita ſcribit. Quid igitu eſt incorporeum? Mens, inquit,& verbum: quæ ſe ipſam ex vniuer- ſo ab omni corpore liberam ſuſtiner,& continet inerrabilis, impall- bilis à corpote& intangibilis: ipſa ſeipſa ſtans, capax omnium ſerur- triſque rerum. Cuius radij ſunt bonitas, veritas, lux exemplaris, ex- emplar. Atque hæc quidem ex Mercurio, cuius hac in parte, ſicut ina- liis permultis, admirabilis diuinitas. Platonem verò Ariſtoteles ſcri- bit Metaphyſic. lib..& 12. à puero cum Cratylo verſatum jmbutuͤm⸗
que Heracliti opinionibus, quæ volunt ea ſemper fluere quæ ſub ſen-
fum cadunt, neque eorum perceptionem& ſcientiam eſſe, ideas po-
fuiſſe: quibus ſemper ſe eodem modo habentibus, ſcientiæ deſinitio- nẽſque accommodarentur. Quanquam ille neque in Theæteto, neq; 8 1 5.„ ⸗... 5 8 6
in Craty lo, Heracliti opinioni omnino aſſentitut: neque etiam ſi hac aünciſtnä.
*
wudateit in totun ſeraclitus 29 iliite plam genus. I0 igeas e Juuſejuutus fant, nſeſſee lgeninpoiis daltam ſicetun enpotileal rum drinan re cum ration
It muabilelho den oiiond dem ones,do. inle lhen, oruaggeinter pn erxedita ur dtquehoce enionis e KNod ae 4
de runentiꝛ Quan inæqu urægualia, liu ietd pſs iiem avertile tum indicabim wolumus. Void Lüicongue e lielt api lai abet illeinſeen ſmens d nanur utalibun attitcit — int eio pin 9 — cum, nliterinſ 8 du t:que

lr 1 1 Ad avnic pellai dar ¹ Nenu lbä lens i i dun(iema
a yr* mui Juü mamſen mnem thomn Hoc S ul ult dicars 1—ermoneun holcit&e Jend rulmm rtum e x. Naremcleln Beatus Sinqur n in ꝛnin t„mente veha em aſſch iVeidumim midex* Iverd mim nima, à Ta mens nen na circa ¼=n, ztctat e K& nat t vorgmun gibiliun mquöänre 7. Ac co jurx nunit ado. C tacomf ranſeut ⁵iimmem Keris co 2idus Ri Abſque umeto cum
crlich We dileck et . crum, tr ſweſoln a vna tot e hic nt
usilli, pa durdinenat cudo. lde deälceyo
vnam l ituit dupl.vn
mente alu 0l'¹.
geſei— .K nede K
DOCTRINAM PLAT. 192 repudiatet, dearum neceſſitatem minus agnoſceret. Qupniam etiam ſi res in totum ſecundum ſubſtantiam quoridie non mutẽtur( quod Heraclitus arbitrabatur) tamen quia oriuntur& intereunt numeròo- que infinitæ ſunt, illi idea neceſſaria eſſe videtur: ſicut& Ariſtoteli ipſum genus vniuerſum, cuius ſcientia eſſe dicatur. IIle verò in Ti-
mæo ideas eſſe probat ea ratione quam Alcinous ad finem huius ca- 4eas eſſe pitis ſequutus eſt. Si intellectus& vera opinio, inquit, duo genera quαebu⸗ ratio- ſunt, neceſſe eſt huiuſmodi ſpecies eſſe, quæ per ſe ipſæ ſint,& intel- nibus probèt ligentia potiùs quàm ſenſibus compræhendantur. Sin autem, vt qui- Pætouacs.
buſdam videtur, vera opinio ab intellectu nihil differt: omnia quæ corporis ſenſus attingit, certa habenda ſunt. Quippe, quorum alte- rum doctrina nobis inſinuat, alterum perſuaſio,& illud quidem ſem- per cum ratione vera, hoc autem ſine ratione. Illud nulla perſuaſio- ne mutabile: hoc verò contra, huic mutationi ſubiectum. Veræ qui- dem opinionis, vir quilibet eſt particeps: intelligentiæ verò, dij qui-
dem omnes, homines vero pauci admodũ participes ſunt. Quæ cum
ita ſe habeant, fateri oportet eſſe ſpeciem quæ ſemper eadem, ſine ortu atque interitu: quæ nec in ſe accipiat quicquam, nec aliunde: nec ipſa procedat ad aliud quicquam, ſenſuque corporis nullo percipia- tur. Atque hoc eſt quod ad ſolam intelligentiam pertinet, eiuſque in- tentionis eſt proprium. In Phedone duæ aliæ rationes ſunt, quæ plu- ribus ab illo expoſite in pauciora ſic poſſunt contrahi. Prior quidem, quod quæcunque appellantur æqualia, ea ſecundum ſubſtantiam ea- dẽ manentia, poſſunt etiam fieri inæqualia. ÆPualitas verò ipſa, nun- quam inæqualitas fieri, aut videri poſſit. Poſterior, quod quæ dicun- tur æqualia, ea vt imperfecta, inæqualitate quadã participent. Æœua- liras verò ipſa ab omni inæqualitate ſit ſeparara. Platonici vt hoc idem apertiùs confirmént, his alia multa adiiciunt: quæ breuiter tan- tum indicabimus, ne primæ quæſtionis explicatio longior ſit quam volumus. Vniuerſi opifex, aiunt, Deus eſt: qui ſuo eſſe facit omnia. Quicunque vero ſuo eſſe facit, ſui imaginem facit. Qui igitur vniuer- ſi eſt opitex, ſui imaginem in mundo expreſſit. Quod ſi verum eſt, habet ille in ſe exemplares cauſas vniuerſi: quæ ſunt ideæ. Itémque, ſi mens& natura plenæ formarũ ſunt, pérque illas agunt(quod in na- turalibus artificiiſque apparet) merito& Deus qui naturæ mentſſque fotmator eſt, informis eſſe non debet. Per formas igitur agit, quas appellamus ideas. In quo, quanquam apud illos frequentiſſima ſit Dei opificis cum noſtris artificibus comparatio, hoc tame n intereſt, quod formæ exemplares in animis artificum partæ ſunt, Deo natu- raliter inſunt: quòdque in artificibus,& à ſeinuicem& ab illorũ men- te ſunt diſtinctæ: in Deo verò minimè. Has Proculus non ſolum ex-

193 ALCINOE INSTITVTIO AD
emplares, ſed etiam eſſentiales formas eſſe voluir. Plotinus eo libro
quo inquirit vnde idearum multitudo extitit, docet primum
ideam
.. 7 4 2. rei cuiuſque, quanrumlibet compoſitæ motibũſque diſtractæ, in Deo
ſimplicem eſſe, omnia præſentia in ſe cõtinere, quæ apud nost
emnpo-
ribus diſtinguũtur: deinde intellectum primu miſumma lucis ſuæ fœ- . 2 4* 0 t.* 2 2 1 7 cunditate in quamplurimos redundante, ſe ipſum intus idearumque
radios propagare,& ex hac propagatione, naturales rerum formas, ... 1 0 ₰. tanquam lumina, profluere. Idem libro de intellectu& ideis,
*„.. ſ rat formas quæ ſunt in materia, dependere à formis quæ ſu
nima mundi, tanquam in fonte: has verò rurſum à formis qauæ ſunt in mente prima, tanquam in fonte formarum animæ. Quid? quod e-
decla- nt in a⸗
tiam noſtri, häc Platonis ſentétiam vt cùm religione Chriſtiana ma. chriſtiani ximè coniunctam, ſunt amplexati? Antiquiſſimus philoſophus& eo-
philoſophi 1- deas proba- serustf.
rum qui noſtram religionem fundauerunt penè æqualis, Diouyſdus Areopagita, libro de diuinis nominibusita loquitur. Exéplaria elledi cimus, inquit, in Deo rationes ſubſtantificas rerum,& ſingulariter
antè fubſiſtentes, quas prædeſtinationes Theologia vocat,& bonas diuinaſque voluntates, eorum quæ funt definitrices& effectrices:ſe- cundum quas ipſe ſuper eſſentiam Deus, quæ funt, omnia prædeſtim. uit, atque produxit. Scio quid in eum locum ſcriptum à D. Thom commemoret Beſſario Cardinalis cap. 3. lib. z. contra Trapezuntium. Conſiderandum, inquit Thomas, difficultatem eſſe in libris Diony- ſij propter multa, ſed maximè quia vtitur modo loquendi quo Pla- tonici vſi ſunt: qui apud iuniores conſuctus non eſt. Cum enim te ducere vellent compoſira,& materialia in ſimplicia, principia poſus- runt ſpecies ſeparatas: vnde hominem ſingularem ſenſibilem, nona-
ſe ipſum hominem, ſed participarione illius primi hominis ſepaui
ſingularom hunc eſſe dicebant. Quod vt in ſpeciebus ponebant, i etiam in maximè communibus vnum primum, quod eſſet ipſa eſſen tia bonitatis, vnitatis& eſſe, quòd Deum dicimus, ponendum cenſe- bant. Vnde illud primum nominabant ipſum bonum. Quæ Platoni- corũ opinio, inquit D. Thomas, non conſonat veritati, aut fidei, quã- tum ad hoc quod de ſpeciciebus naturaliter ſeparatis ſtatuit: ſed quã-
tum ad id quod de primo principio dicebant, veriſſima eſt,
& fidei
Chriſtianæ conſona. Hoc, inquam, ſcio quale ſit,& quam accommo- datum ad defendendam Ariſtotelis diſputationem contra Plaronem. ſed quia nondum quæro quo modoideæ ſeparare ſint(de quo poſtea diſputabitur) verum id ago tãtum, vt intelligatur quibus de cauſis he ab illo ſint poſitæ, idcirco illud omittamus hoc tempore,& cætera perſequamur. D. Auguſtinus cap. 15. lib.;.de Geneſi ad literam, expli-
cans illud D,loannis, Quòd factum eſt in ipſo, vita erat, de id
8 u—.
eis Pla- tonicis
“
ronici elle n. vidit e⸗ meraui cut n⸗ Ga un locus! nibls. uit nia quæ ſuu furasqu Kogelti titia lacie mutebili culſo cte elleam rd ſiou lumera vivunt& in gehete Dlatobc WNN (0 m Kexei gum d Rarlub. neabin delunn maiaut heti. d lin dla leritea Npn lär ceaioner erenplat s rocre nil nm cloi
Omaium üeruiea
„-—“

mas— 1 d lunn
4 udo eſ en dncanaan
gatiod t mnlss tan rlidroſ bes sellecda Kit. de de d 12 formis dn has veh a lumafune cfotm a amimz. W mw9 ligioneCu u Antid à mspälbbn 2dauerd ancxquib,
dinibus a qaitot hit
A
(ubſtad Estermäl aationes ⁵ ologa ba ux ſunt Eutnceskc mDcus,&2 ſunsorün a cum lio ſciprill is cap. z. ⁴☛ coauſfn , ditficc Maem dn quia vit ua odo lrei econſd s nonck nerialiai A pliciſ ninem ſu Ux fem han patlone lu zrimidem COods 11— vnum 1 n D, quc 3
uam ſciot N ſ vam,. nec un. otells b
modoldes tur qud m„VI 1 r tecyok
DOCTRINAM PLAT. 194 tonicis ſic philoſophatur. Id quod per ipſum factum eſt, inquit, vita eſſe in illo intelligatur. In qua vita vidit omnia quando fecit,& ſicut vidit ea, ita fecit: non propter ſe ipſum videns, ſed in ſe ipſo, ita enu- merauit omnia quæ fecit. Nec alia viſio ipſius& Patris: ſed vna, ſi- cut vna ſubſtantia. Nam& in libro lob, ipſa ſapientia, per quam fa- cta ſunt omnia, ſic prædicatur: Sapientia vnde inuenta eſt, vel quis locus ſcientiæ? Ignorat mortalis viam eius, nec inuenietur in homi- nibus. Et paulò poſt, Audiuimus eius gloriam: dominus commenda- uit viam eius. Ipſe enim omne quod eſt ſub cælo perfecit,& nouit quæ ſunt in terra omniaque fecit: ventorum libramenta, atque men- ſuras quando fecit, ſicut vidit, enumerauit. Quibus ommbus, inquit Auguſtinus, probatar quod hæc omnia priuſquam fierent, erãt in no- titia facientis& vtique ibi meliora, vbi veriora, vbi æterna& incom- mutabilia. Quanquam ſufficere debeat, vt quiſque nouerit& incon- cuſſè credat, quod Deus hæc omnia fecerit. Non opinor quenquam eſſe tam excordem, vt Deum, quæ nõ nouerat, feciſſe arbitretur. Por- rd ſi nouerat ez priuſquam faceret, profecto priuſquam fierent, apud illum erant eo modo nota quo ſempiternæ atque incommutabiliter
viuunt& vita ſunt. Facta antem co modo quo vnaquæque creatura in genere ſuo eſt. Idem D. Auguſtinus cum aliis locis multis hanc Platonicorum ſententiam approber. ca. 28. lib. 7. Äe Dei Ciuitate ſcri-
bit Varronem voluiſſe ideam Mineruæ nomine à poëtis philoſophiã Idea Afiner- ſuo more inuoluentibus ſignificatam. Quod hæc louis ſapientia ſit“æ nomine A & ex eius cerebro nata. Atque in queſtionibus 83. queſtione 46. Poſt-
quam diſtinxit ideas in Deo,& in humana mente valdè repurgata, hæc ſubiicit. Quis religioſus aut vera præditus religione, tales ideas negabit? aut illas non profitebitur? Certè nullus. Niſi dicere velit quæ ſunt, à Deo non habere vr ſint, aut abillo non regi, neque guber- nari: aut ſi hoc dederit, affirmare velit id ſine cognitione ac ratione fieri. Quod eſſet velle Deum agere, quæ agit, temerè. Quæ omnia cũ ſint ablurdiſſima, neceſſe eſt vt ideas ponamus. lIam quis earum vſus ſit videamus. De hoc quidem multa ſunt apud Platonem libr. 6. de
Rep. potiſſimũmque de idea boni, quam Ariſtoteles exagitat cap. 6. Idearum lib. 1. Ethic. Sed illa omnia eo pertinent, vt intelligamus ad rerũ pro- quis vſus. creationem, ne temeraria& fortuita videatur, ideas eſſe ponendas, vt exemplaria primi opificis. Cur enim hic non quauis mutatione quid-
uis procreatur, ſed dererminatæ mutationes,& diſcurſus apparent:
niſi in naturæ& opificis huius rationibus ordo quidam præexiſtat:
De quo ita apud Plaronem Socrates diſputat cum Hippia. 5 0 C. Omnium qui rem aliquam operantur, Hippia(vt mihi quidem vi-
detur) ea eſt conditio, vt aut ſciant quæ agunt, aut neſciãt. Num idem
EE

193 ALCINOI INSTITVTIO AD
videtur& tibi HI P P. Videtur.§ O C. Nonne qui ſciunt, periti: quĩ verò neſciunt, rudes atque imperiti nominantur? HI P P. Nominan- tur. SO C. Quem intelligemus peritum Hippia, nonne qui eius rei quam facturus eſt, certam& rationem& ſpeciem habet: HIP. Eum ipſum. S O C. Annulum igitur illum tuum, quem in Olympicis àte mira arte elaboratum oſtentaſti, num effeciſſes ſi& ſculpendi ratio- nem& annuli ſpeciem non habuiſſes HI P P. Non profecto. 80 C. Et Phidias cum Mineruam quæ in arce eſt, faceret. H I P P. Minimè. SOC. Eia age, bone vir, illum qui à nobis Mauovpyoe, à poctis rerum opifex dicitur, qualem credis? HI P P. Maximum.§ O C. Putaſne eum certa ratione agere, quemadmodum periti ſculptores ſolent: an potius cæco ac fortuito euentu, quemadmodum rudes& inexperti HIP P. Certa ratione, â Socrates, quemadmodum periti. 5 O C. Di. céſne eum irrationabili potentia ignoranter agere, veluti naturam⸗ HIP P. nequaquam 5 O C. fatendümne præſciri ab eo quæ huant: vt ſi hominem faciat, cognoſcere ſe facturum hominem: ſi equum, e- quum? HI P P. Fatendum. S O C. Nõnne quemadmodum in te exat ſpecies annuli,& in Phidia ſpecies Mineruæ, erũt ſimiliter in eo ſpe- cies hominis& equi? HI P P. Erunt. 8 O C. Habebit igitur is rerum quas facit, om nium in ſe ſpecies. HI P P. Habebit. Quibus etiam hæc vtilitas adiici poteſt, quod vt per has ideas cognoſcit opifex omnia ſic ad eaſdem noſtra cognitio refertur, ad illaſque aſpirat, tanquam ad finem. Ad quas eò propius accedit, quo magis noſter animus à rerum quæ in ſenſum cadunt, falſis imaginibus eſt repurgatus. Ex quo didiũ ab eodem Platone in Sympoſio, animum diuine pulchritudinis am⸗- torem, quando diuinas rationes attingit, tunc nõ amplius ſimulacha rerum, ſed res veras parere in ſe ipſo, partaſque nutrire: familiarẽ Des fieri, ac præ cæteris immortalem. Ideque exiſtimauit per ideas fes habere, vt& verè ſint,& perfectè non modo à Deo opifice, ſed eriam à nobis cognoſcantur. Neque verò iſta de ideis ſecunda opinio eſt (quod quidam arbitratur) nec in hac exxerum ſingularum diligenti obſeruatione illæ tanquam notiones, in animis noſtris imprimi& efformati apud Platonem dici poſſunt: verum per recordationem er- citari: quæ ingenitæ ſunt, ſed corporis contagione obſcuratæ. Quod
X. 2 2 4. 8. verò de hac cognitionis noſtræ perfectione per ideas à Platone di-
ctum eſt, id Ariſtoteles occupans eodem capite 6. lib. 1. Ethic. ſic re- prehẽédit. Fortaſſe, inquit, cuipiam videatur vtilius cognoſcere ipſum (nempe ideam boni) propter-ea quæ aguntur& poſſidentur bona. Quoniam ipſum tanquam exemplar nobis proponentes, facilius e- tiam agnoſcemus noſtra bona,& cum cognouerimus aſſequemur.
Atque hæc ratio probabilitate quadam nititur: ſed videtur à ſcientiis
dillerti elt inqu non eſt eete. A meni, aut pla temola homihi quibus Platone erat ſetun atu exqui ttumad bhis, u tamura! demidph homiultn bus möli bus cohtr elle bluor ferte ver dN Trpez. waſ ileas ect luiſer zec tenoteri modi lil Matatet nu doelleci duiname tralasice ꝛcturyma offinan; one co un whiemdh iclcipil deen enienin 1n ncynam!

11 90. D eaul 9 nomi nälphä ttum Pia um n em& en lld em dadenb t ieminhe andidan u lenklſt Nonguth arce s N eret. AlDd ai dnd anhe gn IPP. IE* dnn 500 nodun a diſculhuni luemad& rum rudesk „quem a bdam penng nota pgete, zem. endum xſciti Dag ſefactu e nomiuemi- 2. Nomt eemadmoca s Minch etüt lml unt. 5 C— Addedigan IIPP. Mnbi. D has idei agnoſafit ertur, d 8 que un n, quo r noſtetan nniduss purgunn znimum Klnepuläi attingit m ino ampli
Ad
1 11
r
—
„
quadam n
DOCTRINAM PLAT. 196
diſſentire. Nam cum omnes bonum aliquod expetãt,& quod opus eſt, inquirant, tamen huius boni cognitionem prætermittunt. Atqui non eſt veriſimile omnes tantum adiumentum ignorare, nec inqui- rere. Ac illud quæri poteſt ecquid textori, aut fabro ad arrem adiu- menti, ſi ipſum bonum intelligant? aut quo modo peritior medicus, aut præſtantior dux belli ſit futurus is, qui ideam ipſam fuerit'con- templatus? Non enim ſic valetudinem medicus ſpectare videtur: ſed hominis, aut certè potius ſingulorum. Etenim ſingulis mederur. Ex
quibus omnibus iam de ideis intelligitur quæ qualéſque ſint,& cur
à Platone poſitæ. Quarum verò rerum ſint, quarum non ſint( quod erat ſecundo loco propoſitum) commodius poſtea in Alcinoi conte- xtu exquiretur. Nunc ſequitur vt de hoc diſſeramus, vbi illæ ſint,& vtrum à diuina mente ſeparatæ. Id enim vnum eſt veteribus philoſo- phis, atque recentioribus maximè controuerſum:& in quo exagi- tamur ànõnullis, qui nos hoc loco prolixiores eſſe cogunt. Ego qui- dem in philoſophando Ariſtoreli tantum tribuo, quantum hominem homini tribuere fas eſt: nec ita tamen ſum addictus, vt cum in aliis re- bus multis, tum verò maximè in frequentiſſimis huius diſputationi- bus contra alios philoſophos, non illud arripiam ex eodem, amicum eſſe blatonem, amicum Ariſtotelem, ſed ſanctum eſſe vtrique ante- ferre veritatem. Quo confirmatus& in philoſophando liberior fa- ctus, quanquam animaduertam aliud placuiſſe D. Thomæ, Alberto, Trapezuntio,& acutiſſimo noſtræ ætatis philoſopho lulio Scalige- ro aliſſque permultis: ſic tamen mihi perſuadeo, nunquam Platonem ideas ſecundum perfectionem ſuam alibi quam in diuina mente po- ſuiſſe: nec de hac ſententia vllam in eius doctrina contrarietatem ve- rè notari poſſe: Ariſtotelem verò non ignoraſſe quidem hoc, ſed eiuſ- modi philoſophandi genus, quod rerum eſſentiam ab ipſis rebus ſe- pararet, nunquam probauiſſe:& ſi ſeparatas ideas, ex Platone vllo lo- co eſſe dixit ſicut certè pleriſque dixit) id de alia ſeparatione quàm à diuina mente eſſe accipiendum. Quæ cadem ſi in diſputatione con- tra has ideas inſtituta, intelligatur, rationes tamen Ariſtotelis magnã adhuc probabilitatem eſſe habituras. Sin verò ad illam exemplarium officinam à Deo diſtinctam, at que reipſa ſeparatam, quam iſti in Pla- tone comminiſcuntur, referatur: non modo non veram futuram tam
ih nobilem diſputationem, at ne probabilem quidem, ſed fallacem,&
in diſcipulo, ſi magiſtri odio id facit, intolerabilem: ſin eum(ſicut an- tea in præfatione dictum eſt) qua debuit obſeruantia viuum mor- tuumque coluir, incredibilem. Quod vt mihi concedatur ab his qui eandem in philoſophando libertatem adhibere volent, contendam
hanc vnam fuiſſe Plotini, Porphirij, Procli, Proculi, lamblichi, Pſelli,
FF ij
Ideæ an d Deo ſepaxa⸗
fc.
3

157„LCINOI INSTITVTIO AD D. Auguſtini, Marfilij Ficini, Io. Pici Mirandulæ, Auguſtini Ægubini, Beſſarionis Cardinalis omnium Platonicorum de Ideis opinionem. In quorum teſtimoniis commemorandis, ne in immenſum creſcat oratio, locum vnum atque alterum tantum nunc proferam ex Marſi- lio Ficinio. Reliqua perſequetur accuratiùs qui(quod nos ſedulo fe- cimus)in illis omnibus Platonicis euoluẽdis ſuam operam volet po- nere. Neque verò Marſilius id tantum arbitratur quod nunc conten- do, ideas ſcilicet ſecundum ſuam perfectionem non eſſe niſi in men- te diuina, ſed eos qui aliud Platoni aſcribunt, calumniæ arguit. Sic e- nim ille ſcribit Commenrario in librum D. Dionyſij de diuinis no- minibus. Platonici nunquam voluerunt, inquit, ideas eſſe ab intelle- ctu, vel Deo ſeparatas: vt falſo Peripatetici calumniantur. Sed in quo- dam intellectu diuino extra controuerſiam poſuerunt illas, abſoluta uadam ratione formaliter inter ſe diſtinctas. Intellectum verd eiuf modi Platonici quidem diuinum, noſtri Angelicum nominaãt. Nam in ipſo Deo ideas vtrique ponunt, non tamen abſolutè prorſus, ſed quadam relatione diſtinctas: quatenus Deus ipſe virtutis ſuæ cõſcius quot quantiſque modis ſit extra communicabilis, non ignorat. Mo- di verò hi definiti penes Deum plurimi quidem, ſed ſub vnica natun formaque compræhenſi, in rerum natura, ideæ ſunt omnium. Inqt rurſus in diuinam ſiue Angelicam mentem primo deſcriptæ: deinde per ſequentia gradibus vſque ſuis participatæ. Et eodem commenta- rio. Quemadmodum Solh, inquit, per lucem ſuam vnicam ſimplicẽm. que omnia ſenſibilia facit atque declarat: ita Deus per vnicã ſui ſim pliciſſimamque formam, cunctorum cauſam, cuncta facit paritet& cognoſcit. Cum igitur diuina cognitio non à rebus cognoſcẽdisdt- pendeat, modumve accipiat, ſed ex vnica ſui forma merito& invi tu quodam immobili mobilia,& immateriali materialia, indiuidao diuidua vnico multa ſimul efficit& cognoſcit. Eiuſdem apertior d ſententia in epiſtola quadam lib. I. in qua eos qui in cõtraria opinio- ne ſunt, irridendos potius eſſe ait quam grauibus rationibus oppu- Tertulliani gnandos. Atque etiam Tertullianus lib. de Anima, in eo quidem hla- error. tonicos variis rationibus exagitat, quod ideas vt exemplares cauſas Arebus ſingulis tanquam ab imaginibus ſepararent ſcribitque in eiuſ. modi opinione relucere heretica ſemina Gnoſticorum& Valentino- rum. Sed illis hanc earundem à Deo ſeparationem non aſcribit. Du- riſſimum tamen eſt quod ad extremum concludit, neque præferen- dum ſenſui intellectum(per quod enim quid conſtat, inquit, inferius
ipſo eſt) neque ſeparandum à ſenſu. Per quod enim quid eſt in ipſo
eſt. Quod in illo non magis probandum eſt, quam quod eodem loco contendit, viuentibus omnibus& animatis,(quorum nu-
—
merop ſapiutt Maton meliore tentè c Uütls
6 dd
& Atil philolby apud M Cis vel intelligib due deitr nepilto num, noh⸗ 2b eorij qux pal tuln qut in deo bo lege Tir hocidew daoed nemon pimum debetert lactenus riunt idee uun gen cheinte heion lamene⸗ Alam eo menoſ6 rlcem ſ reshuich hotillirmu atonis 9 hic, 1 auid Plas das lub 3 ducsagin

Nw e füs tom tellschu andt F An immum tantd e droiann wurn e(guodnu euoldh Auam Odeun um a t a ur quoimn, erfech ² unodelei aſcrid dlumniana drum— ſionfüi tech netunt tit,euelen ipateti mnianas touerſ Er oſuetunils ſe diſtit tad. Intelleäim „noſtci m Alicum mn t, don ranadlaluey tenus I.2 ple unuis
DOCTRINAM PLAT. 198
mero plantas non excludit)intellectum ineſſe: quo illa omnia vt ait- ſapiunt,& ſua naturæ opera intelligunt. Sed ne ſuperiores illi omnes Platonici quos enumerauimus, magiſtri fententiam occultaſſe, aut meliorem facere voluiſſe videantur amplius etiam poſtulabo vt at- tentè conſiderentur loci omnes in quibus Plato ipſe de ideis eſt lo- quutus. Atque in his niſi de eo quod diſputo, ideas in deo eſſe, ſum- ma doctrinæ conſenſio in illo depræhendatur, cauſam non dico quin & Ariſtoteles merito ideas exagitaſſe& nos in huius Platoniſque philoſophia decepti videamur. Quid enim? Num iſti concedent apud Platonem in Timæo, ideam eſſe primum intelligibile? Quis verò tam rudis& in huius ſcripris tam inexercitatus, vt neſciat intelligibile primum eſſe ipſum deum patrem vel dei filium eundẽm- que deũ: nempe primam mentem rerũ omnium procreatricẽ? Quid: in epiſtolis& aliis locis multis cum deum patrem eſſe ait ipſum bo- num, nonne boni ideam ſignificar? Si verò deus pater boni idea eſt, an ab eo reipſa ſeparatum erit id quod ipſe eſt? Quid porrò apertius iis quæ paulò ante ex Socratis ſermone cum Hippia ſunt commemora- taln quibus cæcus eſt omnino in philoſophando, qui nõ videt ideas in deo non poni: ad quem pertinet rerum procreatio& præſcientia. Lege Timæum, Phedonem, Phedrum, Sextum de Repub. ſenties illũ hoc idem ſemper probauiſſe. Quòd verò ex Parmenide in oppoſitam partem nonnulli afferunt hoc ad eius quod contendunt confirmatio- nem omnino eſt ineptum. Tres in eo dialogo diſputantes obſeruãt, primum Zenonem, de rebus naturalibus: ſecundum Socratem, de i- deis: tertium Parmenidem, de vno rerum omnium principio. Atque hactenus illi quidem rectè& ex Marſilio Ficino: ſicut& illud quod aiunt ideas inter res natura conſtantes& deum qui ſolus verè eſt, tã- quam genus medium à Platone conſtitui. Sed ex hoc profecto non efficitur quod volunt illas in deo, non eſſe. Quoniam rerum quæ arte efficiuntur ſpecies, vel artes etiam ipſæ, in mentibus artificum ſunt& tamen eædem inter ipſos artifices horumque opera mediæ. Et quan- quam eodem dialogo nominatim ſcribit ideas eſſe ſeparatas ipſe ta- men poſtea ſe explicãs ſubiicit has ſeparatas eſſe à rebus ſingulis quæ eiſdem participant. Quòd ego omnibus non inuitus concedo:& pe- nes huius ſeparationis modum eaſdem ideas ab Ariſto. vniuerſalibus potiſſimum diſtinguo. Sed illud etiam addo, non ſatis cautè ab iſtis, platonis ſententiam de ideis ex Parmenide colligi. Quoniam dialo- gus hic, ſicut Io. Picus Mirandula obſeruauit, non tam ad docendum quid Plaro ſentiat, inſtitutus eſt, quàm ad aliorum opiniones notan- das, ſub ea ironia quæ Socrati valdè familiaris. At hi fortaſſe contra
quos agimus hoc tempore, non dubitant quin multa ſint apud Plato- FF iij

“
152 ArciNOI INSTITVTIO AD
nei quæ confirmare poſſint eum in deo nonnunquam ideas eſſe vo- neelled
luiſſe: ſed arbitrantur eiuſmodi opinionem in illius doctrina eſſe in- maibu⸗ conſtantem: ſatis verò eſſe vt merit ò a diſcipulo Ariſtotele exagitata nibuer videatur, ſi ex locis aliquot doceri poſſit, illum ita has ſeparatas affir- plopl mauiſſe, vt caſdem extra deum eſſe voluerit. Itaque vt exactius hæc walto
1 quæſtio tractetur, attentè conſideranda ſunt ſingula quæ ad huius jecili partis confirmationem ab eiſdem ſolent afferri. Quæ ſi ex plicari poſ mosis ſint, in priore ſententia permaneamus: ſin minus, non inuiti iuſtam Finid 1 Platonicarum idearum reprehenſionẽé Ariſtoteli concedamus. Exor- quibus
V diamur verò à lulio Scaligero, cuius authoritate magis cõmouemur. Acit. o
V Heuenens. Is in diſputatione contra Cardanum ita agit. Si ſunt in mente diuina Fnalde cc
b 27, nn,. formæ rerũ harum, vt informent:deus hæc omnia informabit. Quod in mente l quàm ſit abſurdum ſatis patet. Quod ſi non informant, iam nihilno- modo l ui dicet Plato. Nemo enim negauit vnquam deum eſſe omnia. Nam modo il Epicurus ipſe quoque, qui fortè quadam, corpuſcula illa coire aqne bei, matt diſſolui ſcribit, ad omnia cõficienda reficiendave fortem ipſam hanc ud ndi V pro deo ſuo cognoſcere cogetur neceſſario. In quo vt in cxteris acu- factumt tiſſimè ſolet philoſophari, ita mihi videtur attigiſſe rationẽ eam qua artifcu V potiſſimum Ariſtoteles Plaronem pręmit: quòd ſcilicet abſurdum a uate natu bitretur rerum earum quæ ſunt, eſſentiam in ipſis rebus non ponere quodqis
ſed eſſentiæ imaginem tãtum& in materia adumbratam imitationè,“ aifera
Quanquam hæc ipſa imago, materiata quædam eſt eſſentia, ſed ab illa A
quæ eſt in deo, vel quæ potius eſt ipſe deus, tanquã à fonte profluens. legetar
Quo modo non magis mirum eſt, deum omnia informare, etiamſi tole n?.
rerum ſingularum propria forma non ſit, quam Solem dei filium, ſ- Nanus a
cut Plato appellat lib. 6 de Repub. animare inferiora hæc eiſdémqut llcreis
vitam dare: qui tamen ſingulorum neque anima eſt propriòè, neque dDhnote
vita. De qua 4 placet, audiamus Platonicorum ſententiam, quam ſic Gluerci
explicat Marſilius Ficinus cap. 11. lib. z. Theologiæ Platonicæ. Cum darügqud
effectus dei in ſe ipſi ſubſtantiæ ſint, inquit, ideo nullo modo in eo nungit
tanquam accidentia eſſe debent. Non tamen illic multæ ſunt ſubſtan- iteu om
tiæ. Itaque ſunt illic vna quædam, id eſt ipſamet dei ſubſtantia. Quan- ete,
doquidem oportet in deo cuncta modo quam perfectiſſimo iuueni- kenanahn
ri, atque vniti illi ſibique inuicem perfectiſſimè. Nequeuntautem rndinuni
ſublimiore modo in deo eſſe, atque ſublimius vniri tum deo, tum ſi- allaons
bi ipſis, quam ſi in deo ſint ipſe deus. Neque tamen abſolutè idea, di- un fietin
uina eſt eſſentia: ſed quatenus huius vel illius ſpeciei eſt exemplar. Worete qit
Quocirca vt rationes ex vna eſſentia plures intelliguntur: ſic plures ſets exiſtt
dicuntur ideæ. Reſpectuúſq; eiuſmodi quibus ideæ multiplicantur, nõ omenrſen
à rebus ipſis efficiuntur, ſed ab intellectu diuino ſuam cum rebus eſ Ague poß
ſentijam comparante. Eadem eſt opinio Plotini cap. 6.& 8. libri de düt aligi

Irſe 11 l Aouamitag oned e lüu bocndg 1d e Puitant 1 lun,dt abu ſgans n amna AaE ungulxonn lent a m.⸗ Bn 98: ſi Fats non nan Ad Üiconcehm z zuth m ie mags in ma— ilontinna lcus ha&r niainfotma od ü net ormamim tvnqd Enumelkeon uadam epſcakilhe da teh t Mefoncan eceſſart quo niüa ai videt ugilleun premit 1 d ſclürti Hentian tn düs tsans matet e umdtamt
riata qui Kackekai
*
len
7 „id eſt
4 d.. nodot a modc.
em pel
N
intelles ck opiniok
DOCTRINAM PLAT. 100 intellectu& ideis,& cap. 4. lib. de idearum multitudine. Ex quibus o- mnibus facilè eſt ea diſſoluere, quibus Iulius Scaliger videtur nimiũ tribuere. Nunc verò cætera quæ contra ſententiam quam tuemur, ex ipſo Platone afferri ſolent, videamus. Hic ſcribit libro 10. de Republ. multos quidem eſſe lectos multaſque menſas: at ideas huius ſuppel- lectilis duas eſſe, vnam lecti, alteram menſæ. Itaque dicere conſueui- mus, inquit, vtriuſque ſupellectilis artifices, ſic opus ſuum abſoluere, ſi in ideam illam intueantur, vnum quidem lectos, alterum menſas quibus vtimur cæteraque ſimiliter. Nullus enim artifex ideam ipſam facit. Hoc loco Ia. Lodoicus Strebeus commentario in Ariſt. Ethica,
valde commouetur, atque Platonẽ ita præmi arbitratur. Si ideæ ſunt St rebes error in mente diuina, inquit, quo modo poteſt illas artifex intueri? Quo circa ideas.
modo Plato ait lectum à deo factum eſſeꝰSi in humanis animis, quo modo illæ neque gignuntur, neque intereunt? In quo pace dicã Stre- bei, multa profecto mihi inepta eſſe videntur. Quoniam primum il-
lud ridiculum eſt quod fingit, Platonem eo loco velle lectum à deo
factum eſſe. Si quidem lectus& menſa ab illo ponũtur vt noſtrorum artificum opera: cum quibus comparãtur ea omnia quæ in vniuerſi- tate naturæ à deo opifice ſunt effecta. Deinde non minus abſurdum quod quærit, ſi lecti& menſæ ideæ in mente diuina ſunt, quo modo artifex cum menſam vel lectum parat, illas poſſit intueri? Quid enim? an apud Ariſtotelem in Meraphy ſicis& apud Alcinoum hoc loco nõ legerar, quod poſtea explicabitur, rerum arte conſtantium ideas à Pla tone non eſſe poſitas:aut ſi id meminerat, cur quærit quo modo hu- manus artifex in diuina mente lecti vel menſæ ideam poſſit imueri: Hoc verò diſcamus, artificum exemplaria per quandam ſimilitudinẽ à Platone eo loco ideas appellari: ſicut& à Cicerone in Oratore, ideã eloquentiæ: etiam ſi propriè ſint rerum tantum naturalium, neque harũ quidem omnium. Atque vt in noſtrorum artificum mente, eo- rum quæ arte conantur efficere, exemplaria ſunt: ſic rerum omnium
ideas poni in deo carum opifice. Quod qui attentè conſiderauerit, is
vt ſpero, agnoſcet ſuperiorem Platonis locum valere potius ad con-
firmandum, quam ad euertendum: quod nunc ex huius ſententia de-
fendimus, ideas eſſe in mente diuina. Sequitur locus alter ex Epiſto- la Platonis ad amicos Dionis. Tria ſunt, inquit Plato, ex quibus ſciẽ-
tiam fieri neceſſe eſt: quartum ipſa ſcientia: quintum verò oportet ponere quo quid eſt cognoſcibile, id eſt quod agnoſci poteſt, atque verd exiſtit. Deinde tria priora ita diſtinguit. Horũ vnum eſt, inquit, nomen:ſecundum ratio quædam: tertium ſimulachrum ſiue imago. Atque poſt modum illa quinque exemplis ita illuſtrat. Circulus„in- quit, aliquid dicitur cui nomen id eſt quod modo pronunciabamus.

—
——
—— 2 1— 83 3 4— 1 ———y——— —— 4———
201
Seq tiũ verò eſt quod pictus circulus hil ipſe circulus circa quem ſingula ſunt, patitur:
ſigura reflexa, quæ æquis inter
Ideas aſſequi
in vita hae
deſtructus. Quorũ ni vt pote aliud quiddam exiſtens.
ctus atque circa hæc vera opinio. eſt ponendum„qu
in animis. Ideque ma ra rurſus aliud quàm tria illa q
mero, intellectus cognatione ſimi
ret: cætera remotiora ſunt. In quem locum, ſilio Ficino: qui eius ſententiam ſic exprimit
tonicæ. Animus noſter ad ſcientiam circu- ſepenumerò per auditum, quando audittum li deſcriptionem eiuſmodi, circuluseſt uallis vndique diſtat à medio. Admo-
interprete vtamur Mar cap. i.lib. 12. Theologiæ Pla li commouetur, inquit, nomen hoc circulus, tum circu
uetur quoque per viſum, quand videt, vel in pariete
uitur eius ratio quædam ex nom
LCINOI INSTITVTIO AD inibus& verbis compoſita. Ter-
ſit, vel deletus, aut torno factus, xcl
Quartũ autem ſcientia eſt& intelle-
Hoc rurſus totum tanquam vnum od nec in vocibus, nec in corporum figuris eſt, ſed
nifeſtũ eſt aliud eſſe, quàm ſit ipla circuli natu- uæ ſupra diximus. Horum verò ex nu-
litudinéque quinto proximus hæ-
obſcuriſſimum profecto,
o circulum vel torno factum ex ligno
ſignatum, qui non verus eſt circulus: quoniam
non perfectus, ſed veri idolum& ſimulachrum. Per hæc commoni-
tus animus, auidus verita
per qu
tis, eruit in actũ ingenitam circuli forman am velut characterem, ad ipſam circuli ideam in mente diuim
vigentem, aciem dirigit: Quæ quidem dixectio eſt ſcientia circuli. 0. ſtendit autem ea epiſtola Plato animum corpore clauſum non poſſ ad ideam abſque quatuor illis gradibus ſurgere. Quia oportet illum iamdiu infra ſe lapſum, primum p formulam quam in ſe habet ſuprà ſe ipſum aſcendere ad ideam. Qui- bus Marfilij verbis hoc adiiciamus, humanam notionem(cuiusele ſcientiam, intellecktum& veram opinionem, Plato ait)non eſſe ipam
ideam, ſed ad hanc in hominibus q
ſunt(quales ille paucos eſſe vult) cognatione qua 7.„ 8. accedere: idque ſuperioribus verbis mani
er illa tria in ſe reuerti: deinde pe
ui métis& intelligentiæ particies
dam& ſimilitudine ... d feſtè indicari. Ad eam vei
aſpirare, nihil eſſe aliud in vita hac, quam animum humanum phĩb- ſophiæ ſupremò munere mortem eam meditantem de qua primocr
ite dictum eſt, ad deum conuerti.
OQuod quàm difficile ſit, accõmo-
datè ad ſuperiorem Platonis locum indicare poteſt quod ſcribit lo.
DPicus Mirandula in ſuis concluſionibus, non eſſe credendum in do- ctrina Platonis animum quicquam intelligere per conuerſionem, aut Aificillmu. inſpectionem ad ideas, niſi peruenerit ad illum ſtatum qui eſt Hupte-
mus gradus contem platiuæ perfectionis: quodque jdem ſubiicit mo dum cognoſcendi per ideas eum eſſe cuius in Timæo dij quidemo
mnes participes eſſe dicuntur,
homines autem pauci. Quare Plato im
vita hac quantumuis repurgata, cognitionem noſtram vix audet in ei
2
epiſto
rdikol veram! Jlarfili mdiqn ipuius mne lt Qu ele dc deus jpl nt apud vetè diaa to eaden bile Keg in quauu dei tanqh non woc ne cognc muiblsc pittolach ninm, No non qlal culom anbigu piuurh dergyire ter nu libus zor ascezte leAlcher relliets quæ felc ureſge Rhram cio feld ſ(attenco uquamip loqucha aconise mentem el ſaalig!

51' lo
nini ⸗= ecdocon
e „Vel., u cm m m lnggaler Ard r mſcienaah Hoctoumnuna 2u,T A Dtpocun an liud umiriſnn lupra= s Hauma nilitu ue quromnr m loch dlcunimn, n0:q⁴ 5 lemenimt . Ani M oltet ziläm merd ltam gand deſcril- iemeiulmost allis uA ie däman o citcu S eltonota qui n usckan Kümd um. hauu uit in à ³ genitamam adipſag adl leais dem tio eſtuh
† 1 r M
nimu potè en
0
gu
locum U ſonid s
9 aclu icquam in 2 petuevefi 8 r petfectio 2 3 beum elle
DOCGTRINAM PLAT. 202 epiſtola cuius mentionem fecimus, perfectam omnino ſcientiam, ſed veram tantum opinionem nominare. Veritas enim rei creatæ, vt ait Marſilius Ficinus eodem capite, in hoc verſatur vt ideæ reſpondeat vndique: ſcientia verò, vt mens congruat veritati. Non poreſt autẽ rei ipſius veritati quadrare, niſi ideæ quoque quadret: in cuius congrui- tate ſita eſt veritas. Si quidem vera ſcientia eſt per cauſam cognitio. Quiĩd quæritur amplius? An, ſi idea in mente diuina ſit, quo modo id eſſe dicatur quod in ſcientiam cadit, quodque verè exiſtit? Idea in deo deus ipſe eſt: quoniam quicquid in deo eſt, deus eſt. Quis verò igno- rat apud Platonicos, ſicut& apud nos, vni deo omnino conuenire vt verè dicatur exiſtere? De quo ſolo verè affirmari poteſt quod de quin- to eadem epiſtola Plato ſcripſit: nempe id eſſe quo quid eſt cognoſci- bile& quod verè agnoſci poteſt. Quoniam animus bensè inſtitutus, in quatuor prioribus ita exercetur, vt omnem laborẽ ad quinti, id eſt, dei tanquam ideæ idearum omnium, cognitionem referat: nec poſſit non modo hunc, ſed ne illa quidem priora quatuor, ſine huius lumi- ne cognoſcere. Sed non omnes iſta capiunt: neque hæc Plato cum o- mnibus communicanda arbitratur. Dicam verò ex Platone eadem e- piſtola cur difficile ſit huius quinti naturam perſpicere. Maximũ om-
nium, inquit, quod cum duo ſint, eſſentia& qualitas, quando animus non quale, ſed quid ſit quærit, niſi quodlibet horum quatuor quæſitũ prius ab anima-tam ratione quàm affectu, denique ſenſibus benè diſ- cuſſum, per omnia quæ dicuntur atque oſtenduntur, euaſerit, omni ambiguitate& obſcuritate, yt ita dixerim, omnes implebit. In quibus igitur haud quaquam conſueti ſumus, ob prauam educationem, verũ perquirere: ſed ſatis nobis factum putamus ſi appoſita ſimulachra at- tigerimus: minimè deriſui ſumus inuicem intetrogantibus, poten- tibus duntaxat quatuor illa diſcutere& arguere. V bi verò neceſſi- tas cogit quintum oſtendere, quiuis eorum qui poſſint ſubuerte- re atque retractare, peruincit: facitque vt qui exponit ſermonibus, vel literis, vel diſputationibus, apud audientium multos nihil eorum quæ vel dicere vel ſcribere aggreditur, intelligere videatur. Qua in re ſepe ignoratùr non animum dicentis, vel ſcribentis redargui, ſed naturam potius cuiuſlibet illorum quatuor ſe male habentis. Tradu- ctio verò per omnia illa ſurſum deorſümque in vnumquodque diſ- currendo perueniens, vix tandem ſcientiam parit intrinſecuseſcientiã, inquam, ipfius quod naturaliter bene affectum eſt, in animo ad ipſum quoque naruraliter bene affecto. Ergo neque locus hic ex ſuperiore Platonis epiſtola, pertinet ad probandum ideas ab illo extra diuinam mentem eſſe poſitas. Scd tantum hoc ex eo probabile videri, quod e- tiam aliis locis idem docuit, ideas per ſe eſſe& præter res ſingulas& ₰

—
Quid Ari 7 0
potſimũ in
ideis impro- bet.
203
ALCINOI INSTIT VT IO AD
ſcorſum ab his. Atque hoc certè eſt quod Ariſtoteles in illis potiſſimũ videtur improbaſſe. Non videtur fieri poſſe, inquit Metaphyſ. 12. vt ſeorſum ſit ſubſtantia& id cuius eſt ſubſtantia. Ex quo natus eſt non leuis locus lib. 6. Top. Spectandum eſt, inquit, ex idea, ſit ne vera& propria quæ data eſt definitio: quandoquidem in quibuſdam id non reperiri cernitur. Quemadmodum Plato definit, adiungens animan- tium definitioni, mortale. Si enim idea eſt, certè mortalis non eſt: ve- lut ipſe homo. Ita ideæ minimè conueniet definitio. Omnino neceſſe eſt ſi addatur id quod efficiens eſt, aut patibile, in idea diſerepare deff- nitionem. Imparibiles enim& immurabiles videntur ideæ his qui eas defendunt. Quales definitiones contra 8os valent. Et certè in ean- dem ſententiam cap. 6. lib. 6. Metaphy. reprehendit eos qui rerum eſ. ſentias, ab ipſis rebus ſepararunt. Si eius quod eſt ratio, inquit, noneſt in iis quæ ſunt, ne cæterorum quidem vlla erit. Prætetea cui boni ra- tio non conuenit, id non eſt bonum. Neceſſe eſt igiur bonum vnum eſſe bonſque rationem, honeſtum& honeſti rationem, quæque non de alio dicuntur, ſed prima& per le ſunt. Etenim hoc ſatis magnam vim habet ſi adſit, etiam ſi ſpecies nullæ ſint: aur potius fortaſſe, ſi er tent ſpecies.Simul autem hoc perſpicuum eſt, ſi lunt ſpecies quas io- nulli eſſe dicunt, id quod ſubiicitur, non eſſe eſſentiam. Nam has qiir dem eſſentias eſſe neceſſe eſt, non tamen dici de eo quod ſubiicitur.
Hoc enim pacto communicabuntur. Ex his igitur rationibus perſpi.
cuum eſt vnum atque idem eſſeè non per accidens, vnamque rem eiuſ- que eſſentiam, ac ſcire vnumquodque, hoc eſſe eius rationẽ& eſſen⸗ tiam cognitam habere. Et cap. 7. lib. eiuſdem, Perſpicuum eſt, inquit ſpecies(ſicuti ſpecies quidam ſoliti ſunt dicere) ſi ſint aliquæ respte- ter ſingulas, nihil ad ortus rerum& eſſentias conducere: nec iis qur dem de cauſis per ſe atque ſeiunctas eſſe naturas& eſſentias. Idemca. 14. Ex iis ipſis etiam perſpicuum eſt, inquit, quod incõmodum fuſc piant hi qui ſpecies ſimul& eſſentias eſſe,& ſeiunctas ſepararaſqus ponunt, ſimùlque ſpecies ex genere ac differentiis faciunt. Si enim ſpecies ſunt& animal in homine& equo, aut vnum& idem nume- ro ſunt, aut aliud atque diuerſum. Katione enim vnum eſſe conſtat: quoniam eandem rationem in vtroque qui definit explicabit. 5i igi- tur homo aliquid, quod ipſum per ſe atque ſeiũctum, neceſſe eſt etiã ca ex quibus conſtat, vt animal& bipes, aliquid ſignificare& ſeiun- cta eſle,& eſſentias. l'émque cap. 4. lib. 12. Socrates quidem, inquit, ea quæ vniuerſè dicuntur, non ſeiungebat à rebus ſingulis, nec definitio-
nes: illi aurem, nempe Platonici, ſeiunxerunt, caſque res ideas, id eſt ſpecies nuncupauerunt. Quæ omnia partim in Ariſtotele, pattim in
8
ipſo Platone, à nonnullis obſeruata, non dubito quiy ei opinioni, qui
—
nunc0 geo ter. fud has liunct verd b ſequwt repteh 25 Aril tareno! eo mode intellech ſuete ige quæ ſin, prædice prehend rationes pluresn cunque: cetur de hoc dici co exiſtit inelli papla lbus int lontin dipotae petinee ter pdüo Gperaru omniom arebuaſ lB dta tkecoclil mnuram dl 1 ud ta onlitn)

4 An um eit t exien he am elt gauren lten a
aandd r amin düdlta im Pla initatuge nidea d nemarabu onucd= Rnitio.Oana K uur ie jaitelde immd As videnm k nes cot.* valen ha letaph H: hendit ea .§i cia dekunom nidem M rit Drerta dom. Namkek tgäerde dum K ua inone det le ſ teuimbacii
icz nulla i:am poust
perſpicd π⁵σ ſt,i lunthad 3 1* ttut, nd= eſſentnlg i de euuti nontaftcl e
duntor. td igitattant
buntot. 30 Paan 00 de 8N Knon p 8*dens,
1
elee eim
0 d 8 U. 1— 4„*' „. b- elt 1„Deren
un 11 re)n ſitadd
43
ſciones
DoOCTRINAM PLAT. 204 nunc oppugnamus, initium dederint. Sed aliud eſt velle ideas ab ipſo deo rerum omnium opifice eſſe ſeparatas, atque ſeorſum exiſtere, a- liud has ſecundum perfectionẽ ſuam exemplarẽ, à rebus fingulis eſſe
ſeiunctas, quarũ tamen eſſentiam in ſe dicantur continere. Poſterius
verè Platonis eſt,& tamen ab Ariſtotele aliud philoſophandi genus ſequuto, ſicut antea dictum eſt, cum magna probabilitate locis variis reprehenſum. Prius, neque Platonis eſt, neque vllo loco, quòd ſciam,
ab Ariſt. illi atrributum. Idémque certè video placuiſſe Cardinali Cõ-
tareno lib. 7. prime philoſophié. Platonici exiſtimaſſe vidẽétur, inquit, eo modo res exiſtere quo ab intellectu cõcipiuntur. Quamobrem cũ intellectus concipiat ſpecies à ſingularibus abſtractas: ſic etiam cen- ſuere ideas ſubſtãtias quaſqam eſſe abſtractasab indiuiduis omnibus, quæ ſingularium horũ quæ ſenſu percipiuntur, ſpecies ſint, ac de eis prædicentur. Hanc Platonis lententiam Ariſtoteles plurib us locis re- prehendit: ſed pręcipuè in 7. lib. primæ philoſophis, i ultaſque affert rationes quarum non ignarus videtur fuiſſe Plato, cum earum com- plures recitet in Parmenide. Sed proculdubio fieri non poſſe iure qui- cunque arbitrabitur, vt vna quædam ſubſtantia per ſe exiſtens prædi- cetur de pluribus ſubſtantiis diſtinctis numero, ea prædicatione qua hoc dicitur eſſe hoc, ſicuti Socrates homo, ac item Plato homo. Idcir- co exiſtimauerim ego Platonem poſuiſſe ideas eſſe rationes rerum in- feriorum, quæ ſunt in primo intellectu quem etiam appellat mũdum intelligibilem, ac cauſam exemplarem conſtituit, quemadmodum ſu- pra pluribus oſtendi: ac intellectum noſtrum à ſenſu ac phantaſma- tibus inferiorum ſenſiliũ excitari, vt ad rationẽ rerũ conuertatur, quæ ſunt in ſuperioribus intellectibus. Nunc quoniam de ideis ea abundè diſputata ſunt quę ad inſtitutæ cõpararionis primũ caput, videbantur pertinere: ad Ariſtotelis vniuerſalia veniamus. Quę eſſe, quoniam in- ter philoſophos conſtat, quem vſum habeant& vbi ſint, primo loco quęramus. Ariſtoteles voluit his, ſicut& Plato ſuis ideis, ſcientiarum omnium deſcriptiones accommodari,& omnem contemplationem Arebus fingulis abſtractam, ad hæc ipſa referri. Quare cum ille cap. 8. lib. i. Analytic. Poſt. ſcientiam queę demonſtratione paratur, æternorũ eſſe docuiſſer, Neque, inquit, ideas eſſe, neque communem aliquam
Vniuer ſalia Ariſt. quem pſum habeãt & ybi finte
naturam à rebus ſingulis ſeparatam, vt demonſtratio ſit, neceſſe eſt:
ſed illud tantum, vt communis aliqua ratio ſit, quæ in rebus ſingulis conſiſtat. Nam ſi id non ſit, ne vllum quidem genus vniuerſum eſſe poterit: quo ſublato non erit medium ad ſciendum accommodatum. Quare nec vlla demonſtratio relinquetur. Ex quo efficitur vr ſit ne- ceſſe communem quandam ac minimè-ambiguam eſſe naturam, quæ
ita in multis cernatur, vt ab iis ſeiuncta eſſe non poſſit. Quibus ex eo- 66G 1

205 AL CINOI INSTITVTIO AD dem, ſicut& ex Galeno, addi poteſt, vt duo ſunt quæ ad omnem co- nitionem nobis natura dedit, ſenſus& intellectus: ſie duo eſſe horũ obiecta, ſenſus quidem id quod ſingulum eſt, intellectus verò quod vniuerſale. Atque vt ſenſus qui interior eſt, non res ipſas ſingulas in ſe recipit, ſed earum præſentiũ& ſenſibus exterius obiectarum, ima- gines, quæ phantaſmata appellantur: ſic nec intellectum rerum com- munes eſfentias continere, ſed notiones tantum, per quas illæ abſen- tes nihilo minus quam præſentes, nobiscontẽplantibus obuerſamur. Ex quo accidit quod idem Ariſt. ſcribit lib. 3. de Animo, vyt ſcilicet con templemur quando volumus, quia contemplationis obiectum ſem- per habemus in promptu: non ſentiamus tamen quando volumus. Quoniam id quod ſenſuũ inſtrumenta mouere primum debet, exter- num eſt, nec in noſtra poteſtate omnino ſitum. Quibus poſitis, de eiſdem vniuerſalibus alterum explicari poteſt: nempe vbi ſint,& quo modo ſe habcant ad res ſingulas, quas ſub ſe continent: iim- que ad humanum intelleckum, cuius cognitione comprehendun- tur. De quo ita ſemper in Ariſtotelis doctrina exiſtimaui, idque etiam alio loco ſcripſi, exiſtere ſubſtantias ſingulas à ſe inuicem ſe⸗ paratas, omnéque quod hoc modo exiſtit, fingulum quoque cſt oportere: ſed in hac rerum ſingularum cexiſtentia, duo inelle, nempe proprietatem naturæ, ſiue quandam huius circumſcriptio- nem ab aliis ſeparatam, per quam vnumquòdque, vt Ariſtoteles ait, hoc aliquid eſt& numerabile. Arque in illa proprietate ita circumſcripta, eiuſdem naturæ quandam communionem ineſſe, quæ apud eundem in Categoria ſubſtantiæ quale quiddam eſt. Mi in hominibus, ſinguli à ſe inuicem ſeparati exiſtunt, nec ita eii ſtunt niſi ſinguli: ſed in illis ſic exiſtentibus, naturæ quædan communio verè ineſt, quæ ſpeciei definitione explicatur. In ani- mo verò duobus illis alia duo reſpondere, ſingulo quidem circum- ſcripto& ab aliis ſeparato, imaginem quoque ſingulam in interior ſenſu receptam: naturæ verò communioni, notionem vniuerſalem er comparatione ſingularum imaginum, quæ ſunt in interiore ſenſu, vel in ipſa imaginatione, excitatam. Atque hoc ſemper addidi, priora duo ſubſtantias eſſe, poſteriora animo accidere: idedque cum vnum&idẽ (etiã ſi cum diuerſis conferatur) ſubſtantia& accidenseſſe non poſſit, hæc in ſubſtãtiis verè haberi nullo modo poſſe, repræſentare tamè a- nimo illam duplicem ſubſtantiam, atque idcirco nonnunquama iis qui minus accuratè iſta expendunt, pro ſubſtantiis vſurpari: eo ſcilicet modo, quo Socratis imaginem aliquãdo Socratem ipſum eſſe
dicimus. Qua loquẽdi cõſuetudine nõnalli fortaſſe decepti, notiones communes in intellectu ſubſtantias vniuerſas eſſe voluerunt. Quptù
55
ertot ged lo tutæc junt,! vniue ſa dic demo guænd cum al ttemqi vniuer phylici natas ſ riſt.ipl illumit cuiusc abulus diſputa tum op wit, nu de awi b d nbun ſeletie nunic. dyele cum ant ſüvitu nanifec Pgiuul Klb.. gendo 5 1 ünt iulocti nuniont k neti 1 ſe lübit lrioris di
ſibltanra
dam bgni
ünerlälen

1r d
r r aütnd. 5&:u le 9 ulag 2 dä: 4 intelleäu den nof— mresilain alidu rinsodieänn. t:ſict— telleäumm odcs mpaqu dobiso as lanubduchg, tiditliſ: Animojudt a cont rn ationäs odd atumd en gunk nenan e drimundh omninq in. UdG erplica dit: pemei agulas, ildd ſecot „Gaius(= tione cam ſtotclis& ina eäim ſubſtan ngului de nodo cl Hngumg lngula riſteni 9 ſiuc quadi huia quam VI ra uodout rin ium
rabile. 1= tin ihff er qunna— tin ſadſtat e jurle Gus
2 eriſtun,:
.
s ſic cxll tM dus; 6
„ 42„ 3. 1 icu ſpecel det 11 ue 1 nreſponds 9. u nct 4 e og 1
4¾ 8*¹.. ommuait 1 ia zinum 1 ti 9 —- cru 4m. Atqueh Pu nimo accide as 1 3 * 4 1 1 1 tut) ſubſt 1 ruia
1 A⁴ 45 1 mo 1 nulloi ico
pendunt: o maginem d*† tudine nont
dſtantias vn
2 vnl antiama dtai
206
PDOCTRINAM PLAT. error à nobis refutatus eſt li. 4. prioris noſtræ deſcriptionis phyſicæ. Sed longè abſurdior, mea quidem opinione, alter eſt, eorum qui na- turæ communionem de rebus ſingulis omnino tollunt, ſolaque, vt a- iunt, nomina communia eſſe volunt: nullas his ſubiectas ſubſtantias vniuerſas. Quid enim hoc aliud quam vana hæc ipſa nomina vniuer- ſa dicere, ſi illis in natura nulla res ſubiecta eſt: vanamque omnino demonſtrandi& definiendi rationem, ſi quidem his accommodatur quæ nulla ſunt? Scio huic opinioni occaſionem dediſſe Auerroen cum aliis locis multis tum maximè Commentario in 7. Metaphyſi. itémque D. Thomam libello vno de ſenſu& intellectu, alteròque de vniuerſalibus. Atque etiam agnoſco meritò, ab Ariſtotele in Meta- phyſicis& à noſtra ſchola, Chriſtianaque religione ſemper eſſe dam-
natas ſubſtantias vniuerſas à rebus ſingulis ſeparatas:ne his poſitis A-
riſt. ipſe ideas admittere, aut nos aliqua ex parte probare videremur illum intellectum externum vnicum communem& immortalem ad cuius confirmationem idem Auerroes multis locis Ariſtotelicis eſt abuſus. Sed quanquam ſatis accuratè quæ de hac quæſtione ab aliis diſputata ſunt, conſiderauerim, in hiſque inter ſe comparandis mul- tum opere poſuerim, nullius tamen rationibus perſuaderi adhuc po- tuit, nullas ahud Ariſt. ſubſtantias eſſe vniuerſas niſi fortè ſeparatas, de quibus hic non diſputo) nullam naturæ communionem in rebus ſingulis. Nec, vt ſpero, perſuadebitur his qui mecum attentè conſide- rabunt, quid ea de re multis locis Ariſt. ſcripſerit: quamque puerilis, vel etiam putida tota philoſophandi ratio futura ſit, ſi naturæ com- munioè rebus ipſis omnino tollatur: vniuerſaliaque in ſolo intelle- ctu, vel etiam nulla omnino eſſe dicantur. Nam vt à primo ex ordiar, cum ante Caregorias in diuiſione eorum quæ ſunt, vnum genus con- ſtituitur eorum quæ de ſubiecto dicuntur, in ſubiecto vero non ſunt, manifeſtum eſt, opinor, hoc ad ſubſtantias vniuerſas pertinere. Has igitur ille eſſe vult, quia in partibus eorum quæ ſunt enumerat: ſicut & lib.1. Analyt. Priorum, cum viam atque rarionem in medio deli- gendo ex eiſdem Categoriis repetit. Itaque ſi ſubſtãtiæ vniuerſæ quæ- dam ſunt, neceſſarium eſt vt illæ aut ſeparatæ ponantur, quod in hu- ius doctrina meriro ſemper abſurdiſſimum eſt habitum, aut in com- munione naturæ rerum ſingularum eſſe dicantur. Quoniam in intel- lectu notiones tantum ſunt, quæ ſubſtantiarum ſunt imagines;, non Ipſæ ſubſtantiæ: ſicut à nobis ex Ariſtorele confirmatum cap. 4. lib. 4. prioris deſcriptionis phyſicæ. Porrò quid erit frigidius diſtributione ſubſtantiæ in primam& ſecundam, aut eo quod a illo dicitur ſecun- dam ſignificare quale aliquid, non tamen accidentium more; niſi v- niuerſalem quandam ſubſtantiam eſſe cõcedamus: quæ in noſtra co-
1¹])

207 21C1NOIINTSITVTIO AD nitione ſecunda ſit, quia à nobis intelligitur ex rerum ſingularum
antecedente obſeruatione,& tamen in earundem communione verè exiſtens his natura prior eſſe dicatur? Omitto quod eo ipſo loco A- riſtoteles ait, ſublatis primis ſubſtãtiis ſecundas tolli oportere. Quã- quam hoc eius quod quærimus non leuem ſignificationem habet. Quis enim Ariſtotele dignum exiſtimauerit quærere, an ſecũdæ fub- ſtantiæ cum primis tollantur, ſi illæ omnino nullæ ſuntè aut ſi aliquæ ſunt, cur cum primis neceſſario tollũtur, niſi quia in harum commu- nione exiſtunt? Sed quoniam locus hic in varias ſententias interpre- tum opinionibus eſt diſtractus, contra repugnantes fortaſſe non ſa- tis haberet virium ad efficiendum quod volumus. Quare ea quæ cla- riora ſunt perſequamur. Sunt aurem inter alia multa, quædam in A- nalyticis poſt. quæ tam manifeſtam eius quod diſputo, confirmatio- nem habent, vt his poſitis, de vniuerſalibus& naturæ communione in rebus ſingulis, adhuc dubitare, nihil aliud ſit quam in medio ſoleca ligare. Primum enim quis non videt conditiones eas quæ ab illo cob liguntur cap. 4.lib. vt proprietas quæ de aliqua ſpecie per demon- ſtrationem concludenda eſt, de omni dicatur, per ſe inſir,& primo, atque ad vniuerſum genus pertineat, ægrorum ſomniis ſimiles pror ſus futuras, ſi ipſius ſpeciei nulla eſt eſſentia, nulla naturæ communio in rebus ſingulis? Quo modo enim proprietas prius ſpeciei, quam re⸗ bus ſingulis conueniet, aut illi hoc ipſo quod talis, ſi ſpecies ipſa inſe nulla eſt nullamque omnino habet eſſentiam? Nec verò minus aper- tum videri poteſt, quod ex cap. S. lib. ceiuſdem paulo antè commemo- rauimus. Quibus& illud adde quod ſcriptum eſt ca. 24. ipſum genus vniuerſum quod in omnibus rebus ſingulis continetur, ſenſu percipi nullo modo poſſe: quandoquidem nõ eſt certo quodam loco ac tem pore definitum: aut certè vniuerſam rem non futuram. Nam quod ſemper eſt& vbique, inquit, hoc eſt quod vniuerſum genus appellæ- mus. Quibus etiam apertius eſt quod capite vltimo lib. 2. notionem vniuerſam à ſubſtantia diſtinguit: illamque in intellectu, hanc in cõ⸗ munione rerum ſingularum eſſe vult. Oritur, inquit, ex ſenſu memo- ria: tum ex hac aliquoties repetita naſcitur experiẽtia(ſi quidem hæc
. ⸗— N... nihil eſt quàm multæ, vt ſic dicam, memoriæ)poſtremo ab ipſa expe-
rientia, omnium artium, atque ſcientiarum principia proficiſcuntur: 2 X 2 2 3..
illa verò tum eſt, cum infixa animo de toto genere pronunciatio, aut vnius cuiuſdam rei notio. Quæ ſit ipſa quidem præter res ſingulas,
in illistamen omnibus vna eadémque cohereat. Neque vero de iſta
ſententia decedemus ſi interpretum opiniones vel numerãdæ ſolum, non etiam ponderandæ. Nam Simplicius Commétario in cap. ſ. iib. 2. de animo, Vniuerſalia, inquit, reperiuntur in animo, non ea quæ de
lngul ſolam quelo Kine ſtinct ta. C ſigu alis 9. men id 5 pecie eo moc laria ſu ſigwer eiulmo cettun lemm uerſali vniuet veroò e formæ erdene AM tantn tion⸗ ctaſue de ex⸗ poſt.& mortac Nedti madue rebosl ridean —o Coſg lis. Re eltezg conſenin nem ali
zelgenat
cie, jel ge
As Foln

1 10 M Rele edretum ün amm Iam unn m OSSquceneen
qud ropa dis led nuol an on leu e rideuum limau en itete alh 0 mr Ilæ(una ul allütur M uiiokhum N bicit e= u enrenii contra Mntesfona od s W ttem in E muluaau am eiusſ e* diſpuo c aiuctſalih= mauraca nibilalit Lquamum videt cof ☚ des eu qats 4 h Je wßf omni dit*„ pet lein
„
.
inen,* ☚ 0(omaun. a cſtelſet En ullatenms aim propt prics e hoc plo q Wtalis,4re
leni ta Neccis
4 ““ ekei
quod! 4 d 3s ſinet e ontinetob, .“ 18— L
1—) quods
futuran.
getum g9
dem nõ cſt nerlam tech ⁴ hoceſt quo ſt quod ci 1e limo 3 lamq teicrels
mim de 5 f ſit jolao ge K 0X at Negoe 1
Nopl oretum ameul
11
„
—
wliciu n. Sum me„, airoogd
DOCTRINAM PLAT. 20 ſingularibus dicuntur. Namque hæc in ipſis ſingularibus exiſtunt,& ſola mentis appræhenſione ſeparãtur. Sentit idem Ammonius itém- que loan. Grammaticus Commentario in eap. d. lib I. Analytic. poſt. & in cap. vltimum lib. ⁊. Quo loco vſurpat tritam vniuerſalium di- ſtinctionem in ea quæ antè molta ſunt, quæ in multis, quæ poſt mul- ta. Quid vero eſt eſſe in multis, niſi in communione naturæ rerum ſingularum exiſtere? Contarenus Cardinalis quanquam in pleriſque alits quæſtionibus Platonicus magis quam Peripateticus, de hac ta- men idem ſtatuit cum ſuperioribus lib. 7. Compendij Metaphy ſici. Species rerum inferiorum, inquit, non habent eſſe extra intellectum eo modo quo ab intellectu concipiuntur, ſed præter mentem ſingu- laria ſunt, non abſtracta à ſingularibus vniuerſalia: nec tamen ob id figmenta quædam ſunr, aut entia rationis, quoniã mentis conceptus eiuſmodi originem habet ab ipſa re. Vbi concludit formam per ſe ad certum locum,& tempus minimè determinatam, ſed communicabi- lem multis, vel potius communicatam, principium eſſe naturæ vni- uerſalis: ſicut materiam, ſingularum: idque quod de eadem natura vniuerſali intelligitur, eſſe in re, vt hominem, equum, aſinum: modum verò eſſe ab intellectu, qui tamen originem ducit à re, id eſt à natura formæ. Sed neglectis aliorum opinionibus rem ipſam ex ſua natura expendamus, atque inquiramus num, exempli cauſa, inter om nes ho mines verè communio quædam intercedat, eaqvue non affectionum tantum ſed ſubſtantiæ. Quæ ſi nulla eſt, quid igitur hominis defini- tione explicatur? An nomen commune tantum, nulla nomini ſubie- cta ſubſtantia: Ridiculũ hoc profecto,& omnino contrarium his que de exactiſſima definitione ab Ariſtotele ſcripta ſunt lib. z. Analytic. poſt.& cap. 2. li.z. de animo. Si verò illa, animal rationis particeps mortale, vniuerſæ ſpecici definitio eſt, eiuſdémque eſſentiam com- plectitur, in qua ſinguli homines reuera conueniunt, quis non ani- maduertit tam neceffario effici eſſentiæ quandam com munionem in rebus ſingulis verè exiſtere, vt non minus in philoſophiam peccare videantur qui hanc negant, quam qui, vt aiunt, iplum Solem de me- dio tollunt? Conſideremus quoque hoc idem alia ratione paulò atten tius. Res quædã eædẽ ſpecie, aliæ genere eſſe dicuntur. Ergo neceſſe eſt eas ſecundũ ſpeciem& genus, quiddam habere commune in quo conſentiant. Neque verò ſatis eſt inter illas accidentium communio- nem aliquam intercedere: ſed eam eſſentiæ eſſe oportet, quæ ſpeciei vel generi ſit propria: alioqui illæ eædem accidente tantum, non ſpe- cie, vel genere eſſe dicentur. Quo modo vero inter res ſiagulas eſſen- tiæ ſpeciei, vel generis communio intercedet, ſi nulla prorlus eſt, ſicut
— 4. 1. 1 iſtis volunt, in rebus ſingulis naturæ communio: Quid porrò hac fu=

——— 2—
——
2.—„. 2 3 —jyyy——— ſ
2—
209 ALCINOI INSTITVTIO AD
blata vanius eſt futurum ea enunciandi ratione qua ſpecies de rebus ſingulis dicitur? Etenim cum Socratem hominem eſſe dicimus ali- quid opinor, Socrati attribuimus quod illi reuera ineſt: idque non accidens. Quoniam genus hoc enunciandi valdè ab illo differte volu⸗ mus quo Socratem album eſſe dicimus. Oi vero Socrati ſubſtantiæ cuiuſdam fit attributio, cædo, an indiuiduæ? Minime, opinor. Alioqui homo de Socrate vt maius de minore non cnunciabitur:& affirma- re Socratem eſſe hominem, perinde erit ac ſi Socratem, Socratem eſ⸗ ſe dicas. Quo quid abſurdius in philoſophia cogitari poteſt? Si verò homo de Socrate vt communior eſſentia de indiuidua verè dicituriil- lam igitur eſſentiam Socrati cum aliis communẽ, in ipſo Socrate& in aliis eſſe oportebit, Quaniam YI ab Ariſt. locis multis ſcriꝑtum eſt, enunciatig ex ec- xera dicitur quia in ea cum Ie ſubiecta id conſentit, quod ipſa oratione exprimitur. An num igitur ex his efficitur hu- manæ eſſentiæ communionem quandam in Socrate& Platoneele oportere, cum de vtroque ſecundum eſſentiam homo verè enunciii dicatur: Sciens alia multa prætereo. Quoniam nec ad confirmandum quod volumus, nec ad redarguendam opinionem contrariam, hacin parte rationes nobis deeſſe poſſunt. Sed eis qui modeſtè veritatem inueſtigant, non ad vanam contentionem omnia referunt, iſta pote- runt eſfe ſatis. Quare veniam ad inſtitutam comparationem idearum cum vniuerſalibus, ſi prius hoc vnum addidero, obſtinatum ſtudium ſuperioris opinionis defendendæ, alium errorem peperiſſe, eorum qui vniuerſalia non omnino quidem tollunt, ſed ea tantum elſe vo. lunt quando intelliguntur: nihil verò habere in natura quod menii notioni reſpondeat. Sic enim ex Boeiho ſcripſit D. Thomas lib de vniuerfalibus, in natura nihil eſſe actu vniuerſale, ſed tale tantumits ri per operationem intellectus. Quod mihi ſanè perinde eſt, ac ſiile diceret colores in natura nihil actu eſſe: ſed tales effici quando reißſ videntur. Quæ etiam opinio ſuos aſſertores habuit, ſed ab Ariſt. elt damnata, ſicut à nobis poſtea ſuo loco pluribus explicabitur. Atqui vt fonſus rerum obiectarum eſſentiam nõ immutat, ſed ab illa potius immutatur, nec ille reipſa ſentiendo facit vt res ſingularis eſſe inci- piat, quæ antea nulla erat, ſed tantum hanc per mediam imaginem, quæ etiam ſingularis eſt, in ſe concipit: ſic neque intellectus intelli- gẽdo facit id quod vniuerſale dicimus(alioqui hoc in nobis, ſingulis ferè temporum momentis nouum oriretur ac interiret quod Ariſt.
ortus ac interitus expers eſſe vult) ſed hoc in communione naturæ te-
raum ſingularum ſemper exiſtit, etiamſi à nemine adhuc reipſa intel⸗ ligatur: quemadmodum Ariſtoreles quædã reipſa ſcibilia& numera-
bilia eſſe ait, quæ reipſa neque ſciuntur adhuc, neque numerãtut. per notionem
notion citatam quam cc vide ginum lingul alterun gularun quam fe nimo,al ttaimag ctum ali doplice pet ſeac camir ram, quc ſeparaus quamiin hens pe ettipla! mellech wK nſt. ca damm qult, 2 Nooip ez.dec iionen omdinc mionen Animal cam ar lenn üum elg glepoti- leiscicfa bamem Auandam amem ſat mlone teun Rr inagi

Srr n dandi ae duhetn
tatem inen hu⸗ quo1 dverainelt.
unci ilead hE cimu ierd zaralt adiui— luumda moten ☛ aoncidn
de eri Sorrarnz
—
—
—
1
— —
— —
—
Ddiloſ A cogxaijat tellent t adiutua naliis 4 br una, in pa maiaca m elüdieci t. Ann iturer bbe a quand n Soctuekl adum edu& mhomoka erco. E n pecaden gendam è innem connn Sſunt. r qui wein atenuon mnia teant dinſtitd π ompumi craum a † Pro,odk 1 ddr, alid à dotem ff nnidem 4 1 ſcdam nl verèM einaann
8
»* rIAM 3 Hentiamt * 3
d untum at Teria
. wi ni'ec „
dicimus
ouu m orit. nnio
ſed bo A inertult
. alt) ⸗ etiamb
DOCTRINAM PLAT. 210
notionem autem communem, de rerum ſingularum imaginibus ex- citatam, illud intellectus compræhendit,& abſentia nihilominus quam præſentia quotieſcunque vult cõremplatur& intelligit. Itaque ſic videtur eſſe conſtituendum: in animo noſtro duo eſſe genera ima- ginum, res cas quæ in natura ſunt, repræſentantium: vnum earum quę ſingulares ſunt,& ad interiorem ſenſum vel ad phantaſiam pertinét: alterum notionum communium, quæ in humano intellectu ex ſin- gularum imaginum comparatione efformantur. De quo mihiſ quan- quam repugnantibus permultis) dictum eſſe videtur cap. lib. 1. de a- nimo, animal vniuerſale, aut nihil eſſe, aut eſſe poſterius. Vt verò neu- tra imago vana ſit, ſed in rebus quæ extra animum ſunt habeat diſtin- ctum aliquid quod ipſa quoque animo diſtinctè repræſentet, in illis duplicem eſſe naturam, vnam ſingularem, numerabilẽ& hoc aliquid, per ſe ac ſepararim exiſtétem(ſic enim Ariſtoteles de ea loqui ſolet) quam interior ſenſus per hanc ſingularem imaginem percipit: alte- ram, quę ſit quale aliquid, vt idem loquitur in Categoriis, non ab aliis ſeparata,& tamen in communione rerum ſingularum verè exiſtens: quam intelle tus ab ipſarum rerum ſenſilium proprietatibus abſtra- hens, per notionem contemplatur. Atque ſicut in interiore ſenſu, nõ eſt ipla ſubſtantia, vt Socrates, ſed huius imago tantum: ſic neque in intellectu ſubſtantiam vniuerſalem eſſe, quæ naturæ communio eſt in multis, ſed eius ſolam notionem. Quo modo dictum videtur ab A- riſt. cap. 5. lib. ꝛ. de animo, ſciẽtiam rerum eſſe vniuerſarum, quæ quo- dammodo in animo ſitæ ſunt. Et apertius cap. 8. lib. z. neceſſe eſt, in- quit, aut res ipſas eſſe in animo, aur certè earum ſpecies ac imagines. Non ipſæ quidem certè. Neque enim lapis in animo eſt, ſed eius ſpe- cies. Sed de hac quæſtione ſatis: nunc vt erat propoſitum, ad compa- rationem idearum cum vniuerſalibus veniamus. In qua ridiculum lIdearum cum omnino eſt& à doctrinæ Platonicæ atq; Peripateticæ maxima igno- yniuex ſali- ratione profectum, quod ſcribit Theſſalus methodicus lib. 3. ſuaram bus compara- Animaduerſionum, Platonis ideam nihil eſſe aliud quam genus logi- Thelau cum, quod à Porphirio definitũ: vel quod idem contendit lib. 6. ſcho- eis Keat larum Metaphyſicarum, nullam ideam à Platone poſitam, quæ ſecun- de Idei. dum eſſentiam ſit àrerum ſingularum communione ſeparata. Nobiſ- que potius tenendum eſt, hanc à generibus& vniuerſalibus Ariſtote- licis differre, quod idea ſecundum ſuam perfectionem ſummam, in ſola mente diuina ſit, in rebus verò ſingulis, tantum per adumbratain quandam imitationem, ſicut exemplar in ſuis imaginibus: vniuerſalia autem, ſicut modo dictum eſt, vt ſubſtantiæ perfecte, ſint in commu- nione rerum ſingularum:in intellectu, per notionem tantum, tanquã
per imaginem, quæ huic illam naturæ communionem repreſfentat.
HH

ideis&& vni
a11 ALCINOI INSTITVTIO AD
Ex quo etiam intelligi poteſt(quod fortaſſe in hac quæſtione Theſ- ſalum decepit) in Ariſtotelis doctrina res quidem ſingulas vniuerſis & apud Platonem eaſdem ideis participare: ſed tamen parricipatio- nis modo omnino diſſimili. Siquidem vniuerſalia tota atque perfe- cta apud Ariſt. in ſingulis ſunt, pet ſèque omnino talia, quales ſuapte natura res ſingulæ. Adeo vt per ſe caduca eſſe dicantur, ſi ſint in com- munione rerum ſingularum ſuapte natura caducarum: eadémque æ- terna tantum, quia in illarum rerum perpetua ſucceſſione per ortum conſeruantur. Vt exempli gratia, homo apud Ariſt. per ſe mortalis eſſ quoniam ſinguli homines ſuapte natura mortales,& quia hoc ipſum in eius definitione, quæ vniuerſalium eſt, vſurpatur: omnẽéſque def- nitionis partes definito per ſe ineſſe oportet, vr idem docet cap. 4.lib. 1. Analyt. poſt. Hic verò æternus tantùm, quia dum homo perpetuo circulo hominem gignit, in eo hominis natura communis perpetua- tur. At hominis idea per ſe immortalis eſt, etiam ſi eius imagines in fluente materia exprelſæ, caducæ ſint& mortales. Indéque natuseſt contra ideas locus ille nobilis quem ex lib. 6. Top. paulo antè com- memorauimus. Adde quod Ariſtoteli omnia quæ eadem ſpecie eſſen tiæ participant„in hac ex æquo conueniunt. Quoniam ratio cuiul. que ſpeciei, in indiuiduo, tã quam in pũcto, eſt poſita: ideòque in M- taphyſicis ea dicitur ſimilis numeris atque figuris: quibus ſi minimi addideris, vel detraxeris, ſpeciem ipſam immutari eſt neceſſe. Platoni verò gradibus variis diſtinctę ſunt eiuſdẽ idee imagines, neq;, in ha. rũ vllã tota ipſius ideæ natura, ſiue perfectio, poteſt cadere. De quo Platonem initio Parmenidis loquentem audiamus. Hoc igiturmin dic, inquit Parmenides, videntur ne tibi, vt aiebas, ſpecies quædam exiſtere& ea que illis participant illarum cognomenta ſortiriꝰ Vduii ſimilitudine participãtia, ſimilia, magnitudine magna, pulchritudine
& iuſtitia, pulchra& iuſta vocari? Et maximè quidem, inquit Soct
tes. Nònne quodcũnque ſpeciei particeps fit, vel totam ſpeciem, We
partem participat? An eſt alius præter iſtos participandi modos? hi
quis alius: Socrates ait. Vtrum videtur tibi tota ſpecies in vnoquoc multorum eſſe vna exiſtens? an aliter? Quid prohibet eſſe vnamè Vê- num ergo& idem in multis ſeorſum poſitis, totum ſimul vnumeri, atque ita ipſum à ſe ipſo ſeorſum exiſtet. Nequaquam, inquit Socta- tes. Verum ſicut dies vnus, idémq; vbique ſimul adeſt, nec ipſe tamẽ à ſe ipſo ſecernitur: ita nihil prohibet quamlibet ſpeciem vnam& ei-
dem ſimul multis adeſſe, nec tamen à ſe ipſam ſecerni. Quibus exbo-
Tresquæſtio- ſitis am expendamus in Porphirij præfatione tres illas quæſtiones,
de. ²quæ huius controuerſiæ inter Platonem& Ariſtotelem potiſſima ca- pita continent. Ego, inquit, prætermiſſis obſcurioribus quæſtionibus
eas int A0 ptit pl, ar cotpot hæc c negot qpæꝗ ſe ſint tum ſi tas extr Ariſtote deis&. porphi patans, formæ conüſtt nodaqu nibilſe ſalia in loxgulan Nam R- WN qaan cidet cun tia in ptelet ller, 4 ofi Mcn commn fekene Te opch. Tlh nle-
ſtu, eſ düeung endama dndo lo corporise aino corp poreatä

1 leque do um ecaduci E lemmu dte natd& ueuuna tum pet lacreluer domo 1 tit.gerlin enura Ales K qun Wlam elt*† puut: om
delle opoh ztidem on
ntum g adumbam hominis*☚ acommam
mottalis= iam eii cx ſint& dles. lotg quem ex Toy. ſal
1 1
riſtoteli o a quxet o conueni+(Quodnn am ia pücht„ pPollang umers alq ulu 1 em iplim itani thut Cont eiuſdi t= timagee „ſue perfst— hotclar oquentem B= ameS nrne id r ucduff arur ne tid e diedabe — 1
pant illarut?— llia, magni em cuu Emä tm qul cc tA feltoanf
vartice
* 4
otum ſeotſum pol b woun ſum cxiltet l gig
demq; Vdus; cdie
grobibet 8 b
em 4ʃ0 ſecen 1
DOCTRINAM PLAT. b 212 eas interim tractabo quæ ad ſenſum popularem accommodantur. Ac primum ne longè abeam, de generibus ac formis conſiſtant ne ipſa, an in ſolis animis ſint:& ſi conſiſtant, vtrum corpora ſint, an ne corporis expertia:& num ſeparari poſſint, an in ſenſilibus& circa hæc conſiſtentia, dicere prætermittam: quod arduum ſit eiuſmodi negotium maioréque egeat inquiſitione. Hic tres quæſtiones ſunt: quæ quanquam academiæ noſtræ Theſſalo methodico, facillimæ vi- ſæ ſint(quid enim, inquit ille, facilius eſt quam dicere vocabulo- rum ſignificationes& notiones animo contineri, res autem ſignifica⸗ tas extra eſſe?) difficilem tamen habent, nec eandem in Platonis& Ariſtotelis doctrina explicationem. Quoniam iſtam nobilem de i- deis& vniuerſalibus controuerſiam quodammodo cõtinent. Quam Porphirius Platonicus, Chryſaorio diſcipulo ad Ariſtotelem viam parans, hoc loco voluit indicare. Earum primaæ eſſverum genera ac formæ conſiſtant: an in ſolis nudiſque notionibus ſint poſita. In qua, conſiſtere, ſignificat in rerum natura exiſtere: ideõque ei quod in ſola nudaque notione verſatur, ex altera parte opponitur. Cum verò
nihil feparatim exiſtat, niſi ſingulare& hoc aliquid, vtraque, Vvniuer- ſalia inquam& ideæ, conſiſtunt vel exiſtunt, non ſeparatim, ſed in
ſingularum rerum communione. Nec tamen in hac eodem modo. Nam Ariſtorelis vniuerſalia, vt opinor, ſecundum perfectionem eſ⸗ ſentiæ exiſtunt tantum in communione rerum ſingularum: non tan- quam in alio, ne quis cogatur fateri eas in illis eſſe, vt in ſubiectis, ac-
cidentium more, ſed tanquam in ſe ipſis. In intellecku vero eſſe di- cuntur quodam modo per aliud, hoc ipſo ſcilicet quod eorum eſſen-
tia in communione rerum ſingularum verè exiſtens, intellectui re- præſentatur per notionem tanquam per imaginem. Platonicæ verò ideæ, ſecundum ſuam perfectionem ſummõ, ſunt in ſola mente pri- mi opificis Dei: nec hoc modo cadunt in exiſtentiam rerum, ſed in hac tantam depræhenduntur per imaginem quæ partibus materiæ communicatur,& in his adumbrata, res fingulas efficit numero dif- ferentes: quarum eſt proprium conſiſtere vel exiſtere. De quo lege- re oportet quæ vno libro ex Platonicorum doctrina diſputat Ploti- nus, intelligibilia ſcilicet non eſſe extra intellectum. Quibus ita po- ſitis, reliquarum duarum quæſtionum quæ ab eodem Porphiriò ſu- biiciuntur, explicatio facilior eſſe videtur: modo in eis ſemper at- tendamus quid Plaronicum ſit, quid Ariſtotelicum. Nam quod ſe- cundo loco proponitur, Si ipſa conſiſtunt, vtrum corpora ſint, an ne corporis expertia, in ideis ita accipiẽdum eſt, vt omnes hæ per ſe om-
nino corporis expertes eſſe dicãtur: etiã ſi de his quedã ſint rerũ cor- Poreatũ. Per imagines aũt in reb' ſingulis expreſſas, partim corpores,
1
—

213 ALCINOI 1NTSITVTIO A D artim corporis expertes. Vaiuerſales verò ſubſtantiæ apud Ariſtot. per ſe tales ſunt, quales res ſingalæ, in quarum communione exiſtũt: rerum ſcilicet corporcarum corporeæ, incorporearum incorporeæ. Quanquam omnes harum notiones in intellectu, corporis ſunt ex- pertes. Vt vniuerſalis ſubſtãtia animalis, per ſe corporea eſt: quoniam ſingula animalia ſuapte natura corporea. Ar ea notio quæ intellectui talem naturam repreſentat, non niſi corporis expers eſſe poteſt. In tertia quæſtione, num hæc ſeparari poſſint, an in ſenſilibus& circa hæc conſiſtentia? repetendum eſt quod pluribus antea diſputatum de vniuerſalibus& ideis, quo modo in ipſa mente ſint,& in rebus ſingulis. Idearum enim ſumma perfectio à rebus ſingulis ſeparata eſt: earundem imago his inhærer, vel potius in his conſiſtit. Vniuer- ſalis autem ſubſtantia non eſt, vel non conſiſtit, niſi in rebus ſingu lis: nec tamen vt antea dictum eſt, accidentium more, ſed vt ea quæ rerum ſingularum eſſeutiam conſtituit& continet. Notio àd bès cogitatione abſtrahitur,& in intellectu, vt affectio in ſuo ſubiecto, recipitur. Nunc ſequitur vt quoniam idea apud Platonicos, vnum Ideæ eompa- eſt vniuerſæ naturæ principium, de comparatione huius cum phy- ratio cum pri ſicis principiis ab Ariſtot. poſitis, moneamus non ſatis aptè à non. aatione G nullis illam conferri cum priuatione Ariſtotelica. In intelligenta, forma Ariſt. aiunt illi, fons eſt idearum, ſiue exemplaris cauſa. Quam longè me- lius introduxit ab antiquis ſanctiſque edoctus Plato, quam eius diſ cipulus Ariſtot. ſuæ priuationis ſomnium. Nam priuatio illa qua ſemper eſt cum informi materia, ea eſt perinde ad quoduis incertum, ſicut ad quoduis determinatum. Cum autem Deus faciat ſemper de. terminata ex determinatis& nunquam incerta ex incertis, eſt om⸗ nino neceſſarium, vt cauſa illa exemplaris non tantum generalis, ſed ſpecialis& indiuidua ponatur,& vr illa priuatio, quæ nihil planè conducit, exſibiletur& repudietur. Quadrarent autem Peripate- tica dogmata cum Academicis non dubiis, ſed affirmandis veriſque, ſi loco illius priuationis fruſtra inter cauſas poſitæ, ponerent Ariſto⸗ telei ſpeciariam illã cauſam omnifaciã, quæ eſt in intellectu agente. Quia cauſa exéplaris illa eſt mouens omnia& ſingula vt in finẽ, Rc. Melius, vt opinor, cũ Ariſtotelica forma, quã cum priuatione potvit comparari: ad quã quo modo ſe habeat à nobis dictum eſt Cõmenta- rio in li.i. prioris noſtræ deſcriptionis, phyſicæ. Quo etiã loco quædi adducta ſunt ad defenſionẽ priuationis quã ille in primis principiis
numerauit. Aliter Io. Reuchlin, nec ſcio an maiore probabilitate, iib.
2. artis cabaliſticæ, in principiis Ariſt. priuationis vſum cum opilice re⸗ rũ omnium deo à Platone poſito, comparauir. Cum oporteret tertiũ aliquid ponere, inquit, quo vniantur materia& formalnec enim ſpõ-
teco. ſusin fotmar ſootelic vicelle Namp zctiuit formi jnuen! cipium. aut qui rienſese ptiuati terum) polcit tem 9 vniuet: dickum. cinoi c Dhtone rucm Ao w diur. quib. lueru arte co locip dura t etC
ke Ki ctNa tia T gle fel naturali. ubeant muodam ſectu& lid. 2.M nicinon mnus.I

umalis, ☛ corporech otpotei anoid an nili cot cenhentiin rui pol e rn ilal c quod Aida un aodo in Anems im dn herfed tedas lug tet, velgt aiabscat velnon tm dtit, münn eſt, ꝛccit* mmone ſi conſtituit ontinet. Ne intellect— affecionin quoniam apud Nan um, de coh uione hun tis, mon Er uS vonlin aatione Af Jelica. in ue cxempi ⁴. aufi. G.
mdilque 2= ds Dauft
nis ſomnij.☛☚ Numna rin, ea eſt t le ad qutui am. Cum 4 ☛ Deu cnunqusd rtaexiach cxempla t entanunf 4 4 5m ut.& vi unio, 8½„*
Mdietut.( atent uue *— daftmn
. m c: 9 oſito, com e fanus
vniantur m e.
DOCTRINAM PLAT. 214 te confluunt, nec contingit fortuitus quarumlibet formarum cõcur- ſus in materiam: neque vnius rei materia contingenter rei alterius formam recipit)neceſſe eſt principium aliud quam priuationem Ari- ſtotelicam adducere, quo moueatur forma ad materiæ deſiderium: ita vt ceſſante hac& hac forma, introducatur viciſſim iſta quædã& iſta. Nam priuatio& potentia, nihil ſubſtantiu è agunt, cum ſint nullius actiuitatis realis, ob idque minimè entitatis. Quantò magis certam formam alicui materiæ iungere aut vnire nequaquam poſſunt? Vnde inuenti ſunt qui dicerent loco priuationis motum eſſe tertium prin- cipium. Qui cum ſit accidens, quo modo erit principium ſub ſtantiæ⸗ aut quis eius motus erit motor? Quare ſapientius contemplati Athe- nienſes ambo Socrates Sophroniſci& Plato Ariſtonis, pro motu ſeu priuatione, agillimorum actiuorum poſuerunt deum, dicẽtes tria eſſe rerum principia ideam, deum& materiam. Pro quibus Pythagoras poſuit infinitum, vnum& duo:infinito deum, ideam vno, duobus au- tem ipſam materiam ſignificans. Sed de comparatione idearum cum vniuerſalibus cumque Ariſtotelicis vniuerſæ naturæ principiis, ſatis dictum eſt: nunc ex his quæ initio propoſita, reliquum vt in hoc Al- cinoi contextu expendamus quarum rerum ideæ ſint, aut non ſint à Pplatone poſitæ. Multis Platonicis, inquit Alcinous, minimè placet eo- rum quæ arte cõſtant ideas eſſe, vt clypei, vel lyræ: neque eorum quæ 17,ει uara præter naturam, vt febris, ac bilis non naturalis: neque etiam ſingulo-„ers 2n ſint rum, vt Socratis& Platonis: Neque vilium vel abiectorum, vt ſor- à Plat. poſt- dium, atque feſtucæ: neque relatorum, vt maioris& excedentis. In tæ. quibus cum quinque enumerentur quorum ideas eſſe Platonici no- luerunt, de ſingulis ſuo ordine diſſerendum. Primmverdò eorum que arte conſtant non ſunt ideæ, niſi per quandam rationis ſimilitudinẽ, hoc ipſo ſcilicet quod artifices in rebus ſingulis efficiendis, dei in na- tura prouidentiam imitãtur. Sic enim,(quod paulò antè obſeruatum eſt) Cicero Platonica imitatione, eloquentiæ ideam ponit in Orato- re,& ipſe Plato initio lib. 10. de Republ. menſæ& lecti ideam agnoſ- cit. Nam vt naturæ opera dei ſunt opificis& in illis diuinæ intelligẽ- tiæ(quæ ipſa dicitur eſſentia& idea) quædam eſt imago: ſic artificia quæ vel ſola rerum naturalium imitatione conſtant, vel ab ingenio naturali- arte tamé exculto, elaborantur, quanquam propriè ideas nõ habeant, ratione tamen hominis in his opificem deum imitantis, illas quodammodo habere videntur: vt docet Plotinus cap. 1i. lib. de intel lectu& ideis. Quod etiam in Platonicorum doctrina Ariſt. obſeruat lib. 1z. Metaph. Multa quoque alia fiunt, inquit, quorum ideas Plato- nici non dicunt, vt domus& annulus. In quem locum ſic ſcribit Sy- rianus. Ideas opificias, inquit, eorum quæ nec ſunt in naturas nec à na-
HIlH iij

————
ſ“— 8— —-nu—‧8ſſ—. 1—
85—— 3 3 8 —— 1—— 3 ————— 8 3 3 1— 8 ———— 4 2— 8— 1 1 ————— 4 3— Seetact ———. 3 8 1— 9 2 ——...——— 4 1 ————— 5— 8 —— 3 2————— 4 4—*— 3———— 5——————““ —————————————————————— =—— 2———————————— — 5————————————————— ——————ÿÿÿõéõõ———— ———————— —————————— ———————————— —————————õõM—
ALCINOI 1NSTITVTIO AD atonici: nec artificialium ideas eſſe pu-
tabant intelligibiles& diuinas: ſed rationes exemplares operatorum artificiales, non illis tantum placuit aniinis artificum ineſſe, ſed ab à- riſt. idé multis locis eſt exiſtimatũ. Deinde cum Ariſt. in artificialibus exemplaria admittat, in naturalibus verò hæc reſpuat, ab eodem Sy- riano in eo ſic exagitatur. Quo pacto, inquit, res artificioſas per exè- pla accuratè fieri concedens,& in his non renuens exemplarem cau- ſam, naturæ opera, quæ certè ars imitatur, abſque intentione perlici dicit, cum ad nullam determinatam cauſam naturalis actio referatur? Etſi ipſe quoque Ariſtoteles alicubi dicat A natura formam appeii ſed rationem non explicat. Quam enim formam appetit? inquit Sy- rianus. Illam ne quæ in motu fertur& materialem? Sed hanc nondũ fecit& eſt natura ipſa poſterior,& informi ſubiecto coniungitur.
77, Abſurdum verò eſt naturam quod nondum eſt, concupilcere, quod- que poſterius eſt& vna cum priuatione defertur:& ob hoc tu- pe quiddam fit acinamabile. At ſi eius quæ ſeparabilis eſt, fotmmam diligit, quæ& vera eſt& prior ipſa& diuina& reuera forma, ne-
ceſſe eſt hanc eſſe intellectualem& immaterialem& ſemper in eiſ
dem& eodem modo ſe habere, Vt& naturæ deſiderium inexiin.
ctum ſit& indeficiens actio. Ex quibus ctiam intelligi poteſt quol
Reruu 7n, ſecundo loco Alcinous, ait eorum quæ præter naturã funt, ideas non præter natu- eſſe à Platonicis poſitas. Nam ſi hæ exemplaria ſunt diuina& intelli- bilia dei, naturam inſtituentis& moderantis, eorum quæ ſunt pte-
ram cur non gi ſiat ide. ter naturam, eſſe nullomodo poſſunt. Sed quænam præter naturamè Platonicis eſſe dicantur, quæque talia reuera ſint exiſtimanda, quæ.
ſtio eſt. Omnia quæ præter naturam ſunt, illi in malis numerantma- lormque deum cauſam eſſe negant. Ex quo elt conſequens, neque corum ideam eſſe. Quoniam hæc ab illis definita eſt, dei ipſius tes rocreantis, intelligentia. At verò cum malum dicatur& de vitio⸗ ſo, quòd culpæ à Theologis tribuitur,& de eo quod in corpote ie- que fortunis in deteriorem partem homines exercet, qudd ijdem pœnæ eſſe volunt, de vtroque non eſt eodem modo ſtatuendum. Mialorf Culpæ enim ſiue peccati deus neque apud nos, neque apud Plato- deus cauſa ſir nem, vllo modo author eſt. Quare neque eius vlla omnino idea. Dœ næ autem quæ numerantur in malis, hoc ipſo bonæ ſunt, quòd à pec catis homines auocant. Quo modo illarum apud Platonem deus cauſa eſt,& quod eſt conſequens, earu ndem idea. De quibus extat nobiliſſimus locus libro. z. de Republ. Si quis, inquit, iambica indu- cat in quibus paſſiones Niobes referantur, vel Pelopidarum, ve
215 tura fiunt, non teliquerunt Pl
—
Troianorum, aut aliquid eiuſmodi, vel ſinendum non eſt eum dicere
hæc dei eſſe opera, vel ſi dei funt, educenda eſt in his ea quam nune
goerin due to tquee lalicet tesäce iplom tendul buscl ſue ſet lẽturrla ſeconſo pr diiil referti primapt plioren que oml
Quond
nelt co bonom inle adt K eaert Kin conct
§ qui- dem ce un tut 1 inquit keala dora ſ alnan dels eti Kpete cen qua! d Athal 4deo, n ſtantia, b doni bi

811— 10 41
N
.Dein an u Kuitua
acCdo,inſi tesuüfan hisnd Auess tum imitath.„(que inean an c nl cudi dit= tuua ſomm amcnim= umayyeut ertut& ilem Set dt,& int ue lodieca nod aondt a ſt, conemi ptiuatic fettut:Ai Arſ'eius ſepadi ot ipſa r X teta a Kimilem n cte, decceu 81 q aidut n rrelg rrum qux— tmanuläln ührerch= ulunäe cis&mod is eomm r.— Jxoampſr Lat eilr
negan G at
n brcabſt iehali 1. luam dieus 19 8 20 oodi un) „A ES cdeia partem I ob — on eſtaAne 4* 1 8* 4 4. 05, feſs
1
— 1 V„
1 40 40 1
DOSeTRINAM PLAILT. 216 querimus ratio, dicendùmque deum quidem bona iuſtaque egiſſe, at- que eos puniendo iuuiſſe. Quod verò miſeri ſint qui pœnas pẽdunt, ſitque deus qui ſic affligit, poëtam dicere non eſt permittendum. Sed ſi diceret malos homines, vr pote miſeros, pœnis egere, eaſque ſoluẽ- tes à deo iuuari, permittendum. Malorum autem alicui cauſam eſſe ipſum deum, cum bonus ſit, refellendum eſt omnino, neque permit- tendum hoc quemquam dicere in ſua ciuitate, ſi bonis inſtitui legi- bus ciuitas debet:neque inſuper quemquã audire, ſiue ſit ille iunior, ſiue ſenior: ſiue carminibus hæc inſerantur, ſiue ſoluta oratione nar- rẽtur:tanquã neque dictu ſancta ſint, neque nobis vtilia, neque inter ſe conſona. Hinc verò exiſtit eiuſmodi dubitatio. Si mala ea quæ cul- pæ diximus nominari, neque à deo ſunt, neque ad aliud principium referri poſſunt(ne cum Manicheis cogamur cõminiſci duo contraria prima principia vniuerſi, vnum boni, alterum mali] vnde igitur hæc F. extiterunt'aut quo modo poterunrt cognoſci? D. Diony ſius Areopag. es priorem quæſtionem fuſiſſimè tractat lib. de diuinis nominibus, at- e. que omnino negat malũ eiuſmodi debere numerari inter ea que ſunt. Quoniã, inquit, ſi omnia que exiſtũt, ex bono ſunt, omnibuúſque bonũ ineſt continétq; omnia: certè in his malũ eſſe non poteſt. At forſan in bonœ malũ erit? Minimè. Nãa nec in igne eſt frigidũ, nec malum vllũ in ſe admittere poteſt, quod malum etiam reddit bonũ. Deinde quod de duobus Manichæorum principiis paulò ante dicebatur, idem ita euertitr. Neque rurſus poſſibile eſt, inquit, duo eſſe rerum principia & inuicem& in vniuerſo contraria atque repugnantia. Si enim id concedatur, nec deus ipſe à detrimento moleſtiaque procul aberit. Si quidem non deſit quod ipſum quoque perturbet. Ex quibus tan- 2 dem concludit malum ſola boni priuatione contineri: cuius libi, caulæ funt res ipſæ natura conſtantes, cum errore aliqun-4 ua iũ-, tegrilate. ecedunt. Scitum eſt quod in eandem ſententiam dici- tur à Mercurio Triſmegiſto cap. vltimo Pimandri. A deo factore, inquit, nihil malum nihilque turpe. Hæ ſi quidem paſſiones ſunt, creata Oꝑera ſequentes, quemadmodum xæs tubigo, animata cor- pora limus. At neque faber ferrarius induxit rubiginem, neque animati corporis genitor, cœnum& ſordes. Eodémque modo nec deus etiam malum. Generationis autem perſeueratio, malum ſur- repere cogit. Eaque de cauſa mutationem deus rebus inſtituit, ceu quandam ipſius generationis purgationem. Similis eſt ſenten- tia Athanaſij in oratione contra idola. Nullum malum, inquit, nec à dco, nec in deo, nec ab initio extitit, nec vlla eſt eius ſub- ſtantia, Sed homines per priuationem imaginandi cogitandique bonii, ſibi illud quod malum eſt, comminiſci cœperũt, effinxcrüntque

2* 8
29 ALCINOI INSTITVTIO AD b pro libidine ea quæ non erant. Vtenim ſi quis ſole præſente& vni- von nerſa terrarum ſuo iubare illũſfrante, conniueat clauſis oculis, acin- aali de tenebras, quæ nullæ ſunt, animo fingat, ac poſtmodum quaſt in te. gilni nebris ambulans, oberret, vt nunc labante gradu procidat, nunc ad licas. præcipitia ſe incitet, arbitratus non lucem ſed tenebras eſſe, ſcque in- len tueri, cum nihil videat: ita quoque mens humana clauſis oculis, qui- inpar bus deum contemplari poterat, effictis ſua im aginatione, malis, in his qper ſeſe agitat ac mouet, neſciens interim ſe nihil agere, dum ſe maximè Et qu negocioſam præbet. Et quæ natura non ſubſiſtunt, animo comminiſ. mam citur. Non enim qualis à principio fuit condita x talis permanet: ſecdi inquin ualem ſe iplam cOntaminandole dit Tondita enim eſt vt deum fmtent Ipectet,& ab eolluſtretur: ipſaxerò ꝑro deo,mortalia& tenebrasevx. unlſe Jũſiuit: vt alicubi ſpiritus ſcriꝑto prodidit Deus hominem rectum coꝗ Atalum auo fECÜEPILAutem xquiſiuerunt multiplicia commenta⸗Malitiæ igitu ceates modo eognof uentio& excogitatio, hominibusab initio ita excita& confiGaeſt. ti ſe catur. De cognitione verò mali(quæ erat altera quæſtio) quo modo parai Soct — polfr cius nulla eſt idea, ſic ſcribit Plotinus eo libro quo inquiti qui vu de malis quæ,& vnde ſint. Cæterùm dubium eſt, inquit, quanampo. ſit alius tiſſimum ex viribus quæ nobis inſunt, mali naturam percipiamu:. Nexun Quippe cum cognitio ſingulorum per ſimilitudinem quandam per. fuu ciatur. Intellectus namque& anima cum ſpecies quædam ſint, ſpe. ſtteia cies quoque cognoſcunt, caſque naturaliter appetunt. At verò mali uma nemo ſub ſpeciei ratione poteſt effingere: cũ in quadam boni totiu So. abſentia cogitetur. Quòd ſi quia contrariorum eadem ſcientia eſt& ntie bono contrarium eſt malum, ideo eadem boni malique notitia eii menn profecto neceſſarium eſt cognituros mala, diſcernere bonum. Qum. fat doquidem præſtantiora ritè præcedunt, ac ſpecies antecedunt ea qns lorec non ſpocies, ſed priuationes potius iudicantur. De qua quæſtione ſi- uncn de plura apud. D. Thomam cap. 71. lib. i. contra Gẽtiles. Locus eſt iet- alon: tius in contextu Alcinoi de ſingularibus: quod horum non ſint ides donn An ſingula- niſi per ſpeciem in qua vniuntur. Quoniam idcarũ diuerſitas in ima- rll ni ſint ideæ. ginibus quæ reſpondẽt, ſpeciei diſtinctionem parit: res autem ſingu⸗ keteni Iæ ſolo numero differentes, ſolius materiæ partitione, non ſpecie di- erenü ſtinguuntur. Itaque ſicut Socratem à Callia ſpecie differre, omnino? wnll philoſophia alienum eſt(in quo Theſſalus Methodicus ex ſuis poẽtis ifften & iureconfultis ſuo more nugatur) ſic apud Platonem abſurdum eſt Socratis& Calliæ differentes ideas ponere. An igitur ex Platonicotäů ſententia deus ſingularia nõ cognoſcer, ſi eorũ idea non eſt per quam 7n te Duak, hi res omnes dicitur ab illis intelligere? Abſit. Nam Proclus libro de fneuuiun decem dubitationibus contra prouidentiam, de vno rerum omnium ceognitio. Principio ita loquitur: Illud cum in vno maneat, inquit, ſpario Lale
—“

kenim. T clenan nte, cot- Achaukk⸗
d0 ungr oltma Anc dat
d
ban ncunu onluceam rnedtuch we mendt mduh cflictis 18 dinriona auetim ſe kA ager nd uta nonlt uom nicha Diofuit Ge a hlö ed PLO4 e oralake dodd nidusnd in aexcik: ix erat dtet: † lio)qwr c ſcribit Pl.s eoldum rterum dudi K, jnguhi s inſunt„ ⁵ tutam a orum petſiti 4 ddema 5 animacum es Cuals quc naturalt Peuh nget inqu
dra’ quia contsat a3 4. 9
1 a, ideo cade umalg
muros ma d eroetede
“—“
8„ es aulee tre 49 2 1 indi ☛ De qur 3 1892 4△☚„ 1
A 2 Gkule
. 10 cra p
“ f vno dcumm
bdbeocTrRrNAM pL A T. 113
& omnis diuiſionis expers, omnia eodem modo intelligit: nec homi- nem ſolũ& Solem& quod eſt eiuſmodi: ſed etiam rem quam que ſi- gillatim. Nihil enim eſt quod illud vnũ effugiat, ſeu eſſe, ſeu cognoſci dicas. Qudò igitur modo ille ſingula cognoſcet: Vt hæcvniuntur. Pro- uidentiæ enim, vt idem ait eodem loco, in vnitate cognitio, in eodem impartibili omnium eſt quæ diuiduntur cognitio: tum earum rerum quæ maximè ſunt indiuiduæ, tum earũ quæ totius naturam retinent. Et quemadmodum ſua vnitate rem quamque produxit, ita& vnitate vnamquam que cognoſcit. Obſcurior eſt Plotinus cap. i. lib. eſus quo inquirit an ſingulorum ſint etiam ideæ, nec ſatis definirè de eo ſuam ſententiam exprimit. Nunquid vniuſcuiuſque, inquit, eſt idea? Forſi- tan ſi ego& vnuſquiſque ad intelligibilem redigimur ordinem, ibi quoque eſt vniuſcuiuſque principium. Forſan etiam ſi ſemper eſt So- crates& Socratis anima, ipſe Socrates erit, quatenus anima ſingula- tim, ſic ibi Socrates& quilibet ſingulatim. Sin autem non ſemper eſt Socrates, ſed alias alia quodammodo euadit anima, adeò vranimus qui nunc eſt Socrates, prius Pythagoras aliüſve fuerit, futuruſque ſit alius, non amplius vnuſquiſque edrum qui hie ſunt, eſt& ibi. Veruntamen ſi vniuſcuiũſque anima ſeminarias tatiônes habet om- nium quæ exequirur, atque explet: rurfu; ibi ſunt omnes. Nam fatemur quot mundus rationes habet, totidem quoque fſingulas a- nimas poſſidere. Quare ſi mundus non hominis tantum, ſed fin- gulorum etiam animalium, complectitut rationes, anima quoque rationes continet fin Fulorun. Quamobrem ſequerur infihitus nu- merus rationum: nifi certis temporum curſibus in idem reſtitutio fiat. lta profecto infinitas ipſa finita demum erit, quando eadem mun do reddẽtur. Cęretum ſi quæ fiunt omninò plura ſunt quam exem- plar, cur nam opottet omnium quæ in vnæ mundi reuolutionè fiunt, rationes exemplariaquc extare? Videtur enim ſufhicere homo vnus ad omnes homines, quemadmodum& animæ numneratæ ad innume- rabiles homines effingendos. Sed emim non dòteſt vna eſſe rario dif- kerentium Necüs fuſtcit homo ad exemplat mulrorũ homindttr dif.
3
ferentiũ, non materia tantum, ſed quãplurimis inſuper Propri is diffe- rentiis. Nõ enim hec ita ſe habẽt vt imagines Socraris Ad'exe larlſed' differenté cffectionẽ neceſſariũ ex differétibus rationibus proftcifel 1 Vniuerſa verò reuolutio, omnescõplectitur rationes. Eadécn q́ rurſus per eaſdẽ ra tiones tegeneratur. Neq; verò fuſpicandũ eſt ne hinẽ in mundo intelligibili infinita multirudo fequatut. Totà eni nyillic möl titudo in quodam indiuiſibili cõrine tut& quati Mind prodeũt ſingu la, quãdo sit. Hactenus Plotinꝰ. Ex cuius Verbis n eſt
b Verbis no elt facile de qus- ſtione propoſita ſtatuere. Itaque de hacnoſtros potius, ad quòs eriam 11

————:/--———— ———————————
— 8 1 öC
———
—
2“ 4
——— ——
Rerit viliu an ſit idea.
219
ALCINOIINSTITVTIO ApD ca pertinet, audiamus. Deũ non cognoſcere ſingularia, ſentétia eſt ab Acadewia pariſienſi merito iãpridem dänata. Quo verò modo hec di. ſtinctè cognoſcat, conatur explicare D. Thomas ca. 50. li.. cõtra Géti. les. De eòq; idé ita ſoribit Articulo 11. queſt. 14. Sümæ. 1. Cũ deus, in-
**
quit, cauſa ſit rerum per ſuam eſſentiam. in tantum ſe extendit ſcien⸗ tia gei, in quantum ſe extendit eius cauſalitas. Vnde cum virrus actiua
dei ſe extendat nõ ſolum ad formas à quibus accipitur ratio vniuer-
ſalis, ſed etiam vlque ad materiam, neceſſe eſt quod ſcientia dei vſque
ad ſingularia ſe extendat, quæ per materiam indi uiduãtur. Cum enim ſciat alia à ſe per eſſentiam ſuam, in quantum eſt ſimilitudo rerum, vel vt principium actiuum earum: neceſſe eſt quod eſſentia ſit princi. pium lufficiens cognoſcendi omnia quæ per ipſum fiunt, non ſolum in vniuerſali, ſed etiam in ſingulari. Quartum erat de rebus vilibus& abiectis quod earum ideæ non ſint à platonicis poſitæ. Id verò nonſfi-
ne magna dubitatione eſt. Quid enim? an rerum eiuſmodi deus opi⸗-
fex non erit? Hoc Platonici videntur arbitrati: quod eas diuina mate- ſtate indignas iudicarent. De quibus ſic apud blatoné Parmenides Vittum deę iis, inquit, etiã dubitaſti ò Sοctates, quæ ridicula forte qui
putet, ſicut de pilis lutéve& macula& aliis ignobiliſſimis rebusa-.
quę viliſſimis: Num ambigis vtrum ponenda ſit horum cuiuſquel- Parata ſpecies aliud quiddam ab illis exiſtens quæ nos pertractamus an nô Nullo pacto, inquit Socrates, ſed quæ videmus hæc& ſunt, ſpe ciem verò guandam illorum eſſe putare forte nimis ridiculum eſſet. Aperriorz funt quæ de cadem quæſtione ſcribit Plotinus capite vlti- mo lihri de intellectu, ideis& ente. Qugd quæritur, inquit, nun- quid ſit ſpecies eqrum etiam quæ ex putrefactione Runt, diffia-
liumque& admodum moleſtorum, item ſordium atque cœni, qi-
cendum eſt quodcunque mens qucit à primò, omnia elſe optima, in quibus vtique ſpecicbus hæc non inſunt. Nequc ex his mer tem agcipere, ſed animam à mentę quidem accipere, admittere in laperà materis plurima,in guibus hægacciqunr. Verum de his aper- tins explanabitur ſi ad qubitarionem illam regrediamur, qua quæti- tur quo modo ex yno profluat multitudo, Jam verò conſtat illa com- Hofira qux fruſtratomorèque fiunt, nec mente, ed ſuo quodam impe tu in hoc ſenſilium genere canflaunt, ſ Pecichus ipſis minimè conti- neri, Præterea quæ putr efactione Runt, ex quadam animæ ſotte con-
ingere, tunc forlan aliud non potentis. Alioquin feciſſet procul du- dig lignid nztut porigs zlentangeh. Ii dulbos lentite idenuu Dlatoniei de iſtis vil ibus repus om nibus igem quod Ariſtoteles de
monſtris, errores(ciheft eſſe jpſius paturæ. mareriæ vitio wagnaer
parts enzſcentes, ideęſaug illaram gauſas exemplares in opilice deo
11
öaoao
70n9 Hiero hgis puil dope poten ad nu tere o & yt Hc9 Quibu toti no gentis b ria put Ampli- his qy. Ponen⸗ tendit jeſtatet nph. ij de tellt KK ae telan Natu tudin. lunrit perüe hviuln ügui genete lum cc olzcln täm äbi vostant lum eſl Aprinc guod ore cetauten fas vy iue Kimas,

8
— — — —
ul g. 1 ai: anſnn; 1 3 ppau man ccs E gudtlaema de Wüuuümde aur mek mlan. ecs aodelema 38 ſplumumn dRneta dendu b Spollalln
rat mn ii goodeuah us 1 ad blacnälh 15] vour iilas 3.ignodäl.
n pß da dit hotmi cNS quxrom. „ſes. ridewd zuta! te nimütte
3* A: ſtic idit Dloime
c.(M lqazim er—:Hachom M m(otdiumase 1⸗ ucic* md, onnan
8 2 aäk aon Mol, Je cllnm xcas . Gülbt
h dunx. Teul * un ertecunt elede l- citd E am kxloc 1 4 dldo 1
4
24 9 n 4 e b cdo be
DOCTRINAM PLAT.. 220 non quærẽdas: quando earũ opifex eſſe nõ videtur. Quanto melius D. Bieronymus commentario in locëlem. Vr potentia dei in Ægyptiis plagis oſtenſa eſt per parua animalia& precipuè Cyniphes(qui tam parui ſunt culices vt vix cernantur oculis) ſic& nunc, ait, in paruo tar- dõque vermiculo qui vix moueri poteſt& leut tactu conteritur, dei potentiam& humanam imbecillitatem demõſtrari. Non quod deus ad nutum ſuum, inquit,& potentiæ maieſtare nequeat terras ſubuer- tere& operire cuncta diluuio, vel fulmine concremate, ſed per parua & vt ita dicam, puncta corporum, oſtendit humanam fragilitatem.
Hæc quidem D. Hieronymus de animalibus quæ vilia eſle putantur. Quibus illad adiicio, acuto& diligenti rerum Phyſicarum obſerua- tori non minus admirandam videri naturæ vim, vel dei naturam re- gentis prouidentiam, in ſpontanea generatione animalium ex mate- ria putreſcente, quam in aliis quæ ex ſimilium ſeminibus naſcuntur. Amplius verò ſi à deo cognoſcuntur omnia per ideam ingenitam, ex
his quæ à noſtris Theologis diſpurantur, efficietur vilium ideas eſſe
ponendas. Quoniam D. Thomas cap. 70. lib. 1. contra Gentiles, con- tendit hæc à deo cognoſci: nec verò horum cognitione diuinam ma- jeſtatem imminui:etiam ſi contra dictum ab Ariſt. videatur li. 12. Me- taph. vilia melius ignorari, quàm cognoſci. Quintum eſt& poſtremũ de relatis, quorum ex Platonicorum ſententia ideas eſſe negat. In quo Ariſtoteles cap. 4. lib. 11. Metaph. inconſtantiæ eos arguit: quod ratio- num earum quibus vtebantur ad probandas ideas, exactiſſimè, etiam
relat orum ideas eſſe confirmarent. Hoc verò Syrianus Platonicus co-
natus eſt diſſoluete facta relationum diſtinctione, iſto modo. Habi- tudinũ non ſubſtantialiũ, inquit, ideas eſſe non dicimus, aut earũ quæ ſunt in motibus, aut quæ ſecundum aliquem ſitum non naturaſem perficiuntur, vt ſuperioris, inferiotis, dextri, ſiniſtri, vicini& aliorum huiuſmodi. Qwæcunque verò per alicuius ideæ participationem ad aliquid facta ſunt, vt ſimilia, aut æqualia, aut diuerſa, hæc cum aliquo generc emis participẽt, altera verò minimè: omnino aliqua vna idea- rum coordinationem inter ſe recipiunt. Et quid mirandum eſt ſi eorũ quædam quæ apud nos ſunt, per illa dicimus ad aliquid fieri, cum e-
An relato⸗ ri ſint ideæ.
tiam ibi hanc relinquamus habitudinem. Subſtantialem verà non
nos tantum ſed& ipſe Ariſtoteles? Cum enim hoc cauſam aur princi- pium eſſe dicimus, aut primum, aut continens, alterum verò cauſatum ex principio, aut fecundum, aut comtentum, quid aliud facimus quam quod ordinem quem habent diuina inter ſe, enitimur oſtendere? Pla- cet autem ipſi quoque Ariſtoteli ſeparabilium formarũ quibus ſphe- ras vniuerſi deuincit, has quidem eſſe primas, illas medias, quaſdam vltimas,& illas quidem maioris ambitus eſſe, has Het minoris: ſi
1

5— —————
„ ——— ————
2— 8‧ —————— —
Annumeyro- rui ideæ.
Partit qua-
rée non ſint edleæ.
8
221
lut naturæ rationes. Illis aurẽ omnibus idẽ Syrianus hæc adiicit, nec
Platonicospriorum corporibusaccidentiũ in intellectu determinass cauſas poſuiſſe, vt dulcedinis, albedinis. Sufficere enim putabant man
rales rationes ad actionẽ accidentiũ corporibꝰ. Sed nec compolitori- vt hominis ſapiẽtis. Cũ enim ſimplices ſint idee, inquit ſimplicẽ cuiul que ſubſtantiã exponunt. Participare verò diuerſis ſpeciebus, moue intellectũ noſtrum ad componendum hoc huic, aut diuidendum hoc ab hoc. Circa quod igitur eſt affirmatio& negatio, circa hoc& com- poſitio eſt& diuiſio, Ideæ verò& ideis coordinata intellectio, abh’s omnibus exemptæ ſunt, ob ſimplicitatis exuperantiam. Neque teoti quæ ex cõplexione diſſimilium generũ habent originem, vt mulotũ- Neque corum qux ex diuerſis arboribus conaſcuntur. Sunt enim hæcomnia poſterius genita& aduentitia,& non ſolius naturæ ope-
ra, nec omnino ſecundum ſuas rationes procedentis, ſed veluti iniu-
ria affectæ& fruſtratæ, vel laborare coactæ. Neque eorum operum quæ ab animæ propoſito pendent. Ex quibus relinquitur vniuerſa- lium& perfectarum ſubſtantiarum eſſe ideas,& corum quæ confe- runt ad naturalem harum ſubſtantiarum diſpoſitionem: vt hominis & cius quod hominem poteſt perficere, vt ſapientiæ& virtutis. Sed hxæc de ideis ſatis multa: nunc ad Alcinoi contextum reuertamut.
.. 1 2 vönæis, quæ hoc loco de idea cum Deo comparata dicitur, ſue intellectio, pro
actu ſcilicet intelligendi, ſiue notio pro illius actus obiecto vſurpetur, in re pa- rum intereſt. Quanquam cap. proximo, ideam vocat Dei energiam& actum in intelligendo. Quoniam idea in Deo vtrumque horum eſt. Atque duo hæc qua-
uum⸗
heiele
Khei
het Kin
derur. nos (oni lntelli dita, d poſlit Ctionis hus ptæ cuius rac Jadios i naturalit Dlato au ſtimauit feckioner cundam non nur ſtræ deſc cunditat terra ex forme ſi auod din Kdr Nam. an taelt ſuod delert äilgit elle un hele, y. MMatoni- narit diciet cuntur, milin e. Commun. i com,
ti ropti
3 Ktiam doniselt ker ſuo loc nDeo ha nentuniſc urab jpſis Mtutam e.
—

otdin vemkan den e legmm oclod— ecuu lemn llos t wolulelat nuq ☛ᷣ itcdunen umeciſ eleosmae Kidea Alomiaune am coiſ wottm bm voluit 1☛ menme Hxc ſ rentes unn alihdas ü. Neqten foledant m qaibuich dit lid.. fſ luen in quadä Aoneadwil te nom= difbonn odintegt= tentestei non diail 2 citcabum. omnidas= limu Saccided ⁴ intelecht Ilbedinis! A etecam entiü cot- Sel ſimplices* es incun
labocare endent E 2 antiatum e 5 5 (ubſtantiatt ur
teſt pethes inc ad Alcid ⁸4 2 5 cum Deo c9 Bss⸗ a0tio pto illu a hrs nrorimo, 4 uaf
19“;
DOCTRINAM PEAT. 44 quam à ſeinuicem ratione ſint diſtincta, reipſa tam ẽ cum Deo eadem ſunt. Quia Dei eſſentia in perpetuo intelligendi actu poſita eſt,& eius actus obiectum, ipſa eſt Dei eſſentia. Si quidem hic iu ſe ipſo ſemper intelligendo, ſempiternam ha- bet& incommutabilem eſſentiam. Quo modo idea in Deo nihil aliud eſſe vi- detur, quam Dei patris ſempiterna& omnino, immutabilis ſapientia. Hæc vero ad nos relata, primum eſt intelligibile, ſicut ſolis lumen primum aſpectabile.
moniäã illa præſtat nobis vt poſſimus intelligere,& rebus omnibus vr poſſiat intelligi, noſtrum intellectum illuſtrando& veritatem quæ in obiectis eſt recõ- dita, detegendo: quemadmodum lumen Solis oculo noſtro præſtat, vt videre poſſit,& rebus obiectis vt poſſint videri. Eadem Dei patris Sapientia, ſuæ perfe-
ctionis radios effundens in materiæ gremium, rebus lingulis natura conſtanti-
bus præſtat originem: quarum idcirco prima ſummaque perfectio eſſe dicitur, cuius radij ſunt in formis naturalibus ipſi materiæ communicatis. Quos quidẽ radios materiæ iam communicatos, Ariſtoteles naturæ genius primas corporu naturalium perfectiones appellauit: in natura nihil illis perfectius agnoſcens. Plato autem diuinus perfectionem hanc materiæ communicatam quoniam exi- ſtimauit ab idea, vt imaginem à ſuo exemplari, emanare, idcirco materiæ per- fectionem omnino primã, quam hoc aioy Alcinous nominat, ideæ attribuit, ſe- cundam verò formis ipfis naturalibus, quas idcirco in primis naturæ principiis non numerat. Sicut Anobis obſeruatum eſt Commnentario in lib.. prioris no- ſtræ deſcriptionis phyficæ. Quod perinde eſt ac ſi diceres cauſam primam fœ- cunditatis eorum omnium quæ rerra oriuntur, non eſſe poſitam in Solis radiis
terra exceptis, ſed in ipſo ſole à quo radij emanant. Cuius quidem exemplaris
forme ſiveldealis, confeſſionem nonnulli ab Ariſtotele volunt extorquere ex eo/
quod dixit li. i. Phy ſic. formam à mareria appeti, ſicut à deformi ipſum pulchruũ: & libr. z, naturam quæ vr ortus dicitur, ad formam tendere tanquam ad finem. Nam, inquit Syrianus Cömentiario in 12. Metaph. quam formam natura appe-
tits lllamne quæ in motu fertur& materialem? At hæc nondum eſt,& ipſa natu-
ra eſt poſterior,& cum informi ſubiecto coniungitur:& abſurdum eſt naturam id
——
quod nondum eſt, concupiſcere: quòdque pofterius eſt& vna cum priuatione
defertur,& ob hoc turpe fit& inamabile. Ar ſi eius quæ ſeparabilis eſt, formam diligit, quæ& reuera eſt& prior ipſa,& diuina& reuera forma, neceſſe eſt hanc eſſe intellectualem& immaterialem& ſemper in eiſdem& eodem modo ſe ha- bere. Vt& naturæ deſiderium inextinctum ſir,& indeßciens actio. Hæc vero ipſa
Platonica idea eſſe videtur. Ideam vero ſicut hoc locos Alcinous„ieæπnomi-
nauir, ců ad materiam refertur: ſic ab aliis Platonicis eiuſdem materiæ aοιιιμοε dicitur. Quoniam vt per communes numeros omnia ad certum ordinem redu- cuntur, ſub quo à nobis compræhenduntur: ſic per ideæ participarionem ſibi ſi- milia redduntur& in ſpeciem, ordinem, pulchritudinem& vnitatem per eiuſdẽ communicationem, adducuntur. Ex quo numerus vocatur quaſi menſurãs om- nia, componens& amica faciens. Quod ipfius ideæ apud Platonicos maximè eſt proprium. e 11
Etiam ſi mundus hic apud platonicos habuerit originem, non eam quæ ra- tionis eſt tantum, ſed quæ rei: ideſt reuera aliquando eſſe incœperit, de quo po- ſtea ſuo loco diſputabitur, eius tamen exemplar fuit æternum. Quia ab æterno in Deo patre opifice, conceptæ rationes eorum omnium quæ mundo hoc con- tinentur: ſicut ipſum Verbum conceptum, apug eundem ab æterno fuiſſèe dicir
tur ab ipſis Theologis. Porro hic attentè conſiderãdum eſt quænam ſecundum
natutam eſſe dicantur, vt intelligatur quorum à Platonicis ideæ ſint pofita. A-
1I in

AIL CINOI INSTITVTIO AD
2²3
1* ſarum earum quæ ſecundæ appellantur. Quæ vero ſupra, vel præter huncorqdi- nem diuina voluntate contingunt, ea a naturalibus ſeparantur& per quandam excellentiam Deo attribuuntur: vt cum idem dixit lib. 1. de Celo, Deum& na- turam nihil fruſtra facere. An igitur talium apud Plaronicos idea non erit, ſiex.
emplar eſt tantum eorum quæ ſecundum naturam contingunt? Abſit. Sed hic
intelligamus porius his quæ ſecundum naturam ſunt, opponi tantum ab illis er altera parte, ea quæ infra naturam, vel etiam naturæ contraria: non ea quæ à pe. ripateticis præter naturam vel ſupra eandem eſſe dicerentur. Quorũ Deus cau. ſa eſt, quare& eorundem idea. Illorum verò quæ infra naturam ſunrt, vt ſor- dium, vel eorum quæ naturæ contraria, vt monſtrorum& malorum, quia o- riginem diuina maieſtate indignam exiſtimauerunt, neque ideas ponendas
effe putauerunnr.. 4 KRKatio hec eſt ſuperiorum. Nam ſi ideæ notiones Dei ſunt xreruæ& ſeipſis perfectæ, habenrt igitur eſſentiam abſolutam, non pendentem ex relationeadal. terum, aut ex hominum commentis,& vario appræhendendi modo pro diuerſa rerum inter ſe comparatione. Cuiuſmodi ſunt ea quæ in relatis numerãtur. Hæc
enim definiuntur quæ id ipſum quod ſunt aliorum eſſe dicuntur, aut alio quo.
uis modo ad aliud referuntur. Argumenta autem varia quæ ex Plaronicis ſubii- ciuntur ad confirmandum ideas eſſe ponendas, perita ſunt à varia earundem conſideratione quæ initio capitis huius expoſita. Formula verò argumentandi,
ab affirmatione antecedentis ad affirmationem conſequentis, quæ Alcinoo hoc
libro maximè familiaris.
Prima hæc ratio ad confirmandas ideas, ducta ab earundem prima conſis ratione in Deo, eſt eiuſmodi. Deus aut ſimpliciſſima mens eſt, habẽs ſuam eſſen tiam in perpetuo intelligendi actu, aut ſubſtantia quædam cui hic intelligend actus ineſſe dicatur: hoc autem magis quam illud, cum quadam concretione yi- detur eſſe coniunctum. Siue autem hoc, ſiue illud Deo attribuimus, non potcſt eſſe ſine perpetuo intelligẽdi munere: nullum verò intelligendi munus, finem- telligibili: quoniam hoc illius obiectum eſt. Ergo apud Deum ſemper& ab ater- no intelligentem, oportet ſempiterna quædam eſſe intelligibilia: quæ ptima
ſiut, ſicut& ipſe primum eſt intelligens. Eadéèmque æterna& immobilianeſ hæc mutentur, ſecundum ea Deus mutationem ſubeat, aut ſimul cum temote nouam perfectionem acquirat. Quorum vtrümque in ipſo Deo parem abfſuudi- ratem continet.
DEVM ESSE, PDPRIMVM OSTENDII, deinde quam difficilis huius cognitio, quæque difficultatis cauſa ſit,& quam variè homines ad eam ſoleant aſpi- rare:poſtremò illum ſimpliciſſimum eſſe,& omnis concretionis expertem.
(.᷑A P. 5.
riſtoteli ſecundum naturam ſunt ea ſola quę continentur communi ordine cau-
1
Mu llum ham 7 Verun Hom intell
fanſ 2
ram E
umuer Aet, vniu

rI 1 1¹ 1¹0 d 8 DdOoCTRINAM bLAT. 4 224
e, mu. Si ſunt intelligibilia: hæc autem nec ſenſilia, nec ſen- Murz cleparmut ͤͤ.„„, en Filibus participatia, ſed primis quibuſdam intelligibilibus: e miasasd ſunt prima intelligibilia, quemadmodum& prima ſenſilia. m nas comingru 8 7“ 2 onad Verum autem eſt quod antecedit. Veru erga quod ſequitur. Aaum conta.. 8.. —— Homines quidem perturbatione ſenſuum occupaii, quotieꝶ um ter— intelligibile quiddam contemplari wolunt, in phantaſia rei M, t.—.. 3 4.
Sn aesn ſenſilis imagine implentur. Quo fit vt magnitudinem, figu- uern aDes am& colorem cum illo ſape animo compræ hendant. Oif Glram— ummat ero VI ſecreti à ſenſilibus, purò ſincerè& impermixtè. At K vario t ndendl ua....
uAe rnn quoniam intellectus animo eſt melior: intellectu autem eg
4 lun 1. leärun qui in poteſtate eſt, is qui re ipſa omnia intelligit& ſimul
A. amena 21 F Jaxdl A
.
le panen— dami ac ſemper: hoc verò pulchrior is qui huius eſt author& qui umscroh— umala ſena 8,5..... nenel ken etiam hi ſuperior eſt, bic Deus primus ꝗkidemque cauſa ut mundi intelleftus ſemper agat. Agit autem ille immobilis, a Eunds in bunc, quemadmodum&Sol in aſpectum, cum illum hic u, au dſ hrtma tuetur. ℳ tque vt appetẽdi principium appetitionem mo- 8— uet, cum ipſum immobile maneat: ſie&: hic intellectus cæli 1a4 niDes vniuerſi intellellum mouebit. Quoniam verdò primus intel- uenna gaa ne mi leckus pulcherrimus eſt, pulcherrimum quoque intelligibile — a win illi oportet ſubiici. Ni hil autem ipſo pulchrius. Fe ipſum ca....... Dr 1 r 12 tur ſusque notiones ſemper intelligit. Hicque eius actus, n dea cſt.“ Quinetiam Deus primus æternus eſt, ineſfabilis, „1 iennn e pſshefüiusrü f inyer ehätuser shuius cos mldes wa's, id eſt omni ex parté perfectus, Diuinitas, Eſſentiali- Larit bomid nch K. Verrtas Cosame, z0. 5 s Drco a4 5 D un z s, Veritas,(ommenſuratio, Bonum.“ Dico autem hæc no
. 1 dMuw nr
cretio Vt ſeparans ſed vt per omia vnum intelligens.7Aiqué bo⸗ uun quidem eſt, quoniam in omnia, pro cuiuſque facul-
2„.. 7 c-4. 1 ttate ſua bencficia confert, cum omnis boni cauſa ſit. Pul-
. 2 7 4 77„ 4 4;— 1 4 8 princi nio4 chrum verò, quoniam ipſa natura amplius quiddam eſt,&
₰

215 ALCINOIINTSITVTIO A commeſuratum. Weritas, quia omnis veritatis brintipium ſ, vt Jol luminis. Pater verd eſt, quia tau 2 omnium: ce- leſtémque intellectum& mundi animum ad ſ ipſam ſaiq notiones exornat. Nam ſecundum ſuam voluntatem om- nia ſe ipſo compleuit, mundi animum excitans Gad ſe con. uertens. Quippe qui eius intellectus cauſa ſit, qui apatre or-
natus, in mundo hoc naturam vniuerſam exornat. Inefa-.
hꝛlis antem eſt,& vt antea ditlum, ſolo intelleftu percepti- bilis. Quia neue genus eſt, neque ſpecies, neque differentu: imo neque accidit illi quicquam. Nam nec maluminſuue- nim dittu id eſſet: neque etiam bonum, ſiquidem partitipa. rione alicuius& · maximd, bonitatis, talis exiſteret. Nequs diſferentia, non enim ſecundum eius notionem heri potſ neque quale,non enim qualitate affetum eſt. Quia fuoli inſmodi eſt, id à qualitate eſt perfectum. N eque verd qudi tatir eſt expers. Quoniam nulla qualitate ad ſe pertinent eſt priuatus. Neque pars eſt cuiuſquam:ꝰ neque vt toium ex partibus conſtitutum. Neque idem, vel diuerſum. o niam in eum nibil cadit quo ab aliis ſecerni poſtu. ¹e Ne que vero mouet, neque mouetur. Erit igitur prima in eo n. telligendo ratio per abſtractionem horum Quia punli intelligimus à ſenſilibus abſtrahendo: primo quidem ſuper. ficiem co gitatione compræhendentes, deinde lineam, poſte mo ipſum punttum. Jecunda verd, in quadam rationu F⸗ militudine, boc modo. Qu Ctum,& ad ea quæ aſpegtabilia ſunt, cum ipſe aſpectus non ſit, huic autem praſtet vt videat, illis vt videantur: eandem profeéito intellectus primus ad intellectionem quæ in animsò
e——
Quam rationem Sol haber ad aße-
1— 4 2 6 4 4 8.. 88„ eſt,& ad ea quæ intelliguntur. Neque enim eſt pſaimele —.———————— 10,

aurſ o m omnz umm 4 deſß A—uſun dr and at Kn
DOCTRINAM PILAT. 216
Ni, perficit tamen in hac intell: gendi actam i verò præ- ſat vt intelligantur, veritatem qu cis ineſt,illuſtrans. Ter- ia eiuſdem nrel gendi ratio, talis quædam erit. u(ontem- ndum uias plans aliquis pule hrum quod corporibus aaſes ex eo bro- mnimun ttandi greditur ad animi pulc, witudencme. Hinc ad dNalteram, quæ in Nectus Iſtuh inſtitutis ac legibus: deinde ad immenſum pelagus ipſius m uniut— ieruna pulchri. Ex quo ipſum bonum intelligit,& hoc amabile didum Keinte lä ac expetendum, velut ſplendorem in animum jui per hos neque[e uh gradus aſcendit, refulgentem.(um hoc autem cumque ipſo fuam. N Ban Deo, intelligit, propter eam quæ in honorando eſt excellen- iam bonn aizuie tiam. Partis quoque expertem intelligit. Quoniam illo ni- hentan Al riſ hil priur eſt. Pars autem omnis,&· id ex quo aliud conſtitui- undamd imm kur, id ixſam antecedit cuius pars eſt. Etenim planum prius 820 Al eſt corpore,& linea plano.(um verdò ſit bartium expers, ne-
alitate quc loco moueri poteſt, neque qualitatibus cõmutari. Quo⸗ niam ſi commutetur, vel à ſeipſo, vel ab alio commutabi- tur. Si ab alio, illud certè Deo potentius eſſe oportebit. Sin à rieſt ſé ipſo, aut in deterius, aut in melius einſmodi commutalio 3. N 83 u 1 fiet. Ata vtrümque horum in iis eſt quæ fieri nullo modo poſ⸗
t quo 4b4 E eem ſunt. Ex quibus omnibus perſpicuum eſt ipſum Luoque cor- mouetur. Rum 4 pore carere. Quod etiã ex is demonſtrabitur. Si enim Deus qjonen„ 4 corpus eſt, ex materia formaque conſtat. Quoniam corpus drabd d v 1 omne concretum quiddam eſt ex materia, formâque cum il-
„ eſd Nen
un nulla 4 2 1e cuiu v'u
Ur. 47
„ 49 6 len des 3 2 coniuncta. Quod quidem ideis ſimiles efficitur& earum he unAuu 6 99 b particeps, ratione quadam inexplicabili. Abſurdum autem mr 83 e Deum ex materia formãque conſtare. S implex enim non 1 Qar 4 du Net, nec cauſæ principalis rationem retineret. Quamobrẽ helan 4 Ard incor poreum quiddam Deus eſt. Idemque ex eo intelligitur, vt vide
8 quod ſi corpus eſtsex materia conſtat. Quare vel 44 Sn,, vel

—*
227 ALCINOI INSTITVTIO AP Aqua, vel Terra, vel Aer, aut aliquid ex his. Nullum autt horum principale eſt. Erit etiam ſua materia boſteriorſ er materia eſt. Quæ quoniã abſurda ſunt, incorporei eſſ Den neceſſe eſt.(orrumpi enim poſſetſ corpus eſſer: ortuſque eſ⸗ ſet& mutationi obnoxius. Quorum quodlibet in Deo eſt abſurdum. u Porro qualitates etiam incorporèas eſſe, hoc nodo demõſtretur. Omne corpus ſubiegti eſt. Qualitas verò non ſubiectum eſt, ſed accidens: Qualitas ergo corpus eſſe non poteſt. Omnis qualitas in ſubieito. Nullum autem cor- pus in ſubiecto. Qualitas ergo corpus non eſt. Deinde qua- litas qualitati ctraria eſt: non autem corpus corpori. Luo- niam corpus à corpore hoc ipſo quod corpus eſt, nulla re, ſi qualitate diſtinguitur. Quare corpora qualitates non ſum i Quinetiam rationi maximè conſentaneii eſt, vt quemul modum materia qualitatis eſt expers: ita qualitas immait riata eſſe licatur. At ſi immateriata eſt, eandem incorporai eſſe neceſſe eſt. Etenim ſi qualitates corpora ſunt, duo triu corpora ſimul erunt. Hoc autẽ abſurdiſßeimum. ¼Atquimn- ſitis qualitatibus incorporeis, opificem quoque earum incof poreum eſſe neceſſe eſt. Deinde effxcientia non alia quamin- corporea eſſe poſſunt. Sunt enim corpora ſuapte natura ye tibilia arque fluètia, neque ſemper ſecundum ſe ipſa eadem nec eodem modo ſe habentia, neque conſtantia, neque firma Quaque in iis aliquid videntur agere, ea multo antè pati⸗ tia depræhenduntur. Quare vt eſt aliquid omnino patibile ita neceſſe eſt aliquid quod verè agat, exiſtere. Hoc vero a liud ab incorporeo reperiri nullo modo poteſt. Lit igiul Principiorum explicatio Theologica euſtudinn cad P- ficum progrediendum, hinc ducto initio.
3 .
—IVM““
—-—— 2— ·.— ————y—— ͦr—õy————.— ————— 1————————

hd 1e bh. nſeee muſß da 2 nuyrit ſer,ſ ut an 19= es etia rnea rpuſa A f du dens: nitasenn in ſabi Nuluna o con en. non au üorpusea c ipſot Anuth Hudre cof uuu xims c0t— nei t tus cſt ec it⸗ duu mmateri ke 4 aalitatſ Spols foc aut 4 Abimm
1quuſe
1
bentia, ne ea d videntut AS
las
Quune u at
N
W 8
4α 8
X 3 —
een 2e 4
76
N§. ET
MANISS. V. GVILIELNMO RL- 4— eo, Doctori Theologo, Andium Præ-
ſuli vigilantiß. b
Iac. Carpentarius. 5.
5 X 8
3 noſtrum Regem authoritas, Praſul Or- natiſ. eorum quæ in te elucent veneratio-
nem maiorem in ſeribendo, à me ſuo iure . exigerent, tniſi per humanitatem tuam il⸗
ferè adhuc, ineunte frui cæpi, ex eõque tempore perpetua vitæ conſuetudine in dies magis ac magis recreatus ſum, a- pud te tantum mihi liceret, quantum vix cuiquam in hac fortunarum noſtrarum inæqualitate, poteſt eſſe credilnle. In qua, p cui nunc fortè meptus eſſe videor, aut ſi ipſe aliter pro tua dignitate faciendum exiſtimes, ego ad eandem humani-
natem tuam prouocabo, vel hanc potius meo nomine iudi-
cio ſiſtam: vt quæ hac in parte peccandi occaſionem dedit, ea quoque de meo peccato apud omnes reſpondeat. Quan- quam quid ago? aut ſatiſne ſanus ſum, qui de hac tua er- ga me humanitate dubito? Equidem certò ſcio, prius omnem
dignitatem& authoritatem depones, quam in tuum Car- b KK ij

225 ALCINOI INSTITVTIO AD pentarium humanus eſſe deſinas. Qui te ſpectatore addenté-
que, cohortationibus tuis, miagnam animo alacritatem,
annos quatuor 2 viginti in phulo ſo phica exercitatione no
omnino infæliciter ſudauit& alſit. Nunc verd quoniam
hoc opere(quod vtinam aliis vtilitati ſit tam variæ& multiplici, quam mihi multarum vigiliarum extitit) eius ſeudij arma vult deponere, non ad Herculis poſtem, vt ill V'eianius, ſed ad aliquam commoditatem Academiæ, que vtrumque noſtrum excepit& aluit, te verò maximis lau- dibus exornauit, huicque eadem cõſecrare: hoc etiamis ſe-
ctatore perficiendum exiſtimauit, æquumque vt in einſdem
operis partem aliquam venires. Ecquam verd potius quam in hanc, quæ de Deo Platonica& Peripatetica contineta
in Peripateticis, Ariſtotelis defenſionem contra Prælean
I heſſalicdmque ſectam, iampridem tibi valdè ſußeilam: vel ex eo tempore, quo vterque noſtrum antè octo& ui. ginti in ſchola Bellouaca, bonorum artium profeſtione cs- pit efloreſcere? Hanc igitur dichutationem excipe, Praiſ
Omatiß. ac bene vale,& qua ſoles humanitate(arpenu-
rium tuum ſemper complectere.
23 — 2 1—
¹ b
M
deptus conhhtn 1e0(
& com verd 1 daelle tur rel 1 Cub Khomit nmea fe Ncque qu Uoctia lneligio. lleuicim 1om 9 80⸗

a9na
al, 4 rmaloſſ(aexefuth
alit Suc gx. us vti— iſt im D E D E arum 1iarumen
nonad* ul dh
D 4 M Acabn 1 N QA.V. 4 0 7. KR 1 7. 1. R Ql. 1 D
GKRES-
SSIOTER TIA,
aldt vednc weteres philoſophi, maximéque Plato& Arifto- alend neſun. teles in eo widere potuerini: doctrindque A- mauit, mqueui riſtotelis contra Theſſali Methodici
um calumnias defenditur.
3 4
„utet tau 3.„ onica G. Mletl E Deo quærendum eſt, quid veteribus philo- „s defehte an tomt 26 ſophis placuerit,& quoulque in eins inueſti-
—
quaſtione Plato cum Ariſtotele conferendus: vr intelligatur, quod antea ſignificatum eſt, in . illo diuiniora eſſe pleraque, in hoc ad naturæ
bonoru um nu leges magis accom modata omnia. Dei cogni- 2 eA ne tionem eſſe difficillimam,& quod in ea ſis a- 7* 2 deptus, periculoſum eſſe cum omnibus communicare, Plato primum 04 J nuntt confirmauit in Timæo, deinde Epiſtola 2. ad Diony ſium. Nam in Ti-
4 a N NV gatione potuerint progredi: deinde in eadem rde 1 Lal AAX 14 Nat 4 6 1, Nun an vterque. WM ane⸗ 4 gtur dä!
& d.... 3..
Q meo, Opificem quidem& Patremn mũdi inuenire, inquit, difficilè eſt, lectere.& cum iam inueneris prædicare, eloqui vulgo, impoſſibile. Epiſtola
verd ad Dionyſium, cum de deo quædam vellet colligere, ea dicen-
da eſſe ait per ænigmata: vt ſi quid ci tabellæ in qua illa deſcribeban- tur, vel mari, vel terra cõtingeret, qui eam legerit, intelligere non poſ- ſit. Quibus hæc ſubiicit, Caue, inquit, ne iſta excidant vnquam in au- res hominum diſciplinæ eruditioniſquc expertium. Nolla enim ſunt, vt mea fert opinio, quæ dicta ad populum magis ridicula videantur: neque quæ apud ingenuos prolata, magis admirabilia& diuina. Quo eriam modo Mercurius Triſn egiſtus initio Aſclepij, ſcribit irreligioſæ eſſe mentis, tractatum de dco tota numinis maieſtate pleniffimum, mulrorum conſcientiæ publicare. Difficultatem ve- rò in dco cognoſcendo, confirmaui Simonides, qui vi eſt apud Cice- 1 R K 1ij
„

ALCINOI 1NSTITVTIO àAD5
151
ronem libro 1. de natura deorum, ab Hierone Tyranno intetrogatus tialte quid eſſet deus, ad deliberandum ſibi vnum diem poſtulauit: cum idẽ Wher cx eo poſtridie quæreret, biduum petiuit: cumque ſæpius duplicaret ler numerum dierum, admiranſque Hiero requireret cur ita faceret, qun ii po quanto diutius conſidero, inquit, tanto mihi res videtur obſcurior. Keun Idem Mercurius Triſmegiſtus cap.. lib. de poreſtate& ſapientia dei, aimus deum latere docet& maximè patere. Hunc ſermonem, inquit Triſ- ne op megiſtus, apud te tranſigam 5 Tati, ne præcipuum nomen iii deſit, adbili néve ignores id quod plurimis occultum videtur, eſſe perſpicuum. lIluam Nam ſi nuſquam pateat, nihil vtiquc erit. Quodcũque le offert aſpe.& pr ctui, genitum eſt: quod verò latet, ſempiternum. Neque enim opus tur, eſt vt appareat, quandoquidem eſſe nunquam deſinit. Ante oculos habeat quidem id reliqua ponit. Ipſum verò ſecretum manet, vtpote quod nem ri vita ftuitur ſfempiterna. Etenim phantaſia ſolum circa ca quægenita tem in ſunt, verſatur. In qua præter generationein nihil exiſtit. At vnicum id ſtans ingenitum, incomprehenſibile phantaſiæ. Cum verò per ipſum eu- quam cta clareſcant, per omnia rurſus arque in omnibus fulget, hiſquepte- eſt lub ſertim apparer quibus ipſe notitiam communicare voluit. Deus ſans feneſt totius expers inuidię, per ſingulas mundi particulas vbique ſplende tuente atque ſe notum præſtat, vt non intelligere modo, ſed manibus eiam teilun ipſis(vt ita dixerim)liceat attrectare. Nã vndique oculis noſttis eiu dident obuerſatur ſéquc obiicit ĩmago. Et cap. 1i. lib. eiuſdẽ. Deus, inquit dta. mnia ob eam cauſam fabricauit, vt eum per ſingula cerneres. Hæcdi a bonitas, hæc eius virtus eſt, illum fulgere per omnia. Nihil eſtyclin vwi incorporeis inuiſibile. Mens ipſa intellectione videtur:deus autemim tico operatione conſpicitur. Simile eſt quod Cicero ſcribit lib. 2. denatu- wol ra deorum, nihil eſſe tam apertum tamque perſpicuum cum ccalam tirnu ſuſpeximus, cæleſtiaque contemplati ſumus, quam eſſe aliquodnu. denl men præſtantiſſimæ mentis, quo hæc omnia regantur. Quod ni inael menn ſet, inquit, qui potuit aſſenſu omnium dicere Ennius, incon b Aſpice hoc ſublime candens, quem inuocant omnes, Iouem. lllum etlth verò& louem& dominatorem rerum& omnia nutu regentem,& duoc vt idem Ennius ait, Patrem diuũmque hominùmquc. teſt, & præſentem& præpotẽtem deum. Quod qui dubitet, haud ſanè in conkan telligo cur non idem Sol ſit, an nullus ſic, dubitare poſſit. Sic noſtri lmelt Theologi de deo cum omnibus eodem modo agere nefas eſſe puta- dun uerunt& in eius cognirione candem difficultatem agnouerũt: atque ninibu contra hanc, idem ſubſidium noſtręlimbecillitati accommodaucrüt.(OMtior Caue, inquit Dionyſius Areopagita libro de Trinitate, ne quis pro- ii ree phanus hæc audiat. Eos autem g appello, qui occupati duntaxatin duxtium
iis quæ, ſunt atque entia nominantur, nihil iſtis excelſius ſupereſſen. diotain

S= om de Ns udivümrn 16 Vctot etes cuxi 1 une b dantAuiresilbaad .jelig otcttnehn nete. H zam letmod n au, ne lpuum un occultd ddetut alhg uque en aoäcünne ter[em mn aum. Nans eſſe n m dect.) m verò ſ*& mmnn im phant? inlumcias enctatiot ⁵ ihl erift le phantal— um ctäſ 63 a1qac idos dug Ftitiam co nicaleudt ulas mun ⁵ ticulu ie da iotellig odo, ſin Käücpe och
* 4 Scckart. J
„ 1 ens, quem!
Patten
DOCTRINAM PLAT. tialiter eſſe putant. Sed arbitrantur cognitione ſibi propria illum ap- prehendere, qui tenebras poſuit latibulum ſuum. De difficultate verdè ſic Origenes cap. j. lib. i. de Principiis. Sicut ſi videamus, inquit, aliquẽ vix poſſe ſcintillam luminis, aut breuiſſimæ lucernæ lumen aſpicere, & eum cuius acies oculorum plus de lumine capere quam ſuprà di- ximus, non valet: ſi velimus de claritate& ſplẽdote ſolis docere, nôn- ne oportebit nos ei dicere, quia omni hoc lumine quod vides, inef- fabiliter& inæſtimabiliter melior ac præſtantior eſt Solis ſplendor? Ita mens noſtra cum intra carnis& ſanguinis clauſtra concluditur, & pro tali materiæ participatione hebetior atque obtuſior reddi- tur, licet pro comparatione naturæ corporeæ, longè præcellens habeatur, tamen dum ad corporea nititur, atque eorum intentio⸗ nem rimatur, tum ſcintillam alicuius lucernæ vix obtinet. Quid au- tem in omnibus intellectualibus, id eſt incorporeis, tam præ- ſtans omnibus, tam ineffabilitet atque inæſtimabiliter præcellens uam deus? At vt interdum oculi noſtri cum ipſam naturam lucis, id eſt ſubſtantiam Solis, intueri non poſſunt, ſplendorem eius& radios feneſtris fortè& quibuſſibet aliis receptaculis breuibus infuſos in- tuentes, conſiderare poſſumus fomes ipſe ac fons quantus ſit corpo- rei luminis: ita quaſi radij quidam ſint dei, natutæ opera, diuinæ pro- uidentiæ& vniuerſitatis huius, ad comparationem ſubſtantiæ ac na- turæ. Quia ergo mens noſtra ipſum per ſe deum ſicut eſt, non poreſt intueri, ex pulchritudine operum& decore creaturarum parentem vniuerſitatis intelligit. Similis eſt ſententia Tertulliani in Apologe- tico contra Gentes. Quod colimus, inquit, deus vnus eſt, qui totam molem iſtam cum omni inſtrumento elementerum, corporum, ſpi- rituum, verbo quo iuſſit, ratione qua diſpoſuit, virtute qua potuit, de nihilo expreſſit in ornamentum maieſtatis ſuæ: vnde& græci no- men mundo, vicuν accommodauerunt. Inuiſibilis eſt, etſi videatur: incomprehenſibilis, etſi per gratiam repræſentetur: inæimabilis, etſi humanis ſenſibus æſtimetur, adeò verus& tantus eſt. Cæterùm quòd videri communiter, quod comprehendi, quod æſtimari po- teſt, minus eſt& oculis quibus occupatur,& manibus quibus contaminatur,& ſenſibus quibus inuenitur. Quod verèò immen- ſum eſt, ſoli ſibi notum eſt: hoc quod eſt, deum æſtimari facit, dum æſtimari non capit. Ita enim vis magnitudinis& notum ho- minibus obiecit& ignotum. De quo ſcitum eſt illud Athanaſij in Orarione contra idola, Quemadmodum, inquit, de ſtatuario Phi- dia referunt quem ſua opera ex commenſuratione& proportione partium inter ſe, etiam abſentem repreſentarunt: ira quoque ex mun- di ordine opifex& conditor deus eſt intelligédus. In cuius cognitie-
231

233 zicCINOI INSTITVTIO AD ne quouſque homo poſſit, progredi ſic docet Marſilius Ficinus in lib
D. Dioniſij de diuinis nominibus. Intellectus, inquit, lamine naturali
oteſt certis rationibus intelligere brimo quidem eſſe deum: deinde quid nõ ſit ipſe deus: Tertiò quid& quẽadmodũ effciat at que tegat, Quartò qua conditione res omnes ad deum ſeſe habeant. Seire quid proptisè ſit ipſa natura dei, nec intellectus noſter, nec Angelicus, natu. rali lumine poteſt. Eſt enimnatura illa longo interuallo ſuper eſfen- tiam& intelligentiam quantumuis perfectam. Sed ſolæ beatæ men- tes intelligunt quid ſit deus, lub lumine qu odam pluſquam naturali. Quando deus ipſe ſe menti cõiungit, tanquàm formam quam videat & per quam videat. Ideòque diuinitus à Plotino dictum eſt. Animum perfectè purgatum, prius per vnionem diuinam deum effici„quam cognoſcat quid ſit ipfe deus: ſed comprchendere deum, naturamque eius ſub cunctis rationibus ſuis apprehendere, nullum intellectum nullo lumine valere. Ex quibus poteſt intelligi veteribus omnibus hac in parte veniam eſſe dandam ſi cum nature ſolo lumine ditigeto- tur, nec piè, nec ſatis ſanctè de deo ſunt loquurti: imo potius miran nos debere in iis non modò philoſophos, ſed etiam poëtas, ram mul- ta tamque diuina in deo vidiſſe, quæ ab eiſdem literarum monumen- tis mandara ad nos peruenerunt. Quid enim in naturæ lumine eoma ius eſſe poteſt quod pluribus cõfirmare conatur Plato li. 10. de Rep. deos eſſe ebſque omnium curam habere, nec præter iuſtum præcibu vllis flecti poſſe: Quid quod idem deum patrem à prima mẽte ſepara & ab his, mundi animam eiuſdem motricem& gubernatricem Qus profectò ſunt eiuſmodi vt perpaucis mutatis ſumma videri poſſin Chriſtianorum myſteria. De poëtis verò prætermittam hoc tempote quæ ex Parmenide& Meliſſo(hi enim verſibus philoſophiam am explicarunt) cõmemorat Beſſario Cardinalis cap. 1i1. lib. 2. contra Ita. pezunrium: eaque perſequar quæ ex Orpheo citat Theodoretuslia- de curatione græcarum affectionum, Perfeltus deus eſt inquit, qui perſicit omnia ſolus, Ipſe eadem luſtrans: oculis nec cernere cuiquam Hunc hominum liceat, tamen idem cuncla tuetur, Conſpettus nulli. Quoniam caliginis atræ Obſiſtunt nebulæ,& mortalia lumina nobir Et puppæ tenues, caro circum at que oſſui reſiſtunt. demque alio loco Ipſe autem magnum ſuper eſt innixus olympum Aurato reſidens ſolio pedibuſque ſub ipſis Preſſatur tellus, dextram vſque ad littora tendit Oceani. Montes imu radicibus alti
camtreyidini
Cm
l
2 d Pnu Ter Por ged Il⸗ S 7 Lut Dar Depb dodo ney mun lopie riceer caa in nimur era eci Ki Lime ſqpie dpd nm. 1 8 lib. fe co Algu Dath Mkernu Goaut (al hor. ſbi de tr ite velle ij mec relecdui

riT on ic 4— Arlluun lntel ingutſen. Lum= ba Xnd A düchas — 34 ꝛdſe nder dlectd deraet a raila* interualuig dis petſ f n. Lelſte lamin am lug agh r Infotoma nitis wdäma nionem Knam deune Icompté t zeit dtun) appteh e, wulm. us hotelt un igi vereid mſt cum x xlololm le deo ſum g otuu: imy iloſoph Jetinm a :, qux d Bulirrun at. Qoid Temee cöftmat= E cut Plu am habett Dtxtetiu- zem deum mäptn dem mott d Kder
4
T ctpauci 9 lumm ooetis ver ermitr (hienim W ül
1 n.ulde cditu
n 5. 4 umin4 104 4tquc u4 7 1ianixns 9 „aeſ*b N „* 34 Lturat
64 48
₰**
“ —
DOCTRINAM PILAT contrepidant necferre queunt ea lumina dorſe In eœlo reſidens, imis tamen omnia terris perficit. Ric caput, hie medium eneſque tuetur.
234
9
Quihus non minus diuina ſunt illa Sophoclis tragici.
Vnus profectoò, inquit, ſolus eſt, vnus deus Terrämque fecit& polorum vertices, Pontique flutus& ſonora flumina.
Sed nos ſopore, corde mortales vagi, Statuimus hoc ſolatium mentis leue, Fimulachra diuum è marmore aut ex ære Elephantindueex ebore, fuluoue ex aurꝰ, Queis ſacra cætuſque& coronas affatim Dantes putamus ſic pium perſoluere.
De philoſophis autem veteri
pologetico contra gentes,
bus hoc Tertullianus ipſe miratur in A- tantum eos in dei cognitione naturæ lumi-
ne potuiſſe conſequi. Iam, inquit, ediximus deum vniuerſitatem hanc mundi, verbo& ratione& virtute molitum. Apud veſtros quoque ſapientes, Myeid eſt ſermonem atque rationem, conſtat opificem
videri vniuerſitatis. Hunc enim Zeno determin
at factitatorẽ, qui cũ-
cta in diſpoſitione formarit: eundem& fatum vocari,& deum& a- nimum louis,& neceſſitatem omnium rerum. Hæc Cleanthes in ſpi- ritum congerit, quem permeatorem yniuerſitatis affirmat:& nos etiam ſermoni atque rationi itèmque virtuti, per quæ omnia molitũ ediximus, propriam ſubſtantiam ſpiritus inſcribimus, cui& ſermo in-
ſit pronuncianti,& ratio adſit diſpone Similis locus eſt apud Lactantium cap. 9. lib. 4 ſapientia. Eualuæ libros decem Auguſt 12
ſophia in illis
nis& Ariſt. compar lib. 2. contra Trapezuntium, re conatur deum vnum eundém que trinum, hu Auguſtinus cap. 23. Dicit hic, inquit, deum patrem& deum filium paternum intellectum, vel paternam mentem.
ſtini Ægubini de perenni. p neril- miraberis prophanam(aentilium ſapie ntiam, tam multa de deo vno frinòque videre ꝑotuiſſe. Nos verò in Plato- atione permaneamus. Beſſario Cardinalis cap. 4. molta ex Platone colligit quibus effice- platoni ſen ic fuiſſe cognitum. D. tentia de deo. li. 10. de dei ciuitate, de eodem Platone ſic ſcribit,
nti,& virtus præſit perficienti.
„de vera religione&
‚quem græcè appellat De ſpiritu autem ſan-
cto aut nihil, aut non apertè aliquid dicit: quamuis quem alium di- cat horum medium non intelligo. Si enim tertiam, ſicut Plotinus,
vbi de tribus principalibus ſubſtantiis diſputat
iſte vellet intelligi, non vtique
filij medium. Poſtponit quippe Plotinus animæ naturam
„animæ naturam etiã
diceret horum medium, id eſt patris&
paterno in-
tellectui: iſte autem cum dicit medium, non poſtponit, ſed interpo- LL

235 41CINOI INSTITVTIO AD
nit. Et nimirum hoc dicit vt potuir ſiue vt voluit, quod nos ſpiritum ſanctum, nec patris tantum, nec filij tantum, ſed vtriuſque ſpiritum dicimus. Idem Beſſario Cardinalis cap. 22. lib. z. quod à Platone om- nibuſque Platonicis de anima mundi dici ſolet, id in noſtra religio- ne de diuino ſpiritu interpretatur. Quãquam apud Platonicos anima vniuerſi deo patre primaque mente longè inferior eſt: quòd de diui- no ſpiritu nobis eſſet nefandum& impium. De deo verò vno rerum omnium moderatore, diuinitùs Socrates apud Platonem loquituriin eo ſermone quem cum Critone habuiſſe dicitur. lam verò de iuſtis rebus atque, iniuſtis, inquit, dẽque honeſtis ac turpibus, maliſq; itéac bonis, de quibus nunc conſultatio nobis eſt, vtrum tandem multori hominum ſententia nobis eſt conſectanda, eadéêmque timenda, any- nius potius qui audit omnia quemque, vnum præ cu nctis aliis timere & reuereri oportet, quem inquam niſi conſectabimur, corrumpemus illud ac viriabimus quod iuſto quidem accedente melius faèu et, iniuſto autem deterius. Et paulò poſt. Haud itaque prorſus eſt, è vit optime, curandum quid multi de nobis autument ac loquantur, ſcd quid ille qui& iuſtos audit& iniuſtos: qui eſt vnus& ipſa veritss Quem locum obſeruans Theodoretus Cyrenſis lib. z. de curaioae græcarum affectionum, quaſi manifeſtè, inquit, Socrates ſignilene voluit ſi quando deorum multorum mentionem fecerit, coactumſ id feciſſe, ad Athenienſis populi gratiam, qui iam mendaciis ac fall
4
tate circunuentus eſſet. Etenim ſi ne ſic quidem cicutæ poculum fugit, quidnam quæſo paſſurus mali non fuit, ſi manifeſtè abnegaſt numeroſum deorum examen? Apertius eſt quod ex Epiſtola hlaunis ad Dionyſium eodem libro commemorat idem Theodoretus. Notæ meminiſſe te puto, inquit Plato, quam videlicet epiſtolis illis appono quas alicuius ponderis ſcribo,& quas nullius. Tu tamen ea quænuue dicam intellige& diligenter aduerte. Multi me rogant vt ad tear quid ſcribã, quos haud faci lè eſt vacuos à me prorſus repellere. Sym- bolum itaque tibi hoc eſt, vt illius epiſtolæ quam ſerio à me ſcriptam velim accipias, dictio hæc Deus, ſingulari numero ſit principium leuioris autem epiſtolæ, Dij, numero multitudinis. Euſebius cap-o. lib. 1I. de Euangelica præparatione multa commemorat quibus cor firmare conatur quod paulò ante ſignificatum, Platoni non modo fuiſſe cognitum deum patrem& opificem rerum omnium, ſed ab eo- dem ipſum verbum, tanquam filium, à patre eſſe diſtinctum. Et cette apud eum Socrates in Philebo poſtquam menti ſapientiam attribuit, mẽtémque ab anima diſtinxit, in Iouis ipſius natura regia animam te- giãq; mẽtem, ineſſe ſcribit, propter cauſe vim& facultatẽ. Theodore- tus verò lib. z. de curatione græcarũ affectionum, idem vuͤlt eflicete.
atqll yyliu lumq tium anim.
Thec
quen K vi ctun diui Quc vt fa tione molc cete da pen ſtum inſtit Celſo tutæ. digil Nüd Nei ſun D ea. ſcut Bua Vnde ptim natul MNoſe omnit I uog. nhis Vöitun uen t0
kermoni bohece deos om

Lcap. 11 13. uud „ei eaha atelont diotan, dcim Jadetenn SoOctatt as dDlarnen, chabuifſ kr ur. Imx naehong E i:urdan auo nod um ouſcctat 4 1demquein nemquc,. ptrcnc uum nifd t itabimore 10 quided bs dentem 210 polt. 1— naqpepin le nobit men ac aiuſtost ſt'nuh- codoretus nlölha d manifelh N ui, vo alrotum m ☛ ꝛem iecj ouli gratiad 1umm aim ne l cus mali no* man-
cs Aodeik
acatione md 1 Duo
opus
o cbo poltde e,
55 17 JAS axit, in louus!* ha⸗
DOCGTRINAM PLAT. atque etiam amplius poſtquam ex quadã Platonis Epiſtola ad Dio- nyſium hoc commemorauit, circa omnium regem eſſe omnia, ip- ſuùmque cauſam eſſe omnium: circa verò ſecundum ſecunda, circa ter- tium tertia: in eo obſeruat ab illo diſtingui ipſum, bonum, mẽtem& animam. De quibus ſic ſcribit. Vocat Plato ipſum bonum, inquit Theodoretus, quem nos dicimus patrem, mentem verò, intellectum quem nos filium verbümque: potentiam verò quæ animet omnia & viuificet, animã nominat: eam ipſam videlicet quam ſpiritum ſan- um ſacræ literæ appellãt. In quibus omnibus Plato multa quidem diuinitus, ſed ita vt in illis deum quidem ſomniaret, non cognoſceret Quod etiam de eodem ſcripſit Lactantius Firmianus ca. 1j. li.). Adeo vt facile in eis notari poſſit genus illud philoſophandi quod in prefa- tione indicauimus& in quo Platonẽ ab Ariſt. diſtinximus. Si quidem multa de deo ex aliorũ ſcriptis in ſua trãſtulit, quæ nec ipſe ratione do cere poterat, nec fortaſſe ſatis intelligebat. Quorũ omniũ diligens cõ- paratio cum noſtris,id eſt cum iis quæ ad religionem Chriſtianam pertinent, eò extulit nonnullos Platonicos vt dicere auſi ſint Chri- ſtum in legendo Platone ſedulo eſſe verſatum, ex eõque permulta in inſtituenda noſtra religione pro ſuis vſurpaſſe. Quam opinionem in Celſo Origenes reprehendit lib. 6. diſputationis contra illum inſti- tutæ. Fecit etiam hæc eadem, vt de Platonicis recentiores alij cum in- cidiſſent in initium Euangelij D. Ioannis, in eõque illud audirent, In Principio Deus erat Verbũ,& Verbũ erat apud Deum& Deus erat, Verbum. Hoc erat in principio apud deum. Omnia per ipſum facta ſunt& ſine ipſo factum eſt nihil quod factum eſt, penè hæc inuiderẽt D. Ioanni ludæo, quem contumelioſè barbarum nominabant. Quod ea Græcorum& inter Græcos, Platonicorum propria vellent videri: ſicut de Amelio obſeruant Euſebius cap. 10. lib. 11. de præparatione Euangelica& Beſſario Cardinalis cap. 4. li.=. contra Trapezuntium. Vnde verèò Plato hæc tam multa tamque diuina de Verbo dei filio, primäque mente haurire potuir, quæ vix ac fortaſſe, ne vix quidem, naturæ lumine cognoſci potuerunt: nec ex Moſe(etiam ſi hunc ab illo lectum, Ariſtobulo Iudæo lib. 1. ad Philometora concedamus) omnino colligi? Equidem mihi eſt probabile illum multa hauſiſſe& in ſuos libros deduxiſſe ex Græco Mercurio Triſmegiſto, non multis annis Moſem ſequuto. Quem in Phædro ſcribit deũ apud TÆgyptios habitum, primmquc artis numerandi, Geometriæ& Aſtronomiæ inuentorem fuiſſe:& in Philebo addit eundem artificioſè elementa ſermonis diſtinxiſſe, artémque legendi confeciſſe. Huius enim de Ver- bo hæc extant maximè diuina teſtimonia, Verbum dei, inquit, proce- dens omni ex parte perfectum,& fœcundum,& opitas. lapſum in
236

AL CINOI INSTITVTIO AD
naturam fœcundam& fœcundas aquas, has reddidit prolificas. Et loco alio, naturæ mundéque intelligibili, inquit, ſubiacet Pyramis torum molem intelligit) Habet enim principem
(hanc verò elemen incumbentem, opifex Verbum eius qui eſt omnium dominus. Qui
cũbit atque imp primogenitus& perfect bũ opificis õ fili, inquit, ſe re poteſt, neq; imminui, neq;
go etiam interuallo ſuperant.
8
poſt illum eſt prima virtus increata, infinita ex illo promanans. Et in- erat his quæ ab ipſo facta ſunt. Eſt autẽ perfectiſſimi us& fœcundus legitimus filius. ltémq;, Ver- mpiternũ, per ſe mouẽs, quod neq; accreſce- immutari, incorruptibile, ſingulare, ſem er ſui ſimile, æquale, concors, ſtabile, bene inſtructũ, Vnũ exiſtẽs eſt poſt deũ, qui prior intelligitur. Quibus om nib' Mercurij Triſmegiſti dictis, Platonica, quæ antea indicauimus, magna ex parte ſimilia eſſe vidétur. His verò quæ apud Ariſtotelem reſpondeant, nulla ex uni. uerſa huius philoſophia poſſumus commemorare. Niſi fortè Ariſto- telis eſſe cõcedimas opus de ſecretiore parte diuinæ ſapiẽtiæ ſecundiũ EÆgyptios, cuius antea ſæpe mentionẽ fecimꝰ, quodq; nuper edidim. In hoc enim permulta ſunt de deo deiq; verbo, ſiue prima mente,qye non modo ad Platonis diuinitatem proximè accedunt, ſed hanc lon- De quibus nonnalla tantum hocloco indicabo: cætera ex ipſo opere, quod nunc eſt in hominũ manibisſe- ctor cũ volet, poterit repetere. Cap. 3. lib. 4. Deum nominat primum opificem, authorem vniuerſitatis, quam infinitate quadam immotu- antecedit. Negatq; cũ aliquando incœpiſſe cũ antea nõ eſſet, ſed fini eſſe atꝗ, principiũ omnium eorũ quæ ſunt. Cuius, inquit, ſi exellentii atq; magnitudinẽ oratione conemur explicare, vel cogitatione com- plecti, hanc vix poterimus attingere. Eſfentiæ enim dignitate ſpe- rat cætera omnia, quæ ſunt quaſi ſigna per aliorum imitationem er- preſſa, de illiſque pendentia. De quibus per eſſentiam primumintet lectum procreauit, ſub edque animam& ſingula quæ oriri pollun. Quare humana facultas, quæ infima eſt, neque hũc cogitatione comm plecti poteſt: neque eorum quæ illi attribuuntur, quicquàm petke ctè cognoſcere. Quid poteſt magis eſſe coniunctum cum iis quæ es Platonicis initio capitis huius ab Alcinoo commemorantur? Capit 4.lib.. ſcribit illum opificem rerum omnium(quem ſcilicet Pla⸗ to patrem nominatprimum omnium intellectum procreauiſſe: cu⸗ ius vi reliquorum eſſentia conſeruatur. Quo intellectu, inquit, infe⸗ rior eſt anima vniuerſi, quæ forma eſt abſolura omnium eorum quæ ſequuntur. Quibus ſingulis pro ſua conditione propriam qualitatem tribuit, nonnullis nobiliorem, aliis inferiorem. Animam ſequitur ip- ſa natura, cuius vi procreantur& conſeruantur omnia quæ cum ma- teria prima ita coherent, vt ab hac ſeparari non poſſint. Diuiniès e
petle traoſn
pelpe
tet es

11 4 10n
1—. 11 3d 1¹ 1 pu lian arelli lde nan
us gui— mien oda wada ilonona 9 nct 11 Ekxim undus muluſa u, pet ne wim uti,—pidien ꝛdile, Krwdüſft dides*. 1) Mercuii uimu mae pa itotelet N Dondeam u- as comt ea tut. Nüin tetiote& niminz chi ationè ſi Era quodcun. leo deiqit=yſuepinn uem idò accedode Dequid △ nalam3 quodnd? in homiin (ap.z.& Neumtag, nis, quad utake E ado incœ Nã nnren ocü qux t uiusane emut et le,ſelcf Rtingete. Müenn⸗
. nim quah bgnz Slotd
De quibd— de animafk infmach gle ux illi a Puuen magis cd un 4 3s ab Acch domhes. „ 4 4**— em tetum aie nompium 4* 5 * iurl anſctuatuf ncuus cmaeft Nchr* a. 4 vepop, 5 ro luat Maps em, aliis in ua & co 9
&. rfobs
DOCTRINAM PLAT. 338
quod ſcribitur cap. i. lib. 10. de Deo rerum omnium opifice, ciuſdém- ue verbo. Primus opifex, inquit, gloria ſupremus eſt: quoniam& perfectione ſummus. Taliſque eſt, quia cætera omnia perficit. Perfi- cit vero hæc: quoniam& efficit: hõcque, quia procreator eſt princi- piorum omnium, quibus eſſentia quælibet cõtinetur: vt pote qui au- thor eſt vniuerſi atque mundi vtriũſquc. Aptè autem primum vitam infundit& facultatem ac dignitatem, in ſingula influens prout hæc ſuis gradibus diſtincta ſunt. Quare quò quicque illi propinquius eſt, eò plura ab eodem excipit. Primum verèd omnium quod dignitate ſubſtantiæ perpetuitatèque conſtantiæ illi eſt proximum, idẽmque medium inter opificẽ primum& cætera quæ ab illo procreata, prius ab eodem influentem vitam excipit, deinde hanc cum reliquis infe- rioribus communicat. Siquidem hoc primum omnium procreatum, ſua eſſentia ſpiritus ſimplex& abſolutus, in ſe lumen vimque verita- tis maximam continet:& quod virtute honoréque inferius eſt, idem lumen habet tenuius,& cum corpore veraque compoſitione magis communicans. Atque hoc primum quod ſoli formæ primæ ſubiectũ eſt, eiuſdémque Verbo contiguum, ſubſtantiam habet inter reliquas perfectiſſimam, in quam vis quoque influens infinita, ab eodem verò tranſmilla iam ſinita eſt: prout ſcilicet lumen poteſtatis eſt appetitus perpetuitatis, quod pertinet ad intellectum ſecundum, illi primo, in- ter ea quæ procreata ſunt, proximum. Et cap. ꝛ. lib. eiu ſdem, Ipſa mẽs, inquic, inter eſſentias abſolutè primaria eſt, quæ idcirco princeps di- citur: quanquam eadem cum Dei Verbo, atque cum eo quod proxi- mè formæ eſt ſubiectum. Eadémique vt genus ſummum, omnes ſub- ſtantias illuſtres abſolutaſque& puras ſub ſe continet. Hanc ſequitur intellectus, qui cum ipſa mente comparatus, ſecundus eſt& illius quaſi ſpecies, ſuũmꝗque ſubiectum perficit, cui vt forma quædam pro- pria efficitur. Huic verò lumẽ ineſt ab intellectus radice profectum, non aliter quàm Cryſtallo radius à Sole reflexus. Ab intellectu ad- huc profluit eſſentia eius animi qui rationis eſt particeps. Cuius lu- men tenuius eſt& matutino crepuſculo perſimile. Apertiora ſunt di- uinioraque omnia de Verbo, ſiue de prima mẽte cap. 13. lib. eiuſdem: & cap. 15. de Verbi huius admiranda diſtinctione in conceptum& expreſſum: déque Verbi expreſſi virtute in rebus procreandis, cap- 17. Quæ omnia in illo opere(de quo quid variis coniecturis colligã, eiuſdem initio lectori indicaui) ſi Ariſtotelis eſſe, ipſe certo crederem aliiſque perſuadere poſſem: facilè vt opinor, efficerem in vniuerſa ve- terum philoſophia huius ſcriptis nihil eſſe diuiniùs. Sed quia hac A- cademiæ noſtræ Theſſalo methodico, doctrinæ Peripateticæ oſori, qui Ariſtotelem Ateiſhmi inſimulat, non ſatisfaciunt, quod ea Arabis LL uj

—— 1 8— 1—— 42..—— 3 2—— 4 4.. 4 1.— ————uͤͤh— 3—— 8. A„ ——. 3* 1 4——— 8————————— 1 ————————.— 1————————— ——— ᷣ———— 4—— 5
——————— 7..———————— ———————.— 2.*——. ————
A
277 ALCINOI INTSITVTIO AD
cuiuſdam, non Ariſtotelis eſſe clamitet Danda eſt opera vt ex certio- ribus huius ſcriptis perſequamur inſtituram comparationem cum Platone in quæſtione de Deo. Vt tandem in hac intelligatur falſiſſi- mum eſſe quod iſte, homo ſcilicet religioſiſſimus, in ſcholis metaph. contumelioſè dictitat, Ariſtotelem non modo Atheum eſſe, ſed A- theiſmi authorem,& theologum Epicuro nihilo meliorem. Librum de mundo ad Alexandrum, Ariſtotelis eſſe confirmat, vererum cõôſen-
fus& antiquiſſimus ſcriptor Iuſtinus Martyr, qui eum Ariſtotelicæ
phyſiologiæ Epitomen nominat. At in illo audiamus quam multa ſint de Deo diuinaque prouidentia dicta diuinitus. Vetus eſt ſermo, inquit, à maioribuùſque proditus, inter omnes homines, vniuerſa tum ex Deo, tum per Deum conſtitura fuiſſe atque coagmentata: nulläm- ue naturam ſatis inſtructam ad ſalutẽ eſſe poſſe, quæ citra Dei pra- ſidium ſuæ ipſa demum tutelæ permiſſa ſit. Quocirca veterum son. nulli eo vſque prouecti ſunt, vt hæc omnia dictitarent Deommele plena, hauririque eorum ſpectra ab hominibus, oculis& auribus- liquiſque ſenſibus: ſententiæ illi quidem fundamenta iacientes diui. næ fortaſſe potentiæ, non item naturæ diuinæ congruentia. Etenim cunctorum quæ rerum natura complectitur, cum ſeruator eſt Deui tum verò quæcunque in hoc mundo, quoquo modo perficiuntunar rum omnium genitor eſt: non ſic tamen ipſè vt opificis in morem nimaliſque laſſitudinem ſentiẽtis, labore affici poſſit: vt qui ea facd tate vtatur quæ nulli cædat difficultati, cuius ipſe vi facultatis omni in poteſtate continet: nec minus etiam quæ longius ab ipſo videntu eſſe ſummota. Quæ omnia de diuina prouidẽtia ſic dicta ſunt, vt cui- nis facile ſit videre ea ab Epicuri diis Monogrammis valdè eſſealie na. Pergit vero eodem loco. Omnia, inquit, quæ in aëre fiũt quoqbo modo affecto, quæ in terra, quæ in aqua, ea certè Dei opera metito eſſe dixerimus: Dei inquam opera, cum imperio ſummo mundum ac pro poteſtate obtinẽtis. Ex quo Deo, vt inquit Empedocles phylicus omnia quot quot erunt, quot ſunt praſentia, quòtque
orta fuere antè hac‚ ſtirpes hominèſque feraque,
Inde etiam volucres, piſceſque humoris alumni.. Deinde eandem ſentenrtiã eleganti ſimilitudine, quæ etiam diſſimili⸗ tudinem haber adiunctam, ita concludit. Vt ſummatim iam loquæ- mur, inquit, quod in naui gubernator eſt, quod in curru agitatot, quod in choro præcentor, quod denĩque lex in ciuitate,& dux in ex-
ercitu, hoc Deus eſt in mundo. Niſi ſi hactenus intereſt, quod labor & motus multiplex illos exercet,& curæ angunt variæ: cum huic in⸗ elaborata ſuccedant omnia, omnis moleſtiæ expertia, citraque cor⸗ poris infirmitatem. Quippe cui in loco ſtabili, immotoque collocæ
oni ladl volo elto duoc du enl. Kguoc (ernitu Locit det Ur:r nihil me nos inte ſömelid

telgjol. nlan m nont. Atdem 4 kpicurg! ioneiam,
5 lacſa.s Dnxr.
dns M Agü en
. Min=dunumn
ia dicha ☛ us. Veus
aintetom winesmn ta fiſſe à ⁵⁴ ozgmean dſalais 3 e, orrch dermiſfa 2 ocita ſen dhæc omt tiuten!e abhomi ocubär U qaidem dm menuin naturx di ongum complecti am laun dundo, quo ☛ wdohe ſctamen*☛ oplütn
ztis labote A oller kcultati, c vſe vil
8 e
eriumcD aus ctiam Hu uina prof Ialcdär mri Giis MG cmm . 4
4, nck ein an Omois, inq* d pf
4 m 40 1* Me 8
*
7 zf 1 lomoe den cuwit Gl
4. M = Del. uo Deo, sült ☛ 10D 81A 7nkud r⁴ α anne jut*
5 4 41ℳ
cgantl
M nis wol E
om 4 „0n 4
cui in loco
DOCTRINAM PLAT. 240
to, omnia mouere& circumagere pro arbitratu liceat, quo libitum
eſt cumque& quo modo libitum eſt: idque diuerſis in formis ſimul atque naturis. Id autem ratione ſimili facit ille atque lex ciuilis: quæ immobilis ipſa exiſtés, in vtentium animis, regit omnia ad R empub. pertinentia. Addit etiam quod eſt ad mirabilius, cum vnicus Deus ſit eum pluribus nominibus eſſe appellatum, ab iis vtique ſuis omnibus effectibus denominatum, quorum ſpecimen edere ipſe ſolet. Tan- démque librum concludit in eam ſententiam quæ illi cum Platone communis eſt. Enimuero Deus, inquit,(vt eſt vetuſto verbo prodi- tum) principium& finem& media rerum omnium tenens, rectaque linea incedens, operatur ille quidem ſecundum naturam, veſtigio comitem habens iuſtitiæ præſidem, quam dim nominauerunt, diui-. næ legis vindicem, ſimul vt quicquam ſanctionum eius prerermiſſum eſt. Cuius vt ſit particeps numinis, iam inde oportet ab initio qui ad vitam beatam euaſurus eſt atque fœlicem. An num hæc omnia à no- bis impetrabunt, vt inter veteres philoſophos, in quæſtione de Deo cæcutientes, Ariſtotelis doctrina tolerabilis eſſe videatur? An num eadem perficient, vt illa contra iſtius oſoris calumnias, iam in furo- rem erumpentes, eadem quo. antea fuit loco ſemper in Academia, e- tiam à viris ſanctiſſimis, retineatur: Atqui alia quoque eiuſdem per- multa ſunt de Deo diuinaque actione& prouidentia, non obſcura teſtimonia. Nam libro 8. Phyſic. aperte declarat Deum virtutis infi- nitæ, perpetuo motu ita mouere omnia, vt ipſe immotus maneat. Et 12. Metap. cum eſſentiarum tres ſpecies poſuit cap. 6. duas naturales, tertiam immobilem, de hacque eo loco dicendum eſſe conſtituit: ca. 7. in poſtrema ſpecie Deum complexus, deeo ſic loquitur. Ergo ex tali principio inquit, tum cœluma tum natura deꝑender. Vitam Yerò optimam fraducit: qualem nos breui paruòque temꝑore Sic enim il⸗ lud ſemper eſt(nos enim non poſſumus) quandoquidem ei ſua actie voluptati eſt. Intelligentia porro quæ per ſe eſt, in eo verſarur, quod eſt optimum:& vt quæque per ſe eſt maximè, ita maximè eius eſt quod præſtantiſſimum. Mens verò ſe ipſa intelligit& cernit, eius quod animo cernitur& ratione intelligitur, aſſumptione. Intelligitur enim hoc ipſo, quod ſe ipſam tangit& intelligit. Itaque idẽ eſt mens, & quod mente& ratione intelligitur. Mens enim eius quod animo cernitur, atque eſſentiæ receptaculum eſt: quod cum haber, operatur. Quocirca illud magis, quam hoc, diuinum eſt, quod mens habere vi- detur: rerümque cognitione& contemplarione nihil iucundius eſt, nihil melius. Quod ſi Deus bene affectus eſt, ſemper eo modo, quo nos interdum ſumus, profectò admirationem excitat, eéquc maiorẽ, ſi melius quàm animus eſt conſtitutus. Atqui ita eſt. Vita quoque ei

—
— ſ-— ꝗMuo-
—-½—
mum& xternum ſibique ipſi
Tiſſmos. Quas tandem his actiones —
naturæ legibus addicere videatur, vult eundem qu
11 C1NOI 1NSTITVTIO AD
ineſt. Si quidem mentis operatio vita eſt. Ille autem actus eſt. Actus verò per le illius vita eſt optima& xterna. Atqui Deum animal eſſe æternum atque præſtantiſſimũ dicimus. Vita igitur& æuum conti. nuum atque perpetuum Deo ineſt. Hoc enim Deus eſt. Diuinius eſt quod indicat cap. 4. lib. 13. Mirum autem eſt, inquit, ſi ei quod pri- (ufficientiſſimum, hoc ipſum primum
non inſit tanquam bonum, eſſe ipſam per ſe ſufficiẽtiam& ſalutem. Quid enim maius ab eiuſmodi philoſopho expectari poteſt, quam aod hoc loco ſignificatur cæterarum rerum ſufficiẽtiam& ſalutem à Deo tanquam à fonte emanare: nibus magna ex parte reſpondet
quod idem ſcribit cap.. lib. 10. Ethic. Deos inquit, putamus elſe bes-
quæ officia tribuemus? Num iu- ne ridiculi videbuntur ſi& res contrahant,& depoſita
reddãt, cæteraque faciant eiuſdem generis? An fortè dicemus eos qui res aſperas perferant, peticulaque adeant, ob eam cauſam quiadecen Num liberales? At cui largientur? Abſurdum etiam videtur ſinumum aut tale quid habeant. An verò temperantes? At qui eſſe poſſunnan non laus ſit violenta& importuna, prauis eos vacarc cupiditatibus
Atqui ſi per omnia actionum officiorumque genera expatiemunpe-
rexiguam ſanè laudem& Deorum maieſtate indignam continersii. ſtimant. Agere ergo etian
debuntur. Attamen eos viuere omnes exi eos putant. Non enim par eſt eos tanquam Endymionem, dorwier- tes facere. Sublata igitur agendi ratione, itèmque faciendi, ac multo etiam magis, quid tandem viuenti Deo præter contemplationem te⸗ linquitur? Iia Dei ꝑræſtans beatitudine actio, in cognitione& con. templatione conſiſtat neceſſe eſt. Atque etiam hominum actio, 1 quæque ad hanc proximè accedit, ita eſt beatiſſima. ldem capbid 1. Polit. Deum nobiſcum genere coniunctum eſſe vult: ferè eademtx tione qua Cicero lib. i. de legibus, illum cãdem ciuitatem nobiſcum incolere, in qua ſumma lex nobis cum illo communis, recta ratione contineatur. Scitè Homerus, inquit Ariſt. louem qui omnium rexcr ſet Deorum& hominum, vocabulo patris appellauit, hoc modo lo⸗ cutus: Parens hominumque Deumque. Natura quidem antecellere, idem tamen genere eſſe debet rer:qpod ſeniori in iuniorem, parenti in liberos datum eſt. Admirabiliuse quod cum pleriſque locis(vt lib. de Mundo ad Alexandrum& capi
241
ſtitig? At non
lib. 2. de Cæloyex communi hominum opinione, DQeum in cœlo po-
nat: cap. ↄ.lib. 1. de Cœlo, ne illum vniuerſitatis ambitu concludete,& aſi vniuerſa natula
ſuperiorem, extra cœlum, vbi neque tẽpus eſt, neq; locus, neque lue 9
deme factun quoe bitran Aedr nec qua min no 35 Tiiln adini Mun nim elt eo rahill Adk nat terex ein eipate Un cu m guicem derior eſ
Auod Cic

87 iſf Tld iin e. menuin
Lriert Hudenn imus. l igtuknn t.Hochi ibenehha m au:e inqun län lcientia m dorgm
plam P Auhckimt apecan nn
. diolo 8
drum 1 ſaclckämd Qod m Eihic. D ☛ qouit pum nenqus Auduem antur 1* rontm. em genet fotté dtn de adead e= eamcun ur Abſus*☚ aim ſim
temperza Ax quck- una, Dt= BMenkch tuna,
ofRcioru penenc tum mait een indicher eomnes 6Namnt. 4
3 Ddymic- 8 205 anDUh 6
d3 ekun adi ration l dle
DOCTRINAM PIAT. 242 ne, exiſtere. Perſpicuum eſt, inquit, nec locum extra cœlum eſſe, nec
inane, nec tempus. Iraque ea quæ ibi ſunt, non ſunt in loco, nec ea tẽ-
pus ad ſenectutem compellit, nec eorum quæ extra extimum orbem habitant, vlla eſt mutatio: ſed ab omni commutatione vique externa libera& ſecrera& optimam vitam, quæque ſe ipſa maximè contenta eſt, ex ſéque omnia quæ optare quis poſſit, copioſiſſimè ſuppeditar, per omnem aεν, id eſt ſeculum, traducunt. Quem locum Alexander & de recentioribus Franciſcus Cataneus falſò de ſupremo orbe in- terpretantur. Eodem libro 1. de Cælo, Deum Anatura manifeſtè di- ſtinguit, cum neque hanc, neque illum fruſtra quicquam facere vulr. Et lib. 1z. Metaph. ſcribit à primo ente( ſic enim de Deo loquitur) cæ- lum& naturam pendere. Omitto quod 1. Top- cos ꝑœna indigere ait, qui de Deo quærunt, an ſit colendus. Ex quibus ſatis intelligitur, Ariſtotelem naturæ genium, inter veteres philoſophos in hac quæ- ſtione cæcutientes, non omnino malè de Deo ſenſiſſe. Quanquã ſcio alios quoque nonnullos in eius doctrinam commoueri, quòd in Me- taphyſicis eo loco qui paulò antè notatus eſt, dixerit Deum animal eſſe. Quoniam cum animalis genere eum compræhendit, videtur ei- dem corpoream naturam tribuere. Sed in eo exiſtimo illis eſſe ſatiſ- factum à Beſſarione Card. Cap. 14. lib. z. contra Trapezuntium. In quo etiam ſi ex animi ſententia eſſet loquntus(quod hic minimè ar- bitratur)commune tamen illi peccatum eſſet cum Stoicis: qui Deum definiuerũt animal beatum& immorrale. Quod fortaſſe ſecutus Se- neca lib. z0. Epiſtolarum, auſus eſt dicere, animum animal eſſe, noua quadam ratione. Quia, inquit, ipſe efficit vt ſimus animalia. Etſi me- mini illud de Deo dictum, à nullis de mundo explicari, qui ſuo ma- gno corpore conſtat& anima: Ideòoque Platonicis magnum animal eſt:& ab ipſo Platone mundus Deus vocatus in Timæo,& Mercurio Triſmegiſto eadem libertare in Aſclepio, Cælum ſenſibilis Deus eſt, adminiſtrator reliquorum corporum. Et cidem cap. 10. Pimandri, Mundus materialis Deus eſt pulcher quidem, non tamen bonus. Ete- nim, inquit, ex materia conſtat, paſſionibuúſque ſubiicitur: primuùſque eſt eorum quæ patiuntur: ſecundus autem eorum, quæ ſunt. Intolle- rabilius verò videri poteſt quod eidem Ariſtoteli Cicero tribuit lib. I. de natura Deorum, Deum ardorem eſſe cæli. Quod etiam ſi ille ei- tet ex eiuſdem lib. 3. de philoſophia, quam tamen veritatis ſpeciem in Peripateticorum doctrina habere poſſit omnino non video. Præſer- tim cum contra Anaxagoram idem alio loco diſputet, ne ætheream quidem naturam,(in qua Dei ſedes eſt, vel potius qua Deus ipſe ſu- perior eſt) ardorem eſſe poſſe. Neque tamen eſt à ſuperioribus alienũ, quod Ciceto eodem loco ſcribit, Ariſtotelem modo menti diuinita- MM

145 ALCINOI INSTITVTIO AD tem omnem tribuiſſe, modo mundum ipſum Deum dixiſſe: modo a-
lium quẽdam præfeciſſe mundo, eſque tribuiſſe vt replicatione qua-
dam, mundi motum regat atque tueatur. Poterant hæc ſatis multa vi- deri ad inſtituram comparationem Platonis cum Ariſt. in quæſtione de Deo, niſi Academiæ noſtræ Theſſalus methodicus, in ſuis ſcholis Metaphyſicis pleraque ad eam pertinentia, in Peripateticisfalſò(neſ- cio verò maioréne ignoratione, an malitia:) eeficarer De quibus quoniam nonnulla ad Alcinoum intelligendum hoc capite neceſſa- ria eſſe videntur, de his diſſerendum eſt paulo pluribus: vt Ariſtotelis Platoniſque doctrina illuſtretur,& ille tandem aliquando, ſi modo poteſt, ſentiat ſe prorſus excæcatum in bonis authoribus: quoniam laborat magis in his contaminandis quam illuſtrandis, vel pro digni-
Ariſtotelesde tate tractandis. Atiſtotelis duo nobiliſſima decrera ſunt de Deo. Vnũ
Deo contra Theſſali d enditur.
f
9
uidem, illum eſſe actum puriſſimum omnis ꝑotẽtiæ prorſus exper-
tem:alterum,in perpetua contemplatione eunde m verſari, nectamẽ
extra ſe quicquam intelligere. Quorum vtrumque non modoiii( poſtea intelligetur)cũ Platonicis cõmune eſt, ſed àChriſtianis Theo- logis etiam laudatum. Et tamen in illis ſic Theſſalus in Ariſtotelem exultat, vt ſophiſtica victoria inſoleſcere, non philoſophari videauu- De priore ſicut eſt propoſitum, loco priore diſſcramus. Actus&ho⸗ tentia à philoſophis in diſtinctione eorum quæ ſunt, frequentilſſmt vſurpantur. Quorum illud ad formam, hoc ad materiam pertineti ex variis Ariſt. Iocis intelligi poteſt, ſed maximè ex cap.i. lib. 2. de nimo& ex cap. I. lib. 8. Metaph. Idque quoniam, vt codem loco riſt.docet, per materiam nihil eſt reipſa hoc aliquid, ſed vi tantumd& poteſtate: forma autem rei cuiũſque ratio eſt&c eſſentia, à quaillabe- bet id ipſum quod eſt. Porrò materiæ adiuncta eſt impuritas& im. perfectio: ſicut formæ cõtra, puritas& perfectio. Ideòque dictum elt cap. vltimo lib. 1. phyſi. formam diuinum quiddam eſſe& bonum â expetendum: materiam ne eſſe quidem omnino videri, ſi quis adid malum quod affert, animi cogitationem conuerterit. Quare cum for- marum duæ ſint differẽtiæ(nam mathematicas hoc tempore pfætet- mitto) vna phyſicarum, altera metaphy ſicarum, quia vtræque actus quidam ſunt, Ariſtoteles diſtinguendi cauſa, phyſicas formas nomi- nare ſoler actus impuros, cum materiæ potentia communicãtes, me taphyſicas autem actus puros expertes eius potentiæ quæ ad maseti pertinet. Quoniam cum hac nihil omnino communicant. Amplius vero cùm in metaphyſicis formis complectatur Cæleſtes intelligen-
tias, ſingulorum orbium motrices cauſas& Deum ſummum, quem un, tè diximus
nominari, aſſentior acutiſſimo philoſopho lulio Cæſari Scaligelo
ex Homero, parentem hominũmque Deuũmque, paulò an
que rum fons virte diare lieu et hec. fna enota vorior Ureſt lntobie nlie ſolum! Nelhide

Wa mil rrren ue 1 n —eRain anm.J am Rakun Pino=u län ealud noücuad, unent en aricat mmln— lnrellig a bor an um ek M lundant „K illet Harliqunh numin N M midotda. adis qus. hnäbn dobilid R wl la. A M Eirm amplaniol zem vctu oroc u aperonn ao k ſedCd ncuin ilis elaun aloleſcetꝭ rpblobh loco pd ſeumas ionc cort rlun⸗
Iformam,I Hucn
—. n
9
cuülque tai 1 cwulq=hds e puritas& poll tmam zicind.* 1
8 1 enam manht 1W A leta metapa 2 — nn 1 4— 1 inguenc mce
41
DOCTRINAM PLAT. 244 qui non exiſtimat illis omnibus actus appellationem eodem modo
conuenire. Eſt, inquit ille, intelligentia actus, id eſt eius, cui nihil cau-
ſæ poteſt euenire quo ſit hoc quod eſt. Neque hoc ſatis. Id enim eſt, eſſe actu potius quam actum. Sed eſt actus: quia eſt orbis ſui perfe- ctio, quamuis non in orbe. Hæc cæleſtis. Supercæleſtis autem actus eſt, quia nullo medio inſtrumento eget ad functiones ſuas perficien- das. An verò eſt eriam puriſſimus actus? Audiamus quid idem Scali- ger reſpondeat. Non, inquit. Solus enim Deus cauſa eſt ſine cauſa:& ens abſque ente. Mera namque eſſentia. Intelligentia verò tametſi non eſt compoſita, tamen conſtat ex aliquo tanquam potentia,& ali- quo tanquam actu. Potentiam illam dicimus cius eſſe: actum verò cius eſſentiam. Eſt autem eſſentia qua eſt id quod eſt. Eſſe vero eius, eſt receptiuitas eſſentiæ. Id ipſum autem eſt quod Alcinous ad finem huius capitis ex Platonicorum doctrina voluit indicare. Efficientia, inquit, non alia quam incorporea eſſe poſſunt. Sunt enim corpora ſuapte natura patibilia atque fluentia, neque ſemper ſecundum ſeipſa eadem, nec eodem modo ſe habentia, neque conſtantia, neque firma. Quæque in iis aliquid videntur agere, ea multo magis patientia de- præhenduntur. Quare vt eſt aliquid omnino patibilè, ita neceſſe eſt aliquid quod verè agat, exiſtere. Hoc vero aliud ab incorporeo repe- riri nullo modo poteſt. In quam ſententiam ſcitum eſt quod ſcribit Marſilius Ficinus in epiſtola quadã lib. z. de comparatione lucis Dei, cum vmbra materiæ. Profecto, inquit, ſicut in rerũ infimo, id eſt ma- teria prima, idem eſt eſſe,& informè tenebroſumque eſſe: ſic in ſum- mo, idem eſt eſſe,& formoſum luciduùmque eſſe: imo formam lucèm- que eſſc. Materia enim apud Moyſem, tenebrarum abyſſus eſt, forma- rmque informe ſubiectum: Deus lux, abyſſus luminum: formaque, fons formarum. Materia, infinita eſt patiendi potentia: Deus infinita virtus agendi, imò infinitus eſt actus. Illa ergo potentia eſt poten- tiarum omnium quæ in patiendo verſantur: hic actus eſt actuum. Et ſicut innumerè de materia verè dicitur, materia neque forma hæc eſt, neq; illa: ita de Deo innumerabiliter dicitur& verè dicitur, Deus hæc forma eſt& illa. Vna materia eſt vmbra rerum vmbratilium in- fima: Vnus Deus, Lux ſumma luminum. Materia ob nimias tenebras ignota eſt: Deus ob nimiam lucem eſt incognitus. Nam ſi lux quæ eſt purior, eſt& lucidior: nimirum Deus cum ſolus ſit purus actus, ſolus lux eſt reueta dicendus. Si lux in forma quadam conſiſtit, potius quã in ſubiecto,& formoſitas conſiſtit in luce: ibi ſolum vera lux, vbi me- ra ſine ſubiecti inquinamento, forma. Ibi ſolum vera formoſitas, vbi ſolum lux vera veraque forma. Quapropter omnis forma& lux quæ vel videtur oculis, vel cogitatur, quia finita eſt, vmbra quædam eſt ad MM ij

— —1
———x
—— ———y———
———————
8 3
4 LCINOIINSTITVTIO AD Dei formam atque lucem. Merito Deus infinitus eſt actus: quoniam vel ſubiecti, vel cauſæ limite non contrahitur. In quibus manifeſtum eſt, hunc ex Platonicorum omnium ſententia pro duobus extremis ſtatuiſſe in ipſa vniuerſitate, Deum, actum ſummum X& puriſſimum: materiam, potentiam infimam& im puriſſimam. Vt in Deo ponere aliquid eius potentiæ quæ ad materiam pertinet, nihil aliud ſit, quam eundem facere participem eius impuritatis, quæ in corporibus natu- ralibus materiæ imperfectionem comitatur. De quo Ariſtotelis ſcxi-
pta in Metaphylſicis conſideremus paulo attentiùs. Hic cap. 1. lib. 9.
Metaph. potentiam diſtinguit in ceam quæ patiendi eſt tantum,& in
alteram quæ faciendi: tertiamque illis adiicit, quæ vtramque habet
coniunctam. Cap. 8. lib. 1i. eorum quæ ſunt, quædam vult eſſe actuſo- lum, alia ſolum potentia, alia partim actu, partim potentia. Quxea- dem eſt diſtinctio lib. de Interpretatione, cap. de pronunciatis modo circunſcriptus. Concludirque illo eodem loco, quod ampliuseſt ex- poſitum in phyſicis, motum eſſe actum rei in potentia exiſteniis, hoc ipſo quod in potẽtia eſt: ex eõque apparere in motu aliquid eſle per. fectionis& aliquid imperfectionis: quia in hoc, actus cum potemii quodammodo eſt cõiunctus. Potentiæ autem adiuncta eſt umperfe ctio, ſicut actui perfectio. Sed cum potentia quædam actiua ſit, Ni verò paſſiua, ad vtramque non eodem modo ſe habet ipſe actus lne perfectio. Paſſiua enim(qualis materiæ& materialis tribuitur) im choatio quædam eſt actus, vel præperatio ad actum, qui perir net ad id in quo eſt talis potentia: Imò, quædam eſt illius potentie perfectio. At is actus cuius inchoatio eſt in ipſa agendi poten tia, non tam perfectio eſt agentis, aut potentiæ actiuæ, quim e- ius, quæ ad patiendum comparata. Quare paſſiua potentia ineo cuius eſt, imperfectionem quandam ſignificat, cuius perfeciio in actu conſiſtit. Actiua verò potentia nullam in agente imperfecdio- nem indicat, ſed potius copſiſtit in eiuſdem perfectione, quæ vir tutis eſt& energiæ minimè otioſæ, Quibus poſitis, idem Ariſto teles capit. 5. libr. 12. poſtquam repetiuit ſuperiorem diſtinctionem trium differentiarum in his quæ ſunt, actus inquit, ſpecies eſt, ſ ſeparabilis eſt: potentia autem, materia. Er capit. 6. libr. ciuſdem ſtatuit ad perpetuitatẽ motus ſubſtãtiam quandã eſſe ponendam quæ
ſpecies ſit ſine materia, vel actus ſine potẽtia. Has, inquit, ſubſtantias
eſſe oportet abſque materia. Sempiternas enim eſſe oportet: ſi quidẽ aliquid æternũ eſt. Actu igitur ſunt. Ex quibus omnibus ita cõcludit cap. 7. Quare ęternum eſt profecto primũ cœlum: eſtq́; aliquid quo
mouet. Cum verò id quod mouetur& mouet, medium ſit:eſt etiam aliquid quod non motum mouet: quod æternum, ſubſtantia& actus
rent. ſtotel quam Arid nai
eſſ Inſa tco jden mate dion tius deus actug tasel⸗ Köon eliam e aluch ex ania eſ larad j Tueinh nis bet a

STIIm 10 5b V—*1π mnchä, ontra 9 um ſeu w m, act uamen Limpo um Iuah neram Aeuidlian mpuri urnemm n comit Ande rw. dus pauld a uis. Maa in eam at dendim que uns 1 At, queſtan im qux Suchmms danm ad umpormi pretatiot 8 deptonm o codeh? Jy quodn. ſſe adum: i poteamaa Oque app Nmotu Kionis⸗quf iocc, aama Potentid us maduntn Scdcum pon. quximt
don codem ſebade
4
11 4 gentia: Im ☛ edam 4 „in ioh!
nas inchou* in hi uis tentixit
acdus line 2 ncigs tia Sewpitett!
DOCTRINAMPLAT.
eſt. Quæ ommia idcirco commemoro, vt ex cõparatione locorum di- uerſorum apertè intelligatur, Ariſtotelem cum ſcribit deum cæleſtes orbes mouentem horumque motus perpetuantem, actum eſſe æter- num, potentiæ expertem, de potentia quæ ad materiã pertinet, quam- que paſſiuam appellauimus haud dubidè eſſe intelligendum. Vt in cam ſententiam duo hæc apud illum coniuncta ſint, ſpeciem eſſe ſiue for- mam ſine materia,& actum ſine potentia. Quis enim ni ſi ad calum- niandum magis quam ad intelligendum vel cxplicandum compara- tus ſuſpicari velit Ariſtotelem deo adimere voluiſſe agendi potentiã, eo ipſo loco quo ſcribit contemplari eſſe agere, deique vitam in per- petua contemplatione conſiſtere? Quibus ita conſtitutis Theſſalum noſtrum methodicum in illum furentem audiamus, Eadẽ eſt, inquit, Ariſtotelis ſophiſtica, ad docendum deum expertem eſſe omnis po- tentiæ, quæ fuit ad docendum Dei æternitatem. Sed hic non ſolum argumentum falſum eſt, ſed etiam theſis ipſa prorſus impia. Etenim qualenam eſt opinionis huius prodigium? Deum actu agere mouerẽ-
246
que, quod agere ac mouere poſſit: nihil præterea poſſe vel agere vel
mouere?: Equidem legi multos& audiui qui in philoſophia cæcuti- rent: ſed qui magis inſaniret vidi antea neminem. Adeo vt hæc in Ari- ſtotelem tam aperta calumnia mihi contemnenda potius videatur quam ſubtiliore ratione aliqua redarguenda. Præſertim cum ex ipſo Ariſt. didicerim non in quaſuis opiniones inquirendum eſſe ſeuerius, ſed in eas tantum quarum authores ratione aliqua nituntur, non pœ- na indigentes vel ſenſu. Et tamen vt intelligatur non tã prodigioſam eſſe illam Ariſtotelis ſententiam, quàm in Theſſalo furioſam mentis inſanæ calumniam, danda eſt opera yt doceatur non ſolum Peripate-
ticos, ſed veteres quoque alios philoſophos& maximè Platonicos, Deus veteri- idem de deo ſenſiſſe, actum ſcilicet eſſe ꝑurum, cius ꝑorentiæ, quæ ad bus aclus eſt materiam pertiner, omnino expertem: neque verò hoc à noſtra reli- purus.
gione eſſe alienum. Antiquiſſimus philoſophus& theologus Mercu- rius Triſmegiſtus, de deo ſic ſcribit cap. 3. Pimandri. Gloria omnium deus:diuinum, diuina natura. Principium vniuerſorum, deus, mens, actus, neceſſitas, finis& renouatio:& cap. 10, dei actus, inquit, volun- tas eſt: eiuſdem eſſentia velle cuncta ſubſiſtere. Quid eſt deus& pater & bonum, niſi ipſum eſſe horum omnium nondũ exiſtentium? Quin- etiam exiſtentia ipla corundem, id deus, id pater, id bonum, cui nihil aliud ex omnibus applicatur. Eodèmque capite, deus, inquit, ſuper o- mnia eſt,& circa omnia. Dei radij, actus exiſtũt: mũdi radij ſunt natu- ræ: radij verò hominis artes& ſciẽtiæ. Per mundũ exercẽturactus: hi- que in haminẽ per mũdi radios deſcendũt: naturę per elemẽta:homi-
nis per artes atq; ſcientias. Et ca. 11. Hæc, inquit, dei vita, hiè eius actus, M M iij

.
————
———
— 1 2 E 2 4 3— 8 -,— —jjjj/y4]—— 3—. 4 —————— ———— 1
247
deo, qualis a-
A1.CINOI INSTITVTIO AD
agitare ſingula vitamque omnidbus inſpirare. Cap. 12. ab eodem actu qui deo proprius eſt, materia ſic ſeparat. Materia, fili mi, inquit Triſ- megiſtus, ſeorſum eſt à deo, vt locus illi proprius aſſignetur. Quid a- liud illam exiſtimas quam rudem indigeſtamque congeriem hanc exiſtere poſſeine ſecus credas, niſi formetur. Quod ſi formatur, aba- liquo certè formatur. Operationes enim formandi, partes dei eſſe di- ximus. Ergo vita donantar animantia ſingula, quo fiunt immortalia, ux immortalitatis munere perfruuntur: à quo murantur quæmuta- bilia ſunt, ſiue materiam ſeu corpus nuncupaueris, dei actus eſſe me. mento. Actümque materiæ, materiæ rationẽ: actũ corporeũ, corporũ rationẽ: actum eſſentiæ eſſentiæ rationem: ſdque omne, neque quic. quam eſt in omni, quòd non ſit ipſe deus. Cap. 13. eundem nominat vitam, lucem, actum omnium poteſtatum, poteſtatémque omnium actuum. Atque hæc quidem de actus nomine, quo modo deo attti- buatur, non occulta funt Mercurij qui multis ſeculis Platoneman- teceſſit, teſtimonia: ſed longe clariora extant Plotini philoſophiin do
Arina Platonicorum nobiliſſimi. Hic enim libello quem inſcripſitde
eo quod in potentia& de eo quod in actu, cap. 3. de mundo imtlig- bili(qui ſi Plaronica cum Peripateticis volumus coniungere, teple non eſt alius à deo, mundi huius opifice, vel certe moderatore)/ucd- quitur. Profecto ſi neq; ibi materia eſt, in qua id ipſum coſiſtit quai eſſe dicitur in potentia: neque quicquam illorum quod iam nonſi eſt futurum: ne que permutatur in aliud, neque manens ipſum euſ generat aliud: neque à ſe ipſo digrediens tradit alteri vt ipſius ſitji ce: certè non erit illic quod eſſe dicitur in potentia, vbi entium feniũ eſt, non temporalium, ſed æternorum: Rationem etiã ſubiicit eodem loco. Quod in potentia eſt, inquit, exigit alterum quo accedertepet- ducatur ad actum, vt aliquid tandem fiat in actu. Quòd autem iplum
à ſeipſo ſemper ita ſe habet, eſt actus. ltaque omnia prima, actus eli⸗ ſtunt. Habent enim quicquid oportet habere. Atque id quidem à! ſeipſis& ſemper. Iam verò& anima ita ſe haber, præcipuè quæ non in materia eſt, ſed in intelligibili mundo. Equidẽ ſi in veteribus Dlato nicis euoluendis& intelligendis Theſſalus tam diligens eſſe volvil ſet quàm in ſuis logicis Capellis pectendis, facilè vidiſſet damnata illa Ariſtotelis ſententia de Deo, quod actus purus ſit omnispo⸗ tentiæ ad materiam pertinentis, expers omnium quoque Platonico-
rum ſententiam damnari. Sed homini religioſiſſimo, fortaſſe nonerlt
d, er hoc ſatis: niſi id ipſum doceatur à noſtra religione minimè eſſe alie⸗- na 4. num. Ergo hoc etiam agamus, quidque nonnulli de noſtris bheolohi
hac de re ſenſerint, breuiter inquiramus. D. Dionyſius Areopagitall. de diuinis nominibus, cũ Elimas Magus illud D. Pauli reprebende:

srif 10 inſpir iwüm.
parat. l̈ ta gh. Dara..= tasin
ss illig 4
uu c Ugrr nindig che cn kotm Wdüium s cnim t in gn ntia lit E quoütuna tuuntut Hma dus nunç eJers, zeith erix tati* Gtüconm t tnione= que omden iple deu! p.ij. ema
poteſtarl eatcſtatm
eactusn Pme, goo d cutij qui t. 2slecululi
... 4 lrotaex a lotinid
mi. Hicen! ello qbai
uod in ad:.3dtnn pateticis M aus caiag as opifc-ſ!=me mis neriacſt, i iid iples quicquat 2 rum
arur in alig raſuemm 1 dit alrne
ligredie ſe Pcitur 12 cniin- norum R em tün I umaaon it, exigt 1 umqauo.
tem 3a a ka. W
1 82 188
1 ld—2 unla 9
AAunk
DOCcTRINAM PLAT.
ret, deũ non poſſe negare ſe ipſum, quaſi eſſet contrariũ dei, vt ſic di- cam, omnipotentiæ, reſpondet non idcirco deum impotentem eſſe, quod negare ſe non poſſit: quoniam hoc ab eius eſſenria eſt alienum, negaréèque ſe poſſe, in illo impotentiæ potius eſt, quam potentiæ, aut virtutis vel energiæ. Videor hoc loco contra Theſſali calumnias idem dicere poſſe, deum non idcirco aliqua in parte impotentem eſ- ſe, quod expers ſit potentiæ ad materiam pertinentis. Imo potius quia actus eſt omnipotens, illum omnino oportere eſſe expertem potentiæ eius quæ ad mareriam pertinet. Quoniam hæc cum im- porentia quadam neceſſario eſt coniuncta. Ad quod confirmandum præter quàm quod videor abundare variis Platonicorum& Peripa- teticorum rationibus, etiam in promptu eſt authoritas. D. Thomæ Theologi non minus nobilis, quàm acuti philoſophi. Hic enim cap. 16. lib. 1. contra Gentiles, multa colligit quibus probat id ip- ſum quod Ariſtoteli placuit, in deo nihil eſſe omnino eius poten- tiæ quę materię eſt propria. Eundem verò actum eſſe puriſſimum, ille quoque eodem libro confitmauit, primum quidẽ cap. z1. cum docuit deum eſſe ſuam eſſentiã: deinde cap. 22. quando adiicit, quod ad illud quodammodo eſt conſequens, in deo eandem eſſe demanan cum eo quod ipſe eſt. Scio hæc Theſſalo futura monſtroſa: ſed ca luben- ter vſurpo, vt ſolidioris doctrinæ philoſophis perſuadeam quod a- lio loco indicaui, hunc in vniuerſa philoſophia nihil ſuum dicere poſſe præter fucum, proprium ſcilicet ſcholæ Theſſalicæ. Nes ve- rà hoc diſcamus, potentiam ad materiam pertinentem, neceſſariò cum quadam imperfectione eſſe coniunctam. Non quia poſſs a- liquid, omnino imperfectionis ſit: ſed quoniam illa in eo cerni- tur quo id ipſum cui talis potentia attribuitur, aptum ſignificatur ad nouam perfectiomem ſuſcipiendam. Non eſſet autem eiuſmo- di, niſi idem aliqua ex parte eſſet imperfectum. Deus verò, vt ctiam hoc cap. ab⸗Alcinoo confirmatur, non ſolum omniſ ex parte per- fectus eſt, ſed ipſa ſumma primãque rerum omnium perfectio. Quo modo igitur, niſi impiè, dicetur particeps eius potentiæ quæ ad materiam pertinet, cum omnem perfectionem ſit in ſe comple- xus? Actus igitur eſt primus purus, primæ impuræque potentiæ ad materiam pertinenti quaſi ex altera parte, vt paulò ante ex Ficino in- dicauimus, à Platonicis atque Peripateticis oppoſitus. Sed quo- niam actus hic otioſus eſſe non poteſt, ſemper aliquid agat eſt ne- ceſſe: quia ipſe eſt ſempiternus. Quid igitur aget? Contemplabitur, ſuaque pronidentia mundum reget. An verò hæc aget, niſi ad eadem inſitam habearfacultatem, ſiue potentiam, Minimè verò. Nec quiſquam opinor tam fatuum aut ſtupidum Ariſtotelem
248

————
———. ——,—-— —————————————————— ——— —
4——————— ————
ALCINOI INSTITVTIOAD in philoſophado credet vt cum ab e0 nominatim ſeriptũ meminerit lib · 10. Ethic.& 12. Metaph. dei vitam in perpetua contemplatione verſari, ſuſpicari velit eundem deo omnem ad contemplandum po- tentiam ſiue facultatem ademiſſe. Ex quo profecta eſt potentiarum
ſiue facultarum ſuperior illa diſtinctio in paſſiuam& actiuam: quarũ prior vno conſenſu omnium recte philoſophantium deo adimitur-
oſterior in eodem multis rationibus confirmatur aD. Thoma cap. 7. lib. z. cõtra Gentiles: hæcque eiuſdem dei ſubſtantia itèmque actio eſſe dicitur cap. 7.& 9. lib. eiuſdem. Quam diſtinctionem in philo- ſophia vidit etiam Theſſalus, ſed in ſubdiſtinctione membri poſte⸗ rioris errorem alium vitare non potuit, in quo homini cScutiemiiin Ariſt. doctrina monſtroſum eſſe videtur, quod aliis ſanũ intelligenſ
que iudicium adhibentibus, ſemper fuir veriſſimum. Potentia eaſin-
A 0 0..* 4 quit, Theſſalus) quæ paſſionis eſt, æternis non cövenir Ni iins u litate aliqua externa, aut loco, vt Luna ſemiplena poteſt efſei plema: vt Sol in Geminis ad Taurum moueri poteſt(leuis exceptio, nec fot. taſſe ſatis accommodata Ariſtoteli, qui cæleſtia corpora omnino im patibilia ſolet dicere:ſed reliqua audiamus) At hic Ariſtoteles inqui- Theſſalus, longè ſæcus philoſophatur, de potentia nempe adi Sc ſic Wru or, nominatim hic ab eodem dicitur. Eequid, itu prodigij monſtrique eſteld enim ſatis admirari nequeo:& accuras
conſideranti, furioſum mentis inſanè deliramentum videri necel
ſit. Arqui non ſatis accuratè iſta conſideraſti, Thelſale, furörque mes ris tuæ ſemper ad calumniandum magis quam ad inte lligendumcd- paratæ, facit vt nimium intelligendo nihil intelligas. Diſce igiun nũc primum quod nos ex Ariſtotele iampridem didiſcimus, actjlam facultatem quæ non niſi ad formam pertinet, adhuc dupliceneſe quoniam& formæ de quibus hoc loco agimus ſicut paulò ante ô. ctum eſt, ſunt duplices. Etenim naturales quia vt à nobis alio locod. ctum cum materia neceſſariè communicant, actus quidem ſunt ad agendum potentes: ſed tamen ſine materia adiuuante non poſſum gere. Quoniam hæc in ſe continet inſtrumenta ad cuiuſque fotmær ctionẽ deſtinata, quæ ad excitationẽ noui operis ab illa moueri opor- tet,& in caducis corporibus idcirco paulatim elägueſcere. Quia dum formæ ſuapte natura impatibili in agendo vel effciendo ſubſeruiun, ipſe in ſe neceſſario patiuntur tandèmque marceſcunt: vt in animallu cotporibus corùmque functionibus Ariſt. obſeruauit cap. 4. lib.1.de Animo Sic idem(quòd paulò ante obſeruatũ eſt) cap. è. lib. 1o. Ethic. agendi faciendique rationem deo adimit, ſolam contemplationemel relinquit quã ab actione effectionẽque ſeparat: quod hæc formarũ ſit
naturalium cum ſua materia communicantium. Quam ſitu, illo te-
pugname
rablt ſtanti Quon ſaleſe Dear R D ſew mu a0t hilh mote kepte blone dor litam 1 tiam 7 tei lui glaro veritam folkea c ketur. b ua alio me ſiat

G 1
eo om rn Sconene E thrm achio un Kri Ae phil unim t nidas* auudN riuſdem ü idkanit dem.(t liſtiodiana dd in ſoA nddionen a pot nohomineh ſe videia& Maüisſain mper fui ümumm ſt xierni u⁵ cöneciN „vNLuna Pa ſlenapach moueri]* Seisen oteli, qut t cothan ua audänt a hic luin ſophaut Motenm m hic b 6 dccitu aim latut erni Heqh 1 amen
8
unt
atis ialat
5 „* io
aohur
4
hcc
S
I
m pilt,
atur tandem 2
Kionibus
„ 3—
3 „
4 A emm
Kecdioned
ia comph
—„4din. E n rco 4
Ahn
1 T G.
DOCTRINAM PLAT. 250
pugnante, Deo attribuis, tam flagitioſè peccas quam ſi cum Epicuro, in quæſtione de mundi origine à Platone requiras in tanti operis fa- brica. Quæ molitio, quæ ferramenta, qui vectes, qui miniſtti tanti o- peris fuerint. Meliusverò noſtri, qui vt in rebus omnibus procrean- dis iudicent nulla omnino inſtrumenta deo fuiſſe neceſſaria, illud v- ſurpare ſolent, Ipſe dixit,& omnia facta ſunt. Adde quod eiuſmodi naturales formæ ad agendum potentes, non ſemper agunt: ſed in ſuis motibus frequentem habent interpoſitam quietem. Deus autem Ariſtoteli actus eſt cuius potentia in ſempiterna actione verſatur nul- la quiete antecedente, aut interpoſita. Quam diſſimilitudinem hic ti- bi indicare potuit cum ita ſcripſit cap. 6. lib. 121. Metaph. At verò, in- quit, ſi motiuum, aut effectiuum eſt, nõ autem operans aliquid, non eſt motus. Poſſibile namque eſt non operari, quod potentiam habeat. Ergo noluit deum motiuum aut effectiuum eſſe, aliquando non ope- rantem: ne motus in vniuerſa natura ab illo excitatus, non eſſet futu- rus fempiternus: ſed actum eſſe ſua eſſentia in perpetua actione ver- ſantem. Quod eodem loco indicat cuim iſta ſubiicit: Nam ſi nõ ope- rabitur, inquit, motus non erit. Nec item ſi operabitur quidem, lub- ſtantia verò eius potentia fir. Non enim erit perpetuus motus. Quoniam quod potentia eſt, contingit non eſſe. Quæ omnia, Theſ- ſale, eo pertinent vt intelligatur quod etiam tandem colligitur cap. 7. Deum eſſentia ſua ſimplicem& æternum, formam ſine potentia & materia, impatibilem& immutabilem in naturæ vniuerſitate ſempiterni motus cauſam eſſe ſemper tamen immobilem. Ex quibus mundi æternitas naturæ lumine ab eodem facilè concluderetur: ne aut ante mundum ortum Deus, qui in perpetua actione ponitur, ni- hil habere videretur quod agerer aut in ipla mundi origine ad nouum motum ſuam facultatem excitaſſe antea ocioſam. In quo ſitu eum reprehendis quòd de mundi æternitate contra ea ſtarũar quæ in reli- gione noſtra ſunt poſita, equidem ſententiam tuam lubens ample- ctor: ſed non poſſum laudare quod furioſum mentis inſanæ de- liramentum id appellaſti, quod omnes qui ſana mente ſunt, na- ruræ legibus valde conſentaneum exiſtimant:& in quo veteres e- tiam noſtri Theologi in quæſtione de mundi origine, vt Ariſto-
..... teli ſatisfacerent maximè laborarunt. Quod eſſet difficilè vel co-
gitatione fingere quid Deus actus purus, qui in ſempiterna actio- ne vitam habet& eſſentiam ageret ante mundum ortum. De quo
poſtea capite decimo cum de mundo erit agendum, pluribus dil- ſeretur. Sed facit hoc credo ingenij tui peruerſitas, Theſſale, vt
quæ aliorum iudicio cum natura valde conſentiunt, tibi maxi- 4 8 8*.—„ mè ſint monſtroſa: ſicut contra in omni genere doctrinarum NN

„ C— —jy————Eſ
3 5 ——— ——— 4 2 3—— 1 1—— 1 4— 4 ——— ÿÿ——.——— 1— 6.————————* 2—*— Ben 18 —————„—— 1..—————————————— 4— 8 2.—„—.——————————————;ÿõ ͦ-õÿ———— —————————— ͦ———————õmÿW—..————— g—.————.—— 5—————ʒʒÿʒÿʒÿ’’ÿ—————— — 3——————————— 4
251 A1.CINOI INSTITVTIO AD tui fœtus qui tibi mirificè placent; aliis quia diri neſcio quid rei litera. riæ portendunt in alienas inſulas videntur eſſe deportandi. Sequitur altera quæſtio de deo, quo modo ſe ipſe cæteraque contempletur& intelligat: in qua non minusardes odio doctrinæ Peripateticæ. Ariſto. telis ſententiam primum expendamus: deinde tua ſomnia cũ illa con. feramus. Statuit Ariſt. cap. 4. lib z. de Animo, in iis quæ materiæ& corporis expertia ſunt, idem eſſe intelligens& id quod intelligitur. Formas autem quæ cum materia communicant, intelligibiles eſſe tä- tum, non etiam intelligentes. Ex quo fequitur deum qui actus eſto- mnino à mareria ſeparatus,& intelligibilẽ eſſe& intelligentem, que. ritur verò quid intelligat& in intelligendi modo à noſtro intellectu cæleſtibùſque intelligẽtiis quo differat. Manifeſtum eſt, inquit Ariſt. cap. ↄ.lib. 1z. Metaph. primam mentem intelligere id quod diuiniſſi- mũ honorabiliſſimùmq; eſt. Neque Verò mutatur, in deterius nam- que mutatio ſieret, at que id ipſum iam motio quædã eſſet. Primum igitur ſi non eſt intellectio, ſed potentia, rationi conſentaneum eſtla- borioſam ei continuationem intelligẽdi eſſe: deinde dilucidum, quod aliud eſſet honorabilius mente: id ſcilicet quod intelligitur. Etimrel ligere profectò ac intellectio& quod peſſimum intelligenti ineii Quare fugiendum hoc ſit. Etenim quædam melius eſt non itete quam videre: alioqui non fuerit quod optimum intellectio. Seipſam ergo intelligit: ſi eſt quod optimum eſt. Quo vno in loco, quiamo ſunt quæ Theſſalus calumniatur, eaque ſi ſanè intelligantur, adillu ſtrandam quæſtionem de deo non parum pertinent, hæc nobis diſti guenda ſunt& ſigillatim tractanda: vt ab omnibus intelligaur qno modo hic in illis Ariſtotelem ſuo more id eſt ſic vt neſcias mabtene ignoratione, an malitia exagitet. Tria verò poriſſimum illeconatat repræhendere primùm quidem quod Ariſtoteles dicere videtutom- nẽ mutationem fieri in deterius: alterum, quod ſi in iatelligendimu⸗ nere potẽtia ſit interpoſita, ab eodem concluditur in deo laboriolam futuram intelligendi continuationem:tertium, quod ſtatuit deumſ ſolum inrelligere, nihil extra ſe: alio qui deo futurum aliquid præſtar tius: parique ratione, ne poſſe quidem eum quæ mala ſunt iotellige⸗ re. In ſingulis quibus ille rationibus contra Ariſto. nitatur audiamus- Ariſtoteles manifeſtum eſſe ait(inquit Theſſalus) quod diuiniſima & præſtãtiſſima mens illa intelligat,& actu inrelligat, neq; mutetur quia in dereriꝰ omnis fit mutatio. At ratio iſta falſa eſt. Nec enim or, vel accretio, vel iis cõſimilis alteratio, latiòq; eſt in deterius. Hicmii breuiſſima erit pro Ariſt. reſpõſio: quę tamẽ veriſſima ab eo intellige tur qui ĩd de quo agitur, attentè conſiderauerit. Theſſalus locũ Atitt
peruertit& ex falſa eiuſdem interpretatione ſuo more calumniand

8 usch indcan
dents— 4— ſeiple dio d ☛fe einn mus. m mmſamun z. deſt ro,mibaun intallt an K iägmle comm r Int mel 1quoſa tdemuis
¹
Keelligit= eKinale ntellige* 0do èmh
dit ernn. n eeltomeh menten t rügereidge Necquev 4nuc, nt Sſum un e do qurut lootentid ⁴Ml 1i contn telligez* deindeu te:id(cili Rodintal & qoodt enum inh Krenim 3:BS meli cit quodt ciumin
ger u
— imom eſt— ne intel
onon part 4 conoa perns ltaoda: em— — 11 i tbcu
4Ui natut, caau
5 2 de 1* 1ll 4.20 L anat one 1 2, 6 korunme aura ſe:al-h e ge poſſe qua a ekaa - 1ationd05 9 b wſe veſſe ait(i 1 nela 12 otelligu, 10b3 „ 4— 40 al- lteruid an
DOCTRINAMDPILAT. 292
occaſionem quærit. Non enim Ariſt. ait omnem mutationem in de- terius fieri. Sed negat deum intelligere, excitando potentiam aliquam in ſuum actum: verum in perpetuo intelligendi actu verſari, in quo ſuam habet eſſentiam. Illud verò ex eo confirmat, quod ſi in deo po- tentia aliqua antecedens in ſuum actum excitaretur, ſecundum eam deus moueretur atque mutaretur. Hoc enim ipſum motus eſt: actus ſcilicet rei in potentia exiſtentis, hoc ipſo quòd eſt in potentia. At deum moueri vel mutari abſurdum eſt: quia in deterius mutari opor- teret. Non quod omnem mutationẽ in deterius fieri arbitretur. Sed quia cũ id omne quod mutatur aut in melius, aut in deterius mutari ſit neceſſe: ratum Ariſto. exiſtimauit deum optimum& præſtantiſſi- mum in melius mutari non poſſe. Itaque ſumpſit quod erat reliquũ, ſi fortè deus mutetur, ad deterius mutationẽ eiuſimodi fieri oportere. Idemque Alcinous hoc cap. ſed paulò pleniùs vſurpauit. Si deus com- mutetur, inquit, vel à ſeipſo, vel ab alio commutabitur. Si ab alio, il- lud certè deo potentius eſſe oportebit. Sin à ſeipſo aut in deterius, aut in welius eiulmodi commutatio fiet. At vtrümque horum in iis eſt, quæ fieri nullo modo poſſunt. In ſecundo, Theſſalus Alexandti in- terpretationem reprehendens, nec tamen meliorem afferens, in Pe- ripatetica doctrina valde rudem ſe declarat& hac in parte, ſicut in ce- teris, magis ad calumniandum quàm ad explicandum comparatum. Pergit verò theologus Ariſtoteles, inquit Theſſalus. Si potentia inter- cutreret, intelligentiæ continuatio eſlet ipſi menti laborioſa. Nam ſi eſſentia mentis eſſet ipſa intellectio, non magis deo laborioſum ſit ipſum intelligere, quàm homini eſſet hominem eſſe. At contra vt ho- mini ambulare laborioſum, quia non eſt illa hominis eſſentia: ſic deo raue eſſet moleſtümque intelligere, niſi intellectio ipſa dei eſſet eſ- fentia. Sic enim Alexander hunc Ariſtotelis locum ariolando inter- pretatur. Id enim eſt augurari potius quàm philoſophari: cum Ariſto- telis verba id minimè ſignificent. Equidem quid hoc loco tibi tam ſit reconditũ, non video: nec magis intelligo quid in Alexandri inter- pretatione ab Ariſtot. mente alienum eſſe arbitreris. Cum hominibus in Peripatetica doctrina exercitatis tritum illud ſit quod à nobis an- tea pluribus eſt explicatum, functiones eas in quibus obeundis agens cum potentia materiæ communicat, intendi atque remitti, cum ip- ſaque remiſſione agentis defatigationem neceſſariò eſſe coniunctã. Ex quo nata eſt hæc acuta verèque philoſophica Ariſtotelis ratio, quam ſi verum fateri, vis potius contempſiſti quàm in ea intelligen- da elaboraſti. Sed hoc proprium tuæ docttinæ: cætera videamus. Poſtremũ reprehenſionis tuæ caput eſt de Deo quo modo ſe ipſe in- telligat& an nihil extra ſe: in quo ſic Ariſtotelem exagitas vt in ſupe-
NN ij

„». 1 4 8 —“ 4 1 4.—
———————— 4—— 4—————— 1——* 2 ————y———————————. 4 ———————*——— 2—:— 2*— 2———— 8 8 1——. — 8 5————————————— 1 ———————————— ꝗM-x————————.— ———————————— 8—
253 ALCINOI INSTITVTIO A D rioribus luſiſſe tantum, nunc in eum verè furere videaris. Non erit profecto cuiquam credibilis tanta amentia, niſi tuis fideliter recitatis, quaſi in rem præſentem lector deducatur. Hæc igitur audiamus. Quo
l0co ais 4 luber omnes non dico Chriſtianos, ſed homines tantum
non Epicureos, ſed patres in primis de liberorum inſtitutione ſoli- citos appellare. Etenim per deum immortalem, de cuius natura mo- do agitur, qualiſnam deus à philoſopho nobis deſcribitur? Epicu- rus(ait Tullius de natura deorum) Athenienſibus ne in eorum of. fenſionem caderer, verbis reliquit deos, re ſuſtulit. Itaque in illis ſele- ctis breuibúſque ſententiis, quas appellat wwpiae dkas hæc prima ſententia eſt. Quod beatum& immortale, id nec habet, nec exhi. bet cuiquam negotium. Atque hæc Epicuri theologia quidnam habet à doctoris noſtei theologia diuerſum? Metuebat Epicurus ne
deus rerum humanarum procuratione& cura obrueretut,&ideoa-
liquid è voluptate imminueret: Ariſtoteles cum deo vitamopti- mam& iucundiſſimam antea attribuiſſet, veritus item elt ne contemplatione& intelligentia, aut vilium aut ipſo leuiorum te- rum fœdaretur. Deus igitur Ariſtotelis ſupra cælum mundumqne poſitus, nihil eorum intelligit quæ cœlo mundõque toto conii nentur: ſed pauonis alicuius inſtar pulchritudinis ſuæ contempx- tione delectatur. Ergo verus ille deus cui capilli cuiũſque noſttum etiam numerati ſunt, cui ſortium euentus ante prouiſus eſt, cui omnia denique toto mundo maxima, minima, mediocria, cur ſunt, Ariſtorelis iſta theologia miſer erit. O monſtrum impietati atque portentum! Deus te ex animis hominum pœnitus eradice: Amarulenta profecto ſunt iſta nimium Theſſale, ſed vrit te for- taſſe in religionem Chriſtianam ſingularis tua pietas. Itaqye pto hac tibi iſta condonemus: quæ in alio non ferres ſi quis inter geret iſto modo. Atque ſicut cœpimus in tuis recitandis petgr mus. O Theologi Chriſtiani, ais, conſiderate iam quanta Chir ſtianis moribus peſtis Theologiæ in ſcholas inducta ſit. Philobo- phus iſte pro Deo penè neſcio quot ſecula cultus eſt,& omni- no ſic acceptus vt Theologiæ etiam Chriſtianæ fundamentum& firmamentum cenſeretur. Id enim criminis contra nos ſecundo & viceſimo ab hinc anno intentati caput fuit, eneruata Ariſto⸗ telis authoritate, Chriſtianæ quoque religionis authoritatem enet- uari. Enimuerò Deus Ariſtotelis non modo hominum generi nihil conſulit, ſed ne cogitat quidem, vel intelligit preter ſe aliud quicquã- Et certè Ariſtotelis impietatem de animorum mortalitate conſequès impietas hæc altera fuit, vt Deus nulla generis humani cura tangete- tur. Equidem Theſſale etiam ſi in Dei ſinu, vt dicitur, per multos an-
—
—

TIr um verd tite mentig dg büin ducnur. e zana 1 Cbiſdi 1 deidan Aurr den um de li g 1uminbn Ammort e Ascuun lolopho belctin, um Aihe— orenn ut deos,rs lüt lunral Jun appe vin iu N immoria„dechdan e bec kg t tdeol, gin diner tetuedah rione& vdraeren tet: Atiſtot um tan 2a artridai vernw i tia aut vili rn Pon Ariſtotelis&& cxunn ait qux ccſt ddönt b nſtn pald 1 linds der Ille deus cui l curn Scrium cuen ate pa maxima„t ina, We gia milet eti nonlte ex animis ha n m her
“ 13
5 dr in ſch ncoh eſcio quot 6* ir etiam( b Id enim cii un intental 8 1 Aus r quoque lo„ nnur telis non m 0 egu m, velintel u
m de ꝛnichc 3 4 la Deus aullage nuuyi
DOCTRINAM PLA T. 254 nos luſiſſes, quoque modo hic ſe cæteràque omnia intelligat, penituùs perſpecrum haberes: deberes tamen Ariſtoteli ſolam naturam ſequẽ- ti& huius tenuiſſimo lumine circa quæſtionem omnium obſcuriſli- mam forraſſe caliganti, ignoſcere, Deique beneficium inte recogno- ſcere, illius fortem mileter:, errorem hac in parte ſi quis eſſe videba- tur, modeſtè aliis indicare, non vniuerſam doctrinam tanta animi im- potentia inſectari. Quidenim cumilla ſuperiora euomis, aliud teſt a- ris, quàin te doctrinæ Periꝑareticæ inratum hoſtem efle- finc qua ta- men(quod omnes docti apertè intelligunt) neque iſta contra Ariſto- telem declamitare potuiſti, neque tuas nugas contra omnem anti- quitatem, tanti venditare. Sed ſitu non modo Chriſtianus, verum in- ter Chriſtianos homo neſcio cuius, at tua certè opinione melioris notæ quam cæteri, quid Deus intelligat& quo modo, ſi verum fate- ri vis prorſus nõ intelligis, quo ore audes tam ſuperbè in hac quæſtio- ne cæcutiens caligantem inter philoſophos Ariſtotelem inſectarf. Quanquam in ea tibi quantum voles arrogabis: per me enim licet. nec vnquam iſtum doctrinæ faſtum tibi tuiſve inuidebo. Ego vero
cum non ſolum ex veteribus philoſophis, ſed ex noſtris theologis di- dicerim Dei non tantum vitam, ſed eſſentiam in intelligendi munere conſiſtere(quoniam vt illi dicere ſolent, quicquid in eo eſt, Deus ipſe eſt) palam fatebor hoc neſcire me quod neſcio. Idqꝗ́ue faciam eo lu- bentius quod facilè animaduerto curioſius inquirere quid propriè Deus intelligat,& quo modo, non eſſe aliud quam ſcire velle in quo propriè conſiſtat eius eſſentia, quiſque ſit eſſentiæ modus. Et tamen ne plus hac in parte ſapere quam nos videare, ego te teſtibus nũc ob- ruam locupletiſſimis, ad efficiendũ hãc ipſam Ariſtotelis opinionem de Dei intellectione cum veteribus philoſophis, addo etiam cum no- ſtra religione, aut omnino, aut magna ex parte, conſentire. An num e- rit id potentiſſimum ad illum liberandm tuis calumniis: Hoc ipſum igitur iam agamus. Plotinus in Platonica doctrina explicanda illu- ſtrandaque tam nobilis, quàm tu in Peripatetica contaminãda atque fœdanda, vno libro contendit id quod eſt ſupra Ens(ſic autem ille Deum nominat)non intelligere. Quas tragœdias excitares Theſſale, ſi hoc in Ariſtotelis ſchola audires? At illum hoc ipſum eodem libro confirmare conantem audiamus. Capite primo oſtendit quando ali- quid dicitur intelligens neceſſario ſignificari aliud ab eo eſſe diſtin- ctum, nempe id ipſum quod intelligitur: ſed hoc ab intelligente mo- do magis, modo minus eſſe diſtinctum. Duplex eſt intelligentia, in- quit: Aut enim aliquid inrelligit aliud aut ſe ipſum. Quod autem in- telligir aliud, vult ipſum quoque diuerſitatẽ fugere, ſed minus id va- let. Habet quidem apud ſe quod videt, ſed à ſe diuerſum. Verum quod NN iij

3 3 A 2 1 1 4 1— 4 8 8— 4 3 E 2 1— 1— 1 1— — 2——.—. 3 6 ———————————.———— 2” 3 4——————ꝛ——————— „—————;——— ————————————————— ——————————————õ △
*» — K 8. ——— ——————
—
——— 38
15 ALCINOI INTSITVTIO AD
ſe ipſum intelligit, nõ eſt ab eo quod intelligitur eſſentia ſeparatum: ſed coexiſtẽs ſecum, ſe ipſum& intuetur. Vtrùmque itaque ſimul ens vnum efficitur. Imo verò magis intelligit, quoniam quod intelligit habet. Primôque intelligit: quia ipſum intelligens oporter vnũ duo- que exiſtere. Quibus poſitis, de Deo quouis inrelligente ſuperiore, ita concludit capite 2. Si igitur aliud quidẽ eſt primo intelligens, inquit, aliud autem eſt intelligens aliter: certè quod eſt primo intelligente ſuperius, non intelligit. Intellectum namque oporterer eſſe, vt intel- ligeret. Si autẽ intellectus foret, intelligibile oporteret habere. Aclü primo intelligeret, habere intelligibile in ſe primo. Non tamẽ neceſ. ſarium eſt quicquid intelligibile eſt, habere in ſe intellectum& in- telligere. Eſſet enim non intelligibile tantum, ſed& intelligẽs. Cüm. ue duo iam ſit, non eſſet vtique primum. Iam verò intellectus qui intelligibile poſſidet, nunquam conſiſtere poſſet, ſi non ellet eſſentia eius quod eſt intelligibile purum. Quod ad intellectum quidemin- telligibile erit: ſecundum autem ſeipſum, neque intelligẽs, nequein. telligibile propriè erit. Nempe quod intelligibile dicitur, alteri intel. ligibile indicatur. Atque intellectus ſuam illam vim per quam inttl- ligentia nititur, habet vacuam, niſi acceperit comprehenderitque p- ſum intelligibile, quod intelligit. Non enim abſque intelligibiibe- bet intelligentiam. Tunc itaque perfectus eſt quando iam habesO. portet autem antequam intelligat, penes ſe habere eſſentiam. lllude go ex quo ſecundum eſſentiam perfectus exiſtit, id ipſum eſt ante in telligentiam. Quamobrem nihil huic opus eſt intelligentia, cum ann hanc fufficienter exiſtat. Itaque non intelligit. Eſt igitur ſupremum aliquid quod non intelligit. Eſt inſuper quod intelligit primo Eſcde- nique quod ſecundam quandam intelligentiam habet. Prateteaſi ptimum illud omnium principium intelligar, aliquid illi iamadetit Non erit itaque primum, ſed ſecundum: neque vnum, ſed iam multa & profecto totidem quot& intelliget. Quinimò ſi ſolum intellige ſemetipſum, multa rurſus euadet. Subtilius eſt quod apud eundem ſequitur ca. ſ. Quod in ſe eſt multiplex, inquit, merito ſeipſum qus- ret optabitque conſpirare ſecum: ſéque mutuo vndique perſentite. Quod autem eſt penitus vnum, quònam ſe cõferet ad ſe ipſum, ſeque excipiet? Vbi nam ſenſu ſui ipſius intimo indigebit? Eſt enim idem ipſum omni conſpiratione ſenſus omnique intelligentia melius. ÖS quidem intelligentia non eſt primum. Neque enim primum obtinet gradum: ſiue quantum ad ſimpliciter eſſe ſpectat, ſiue quantum adet ſe pertinet venerandum. Imo verò ſecundum occupat locum, nati- que eſt poſtquam ipſum bonum extitit: ortaque in eſſentia, ſtatim ei
prouocauit ad bonum. Hæc autem prouocata, iam proceſſit ad illud
Torl diuin Juam mente
gnolc cltom telatic N pric

151n aod inn ⁵ Weland. muetar de jatelli 2 ala ellg— onnaan b idla man zed MManan. e0 qa etlligen àquide: Z woinelhn er: Cerie 1eit gimn dum nad f.2 pnam 1, melhgt ponerad
Ugddilei N lamo Nana dile cſt, Ri eiaſe ionlc 1 gidile 11 A☛n ſdKiur que primè— m wadm um coalitt Ner,ünas cum. Do En mellcäm
.N Aramn em ſciplud Eteindli
de quod int Ibiledun cllcckus ſut! amim n, nili acca omplähs git. NoR ba idlai aque perfeq aunne
— d 2
clligu, pent*&n eree 1. 4 du am perteck 111
aihi huic 2 P tintellg
““ 4„*
aMe
Lmen 1 Su§ 4 cktqoue
cua let. e jole 2 tman elt wülff 1 a bo ſu tecum 1e9 4 Lu — nn„ jttereiun, num, quon„1 9 n. 4 1 rit 1 ügdi 3 nlus omt au ttem— eedn. ſtPrtma 2 e e acmh pl 8 1er Dorahi * 4„† 1„
DOCTRINAM PLAT. 336 atque nouit. Idque ipſum eſt intelligere, moueri ſcilicet ad bonum ipſius deſiderio boni. Nempe deſiderium intelligentiam procreauit, camque ſedulò comitatur. Viſio namque in appetitu quodam viſus ipſius conſiſtit, ad videndum alliciente. Quamobrem ipſum bonum intelligere neque ſe, neque quicquam oportet. Neque præter ſe aliud quicquam habet ſibi ipfi bonum. Atque hæc ille de Deo ſummo. De modo autem intelligendi in diis minoribus qui in cœlo ſunt, vt ait, incorporeo, ea idem ſcribit cap. 4. lib. de Intelligibiii pulchritudine, quæ cum Ariſtotelis doctrina hoc loco de Dei intellectione magis cõſentiunt. Huc tendunt, inquit, quę à Platone traduntur in Phedro. Facilem ſcilicet illic ſuperos vitam agere: veritatémque ipſam eorum genitricem eſſe, atque nutricem& eſſentiam& nutrimentum. Item illos omnia cernere, non illa quidem quæ generationi ſubiecta ſint, ſed quæ ſint i eſſentia. Videre quoque ſeipſos in aliis. Omnia enim Illic vndique perſpicua ſunt. Nihil ibi tenebroſum, nihil obfiſtens. Sed omnis illic omnibus eſt cõſpicuus intrinſecus atque per omnia. Et cap.ſ.libr. de Intellectu, Ideis& ente. Intellectum accipere decer, iaquit, exiſtentem in actu perpetuo: qui& ita ſemper intellectus exi- ſtat. Si verò intellectus eiuſmodi aduentitiam non habet intelligen- tiam, quicquid intelligit à ſe prorſus intelligit,& ſi quid habet, poſſi- detà ſe ipſo. Quod ſià ſe& ex ſe intelligit, ipſe profecto exiſtit hæc ipſa quæ intelligit. Si enim eſſentia quidem eius eſt altera, quæ verò intelligit rurſus& altera ipſa, certè huius eſſentia erit muneris intel- lectualis expers: neque amplius in actu, ſed in potẽtia intellectus. Iam vero ſi apud cundem Plotinum de prima mẽte agendum eſt, quonĩã hæc idea idearum eſt rerum omniũ, in ſe ipſa& per ſe omnia cognoſ- cet, nihil omnino extra ſe. Vt ex iis colligi poteſt que ab illo pluribus explicantur libro de ſubſtantiis cognoſcentibus,& de eo quod ſupe- rius eſt. An igitur illa res ſingulas non cognoſcet? Eò certè modo quo & harum apud Platonicos ſunt Ideæ. Quo modo vero ſint,& qua ratione diſtinctæ quæſtio eſt his controuerſa,& ab eodem Plotino alio libro vno tractata. De qua dictum eſt cap. ſuperiore. Non dubi- to quin apudte plus authoritatis D. Dioniſius Areopagita ſit habi- turus. Eum igitur cum Ariſt. conſentientem audiamus. Hic libro de diuinis nominibus, de re propoſita ſic ſtatuir. Diuina cerritudo per quam ſibi certa habet omnia, etſi ſæpe intelligẽtia nominatur, eſt ta- men toto genere vel perfectiſſima intelligentia longè ſuperior. Co- gnoſcit verò cuncta per vnicum intuitum vnicæ ſuæ fotmæ, quæ effi- cit omnia pariter& demonſtrat. Quam cum primum intus inſpexit, relatione quadam diſtribuit in ideas rerum inde procreãdarum. Adeo vt prima Dei cognitio non ſolum res creatas, ſed adhuc creandas, imò

357 ALCINOI INSTITVTIO AD & ipſas creandarum ideas, mirabiliter antecedat. Angelica vero co- gnitio ideas quidem ſequitur, ſed res antecedit. Huamana, communi- ter vtraſque ſequitur. Ideæ qunidem comparantur ad Deum ſicut ad lucem radij, vel ſplendoris: cætera vero ſicut vibræ. Deus igitur per vnicam lucem ſuam cognoſcit concipitque ideas per has reliqua velut vmbras: perinde atque ſi Sol per lacem luam radios circumie- ctos contueretur, per radios vmbras ex oppoſito reſultantes. Et ca- pite proximè ſubſequente, Diuinus imellectus, inquit, omnia conti. net, cunctis eminente cognitione per ipſam omnium caulam in ſe ipſo intelligentiam omnium anticipans. Priuſquam angeli lierẽnco⸗ gnoſcens angelos atque producens: cæteraque omnia ex intimis ſiĩ ab ipſoque vt ita loquar, exordio noſcens, ad eſſentiam que perducts Idq́ue arbitror ſacrum eloquium ſignificare dicẽs, quia omnia nouit antequam fierent. Intellectus enim diuinus non res iplas nouit ex ĩpſis, ſed ex ſe ipſo& in ſe, per cauſam, omnium notitiam& eognitio- nem eſſentiamquc anticipat,& excellenti ratione compræhenduwnon diſtractus in ſingula, ſed per vnam cauſæ compræhenſionem omnin ſciens arque continens. Et iterum capits altero. Diuina ſapiemtigin- quit, ſe ipſam cognoſcens, cuncta cognoſcit. Materialia quidewin- materialiter, impartibiliter partibilia. Vnica multa, intuitu videhcet vno cuncta cognoſcens atque producens. Nempe ſi per vnam cau- ſam Deus eſſentiam omnibus imperrit, per eandem quoque caulim vnicã, ſcit inſuper omnia: quippe cum ex ipſo ſint,& in ipſo antè ſud. ſiſtant. Nequc igitur ex rebus rerum notionem accipier, ſed ipſe ſn-
gulis id præſtahit vt& ſe& alia noſcant. Deus igitur non aliam qui-
dem ſui, aliam vero aliorum ſcientiam habet. Ipſa namque omnium
cauſa ſe cernens, quõnam pacto cogitari poteſt quæ ab ipſa ſuntqpo-
rũmve cauſa eſt, gnorare? Hac igitur ratione Deus cuncta cognoſcit
non quidem vlla rerum, ſed ipſa ſui ipſius ſcientia noſcens. Nonſen tis, Theſſale, hic à Chriſtiano theologo cõque nõ vulgati, ea ipſalzu- dari in quibus Ariſtotelem impietatis arguis? An igitur hunc quoque quia cum Ariſtotele, quem odiſti cane peius& angue, exiſtimat Deiũ ſe ipſum tantum intelligere, nihil extra ſe, ſchola Chriſtiana ſicut& Ariſtotelem explodendum iudicabis? Vide quid agas atque caue ob⸗ ſecro te, ne ardori ingenij tui nimium indulgeas. Vis in D. Thoma, quia huius nomen in theologorum ſchola auditur frequentius, ac- quieſcamus. Ego capita doctrinæ eius cum Ariſt. hac in parte con- ſentientia, ribi indicabo vt hæc aliquando ſi voles, liberiore animo perlegas, ex eiiſldémque aliquando diſcas quam inconſideratè, ne
quid dicam grauius, impietatis nomen hoc loco in Ariſtotelem tibi exciderit. Ille capite 45. lib.1. contra gentiles confirmat primum, Dei b intelligere
int pat ſent tell dit, Deu bat lgi cer ide. qua 14,9 extr⸗ goia non en. on ſell mnc Kn, cepi tuen ds. eal nit he; fom nim ubu tent nibu jden lgi, Ceb; dopti eätra,y negle i klrlat ea Coatiner düdove (ad a9.

884 er 24— Hunma.
. 1 4 E dot A Nan
fonei ut 18ess mnd lber l un man näna utLSEto tclütm nus meh f— inqu m de per☚ Weiun a ucidans. t Ju cus: cxi e omnnar lo noſcend ke= ſenuame mm bgnih dequm enim dit& monte n cauſam, o& i noutnn! excellcnt SOecocmn rnam Gao 452 ptedeum rum capu*. Dumt 8 acta cognd* Muctuuin WL lu c ptoducen mpekbe „impertit, ☛ ndeme o cum. unr Kl- ad u Mcefe 30 K Sigtut
aa nolcat b AAD
I1 .„·„.“—
rer —„—„
8**
☛
8 2.r Nxucl oſn Irtudd
4—1 ipla buſ
AAW theoloee ſ
r gen
otu n 4
dik ne
1** A hed 1 n? 1 Dles,l 1 „ liquadj 5. I hrc 4 um, ando 1
cap. 29. lib. 22. de Dei Ciuitate) quia dicimus Deum in
DOCTRINAM PILAT. 258
intelligere Dei eſſe eſſentiam: ad idque docendum nominatim vſur- pat quod paulo antè poſuimus, quicquid in Deo eſt, diuinam eſſe eſ- ſentiam. Ex quibus poſtea colligit cap. 46. Deum per aliud nihil in- telligere, quam per ſuam eſſentiam. Pergit verò cap. 48. at que contẽ- dit, quod ad retinendam A riſtotelis doctrinam potentiſſimum eſt, Deum primo& per ſe ſolum ſe ipſum cognoſcere. Hõcque ex eo pro- bat quod ſpecies intelligibilis, per quam& in qua Deus omnia intel- ligit, ipſa nihil aliud ſit quam Dei eſſentia. Sentis hoc ipſum eſſe, aut certè ei proximum, quod in Ariſt. nunc exagitas? Age verò hũ c etiam idem alio loco confirmantem& eam dubitationem quæ te in hac quæſtione perturbauit, explicantem audiamus. Hic articulo ſ. quæſt. 14. Summe 1. ex D. Auguſtino commemorat; lib. 83. queſtionum, Deũ extra ſe nihil intueri. Deinde ſtatuit Deum ſeipſum videre in ſeipſo, quia ſe ipſum videt per eſſentiam ſuam. Alia autem à ſe, inquit, vided non in ipſis, ſed in ſe ipſo: in quantum ſcilicet eſſentia ſua cõtinet ex- emplar aliorum omniũ. Ex quibus illud quoque intelligere potuiſti quod aliquando ab Epiſcopo Pariſienſi damnatum legimus, Deum ſcilicet non cognoſcere aliud à ſe. Nec verò dubitas, opinor, quin ad hanc D. Thomæ ſententiam vniuerſa noſtrorum theologorum ſcho- la vno conſenſu ſit acceſſura: ſed quia huius authoritas tibi iampridẽ cœpit vileſcere, barbaros etiam de eadem quæſtione cum Ariſt. ſta- tuentes audiamus. Auerroes inter Arabes philoſophus magni nomi- nis, non ſolum hac in parte Ariſtotelem ſequitur, ſed ſi animaduertis eam quoque dubitationem quæ te perturbauit, aptè diſſoluit. Hic e- nim diſputatione ſexta contra Algazelem, qui ante te in hac quæſtio- ne laborauit, ſcribit intellectum ſeparatum non intelligere niſi ſeip- ſum,& intelligere Ieiꝑlum cum intelligit omnia entia, Intellectio e- nim eius, inquit, nihil aliud eſt niſi ordo& proportio quæ eſt in om nibus entibus. Et iſte ordo& proportio eſt ille quem recipiunt po* tentiæ actiuæ, habentes ordinem& proportionem repertam in om nibus entibus:& eſt id quod philoſophi appellant, naturam. Quod idem quoque repetit quæſtione 11. At, inquis, ſi ſe ſolum Deus intel ligit, extra cælum mundũmque poſitus, mihil eorum intelliget quæ cælo mundõque cõtinentur. Ridicula profecto obiectio& Chriſtia- no philoſopho valdè indigna. Quid enim, Theſſale, ita ne tibi Deus extra, vel porius ſupra cælum mundũm que poſitus, vt neque in cælo neque in mũdo ſit? Caue ne hæc opinio grauiorem impietatem par- turiat ea quam hoc loco in Atiſtotele notare voluiſti. Deus loco non continetur, ſed vbique totus eſt. Quare nec extra cælum, nec in cælo mũdôve repoſitus verè dici poteſt. Non enim(inquit D. Auguſtinus cælo eſle& in 00

235„1C1NOI INSTITVvTIO Ab terra(ipſe quippe ait per prophetam, Cœlum& terram ego impleo) aliam partem dicturi ſumus eum in cælo haberc,& in terra aliam: ſedh totus vbicunque eſt non alternis temporibus, ſed vtrumque ſimul; quod nulla natura corporalis poteſt. Ergo quia vbicunque Deus eſt, ibi ſe ipſe qnoque intelligit,& lupra cælum& in cælo mundoque ſe intelliget: quoniam per omnia hæc fuſus eſt, nullo horum circumſcri- ptus. Vrges vero etiaim amplius, Deus A riſtorelicus, ais, pauonis ali. cuius inſtar, pulchritudinis ſuæ ſola contemplatione delectabitur, Bona verba Theſlale,& extra iocum. Nec enim in re tam graui ei lo- cus eſt. Ergo verus ille Deus, inquis, cui capilli cuiſque noſtrum etiã ſortium euentus antè prouilus eſt, cui ownia demi- ue toto mundo maxima, minima, mediocria curæ(unt, Ariſtotelis
ciem, ſed per ſui ipſius præſentiam. Quoniaw ipſe cauſa elkampium idcircque ſe iꝑſum cognoſcendo, omaia cogne ſeic. Si quidè vnum- quòdque per cauſam cognoſcitur. Vt idem D. Thomas confitmna. 49.& 50. lib. 1. contra Gentiles:& de numeratis capillis tuiswam Machei in eandem fententiam interpretatur D. Ioan. Chryloſtoms de Dei prouidentia ſic diſputans. Nônne duo baſſeres, inquitzaſt 86 duntur,& vnus ex ipſis non cadit in laqueum ſine patre veſtto quin cælis eſt? Veſtri autem capilli capitis omnes numerati funt. Quid il. lius paſſeribus? Sed tamen nunquam ignotrante Deo capiuntur. No enim cooperante Deo incidere in laqueum paſſeres ait, quod duinæ maieſtati indignum eſſet: ſed non eſſe clam Deo etiam viliſſiwarum auium cauſam oſtendit. Quod ſi nihil peniruùs Deus ignorat:³ vos paterna charitate proſequnur& ita amat, vt pilos capitis quoche veſtri non negligar, quid timendum vobis eſt: Hoc autem dicebauin- quit, Chryſoſtomus, non quod Deus capillos nomeret: ſed quia per- fectam cognitionem rerum omniam,& ſummaim de rebus omnibis Dei prouidentiam voluit oſtendere. Ex quibus colligi poteſt cognt- tionem capillorum, ſicut& paſſerculorum, in Deo tanquam in cabli,
noſtrorum theologorum ſententia eſſe ſpectandam. Quam ſi adbr traris ab Ariſt. eſſe lublatam, cum dixit Deum extra ſe nihil intellige-
re, ſed in ſe ea tantum quorum cauſa eſt, aſſumptum prius opottut
Deum in ſe capillorum tuorum cauſam non eſſe. Quod in noſtrate. ligione nemo tibi conceſſurus. Neſcio verò an in tua, quæ alia longeè plura grauioràque monſtra peperit, tam fatuæ, vel potius impiæ opt- nionis patronum aliquem ſis inaenturus. Contra quam placet etiam
Pol
porr form in4. tele dye
m
M
den De ouil le, Caul
Pl 01 man gun
1n 1 Cula n daich, Nrbi 1 dle Dla nodon potluge donual.

6. 1 54—„edmm dn
1— 1 une Lin cadan rcbul las llodemma Deus 4 Fd daa c lola phaione Kom. N pfpn urm 1— cwüügen M a na, mei&. ncoreſn Ae Ke llledebza 21 ſedunß N aintellech em? P dom
3 8
4
aiſuse ce dla
111 E 6 d 4—*— Mek.) vrid r. Thomsa 3:K d A riiscn 30. loas
4
Oh numetätt ue Deoc 1 1) ſets 8533 11 Deoci etnn 1*=1 deſ NI pl o50
. 3
“
Lurs Kna
5 A hHocus 2 nas
—
De mmn⸗
. dacch T. icul“
DOCTKRINAM DPLA T. 260 hoc loco commemorare luhi Scali igeri glim in quæſtione de metho-"
—
do magiſtri tui, acutiſſimam ſententiam in diſputatione contra Car. 2
danum lurr lutrlägenriänL lrtrercrnn earum rerum
quarum ipſa author eſt, animi eſt aut impij aut ablurdi. Neque tamẽ ex co contingit vt ipla ex horum intellectione vilis fiat. Non enim? hæc habet tanquam obiecta, à quibus velimmutetur, vel perficiat ur. Sed le ipſa intelligendo, quæ omnia ſit, omnia intelligit. Etenim ſi nõ intelligerer hæc inferiora, non eſſet eorum cauſa: neque ea conſerua- ret. At Sol& homo gignit hominem apud philoſophum. Non gignit ſpeciem, ſed hunc. Quo modo gignit, ſi non nouit? An quiſpiam lo- cus eſt: vſpiam lociangulus, à quo Deus excludatur& præſcribarur? Cuius, à quo erit ea prærogatiua, vt aliqua vel forma vel corpore Deus terminerur? Quid? Cui'licet ſic deſignare Deus non eſt hic. Igi- tur ſi vbique eſt, vbique adeſt. Adeſt:& non cognoſcit? Amentes ſunt qui hæc dicunt, ille amens. Etiam manum hanc dirigit ad ſcrip- turam hanc, quæ ſtos arguat temeritatis: etiam intellectum„qui hæc & cõcipiat& dictitet. Neque enim vltimæ forma proximæque cor- poribus agunt, niſi fotæ adiutæque formis ſuperioribus: illæ verò porro aliis, ad primam vſque. Omnes autem formas ad vnam referri formam neceſſe eſt, quem admodum eſt in 12. diuinæ philoſophiæ& in 4. Pataphraſes 98 apud Auerroen. Quarum omnium formarum in- tellectiones arque actiones ad illius primam int ellectionem reduci oportet. N On lentis Theſfale ‚quam multos, quanquam acutos non modo Theol 0gos, I ſed melioris notæ philoiophos defenſores habeat illa de Deo ſententia, quam in Ariſt. condemnaſti: Qamque pia ea- dem ſemper ſit habita, in quatu, veteris philoſophia& veræ chriſtia- næ ſumma ignoratione, tui atheiſmi fundamenta ſita exiſtimaſti? Ex quibus omnibus hoc Wedas eſt conſequens, Deum nihilo magis per ſe,& in le mala cognoſcere, quam eundem malorum ber ſe& in ſe cauſam eſſe. Qui locus alter eſt à te quoque in Ariſt. exagitatus: ſed rofecto non tatis intellectus. Nam codem modo apud Platonem malorum nullæ ſunt ideæ. Quia neque Deus malorũ cauſa eſt: neque quicqua mintelligit niſi per ideam: quemadmodum antea dictum eſt in diſpuratione deideis. Quod fl in vtrôque repræhendere voluiſti, quia in hac quæſtione de malis vnde ſint, te nuper neicio quibus ad- dixiſti, qu Daum malorum authorem facere audent: at hoc memi- neris inter Chriſtianos alios eſſe pleroſque qui hoc auerſantur, qui- que Platonem& Ariſt. quia in co tibi tuiſque contradicunt, non modo non concedunt Chriſtiana ſchola eſſe explodendos: ſed illos potius eo cupidiùs amplexantur diſcendòſque inuentuti ſedulo pro- ponunt. Voramlabote, doctrina triuſque in hac academia, ſicut 00 n
RO 110

—
—
. ——. —————
—
— ͤö—— 5.————— 2——— 8—
261 LCINOI INSTITVTIO AD
ſperamus, in dies magis ac magis floreſcet: nugarum tuarum fucus,
Dei beneficio, iam magna ex parte detectus, cum ſuo authore breui . 8 7
explodetur: vel potius omnino exploſus eſt, pro eõque omnes boni
iam ſolido gaudent gaudio. Hoc verò vt perperuum ſit, præſtet Deus
optimus maximus, cuius maieſtatem non dubito quin talibus ſeri- ptis grauiter offenderis- Pro quibus tandem debitas pœnas ei dediſti, ui lento quidem gradu ad vindictam dicitur procedere, ſed tardita-
tem ſupplicij grauitate compenſare.
„ Hæc Alcinoi ratio videtur eſſe eiuſmodi. Si ſunt intelligibilia, quemad- modum& ſenſilia, vt ordo eſt in ſenſil ibus, ſic in intelligibilibus quidam eſſe de- bebit. At in ſenſilium ordine, ſicut antea dictum eſt capite 4. prima quædam ſunt, vt qualitates quarum præſentia ſubiectæ ſubſtantiæ ſentiuntur, alia ſecun- da, vt ſubſtantiæ illis qualitatibus affectæ. Erit igitur in intelligibilibusotdoali- quis& in hoc quiddam omnino primum, cuius vi cætera intelligentut. Quale vero hoc futurum eſt? Equidem apud Platonicos omnes ideæ compatatæ cum formis ad materiam pertinentibus, quæ carum ſunt imagines, rationem habent intelligibilium primorum: formæ verò quæ in materia lunt, ſecundorũ. At quo- niam quando ipſæ ideæ, vt ratione quadam à ſe inuicem diſtinctæ, inter ſe cou⸗ feruntur, ea quæ mundi eſt, ad eas quę ſunt rerum cæterarum, ſe haber ſicutmun- qus hic ad omnia ſenfilia: idcirco ſicut hic ſenfilia omnia continet, ſic lacm idea, reliquas ideas in ſe quodam modo dicitur eſſe complexa. Ideöqueaiſo- lutè primum intelligibile antea nominabatur cap. 4. Priore modo dicum d capite ſuperiore, omnino ideam ad nos eſſe primum intelligibile, ad Deumt juſdem nortionem. Nunc verò adiici poteſt ex his quæ proximè diſputata deme- do intelligendi in Deo, notionem in Deo ceandem eſſe cum Dei eſſentia. Cuo- niam quicquid in Deo eſt, Deus eſt. Ex quibus omnibus efficitur Deumiu rni- uerſa natura rationem habere non modo primi intelligentis, ſed etiam intelli⸗ gibilis omnino primi. Vt ſit mundi huius opifex, re idem cum cius exemplari. Quia Deus ſe ipſe, nihil extra ſe, in ſenſili mundo procreando, eſt imitanns Qor obſcura eſt huius loci ſententia. Hæc verò vt apertius intelligatur, vide Do- tinum cap. z· libri eius quo docet, ens vnum idémque totum eſſe vbique. Qoor- ſum verò in iis quæ fubiiciuntur ad explicandam difficultatem cognolcen- di Deum, poſtquam dictum eſt homines perturbationibus ſenfuum impeditos in intelligendi munere cum ea facultate quæ imaginandi eſt communicarfe, luꝰ- licitur deos vt à ſenfilibus ſecretos, purè ſincerè& impermixtè intel ligere? Cum hic nõ quæratur quo modo Deus intelligat, ſed quo modo intelligatur An qui ſicut hic intelligit, ita quoque intelligitur Nam Ariſtoteles docuit lib. z. de aui- mo, formas eas quæ materię addictæ funt& ab hac re omnino inſeparabiles i telligi quidem poſſe, intelligere verò nullo modo. Alias verò quæ vel ſeparadt- les ſunt vel ſeparatę, intelligi poſſe atque intelligere: nec ſolum intelligere alss 3 ſe, ſed etiam ſe ipſas. Quare vt humanus intellectus, quia forma eſt m intellr pendi principio nonnihil cum corpore communicans(hoc ipſo ſcilicet, qudd in oc phantaſia adiuuatur, quæ eidem Ariſt. interius quiddam eſt ad corpus pet ndi mi-.
nens)impurè intelligit& intelligitur: ſic cõtra, Deus quoniã in intellige G à nôm
nere nullo modo cum corpore cõmunicat, vt purè& ſincere intelligit:it
nun leclü ole ala cflu lutus polt tum cogi ci p. min noe res, 3 40 ptim dicu niro A üc ſol dii guit lalot latel
CDon) riuate kaulaa himnar lllipit ben ſm talis ett
quxad 1
torüma

w Reſca
Lrea m di * 8 d t 2 m duo dia doluſf Jw igmt
1o uma tem u n o duna Btand ⁴ dis pen dum di— noceien
d.
ulmodi.. timeligin n E ügdilbun aMe du apie m Äladieär cirſeuum ectr. Entſ h aimellad num, cn reimlg dud PLrod er nes idera aur carud t.A magineh rcrò qur ulun ſm nadan d] Ea tem dünk eracun e
aue ant ter?
4
dcut kicſd t 1mni tam m04 dich ecoma
ominadat 4. a 44 904 eſſe& ntds
oteeh A Imn in Deo eat ſe ee . 1 f. 33, 1 13 Uigenne
A modn 4. A u10G idencun dü m verenid A A 1—. wanel rc ter U u Hrn ewans “ 9 6 er * 2— as anden 1— 0 6 36„„Mfem 2 11 valtun „atelligat r s 4*„N r doct an msnn 1 tonun, Ar lunt& Ainhf d o cro Soo. N„ H 11 epec od⸗ 4 T. Maueid d unus 8 un e an pochhl t bam A 1 1 rpote cas Ln 3 . 1 10 4 eidem An. 1 5uu i ]
DOCTRINAM PI. AT. 162
purè& ſincerè intelligitur. Ex quibus efficitur, deum non eſſe accommodatũ ob- iectũ noſtro intellectui, quã diu in vita haè in intelligèdi munere nõnihil cũ cor- pore cõmunicar. Ouoniã ipfius Dei nulle imagines ex ſenſibus hauſtę, in ipſa phã taſia recipi poſſunt: per quas intellectus noſter in vita hac vniuerſas notiones ſibi effingit: quas ſolas habet pro familiaribus obiectis. At idẽ vel corpore omnino ſo lutus(vt animus beatus poſt vitã hanc)vel in vita hac Acorpore raptus ſummo& poſtremo cõtemplationis philoſophicę munere, purè& ſincere intelligit, ideòg; tum primi intelligibilis puro& ſincero aſpectu fruitur, ad quem nullo diſcurſu cogitationis potuit peruenire. Non ſolum verò Deum ſummum, quem Platoni- ci patrem appellant, dixit Alcinous purè& ſincerè intelligere, ſed etiam Deos minores& illi ſubiectos, quibus hoc cum illo eſt cõmune. Quanquã non omni- no codé modo. Deus enim ſummus in ſe ipſo omnia intelligit: Dij vero mino- res, nõ in ſe ipfis, ſed in Deo ſummo omnia intelligũt, per huius ſcilicet intuitũ. 3 Solenr Platonici in vniuerfitate tria hec diſtinguere, Deum patrem, iutellectũ primum fiue primam mẽétem, eius filium,& mundi animam, vtroque ſicut antea dictum eſt, inferiorem, de quibus vide Plotinum libro de ipſo bono, mente& a- nima. At verò plura ſunt quę hoc loco Alcinous gradatim enumerat: quorum cũ Mis tribus paulo difficilior eſt comparatio. Primo enim loco ponit animam mũ- di quę huic vitam dat: ſecundo eiuſdem intellectum, qui preſtat mundo vt non ſolum animal fit viuens& ſentiens, ſed ratiocinans& intelligens. Huncque mũ- di, intellectum rurſum ſubdiſtinguit, in eum qui in poteſtate eſt,& in alterum qui reipſa omnia intelligit, ſimul ac ſemper. Atque hec quidẽ in ipſo mũdo, vt eũ informantia ac perficientia. Extra vero vel potius ſupra hunc, duo alia ſtatuit. Intellectum ſcilicet Dei ſlium, qui author dicitur intellectus mundi eodèm que pulchrior:& huius intellectus patrem, Deum primum, Optimu m, Maximum: qui ſuprà ens à platonicis dici ſolet. In opere autem eo quod à nonnullis Ariſtotelis eſſe dicitur, de ſecretiore parte diuinę ſapientie ſecundum AEgyptios, cap. z. lib. 10. ſuprà eſſentias omnes ſtatuitur Deus. Inter eſſentias verò primaria ipſa mens: quę eadem cum Dei verbo. Quam ſequitur intellectus, qui cum ipſa mente com paratus, ſecundus dicitur& ilſius quaſi ſpecies, ſuumque ſubiectum perficit, cui vt forma quędã propria efficitur. Huic vero, inquit ille, lumẽ ineſt ab intellectus radice profectum, non aliter quã Cryſtallo radius à ſole reflexus. Ab intellectu adhuc profluit eſſentia eius animi qui rationis eſt particeps: cuius lumen tenuius eſt,& matutino crepuſculo perſimile. Quare etiam in cundem obliuio cadit& ignorantia: quę efficiunt vt doctrina excolendus ſit memorià que conſeruatrice indigeat,& ratiocinatione ad eſſentiam confirmandam atque dirigẽdam. Am- plius, ex lumine animi qui rationis eſt particeps, manat natura animi in quo ſen- ſus eſt principium. In qua minus lumen eſt quàm in ſuperiore, atque idcirco ſine ratiocinandi vi, ineſt tantum facultas imaginum& ca quæ æſtimatrix appella- tur. Rurſum ex huius lumine profluit natura animæ in plantas cadentis. Quę quoniam à luce pura perfecta que longo interuallo ſeiuncta, craſſior eſt relicta, priuataque vi progrediendi atque reſpirandi, ſolam procreandorum ſimilium facultatem retinet. Ex hac exoritur ipſa natura, quę adhuc longiore interualloà primaria luce ſeparatur, incorporea tenuitate priuata, corpoream craſſitudinem ſuſcipit, atque trinæ dimenſionis quantitatem. Certõque motu cietur, qui in or- bem ſimplex eſt& perpetuus: qualis in cęleſte corpus cadit. Qui à primo opifice talis eſt inſtitutus, ad perpetuitatem ortus rerũ& interitus. Porro à cęli natura, quæ ad motum in orbem comparata eſt, inferior altera emanat multiformis, va- riorumque motuum parriceps, quorum cõtfarietas ortus atque dinkeritns eſt cau- iij

2. ALCINOI INSTITVTIO AD
ſa. Quo loco digniſſimus eſt obſeruatione ordo formarum à primo rerum om- nium opifice emanantium. De quo non minus admiranda eſt ſententia Plotini libro de ordine eorum queę ſunt poſt primum. Quoniam vero illa in Platonico- rum doctrina trium primorum diſtinctio quę ad hunc locum Alcinoi intelligé. qum eſt neceſſararia, magnam habet obſcuritatem& lubricam ſententiam, pla- cet in hac alienis veſtigiis inſiſtere, porius quam temere quicquam afhrmare. De qua audiamus Contatenum Cardinalem lib. 5. Compendij Mertaphyici. Do. ſtrema omnium, inquit, ſententia eſt Plaronis, eſſe ſcilicet intra primum princi. pium ac ſupra animas corporum cæleſtium, intellectum ſeu mundum intelligi. bilem. Huiuſmodi vero intellectus neceſſe eſt, vt ſit infra primum principium. Id nãque eſt iplum eſſe per ſe exiſtens, nulli naturæ addictum:in intellectu vero eſſe, eſt contractum ad intelligibilitarem ‚vt ita dicam, ſeu ad intellectionem. Quapropter plato pofuit hunc intellectum cauſam eſſe exemplarum, in qui- bus ſunt ideæ rersm omnium. Nam in primo principio res altiore modo ſunt, quam vt in co exemplaria rerum conſtitui qucant. Exemplar enim omne cognoſci poteſt,& quatenus exemplar eſt, compręhendi. At in pri- mo principio funt ſupra cognoſcibilitatem, ac in arcano ſitæ, quod minimè per- uium eſt cuiuis intellectui. Quamobrem Plaro, vt reor, poſuit cauſam exemaſa- rem in ſecundo ente, in quo eſſe, contractum eſt ac definirum ad naturam intel- ligibilem. Et codem libro. Primum, inquit, in quod eſſe, à pu itate ſui degene- rat, eſt int ellectus, qui iam aliqua natura eſt, non eſſe purum: verum tam!lateſ- ſa, vr in ſe, ſuo tamen modo, omnes quoque res alias atque naturas compręsen. dat. Qua in parte æmulatur ipſum eſſe, deficiente tamen rarione. Namupiir- cipio res omnes ſunt ſecundum vaicum eſſe eminens, ac præexcellens qubal- cunque naturis, ac cuiuis rerum modo. Ar in intellectu res omnes ſunt, ſecuadi determinatam tamen rationẽ,& definitü modur: id eſt ſecundu eſſe intellige bile. Ba nãque eſt natura intellectus ipfius. 1dẽ Contarenus lib 6. lcribit ab vm id eſt, à primo rerum omnium principio, non emanare immediatè niſi vnũ, pii mum videlicet intellectum ac mundum intelligibilem. In hoc verò quãdam in- eſſe multitudinem idearum ſcilicet quę in eo ratione diſtinguuntur, tanqumin primo exemplari Hinc cauſam exiſtere multitudinis rerum ſenſilium, qurſünt in hoc ſenfili mundo. Non quod d us pater& rerum omnium opifex exempi- ri alio, à ſe iadiguerit ad cerun productionem, cum ia eo ſu pereminente quo dammodo exemplar ſit cuiuſ unque exemplaris: ſed exemplarem cauſam lato in ſecundo ente videtur poſuiſſe, quoniam primum principium XAnobis capinon poteſt, cum ſuerer intellectum. Exemplaris vero rario in hoc eſt, vt ſit intelligi⸗ bile. Atque hæc quidem ſatis multa, de Deo patre& primo intellectu eius Klo. Quo modo vero mundi anima torum mu dum animet totã qus ſit in qualbdet mundi parte,& tamen precer hâc, cerræ mundi parres propria m animam habeäs quędam preſtantiorem, alie ignobiſiorem, queſtio eſt apud Platonicos que Plotino explicatur cap. 14. libii cius quo docet, ens vnum idémque, totum elt vbique.
4 VrSol ratione ſui luminis primum eſtaſpectabile& cauſa per quam ocults pofeſt aſpicere,& color aſpici, ideéque lumen appellatur vtriuſque actus Huc perfectio, vt amplins diſſeretur cap 15. lib. huius: ſic deus intelligibile primume & cauſa cuius beneſficio cetera intelliguntur. Huius verò lumen, plaronici nobis affulgerevoluerür per intellectũ primum, quem Dei filiũ diximus poſſe app
ri. De quo ſic ſcriprum à Proclo lih. de anima& dęmone. Intellectus tpſe quide Inqult, cca nos femper agit, ſempèrque præbet intelligentiæ lumen. Atque elle
ella⸗
piir ramn uun Els. ſam teles morn min los! ſput mul Sole Deuu iplun fupra möse boni! Smd inte vidt tur nock gener quæ! iyar Tltas des ce
aläue ac yj ſene äl enin lplun per⸗
in Sola taram! vinmn terig in larroe Uentem. blum bo Kallicit aadala

ε à. 1 n
“
1 1a
Wuk Nen
— brem am
1114 2* m ot en Maa
FN Konl. G N. 4
.,]
1
1* eü en
„1
er mu fmn
. B ILn mn — m n duanp 4
m —8 uen, n leum
M.
—„.
4 4 — 4
mpo la
4 8 . um. Mr
4 ctcm wompern
Mem*
5 *
—“— ze 32
u“
Ainn
4
L or mt 1t t olmen Leimmm t ☛☚ eſſe hum 1 urmnen
4' taae un 4
1 ram
11 5. 1tAerne
5 AG men erem I
DOCTRINAM PLAT. 264
priuſquaàm labamur in conditionem irrationalem. Et quando in paſſionibus vi- tam degimus,& paſſionibus quandoque ſedatis nô femper animaduertimus: ſed quando à plurimo generationis tumultu purgati ſumus, atque tranquillè viui- mus. Tunc enim intellectus nobis affulget: tunc quaſi nobiſcum loquitur: tunc ſuam nobis communicat vocem, antea ſilentio preſens. Quomodo cum Arifto- teles lib. z. de Animo, videretur eſſe loquutus de intellectu agente, què ponit im- mortalem& à corpore ſeparabilem, nonnulli hunc ſua eſſentia vnicum& ab ho- minibus ſeparatum eſſe voluerunt: qui tamen ſua virtute quaſi lumine, in fingu- los influeret hifque actum intelligendi daret. De quo alio loco iam à nobis di- ſputatum eſt& amplius diſſeretur in ſfequentibus. Nunc ad Alcinoum rcuerta- mur. Comparatio ipfius boni(ſic enim Piato Deum patrem ſolet apellare) cum Sole, quę etiam hoc capite paulo pôft explicatur, in ſecundo modo cognoſcendi Deum, expreſſa eſt lib. 6. de Rep. Cæterum 6 viri fœlices, inquit Socrates, quid ipſum bonum ſit in preſentia dimittamus. Eſt enim, vt mihi videtur, preſentem ſupra contemplationem, Quis autem appareat boni ipſius filius, quiſque ſimilli- mus ei ſit, ſi vobis placet dicam: ſin minus dimittam. Dic age. Solem me vocare boni filium dicito: quem ipſum honum in hac ſecum genuit comparatione con- ſmilem. Vt quemadmodum ipſum in loco intelligibili ad intellectum,& ea que intelliguntur, ſe habet: ſic& iſte in loco vifibili, ad viſum ſe habeat& ad ea quę videntur. Quo pacto? Latius explica. Oculi portò quoties non ad ea vertun- tur quorum colores diurnus fulgor illuminat, oſtenditque, ſed ad illa quę nocturnis radiis attinguntur, cecutiunt hallucinantúrque& propè cęci efſe vi- dentur, ac fi purus in illis viſus non inſit. Sic accidit. Quoties verò ad ea quæ Sol illuſtrat, perſpicuè cernunt iiſdémque ipfis in oculis ineſſe viſus dpparet: Eftita. Sic de anima cogita. Q(hando enim illi inhæret in quo ve- riras& ipſum ens emicat, intell git illud cognoſcit que„& intellectum ha- bere videtur. permixtum, quod videli- generatur arque corrumpitur eius obtunditur acies, opinionèſque verſat va- rias,ac mentis expers eſſe videtur Sic apparer. Illud igitur quod veritatem illis quæ intelliguntur preber,& intelligenti vim ad intelligendum porrigit, boni i- deam eſſe dicito, ſcientiæ& veritatis quæ per intellectum percipitur, cauſam. Cum verò adeo pulchra duo hæc ſint, cognitio ſcilicet& veritas, ſi bonũ ipſum aliud quam iſta& pulchrius affirmabis, rectè putabis. Et quemadmodum lumen ac viſum, folis ſpeciem quandam habere exiſtimare decet, ſolem vero ipſam eſ- ſe nequaquam ita cognitionem& veritatem boni ipſius ſpeciem habere quidem aliquam, eſſ⸗ verò ipſum minimè. Auguft jor enim eſt ipſius boni maieſtas. Non enim ſolum iis dar vt cognoſcantur, ſed eſſe inſuper& eſſentiam largitur: cum iplum eſſentia non fir, ſed ſuprà eſſentiam dignitate ipſam& potentia ſu- per ens. Scitum eſt quod de cadem comparatione ſcribit Marſilius Ficinus
in lihro Dionyſij de diuinis nominibus. Lumen eſt imago boni, inquit.
Sol celeſtium domiaus& imago Dei. Res nulla magis qu àm lumen refert na
. 121 5
C 11†— 3 Sed cum ad id ferrur quod tenebris eſt
cet
turam boni. Primò quidem lumen in genere ſenſibili puriſſimum eminentiſſi- —
mum que apparet: ſecundò facillimè omnium& ampliſſimè momento dilatatur: tertié innoxium occurrit omnibus arque penetrat leuiſſimum& blandiſſimum: quartò calorem ſecum fert almum, omnia fouentem& generantem atque mo- uentem: quintò dum adeſt inéſtque cunctis, à nullo inficitur, nulli miſcetur. Sic ioſum bonum totum rerum ordinem ſupereminet, ampliſsimè dilatatu r, mulcet & allicit omnia, nihil cogit: amorem quaſi calorem habet vbique comitem, quo
„ 8 8. 3.1.. fingula paſſim ineſcantur, bonumque libenter aſciſcunt. Vbique rerum penetra-

—
mõ——
—
—
“ —. 4 —————————ℳ O—— 8 —— —————
265 ALOCINOI INSTITVT IOAD
libus preſentiſsimum, commertium cum rebus nullum haber. Deuique ficut ip. ſum bonum ineſtimabilè eſt atque ineffabilè: ita fermè lumen. Hoc enim nullus
adhuc definiuit philoſophorum. Vt nihil lum inè clarius ſit, alicubi nihil rurſus
videatur obſcurius. Sicut& ipſum bonũ noriſſimũ eſt omniũ,& omniũ obſcu- riſſimum. Quibus adde, vt in Sole tria ſunt, ſubſtantia, lumen& calor: fic in Deo ſubſtantiam eſſe patris, lumen mentis, id eſt filij, calorem ſpiritus omniaaniman- tis. Quod etiam in eadem comparatione quodammodo ſequutus videtur idem Marſilius cap. 12. lib. de Sole. Nihil, inquit, in mundo diuinæ Trinitati reperitur ſimilius ipfo Sole. In vna enim Solis fubſtantia tria quædam inter ſe diſtinca ſunt pariter& vnita, primum quidem naturalis ipſa fœcunditas ſenſibus noftris prorſus occulta: ſecundum manifeſta lux eiuſdem e ipſa fœcunditate manans, ipſi ſemper equalis: Tertium, ab vtroque calefactoria virtus penitus par vtriſque. Fœcũ ditas, patrẽ refert: lux, intelligẽtiæ ſimilis, filiũ intelligẽtie modo conceptũ- calor amatoriũ ſpiritũ repręſentat. Quod verò Socrates apud Platonem, vtantea dictũ eſt, Solé hüc vocat Dei filiũ, hoc Ficinus cap. 13.lib. eiuſdẽ obſeruat eſſe in- telligendum non de primo, ſed de ſecundo, iamque viſibili Dei fllio. Primum namque Dei filium non eſſe Solem hunc oculis maniſeſtum, ſed alterum hoc longè ſuperiorem, intellectum ſcilicet primum, folo contemplabilem inrellecu. Quare cum idem Socrat es dicatur aliquando in caſtris ſub dio, immotis mem- bris oculiſque minimè conniuẽétibus, Solem occidẽtem,& iterum orientem con- templatus& veneratus, negant hoc Platonici de iſto Sole in ſenfum cadente intelligendum eſſe, ſed de altero cuius imaginem in hoc admirabatur& cum maxima voluptate intuebatur. Eandem comparationem inter theologoseryec- ſit D. Gregorius in oratione de laudibus Athanaſij. Quod rebus ſenſibiſidsid- eſt, inquit, id eſt intelligibilibus Deus. Alter enim lucem mundo viſſbili, ner mundo inuiſibili præſtat:& alter viſum corporeum, alter naturam intelledur lem ſibi ſimilem reddit. Atque vt Sol videntibus& videndis, his quidem quò po- ſint videre, illis quò videri poſſint, ſe ipſum prebens, omnium quę videntur pul-
cherrimus eſt: ita Deus intelligentibus& intelligendis„illis quidem vtiutelli-
gere poſsint, his vt poſsint intelligi, ipſe omniũ quę intelliguntur ſummuscttin quem vis intelligens, omnis quieſcit& progredi vltra non poteſt, Huic ſmilt- tudini diſſimilitudinem opponit Mercurius Triſmegiſtus in Pimandto. 6 Sol fulgore nimio corrumpit oculos, calligantéſque reddit: ipſius amem boni conſpectio, intellectum illuſtrat& eius lucem eo magis adauget, quo quis cahe- re magis poteſt intelligibilis ſplendoris influxum.
z Dc hac nominum varietare in Deo vno, ſic ſcribit Marſilius Bicinusiali- Dionifij Areopagitæ de diuinis nominibus: Nomina, cognomina, adiectiua- Inr⸗ quit, quæ à ſacris lireris varia tribuuntur Deo, non ad hoôc inuenta ſunt vtipfam Dei naturam ſignificarẽt. Quæ cum vnica ſit& ſimplex, ſi nom inanda foret,ii co nomine foret nominanda: ſed ideo inſtituta ſunt, vt multa variaque bonai diuina bonitate largiſſimè profluentia, dcclararent. Si quid verò præter proceſ. ſum a Deo ſignificant, apud Deum dicunt vtique quid non fit ipſe Deus. Vi cum dicitur Deus ipſum vnum, vel vnitas, vel monas: per hæc primo ſignificault non eſſe Deos plures, ſed vnicum: item vnicum Deum non eſſe compofium, ſed ſim pliciſſimum:rurſus ſimpliciſſimum Deum, non eſſe diuiduum. Atqueiia
his dicitur quid non ſit ipſe Deus. Et eodem lib. per ipfius Dei appellationes
intelligenda eſſe ait munera quædam ex diuina prouidentia vniuerfi gradibus
diſtribura. Per ipſam quidem appellationem boni, beneficos proceſſus, per omna ſ
paſſim entia atque non entia, vel vſque ad mareriam primam, boni Prorſus e dam
*
mtan —
—
zan fite Idn nar gaul won⸗ cogi ſapii talic ſe in mun ſem buge. cta ſu indey tiam, ztella ſomt dem nor ſepa nim liusa tienc len mDe We Re cor
ic
rid tely lunc nent Eiat tam. ſcib lncu deno tum! catien 10 i0 keyie kerherit Iblg 6 9 Woeitatu dmmun lus Kan uarius 56

11 2 0 4d
Mnt r ader Dagt D O C T R 1 N AM pP L A T. 266 3 5 8 8 8 2 8. 4„ 3«* va We. Menn dam, quamuis non eſſentiæ compotem. Per appellationem verò entis& vitæ, 1.. 1.. 3 8. 1.... 8 2m ins E. t lau vires diuinitùs procedentes diſtribuentéſque fingulis citra materiam, exiſtendi oillich= mni ums munus atque viuendi: pluribus tamen eſſe, quàm viuere concedentes. Per co- 4,luded& a wenKang gnomen intelligentiæ vel ſapientiæ, quendam diuini ſplendoris effluxum, co- A,d gmna gnitionem tri plicem gradatim largientem, intellectu alem quidam Angelis, ra- Saodah. Kaurah tionalem nobis, ſenſualem denique brutis. Ipſum autem inter hæc Deum extare umm unen cogita, ſuper entia ſimiliter& eſſentiam, ſuper viuentia viram, ſuper omnia quæ Aln dn 2......— 3:. —— n. Dig ribit co 2 ſanl Mhm m ſapiunt, ſapienrtiam. Dignum etiam obſeruatione eſt quod idem ſcribit commen-
tario in lib. Dioniſij de Trinitate, de affirmationibus& negationibus quomodo ſe in Deo habeant. Duo quædam potiſsimum, inquit, de rerum principio com- muniter cogitamus. Vnum quidem quemadmodum omnia inde profluunt (ſempeérque dependét. Alterum verò quemadmodum ipſum int erim eſt ab omni- imilin, ☛ lügeisn bus eminentiſsimè ſegregatum. Prima igitur ratione omnia quæ diuinitus effe- 94 1 hut lim cta ſunt, quatenus inde videntur egredi, de Deo poſſumus affirmare: quaſi non dinus ch axilüchh jnde venire potuerint, nifi prius illic extiterint. Sic Deum eſſe affirmamus Eſſen- cundo, ud es ldin dei tiam, Subſtantiam, Vitam, Intellectum, Animam, Naturam, Cœlum, Elementa, uncoculih um t Stellas itemque formas rerum vbique formoſas. Sed ratione ſecunda negare rur- umam E mem ſum ſingula de Deo debemus: Quo enim pacto eſt aliquid eorũ quæ fecit: ſi qui- Lguando in) Dd do, 2 dem eſt ab eis interim mirabiliter ſegregatum? Et autem tutior veriorque nega- Lalem occh Kiem tio rerum quam affirmatio circa Deum. Quoniam longè plus eſt quod ipſius Dei maic t Seith ſeparatum eſt à rebus fingulis, quam quod ipfis rebus eſt communicatum. Hoc e- 84— rum nim finnitum eſt omnino:illud autem prorſus immenſum. Denique mentiri faci- um m lius aſfit mando Poſſumus, quam negando. Si quidem affirmatio ad intelligen-
lem cam teut tiæ noſtræ limites finire videtur quod incomparabiliter eſt immenſum. Quare V eleganter dictum eſt à lulio ſcaligero contra Cardanum, nullis vocibus tam ple- nè Deum fignificari, quam iis quæ ignorationem noſtram pretendunt: nimirum vbi eum dicimus immenſum, incomprehenſibilem. Quid enim aliud, inquit, quã
aatatas canca n leiulden ſaiceutn e calefah ⁵ useuus
4 4 Aluerch M em ws
)„
„ e im col A 4 4
3 2— zol wideatdu nns& eſſe cognoſcimus& ſupereſſe? Iſtas verò varias attributiones, veteres in Deo o m mn confiderantes, cœleſtium numinum atque deorum multitudinem induxerunt.
1 W. 12 3*. 2—.—.— 2.. 2** urumt Siquidé quod apud Orpheũ Pallas ſignificat, id nobis in Deo vno ſapientia eſſe
42₰ 4**„ b„*— 8**, ⸗...—. — alizm videeur:& à philoſophis pofitum Mercurium, in eodem alij intelligentiam in- e n rerpretantur: ficut& Saturnum, rerum fœturam: Neptunum, vim procreatricem: e wilun lunonem, abditam naturam: Venerem, corum queę in vniuerſttate naturę conti-
ud* Lhrh„.„.„ 3..„. 4 Metclr A clärt nentur ‚diuinum amorem. Sic circa Deorum nomina philoſophatur Plato in 1ulos. MS⸗“ 8 Badung Cratylo, eorùm que rectam rationem inquirit: quam fatetur paucis eſſe cogni- „ K eiGsWcen tam. Mirabilius hoc in Ariſtotele, quia minus diuinus exiſtimatur:& tamen ita
doinune uM ſcribit penè extrema pagina libri de mundo ad Alexandrum. Vnus Deus cum ſit, „De0 0 1= inquit, pluribus nominibus appellatus eſt: ab iis vtique ſuis omnibus effectibus 33N docius denominatus, quorum ſpecimen edere ipſe ſoler. Atque eum quidem tum Zena, De ams tum Dia vocant inter ſecompofitis vtentes nominibus, arque è regione collo- a5 11a catis:tanquam duabus his vocibus fi gnificare velint, per quem viuimus. Is Cro- r n frd 1e no, id eſt Saturno,& Cronòo) id eſt tempore ortus en dicitur: nimirum ab auo 24 n 1 fempiterno, adalterum euum perrinens. Vocatur& fulgurator& Altitonans& Sacnta. e uug Aetherius& falminator& Pluuius: à pluuiis vtique& fulminibus aliiſque ope- Deum Sa An 1 3 ribus è quibus vocabula ipſa deducta ſunt. Quin& ftugipotens& cuſtos vrbium 9.vel vu g vocitatur,& Natalirius 3 Septitius, Cortalis, Gentilitius& Patrius, videlicet à 4 nem en e communione quę diuino ipſi numini cum his rebus intercedit. Ad hec Sodali- apluciflmasd eg tius& amicitię preſes, tum Hoſpitalis, Caſtrenſis, Trophealis, Expiator, Sangui- — rcoda. lu narius,& ſupplex& placabilis vr poëte loquuntur: denique Seruator dicitur& .„ e.Bs 3„ Td 4N 82 41

267 LCINOI INSTITVTIO AD
Aſſertor,& vt ſemel omnia complectar, Cęleſtis, Terrenus, ab omni natura ſorté. que nomen adpetus: vt pote qui rerum omnium author ſit. Simile eſt quod ex re- ligione Aegypriorum ſcribit lamblichus libro de lllorum myſteriis. Sccundum alium ordinem, inquit, præponit Porphirius Deum Emeph diis cœleſtibus, tan- quam ducem, quem ait eſſe intellectum ſeip ſum intelligentem, atque in ſe imel. ligentias conuertencem. Huic vnum impartibile anteponit, quod vult eſſe pri⸗ mum exemplar, aut expreſſionem, aut effigiem, quod lEthon appellat. In quo eſt primum intelligens& intelligibile primum: quod ſolo ſilentio colitur, Præter hos autem, rerum apparentium opificio alij duces præſunt. Nam opifex intelle- ctus, qui& veritatis eſt dominus atque ſapientia, quatenus in generationem pro- rediens, occultam latentium rationum potentiam traducit in lucem, Amum Aegyptiaca lingua vocatu r. Quatenus autem ſine mendacio peragit& artificio- ſe ſimul cum veritate, Phtha nuncupatur: græci verò hunc Vulcanum nominant, artificioſum duntaxat conſiderantes. Quantum verò effector eſt bonorum, ap- pellatur Oſiris: aliaſque denominationes habet, propter potentias actioneſque differentes, In ea verò varictate nominum quæ hoc loco ab Alcinoo atttibuun- tur Deo, obſeruandum eſt quædam eſſe, vt philoſophi loquuntur concreta, alia abſtracta. De quibus abſtracta multo aptius de illo enunciantur quam concteta. Hæc enim denominationem ab alio figniſicant: ideòque cum Deo attribunntar quodammodo arguunt, abſtracta ab hoc alia eſſe eodémque priora. Quate non tam Deus Ens eſt, quam Eſſentia ſupra omnia entia: neque bonus, ſed bonitas neque ſapiens, ſed ſapientia. Adde quod abſtracta abſolutam perfectionem del- guant ſine defectu: concreta, perfectionem quandam ſubiecto communicatum ſecundum varios gradus& inæquales. Qualem Deo attribuere eſſet imzium. Ideòque ſi quandoò apud Platonem ipſa concreta de Deo enunciantur, nondici- tur abſolutè Deus bonus, ſed articulo præpoſito, Ipſum bonum: vr ſigniſicetuj in illo ideæ ſumma perfectio. 6 Deus ſua ſubſtantia maximè vnum quiddam eſt: edque ſimilis centro. Qui vt hoc, in vnoquõque circulo vnicum eſt, indiuidium& immotum, er eo rer multæ lineæ mobiles ad ambitum ducuntur: in quibus illud ſua naturaindiui- duum quodammodo diuiditur(quod etiam de interiore ſenſu ſcribit Ariſt cap. 2.lib. z. de Animo) ſic Deus vnus penitùs ſimplex& immobilis, in rebus effediis quodammodo eſt multiplex atque mobilis. Non ſolùm quia cuncttis et prelens ſed quia omnibus eſſentiæ partem aliquam, vel interiorem virtutem dedit ſim- pliciſſimam atque præſtantiſſimam: quæ rerum ipſarum ſumma vnitas nomina- tur. A qua tanquam à centro, rei cuiuſque eſſentia interiõrque vis profuuit Kad eandem tanquam ad centrum refluit. De quo ſic Plate loquitur in Parmenide- Vnum ipſum inquit, non multa eſt: nec partem, nec totum, nec principiũ necti nem, nec medium habet, infinitũ informéque eſt: nullo loco circunſcribiturnal- quam permanet:nullo ſiue loci, ſiue alterationis motu mouetur. Nec vllo modo fit:nec ſibi alteriue idem, aut diuerſum eſt: nec ſimile aut diſſimile, nec ęquale au inæquale, nec antiquum aut nouum nec in tem pore vllo, ſed omnino ſine tempo- re. Quamobrem nec generatum vnquam eſt, nec generatur:nec erat vnquam nec modò factum eſt:nec ſit, nec eſt, nec poſt fiet: nec generabitur, nec erit, nec ſob⸗ ſtantiæ particeps eſt. Iſta enim verba, erat, fiebat generatum eſt, præteritum tem- pus ſignificant:erit autem, ſiet& generabitur, futurum: eſt autem& generaturd fit, preſens. Quod autem nulli ſubiacet tempori, id nec erat, nec eſt, nec erit.Er quo fit vt nullum etiam nomen ei inditum ſit, nulla definitio detur, nulla ſcien-
tia, aut ſenſus, aut opinio eius habeatur. Itaque nec nominatur, nec dicitun net

TId ad eſir 4. 1 aanun Ar ömit 6 e mone du D E vesbüumeh h e Puas andbil n wnn min, Axie s[Goa Un aam 4 b ollennag dab au Lm. Nun. Apiem nsigere im potet 4A tadaci amem= aacidhen ungirch une Vülcun r efedor An oucs ha2. htet potm nan qud* co dd Nan le. M Füloquune pus 48 mnciann deniücad 5 aoe cumb⸗ Roc alineh=mamefna aa omaia ☚ gequae dm aod abſtrad t oluan. ionem qu a ladieda 66. Qala undant acoacid Neo enu lum dost
oprrpoll 1 ½
coqur ii- mäime
9 *
14 aum aal 194
*
umnck,] 4 hul ur M
Aucum—*..
rui
aecEl aucm*
DOCTRINAM PLAT. 268 cogitatur, nec cognoſcitur, nec ah aliquo ente ſentitur. Ex quo Parmenidis loco multa hic ab Alcinoo videntur eſſe deſcripta. Vide in eandem ſententiam D. Auguſtinum cap. 5 lib. 9. de Dei Ciuitate. 7 In Deo non ſolum rerũ intelligentiam ineſſe dicimus, ſed etiam earum pro- creandarum acque conſeruandarum voluntatem. Res enim intelligendo intra ſe concipit,& ſuæ voluntatis actu eaſdem procreat. Neque verò tantum vult om- nia quæ vniuerfitate continentur, abſolutè eſſe, fed ornata etiam eſſe atque con-
concinna. Ac vt fingula eſſe vult ſuo tempore, ſic& ornatum habere ſuo tempore
conuenientem. Quemadmodum idem dicitur velle omuia fibi ſimilia:& tamen non in omnibus expreſſa eſt eodem modo hæc cum illo ſimilitudo, ſed pro cu- iuſque natura. In quo eiuſdem elucet ſumma iuſtitia. De qua ſic ſcribit Dioniſius Arceopagita lib. de diuinis nominibus. Deus iuſtitia nominatur, inquit, vt ſua cuique pro dignitate diſtribuens modumque& pulchritudinem& ornatum, omnes præterea diſtributiones diſpoſitionéſque definiens: vnicuique ſecundum ipſum terminum re vera iuſtiſſimum ſingulis quoque vt ſuum quæque opus a- gant, author exiſtens. Omnia enim diuina iuſtiria ordine certo diſponit arque determinat. Cuſtodit præterea fingula ſeorſum à ſfingulis, non confuſa. Singulis denique quod cuique conuenit, pro dignitate largitur. Apertius eſt quod in eiuſ- dem loci explicatione dicitur à Marfilio Eicino. luſtitia diuina, inquit, equalita- tem exigit non quidem in gradu, non enim vult vnicum, vel æqualem eſſe in v- niuerſum gradum. Alioqui non eſſet varietas& ordo formarum. Inæquales ergo gradus in multis deinceps rerum formis ſpeciebüſque decreuit. In quibus inte- rim æqualitatem proportionis amat: vt qua proportione hoc excedit iſtud, ea- dem iſtud ſuperet illud. Cum vero in Deo duoilla inſint, nempe ipſum bonum, ipfuümque verum(fic enim Plato de idea loqui folet) imillum horum duorum rationibus diſtinctum vt in ſummum finem, vtraque noſtri intellectus operatio, cum rectè inſtituta eſt, dirigitur. Nam actio ad eum refertur, vt ad ipſum bonum. Conremplatio verò ea fola à Socrate probatur in Phedone, quæ ad eundem, vt ad veritatis fontem, aſpirat. Ad hunc locum etiam pertinet quod Mercurius Triſmegiſtus libro de Dei poteſtate& ſapientia ſcribit de cognominibus quibus Deus maximè ornandus eſt atque colendus. Ex his qui præter ipſum appellantur dij, inquit, ſiue dæmones, ſiue homines, nullus tam bonus eſſe poteſt quàm Deus vnicus. Is enim ipſum bonum eſt, nec aliud quicquam præter bonum. Reliqua omnia ab ipſa boni natura ſecreta ſunt. Corpus quidem& anima locum habent nullum quo ipſum bonum capiant. Tam ampla enim eſt bonitas, quam exiſten- tia rerum omnium tum corporalium, tum etiam incorporalium ſenſibiliumque & intelligibilium. Id bonum eſt, id eſt Deus. Caue itaque ne quando dixeris a- liud quicquam bonum̃. Prophanus enim hic foret error. Neque etiã dixeris Deũ aliud quiddam pręter ſolùm bonum. In eandem quippe importunitatem incide-
res. Altera appellationg Deus pater eſt, ob cam cauſam quia gignit omnia. Patris
enim officium eſt generare. Quapropter præſtans id in vita cenſerur ſtudium ar- que ipſum apud ſapientes, procreatio liberorum. Extrema verè omnium calami- tas& impieras accidit illi qui abſque iliis e vita decedit, Qua de cauſa daæmoni- nibus dat pœnas poſt obitum. Supplicium denique ciuſmodi eſt, vt ſterilis anima in corpus quoddam per iudicium migret, cui nec maris nec fœminæ natura in- ſit. Quodquidemà Sole eleuarum eſt atque conuexum. Igitur 6 Aeſculapi, cum homine qui nullos genuit filios nullum habeto commercium, Infœlicita- tis tamen eius miſerere: cum noueris qux hunc poſt interitum mala maneant. Ex eo verò quòd Deus non folum bonus eſt, ſed ipſum bonum, concla⸗ Pb ij

165 ALCINOI INSTITVvTIO AD
dit Dlato lib. z. de Rep. eum non omnium, ſed paucorũ cauſam eſſé. Multo enim inquit, pauciora nobis ſunr bona, quam mala. Et bonorum quidem ſolus Deus cauſa eſt dicendus. Malorum autem quamlibet aliam præter deũ cauſam quxre- re decet. Neque Homeri, neque alterius poëteę accipiendũ eſt peccatum ſtultè de diis dicéris, in Iouis lumine duo iacere dolia plena ſortibus, bonis vnü, malisal terũ. Cumque ex his Iupiter inuicẽ cõmixtis, impertir alicui, alias huic beue, alias malè eſſe. Cum verò ex altero datur, hunc veſanã famem ſuper terras exagitare. Quibus poſitis rurſum enaſcitur ea queſtio quàm ſuperiore capite atrigimas,vn- de in natura vniuerſitare tam Wulta mala cxiſta ut. IQan bonus omnuimo eſt,nec nill bonorum author. Quam in perſona hoſpitis idem Plato ſic explicat in poli- tico. Certis tẽmporum curriculis exactis, inquit, concuſsio Perturbatiôque ceſſa- uit& mundus à turbulento fragore deſiſtens, ſolita ſui ipfius progreſsione cu- currit,& in ordine debito conſtitutus, authoritatem adminiſtrationémque&ſui ipfius& eorum quæ inſunt, ſuſcepit, authoris parriſque ſui gubernationem pro viribus memor imitatus. Principio igitur per fectius executus eſt: ſed ab ea demũ imitatione longius degenerauit. Quius quidem defectus Sauſa eſt natura corpo- feasPriſcæ naroræe fomes- Nam duondam valdè defommis erat& Qldlnlgexpers, antequam pręſenti ornatu decoraretur-Ab eo ſanè qui ipſum conſtruxit pona o- mnia poſsidec: à priori autem deformitate, incommoda& iniuſta omnia quæin- tra cœlum naſcuntur,& mundus ipſe ſuſtinet& viuentibus inſerit. Dum igiror animalia ſua vnà cum gubernatore nutrit, mala quidem parua, bona verd ingen- tia parit. Cm autem ſeiungitur, in primo diſceſſus tempore perpulchrè omai- ducit. Verum procedente tempore, obliuione iam occupatur. Quaprotetno- ris deformitati; vitium vehementius dominatur. Demùm longo exadtoteno. re deflôreſcit, ac bona exigua procreans, malorum verò naturam iis piutimam miſcens, periculum ſubit ne& ipſe& quæ inſunt, omnia diſſoluantur. Tuamoh rem Deus ille quondam huius ordinis author cernens mundum in tanto diſcr mine poſitum, miſeretur: ac ne tumultu adeò turbulento fluctuet, diſſoluatit- que& in locum diſsimilitudinis infinitum mergatur, iterum adſtat& preſidet reſumpriſque prorinus gubernaculis, ægrotantia omnia diſſolutaque, inanti quum ſui agitatione conuertit, ornat socorrigit ſeruatque illum, monis eſene- ctutis ign arum. Quem ſequutus Plotinus cap. 4. lib, eius quo inquirit quæmala & vnde ſint, docerin materia nihil eſic boni, naturamqus corporum piout eius eſt particeps, eſſe quoque mali participè. Atque in candem ſententia Plutaxchus libro de animæ procreatione, ſcribit animam noſtrã non omnino eſſe Deiopit- ciũ. Quia eius quædam pars inſitã habet mali portionẽ: nempe ea quæ pertutha- tionum contra rationem èxultantium, fontem continet. Quod etiam Plotinus confirmat eodem capite. Anima ſecundum ſe mala non eſt, inquit, neque omais anima praua. Sed quænam prauasllla videlicet, vt inquit Plato, quæ ſetuit illi cui prauitas animæ naturaliter ineſſe poteſt: quaſt irrationalis animæ ſpecies malum ſubear, i mmoderationem, exceſſum atque defectum. Ex quibus intemperantia ti miditas alià que animæ prauitas, velut paſſiones inuoluntarię oriuntur. Hince- tiam opiniones falſe, per quas bona vel mala quis putet. Verùm quidnam ptaut- tatem hanc adducit:& quo modo illud in principium cauſamque redigete pote- rit. Primòè quidem dicetur animam eiuſmodi non eſſe extra materiam, ne- que ſecundum ſe ipſam talem eſſe. ltaque immoderationi miſcetur, ſpecicque ornantis& moderantis expers euadir. Corpori vamque materiam habentiim mergitur. Prætereà ſi vis rationalis offen ditu r. diſcernere prohibetur, perturba⸗ tionibus impedita& materiæ tenebris obrut
——=
a. Vt pote quæ annuendo prolabitur
n roni gee. nec zune tare for rem mat gn ſum affir auſit quan, Hlato bos fe nsc vwunt cent Inü elee neq ex ca fete,
elt ic te. mal forn ture ach ſeci näglt berſun fennc 1 M b veti detur G genijy veldei buütio

Dociict e iehnene 240 Ap 2 a e inis jmg wim aa “ und elant Eauüchermun Mo qum ncien Lh L a holpiinl M urüai aqult.* io penum eittens,[ ¼ A tn rn aMdetuan— nunlam authoin pu ⁵ iu gwen ginar ferſech R. cunchi A1 21 adan T3!¹ 4 l zut. Heohd Aum ton iane incod a Kinukn (e luſtinet& duukn auttit, mala fitamm tum aiſceii Noceen obliaione* pu tur* Sum hs
23 4, olt 08
& qur intun n aies ais anthot cot=mune
multu 2deo 1M! a0 be afaiwm merg A n Dun xxtotaath ⁵☛ u üln — ecorngt peiln 14 ge
4
119 arbet
c 4 12—.C
mmil Mf.
aond
18 7 clu 8 n 21
4 4
4 ortoe a9
d01 ud m 1. in 1
aimam eiuwe 91 nit
2*
DOCTRINAMPLAT. 270
in materiam. Quam ſententiam de malorũ origine ex materia, in ſuperiore Pla- tonis loco ſic exagitat Theodoretus lib. 4.de curatione græcarũ affectionũ. Ad hec Plaronis verba, inquit, indignarurum puto quicunque homo fana mente ſit præditus. Manifeſte enim accuſat materiæ naturam cuius adeo validum& in- junctum vitium eſſe ait, vt ne opifex quidem Deus illud in melius commu- tare potuerit. Perſtitit enim in malo, ſuo peruſa habitu: ac licet ab optimo Deo formam acceperit, priſtinum tamen illud vitium minimè abiecit. Eâmque o0b rem non in terra folum, ſed eriam in cælo grauia& iniqua peragit ani- mantibüſque tranſmittit. Sunt autem hæc ſuperius iam dictis prorlus indi- gna: ſunt à ſublimi illo ſermone ac theologia penitus aliena: ſunt ab incuruis ſummümque depreſſis rationibus confiliiſque profecta. Cum enim& in cælo, affrmet tantam rerum turbam inconcinnitatèmque permanſiſſe, vt coniicere auſit ibi quoque grauia& iniqua contingere, materiam profecto validiſſimam quandam rem facit, infirmum verò debilémque opißcem. Eandem ſententiam Piatonicorum de materia quod malorum omnium cauſa ſit, pluribus rationi- bus repræhendunt Euſebius cap. lib. 7.de Euangelica præparatione:& Lactan- tus cap. lib. 7. Maximus Tyrius Platonicus, ſermone 25. malum duplex facit, vnum er ſuperiore ſententia, nominat affectionem materiæ, alterum animæ li- centiam. De priore genere ita loquitur. Quemadmodum in opificiis arrium, inquit, aliud eſt quod ex profeſſo ars ipſa operis finem intendens, ſibi agendum eſſe deſumpfit: aliud quod operæ negotio conſequens eſt. Quod quidem artis nequaquam eſt opus, ſed materiæ affectio: vt ſunt ex incude refilientes fauillæ, ex camino ipſa fuligo, aut alia alte rius rei affectio, quæ neceſſario addicta eſt o- peræ, neque adeo artificis eſt propoſitum. Sic etiam pro iis quæ accidunt terræ, quæ nos inuaſionem malorum humanorum appellamus, minimèartem culpare debemus, ſed potius cẽſere naturas quaſdã eſſe, ueceſſario negoriũ fabricæ ſubſe- quentes. Poſterioris generis idé cauſam ponit in arbitrio eligentis: Deo ſemper extra omnẽê cauſam cõſtituto. De priore ſecundũ noſſram religionem ſic ſtatuit D. Hieronymus, Commeniario in Hieremiam. Euerunt heretici inquit, qui di- xerunt Heum non facere maſa, contra id quod ſcriptum eſt Eſaiæ 45. Ego Do- minus fõrmans lucem& creans tenebras, faciens pacem& creans malum. Fue- runt è contrario qui dixerunt Deum creaſſe mala, contra id quod dictum eſt, fe- cit Deus omnia bona,&c. Vidit Deus cuncta quæ fecit& erant valdè bona. Tro- picè igitur, inquit, Deus dicitur facere mala:hoc eſt, aduerſa merentibus inflige- re. Mala, quæ nulla ſua natura ſubſiſtunt, à domino noncreantur: ſed creare ſe mala Dominus indicat, cum res bene conditas, nobis male agentibus in flagellũ format. Vt ea ipſa& per dolorem, quo feriunt, delinquentibus mala ſint& per na turam qua exiſtunt, bona. De vtroque genere ſic D. Auguſtinus libr. i. de libero arbittio. Duobus modis, inquit, ſolemus appellare malum: vno, cum malè aliquẽ feciſſe dicimus: alio cum mali aliquid eſſe perpeſſum. Quod ſi iniuſtè nemo pæ- nas luit(quod neceſſe eſt credamus, quandoquidem diuina prouidentia hoc vni- uerſum regi eredimus) illius primi generis malorum, nullomodo, huius autem ſecundi, author eſt Deus. 8 Multa ſunt quæ de Deo hoc loco negantur: quoniam antea dictum eſt in il⸗ lo veriores eſſe negationes affirmationibus. His verò quæ Alcinous colligit, vi- detur confirmare voluiſſe quod antea dictum eſt, Dei cognitionem humani in- genij vires omnino ſuperare. Quoniam cum ſimplicia ab homine cognoſcantur vel definitione vel deſcriptione: neque huic, neque illi in Deo locus eſt. Non de- Hinitioni, quia neque genus eſt, neque ſpecies, neque disrerenri4 Heftnirio autem „ P iij

—
————ÿ—ÿ—ͦ—ÿ—Y—ᷣ·—
1 1 — 1— —. 4————————————— ——.——————————. — 2————————— ——“ 3.—— 5— ———— ————
— —
—˖—ͦ—ꝛ—
—
——
—
omnis ſpeciei eſt, per genus& differentiam. Non deſc riptioni, quia hæc aſſigna-
tur aut per affectiones communes, aut per proprias. At neque hæc, nequæ ilſæ in
2*..... Deum cadunt. Nunc verò iſtarum negationum caufæ, nobis quoad poſſunt, ſunt explicandæ. Deus neque genus eſt, neque vt ſpecies, propriòè vllo genere com-
præhenditur. Non genus: quoniam cum omnium eorum quæ ſunt prima cauſa ſit, ſi in illis generis rationem haberer, omnia quoque ad vnum genus oporteret reuocari. Ex quo non ſolum eorũ quæ diſtinguũtur in Logicis, ſed eriam in Me- taphy ſicis,& à Platone in Parmenide, magnam confuſionem conſequi oporte- —..*.,. ret. Atqui cum genus omne de ſuis formis abſolutè enuncietur, hiſque nomen ſuum& rationem omnino communicet: manifeſtum eſt inter ea Juæ ſunt nihil
poſſe reperiri, quod ad Deum ſe habeat vt ſpecies ad ſuũ genus. An potius Deu
₰
henſum, ad vnus g
nere inferior eſt natura que eodem poſterior: Deus autem omnium ſupremuseſt & natura primus. Et tamen in omnibus rerum generibus quodammodo eſſe qi-
citur: quia omnium eſt principium& cauſa. Atque in ſubſtantia maxims. Ouiz inter ea quæ ſunt potiſſimum genus eſt ſubſtantiæ:& humani ingenij imbecilli. tas Deum non poteſt cogitatione compræhendere, niſi ſub ratione naturæ perſe conſiſtentis, quæ eſt ipſius ſubſtantiæ. Quòo modo Ariſtoteles ipſe lib.z. Metapl.
2
& cap. 6. lib. 1. Ethic. Deum videtur ad genus ſubſtantiæ retuliſſe. Adde quod Dei genus eſſet aliquod, eiuſdem ſpecies eſſent alię qus in illius natum er æquo cum Deo cõmunicarent. Nihil vero eſſe poteſt quod in aliqua natura cum e omnino communicet. Ex quibus etiam colligi poreſt, in eundem nulbmade- re differentiam eſſentiæ. Quoniam hæc propria nota eſt ſeparans ca qwlbes- dem genere continentur. Hoc verò de affirmantibus differentiis quæ nouuma- ctum eſſentiæ in ſpecie determinant, non de negantibus eſt intelligendum. S quidem, vt antea dictum eſt, Deum per negationes non per affirmationes co guoſci: ſic in eodem multæ differentiæ ſunt negatione expreſſæ, per quas quo- dammodo intelligitur à rebus cęteris ſeparatus. Nullam autem affectionem,ne- que communem, neque propriam in Deo eſſe poſſe, facilè colligitur ex eo quod antea poſitum eſt, Deum actum eſſe ſimpliciſſimum& puriſſimum in quo quic quid eſt, eiuſdem eſt eſſentia. Hoc verò de iis affectionibus eſt intelligendi qux reipſa aliquid Deo afferunt eiuſd emque eſſentiam verè afficiunt: qualus ſant ac- cidentia quæ à veteribus realia nominantur. Alia enim ſunt notionum& teſe- tionam tantum, qualia plerunque Deo attribuuntur: vt patris& filij appellati⸗ nes, itémque cauſæ& principij. Quæ à nobis frequenter in eo vſurpantut. 9 Cur Deum compoſitionis omnino expertem eſſe oporteat, cauſam regdit Marſilius Ficinus cap. 6. lib. 1. de Theologia Platonis. Deum, inquit, aemo dice- re audeat ex pluribus eſſe compofitum. Quia ſi modo rectè compoſitus fueriter aliquo conſtabit quod erit tanquam ſubiectum,& aliquo quod erit tanquam for-
ma. Itaque non erit Deus vndique perfectus, cum in eo ſit pars altera im pelfe⸗
ctior toto. Non erit agens ſummum:
5 quia non per ſe totum aget quicquid age, ied per partem alteram, id eſt per for
Per Pästen des mam. Non erit beatiſſimus, quia nonfis- tur vbique ſe ipſo. Non enim ſe totum in membro quolibet complectetur. Vi
debit autem in ſe aliquid præter Deum. Quoniam non idem pats eſt& totum. Peatior certe futurus eſt ſi quicquid in ſe videbit ipſe, nu ſquam deſit: ſed ſibimet totus occurrat vbique. Denique pars illa quę ponebatur in Deo quaſi ſubiectum, quia ſecundum ſe cogitatur informis, ſe ipſam formare non poteſt. Pars inſuper altera quæ vicem formæ gerebat, quia non conſiſtit in ſe, multo minus ex ſepo-
——
poterit vt ſpecies vel etiam vt quiddam rerum ſingularum certa ſpecie compre. genus reuocari? Minimè veròô. Idque quoniam ſpecies ſuo ge.
—
mma
rene atglü docen quel ZLeno rlote non 3 capit aliuc und vt I ſunt nulla tiots lpectat uimès diciſo wäſe Aün md birci deon verfec dicitu mahr caha s Da tit pe 1o! rihe duo
10 dum mün mod toni ele 4ii Mole. Lniſe deku Mloſo (teato. lomn it XC bonu m ohlgicer

1TSIT
9 4 A w. her Prohd e
Snmnam d amaun edaen(os an vneu momai d. mzrian „oman 3 Ummae d utungui d. gezün 2, magm 1 π△ dern tormu adl 3 nanu d cer man Ikimaan eu mlpect 1ügeua hn
3 Aretum! 2 Wmcerahh dmime red pdummia bolenorD ☛ mMi ädus term= Wndimn 1K canſa. A t btmmm eh ludſanth d umn
mpexhend lodmurn .Q mod enin tad geuumslu ereuuil pecies eifſcnt i kuilwu le poteſt„ mnaiqum num colligi ieukan
0 4 1
„*
t. nonade ne rum pet nega**„ tenn ir unte wcenec eris(cyatatuf! Am um r 1 Deo elle Acile cali
Ie bmoliciſ nni
5
r
det. opol⸗ 28 8* 8 4
4₰
DOCTRINAM bPLAT. 172 teſt exiſtere. Formabitur ergo Deus ipſe compoſitus à forma quadam ſuperiore: atque illa potius erit Deus. An vero compoſitione de Deo negara, ſimplicitas de eodem verè affirmari poſſit& qualis, cum antea poſitum fſit Deo nihil accidere, quæſtio eſt acutè explicata à loan. Franciſco Pico Mirandula, vna epiſtola ad
Zenobium Acciarolum, quæ ita incipit. Eleganti illa expiſtola tua,&c. Ad ſupe-
riores autem rationes commemoratas ex Marſilio, propter quas Deus intelligi non poteſt ex partibus compoſitus, adiicienda eſt quæ apud Alcinoum hoc iplo capite ſequitur: quòd Deo nihil omnino ſit prius. Pars aurem omnis& id ex quo aliud componitur, id ipſum antecedit cuius pars eſt. Quo loco attentè conſide- randum quod ſcribit Ariſt. li. z. Metap. partes cas quæ lunt vt materia,& in quas vt in mareriam totum diuiditur, poſteriores eſſe toto: alias verò quæ vt p̃aftes ſunt rationis& eius ſubſtantiæ quæ rationi accommodatur, aut omnes, aut non- nullas eſſe priores. Quibus adde oriendi fiue naſcendi ordine partem toto eſſe priorem: quia hoc ex partium compoſitione conſurgit. At quia harum eſſentia ſpectatur ex relatione quadam ad totum,& quæ inter illas ſunt organicæ hæ ma- ximè& cuidentiſſimè primam perfectionem ex toto capiunt(ſic enim ab Ariſt. dici ſolet manum& oculum, cum ab animalis corpore ſeparantur, non manere niſi ſecundum nomen, nihilo ſcilicet magis quàm cum pinguntur, aut in lapide aliaue materia efformantur)idcirco totum dicitur eſſe prius ſuis partibus natu- ra, id eſt eſſentiæ perfectione. Quod idem Ariſt. ſequutus ca. i lib. i. Politic. ſcri- bit ciuitatem eſſe natura priorem domo. Quare cum naturæ appellatio, quando de ordine quæritur, modo rerum originem ſignificet, modo primam eſſentiæ perfectionem, pro eius varietate pars toto natura prior eodemque poſterior eſſe dicitur. Secũdum quam diſtinctionem in Phy ſicis ſolet dicere materiam ſua for-. ma priorem eadéemque poſteriorem. Imo nominatim hoc ipſum ita exprimit cap. 1. lib. 2. de partibus animalium. Cum contra in rerum origine, inquit, at que in eſſentia contingat,& quæ origine poſteriora ſunt natura ſint priora, quòdque natura primum eſt idem quoque origine ſit vltimum: materia origine prior e- rit, ratione verò, eſſentia rei cuiuſque& forma. Hoc vero lubentiſſimè nunc re- peto, quod memini in diſpuratione de methodo id ab Academiæ noſtre Theſſa- lo Methodico, eſſe exagitatum: magna profecto cum ignoratione doctrinæ Pe- ripateticæ. In quo magiſtri ſapientiam hoc loco imitatus eſt logodædalus. De quo poſtea amplius diſſeretur. 10 In eo quod Alcinous ſcribit Deum neque mouere, neque moueri, obſeruã- dum eſt inter platonẽ& Ariſtotelem hoc intereſſe, quod hic inter Deũ& ſupre- mum orbem nullam aliam cauſam vel intelligentiam intercedere vult quæ illũ moueat:vt contra Trapezuntium diſputat Befſario Cardinalis cap. II. lib. 3. Pla- tonici verò(quod ſcribit Ficinus in Timæum) ipſum vniuerſum à Deo quidem eſſe volunt: ſed ab intellectu formari, ab anima autem moueri. Imo hæc omnia à primo pendere: ſe d eſſe à primo tantum, formari verò ab illo per intellectum: moueri& mouendo formari mobiliter, à primo per intellectum ſimul& animã. Simile eſt quod ex Numenio Platonico commemoranr Euſebius cap. 10, lib. ir. de Euangelica præparatione,& Auguſtinus Aegubinus cap. 18. libr. 1. de perenni Philoſophia. Primum Deum regem, inquir ille, ab omni opere ceſſare oportet. Creatorem vero Deum omnia gubernare dicimus: à quo interior mens mittitur ad omnia quæ ad communicationem illius ſunt ordinata. Et quod Aegubinus ait ex Cyrillo, Platoné fateri ſupremum altiſſimümque Deum, ipſum ſummum bonum eſſe. Cæterum ex hoc emicuiſſe mentem,& hanc eſſe proximum mundi opificem, primo manente in quiete& vacatione. Ariſtoteles autem! ib. 8. Phyfi.

273 ALCINOIINSTITVTIO AD
quia motum ſicut antea lib.z. definiuerat, ex phy ſicorum conſuetudine vſurpat,
.— 2**..*„* Deum quidem mouere vult, ſed moueri omnino negat. Qaod omnis eiufmodi motus, ſit corporis locum aliquem occupantis& progreſſionẽ habeat ab imper- fecto ad perfectum. Quorum nullum in Deum cadere poteſt. Siquidem hic ne. que locum aliquem occupat, neque(vt paulo ante diſputatum eſt) in poteſtate eſt, neque vllam nouam perfectionem poteſt ſuſcipere. Eadémque ratione lib.) de Animo, contra Platonem, qui animum eſſe dixerat numerum ſe ipſum mo-
uentem, diſputat non modo in eo non poſſe animi eſſentiam confiſtere, ſed 0
ne ei quidem vllo modo accidere vt moueatur. At Plato 1o. de legibus, du- plices motus eſſe vult: quoſdam primos, ſecundum quos ftatuit humanam ani. mam cæleſtéſque intelligent ias non modo mouere, ſed eriam moueri: alios ſecundos, qui naturalibus corporibus ſunt proprij. Vniuerſa quæ in calo funt, inquit, quæ in terra, quæ in mari, ſuis motibus anima ducit. Quibus nomina ſunt, velle, confiderare, curare, conſultare, rectè& non rectè opi- nari, lætari, dolere, metuere, odiſſe, diligere,& cæteris præterea motibus omnibus qui horum affines primique ſunt, qui& ſecundos corporum mo- tus ſuſcipientes, omnia in augmentum decrementuùmque perducunt, concre-
tionem vel cõdenſationem& diſcretionem vel rarefactionem:& in ea quæiſta
ſequuntur, caliditates, frigiditates, grauitates, leuitates, durum, molle, album,ni-
grum, auſterum, dulce, amarum:& denique omnibus quibus anima vſa, ſiimel-
lectum quoque ſemper diuinum acceperit, rectè cuncta diis recta teliciaque per- ducit: fin verè cum amentia coniuncta fuerit: omnia his contraria facit. Quun- quam neque ab hac ſentéria alienus eſt Ariſtoteles, cum in anima, cuiilque par- tis, vel facultatis energiam, aut functionem, eiuſdem motionem frequem x· pellat:& cum in ſenſuum operationibus animam moueri docet, cap.„.ſidade Anima. Sed cum in ipſis rebus poteſtas duplex ſit, quedam prima altera ſecunqa priorem per motum proprisè in ſuum actum educi fatetur, poſteriorem verom nimè: ſed huius operationem tantum vocat& actionem. Sic enim hæc diſtingui cap. eodem. Poteſtas& actus, inquit nobis ſunt diſtinguenda. Adhuc enim hice abſolutè vſi ſumus. Etſt enim aliquid ita ſciens, vt hominem ſcientem dicimus, ex eo quod homo in iis ſit qaæ ſcientiæ capacia ſunt,& etiam dicimus ſcientem eum in quo grammatica iam inſit: in vtroque tamen horũ non eodem modo ipſa poteſtate eſt affectus. Sed vnus, quia genus tale ac materia, alter ex eo quod êiye- lit contemplari, poteſt, niſi quid extra impedimentũ afferat. Alius verdiam tem conſiderat vſumque ſcientiæ, exempli cauſa A. iam habet. Ac illi quidem duo poteſtate ſcientes ſunt, ita tamen vt vnus diſciplina commutatus& affectus er contrario habitu ſæpe mutatus ſit:alter ex eo quod cum ſenſu, vel grammaiica ſit præditus, nec agat, ad agendum ſe confert, modo longe diuerſo à ſupetiore. 11 Dei, Angeli, animi& corporis comparationem in pulchritudine, in eãque certos gradus per quos ad Dei cognitionem aſcendimus, familiariter explicar Marfilius Bicinus in Sympoſf. Platonis. Corporis forma, inquit, in multatum Partium compoſitione confiſtit, loco aſtringitur, tempore labitur. Species animi, temporis quidem viciſſitudines patitur,& partium continer multitudinem, ſl Aloci terminis eſt abſoluta. Angeli vero, numerum habet ſolum„à duobus reliquis immunis exiſtit: Dei autem nihil iſtorum perpetitur. Corporis vtiquc formam vides. Viſne animi quoque ſpeciem intueri? detrahe corporali fonme ipfius naturæ pondus limitéſque locorum, relinque cætera: animi iam ſpeciem habes. Vis& angeli? Deme obſecro non loci ſpatia ſolùm, ſed temporis quoqueé progreſſum:compoſitionem multiplicem retine: eam protinus naucilceris. Cu⸗ — pis
jis Ta- diel Ant nlun
num ſpat liqu tem riſſuj id 4 vnar glohe modc luxill aera0 chrite odlco inS moc jecte terio in tat minat dua Ghe dd
bo

, ex ph nomnin. Damne Afani ur edeaen a Deum 4 za. 8 1dano euman
Dotek lul.& Binea
mum elle— tunennci
aoa polleſ ü clleuan m
1 modeatt Mmon dn mon, ſecut tan ſuosſaut 2 mcdo † 1, ſcdenan ndan ſant. c. Juug à man, Lid H szmmn. curte, ⁵ Aue, nahn diſſe, dlig. cxri mn ique lunt, ☛ ſecundam num dected E nque ſeta
““
grauitnes] t Sdrunm
K deniquc os F dudaun tcor cM üstat ſctit ²☚ nhiscwon
nin xiodeHl es apler=Naſ *ℳ—
DOCTRINAM PLAT. 274
pis etiam dei pulchritudinem cernere? Aufferas inſuper multiplicem illam for- marum compoſitionem: ſimplicem prorſus relinque formam, confeſtim dei ſpe- ciem fueris cõſequutus. Verum quid mihi tandem ſubtractis iſtis reliquum erit? An tu aliud eſſe quam lucem, pulchritudidem arbitraris: borro corporum om- nium pulchritudo lumẽé eſt iſtud Solis quod vides, tribus illis infectum, forma- rum pulchritudine(nam multis id aſpicis figuris coloribuúſque depictum) loci ſpatio,temporali mutatione. Tolle ſedem eius in materia, vr præter locum re- liqua duo rerineat: huiuſmodi prorſus eſt animi pulchritudo. Tolle hinc ſi lubet temporis mutationem: mitte reliquum. Lumen reſtat ſine loco, ſine motu cla- riſſimum, ſed omnibus inſculptum rerum omnium rationibus. Id Angelus eſt: id Angeli pulchritudo. Tolle poſtremo illum numerum diuerſarum idearum: vnam fimplicem ac meram relinque lucem, inſtar lucis eius quæ in ipſo Solis globo permanet per aërem non diſpergitur: iam dei pulchritudinem quodam- modo comprehendis. Quæ tantum ſaltem, formas reliquas antecellit, quantum lux illa Solis in ſe ipſa mera, vna, inuiolata, ſplendorem Solis per nebuloſum a8ra diſie ctum, diuiſum, infectum, obſcuratum exuperat. Fons itaque torius pul- chritudinis deus eſt. Ad quem in amore legitimo his gradibus aſcendimus. In obſcœno vero à forma corporis ad venerea turpiter cõuertimur: Vt docer Plato in Sympoſio& in Phædro. Hunc verò hominis aſcenſum ad Deum per eiuſ⸗ modi gradus, deificationem vocat 10. Keuchlin in arte Cabaliſtica: cum ab ob- jecto præſente, inquit, per medium ſuum exterior ſenſus tranſit in ſenſionem in- teriorem& hæc in imaginationem. imaginatio in exiſtimationem, exiſtimatio in rationem, ratio in intellectũ, intellectus in mentem, mens in lucem quæ illu- minat omnem hominem,& illuminatum in ſe corripit. In iſtis autem gradibus qui ab Alcinoo hoc loco diſtinguuntur, obſeruandum eſt ſupra ipſum pulchrum (quo ideam huius fignificat) ipſum bonum videri conſtitutum: cum tamen Pla- tonicis re vna ſit& eadem pulchri bonique idea, ſed ratione diuerſa. Nam cum homines animum adactionem& contemplationem adhibeant, illa, vt antè di- ctum eſt, ad ipſum bonum, hæc ad ipſum pulchrum refertur,& eiuſdem cu pidi- tate excitatur. Cur igitur ipſum bonum, ipſo pulchro ſaperius: Quia, vt opinor, in cõtemplando veri cognitionem, in qua excellere pulchrum putamus, non ap- peteremus, niſi ea rationem quandam boni haberet adiunctã. Idque eſſe videtur quod aiunt Platonici, bonum eſſe ſuperius eſſentia, vita& intelligentia. De quo vide Marſilium Picinum, Commentario in librum Dioniſij Areopagitę de Tri- nitate. 12 Qualitas incorporea duobus modis dici poteſt. Vel quia ipſa ſuapte natura corpus non eſt: vel quia corpori vt primo propriõque ſubiecto non ineſt. Priore modo omnes qualitates incòrporeæ ab Alcinoo hoc loco eſſe dicuntur, contra
cam ſententiam quam Stoicis tribuit Galenus lib. 2. de naturalibus facultatibus,
& in Ilagogicis, eo libro quo efficere conatur, ſicut& Alcinous hoc loco, quali- tates eſſe incorporeas. Poſteriore vero, calor, frigus, humor& ſiccitas, cęteræque einſmodi in ſenſum cadentes, corporeæ ſunt: quia quibuſdam corporibus primo inſunt: ſcientia autem, intelligentia& omnes animi virtutes, incorporeæ. Quo- niam animo primo inſunt, homini per animum. IIlius vero natura eſt incorpo-
rea. Quam diſtinctionem Plotinus ſequitur cap. 2. lib.ij. de decem generibus eorũ
quæ ſunt, cum Ariſtotelem exagitat quod qualitates corporeas& incorporeas
vnaCategoria ſit complexus. Ex qua varietate in phyficis cum naturales omnes
formæ incorporeæ dici poſſint, quia ex ſeſe corporis omnio ſunt expertes, eædẽ tamen corporeæ eſſe dicuntur: quia corpori ſunt addictæ, eoque indigent vt in

275 ALCINOI 1NSTITVTIO Ap
rerum natura cõſiſtant. Non quod ab illo perfectionem vllam capiant: ſed uia eius qualitatibus organicis indigent, vtedant actiones quarum ſunt principes cauſæ. Sicque verę germanæque naturalium corporu facultates omnes quoque corporeæ eſſe dicuntur: quoniam ſine corporis beneſicio neque exiſtere, neque operari poſſunt. Cum verò corpus ſuapte natura patibile ſit, diuiduũ& ad agen. dum efficax:per mareriam patibile eſt, per quãtitatem diuidunm, per qualitatem ad agendum efficax. Qualitas(eam dico quæ formæ phy ſicæ eſt inſtrumentum ex materia& quantitate non conſtat: materiæ tamẽ ineſt,& pro varia huius quã. titate non modo extenditur& contrahitur, ſed intenditur atque remittitur, yt Ariſt. docet lib. t. de Cælo. In eadéèmque tantum eſt actionis inſtrumentumne⸗ que per ſe ſatis eſſe poteſt ad agendum, quæ non ſufficit ad exiſtendum. Quam variè autem dicatur incorporeum, amplius etiam colligi poteſt ex Porphirio lib. de Occaſionibus ſiue de cauſis ad imelligibilia ducentibus. Ipſa incorporeo- rum appellatio, inquit, non ſecundum communitatem vnius eiuſdémque ge- neris ſic cognominata eſt, quemadmodũ corpora: ſed ſecundum nudam ad cor- pora priuationem. Quamobrem nuihil prohibet inter illa, alia quidem talia eſſe eſſent ia, alia verè nõ eſſentia:& alia rurſus antè corpora, alia verò yna eum cor- poribus. Item alia à corporibus ſeparata, alia vero non ſeparata. Prætetea alia ſe- cundum ſe ſubſiſtentia, alia verò aliis vt ſint indi gentia: alia denique adtionibus vitiſque ex ſe mobilibus eadẽ, alia viris& qualibus actionibus permutata. Nem- pe ſecundum negationem eorum quæ ipſa non ſunt, non ſecundum aſſiſtentiam eorum quæ ſunt, appellantur. 13 Agens primarium idémque rebus ipſis inſitum, in naturalibus formacſhma- teria vero ipſis affectionibus ſubiecta. Vr in definitione naturæ,& in comqan- tione materiæ cum forma peues illam, Ariſtoteles docuit cap. 1. li. z. Phyf. Wx litas à forma eſt,& in materia vt in ſubiecto recipitur,& in materiæ præparati- ne in rerum ortu, ad formam tanquam ad finem refertur. Itaque ea mediami ter illa duo rationem obtinet. Si quidẽé cum forma agit& eiuſdem eſt inſtrumi- tũ: cum materia vero patitur. Quoniã non modo hac fluẽte, ipſa lãguidior rel. ditur, ſed à contraria qualitate reſiſtente, in agendo retunditur. Quod in iis tanti agẽtibus quæ lunæ ſubiecta ſunt, ex eiuſdẽ doctrina debet intelligi. Nam 6iquod eſt agens aut omnino à materia ſepatatũ, aut cum hac quidẽ, ſed minimèfueme coniunctũ, hoc quia vel omnino ſine qualitate agit, vel certè ſine ea cuiſtalten cõtraria, agẽdo impatibilẽ naturam ſeruabit: vt poteſt colligi ex ca. 5. liba deOr- tu,& à nobis copioſius eſt expoſitum priore parte noſtræ deſcriptionis phylicz. 14 Concluſio hæc apertè indicat quorſum de qualitatibus hoc loco ageretut Has enim incorporeas eſſe variis rationibus docere conatus eſt:vt ab eis per me dias naturales formas cæleſtèſque intelligentias ad Deũ excitati, hunc nonmo- do corporis omnino experté, ſed in incorporeis puriſſimũ& ſimpliciſſimũ, yp- riſſima mète cõprehendi intelligamus. Nam ſi qualitates in ipſis corporibus ir- turalibus incorporeæ ſunt, quãto magis ipſæ naturales formæ, quarum illæ ſumt inſtrumentas Puritas verò ſimpliciraſque maior erit intelligẽétiarum cæleſtium. Omnium maxima ipſius Dei. Quoniam, vt Platonici aiunt, huius vmbra tani in qualitatibus corporum apparet, ſimilitudo in animis, expreſſa imago in cale ſtibus intelligentiis. Ex quibus etiam colligi poteſt non fuiſſe Marſilio Ficino caput vnum de qualitatibus incorporeis, hoc loco inſtituendum: nec iſtam quæ- ſtionem à ſuperiore de Deo ſeparandam. Quod ſi Alcinoum libri huius autho⸗ tem, fuiſſe concedimus Didimum illum Alexandrinum cæcum de quo in præ- fatione multa collecta ſunt, minimèmirabimur eum tam multa ſumpſiſſe ad do
——ö
—————.
Aia Ioblc Ari allo neg der
d

erporit. cio magee e nara t. lelrcuiin er qui= üutun
0 qax t ücxcr Atenxr 1— ct. Knnmm anur, ſeh ☛⅞ duar dorr Jue un aoap ih
Ml.
n, Jux a citadtüin
dla umpliu n aollgi art imeligit E remdunhn am co 1 antem wume Sodü corh dſecundumn il ptohidt M Na aam murasand ☛&Na, Au mn. araa al mſehanad m im. mante iris K qua— Giondußn
1 9. 4 4 4— noalecun
oGs ind awmiia v tiadm wone uue Auüd* locunc ſadics— t,K&A am ad unk run.w rar um m gr Kas * Auoam huan 25 4* 4 erandun
* 4— de lrel uſde d⁴d cm . 1lde,
4 a0 N 4lcd
4
41219, 1 2 442 3* 8 vel cerneh dbac ar. Kcolbge undiu chus 4„.·.–— 1 Rrr zecc 4 A † ltatidb. amm 8. 1224 Deu tics ed— 2 ates a 8 mas.Nan leoins . solr de 1 a1* N 4— 2 dinte'g eM a cu 92 4 1 eime 0 1 4; 8 ni ehtee — A4 9ʃ 8 fule 2 u0 100 4 n 9⁹ 3 Aue 5 cotp Freh liwe
DOCTRINAM bLAT 276 cendum Deum incorporeum eſſe. Quoniam teſtatum habemus ex Socrate cap. 7. li. 10. hiſtoriæ eccleſiaſticæ, circa tempora Didimi, nobilem fuiſſe apud Aegy- ptios contrariam hereſin quorundam monachorum, Deo oculos, aures, manus & pedes reuera attribuentium,& hac in parte Origenis doctrinam in Theophilo grauiter inſectantium. At cum in ſacrisliteris Deus appellatur ſpiritus, an non corporea natura eidem tribuitur? Hoc ſic explicat idem Origenes cap..lib 1. de principiis. Conſuetudo eſt ſcripturæ ſancta, inquit, cum aliquid contrarium cor- pori huic craſſiori& ſolidiori deſignare vult, ſpiritum nominare. Quæ omnia, qui diligenter conſiderauerit, is nunquam aſſentietur Sroicis, qui Deum eſſe di- xerunt ignitum ſpiritum intelligentiæ participem: aut Demõcrito qui eundem mentem ignitam vocat, mundique animam: multo vero minus Cyrenaicis& Epicureis, qui cum Deo humanam figuram tribuant, vt omnium preſtantiſſimã, eundem orioſum eſſe volunt. Quòd metuant ne ex rerum variarum tractatio- ne, in eius membra cadat defatigatio. Quorum opinionẽ Cicero commemorat lib. i. de natura Deorum. Eadem vero quæſtio de qualitatibus incorporeis, mul- tis rationibus tractatur cap. i. lib.z. de ſecretiore parte diuinæ ſapientiæ ſecundũ Aegyptios: multaque in eandem ſententiam contra errorem veterum ſola cor- porea agnoſcentium, colliguntur à D. Iuſtino Martyre, initio libri de quæftio- nibus quæ à Gentibus ſunt Chriſtianis poſitæ. In ea autem varietate argumen- torum quibus hoc loco Alcinous vtitur, duo nobis obſeruanda ſunt: vnum quod ſubſtantias contrarias eſſe negat contrarietatém que omnem in ſubſtantiis qua- litatum eſſe vult quibus ſunt affectæ,& per quas illæ in ſeinuicem agunt& à ſe- inuicem pariuntur. Vt vitetur puerilis error Theſſali methodici, qui in logicis Ariſtotelem repræhendit quod fubſtantias inter ſe contrarias negauerit. De quo alio loco pluribus à nobis aliquando diſſeretur. Alterum quod corpora plura negat ſimul eſſe, poſſe ne penetratio dimenſionum conſequatur: qualitates au- tem plures in eodem corpore totas per totas transfundi abſurdum non arbitra- tur. Quam ob cauſam notatum eſt à Galeno lib. de Elementis, tutiorem videri Ariſtotelis ſententiam de mixtione quam Stoicorum. Quod his ſubſtantias ele- mentorum corporeorum miſcentibus, metuenda fit dimenfionum penetratio: non item Ariſtoteli, rationem mixtionis in qualitate magis quam in ſubſtantia ponenti. 8
INTELLIGIBILEM MVNDVM A SEN- ſili,vt exemplar ab imagine diſtinguit. Deinde hunc vnicum eſſe oportuiſſe, duabus rationibus confirmat: arque oſtendit in eiuſdem magno corpore, quam rationem inter ſe habeant quatuor elementa, ex qui- bus conſtituitur.
C4 P. 10.
r Quoniam eorum quæ ſecundum naturam ſenſilia&
ſingularia ſunt, definita quædam exemplaria, ideas ſcilicet
eſſe oportet, quari ſcientiæ ſint& definitiones(nam præiex . aaA

277 ALCINOI INSTITVTIO AD
ſingulos homines, hominem quendam animo cocipi:& pre-
ter equos ſingulos quendam equum, ac communiter praie hæc animalia, animal ingenitu& immortale: quemadmo- dum ab eodem figillo plurima exprimuntur ſigna,& vniu hominis imagines infinitæ, idea cauſa exiſtente, quæ princi-
pium eſt eſſentiæ, a quo vnumquõdque habet id ipſum quol
eſt ²2) neceſſe eſt vniuerſi pulcherrimum opificium eſfellun eſſe ab ipſo Deo intuente in aliquam ideam,; quæ exemplin extitit huiuſce mundi, ad illius imitationem eſtormati, Ili verdò ſimilem hunc factum oportuit ab opifice ſua proui- dentia maximè admiranda ad efficiendum accedenteiaquia bonus erat. Illum itaque conſtruxitꝰ ex tota materia,quam ante huius originem, inconcinnè& ſine ordine agitum in optimum ordinem adduxit:& aptis numeris atu u ris partes eiuſdem exornans, perfecit vt mundus ea raiun ſit contextus, quam etiam nunc ignis& terra ad auremò aquam ſeruant. Habentia quidem tunc tantum uſtiii &naturæ aptitudinem ad elementorum facultatem, imme rè& ſine ratione materiam quatiebant, ab illdque quatie bantur. Ex ſingulis werd quatuor elementis totis eum un- formauit. Ex toto ſcilicet ione, atque terra itémque exai & aqua: nullam horum partem relinquens, aut ad hu facultatem. Animaduertens primum quidem id quodſe bat, corpore conſtare oportere, tractabile eſſe atque aße. Ctabile, nibilque ſine igne& terra videri poſſe aut tan inſta ratione ad huius copoſitionem? terram&int aſſun-
pſit. Quonia verd hori medium quodda vinculum erat n ceſſariu, diuini autt illud eſt quoq ſecudi rationis ſimiliu-
dins ſe ipſum& ea quæ vinciutur, poteſt ſuapte naturain

„
enem dͤühis
uum, 8 wunn Gm H aſe rexprim A igud lea tauſt mm
mquidau Muh
1
8
alcberrumt us am 1ͤ aliquam ⁸9 gir 6 f Duus imita dutfe
oportuit Nuße
FF 1 V 4 ad efhcls X * 8
onftruxit 8 2 ancinne Ulk.
uxit: ap Wal-
1ng perfeci nu
eni ten n nunc 19u 3 entia qude Aen nad dlementt a
aatie RX tn
DOCGTRINAM DI A I. 278
vnum colligere: planuſque mundus nequaquam erat futu- rus(huic enim vni medium fuiſſet ſatis ſed globoſus: idcir- co duo media ad eius coagmentationem fuerunt neceſſaria.
Itaque inter ignem& terram, atr& aqua apto rationis modo interietta ſunt: vt quemadmodum ſe habet ignis ad arem, ſic aèr ad aquã,& hæc ad terrã: itèmque viciſtim re- tro commeando.° Quia verò nihil extra mundum hunc re- lictum eſt, vnicum fecit, numero reſpondentem ideæ, quæ vnica eſt. Morbi præterea& ſenij expertem: quia in eum nihil cadit à quo ſecundum naturam corrumpi poſait: tum ſe ipſo contentum es: nulla re externa indigẽtem. Figuram autem illi circumpoſuit globoſam, omnium pulcherrimam, capaciſimam maximéque volubilem. i Et quoniam ne- que aſpectu egebat, neque auditu, neque vllo alio ſenſu: ideo nulla inſtrumenta ad eiuſmodi miniſterium illi accom- modauit.(aæteriſque motibus ademptis, vnum ei dedit qui in orbem fit, vt mentis& prudentiæ proprium.
Iac.(arpentarij Commentarius in( 1 P. 10.
1 Vniuerſæ naturæ Platonica deſcriptio continetur explicatione mundi& eo- rum quæ in mundo ſunt: in quibus homo principatum obtinet, in quem idcirco eiuſdem naturæ contemplatio dicitur deſinere. Vt verè mundi naturæque expli- catio repetatur ex Theologicis principiis, de quibus tribus capitibus ſuperiori- bus dictum eſt, in eodem mundo notantur hoc capite cauſæ tres, quæ antea ex
Theologia Plaronica pro principiis vniuerſæ naturæ ſunt poſitæ, nempe opifex
8 0
Deus, à quo munqus ſaltem eam originem habet, quæ rationis, non rei poſtea appellabitur:materia confuſa:& mundi huius exemplar ſiue idea: ad cuius imita- tionem mareria ab illo in ordinem adducta eſt, eque cõformata. Atque hoc eo- dem capite, itém que proximo, agetur de magno eius corpore partium que in illo proportione& figura. Capite verò 1z. de eiulidem anima& mente, quæ per illud corpus fuſa, ex Platonicorum ſententia magnum animal perficit, à quo cætera oriuntur, ſicut& eiuſdem complexu continentur. Quòd à Vergilio ita deſcriptù eſt AEneidos. 6.
Principio cælum ac terras, campòſque liquentes,
OCi

AIL CINOIINSTITVTIOAD 8„ Lucentemque globum Lunæ, J. itanidque aſtra Spiritus intus alit, totam que infuſa per artus Mens agitat molem& magno ſe corpore miſcet. Inde hominum pecudumque genus vitæque volantum Et quæ marmoree fert monſtra ſab æquore Pontus. Igneus eſt ollis vigor,& cæleſtis origo Seminibus: quantum non noxia corpora tardant.
Iuſtinus martyr in Orarione Paręnerica ad gentes, Plaronem inconſtan tiæ ar-
.....H.. 1„ 1. guit in hac quæſtione de principiis vniuerſi, quòd, vt ait, modo tria tantum ag. noſcat, Deum, Mater iam& Idæam: modo iis adiũ gat animam communem. Scd
neſcio(pace eius dixerim) an is vllo loco animam vniuerſi ciuſdem primũ prin- cipium appellauerit: num potius aliquid ex primo principio ortum, quemad- modum& cam formam quæ rebus fingulis propria, cum ſua materia, eſt coniun- cta. De huius vero vt animalis cu iuſdam motu& ſenſu elegans locus eſt apud Mercurium Triſmegiſtum cap. 5. Pimandri. Mundus AEſculapi, ſenſum mo- tumque poſſidet, non humano ſenſui motuique conſimilem, ſed potentiorem ſa- nè atque admodum fimpliciorem. Nam ſenſus& intelligentia mundi id vnum
cuncta ſcilicet facere atque reſoluere. Diuinę voluntatis organum hac potiſſimũ ratione conſtructum, vt à Deo ſemina ſuſcipiens vniu erſa, eã que toto finu recon dens, omnia quidem componendo producat, omnia rurſus auferat diuidensy Atque inſtar agricultoris periti quodcunque nimis adultum eſt, amputaritſe tutis temporum interuallis reuireſcat. Nec eſt quicquam cui vitam munduihle non præſtet: ſimulque vitæ locus eſt atque etiam inſtitutor. Plato in Timarſo eis pluribus, mundum animal eſſe teſtatur& in Philebo Socrates corpus nofti ex mundi corpore animàmq; exillius anima quæſi expreſſam eſſe ſic docet. 50 nonne ignis hic noſter exiguus, imbecillus& vilis„ſed qui vniuerfi proprius quantitate mirandus& pulchritudine,& omni quæ ad ignem peninet poteſtatc PRO T.Vera nimium loqueris. 8 O C. An verò fit, alitur, ducitur ab igne noſtro, mundi totius ignis, vel contra& meus& tuus& animantium reliquorm omals ab illo?P R O T. Hæc reſponſione digna non ſunt. 5 O C. Rectte eadem quoqus deanimalium ac mundi terra diceres,& de aliis quæ ſuprà quæſiuimas, imiliter reſponderes. PRO T. niſnam reſpondens aliter, ſanæ mentis exifiwetun § O CG. Nemo forfiran. Sed iam ad reliqua. Omnia quippe nunc dida, in rnum compofita continentes, corpus appellamus. PRO T. Quidni? 8 OC. ldem quo- que de hoc, quem mundum dicimus, accipe. Eadem ſiquidem ratione corpuse, ex eiſdem compoſitum. PR OT. Kectè loqueris. S O C. Vtrum ex hoc corport noſtrum corpus omnino, vel contra ex noſtro ipſum nutritur& quęcunqyue pal. lò ante numerauimu 8. ſuſcepit& habet?P RO T. neque hoc etiam alterum 6 59. crates, in quæſtionem cadere poteſt. 0 C. Sed alterũ debet ne an nomePk 01 Dic quod?s O C. noſtrum corpus animam habere fatebimur? P RO T. Conſta- § O C. Vnde nam§amice Protarche, ſuſcepit, niſi mundi corpus, quod eadem quæ& noſtrum ac etiam præſtantiora continet, animam habetsP R O T. Aliun- de nequaquam. De quo eadem etiam fuit Stoicorũ ſententia Quæ pluribuser- plicatur apud Ciceronem lib. 2. de natura deorum& initio libri cius qui Ga-
leno kalſo aſcribitur in quo quæritur an animal ſit id quod in vrero eſ- Idé vero Plato lib. 10.
mantis& animantis, qu
mundo ſunt, rem eo deducit vrtandem concludat Deum eſſe, huncque rerum
——ö—
de Legibus, ex obſeruatione huius animæ mundũ infor- æ dum ſe ipſa mouet ſimul quoque mouet omnia quæm
hane
No
dud l öiicit licis ac rfücier lem me teyleri tmin⸗ Fero ſi pud pla dupler tin jis dam ſu

TII 1e4ra er arts memiſc ltae un*n anne adh 2
2fA krdat
L 42 n 8
mem nun Merk, qa„modo rnn nodo iad) nmamn o miman 1 dulllen. quid ei pii ihio m agulis p. Munm
* elexun
Aam mo
mandn. M e Malh wovuique* lemſcth
4
a
ſenlus T i lgenin c. Dicined= Socgun a ſuſcipien Mcahn
oproducat, utlusun enih= dumen
dcuaqu
dec ctq cumm . Nec ch ᷣ 1 aque ciu A nor. he
arur Kim r doc
14 44 AA 8
A K 2— 9.
LN„.. 1
4 X us 4 1 rotun
* 1„ JCA 1 44 3 3
31 zali e Kſr
.(aux 3
2 O00 F
4. Viun 1 3 Mens „1 Wlee
41 accipe* 2 C. Nuu. „ e quet— al 1.— 1 i. aca Joced ben? XO* Pbaxi
— 5 341 1— dm ammam e e vnäc arcbe- 4 c09 e8l3, antt an 5u e md Keium 4 4 6 „ 4e natutd“ 11
DOCTRINAM PLAT. 280
humanarum curam habere. Quanquam mundi anima Deus ipſe non eſt, ſed hic illa longe ſuperior: vt pote qui illam dicatur procreaſſe per intermediam pri- mam menté, ſiue intellectum agentem: quemadmodum iidem platonici docent cum de Deo ſubtilius philoſophantur. Quod à nobis antea obſeruatum eſt capi- te 6. lib. hu ius. Arque ſicut iidem Platonici, cum bonorum tantum Deum cauſam eſſe velint, malorum autem quamlibet aliam ab eo eſſe quærendam(ſicut ſcri- ptum eſt. lib. z. de Rep.)de malis dubitant, quæ& vnde ſint, an coiũ principium aliud ſtatuendum ſit ipſi deo ex aduerſo oppoſitum cuius eadem ſit poteſtas ad malum, quæ ipfius Dei ad bonum(qui Manicheorum error fuiſſe dicitur) ſic de mundi anima quęſitum eſt libro eodem 10. de lęgibus, an ea ſaltẽ dupiex ſit po- nenda. Num concedere cogimur, inquit, Athenienſis hoſpes, bonorum& malo- rum, honeſtorum& turpium, iuſtorum& iniuſtorum cæterorümque contrario- rum animam cauſam eſſe, ſi quidem cauſam omnium ipſam aſſerimus? C L.1 N. Cur non A T HE. Animam cuncta gubernantem,& in omnibus quæ mouentur habitantem, nnne& cælũ gubernare confitebimur CLI N. Omnino? ATH. Vnã an plures? plures certè, vt ego pro vobis reſpondeam. Nec pauciores quàm duas ponere debemus, vnam beneficam, contrariam alteram? CI.! N.:Rectè ad- modum. Sed de hac quæſtione partim dictum eſt antea capite de ideis, cum quę- retur an retum malarum eſſet idea, partim etiam pluribus diſſeretur in ſequenti- bus, cum de Dei prouidentia erit agendum. Nunc ad Alcinoi noſtri contextum veniamus. De quo hoc primum moneamus, multa eſſe initio capitis huius non ſolum dicta obſcuriſſimè(talia enim hoc libro ferè ſunt omnia)ſed in verbis nõ- nulla deprauata, in ſententiis longè plura vitioſè diſtincta. In quibus reſtituen- dis gaudeo noſtram coniecturam Logo dædalo eſſe probatam. In qua magna ex parte ſequuti ſumus Euſebium, eo loco quem in præfatione deſcripſimus ex cap. II. lib. inäde Euangelica preparatione. In quo fi cui fortaſſe videmur paulò libe- riores quam interpretem deceat: eum rogabo vt ipſe det meliora. Quibus ego cedam non inuitus. Interim vero animaduertat initio concladi mundum hunc ſenſilem ad imitationem alicuius exéplaris,& idea intelligibilis eſſe factũ. Ra- tionem vero adferri ex iis quæ antea pofira ſunt, quia in naturalibus diſtinctum eſt exemplar intelligibile, à ſenſili imagine. Rationémque hanc per interiectam ſententiam tribus exemplis illuſtrari, primo de homine, ſecundo de Equo, ter- tio de animali,& ad extremum ſimilitudine ducta ex iis quæ ad artem pertinent. In tribus autem cauſis quæ in mundo ex ſuperiore Platonis doctrina hoc capite diſtinguuntur obſeruat Beſſario Cardinalis cap..lib. z. ad eas quatuor ſpecies quæ apud Ariſt. ſunt notiſſimæ ãà Platone quintamadiici-ex ralio lo- co ſextam Organicam: ex eoque concludit ampliorem eſſe apud hunc quam a- pud illum cauſarum diuiſionem. Idem de pretermiſſa cauſa Organica Ariſtoteli obiicit Io. Argéterius cap. 2. lib.. de Morborum caufis. Quanquã hæc à Peripa- ticis ad efficientem reuocatur. Sic enim Ariſt. coctionis in corporibus animatis efficientem cauſam modò ipſi animæ, modò natiuo calori attribuit. Ab ipſis au- tem medicis qui ad ſenſum ſe demittere ſolent, eadẽ pro principe cauſa efficien- te plerumque vſurpatur. At exemplarẽ à platone poſitã, Ariſtoteles non recepit: vt minime mirum eſſe debeat ſi illa diuiſione eam non ſit complexus. Neque vero ſi complecti voluiſſet à forma illam ſeiunxiſſet. Neque video cur etiam a- pud platonem ſeiungere ſit neceſſariũ. Quoniam vt efficiens rei cuiuſque cauſa dupler eſt, vna interna, vt in naturalibus motionibus ipſa forma, altera externa, vt in iis quę arte eſſiciuntur ipſe artifex: ſic forma Platonicis duplex, vna ſecun- dum ſuam perfectionem à rebus ſingulis ſeparata, quæ cadem cum idea, altera in

——— 2———
————
——
— *—————*
———ÿ———
————(———— ————
221 ALCINOI INSTITVTIO AD
rebus ipſis, quæ ideæ quædam eſt imago. Quanquam de Organica memini aliud viſum lulio Scaligero Commentario in lib. z. de plantis. Hanc ſcilicet, in prima cauſarum diuiſione non eſſe numerandam, quod abſolutècauſa non ſit ſed potius Iconcauſa. Quando quidem non mouet niſi mota. At hoc idem etiam de materia (dici poſſet. 2. Platonem mundo originem attribuiſſe mansfeſtum eſt ex hoc Alcinoi loco, & ex pluribus aliis qui collecti ſunt à nobis ca. z. lib.. prioris deſcriptionis phy- ficæ. Sed cum origo duplex ſit, vna rei, ſecudum quam aliquid in tempore, aut certe ſimul cum ipſo tempore verè dicitur incæpiſſe altera rationis tantum& cogitationis: de eo grauiſſima eſt inter Platonicos contentio, an vtramque, an verò eam tantum quæ rationis eſt, ille in mundo agnouerit Inter omnesautem philoſophos qui Deum res humanas curare voluerunt, nemo Vnquam extitit qui non conceſſerit, diuina prouidentia mundum regi atque conſeruari. Quæinll. Jo rationis& cogitarionis eſt indubitata origo. Siquidem omne quodab aliquo regitur, aut fluit, etiamſi cum illo ſimul ſit ſecundum tempus, aut lecundum i- ſam æternitatem quæ tempore antiquior eſt, quando tamen cum ſuo principio cõparatur, rationẽ rei ortę dicitur obtinere. Vt cũ tibi finxeris Solé ab eterno fui ſe, etiam ſi ſine ſuo lumine nunquam extiterit:ab illo ramen ipfius luminis qug- dam origo eſt, non ea quę temporis, ſed altera quæ rationis& cogitationis tanti Quo modo noſter Alcinous cap. 12. libri huius Platonis ſentẽértiam, cum aliis per multis, interpretatur: ne contra phy ſicum axioma(quod Velleius obiicit apul Ciceronem lib. i. de natura déorum) ponere videatur quandam coagmentams minimèdiſſolubilem: aut aliquid ortum, quòd nunquam ſit interiturum.&sſa Philo Iudæus exagitat in libro de mundi AEternitate. Quidam(inquit)ſojü- ſticè interpretãtur apud Platonem genitum dici mundum, non quòd habuenn generationis principium, ſed quia ſi factus, non aliter quàm dictum eſt, feeiiyo tuerit. Melior tamen& verior altera ſententia: non ſolum quia toto Timæo Patrem& conditorem& opificem illum, deorum fictorem ait: mundũ verò hune opus eius& progeniem, archetypi exemplaris, intelligibilis, imaginè ſenſbile quicquid in illo intelligitur in ſe continentem, perfectè expreſſam, ytſenſuper- cipiatur, ſicut& illud perfectum intelligitur: verumetiam quia hocde Datone teſtatur Ariſt. quem puderet mentiri vt philoſophum. Locus verò quo bhlloer Ariſto. vtitur, extat apud hunc cap.-. lib. 8 Phyſic. à nobis iam vſurpatusin buo- re parte deſcriptionis phyſicę. Sentit idem cum Ariſt.& Philone Ciceror Tuſco- lana, quando in hac quæſtione Platonem ab Ariſt. diſtinguit. Hæc igitut inquit, & alia innumerabilia cum cernimu s,poſſumuſne dubitare quin his pręſtt aliqui cõditor vel effector, ſi hæc nata ſunt, vt Platoni videtur: vel ſi ſemperfuerintiyt Ariſtoteli placet, moderator tanti operis ac muneris? Atque Ariſtoteles iple hoc Platonicorum commentum de origine rationis, exagitaſſe videtur capite loili 1.de Cælo. Quod autem, inquit, ſbi præſidium afferre conantur qui eum nonin- teriturum,& tamen ortum eſſe defendunt ‚non eſt verum. Eodem enim molo quo Geomerræ qui deſignationes ſuas pingunt, ſe etiam de munqdi ortu diiſ concedunt. Non quod aliquando ortus ſit, led diſcendi cauſa: tanquam ita faci lius cognituri ſint, ſi eum quaſi in tabula generatum viderint. Sed aliud eſt,yt qr ximus. In deſignationibus enim Geometrarum idem ſimul omnibus poſitis efi⸗ citur: in horum autem dem onſtrationibus, non idem, ſed id quòd fieri nõ potel Quæ enim prima& poſtrema ſumuntur, repugnanrt. Acutiſſimè quidem, ſicuta- lia multa, ſed fortaſſe-non ſatis accõmodatè ad Platonis aut Ariſto. ſententiã. De hac quæſtione ſic ſtatuit Iulius Scaliger. Exercitatione 5. contra Cardanũ, d 3 potullle
——jj
lnqul allcel ppitur kum g6 tes cur. commi
ianim
dalant duos au 1 alic tario in
daſti do
manese
motabu 8 unter

5te r Purlcla 4. 1 1
1.
aiſſe m e Aer da odis ca.L— orselän ei ſecudun düu üluem KRutm 1 un mant er monich G mio um em mand maem urte volat ten emo mam mandum u tcoulemm ann origo.K monx.
d— aultt lecunl ☛ lm ierrf. qc T1anaem 4 1 1 1
4 8 1
ele.ViGA* uun been m eiterua 1mennie 4 oe A altera Kg hMu 1 e lentenmna
2 1. cum 211 ſ onete ud 4 ſe. p rum. quod⁴ d⁴ 3— Rude 4 1— ub. 4 Aktet— 0.
aul e 9 amnch n,
ö,‧,“ 3 8 ,.non muame 14 4 c 85 3 u 8
—
. eſe
3 3 1. 5 4 2 8
99
DOCTRINAM PLAT. 2 82, 8 2 ₰— 5.„.1. N potuiſſe primũ rerũ omniũ opificẽ quicquã efficere aut ſimile penitùs, aut oino diſſimile. Nä fimile, inquit, nõ poterat. Quia quod fit, patitur. Quòd patitur, à po tiore patitur. Diſſimile omnino nõ potuit. Quia actio& agẽs in ipſo nõ differũt. Igitur actũ ſiue factũ aliquo modo ſimile, alio diſſimile fuit neceſſario. Quãobrẽ cum ille ſit vnus: mundus fuit vnus& non vnus. Cum idem ſit omnia, mundus fuit omnia& non omnia. Cum ſit eternus, mundus fuit æternus& non æternus. Et quia vnus eſt, æternus: non enim habet comparem aut contrarium. Quia non vnus, von æternus. Ex contrariis enim& mutua corruptione inter ſe graſſantibus. partibus, conſtitutus eſt. Eius igitur æternitas in fucceſfione: vnitas in continua- tione confiſtit. Neque fortaſſe æternitatis in illo cauſam Plato retulit ad ipſam naturam, ſed ad diuinam volũtatem: quę ipſa natura eſt potentior. Sic enim deos minores qui ſingulis orbibus ſunt præfecti rerum omnium opifex Deus alloqui- tur in Timęo. Dij deorum quorum opifex& pater ſum, hæc attendite. Quę à me facta ſunt, me ita volente indiſſolubilia ſunt. Omne ſi quidem quòd vinctum eſt, ſolui poteſt. Sed mali eſt quod pulchrè compoſitum eſt, benéque ſe habet, velle diſſoluerc. Quapropter quia generati eſtis, immortales& indiſſolubiles omni- no non eſtis. Nec tamẽ vnquam diſſoluemini, nec mortis fatum ſubibitis. Nam voluntas mea preſtantius vobis eſt vinculum ad vitæ cuſtodiam, quàm nexus illi quibus eſtis tunc cũ gignebamini, colligati. Quomodo igitur axiomate phy ſico à Velleio in hac qu eſtione premetur, qui æternitatem ſolo Dei munere, non na- turalibus caufis vult contineri? Vtetiam minimè mitum videri debeat hac in parte, ſicut in aliis permulrtis, Ariſtotelem à magiſtro receſſiſſe. Quod hic in phi- Ioſophando id tantum ratum haberi, velit quod demonſtrationis neceſſitate pu- tat effectũ. At Dlato ad confirmandã ęternitatẽ mundi, quem ortũ eſſe fatetur, nullam eiuſmodi rationem potuit adducere. Sed vnicam vſurpat diuinam vo- luntatem, eo certè modo quo poëtę tragici cum res humanitus explicare non poſſunt Deũ in ſcena loquentè inducunt. Aliã in Platonis ſententia inconſtan- tiam notat Theodoretus Cyrenfs lib. 4. de curatione græcarum affectionum: Qudd ita ſcribat inPolitico. Eodem modo ſemper ſe habere idèmq; eſſe, illis ſo- lis penitús congruit quę diuiniſſima ſunt. Corporis autem natura in hoc ordine eponenda non eſt. Cœlum quidem ab ornatu mundũ appellauimus. Multarum enim beatiſsimarumque rerum ab opifice Deo particeps factum eſt. Veruntamẽ in corporis communionem venir, ob eãmque cauſam carere prorſus mutatione non poteſt. Itémque alio loco. Tunc itaque mundi huius vniuerſi gubernator, inquit, ceu temonibus gubernaculiſque omiſſis, in ſuam ipſius circumſpectionẽ abſceſſit. Mundum verò rurſus inuerrit,& fatum& congenita cupiditas. Omnes igitur dij qui ſecundum locos diſtributi, cum maximo dęmone ſocium principa- tum gerunt, cum iam percepiſſent quòd factum fuerat, ſuas quiſque mundi par- tes curare dimiſerunt. Mundus autem retro conuerſus, principio& fine in vnũ commiſſo, actuſque in contrariam partem ac magno ſuiĩ facto concuſſu, aliam fſi- bi animantium omnium corruptionem effecit. Sed fortaſſe ſuperiora quę addu- cta ſunt ex Timeoò, Plato hauſit ex Athenienſium religione: hec verò ex Hebræis quos audiuerat in ea peregrinatione cuius antea meminimus in prefatione. Qui- bus aliqua ex parte ſimilia videri poſſunt quæ ſcribit D. Hieronimus Commen- tario in Eſaiam, cum in illum locuũ incidit pſalmi 101. A principio terram tu fun- daſti domine,& opera manuum tuarum ſunt cæli. Ipfi peribunt, tu autem per- manes& omnes ſicut veſtimentum veteraſcẽt,& quaſi amictum inuolues eos& mu tabuntur. In hoc, inquit, D. Hieronimus, perſpicuè demõſtratur perditionem
& interitum, non abolitionem in nibilum, ſed commutationẽ in melius ſonare.
RR

1
——————————
———————— ——
28; ALCINOI INSTITVTIO AD
Neque eniĩm illud quòd alio loco ſcriptum eſt, Luna fulgebit vt Sl,& ſeptu⸗ plum lumen accipiet, interitum ſignificat priſtinorum, ſed commutationem in
melius. Ariſtoteles ad finem libri a. de ortu, fatetur cæleſtium orbium conuerfo- ne mundum conſeruari,& in hoc ſingularum rerum inferiorum in ortu& inte-
ritu viciſſitudinem: eã que ceſſante mundi torius diſſolutionem neceſſario ſe quuturam concedit. Sed negat vnquam futurum vt ceſſet illa cæleſtis conuerfio,
Quare idem videtur fingulis orbibus cæleſtibus præter propriam& naturalem formam, quæ finitarum eſt virium, dediſſe aſſidentem intelligentiam motricem, quæ virturis infinitæ, illorum motum perpetuaret& in huius perpetuitate, ipſ mundo æternitatem præſtaret. Quarum duarum formarum prior apud eundem Ariſt. cælo eſt inſita& huius intima vltimâque forma: à qua idem habet vt ani- mantum ſit& viuens, quod hic eriam ſcribit lib. 2. de cælo& Metaph.J. poſte- rior verò non item. In quo manifeſtum eundem etiam ſĩ poſuerit cælum æternũ- nolle ramen hoc à ſe ipſo exiſtere(quoniam à ſe quoque haberet omnem operi- di virtutem) ſed pendere ab alio: nec modo ab ipſo Deo, ſed ab aſſiſtente intelli- gentia, quæ Deo longs inferior eſt.
3 Hic ex Platone mundum duplicem agnoſcit, vnum exemplaré alterum yto illius imagine. D. Auguſtinus cap. 11. lib.. de ordine, fatetur ſe Platonis lectione deceptum, aliquando credidiſſe mundum eſſe alium ab iſtis oeulis remotiſſimi, quem paucorum ſanorum intellectus intueretur. Quia erat dictum à Chriſto e- guum meum non eſt de hoc mundo. De eodem ſic ſcribit cap. 3. lib. x Retraqèu- tionum. Piget me, inquit, dixiſſe duos eſſe mundos, ſenſilem& intelligiiilen Non quin hoc verum ſit: ſed quia hoc dixi tanquam ex me, cum tamen ⁰hi- ſophis dictum ſit:& quia iſte modus loquendi, non eſt conſuetus in ſacnſcinat- ra. Similis fuit error Origenis cap. 3. lib. z.& cap. /. lib. 3. de principiis. ſdem xsio Auguſtinus eodem loco, docert quid in illa Platonis ſententia videri poſſtei- gioni noſtræ conſentaneum blato quidem, inquit ille, in hoc non errauit, qu- eſſe mundum intelligibilem dixit, ſi non vocabulum quod Eocleſiaſticæ cor ſuetudini in re illa non eſt vſitatum, ſed ip ſam rem velimus attendere. Mundun quippe intelligibilem nuncupaust ipſam rationem ſempiternam, atque incom-
mutabilem, qua fecit Deus mundum. Quam qui eſſe negat, ſequitur t diattit-
rationabiliter Deum feciſſe quod fecit, aut cum faceret, aut ante quam ſicetet, neſciſſe quid facerer, ſi apud eum ratio faciendi non erat. Si verò erat, ſeut eta,
ipſam videtur Plato vocaſſe intelligibilem mundum. Eadem eſt explicatio phi⸗
lonis ludæi, quã refert Euſebius cap. 12. lib. rt. de Euãgelica præparatione si qii voluerit ſignificatioribus vti verbis(inquir) nihil aliud intellectualem dictteſt mundum, quam dei iam creantis verbum: nihil aliud ciuitasntellectualisci quam creatoris ratio, creare iam cogitantis. Quod dogma Moſis, non meumct- Apertè namque ſcribit ad imaginem Dei hominem eſſe formatum. Quod ſipan mundi, imago imaginis eſt,& vniuerſus per ſe mundus ſenſtilis, ad cxempia diuinæ imaginis factus eſt. primitiuum ergo ſigillum, quod intellectudſem mundum appellamus, ipſum exemplar eſt. Primitiua idea idearum omuum,
eſt dei verbum. 4 Vnum hoc opponi poteſt vanis Epicureorum quæſtionibus, quæ ſub petſon. Velleij proponuntur à Cicerone lib.. de natura deorum, cur tandiu antè mundt originem Deus quieuerit? quid eum tandem poſt multa ſæcula, ad tanti opers fabricam excitauerit. De quo ſic D. Auguſtinus cap. 2z. lib.. contra Manicheos de
Geneſ, Qi quærit, inquit, quare fecit Deus cœlum& terram'reſpondendumch
——————“

hidiad Jen
anu ſaterut A⸗manug Aummten unmun undi rt danen ni ntn dum B lu ein
4*.
Memdn 1 2 Nohwahn Llle al leat lixrum — 1* llgunn n herhemat uiume 1 3 A 4 4 2n m 2 Wha Wumaqae eau Ldd Er Wl bu ld, obNen un cundem Mzoltemeen aoaam aleg FE Udeta mr
6o40die Cluch
cem aznoſcit, ⁸⁴ erenät 11.Uh. de ott tentſelm andam eſſe ☚& Itsocaur dai intuetetut emän 1o. De eoded icbäahst Auot effend ulleakn 1hoc diri und Malmef 1 ar loqucnd. 1= alum „ld Ken deha vidm at*☛ ncan
— 4 8 8 in un 0 Julden,
lit, Haoa voci ₰ ul⸗ 1m
DOCTRINAM PLAT. 284 ei, quia voluit. Voluntas enim Dei, cauſa eſt cœli& terræ:& ideo maior eſt vo- luntas Dei, quam cœlum& terra. Qui autem dicit, quare voluit facere cœ- lum& terram F maius aliquid quęrit quam eſt Dei voluntas. Nihil autem maius inueniri poteſt. Compeſcat ergo ſe humana temeritas,& id quod non eſt, non quærat: ne id quod eſt, non inueniat. Et lib. 11. confeſſionum,
Quxrenti, inquit, quid faciebat Deus antequam faceret cœlum& terram,
reſpondeo, non illud quod quidem reſpondiſſe perhibetur, ioculanter elu-
dens quæſtionis violentiam, alta, inquit, ſcru tantibus, gehennas parabat: li- Athanaſius in oratione ſecunda
contra Arrianos, aliud fubiicit quod etiam ad hunc locum pertinet. Si cu-
bentius reſponderim, neſcio quod neſcio.
rioſè, inquit, inquirant cur Deus, in cuius poteſtate eſt operari, non ſem-
per operatus ſit? Furioſorum eſt iſta audacia. Quis enim cognouit mentem
domini: aut quo modo dixerit figmentum figulo cur me ita feciſti? Sed ta- men ne vel tenui ratione ſuppetente conſileſcamus, audiant obſecro quod tametſi Deo poſſibile fuerit ab æterno opera facere, non tamen poterant ea quæ facta ſunt, ab eterno eſſe. Si quidem ex non entibus emerſerunt, nec e- rant priufquam fierent. Quæ aurem non erant antequam fierent: quo mo- do illa coexiſtere poterant cum Deo ſemper exiſtente? Quamobrem ad co- rum emolumenta commodaque reſpiciens Deus, cum intelligeret creatu- ras ſubſiſtere poſſe, tunc omnes creaturas produxit. Ac ſicuti cum poſſet ab initio ſub Adamo, aut Noëẽ, aut Moſe verbum ſuum emittere, non ta- men emiſit niſi in conſummarione ſeculorum(tum enim id vtile eſſe noue- rat vniuerſæ creatuteę) ita quoque creata, cum ipfis vtile fuit, procreauit. Lactantius capite nono, lib. acephali, hac in parte non omnino probare vi- detur cauſam à platone pofitam: dicique mauult ex Stoicorum ſententia, propter hominem mundum eſſe factum. Quoniam, vt idem ait capite ſexto li-
bri ſeptimi diuinarum Inſtitutionum, idcirco mundus factus eſt, vt naſca-,
mur: idco naſcimur, vt ASeeenr factorem mundi ac noſtri Deum: ideo;
agnoſcimus vt colamus: ideo colimus vt immortalitarem pro laborum mer-)
cede cçapiamus, quoniam maximis laboribus cultus Dei conſtat: ideo Præ-
mio immortalitatis afficimur. t Imiſes angelis effecti,ſumma patri ac domino⸗ in Perpetuum ſeruiamus& ſimus xternum Deo regnum. di verd amplius 9
Ai& poteſlate minus ſit, quam eſſe re ipſa, qui fiat vt mundi effector& opifex Deus ante mundi molitionem diminutus aliqua ex parte non cenſeatur, cum effector eſſet tum poreſtate tantum, non reipſa: audi quod reſpondet luſtinus martyr libro de queſtionibus quæ a gentibus ſunt Chriſtianis propofite. Quorum vis& poteſtas actionis, inquit, natura- I quadam neceſſitate conſtat, eorum vis& poteſtas minor eſt quàm actio. Cuius autem poteſtas actionis, non naturali neceſſitate, ſed propria vo- luntate conſtat, in eum immutationis verbum cadere nullo modo poteſt.
Cogitaſti, inquit,& tibi pręſto ſunt omnia. In eiuſdem queſtionis expli- carione longè aliud placuit Origeni, quod cum magna cautione legen- dum eſt capite quinto libri tertij de Principiis. Si cœpit mundus ex tem- pore, inquit, quid faciebat Deus antequam mundus fieret? Ocioſam enim dicere naturam Dei, ocioſum fimul& abſurdum: vel putare quod
bonitas aliquando non fecerit& omnipotentia aliquando non egerit po-
tentatum. Hoc nobis obiicere ſolent dicentibus mundum ex certo tempore
ccœpiſſe,& ſecundum ſcripturę fidem annos quoque Fanis pſius numerantibus. KRK 1)
etiam inquiras, um eſſe vi

.
—ͤ ͤ ͤ————.——— 8 ———————
alius mundus, ita& ante
235 ALCINOI INSTITVTIO AD
.. 2 2 2. Ad quas propoſitiones non arbitror aliquẽ hæreticorum ſecunduũ ration? dog.
matis ſui facilè poſſe reſpondere. Nos verò conſequenter reſpondebimus opier uantes regulam pietatis,& dicentes quoniam non tunc primum cum vifibilem iſtum mundum fecit Deus, cœperit operari: ſed ſicut poſt corruptioné hu lus rs quam hic eſſet, fuiſſe alios credimus. Quod Itrumque
iui— tur. Nam quod erit poſt jus m diu ine ſcripturæ author itate firmabitur. Nam quod erit poſt hunc alius mundu,
gG
Eſaias docet dicens Erit celum nouum& terra noua que egoftaclam Dermanete,
in conſpectu meo. dicit dominus: Quod autem ante hunc mundu fuerint, eriam
—
7 Eccleſiaſtes oſtendit dicens. Quid eſt quad factum eſt idipſum quod futu rum
cſt. Et quid eſt quod creatum eſtehoc ipſum quod creandum& nihil eſt omnino recens ſub Sõle. sed quis loquetur& dicet, ecce hoc nouum eſtè Iam fuit id ſecu⸗ lis quæ ſunt ante nos. In quo Origeni contradicit D. Auguſtinus cap. i3.lib.2 de Dei Ciuitate. 3 In bPlaronis& Ariſt. doctrina hoc variorum errorum cauſam continet, quod ne ipſum quidem Deum exiſtimarunt quiequam efficere poſſe, niſi ex ſubiech & antecedente materia: quam mediam eſſe voluerunt inter nihilum& id quod omnino eſt hoc aliquid. Hac enim ratione vterque materiam æternam,& yt ſ
dicam, Deo coëuam comminiſcitur. Atque Ariſtoteles mundum principium!a- buiſſe negat, ne aut ex nihilo factum cogatur fateri, aut antè illius originem ma- teriam omnino informem extitiſſe: ſicut& Plato qui Heſiodi Chaos nonnunqui
videtur in Timæo renouare: At ſi inter arrem& naturam(ſicut acutsè diſpuustlo
Grammaticus in libro contra Proclum de mundi æternitate) in efficiendo doc intereſt, quod ars, exempli graria ipſius fabri nullius rei ſubſtantiamerttinſecus
procreans, ſola lignorum compoſitione, abaci aut ianuæ figuram effingumun autem non ſolum temperamentum& elementorum efficit compoſitionem, ie- rum etiam ipſas quoque rerum ſubſtantias& ſpecies, quæ prius non etantyn ducit: nempe carnis formam,& oſſis,& venæ& reliquarum partium,&ini ſis vitæ effectricem facultatem, ſtirpium præterea infinitas ſpecies: Cum Deu tanto naturam ſuperet, quanto hæc arte admirabilior eſt, cur non erit eius quo- que quædam efficiendi ratio, altera quæ ad naturam pertinet longè præſtantiot
„ Nulla autem in re naturam ſuperabit, niſi ex eo quod omnino nullum eſt, fes 2„ poſſit procrcare. Vt ex ſubiecta materia res gignere, nouis earum fotmis ero-
rientibus naturæ ſit, cuius opifex& conſeruator eſt Deus. Simul autem&ma- terię& formę originem dare, id eſt ex nihilo omnia efficere, hoc iam ipſus Dei ſit proprium. In eo verò quòd de materia prima ex Platone ſcribit Alcinousil lã ante mundi originem inconcinnè& ſine ordine agitatam, notari poteſ idin quo illum ab Ariſto. diuerſum videri monuimus cap. 7. Ad quod confrmandum cum à Trapezuntio locus hic ex Platone eſſet ad ductus ‚libris de comparatiohe Platonis cum Ariſto. illum Beſſario Cardinalis ſic excuſare conatur cap.ſelibe- Plato, inquit,& corpus& animũ cæli, dicit à Deo cõſtiturũ. Quanquã nò oyin- tur cęlũ aut animũ conſtitutũ ea conſtitutione quę à tẽporis motuſq́; rationeno
diſiungitur. Quapropter is quoq́; de materia locus quo eã præeſſe dixit, anteqia
mũdus ſiue crearetur, ſiue generaretur, ſiue cõderetur, ſiue cõſtitueretur, necch tentioſè tractãdus eſt, nec ſiaduerſarius intelligere nolit, idcirco cõtemnédus ir- detur Perſpicuũ enim eſt Platoné cum prouidentiã Dei& quot quantAquebo- na in hunc mundum ex mente anime, quà mque præſentia influant vellet oſten- dere, qua vniuerſa diſponit, moderatur& gubernat, primum ipſam ſeorſum pet ſe materialem naturam conſideraſſe, inconditam, errantem temerariam atque etiam maleficam, talémque poſuiſſe in generatione præcxiſtentem, vt ordinem
quod dicar der er A 2u qu. non elh) rece Matul ltim
ſcem.
atitu Onige quicqu faber nim pa tia, qur concee vident primal verſi. fuuens dpada
zniſci

TIrrr
qhë Arrriin 1 Iero coulend e„ 8
douiam aoat. 1 noeat 1 um
„
a
“ Ac — 2* ¹ 1
*
—— 8 k n A 2XEL nn A men eel Annn 2 Uda am 1 L 4 Dlam quodctet a hcet, ecce doca Aſat o 1 Acoauadictt D.; eue
miomm ener em 1
im qukqunm et Sem 1* 4 umelle roluenu nd e none Verquaen s den ar. Aique Arketes ru mcozatet iMer., a. b
. A cm Po e bu
““ 4* 2 mer artem K au) rtun .— wlum de munl ScI 48 9 un u
4 3
. M Sa? 454I ut 1— Ma 4 4
¹ A ““
“
mentomm m X cementotam — 8
— ecblered atet 36: get 3 6
— Lel 6
1
1 6 1
81
tius intel 1* 8 den oo? cum proc 1 r
que ſuperius.
DOCTRINAM PLAT. 286
atque ornatum formæ& habitus cum diſpoſitione, conſtantia& moderatione à conditore animòque ipſo proficiſcente, intelligeremus,& naturam vtramque
propria ratione poſſemus deſcribere: quid eſſet materia ipſa per ſe, anima priua- ta: quid forma: quid via generationis procederet, quid ſequeretur, quid generan- do poſterius foret, quid tamen natura eſſet prius. Hæc vt ita intelligerétur Pla-
to materiam ſeparauit à forma, eam generationem& capedinem nominauit, na- turam etiam inconditam, temerariam, errantem, tumultuariam eandémque a conditore receptam, diſpoſitam, inſtitutam, ornatàmque pulcherrima mundi compage fuiſſe. Et Plato igitur ipſe correlatiua eſſe ſimul,& generationem ab. oppoſito ad oppoſitum viam eſſe,& ſimul eſſe materiam ac formam non igno- rauit. Quippe de his omnibus appertiſſimè diſſeruit. Veruntamen ne quod addi debuit, deeſſet, ita loquutus eſt vt& ratio qua materia antecedit ac præeſt, intel- ligeretur,& morẽ ſermonis ciuilis atque vſitati ſeruaret. Quia verò de hac quæ- ſtione multaà Chriſtianis philoſophis contra Platonicos& Peripateticos diſpu tari ſolent, placet nonnulla ex his indicare, vt intelligatur qua probabilitate cõr tra vtrſque nitamur in eo, de quo variæ illorum noſtrorumquc opiniones in ve niuerſa phyſiologia, de rebus aliis permultis maximam diſſenſionem pepere- runt. Euſebius cap. 8. lib. 7.de Euangelica præparatione, ex Diony ſio contra Sa- bellium, hæc primum colligit. Nõ ſunt, inquit, abſque ſcelere qui materiam pri- mam ad fictionem totius, Deo ſupiecerunt: quam dicunt cum paſſibilis mutabi- liſque natura ſit diuinitus ad generationem omnium alterari. Sed oſtédant no- bis vnde fimilitudo ac diſſimiſitudo materiæ primæ ad Deum eſt. Neceſſe enim eſt, ſi poſitionem ſuam volunt ſuſtentare ſuperiorem quendam Deo excogitare: quod nefandiſſimum eſt. Præterea cum non genitum eſſe, fimilit er de vtrõque dicatur& aliud alterũ ab altero ſit, vnde id ipſis aduenit? Nam ſi nõ genitus Deus per ſe eſt,& ipſam non genitum eſſe vt quiſpiam diceret, fubſtantia ſua eſt, non erit non genita Hyle. Non enim idem eſt Deus& Hyle. Quod fi vtrique eſt quodcunque eſt, id eſt, Deus quidem Deus, materia verò prima materia, ineſt autem vtrique non genitum eſſe, patet aliud eſſe ab vtroque& vtriſque prius at- Ad hæc cauſam reddi poſtulabimus quamobrem cum vtrümque non genitum ſit, Deus quidẽ impafſibilis, immutabilis, immobilis atque actiuus eſt: Materia verò prima contra, paſſibilis, mutabilis, mobilis, omnis alterationis receptiua. Quo modo autem tam apte conuenerunt: Vtrum ad materiæ primã naturam adaprauit ſe Deus, cum ex ea mundum fabricatus eſt, an cõtra? Sed hoc Vtimum impoſſibile. Non enim poteſt res inſenfibilis accommodare ſe ad arti- ficem. Primum autem penitus nefandum: quis putet ſicut arti ficem, ad materiæ aptitudinem primam cauſam ſe accommodaſſe. Deinde idem Euſebius hæc ex Origene adiicit. Si quis putat, inquit, non poſſe Deum abſque ſubiecta materia quicquam efficere, quoniam nec ſtatuarius abſque lapide ſtatuam, nec lignarius faber ſine lignis, rogandus eſt ſi arbitratur Deum poſſe quicquid velit. Eoe- nim pacto, quod ſicuti vult ad rotius ornatum ineffabili virtute abſque ſapien- tia, qualitates quæ non erant, producit(quod omnes qui prouidentiam fatentur, concedunt)ſubſtantiam quoque quamcũque vult producere poteſt. Mihi autem videntur qui hæc dicunt fortunam quoque Deo annectere, qui niſi materiam primam forte reperiſſet, non eſſet author, nec pater, nec creator& dominus vni- uerfi. Præterea vnde factum eſſet vt ſufficichs ad vniuerſa fingenda, nec ſuper- fluens aut deficiens materia ſubiecta ſit. Sequitur enim n eceſſariò à prouidentia quadam Deo ſuperiore(ne ſcilicer ars Dei perderetur, ſinon haberet materiam artificij ſuſceptibilem) Deo materiam ſubicctam eſſe. Vnde autem omnium quæ RK iij

187 AäALCINOI INTSITVTIO Ap
Deus Jult, receptiua materia eſſet, niſi cam Deus talem qualem voluit, pro- duxiſſet? In eandem ſententiam contra materiam primam Deo coëternam à veteribus philoſophis poſitam, multa colligit Gregorius Nyſſenus capit 25. libri de hominis creatione,& libro de hiſtoria ſex dierum, quibus mundus 3Deo creatus eſt. Itémque Lactantius Firmianus capit. 9. libr. 2. de falla re- ligione.„
6 De duabus rationibus quibus Plato colligit mũdos plures eſſe non poſſe, lec vna eſt à materia ducta. Quod ca tota ad huius mũdi quem incolimus, fabricam, ſit aſſumpta: nec vlla eius portio relicta ex qua mundus alter poſſit efformarl. Quæ Ariſtoteli cum illo cõmunis eſt, eĩque hic adiicit cap. 8. lib. de cœlo, ſiylu- res mundi eſſe ponantur, futurum vt terra mundi alterius, ad terram huius ſua. te natura feratur. Qu oniam hec iam centrum Occupauit, locum naturalem gta. uium omnium, quem idcirco terra alterius mundi etiam appetet. In quo huius ſententiam longa oratione exagitat Plutarchus libro de deficientibus oraculis, Qui affert, inquit, in mundo vnicam eſſe terram, vnicum mare, quod promptum ac perſpicuum eſt, non videt, res eſſe aliquas quę partium fimilitudme cenſean- tur. Terram enim in partes eiuſdem nominis diuidimus& mare:at mundi pantes non item mundus vocantur, cum ex diuerſis naturis ſit coagmäẽtatus. Nam quod nonnulli tantopere formidant, atque ideo vniuerſam materiam in hoc coali- munt, ne ſi quid eius foris reliquum ſit, impulſionibus& plagis, huius coagmen- tationem labefactet ac diſturbet, temeròè formidant. Plures enim ſi mundi fntae priuatim cum ſua quiſque ſubſtantia& materia modum& terminum cenum e- finitümque ſortiatur, nullæ vacabunt tanquam reliquiæ vel ordinis, sel deſeti ptionis expertes, quæ extrinſecus inferantur. Quippe cum cuiuſque raiomas- riæ contributæ compos ac moderatrix, nihil erumpere& euagati in alium ne que ex alio in ſe ſit permiſſura: præſertim cum eorum turbam nec interminat nec infinitam natura habeat, neque motum temerarium& inordinatum. Quol ſi quid ab alio ad alium permanet, id cognatum blandumque eſt,& cuiqueas comodatum miſcetur. vt ſy derum fulgor& mutua temperatio. Tumautembe. neuolo conſpectu inuicem ſe mundi intuentes, oblectantur& Deis plurimis,& optimis, vnũquemque incolentibus, congreſſus& inuitamenta conciliant Nil enim horum fieri non poteſt: nihil horum fabuloſum eſt, nihil horum àtaione alienum. Nifi fortè quis Ariſtotelis decreta veretur: quòd cum, vt ait, cotporum vnumquòôdque ſuum propriumque obſideat locum, neceſſe ſit terram indiqye ad medium ferri: quã humor ſuopte nutu leuioribus ſubſidens, inundet. Quocit- ca ſi plures ſunt mundi, futurum vt multifariam terra igni ſit& aëte ſupetioh mulrtifariam inferior: fimiliter vt in aliis aër& aqua iu naturali ſede conſſtan in aliis minimè. Quod cum factu ſit nefas, vt cenſet, neque duos, neque pluts mũdos eſſe putat: ſed hũc ex vniuerſa materia cõpoſitum, ita natura collocain corporũ diſſimilitudini cõuenit. Deinde hanc ipſam Ariſtotelis opinions cum ſua ratione, idem Plutarchus ſic exagitat. Id credibilius quã verius, inquit, i eſſe videtur. Sic enim Demetri rem conſidera, Cum corporum partim ad me- dium& deorſum ferri dicit, pattim à medio& ſublime, partim circum& iacl-
bem, cuius tandem comparatione medium ſumit? Non enim inanis, quodde eius ſentẽria nullum eſt,& de quorum eſt, mediũ tamen non habet, vt nec priaci-
Pium, nec extremum. Nam hi ſunt᷑ termini, cum infinitas ſit interminau. Quo ſi quis eum oratione cogat audere infinitum inane fateri, ecqua in eo tamen motionum differentia corporibus cicri poſſic? Neque cnim in inani corporum
nzir nnc 1144 Alici manc ſone rele
Jon ricibil gna)l & Kiil ram IAc bo nel
rio. citu. proſe enim here n let: cu Dulacl Mllis. iles dua prit morare lorum. nus ync in hluri uteruen telea&. conſent
dum.
ninime e ſut

1511 am Ded Tr um RA u da
aà muen
à collga
ie hif dn— 2 i rnand un ain kumünl*leu
ddus mül tr iacdän aer an i nü aMue kic a4 ⁸ t ta n mundi; Aunm tentrum dccu m herms mand en hen. Natarchusli N. cäerrhn ſe teram, M unea un Jue Ea:mint aowint dind urr Anctäsun vnir ge Meo wiuet x nenmal à bt impolloni 1 2 Lm merè f rmidan—zeini Amateram temm ns tanquam id dau fcrantunt. Adls n vnibil erut= Lam erſenim cum et n lius ze morumtmel kus dcoganum 1 4R 8 1 1½1 ₰☚/ etun fulgot& mol
— *
8
44
a0di atuenees,A
01 ongreſſos& 7 blbomm ſabold;
DOCTRIMNAM PILAT. 23
vis ineſt, neque corpora impetum aut propofitum habent quod medium appe-
tat& eo vndique contendat. Verum inexplicabile eſt intellectu, corpora inani- maad ineorporeum& indifferens ferri,& vel ex ſe ipſa cieri, vel ab illo trahi& allici. Relinquitur igitur medium non loci ratione, ſed corporis dici. Nam cum mundus hic cò plurimis diuersiſque corporibus vna continuatione& conſen- ſione cohæreat, diſſimilitudo alias atque alias motiones neceſſario cier. Quod vel eò perſpicuum eſt, quia quorum natura immutatur, eadem protinus quo- que locum commutant. Quippe cum diſſipatio matertam à medio ſubuolantem, circum diſtribuat: concrerio arque denſatio peſſum deprimat, in medium com- pellat. Qua de re pluribus hic diſſerendum non eſt. Quam enim cumque quis iſtarum affectionum& mutationum cauſam effectricẽ,& tanquam architectam ſtatuet, ea ſane mundũ quemque in ſuo ſtatu continebit. Singulis enim erit ſuum mare, cum ſuum quiſque medium habeat, mutationes, affectiones, naturam, po- teſtatem quæ eodem in ſtatu quemque tueatur& conſeruet. Quod enim extra eſt, ſiue nihil excedit, fiue immenſa infinitas patet, medium, vt dixi, præbere non poteſt. At verò ſi multi mundi fint, ſuum quiſque medium habebit, vt pro- inde motus ſit aliis eò, aliis inde, aliis circum id, vt ipſi partiuntur. Qui au- tem poſtulat vt in mediorum multitudine, omnium vndique ponderum mo- menta in vnum depellantur, nihil ab eo diſcrepat qui in tanta hominum fre quentia, in vnam venam vndique omnem ſanguinem confluere debere cenſeat,
vnaque membrana omnium cerebrum contineri. Nefas videlicet arbitratus ſi
non omnia quæ in noſtris corporibus ſolida ſunt, vnam obtineant regionem, viciſsimque mollia vnam ſedem. Atque hæc quidem Plutarchus. Quæ ma- na probabilitate contra Ariſtotelem videntur diſputari. Adde quod Plato & Ariſtotcles in ea ratione quæ à materia ducitur, pro rato ſumunt, totã mate- riam ex qua mundus potuit efformari, in eo quem incolimus eſſe abſumptam: vel certè ex ipſo ſolo nomins iſtud declarant. Quod ſcilicet vniuerſum appel- lerur. Vniuerſum autem non eſſet, ſi extra hoc aliquid eſſet relictum. In quo neſcio an ſatis ſit virium ad id efficiendum de quo quæritur. Altera Platonis ra- tio ad idem confirmandum quam hoc capite Alcinous paulo pòſt vſurpat, du- citur ab exemplari forma ſiue idea, Vnum mundum, inquit ille in Timæo, profecto eſſe oportet, ſi modo ad xvni icudi tus. Quod enim viuentia omnia quæcunque intelliguntur, continet, ſocium alterum ha- bere non poteſt. Alioquin aliud animal quod hæc duo contineat, eſſe oporte- ret: cuius duo hæc, partes ſint, nec illorum, ſed tertij huius, mundus hic ſi- mulachrum rectius diceretur. Vt igitur hic mundus eſſet animal abſoluto ſi= milius, ex eo quod ſolus atque vnus eſſet, idcirco neque duo, neque innume- rabiles procreati ſunt, ſed vnus mundus vnigenituũſque factus eſt& erit. De qua priuſquam Ariſtotelis& Platonis ſententiam expendamus, placet comme- morare contrarias rationes eiuſdem Plutarchi libro eodem de defectu oracu- lorum. Primum, inquit, quæ mundorum infinitatem prohibent, ea quo mi- nus vno plures faciamus, nihil impediunt. Nam vr in fingulari, ita quoque in pluribus mundis diuinatio poterit extare, prouidentia, exiguus fortunæ interuentus, in plurimis maximiſque rebus ordo& conſtantia, ortus præ- terea& commutatio: quorum nihil in infimtione poteſt eſſe. Deinde conſentaneum profecto magis eſt nec vnigenam, nec ſoliuagum eſſe mun- dum. Nam cum probirate perfecta exiſtat, nullius certe virtutis indiget: minimè autem omnium iuſtitiæ& amicitiæ: quæ non ſolum ipſæ pulcher- rimæ ſunt, verum etiam diis decoræ. Nihil porro fruſtra Deus aut inutile

289 ALCINOI INSTITVTIO AD
habere ſolet. Quare alij ſunt foris dij& mundi, in quos virtutibus illis in com- munitate& ſocicrate poſitis, vtitur. Neque enim aduerſum ſe, aut aliquam ſuj partem, iuſtitia, gratificatione, bonitate quis vtitur: ſed aduerſum alios. Qam. obrem verifimile non eſt mundum hunc amicitiæ, vicinitatis, coniunctionig expertem, in infinita inanitate tanquam fluita te: cum præſerrtim naturam ii- deamus ſingula generibus& formis tanquam vaſculis& ſeminum folliculis cö. tinere. Nihil enim in rerum natura ſolitarium vnumque numero reperias. Ne- que verò communis alicuius rei ratio eſſe. neque communis appellationem ad- ipiſci poteſt, quæ non communiter quale aliquid eſt, ſed propris declarat. Atqui mundum negant eſſe communiter qualem. Eequo igitur randem pacto qualis ſit, ex diſſimilitudine quæ mutuo intercedere cum aliis cernatur, qui ſibi vnico. gnatus atque vnius modio talis eſſe procreatus agnoſcitur? Nam fi neque homo fingularis, neque equus eſt in rerum natura, neque ſtella, neque Deus, neque Dę- mon, quid vetat non vnicum in natura mundum, ſed plures extare? Etenim dui affert in eo vnicam eſſe terram, vnicum mare, quod promptum& berſpicuum eſt non videt, res eſſe aliquas quæ partium ſimilitudine cẽſeantur. Terram enim in partes ciuſdem nominis diuidimus& mare. At mundi partes non item mun- dus vocantur, cum ex diuerſis naturis ſit coagmentatus. Hane vero poſeeriotem Platonis rationè quæ à ſpecie& idea ducitur, Ariſtoteles non videtur probalſe quod in iis quæ ſunt, multitudinis cauſa& in multitudine ſolius numeni diſiu- ctio, partitioni materieę potius quã ipſi formæ debeatur. Quòdq; hæc etiam 6mi tantũ communicetur, ſit tamẽ ſua natura pluribus cõmunicabilis. Quemadm dũ vox etiã ſi ab vno tantũ re ipſa audiatur, à pluribus tamen ſuapte nanaa- diri poteſt. Sic enim idem ſcribit li. 7. Metaphy. Socratem& Calliam&lngin eiuſmodi, diuerſa eſſe tantum ob materiam, cadem autem ſpecie. Quippe am forma indiuidua fit. Neque certè in platonis doctrina hoc ſine dubitatione cur ſi mundus ad vnius exemplaris imitationem factus ſit, vnicum eumeſſ Porteat: cum in cæteris idem Plato agnoſcat carum rerum multitudinem qus vna idea participant. Quanquam in hoc de quo nunc agitur, non eſt mundi rerum cæterarum eadem ratio. Quoniam vt exemplar primum primaque teau omnium idea vnica eſt, quæ cæterarum rerum exemplaria& ideas inſe comi- net: ſic primam imaginem quæ in mundo hoc ſenfili eſt expreſſa(deſt, ſenſie primum) oportuit eſſe vnicam,& in ſe continere cæterarum idearumimagines id eſt ſenſilia omnino omnia. Alioqui futurum non erat, quod PlatoinMen- rione ſupponit, vr mundus hic in ſenſilibus perfectiſſimus, perfectiſſimo& nir mo intelligibili omni ex parte reſponderet. Non potuit autem munqdus ſenſii omnia continere, ſicut intelligibilis omnia intelligibilia, nifi eſſet vnicus- kl animaduerto nonnullis recentioribus Platonicis in eiuſdem quæſtionis erplis- tione aliud videri. Quorum opinio quanquam mihi non omnino probetut eam tamen hoc loco referam, vt de illa pro ſuo arbitratu lector ſtatuat. Ftanciſeu Cataneus ſua enarratione in Sympoſium Platonis, ſi exemplar vnum eſt, inquli opifex vnus, neceſſe eſt& mundum eſſe vnum. Nam opifex vnus dum peffeui. ſimè exprimit exemplar vnum, omnes exprimendi numeros impleat eſt nectl ſe. Alioqui non perfectiſſimè exprimeret. Eiuſmodi autem expreſſio, nonſ in vno perfectiſſima eſt. Si enim multa eſſent quæ perfectiſſimè exprimuntuh quid prohiberet in infnitum abire? Deinde idem paucis verbis interiectis i periorem dubitationem ſic occupat. Quod ſi obiicitur, inquit, animarum ideam eſſe vnam, opificem vnum húncque perfectiſſimum, complures tamen animas
efſe: Ad hæc leonis aut equi& ſi qua funt generis eiuſdem, ideam eſſe In chu 1 plu
—*
jndiu Locn cume feb0s C0M 1 lüuder ligeni mn qaia Mels cam ſon tein Uice Imyi pera liplie
⸗ lo ſübusc ſram te mbete iipio ſe ſbiwet! tellexiſl attender piiritus, teſt. Ex icauim . Diui mundic mandri. upernac
—
—

ArI munch aen Lecme enim ad
3 v A Am ¹.
18 4
4 dam kanae d
4 4 I 4 umn an
4
8 d
5
„* 4 41. 18 „ 1 1 21 AAy
1 4 ¹ “— mreiere cum ad e t a . 4
elle aeque cod 1
3 5 2 4 1142 1 4 mir 6 AA* A 1. Daun ua en led rume 8 84 r 6 4„ mwr ..—.— 4
8. 1„ nam hae ͤ
K mare. u tam
iht coagmenrat 1. dn
4 4* 1n
Auacinut, Ad e dſc f
aula&m lhn 1
4. 1
4 woh bom dedeut 5 3n
urura plurdach l5,
1 B3* a nducl, a19dar ₰ 1u 4 A
„ Meraphf. 60% ☛ Merum eadem—+2n oc KA Ronis doctt 1
k
6 1
4
2 1 d
Ana dem *
A nern K nto agnolcacitl 14
8 h * ½ 4 B 4† 0 4 A0e de 4 “““ 4
„ ““
1 6
““ 1 ded—
4 1 9
6
4 66 aut 2f 4. 4
DOCTRINAM PLAT. 290
plura tamen quæ ideam imitentur: nos ad hæc reſpõdeamus non eſſe animarum omnium vnam ideam, proinde nec exemplar vnum: ſed ſingulas animas fingu- las habere ideas. Vnde& animæ omnes rationales de Platonis ſententia ſpecie differunt. Hæc quidem Eranciſcus Cataneus, quæ, vt liberè dicam quod ſentio, mihi non omnino probantur. Neque verò ſatis perſpectum eſt, quod ſcribit Plo- tinus cap.n. libri eius quo inquirit an fingulorum fint ideæ. Si quæ fiunt, inquit, omnino plura ſunt quàm exemplar, cur non oportet omnium quæ in vna mun- di reuolutione fiunt, rationes exemplariâque extare? videtur enim ſuffcere ho- mo vnus ad omves homines, quemadmodum& animæ numeratæ, ad innume- rabiles homines effingendos. Sed enim non poteſt vna eſſe ratio differentium. Neque ſufficit homo vnus ad exemplar multorum hominum inter ſe differen- tium, non materia tantum, inquam, ſed quamplurimis inſuper propriis differen- tiis diſcrepantium. Non enim hæc ita ſe habent vt imagines Socratis ad exem- plar: ſed differentem effectionem neceſſe eſt ex differẽtibus rationibus proficiſ- ci. Vniuerſa verò reuolutio, omnes rationes complectitur cadéèmque rurſus per caſdem rationes regenerantur. Neque verò ſuſpicandum eſt, ne hinc in mundo intelligibili infinita multitudo ſequatur. Tota enim illic multitudo in quodam indiuifbili continetur,& quaſi illinc ſingula prodeunt, quando agit. Timæus Locrus libro de anima mundi& natura, rationem hanc paulò aliter& minore cum dubitatione ſic expreſſit. Perfectus& abſolutus mundus, inquit, ſemper in rebus ſenſum mouentibus vnus eſt: quoniam ipſum quoque eius exemplar ſuo complexu animantes omnes qui ratione intelliguntur, compræhendens, nihil a- liud extrinſecus reliquit: cum extremitas ſit quæ omni ex parte quicquid ihtel- ligentia compræhenditur, concludat: vt hic mundus, quicquid ſenſus mouet. In qua Platonis& Timæi Locii ſententia, cum idea mundi huius Deus ipſe ſit, qui idem mundi opifex& moderator, quemadmodum antea dictum eſt cum de ideis ageremus, ea fic intellecta perinde erit ac ſicolligatur mundum eſſe vni- cum, quia eius opifex ac moderator eſt Deus vnicus qui rerum omnium quæ ſunt in hoc ſenſili mundo, formas in ſe continet. In quo Platonis rationem acu- tè inuertit Athanafius in oratione contra idola: ac contra, ex eo quod mundus hic eſt vnicus, concludit eius opificem ac moderatorem vnicum eſſe oportere. Impium cerrè, inquit, pariter& abſurdum vnum opus eſſe credere, plures autem operatores. Quin phyſicæ rationis ſit, vnum& ſingulare, ſi perfectum ſit, mul- tiplicato excellentius eſſe. 7 Locus hic ad verbum deſumptus eſt ex Timæo Pplatonis. Quem D. Augu- Kinus cap.II libr. 8. de Dei Ciuitate ſic coniungit cum his quæ pertinent ad no- ſtram religionem. Manifeſtum eſt, inquit, quod Plato igni tribuit cæli locum. Haber ergo hæc ſententia quãdam illius ſimilitudinem qua dictum eſt, In prin- cipio fecit Deus cælum& terram. Deinde illa duo media, quibus interpoſitis ſibimet hæc extrema copularentur, aquam dixit& atrem. Vnde putatur ſic in- tellexiſſe quod ſcriptum eſt, Spiritus Dei ferebatur ſuper aquas. Parum quippe attendens quo more ſoleat illa ſcriptura appellare ſpiritum Dei, quoniam& aër ſpiritus dicitur, quatuor opinatus elementa loco illo commemorata, videri po- teſt. Ex quibus illud obiter intelligitur exiſtimauiſſe D. Auguſtinum(quod in- dicauimus antea in præfatione) Moſis ſcripta Platoni perſpecta fuiſſe& cogni- ta. Diuinius cenſeri debet& cum noſtra religione coniunctius, quod de eadem mundi origine refert antiquiſſimus ſcriptor Mercurius Triſmegiſtus inirio Pi- mandri. Cum de rerum natura cogitarem, inquit Mercurius, ac mentis aciem ad ſuperna erigerem, ſopitis iam corporis ſenfibus, quemadmodum Scciders ſolet

ver ALCINOI INSTITVvTIO AD
jis qui ob ſaturitatem, vel defatigationem ſomno grauati ſunt, ſubitè mihi viſun ſum cernere quendam immenſa magnitudine corporis qui me nomine vocans in hunc modum clamaret. Quid eſt 6 Mercu ri, quod& audire& intueri deſide. ras? Tum ego, quiſnam es, inquam? Sum inquit ille, Pimander, mens diuinæ 0. tentiæ. Ac tu vide quid velis: ipſe verò tibi vbique adero. Cupio, inquam rerum naturam diſcere, Deümque cognoſcere. Ad hæcille, tua me mente compledc. re,& ego te in cunctis quæ optaris, erudiam. Cum hæc dixiſſet, mutauit formam vniuerſa ſubitò reuelauit. Cernebam enim immenſum quoddam ſpectaculum
omnia videlicet in lumen conuerſa ſuaue nimium atque iucundum, quod fa. tuentem me mirificè oblectabat. Paulo pôſt vmbra quædam horrenda obli ua reuolurtione ſubterlabebatur, in humidamque naturam migrabat, ineffabilitum
vultu agitatam. Inde fumus quidam magnus in ſonitum erumpebat, er ſoniu
vox egredicbatur, quam ego luminis vocem cxiſtimabam: ex hac luminis noce verbum factum prodiit. Verum hoc naturæ humidæ adſtans ex humidæ matur viſceribus, ſyncerus ac leuis ignis protinus euolans alta petit. Abr quoque leuis ſpiritui parens, mediam regionem inter ignem& aquam ſortiebatur. Terra pe⸗ rò& aqua ſic inuicem commixta iacebant, vt terræ facies aquis obruta, nuſquam pateret. Hæc duo deinde coniuncta ſunt à ſpirituali verbo, quod eis ſipetttte- batur, aures eorum circunſonans. Tunc Pimander ait, Aduertis quid ſibi hæcii- ſio velit? Cognoſcam, inquam. Ait ergo Pimander. Lumen illud ego ſum mens Deus tuus antiquior quam natura humida, quæ ex vmbra effulſit: mentis ſen germen lucens, Dei filius. Quid ergo, inquam? Hic inquit, cogita quod ine- det& audit, verbum domini. Mens autem pater Deus. Neque enim diſtanai- uicem. Horum vnio vita eſt. TRISM EG. Gratias ago tibi. P I. Venmim- primis meditare lumen arque cognoſce. TRIS M. Heæc vbi dicta ſunt duir lum oraui, vt eius ideam ad me conuerteret. Quod cum ille feciſſet, repéteyn ſpicio in mea mente lucem viribus innumeris exiſtentem: ornatum fine tetn no:ignem vi ingenti circunſeptum,& in ipſa ſtabilitare dominantem. Hæc ijl percepi per Pimandri verbum, qui me ſtupore attonitum ſic iterum affatusc Vidiſti in mente primã ſpeciem infinito imperio præualentemè Eiulmodi quæ- dam mihi Pimander. At ego illi, Elementa naturæ vnde manarunt DI. er o- luntate Dei quæ verbum complexa, pulchrümque intuita mundum, ad eius er- emplar reliqua ſui ipſius elementis vitalibúſque ſeminibus exornauit. Hec Met- curius Triſmegiſtus. Quæ cum Chriſtiana phy ſiologia magna ex patte conſen- tiunt. Obſeruandum verò etiam amplius in hac ratione Platonem duos tamum ſenſus vſurpaſſe,& hos quidem ad omnia corpora percipienda maximeè com- munes, aſpectum ſcilicet& tactum. Quoniam nullum omnino corpus conctt tum eſt quod per colorem, vel certè per ſuum ſplendorem, non ſit alpectabile aut per ſuam ſoliditatem tractabile coque magis, quò hanc in ſuis dimenfoai- bus ſecundum naturam ſtabiliorem habet atque firmiorẽ. Cur igitur ex eo quo mundus aſpectu tactuque percipitur, colligit in eo ignem terramque eſſe opol· tere, cum in hos etiam ſenſus reli qua corpora cadant? Equidem abhis dunhus potiũs quãm à reliquis tribus ſenſibus, hanc rationem duxit: quòd eorum ſt- que primus ſit, ſed alter altera de cauſa. Nempe aſpectus, dignitate atque fuim- neris præſtantia: tactus autem, ad vitam neceſſitate. Vt de illo confimat Tlau in Hippia maiore, de hoc Ariſt. lib. 2. de Animo. Eoſdem verò igni& terræac- commodat, quoniam circa hæc duo elementa primò verſantur, circa reliqua ſe- ro, prout his variè participant. Nam neque corpora ſiue terminata, ſiue intermy nata(ſic enim Optici loquũtur)ſine lumine aſpectabilia ſunt, vt docet Plato lb
44 ah lia, Itis 10 era neg 1de
tremi comm culor i der an 3ür me fon Eade Ju ad ſ cm neciij interſe
rem it⸗
Inouo mione pertine dum eſt eat. Pra 1o.jib. eſſe qua Iitioſu Nait,m diüs cun emin

Semm mmen rr ütn K aue nimimmn un alo pö vnda Pa udamque nand er uw naganzin We mme in 1ocrm ciiſt a aun caatum umi ⁵ Vam wotinnsochn mn. b ntet ignen X E Nitn ccban, Mhti a auben d(int Npind W vgm Tunc kimmded= e t ergo dmmact ueu illus a humida, qurd En tetl erzo gumt H e lnhn as autem puter I Wa K1SMEG. GH u a(ce. TXI5 nerer. le wenei n lus
1 443„ 1 ½ 4 8
mn. A nioaladt 1 A. — ℳ a* ur
Elementd 5u uu 3 1! chrumqa 14 Meua. Jäm 421 109 3 159l zuen 1 ugr Siana phus S 1 24 ³l bud 8 41. ne 1mid 600 1 0 118 1 Ovoaun! 2 um. r¹9 edel lauch— Kl de od abile coqus 1381 3„(un See habeta 1.119 6 Uheuu 21¹ 39 ut Ce aotut: a vorol Ir d cn 44* 4 22 1 1 Kaoc Hd gidt Gdus. Mde! 5 lenhane epe ah 10 caud.„ elh, de* eeilt 4 ad vitam geer fed “.„ “ 1 Aa— ue n 1. 1 4 t.** A en,
DOCTRINAM PLA T. 292
6. de Rep& Ariſt. cap. 7. lib. 2. de Animo. PLumen aurem, vt idem ait, in Timæo, actus quidam eſt ignis non adurentis, ſed lucentis. Neque tractabilia fiue tacti- lia, niſi per ſoliditatem, quę terræ primò, vel cerrè maximè ineſt: ceteris verò mi- xtis corporibus, prout ea magis minuùſve participant. Neque tamẽè hoc loco Pla- to vult aſpectabilia omnia ex igne& terra conſtare, quod lulius Scaliger in eo exagitans exercitatione 61. cötra Cardanum, opponit, aquam aſpectabilem eſſe neque tamen ex igne& terra conſtare: ſed ſignificare voluit in concretis corpo- ribus(tale enim mundi corpus eſt de quo hoc loco agitur)cauſa per quam in aſ- pectum& tactum cadunt, fitam eſſe in ſplendoris ignei& terrenæ ſoliditatis participatione. Qui cum in Timæo hanc compoſitionem ex quatuor elementis nunc cælo, nunc mundo tribuit, cæli nomine pro mundo vtitur, ſicut& non- nunquam Ariſt. Non pro eo corpore quod huic inter ſfimplicia quintum eſt& Aſtreum. Hoc enim ille potius, vt antea ex D. Auguſtino obſeruatum eſt, ignis nomine ſignificauit: quem à noſtra flamma diſtinguens, lucentem vocat, non a- durentem. Ex quibus intelligi poteſt non rectè Scaligerum(pace eius dixerim) cadem exercitatione quærere, quo modo hoc loco Plato dicat cælum ex terra & igne eſſe factum, cum illud terra prius ſit: neque eundem ſatis iuſtè repræhen- dere, quod ille cæli, id eſt mundi corpus in ſenſum tactus etiam propiè cadere dixerit. In quo deceptus quoque videri poteſt Scbaſtianus Foxius, cum ex hoc Ioco collegit apud Platonem cælum in quo fiellæ ſunt ex quatuor elementis eſ- ſe com poſſtum, de quo proximè diſputabitur. 8 Hanc comparationem duorum mediorum elementorum cum duobus ex- tremis, ſic Plato expiimir in Timæo. Duo ſola, inquit, abſque tertio quodam commodè coherere non poſſunt: ſed medium aliquod vinculum defiderãt. Vin- culorum verò, id eſt aptiſſimum at que pulcherrimum, quod ex ſe& ex iis quæ aſtringit, quàm maximè vnum efficit. Hoc verò maximè proportio rariòque al- ternæ comparationis affequitur. Quando enim in tribus numeris aut motibus, aut viribus, medium ita ſe habet ad poſtremum, vt primum ad medium: viciſ- simque vt poſtremum cum medio, ita medium cum primo congruit: tunc quod medium eſt& primum fit& poſtremum, poſtremum quoque& primum media hunt. Ita neceſſitas cogit, vt omnia quæ ſic deuincta fuerint; eadem inter ſe fint. Eadem verò cum facta ſint, cfficirur vt omnia fint vnum. Quod fi yniuerfi cor- pus latitudinem habere debuiſſet, nullam verò profunditatem, vnum ſane tum ad ſeipſum, tum ad extrema vincienda, interiectum medium ſuffeciſſet. Sed cum ſoliditatem mundus requiriret, ſolida verè non vno, ſed duobus ſempet mediis copulétur: inter ignem& terram Deus aéërem aquàmque locauit, eaque inter ſeinuicem quoad fieri poterat, comparauir, vt quemadmodum ignis ad ae- rem, ita atr ad aquam,& vt aër ad aquam, ſic aqua adterram congruè cõferatur. In quo illum notat Contarenus Cardinalis lib. 1. de Elementis: quod iſtiuſmodi rationem non repetat ex propriis naturæ principiis, ad quam propoſita quarſtio pertinebat: ſed ex mathematicis, quæ alieni generis ſunt. At hoc illi fortaſſe dan- dum eſt, qui Pythagoræ imitatione phyſica plerumque per mathematica expli- cat. Præſertim cum ab ipſo Ariſt. eriam in præceptis Analyticis, ſit poſitum: cap. 10.lib. 1. poſt. ex iis ſcientiis quarum vna ſubaltera non continentur, quaſdam eſſe quæ in certis affectionibus tantam cognationem habent: vt non ampliòs ſit vit ioſum id quod vnius eſt, per ea quæ ſunt alterius demonſtrare. Quales ſunt, vt ait, medicina& Geometria. Nam quod vulnera orbicularia difficiliũs ac tar- diùs curétur, nouit medicus:huius autem rei cauſam explicat Geometra. Quod idem in hac quæſtione de proportione mediorum elementorum cum extremis, um Ln 55:j

5
293 ALCINOI INSTITVTIO AD
dici poteſt in PDythagorica doctrina contingere. Cum verò medium ad extrema tripliciter ſe habere poſſit ſecundum tres differentias proportionis Arithmeti⸗ cæ, Muſicæ, Geometricæ(de quibus multa ſunt apud Boetium libr. ⁊. Arithmeti⸗ cæ) Plato hoc loco mundo accommodat non Arithmeticam aut muficam, ſed Geometricam: cuius hoc proprium eſt, vt medium eadem proportionis ſpecie etſi non eadem quantitate, vincat extremum inferius, qua vincitur Aſuperiore: qualis in his tribus numeris cerni poteſt 2. 4.8. Quoniam vt quaternarius bina- rium vincit proportione dupla: ſic idem ab octonario vincitur. Hanc verò idcit. co deligit, quod ad æqualitatis perfectionem magis quàm ſuperiores quæ per⸗ tineat. Vt idem docet initio 6. de legibus,& Ariſt. ipſe confirmauit lib.5. Ethic. in ea iuſtitiæ parte quæ præmiorum& pœnarum diſtributioni præeſt. Atque cum in ea Geometricæ proportionis ſpecie, quæ continua appellatur, medium vni⸗ cum ſit: Plato hoc loco rationem reddere voluit cur in mundo poſitis duobus extremis, quæ Geometrica proportione erant connectenda, medium non vui- cum, ſed duplex extiterit. Nempe quod huius corpus ſolidum ſit idémque glo- boſum:in quo ficut in pila, longitudinem quidem& latitudinem quaſi in plano metimur eodem modo, puncto in medio ſummitatis eius impreſſo lincäquea5 illo circumducta. At profunditatem ſiue altitudinem, alio modo metiamur ne⸗ ceſſe eſt, linea ad centrum altitudinis depreſſa. Ex quo colligit propterbanc èu. plicem dimetiendi rationem, in extremis ſolidis duo media corpora intetiicio- portuiſſe. Sed hæc omnia ad ipſam naturam referenda ſunt, vt intelligamwiin ea quæ ſit ipſorum elementorum quatuor proportio. Cum vero in iis duo ſe⸗ ctari poſſint, corporum moles,& ad agendum patiendùmque ingenita viginc- rum qualitatibus ſita: ex poſteriore, extrema atque media in hac proportiunain ſpectanda ſunt, vt ignis eius qui apud Ariſt. vnum ex quatuor elementis couii tuit(nam de Platone quo modo ignis nomẽ hoc loco vſurpet, antea monuimas & poſtea pluribus diſſeretur)in agendo virtus ſumma intelligatur, terræman me imbecilla. Contra verò, hæc patiatur promptiſſimè, ille tantò difficilius, qui- tò agit promptius. In quo reliqua duo elemẽta mediam rationẽ obtinent Qod & atr tardius agat quam ignis, patiatur prom ptiùs:& aqua ad terram&aëtemim quorum medio ſita eſt, eodem modo ſit affecta. Quam elementorum connerio- nem Ariſt. vidit, neceſſariàmque eſſe putauit tum ad rerum diuturnitatem, um ad viciſſitudinem mu tationum, quæ in eas cadunt: ſed longè aliterexpofuit.Pla- to enim in Elementis quatuor vnam tantum contrarietatem eſſe vouut, jgnu & terræ: duo verò eius media, Asërem& Aquam. At Ariſt. in illis notauit dusch trarietates intertextas,& in ſingulis vnicum medium, quod in altera cõtrarictas rationẽ extremi obtineret. Nam inter ignem& aquam vtriuſque qualitatis col- trarietas eſt,& in his ſumma ſummæ, remiſſa remiſſæ oppoſita. Quia lgnis lum⸗ mè calidus, remiſſè ſiccus:aqua ſummè frigida, remiſſe humida. Cuius medium in atre vna qualitate cum igne, nempe calore, altera, ſcilicet humore, cumaqi conueniente. In ſecunda verò cõtrarietate pro extremis aer& terra, quæ in eiu⸗ dem doctrina vtraque qualitate ſunt contraria. Quoniam Aër ſumme humidos remiſſè calidus: Terra ſummsè ſicca remiſſę frigida:media aqua, in humote eun atre, in frigiditate cum terra cõſentiens. Quam proportionem notare facilèct non tantum in magno corpore vniuerſi, ſed in ſingulis mixtis: in caque videte quanta ſit commoditas cõiugationum quatuor, quas in primis qualitatibus acu- tiſſimè Ariſt. diſtinguit& quatuor elementis accommodat cap. z. libr. z. de oru- Quanquam repugnante Galeno, vt à nobis obſeruatum eſt capit. 4.libr. a. Prio- ris noſtræ deſcriptionis Phyficæ. Eſt etiam in corporea mole quædam intes
Dora in lecretn auoque ncerie dridem vero in ordine carſus,t
lisigni
Iuum d llo null qhintã ſ
—ſſſͤͤſͤſͤſͤ

IV lngere u 8 differrul alum e Mnoa Kuch an. Rmediun t mam inieng
1 e A1. 1dodtamt. honem nag 3 dreian d0 KAtt man œnumm dd unr e urcontin a au n Adete rolatt s à ubſ ons enat coa unm aod hniuscor 5 umkid liaem quidem!.α uxr ncdio ammut uerl auc ahvudint ohn deptei.E Warm Lds Sr anm angutam Tofed Er ku i aaruot propori Wenn dagendum puuß m ds à= uun
4 4 * —
8 3 1 rais aom? boc f 9 zen do uu ſan ☛ A.
—„ 1 2 4 dromeu S une L 8 4 1.
miune 3 luo len cua ms ³☛* 4
8„ aata dtom ptus EH ur 141„— 4 un odo t aKcch. 8 E 28 „rittm A☛ dn auxiacs cadunt Ph „aam unm c0n luus gu micunmedt 1 — nem 3 t 1 1—
d 2 r. remulla ten Mu me frigidans 1 a3u Ammn 2 n acmpe calore al nte coet; 79 Mal! te!„ ac K (ans coac 2 19 1 E s Ins . cCd rcmn 3 9 e5leo lcas. W 1e u I . A cch„kdn uut de M 4 amol. 84 1 F aum ¹ n
DOGTRINAM PL. AT. 294 ipſa elementa proportio de qua ſic Afift. cap.3. lib. 1. Mereor. Qui, inquit, ignem purum eſſe aiunt, id quod complexu ſuo omnia coercet: nec ſolum ea corpora quę mouentur, id verò quod inter aſtra& terram interiectum eſt, aëra: hi ſi quę nunc Mathematicorum artibus copioſè docentur, cognouiſſent fortaſſe ab iſta puerili ſententia deſtitiſſent. Si enim interualla plena ignis eſſent& interualla ex igne conſtarent, iampridem vnumquodque aliorum elemen- torumdeflagraſſet. Nec verò aëris ſolius plena ſunt illic omnia. AEqua- litatem enim communis proportionis ad corpora quæ ſunt eiuſdem gene- ris longè multumque ſuperaret: etiam ſi duorum elementorum plenus eſt locus is, qui inter cælum& terram intereſt. Nam neque terræ moles, in qua etiam cõ- tinetur tota vis aquæ, ad eam magnitudinem quę ambit, particulæ locum tenet. Videmus autem non in tära magnitudine molis, preſtantiam exuperantiamque conſequi, quando ex aqua quæ ſecreta eſt, a?r, vel ex aëre ignis oritur. Cũ tamen neceſſe ſit quam rationem particula aquæ habet ad eum aërem qui ex ipſa ortus eſt, eandem etiam totam aquam, ad totum aërẽ habere. Quæ etiam ſi veriſſimè ab Ariſt. dicta ſint, nihil tamen faciunt ad eam proportionẽ de qua Plato eſt locutus. Neque enim quantoaër ſua mole aquam excedit, verè poſſis dicere tãto terram ab aqua ſuperari. Cum contra fortaſſe terræ totius quantitas maior ſit quam a- quæ. Et certè eiuſmodi eſſe videatur Cardano libr. 2. de Subtilitate& lib. l. dec Rerum varietate, Itémque Iulio Scaligero in exercitation ibus contra Cardanũ.- „ Paulò ante obſeruatum eſt ex D. Auguſtino, Platonemcum proprimis extre- miſque vniuerſi partibus ignem& terrã poſuit, ignis nomine cęlum in quo aſtra ſunt, ſignificare voluiſſe. Nam niſi hoc in illius doctrina quartum corpus ſim- plex intelligatur, ſed aut quinta quædam eſſentia(quod Ariſtoteli certum eſt placere) aut quod nonnulli aiunt, ex quatuor elementorum purioribus portio- nibus mixta: cur hic extrema ignis& terra ponunturè aut hac proportione quam inter ſe primæ mundi partes habere, dicuntur, cælum excluditur; aut denique cum ipſum ſit magis aſpectabile quã is ignis qui lunæ ſubiectus eſt,& inter qua- tuor elementa a Peripateticis numeratus, cur ex eo quod mundus aſpectabilis eſt, concluditur in eo ignem elementarem eſſe oportere, non potius cælum à quo primo lumen manat, cuius virtute ſunt omnia aſpectabilia? Quamquam de ipſius cæli natura quid ille ſenſerit, non leuis eſſe videtur inter ipſos Plato- nicos ex magiſtri verbis orta diſſenſio. Nam Io. Grammaticus libro de mundi xternitate, ſcribit ex Platonis ſententia mundum vniuerſum, atque adeo ipſum cælum,& quæ in eo ſunt omnia, ex igne atre aqua& terra eſſe compoſita, maio- rem tamen ignis partem quam reliquorum trium elementorum ipſum cęlũ ob- tinere. Idem placuit Calchidio commentario in Timeum. Quod cęleſtia cor- pora, inquit, non conſtent ex quatuor elementis, dicere non eſt cius qui Platonis decretum ſequi velit, ſed potius qui ſuum dogma conſtituat. Nam Plato cęleſtia quoque ex igne illo quidem ampliore, facta dicit& ex reliquis, ſed remiſſioribus, ſyncerioribus& purioribus. At Plotinus cap. 6. lib. de Cælo, concludit terrena quidem animalia ſic eſſe compoſita, vt illis quatuor elementa inſint. Terram vero in cęlum attollere, contra naturam eſſe, contrarium que his quæ in naturæ ordine diſponuntur: nec vlla ratione videri probabile, vt celerrimus cæleſtium curſus, terrena in ſe corpora perferat. Denique terram nitori ſplendorique cæle- ſtis ignis impedimento futurã. Idémque cap. 8. vult ab ipſo cælo alium eſſe ignẽ vnum de clementis, ei ſubiectũ, qui tanta cęleritate in cælũ permutetur, vt hoc ab illo nullo modo pariatur. Et certè Plato ipſe in Epinomide, Actheream naturam quintã ſimplicẽvidetur aguo ſcere. Cũ, quinque ſint LorFora ngüit Ignis, Aqua, 1

29 ALCINOI INSTITVTIO AD
que ſingula animalia producuntur. Et eodem loco, Aethera, inquit, poſt ignem ponamus, ex quo animã animalia gignere arbitremur. Ad quæ concilianda dici poſſe videtur, in vniu erſitate ex Platonis fententia ignem eſſe duplicem, Acthe- reum vnum lucentem non adurentem, alterum elementarem eundémque adu. rentem. Sic enim cum ab illo dictum eſt, Deum in Sphera dterra ſecunda, lumen accendiſſe, Plotinus cap. 7. lib. eiuſdem, hoc ſic interpretatur. Solem, inquit,ſigni- ficat: quẽ alibi nuncupat ſplẽdidiſſimum eundém que nitidiſſimum Quibus der. bis omnem à nobis opinionem abigit ſuſpicantem aliquid illic eſſe aliud pre- ter ignem. Significat quoque nullã adeſſe ignis aliam qualitatem præter lumen, quodquidem eſſe ait à flamma diuerſum, calorem verò leuem tantum& ſuauem. Et ipfe in Timęo, ignis, inquit, illius qui non vrit, ſed illuminando ſuauiter di inuchit mundo, participes oculorum orbes dij fecerunt. Eodémque loco vbiin explicandis elementorum permutationibus de alrero igne adurente loquitur, eius duo genera ita diſtinguit. Poſthæc ſciendum eſt, inquit, multa eſſe iguis ge· nera, lammam videlicet,& quod ab ea eſt accenſum, quod vrit quidem, lumen vero nullum oculis affert quòdve extincta flamma, intra illa quæ accenſafic- rant, remanet. Quod ſi quando in cælo elementa apud Platonicos eſſe dicamu, hoc non tam ad eſementorum ſubſtantias, quam ad eorum quaiitates viderurel- ſe referendum. Idque fortaſſe ex eiuſdem Plortini ſententia eodem libro. Memi- niſſe oporter, inquit, terram non ita miſceri igni ſublimi, vt in ipſa ſellammci. poſitione connumeretur. Sed cum in vno mundi corpore fingula collocenm, nimirum& ignem aliquid habere terreni, quemadmodum& terra aliſuiionei habet. Ac ſummatim fingula habere aliquid fingulorum, non adeo qulemk quod dicitur alia poſsidere ex vtriſque conſtituatur, videlicet ex ſeipſo&eico cuius eſt parriceps: imo in ipſa mundi communione ritè ſitum, non tam altt rum, quaàm alterius nonnihil accipiat: velut non ipſum aërem, ſed atris ſiqxid tatem. Sic& terra non tam ignem quam igneam claritatem,& ignis nontan terram, quam huius ſoliditatem denſitat ém que habere dicatur. Hac cnim ratio ne ipſe etiã Ariſt. in cœleſtibus corporibus ſtellàappellat partem eius orbis in quo eſt, denſiſsimam. In quo occultæ ſuæ philoſophię fundamenta poluit Hien- ricus Agrippa cap. 8. lib. i. Vt in hoc fort aſſe Proclo venia danda ſit, guod in'la- tonis doctrina cælum modo faciat corpus ſimplex, modo idem velitex qnanuot elementorum purioribus portionibus conſtare. In quo tamen à Io. Grammarlcò inconſtantiæ arguitur libro de mundi eternitate. Atque hac ratione non erit dl ficile de quinta cœleſti eſfentia Ariſtotelem cum Platone conciliare. Chaldeo- rum ſapientes, vt ſcribit lIulius Scaliger in exercitationibus contra Cardanum, celum ex aqua& igne compoſitum eſſe voluerunt. Quos ſecuti Hebræi ho- ſuiſſe videntur diſtinctionem aquarum quæ in cœlo ſunt, ab aliis quæ eidem ſunt ſubiecte. 10 Philo ludæus in libro de mundo quod incorruptibilis ſit, ſcribit eande fe Critoſai Peripatetici fententiam. Pergit, inquit, ita ratiocinari Critolaus, Qie- quid ſibi ipſi fanitaris cauſa eſt, morbis carct: ſicut quicquid ſibi ipſi vigiliæ cni eſt, perpetuò vigilat Inde colligitur ſempiternũ eſſe id quod ſuamet cauſa elel⸗ fentiæ. Mundus porrò ſibi ipſi cauſa eſt eſſentiæ: ſicut& cæteris rebus ommbyi-
mfil
Ergo mũ dus æternus eſt. Illud quoq; cõſiderare debemus quicqvid naſcitut, i-
que imperfectũ eſſe à principio: proceſſu verò tẽporis augeri, donec omninosd. foluatur. Itaque ſi mundus eſt genitus, fuit aliquando(liceat mihi vti nominibus xtatum) puer admodum,& poſt multos annos, multa ſæcula, vix tandem ablo-
tertium Aër, quartum Terra, quintum Aether horum principatibus multa vans.
erarij. tellig let, De telligo tu m, d hoc ani Reitu

1 1 Wu „ ¹ der npi dem loca, bai at ardunmu 8 ſer z—* menta e 2m . m in „Deum u Ren 121 u hoc dc mteret e n
1 3 1 5 rundemqneid u d ap cmmen W h bn e gnunun d wm am llotem veràſ aul zm don nit, led tern oidertiſfecemt n woaldal e nu arc ſciendunc, W 4 erck accenſum 1 r nmce umm, u Km
8
9 aerum eiemen
eld
4 Ao cewenn dat 2211 * 4 B* 1 3 1 G Awm, n Mtot d 1d 8 4 3 5 1 19 (dem Ploualens 141 * 8 1 3 8 91 deri guiſadid e 5 hco 1*n a vo m anacon 1 erreni, uemaln rI mid faguoch e 4 1 9 3 4
4*
“
—
*½
ere Ae
4
eluben 0
2 4 *
3 ₰
8 *
—
— 2 * ₰ — *— —2 2— o,—⅛‧— —
8 7—
3
2 — —
=—
— a u
8 2 —
6* — — —* d 8— 4 8 —2
—
—
*—
DOCTRINAM PLAT. 296
Iutus. Nam quod eſt æui longiſſimi, neceſſariò tardè ad vigorem ſuum peruenit: Tales autem mutationes ſi quis credit in mũdum cadere, pro maximè inſano ha- bendus eſt, atq; adeo pro inſanabili. Sic enim probaretur eũ non tantũ corpore, ſed etiam animo proficere. Quandoquidè etiam qui aiũt interiturum, credunt
tamen ratione præditum. Ergo more hominum brutus erit in generationis ſuæ
principio: adulta ætate, compos rationis. Quod vel cogitare netas fuerit, nedum proloqui. Qui enim poſſumus hunc perfectiſſimum, vihbilem ambitum, conten- taſque in eo partes ſingulas intuentes, non credere perfectum ſemper corpore ſi- mul& animo, expertem malorum quibus genita cortu ptibilià que, ſunt obnoxia? Adde, id quod ex elementis conſtat ad vnum omnibus, robuſtius eſſe quam vt vi vlla infirmum reddi queat. Vbi porrò nulla eſt in firmitas, ibi ſanitas vigòrque
permanet tutus à ſenio. At fortaſſe neque hæc ratio Critolai, neque ea quæ ex
platone hoc loco commemoratur, omnino efficit mundum ſuapte natura eſſe impatibilem, aut ſeneſcere nullo modo poſſe. Nam cum omnium phy ſicorum conſenſu, in corporibus naturalibus duplex ſit patiendi ratio, vna ab externis cau- ſis, altera ab interioribus: cumque à Galeno ſcriptum ſit lib. poſteriore de Elemë- tis, neceſſe eſſe id cui nihil externum paſſionem infert, à propria natura pati: mũ- dus etiamſi externum nihil habeat, afficietur tamen ab internis, quorum contra- rietate atque perpetua pugna non modo ſeneſcet, ſed tandem om nino diſſolue- tur. Quod Empedocli perluaſit igne in reliqua elementa ſempex agente, futurũ vt hæc paulatim abſumantur, tandémque naturæ vniuerſitas generali incendio
deleatur. Et certè cum mundi corpus finitum ſit, ſi ab Ariſto. rectè vſurpatum eſt
libro de Animalium motu,& demonſtratum in Phyſicis finiti corporis vires eſſe HRiniras:neceſſe eſt etiam illas interiores naturæ vires, in mundo finitas eſſe. Quo igitur modo ab iſtiuſmodi cauſis, mundi æternitas quæ infinita eſt, fuſſinebitur? Neque verò Plato, ſicut antea dictum eſt, voluit mundum ex ſeſe æternum eſſe: imo nominatim ſcribit in Timæo, ipſum ſe conſumptione ſui ip fius& ſenio ale- re: ſed illum perpetuari dicit, præter aut ſuprà interiora naturæ principia, deo ita volente. Sine quo, etiam ſi non modo nulla contrarietate ſed ne materia qui- dem conſtaret omnino vlla: hoc ipſo tamen ſuapte natura finem aliquando eſſet habiturus, quod à ſe non eſt, ſed ab alio. Atque fortaſſe id hoc loco tantum agit vt doceat etiam ſi mundus propriis iſtis principiis(quæ cum dico illius corpus animàmque intelligo)ubi æternitatem præſtare non poſſit: hoc certè illum à ſe habere quod æternitati nihil reluctatur: aut quod ad hanc ſuapte natura bene af- fectus eſſe videtur. Quæ omnia Ariſtorcles animaduertens, in cælcftibus orbi- bus, quorum conuerſionem ęternam eſſe volebat, naturalibus formis, quarum vi- res finitæ ſunt adiecit, vt paulò ante dictum eſt, quaſi aſſiſtentes int elligentias, quæ ſua virtute illorum motus perpetuarent. Quoniam naturalis forma finita, in corpore finito, id præſtare nullo modo poſſe videbatur. Quanquam de co inter Peripateticos non omnino videtur conuenire: ſicut à nobis obſeruatum eſt capite tertio, libri ſecundi, prioris noſtræ deſcriptionis Phyſicæ. 11 Vr enim ab Ariſt. dictum eſt lib. 1. Politic. naturam nihil tale facere, qualem ærarij fabri gladium delphicum, ad duos vſus propter inopiam: ſic à nobis debet intelligi, in eadem prouida nihil luxuriare, aut fruſtra eſſe. Sic enim ille dicere ſo-
let, Deum& naturam nihil fruſtra facere. Senſus autem dati ſunt(externos in-
telligo, quorum inſtrumenta apparent in corpore) partim ad quærendũ alimen- tum, partim ad preuidendas externas iniurias atque propulſandas. Quæ cum in hoc animali maximo, quod omnia complexu ſuo continet, locum non habeant: efficitur in eodem ſenſus neque ad vitæ neceſſitatem, neque ad vllam commo-

——
—
9— 8 1 4 3 4 2— 4—. 5 ———————†— 8—— 2*. —— ꝗñ——————x 1—.——————————;——³———— ———— 1——————————— . 1.——— 5 1 3 .— 4 1. -————— 8 8.. 1 1——— 5*.————— ——— ͤ———— 2————————————— ——————————————— 5— 3 ———————————=———— 3——— ——————— 8———.———————— ———*—
297 ALCINOIINSTITVTIO AD ditatem pertinere. Quam rationem Plato ſic expreſſit in Timæo. Animal hoc in⸗
alig tüi lc Arqlle enim rariu terut fortt ſual dane aut y moue ruma retul.) veant luntar are, 7 därine mæ& cius lit ſimile orbem tiocina de wuu le, d iplo cor xun bb tat, ne de depra chritu gaudie concita les orn materia maduer
Deum il lillim

Aatrerur Nel u ltn ena de d m, in 1 Rnacun 0. Nee ein a um à ſenlo lul e a leiplo Kaäle mt eadn us n amg 41 geceſſuust 5 6. Wn endun Necoa ⁵ uüi oten ſe a um 1 awam eroua cooclud dileur. eAeſſelendent ³⁴ launn aundu.. 4 elhge on Run:! 81 man nhees Ank. ei Koak zeräoau ine qu enk r danbas u lürr „„artem Rt aut A³ r nirii 1 eoden N un Aghtd 11hn.
8141
piaro
DOCTRINAMPLAT. 298
aliquid ad mentis aciem putant. Probabile eſt igitur præſtantem int elligen- tiã in ſyderibus eſſe, quę ad ætheream partem mundi incolani& marinis terre- niſque humoribus longo interuallo extenuatis alantur. Senſum autem aſtrorum atque intelligentiam maximè declarat ordo eorum arque conſtantia. Nihil eſt enim quod ratione& numero moueri poſſit fine conſilio, in quo nihil teme- rarium, nihil varium, nihil fortuitum. Ordo autem ſyderum& in omni æ- ternitate conſtantia neque naturam ſignificat, eſt enim plena rationis, neque fortunam quæ amica varietati, conſtantiam reſpuit. Sequitur ergo vt ipſa ſua ſponte, ſuo ſenſu ac diuinitate moueantur. Nec verò Ariſtoteles non lau- dandus in eo quod omnia quæ mouentur aut natura moueri cenſuit, aut vi, aut voluntate. Moueri autem Solem& Lunam& ſydera omnia. Quæ autem mouerentur hæc aut pondere deorſum, aut leuitate in ſublime ferri: quorum neu- trumaſtris contingeret: proptereà quod eorum motus in orbem circum que fer- retur. Nec verò dici poteſt vi quadam maiore fieri vt contra naruram aſtra mo- ueantur. Quæ enim poteſt maior eſſe? Reſtat igitur vt motus aſtrorum ſit vo- luntarius. Hæc Cicero ex Ariſtotele. Quæ fuſius ex illo placuit commemo- rare, vt in Ariſt. doctrina lector exercitatus, in illis plerà que notare poſſit do- Gtinæ huius non omni ex parte conſentanea. De motu verò circulari ani- mæ& corporis mundi, digniſſimum eſt obſeruatione quod ſcribit Paulus Ki- cius lib. x. de cœleſti agricultura. Animæ ratiocinantis actum intelligendi, motui ſimilem dici cundémque cum circulari motu comparari. Quia ſicut motus in orbem continuus eſt, qui ad idem punctum redit à quo incœpit: ſic anima ra- tiocinando ipſoque intelligendi actu àſe ipſa ad intelligibile extenditur. Vn- de rurſus in ſe ipſam refletitur. Quia quod iam actu factum eſt intelligibi- le, nihil eſt niſi actus intellectus poſſibilis, quem intelligendo intelligit ſe ipſum. Circularem autem hunc cæleſtis animæ motum ſequitur cœleſtis corporis conuerfio, tum propter naturalem cœleſtis corporis& animæ ne- xum, tum eriam ex opere& imperio voluntatis. Nam quemadmodum in no- bis, quotieſcunque anima circa aliquod obiectum delectabile& iucundum exul- tat, ſtatim geſtiunt corporci ſpiritus& per corporis molem vna cum ſangui- ne dclati, partes huius ad motum concitant, ſicut in muſico concentu reipſa depræhendimus: ſic cœleſtium corporum anima cum per ideales& ſummæ pul- chritudinis formas diſcurrit,& ab harum vna ad alteram fertur, ineffabili tum gaudio afficitur. Affectus verò hic in ipſum cœleſte corpus redundans, ſtatim concitariſſimum huius motum excitat: accedente voluntatis imperio, quę idea- les formas(quas anima contemplatur& concipit) in hanc rerum generabilium materiam depromere geſtiens, quoniam hoc non niſi per motum fieri poſſe ani- maduertit, hunc circularem aſsiduum excitat, per quem rerũ omnium opificem Deum imitatur⸗cuius immẽſa bonitas ſe per vniuerſum effundit,& rebus eriam viliſsimis primum eſſentiæ principium communicat.
TT

195 ALCINOI INSTITVT IO AD ligibilis imago eſt) animus à corpore diſtinguitur. Deinde figuris regularibus ad huius partes accommodatis, il- larum principia ſecundum Pythagoræorum do- ctrinam ad certas trianguli differen- tias referuntur.
C A P. 11.
1 Cum autem duo ſint ex quibus mundus eſt conſtitutu,
corpus& animus: quorum illud quidem aſpectabile&na ſtabile, hic neque aſpectabilis eſt, neque tractabilis, vtriſ que vis& conſtiturio eſt diuerſa. Corpus enim ipum exi gne, terra, aqua& atre coagmentatum eſt. Si muilm hæc quatuor, quæ ſanè nullum ordinem elementorun nu habebant, mundi opifex formauit Pyramide atnecaba Odtaedro& Icoſaedro& præter hæc omnia dodetaadne Materia enim quatenus Pyramidis figuram ſuſcepitinn extitit: quòd hæc omnium maximè ſecando& diuilen ſit accommodata, paucioribuſque triangulis conſſeh alſu idcirco ſit rariſtima. quatenus autem Octaedra faltucſ, ſ mul atris qualitatem accepit: ſicut& aquæ, quatenus lco- ſaedri forma eſt ornata.(ubi verò figuram terra atrilui vt omnium maximè ſolidæ atque fitmæ. At dodecaednun ad ipſum vniuerſum accommodauit. Magis autem qum hæc omnia ad principia accedit natura planorum. 4 uil
plana ſolidis ſunt priora. 4 Planæ verò naturæ duo quul. nam progenitores triãguli pulcherrimi rectanguli, vus
Icalenus alter Iſoſceles. Atque Scalenus cum vnum anpi lum habet rectum, alterum continentem, duas tertias vnlu recti, reliquum verd eiuſdem partem tertiam, hunc quiimm
1N MVNDO HOC(OQVI IPSIVS INTEI.
Auu zue. on ambi runtn gione Gco conca lec 4

DOCTRINAM PELAT. 300
priorem dico. Hoc autem Scalenus triangulus Pyramidis & octaedri atque Icoſaedri elementum eſt.(um Pyramis — 8 ex triangulis quatuor, omnia latera æqualia habentibus b iern conſtituatur: quorum quilibet, in ſex triangulos Scalenos, uales modo dicti ſunt, diſtribuatur. Octaedrum vero ex o-
1P. uu cto, qui ſimiliter ſinguli in ſex Scalenos diuidantur. icut
41 4
— 1 X qubus nul lem/)aptus eſt ad conſtituendum cubum. Quoniam huius àim llud quilen Feciei quatuor trianguli coniuncti, quadratum abſoluunt. bius ehwnuet N ſicut ſex quadrata, cubum. Dodecaedro autem ad vniuer-
formaut gonis compoſtto: horum cuilibet in quinque triangulos diui- 5 G hre de ſoſex trianguli inſunt: ſicque in toto dodecaedro nendt Pmemäsſg b eneene ſergere chreienee quot& ipſius Zodiaci ſe- 1 Aiones ſunt. His igitur figuris materia à Deo expreſſa mo- ans ma acbatur: primuùm quidẽ rudibus veſtigiis ſine ordine, dein- cioribuſque m de ab eodem in ordinem adducta, ſecundum eam rationem uatenus aun uam in illa coagmentatione omnia inter ſe obtinent. Ne- accepi ſe C que tamen hec loco diſcreta manent, ſed in perpetua agita-
N.. 3 1 22. Caliveft 3 tone ſunt, eandemque materiæ aſſerunt. Quoniam mundi “ 1.*„„. lide atqus 9* ambitu conſtricta pelluntur,& alternis pulſibus ipſa fe
1 pned i G corpore vacuum: atque in iliis inæqualitas permanens,
alchen 1 concuſtionem affert. Si quidem materia ab iis agitatur,& 4 Luub 8. hec ab illa. eles. A 3 AI
TT ij 8 1 3 grum con 1
alf p ein ſden vana

— 3 8 8*—— 3— 2 —————————E——8—8——————
——. ——
5
————— — 5
2—
ſot ALCINOI INSTITVTIO AD
₰
Iac.( arpentarij Commentarius in( A P. u.
1 Platonem Cicero refert prima Tuſculana, vt Pythagoreos cognoſceret, in ktz. liam veniſſe,& in ea cum alios multos, tum Archytam Timæum que cognouif- ſe, atque ex his cognouiſſe Pythagorea nin Quarecum ill‚i 8 eodem loco ſcribit) rationem ſuæ ſententię ferè nullam red erent, niſi quid eſſet numeris aut deſcriprionibus deſignandum: hic in maximis duabus quæſtionibus de corpore vniuerfi& de eiuſdem anima, vt Pythagoreus videretur, ad figuras& numeros earum explicationem reuocauit:demonſtrarionique Denas hoc nouum& inuſ- tatum appellauit in I imæo, ſed his cum quibus age at, anum& perſpicuum: quod illi(vt eo loco ait) omnes huius ingenuæ eruditionis vias peragraſſent.
Nunc de figuris in magno corpore, de eiuſdem autem anima capite prorimo diſſerendum. Peripatericis cum Democrito, Leucippo& Pythagora hoc fult
commune, quod eorum nemo in quatuor his elementis nibus eniustürasge ſtat, primam rerum omnium materiam poſuit: ſed umde⸗ in ſuis partibus per petuo quodam circulo in ſe inuicem permutari anima uerterent eadem inſus principia, materiam inquam& form am, diſtinguenda exiſtimauerunt. Vt corum vno manente, altero pereunte iſtius permutationis cauſa conſtaret. Porto qui omnium phy ſicorum conſenſu, in rerum permutationibus materia ad nouam
formam excipiendam certò quodam modo, eòque pro formarum natun maxi-
mè vario, affecta eſſe deber:iſtiuſmodi præparationemiilli in elementorum ma- reria agnoſcentes,& ad illam permutationem neceſſariam putantes, non mota- men modo ſpectauerunt, nec eadem ratione expreſſe erunt.Ariſtotelesmmir lis obſeruans varias actiones, atque paſſiones à contrarietate quatuor quitanum caloris, frigoris, humoris atque ſiccitatis, manantes has pro primis elemeqtoli differentiis vſurpauit& penes cas docuit libris duobus de ortu& intenitu qm de quatuor elementis promptiùs agerent, aut paterentur: quæ facilius aut dt
ſicilius in ſe inuicem permutarentur. Democritus autem itémque leucippu- quaſi ſolius quantitatis primas cauſas in elemẽtis quærerent: indiuidua corpul⸗ cula, figura, ſitu atque ordine differentia poſuerunt: ex quorum concutſu il 3 rirẽtur. At Pythagorei partim quantitatis, partim qualitatis, per quã illa in cot- poribus eſt efficax& ad agendum parata, rationem habenres, figuratum duu differentiis tanquam principiis elementorum corpora diſtinxeruntiillarumque permutationibus hæc in ſe inuicẽ commutari crediderunt. Atque vt omne uh. pus prius natura intelligitur quantum, ſua ſigura ornatum, quam affectu quali- tate patibili: ſic in elementis has planorũ differentias qualitatibus eorunden inter ſe contrariis, natura priores eſſe eéque primorum principiorũ potius qfs illas quatuor Peripatericis notas qualitates, rationem obtinere voluerunt. Nesue tamen in iis vim efficiendi neglexerunt: ſed cam proprietati figuræ adiunxetu- Vr quæacutis angulis cito obiecta corpora diſcernerent atque diuiderent, e quoque ſuapte natura calida, quę verò obtuſis conſtringerent ac condenſaren frigida eſſe dicerent. Quibus rationibus cum illi in vniuerſum corpora om
5 3
ex figuris planis componerent: prima corpora quatuor elementoru, iigutihe nis non quibuſlibet, ſed vt rationi erat conſentaneũ, primis conſtare voluerum
In figuris verò planis abſolurè quidé prima ſpecies eſt circuli, ſccunda triangul rectis lineis conſtantis. At hic circulum Plato prætermiſit, non quia non potue rit his corporibus accommodari de quorum natura agebatur, quod exiſtima 1 videtur Cardinalis Contarenus lib.. de Elementis(ſed porius ſicut obbſeruatum
aln acco Dod 2d co gnou us int tam obtine eleme ticem de cra pit:i uoc tecedi antea

ntanun d 3 wun e de
oman. AA 1 am teileren Niulam — G nba n. Vnrmen Aüäun SatrarDoilau ee Kunn um auidusag. uin 31 32eAuT en umm „e euldem 10 ¹ a emocrito Leus juun aaruotAncdemt famm nam„oſdirſed uin permu n nam difmguen Me a3 pemand nit Na a remum femal en am modo, eoque 1 5 nodi prrpan ata onem derel K umm 1— 1 Lürr ras, Mauams e dfe
““.. 4. 4 44 1 da as docau bols 40 1n
A g.catia pofsefln
DOCTRILNAM PLAT. 302
eft à Proclo Commentario 2. in Euclidem) vt ex Pythagoreorum ſententia Triangulum ortus conformationiſque rerum omnium principium eſſe doce- ret, eo in explicandis primorum corporum cauſis fuit contentus. Quæ Philolaus in Pythagoreorum doctrina diligenter obſeruans, trianguli angulum diis qua- tuor conſecraſſe dicitur Saturno, Pluroni, Marti& Baccho: his compræhendens quatuor elementorum exornationem, quæ ab ipſo cælo, vel à quatuor Zodiaci ſegmentis proficiſcitur. Si quidem Saturnus humidam& frigidam conſiituit Lntuum. Mars ardentem, Pluto terrenam, Bacchus humidam& calidam. Adiicit eodem loco Proclus triangulorum differentias tantum ad generationé conferte, vt iure optimo dici poſſit triangulum principium eſſe conſtitutionis corum quæ Lunæ ſunt ſubiecta. Nam rectus angulus, inquit, illis eſſentiam ex- hibet& ipſius eſſe menſuram determinat, rectangulique trianguli ratio genera- lium element orum efficir eſſentiam. Obtuius verò vniuerſam eſſentiam ipſis tribuit eiuſque ratio formas materiales in magnitudinem auget& omnis gene- ris mutationem. Acutus angulus diuiduam ipſorum naturam efficit: ceiuſque ra- tio ipſis rebus diuiſiones in infinirũ præſtat. Abſolute verò triangularis ratio in- teruallo diſtantem& vndequàque partibilem materialium corporum conſtituit eſſentiam. Quam ſententiam Ariſtoteles variis rationibus exagitat duobus ca- pitibus vltimis lib. 3. de Cælo, aitque Pythagoreos, quod iſta ſua nimium ama- rent, idẽ hac in parte feciſſe, quod hi qui in diſpurarionibus propoſita defendunt. Omne enim quod concluditur, pro principio habentes, retinent: quaſi nõ aliqua ex iis quæ concluduntur iudicari oporteat, ac ex fine maximè. Artis autem eius, inquit, quæ in faciendo cernitur, finis eſt opus: Phyſicæ verò rationis, id quod propriè femper ſenſui videtur. Idem cap. 2. lib. 1. de Ortu, hac in parte Pythago- reorum ſententiam cum ca comparat quæ fuit Democriti& Leucippi de cor- puſculis indiuiduis: vultque illam longè abſurdiorem videri. Quod Democritus & Leucippus cum ex corporibus corpora componunt: hoc tantum peccent quod ca quæ pro principiis vſurpant corpora indiuidua ponant: Pythagorei autẽ duo incommoda ſubire cogantur, nempe quod ex non corporibus corpora compo- ponant& quod in planis quanta quædam, indiuidua eſſe volunt. Quorum v- trum que in iis eſt quæ fieri nullomodo poſſunt. De hac Pythagoreorum ſentẽ- tia vide Galenum lib. 8 de placitis Hippocratis& Platonis: itemque Alexãdrum Aphrod. cap. 13. lib. z. de difficilibus Quæſtionibus.— 2 Quoniam quinque figuras regulares ex triangulis duorum generum natas ad mundi compoſſtionem Plato adhibet, de illiſque quatuor totidem elementis accommodat. Igni, Aeri, Aquæ& Terræ:nonnulli exiſtimant quintam, ſcilicet Dodecaedram, eſſe quinti ſimplicis corporis Ætherci: imò hoc loco abutuntur ad confirmandum illum antè Ariſt. ſimplicem quintam efſentiam cæleſtem a- gnouiſſe. De quo quoniam abundsè ſaris dictum eſt antea, nunc id quod eſt hu- ius inſtiruti perſequamur. Cubica figura terræ attribuitur, propter eius conſtan- tiam& ſtabilitatem. Pyramis igni, quia hic ſecandi& penetrandi magnam vim obrtinet: qux proprietati Ppyramidis videtur reſpondere. Et quod noſter ignis qui elementaris naturam imitatur, dum ſua leuitate ſurſum nititur, in acutum ver- ticem deſinat: baſim habeat latiorem. Sic enim quia ipſe ſua natura tenuis, oritur de craſſiore corpore in quo flamma concipitur& fouetur, tenuem figuram ca- pit: in eä3mque foraſſe vt in ſuam ſe recipit diſcedens à priore, vt impuriore. Quod tamen Theophraſtus Libro delgne, huius imbecillirati cum à ſuo pabulo recedit, mauult attribuere. Atque hæc Plato de figura duorum corporum quæ antea extrema appellauit. Media vero cum fint atr& aqua⸗ ieahgAe figuras 11 11j

—
7— ———————— ———— 8—————
nium compacta maximè. Ta
.——— 4 3— 25 2—— 1——————— 9—““ ————— 4 —————————————————— — 2———————————*—— 1 ———————————— ————.————— 1 2——————— ——————,——*————— ———————=—— ö
— —y———
ALCINOIINTSITVTIO Ab
ſua ratione, per quandam ad motum atque ſtatum rela- las duas arbitrabatur. Acri ſcilicet octaedram quæ octo ſedes vel facies habet: Aquæ lcoſaedram, quæ ex triangulis æquilateribus com- poſtta in facies viginti eſt diſtingta. In quibus cam quam quærimus propot- cionem blato ita concludit in Timæo, Terræ, inquit, ceubicam ſpeciem aſſigne- mus. Nam omnium quatuor maximè immobilis terra eſt,& corporalium om- le verò illud factum eſſe neceſſarium eſt, quod Br. miſſimas tutiſſima ſque poſſidet baſes. In triangulis porrò Aprincipio poſitis, qui æquilateres ſunt: firmiorem tutiorémque quàm inæquilateres, baſin poſſident. uamobrem ſi conuenitentem probabilèmque ſequi rationem velimus, tera d tribuamus: Aquæ deinde quod tribus reliquis eft immobilius: igni quod mo- biliſſmum, Atri medium. Et corpus quidem minimum, igni: ſecundum ab hoc, aëri: Aquæ tertium. Cum autem pluribus modis quam quatuor(inquit Contate- nus Cardinalis lib.I. de Elementis) duæ trianguli ſpecies, quibus pro principi Plato vtitur, in planis compoſitæ ſolidum facere non poſſent: rectè ab eodem di ctum eſt aliud corpus ſimplex ab iis quatuor quæ noſtris ſenſibus obiecta ſunt, inueniri non poſſe. Sed quoniam præter has quatuor ſolidas figuras regulares quinta etiam conſtitui poteſt ex pentagonis, quorum tria in vnum compacta ſo- lidum angulum faciunt ſicque duodecim, figuram complent duodecim bafum Vt corpora quæ natura conſtant omnino reſponderent Mathematicis„quæ hj thagorici naturaliũ principia eſſe cenſebant, vniuerſo hanc Dodecaedtam fgu. ram aſcripſit. Ex quibus intelligi poteſt quintam hanc figuram non eſſe qumti corporis ſimplicis: ſed quinti magni corporis vniuerſi, ex quatuor primis corpo ribus ſimplicibus compoſiti. Quod etiam contra Proclum diſputatie.Gram- maticus libro de mundi Acternirate. Quanquam aliud videtur Beſſarioni Cir. dinali cap. 6. lib. i. ſicut& pleriſque Platonicis. Quoniam hi fateri nolunt bia⸗ toni Cælum, aut natura ſua igneum eſſe, aut ex quatuor elementis conſtate. ; Quadratam enim figuram& cubicam in ſolidis veteres firmiſſimam eſepu tauerunt. Ideòque Ariſt. cap. 10. lib. 1. Ethic. virum beatum in omnibus fottun muranionibus conſtantem, quadratum vocat:& Plato in Protagoras diffcile eſſe ait virum bonum effici, manibus pedibuſque ac mente quadratum. Quanquam Celius Calcaquinus in ſuo paradoxo de perenni terræ motu, figuram cubicam verſatilem eſſe contendit: eõque per prouerbiũ dici de eo quod facile& lua ſyõ· te illabitur, Teſſera verſatilius. De reliquorum autem elementorum figuris, hoc maiore probabilitate quæri poteſt qu àm apte igni Pyramis accomodetur. Cum hæc penes ſuam baſin maximè firma eſſe,& Afuperiore figura aculeata miabs præmi, ideòque perpetuæ agitationi ipfius ignis cõtraria eſſe videatur Aut cum aer agilitate motuùſque celeritate aquam ſuperet, cur ille octo hedras, id eſtſe ur fiue ſedes, hæc viginti habere dicatur: cum figura Icoſaedra id eſt viginti ſhcit ſiue ſedes fimiles habens ad globoſam proximè accedat penéque tãtum inhun- cto planum in quo eſt, tangat, ideõque Octacdra, quæ aëri tribuitur, longè volu- bilior fit. Quod obiicit Iloannes Grammaticus libro de mundi æternitate. de 7 eo in quo ab illo Plato exagitatur, hic certè aliud ſpectauit, ſᷣgnificaréque volut
303 eas accommodauit quas nonem, medias inter il
aquam magis eſfe compoſitam quàm aërem,& hunc magis quàm ignem- 44
in igne ſunt tantum trianguli primi 24. in atre 48 in aqua 120.vt paulo doͤtar curatius docebitur,& à Plutarcho pluribus eſt expoſitum in huius ſententiæ m- terpretatione, libro de defectu Oraculorum. Quo loco ſubtilius etiam hic in ll tonis doctrina philoſophatur hoc modo. Plato eos oppugnans(inquit) qui Vn⸗ uerſum dicunt eſſe vnum,& id quod eſt, dicit eſſe,& idem& alterum: Prætete:
—
gu
Zu
dur
ele doce heci angu comg ltere nium knita uten triang el z

tanſeun
hanim An na
r een argölan hna edanm Lenr„„ anſfia, amodiln. Aana 44 hdum 4 aclüng, anungali a hiui Sdeaanuf. ae ah Alemqe d iadem ſän 43 nncun wn düu i aldem minl rnritcna dui modis d Tuu ſun urtrunguli e qüen lam acere A anraa Suumol qur A Lerüdui rier has qun! an igm agoau guor ummn dim, Fgund t eencher
giao telpond un hrdeni Aebant, vnid ndemn geſt quintam tam pman orpous vnud— drm aiam conu un in Quanqaum ant icls. Cnku
—
Pintonncl³. 4 1 ☚☛ tlern
acdſeantexT
de cumſgr d m„Kne
DOCTRINAM PLAT. 104
motum& ſtatum. Ità que cum iſta quinque ſint, profectò admirandum non eſt, corporeorum illorum quinque elementorum fingulorum ſimulachra& imagi- nes naturam eſſe molitam, non integra tamen, neque ſincera, ſed quòd que cu- zuſque poteſtatis maximè particeps. Nam Cubus planè ſtatus proprium corpus eſt, propter æquorum laterum ſtabilitatem& firmitatẽ: Pyramidis autem ign eã mouentèémque naturam in gracilitate laterum& angulorum acumine quiuis a- gnoſcat:at Dodecaedri natura quæ alias figuras complectitur, eius quod eſt ima- go in vniuerſitate corporata extitiſſe videtur. E duobus reliquis Icoſaedron, al- terius for mam, Odtaedron eiuſdem, adepta ſunt: quorum vnum aërem, qui natu- ram omnem in ſua ſpecie continer, alterum aquam, quæ temperatione in pluri- ma qualitatum genera conuertitur, edidit.
Triangulorũ rectis lineis cõſtantium(quales ſunt quos ad elemẽtorum com- poſitionem Pythagorei adhibent) diuiſio duplex eſt⸗ vna à laterum cõparatione ſecundum quantitarem: altera ab angulorum quos laterum compoſitio facit, diuiſione. Priore modo triangulorum tria genera ſunt. Nam in Ilſopleuro late- ra omnia æqualia in Scaleno contra, omnia inæqualia. In Iſoſcele duo crura in- ter ſe æqualia, tertium latus quod pro baſi eſt, illis inæquale. In quorum diſtin- Kione cauendũ eſt ne latera quando abſolutè dicimus, ea cum cruribus confun- damus. poſteriore verò cũ angulus omnis aut rectus, aut acutus, aut obtuſus eſſe dicatur, omnis quoq; triãgulus aut tres angulos acutos habebit, vt Iſopleurꝰ, aut vnũ rectum, aut vnum obtuſum, ex quo reétangulum, aut obtuſangulum dicere audeamus. Quoniàã nũquã triãgulus angulos rectos, aut obtuſos reipſa plures v- no habere poteſt. Sicut ex eo intelligitur quod cum omnis triãguli tres anguli interiores fint æquales duobus rectis(quod cõfirmat Ariſt. Familiare exemplũ in logicis)& acutus minor ſit recto obtuſus eodem maior: non poteſt neque duos obtuſos neque duos rectos habere. Alioqui tres anguli ſimul ſumpti eſſent ma- iores duobus rectis. Iam verò quia in angulis quod rectum eſt, idem quoque na-
tura finitum& primum(nam de acutis& obtufis quidam magis minüſve tales in infinita varietate eſſe poſſunt, atque horum ratio, ex recto vt natura priore, at- que tanquam ex regula deducitu r)ideirco illi in triangulis, natura primos cæte- rorum elementa& principia eſſe voluerunt rectãgulos. Quibus efficitur in tali- bus principiis Iſopleuro locum non eſſe: quoniam ſicut dictum eſt, omnes an- gulos habet acutos. Quãquam à Proclo rectè ſcriptum eſt Commentario 2. in Euclidem, eiuſmodi triangulum trium elementorum, ignis ſcilicet Acris& A- quæ cauſam eſſe proximam: ſicut& terræ quadrangulum. Sed aliud eſt cauſam effectui proximam dicere, aliud natura primam. Vr in Analyticis Poſter. Ariſt. docet& in re propoſita ex ſequẽtibus intelligetur. Porrò cum reliquæ ſint duæ ſpecies, Iſoſceles& Scalenust:his vt re ipſa, vel certè poteſtate, habentibus vnum angulum rectum natura primum,v tendum eſt ad quatuor primorum corporum compoſitionem. Iſoſceles autem, vt plato ait, vnicã habet naturam: Scaleni tria latera inæqualia habentis, ſpecies ſunt infinitæ: in quibus primum ſtatuit om- nium pulcherrimam eſſe deligendam. Deinde aſſumit in eiuſmodi varietate in- Hinita pulcherrimum eſſe triangulum ſcalenum, ex quo confiſtit triangulus triũ laterum æqualium, qui Ifopleutus appellatur, tandéèmque ſubiicit talem eſſe triangulum Scalenum in quo longius latus minimo latere, potétia triplo maius eſt, ad medium verò obtinet eam proportionem quæ ſeſquialtera. in quo ob- ſerua ndum eſt Platonem eſſe loquutum de laerum proportione: Alcinoum au- tem hoc loco ſcaleni tres angulos inter ſe cõtparaſſe,& in infinita eius compara- tionis varietate(quæ in natura principij rationem habere non potuit) eam ſpe⸗

— 8“ —. ——— 4 8 4 ———————. —— 8 ———
leno primum eſt huias principiũ: in Iſople
4
ALCINOI INSTITVTILO AD
qua angulus vnus rectus eſt: reliqui duo alterum redum m huius duas tertias partes complecttatur, reliquus vero mtertiam. Ita ſcilicet vt huius maximus angulus(qut ad minimum, proportionem obrineat rriplam, ad me-
30z ciem primã ſtatuiſſe, in ita æ quant, vt vnus eoru eiuſdem reliquam parte idem quoque rectus eſt)
dium aurem, ſeſqui: medius vero ad minimum, proportionem duplam. Quę qui- dem proportionis varietas per numeros graduum ſic poteſt exprimi: vt mani.
lus idèmque rectus ſit centum& octoginta graduum, medius, graduũ centum& viginti:minimus, graduum ſexaginta. Quibus poſſtis, ex tali lcaleno & Iſoſcele tanquam ex primis principiis(per medium tamen Iſopleurum, qui jdcirco dicitur non habere rationem primi principij) ſic componit quatuor 6ᷣ- guras regulares quæ quatuor elementis ſunt accommodatæ. In quarum fingu- arum compoſitione duo gradus ſunt conſiderandi, hoc modo. In terta lloſce- les dum in planis per quaternarium multiplicatu r, primo quadratũ parit: dein- de hoc multiplicatum ſenario, abſoluit ſex latera figuræ cubicæ. Sicque lſoſce- les, vt modo ex Proclo dicebamus, primum eſt terræ principium, quadratum vero, proximum. In igne ſex Scaleni tales quales delegimus, in plano compoſ-- ti, faciunt vnum triangulum xquilaterum. Deinde quatuor trianguli æquali latera habentes, in ſolidis coniuncti, pyramidem componunt. Quare& in Sca- uro proximũ. Eadẽ ratione octo tui. guli æqualium larerũ ſiue Iſopleuri, atrem proximè conſtiruunt:at hi finguli ſer Fralanis conſtant. Ex quibus efficitur ignis prima principia, Scalenis 24 Aäli autem his 48. contineri? Aquæ item proxima compoſitio erit ex 20. Hianguls æqualium laterum: prima verò ex Scalenis 120, in quos illi viginti tianguliæ- qualium laterum tanquam in prima principia diſſoluuntur. Ex quormum coms- ratione Plato voluir intelligi quam rationem adinuicem quatuor hæc clemena obtineant. Nam quia ignis, atr& aqua pro primo principio Scalenum labem Terra verò lſoſcelem colligit non poſſe hæc omnia in ſeinuicem ita diſſolui atque permutari, vt ex multis paruis pauca ingentia, vel è conuerſo efficiantur. At illa tria priora poſſe. Cum enim, inquit, hæc ex vno facta ſint omnia, quando maiora ſoluuntur, multa exigua ex eiſdem conſtituuntur, paruas cougruäſque ſibi ſiguras adepta. Rurſus quando multa per triangulos diſpergunturamplif- cata, vnum vnius molis faciunt numerum magna mque aliam ſpeciem vnam perficiunt. Atque eriam amplidùs ſignificauit quæ in numeris trianguloru ex qhi- bus tanquam ex primis principiis tria elementa conſtant, proporrio exſſit intet
mus angu
24.4 8.& rz0. eandem eſſe in tenuitate& denfitate ſubſtantiæ inter ignem, aetem
& aquam. Vt ſcilicet aẽr duplo ſit denſior igne, ſicut illius triãguli 48 a4 14.(qui ignem componunt)duplam proportionem habent. Quod idem de compatatio- ne aquæ cum illis ſecundum numerum triangulorũ primorum eſt iudicandum. Eadem fundamenta Ariſtoteles quadam ez parte ſecutu s,docuit ea tantum inſe inuicem permutari poſſe quæ conſtant materia eiuſdem generis. Quibus ſolis agendi patiendique viciſſitudinem tribuit lib.. de Ortu. At certè in huius do- ctrina illud magis phy ſicum eſſe videtur, quod in quatuor elementis obſeruus ſecundum primas qualitates variam naturæ cognationem atque difſimilitudv nem, fatetur lib. 2. poſſe quidem eorum quodlibet in quoduis permutari: ſedin quibuſdam hoc eſſe facilius, vt in his quæ vnam qualitatem quodammodoco- munem habent in aliis, quæ vtraque qualitate pu gnant, difficilius. Quoniam,It ait, vnum facilius mutarur quàm duo. Nam& ipſe Plato terræ in reliqua elemè ta permutationem agnoſcit, quam tamẽ hoc loco negat in primo princi
pio cum
—
illis cõmunicare, eãmque ſic explicat in Timæo. Terra cum in ignem incidern⸗
wherit dleme guitu aam d ſe opt cognan dumit ſäperi tngt

uhei n amrnlce pumi pug cconzau as lanacch rn ur. unn coniderai. mdd dn nulufand e oquinin unſex wer e ddia e pnmuam el punln tales qualt ☛ munſa n m. Dei* unr ui „rumided. cnan. M Uopleuto pt Hlmn atiem iod= Smnra r igns Jut ⁴☚ dhu,Nie ptonim t☛☚ Walt Scalenn ne 1asilig vu d muk 1em qean agua pto prlh achus Lebet ne 9
4 3 n 31 A 1
ranonem 7
don 90 Ie
DOCTRINAM PLA T. 306
eius acumine diſſoluta, fertur reſoluta in ignem, aut aërem, aut aquã, quouſque partes ipſfius congreſſæ iterum, ſibi inuicem copulatæ, terram reficiant. In cele- ritate autem vel tarditate motus eandem inter elementa proportionem eſſe vult, quam baſes in illis obtinét. Ex his omnibus, inquit, quod baſes pauciſſimas habet, velociſſimum eſt neceſſariè. Eſt enim ad penetrandum promptiſſimum: quippe cum prorſus ſit omnium acutiſſimum. Leuiſſimum quoque, cum ex pau- ciſſimis partibus eiſdem conſtet. Quod ſecundum eſt, ſecundo loco hec habeat oportet: Tertium, tertio. Ad hæc autem omnia apertius intelligenda valét quæ de angulo ex Pythagoreis& Platonicis locis variis ſcribit Proclus Commenta- rio in Euclidem: Primum, notam eſſe& imaginem coarctationis quæ diuinis in- eſt, ordiniſque quo diuiſa in vnum, partibilia in impartibilem naturam, multâ- que copulantem communitatem colliguntur. Ideòque ab Oraculis, angulares figurarum coniunctiones, nodos nuncupari: quia imagines ſunt vnionum coar- ctantium diuinarumque coniunctionum: per quas ea quæ natura diſcreta ſunt, ſibi inuicem coherent. Deinde idem adiicit eos angulos qui in ſuperficiebus ſpe- ctantur, ipſfarum rerum vniones exprimere magis immateriates, ſimpliciores& perfectiores. Eos verò qui ſunt in ſolidis, iam ad inferiora progredi, magiſque diſunctis rebus communitatem& omnino partibilibus, eiuſdem naturæ vnionẽ tribucre. Rurſus eorum angulorum qui ſunt in ſuperficiebus, quoſdam primas harum formas mixtaſque affingere, alios cas quæ infiniratem progreſſionum in ipſis exiſtentium complectuntur: nonnullõſque intelligentes formas vnire, vt qui ad circulos pertinent: alios ſenſibilibus accommodari& rationum in his exi- ſtentium coniunctionem prebere, vr rectilineos:alios eſſe mixtos, qui res eas co- Pulant quæ inter has& illas locum medium obtinent. Quæ faciunt vt intelliga- mus, cur pro principiis elementorum, quæ prima ſunt ſenſibilia corpora, eos tantum angulos Alcinous ex platone ſumat qui& in planis ſpectantur,& rectis lineis cõſtant. Cum verò rectilineorum angulorum tres ſpecies ſint, Kectus, ob- tuſus& acutus, quia recti omnes æquales ſunt inter ſe, ſui ſimiles, vel potius om- nimo iidem, idcirco hos Pythagorei conſecrant diis puris& immaculatis, vt au- thoribus diuinæ prouidentiæ, qua inferiora reguntur. At quia acuti& obtu ſi maioris& minoris inæqualitate diſtincti ſunt,& ſecundum hæc ipſa motum in- finitum habent, hos illi referunt ad Deos progreſſionis& motus, qui rebus ipfis natura conſtantibus varias facultates dicuntur tribuere. Quibus etiam explica- ri poteſt cur in triangulis elementa primo conſtituentibus, Plaro potiſſimum af- fectauerit angulum rectum:nec tamen eorum originem ſine acuto& obtuſo po- tuerit explicare. Quoniam, vt idem Proclus alio loco ſcribit, obtuſus angulus elementis vniuerſam ſubſtãtiam tribuit, ciÄſque ratio materiales formas in ma- gnitudinem auget& in omnis generis mutationem: acutus verò illorum natu- ram diuiſibilem efficit. Addit etiam hic in triangulis Aequilaterum omnium eſ- ſe optimum& circulo diuiniſque animis ſua æqualitate& fimplicitate maximè cognatum. Quoniam, inquit, menſura inæqualium æqualitas eſt, quemadmo- dum inferiorum omnium diuiniras. Ex quo colligi poteſt cauſa alia ab ea quæ ſuperius eſt reddita, cur Plato in primis elementorum principiis æquilaterum triangulum non vfurpauerit. ö“
—

07 SLCINOIINSTITVTIO AD N8RMVNDO HOC, DE CVIVvS CoOkpo.
re dictum eſt, obſeruat animum& mentem, in iiſque idem& al. terum: quæ duo apud Platonem ſunt rerum omnium prin- cipia. Deinde hæc etiam cæleſtibus corporibus accommodat, ſingulorumque proprios motus diſtinguit.
C A P. 12.
¹ 1
1 Ex corporibus ad ea⸗s facultates quæ in animo appa- rent, huius doctrinam inſtituit. Vam cum omnia qus unt, animo diiudicemus, meritò rerum omnium princiju huic inſita eſſe voluit: vt eorum quæ occurrerent quodlilui per id quod cognatum eſt& familiare contemplantes, ton. ſonam functionibus eſſentiam huic aceommodaremus lun itaque diceret ſubſtantiam quandam eſſe intelligium un diuiduam, aliam quoque circu corpora diuiduam pqſutat clarans vtriuſque cognitionem intelligentia poſſe puan Videns autem in intelligi bilibus idem,& alterum in in diuiduis, ex his animum compoſuit.3 Aut enim fumileſſm cognoſcitur,(vt Pythagoreis placet)aut, vt eracltobhy- ſico, dißtimile diſeimili. 4 Quando autem mundum genitum eſſe ait, non ſic accipiendum eſt quaſi fuerit aliquol temyu in quo mundus non eſſet: ſed quia ſemper in generatum 6 atque arguit exiſtentiæ huius cauſam quandam eſe pnid & ad principij rationem magis accedentem. Neque ven mundi animum, qui ſemper funt„Deus procreat, ſed xor⸗
nat: atque hunc procreare dicitur, ad ſe ipſum eiu menten
conuertens illimque excitäs quaſi ex caro quodam&. yl fundiſßimo ſomno. Vt in ipſius intelligibilia intuens ſecie ᷣ forma⸗ excipiat illius notiones appetens. Perſpiuuum

11 on Km önilnuia dem lul-A mommm
m cxle n cotpunda ArAA. „ ud.* Rodtan ülng—
P— „
fatult—uena iſtituit. Am ann meritd Rem onnn errum q Sraunn E fam conten
atiam bun commule un quant—ſe ntl
N
m comp
dagoreus 1 K-ut, u n]
nd bamm ma
1 1 2 1 a fuerte
4 1 endum t ., ſCet⸗ ed qus
ie buius c4
DOCTRINAM PLAT. 308 igitur eſt mundum animal eſſe& intelligentiæ particeps. Nam cum hunc optimum Deus eſſe vellet, conſequens erat vot animatum& intelligentem faceret. Quandoquidem opificium animatum inanimato omnino praſtantius eſt,& intelligens non intelligente.” Nec fortè ipſa mens ſine ani- mo poterat ſubſſſtere. Animo verd ſic fuſo à medio ad ex- trema, accidit vt mundi corpus circulo complecteretur& circumtegeret: ſicque per omnes mundi partes idem exten- ſus, hunc colligaret atque coniungeret. A deo vt quæ illius externa ſunt, eadem internis praſint.] Animus quidem externus indiuiſus permanſit, internus autem in ſeptem cir- culos diuiſus, à principio ſecundum qdupla& tripla inter- ualla diſtributus. Iſqyue qui ab indiuidua ſphæra compræ- henditur, eidem reſpondet: alteri autem is qui diuiſus. Mo- tus enim cæli omnia complexu ſuo continentus, erroris neſ- cius, vnus eſt& ordinatus. At verdò interiorum orbium, warius, ortibuſque& occaßibus permutatur: atque ex eo erraticus appellatur. Fertur autem extimus orbis ad dex- tra, ab ortu in occaſum incitatus: interior verò retrorſum ad ſiniſtra, ab occidente in orientem, mundo obuiam eundo. Stellas autem& aſtra Deus ipſe 261 fabricatus„& horum
ywun quadam inerrantia, ad cali noctiſque ornatum: quæ in nu — u
mero ſunt maximo. Alia werò ad numeri temporiſque ori-
aum. ginem,& eorum quæ ſunt illuſtrationem. Quæ ſeptem ſunt.
onem m4 g SEtenim tempus fecit motionis mundi interuallum, vt ima-
e excitas**
1 ſi ginem ſempiternitatis. quæ moſura eſt ſtatus mundi ſempi- 4
terni. Errantium quoque ſyderum nõ eadem vis. iquidem Sol dux eſt omnium, detegens& illuſtans vniuerſa. Luna
1n 1pℳ verd ratione poteſtatis itur.(æteri m Jpfuus 4 1 Verdo ratione poteſtatis ſua, ordine ſecunda cernit
lLaus„0!! 2
41,
VV ij

wo9. AIL CINOI INSTITVTIO ADb Planetæ ſecundum ſuam conditionem, inter ſe quadam ra- tionem obtinent. Luna quidem menſis menſuram conßiit eo ſpatio circulum ſuum abſoluens,& tanto Solem comple- xa. Sol autem anni. Quoniam per odiacum excurtem, anni tempora adimplet. Reliqui pro ſua quiſque ratinms proprios ambitus conficiunt: qui non quibuſuis noti ſan ſed eruditis. Ex is autem omnibus perfectus numeruò tempus exurget, cum ad idem punctum omnes regreſii, eun habebunt inter ſe ordinem, vt 5i linea recta animo concipia tur ab inerrante orbe in terram ad pares angulos produlti in hac omnium centrum conſpiciatur.ꝰ(um igitur ſepten ſint ſpheræ in ſphera errante, in his corpora ſeptem aifalts bilia, ex ignea ſubſtantia plurima, Deus fabricatunyui bis ex errante& altero circulo participantibus auunma- dauit. Lunam quidem in circulo à terra primo poſtui do. lem in ſecundo: Luciferum& Mercurij ſtellam, qu ſun dicitur, in eo cuius cum Sole par eſt& æqualis conusjſan qui tamen ab hoc diſtat. Supra autem reliquas poſuit ſauu. dum propriam cuiuſque ipheram. Tardißimam udem- mnium ſtellam quam Caturni nominant, in ſpbera inertan tibus proxima: ab hac verò taxditate ſecundam, louui u qua ſtella Martis. Octaua poteſtas, quæ ſuprema, hasonnn eſt complexa. Omnia verdò hæc, animalia intelligentiad
Dij, globoſa figura prædita.
—
lIac.(arpentarij Commentarius in(ap. 12.
1 Apud Platonem in Timæo, animæ compoſitio antece dit exactam explicaic- nem corum quæ pertinent ad corpus: Ex qua collecta ſunt ea quæ tradita capit
. 8.. 4. ſuperiore. Sequitur verò alteram eiuſdem rudem deſcriptionem, in qua dema
licis

mufhan limn 5 Nuen O. Arlnn niam herà Wum LLizui d) 1 t: qu nonz Mm omubus e Nm lem punäun Mwg 4,U 1 lnean Kin erram al un a con iciunm. K nte,in hisen⸗ m NunmaDa Niu circulo pati 4 in circulo 4te An
41 rrum E NMend X
¹ 1 2 0 t. Supta autem
DOCGTRINAM PLAT. 310
teria prima pauca dicuntur. Quem ordinem Alcinous hoc loco non eſt ſequutus Cur verò Plato de anima mundi privs diſſerendum arbitretur, quam de eiuſdè corpore, idem ſic explicat. Omnibus his de cautis, inquit, mundum opifex eius beatum deum effecit: ſed animam haud ita vt modo dicere cœpimus, tum deniq; cumcorpus ei effeciſſet, procreauit. Neque enim qui hæc coniunxit, parere iu- niori antiquius permiſiſſet. Sed nos multa, vt pote fortunæ participes, inconſide- ratè& temerè loquimur. Ille verò tam generatione quam virtute priorem anti- quiorémque animam corpore conſtituit: vt pote quæ obedienti corpori eſſer imperatura. Eadémque ratione in Epinomide& lib. 10. de legibus, ſeribit animã quouis corpore eſſe antiquiorem. Ex quo exiſtit in theologia Chriſtiana dubita- tio, quod in hac primum hominis corpus de terra formatum dicitur, deindein hoc anima cum diuino ſpiritu immiſſa. Quam ita explicat D. Chryſoſtomus cõ- mentario in cap.z· Geneſæos. Si anima dignior eſt corpore, inquir, quare indi- gnius primo formatum eſt& poſtea quod eminentius? Non vides, dilecte, quod & in creaturis hoc idem vſuuenit. Sicut enim cœlum& terra, Sol& Luna& cætera omnia formata ſunt& irrationalia animalia,& poſt hæc omnia, homo, horum principatum ſuſcepturus: ita& in hominis formatione, priùs corpus pro- ducitur& poſtea anima, quæ dignior. Et ficut animalia miniſterio hominis v- tilia futura, ante hominem formantur, vt paratum haberet miniſtrum is ad cu- ius vſum greabantur: ita etiam corpus ante animam formatur, vt cum ſecun- dum ineffabilem creatoris ſapientiam anima produceretur, poſſet fecundum ſuas potentias operari per corporis motionem. Apud Ariſtotelem autem in com muni comparatione formæ cum ſua materia, obſeruandum eſt formam illa priorem natura& cadem poſteriorem verè dici: ſed ipfius naturæ ſigni fica- tione diuerſa. Nam vt hæc naſcendi ordinem ſignificat„quia in eo aliquid pri- mum ſubeſſe oporter, deinde hoc informari, materia natura prior eſſe dicitur. Atyt eadem natura pro rei cuiuſque eſſentia& ſum ma perfectione vfurpatur, forma materiam antecedere merito dicitur. Quia materia à ſua forma primam eſſentiæ perfectionem capit. Ex quo hoc etiam accidit vt cadem forma phy⸗ ſica à ſua materia ratione& cogitatione ſeparari pofſe dicatur capite ſecundo libri ſecundi Phyſic. Quo modo in huius doctrina partes toto priores ſunt natura, id eſt naſcendi ordine, quia totum ex partibus conſurgit:& totum natura prius partibus, vt ciuitas domo libro primo Politi. quod ex toto par- rium perfectio ſpectetur& ad illud tanquam ad finem referatur. De quo ip= ſum Ariſtotelem audiamus cap. j. lib. 2. de partibus animalium. Cum contra in rerum origine, inquit, atque in, eſſentia contingat,& quæ origine primæ ſunt, natura fint poſteriora, quodque natura primum eſt, idem quoque origine ſit vltimum⸗ Materia origine prior erit, ratione verò efſentia rei cu- iuſque& forma. Quod antea contra Academiæ noſtræ Theſſalum merhodicum à nobis notatum eſt in poſteriore diſputatione de Methodo& contra eiuſldem ſectatorem Logodeędalum, reperitum in caput nonum Alcinoi. Ad huius au- tem initij explicationem preter ca quę ſatis multa contra eundem Logodę- dalum in noſtra admonitione obſeruata ſunt, pertinet locus nobilis apud Pro- clum libro de anima& demonce, in quo docer potentias cognoſci ex actio- nibus, quarum ipſę matres ſunt. Mediam namqus inter actionem& eſſentiam eſſe ipſam potentiam: quę producta eſt ab eſſentia, actionem verò producit. Ideò- que diuina numina quę inter nos deſque media ſunt, potentię nomine à Plato- nicis ſolere exprimi. Qupniam vera eſſentia verümque eſſe penes Deos exiſtit. b“ 1 VyIj in

—— ——————.——— 13— 8—— 2 ——————— 1—————— —— 2 geeneeneneeretens— mrer 3 ———————— 9.— —
———— ͦ—
——
———
311 ALCINOI 1INSTITVTIO AD
potentia verò diis rité miniſtrans in demonibus habet locum. Actio denique& effectio per eorum porentiam foras progreila, verſatur in nobis. Similis locus eſt apud Ariſt. cap. 4.lib. zde anima.
2 In hoc permulti de veteribus inter ſe conuenerunt, quod cum arbittarentur ſimilibus ſimilia cognoſci,& animatum ab inanimato cognoſcendi facultate po⸗ tiſſimum eſſe diſtinctum, animæ rerum omnium principia ineſſe, vel potiusani- mam eſſe hæc ipſa, dixerunt: vt per hæc poſſet omnia cognoſcere. Sed prout er- titerunt illorum variæ ſententiæ de rerum principiis, ita de animæ natura ran ſunt loquuti. Quare Empedocles cum retum omnium principia, effictentia qui- dem in concordia& diſcordia, materiam autem in quatuor elementis poſulſ- ſer, de animæ natura& eſſentia ſic eſt loquutus
Terram namque homines eæ terra vidimus ipſi,
gic genus ex vnda noſtrum cognouit& vndam,
rethere diuinum ſie athera,& ignibus igner,
Viſus amore amor eſt,triſti diſcordia lite. gic enim Ariſtoteles hos verſus interpretatur cap. ².lib. i.de Anima. Quanquam Galenus lib. 7. de decretis Hippocratis& Platonis, ipſum platonẽ ſequutus eoſ dem non ad animæ eſſeutiam refert, ſed primis propriiſque quinque ſeuluun inſtrumentis accommodat. In quo Plato ab eodem Ariſtotele repræhendiurl- bello de ſenſu. Sentimus, inquit Galenus, reuera terreſtri ſenſu tactus, terreftrem inſitam in rebus naturam: Lucidiſſimo, qui eſt viſus, lucidam: non ſecusaumat- reo auditus ſenſu, proprias avris affectiones dignoſcimus. Quemadmadtn gr ſtatu qui humidus natura ſpongioſuſque eſt, ſuccorum qualitates nobs mnas- cunt.: Illius verò ſententiæ de animæ eſſentia, quàm veteribus philoſophismau- mèfamiliarem fuiſſe diximus, hanc rationem reddirt Ariſtoteles eodem capa lib. J. de Anima. Qui cognitionem, i nquit, in anima& ſenſum rerum que ſuu ſpecarunt, hi animam principia dicunt,& qui plura faciunt, ea ipſa pluta prir cipia animam eſſe dicunt. Qui verò vnum, hoc ipſum. Vt Empedocles exele métis omnibus. Eodémque modo Plato in Timæo animam ex elementis facit. Rem enim fimilé ſimili cognoſci. Quæ Ariſtotelis dicta cũ hoc contenn magna ex parte conſentiunt. Ea verè animæ compofitio de qua nunc Alcinous locoirut ex eodem& altero, vt duobus vniuerſæ naturæ principiis, ſic à Platone explica- tur in Timæo. Ex ſubſtãtia quæ indiuidua, inquit,& ſem per eadẽ ſimiliſque c3 ex ea rurſus quæ circa corpora diuidua 6it, tertiã ſubſtantiæ ſpeciem commiſcui mediam: quæ rurſus eſſet naturæ ipfius ciuſdem& naturæ ipfius altetius yanu ceps: cAmque per hæc mediam conſtituit inter indiuiduã ſubſtantiam&es qut circa corpora diuiditur. Et cum tria ſumpſiſſet, in vnam ſpeciem omnia temye⸗ rauit. Ariſtoteles eodem loco aliam quoque ex eodem Platone animæ comyol- tionem colligit ex principi is Geometricis& Arithmeticis. Quoniam hic,ſtan- tea diximus, Pythagoræ doctrinam ſequutus, in vniuerſa philoſophia rebusm thematicis valdè eſt oblectatus. Similia, inquit Ariſt. à Platone in libris quos 3 philoſophia ſcripſit, tradita ſunt. Ipſum enim animal er vnius idea primifques- gitudine, latitudine& altitu dine conſtare, cæteraque codem modo. prætereaa- fio eriam modo hæc tradit, mentem eſſe vnum, duo ſcientiam: Vno enim mocs ad vnum referri. Latitudinis autem numerum opiniouem, ſoliditatis veto ſen ſum eſſe. Numeros enim ſpecies ipſas& principia dici rerum omnium;: co que eſſe ex principiis& elementis. Iudicari autem res partim mente, partim ſcieue alia opinione, alia ſenſu. Hos verò numeros ſpecies eſſe rerum omnium- In ila
p,·
ligar auter rerla Qui mqua cadue

rLeconncaeuh ab n 1d inaumaa 1 aomalum zin s an- de polla oma e A teram pundhu,] ab um in emmomaiud icii än eran amem ux en
„ , 4 Tuna. 8 nerpteum u am Nadau, 1 n
„ ſen[ed pumu ſo nu 1 ¹
220 Nuto Deoden—f
DOCTRINAM PLA T. z17
autem priore ſententia quæ verſibus Empedoclis antea explicata eſt, quoniam cum reipſa ſentimus primi inſtrumenti commutationem quandam(alterationẽ dicere audeamus) fieri neceſſe eſt. Galenus eodem libro concludit inter inſtru- mentum& qualitatem quæ ſentitur, naturæ ſimilitudinem intercedere oporte- re: quòd ſimilia à ſimilibus(vt frequenter eo loco repetit)lecundum naturam al- terentur. At Ariſt. cap. vlrimo lib. i.de Anima, contraria à contrariis paxi vult, cõque effici arbitratur ſi ſenſu percipere atque intelligere, pati quiddam ſit, hoc in naturæ diſſimilitudine inter id quod ſentit atque ſentitur, potius quam in ſi- militudine confiſtere. Sed ille fortaſſe ſimilitudinem ſpectauit ex poteſtate: hic diſſimilitudinem ex actu& energia. Sic enim idem docet libro primo de ortu, a- entia patientibus penes materiam, cuius eſt poteſtas, eſſe ſimilia: penes qua- h a ane autem ſecundum quam fir actio, inirio difſmilia eſſe: tandem verò, cum ipſa actio ſuum finem adipiſcitur, ſimilia effici- In cuius doctrina id dubi- tationem habet quod libello de ſenſu, oculos ſuapte natura& reipſa pellucidos eſſe vult, vt à medio pellucido moucantur: at eodem libro, inſtrumentum o- doratus poteſtate tantum igneum eſſe ait, vt odores qui aliqua ex parte fumidã & igneam naturam habent, poſſit excipere. Ex eôque concludit, rectè inſtrumen- tum hoc eſſe poſitum in eo loco qui cerebro frigido& humido vicinus eſt: quòd frigoris ſubiectum, ad recipiendum calorem vim habeat. Sed his prætermiſſis, aunc aliud agamus& ad animę compoſitionem ex tribus vniuerſæ naturèę prin- cipiis redeamus In hac Plutarchus libro de animę procreatione, eos repræhen- dit qui idem quietis, alterum motionis vim animæ præſtare crediderunt: illa que tria ad huius facultates refert, quas ex illis ita diſtinguit. Ergo magni operis fue- rit, inquit, explicare vnde anima iſtam agitationem rerum ſenſum mouentium perceptricem& opinatricem adepta fit aliam ab intelligente& in ſcient iam de- ſinente: niſi rarum rmumque ſtatuas nunc à Platone non abſolutè animam, ſed mundi animam ex ſubiectis naturis conſici, vna præſtantiore& indiuidua, altera deteriore quàm corporibus diuiduam appellauit. Quæ non alia profecto eſt quã agitatio opinatrix& viſorum informatrix, cum his quæ ſenſum mouent con- ſentiens. Haud ſanè natiua illa quidem, ſed non ſecus quam altera, ex eterno co- herens. Natura quippe cum intelligentem vim lorrita ſit, etiam opinationem ha- bebit: ſed illam immobilem, impatibilem, in materia ſemper manente conſiden- té: iſtam diuiduam& vagam, vt quæ materiã ſemper mouentem& caducam ap- prehédat. Neq́; enim quod ſenſum mouet ordinatũ erat, ſed deforme& intermi- natum in eõque collocata vis, neque opiniones articulatas, neque motiones cõ- ſtantes& ratas habebat: ſed plerumque inani quodam ſomnij ludibrio fucatas,& temerè turbulentéque ſe iactantes, quibus quod corporatum erat ſollicitabatur & perturbabatur, niſi forte fortuna in meliorẽ partem incurreret. Nam media in- ter vtramque erat, vtriſque conſentientem& cognatam indolem ſortita, ſenſu materiâ vſurpans, iudicio ea quæ intelligentia continentur, vendicans. Denique toto eo libro id ille agit, vt doceat in anima alterum differentiam partium& fa- cultatum ſignifcare: idem autem in illa differentia certum ordinem ac propor- tionem: Atque ſecundum eadem principia numeros rationibus harmonicis col- ligatos in anima ita miſceri, vt illis inſitum alterum, differentiam pariat, idem autem in ipſa differentia, ordinem. Quemadmodum in cælo cum eodem appa- retlalterum, ex inerrantium conuerſione: cum altero idem, ex errantium ordine. Quibus omnibus effici arbitratur, in vniuerſa natura' duo hæc principia idem inquam& alterum, reperiri: ſed in cæleſti vincere ipſum idem, in terrena vero& caduca natura, alterum. Quæ omnia ſic intelligenda ſunt, vt eiuſmodi principia

313 ALCINOI 1 NSTITVTIO AD nullam in anima compoſitionem reuera ſignificent ſed vt Proclus ait, tantum exprimant mediam illius naturã inter ea, quæ proprie in intelligentiam cadunt, & quæ ipſos ſenſus mouent. Nam vt illa ſentiendo, cum corpore communicat, quodammodo fit particeps diuerſitatis& mutationis eius quæ in ipſum corpus cadit. Vt autem in intelligendo quo ad poteſt à corpore ſe ipſa ſeparat, eam con- ſtantiam rerinet quam ipfuùm idem apud Platonicos ſignificat. Quo modo vina. bimus quod contra hãc compoſitionem ex Seuero Platonico cõmemora. Ruſs- bius cap. 10:lib. 14. de Euangelica ptæparatione. Si ex paſſibili, inquit, arque im- paſſibili ſubſtantia, diuinitus anima conſtituta eſt, quaſi ex albo& nigro mediius quidam color, neceſſe eſt tempore ſeparatis extremis, eam penitus diſſolui. Quare non im mortalis, ſed mortalis ea erit. Conceditur enim quæcũque natura ſinc cõtrario non ſunt, ea fpatio tandem temporis diſſipari. Si ergo anima quo- que ex impaſſibili atque paſſibili ſubſtantia facta eſt:neceſſe eſt, quemadmodun ſiccum ab humido, calidum à frigido, leue à graui, dulce ab amaro, album aui- ro, ſic& ipſam tempore diſtrahi ſoluta contrariorum compagine. Cum vnum. quòdque ad naturam ſuam neceſſario tendat. An non videmus quod graueck, quamuis à leuiore victum eleuetur, deferri tamen 8& aſcendendi tarditatem a- que difficultatem coniunctione ſua afferre? Ac ſimiliter leue quamuis ad inferio. ra cogatur, ad ſuperiora tamen niti? Quæcunque enim ex duobus conttariis coniuncta ſunt, impoffibile eſt eodem modo ſemper manere. Sed nou ct certè anima ex duobus contrariis compoſita, ſed ſimplex natura& incorpote⸗ Vnde rectè plato eam immortalem putauit. Verum quoniam ex anima&è coypo.
re cõſtare hominem ab omnibus dicitur, ac paſſiones quæ nobis ſpoue cnntu-
que accidunt, animæ paſſiones eſfe dicuntur:hoc ſigno multi deduct malibilem
ſubſtantiam eius corporalem mortalémque opinarti ſunt. Plato vero imqalt- bili eius naturæ, paſſibilem ſubſtãtiam annectere conatus eſt. Atque hæc qulden Euſebius de eodem& altero in ipſa anima. Cuius alia quoque compoſtios numeris quam paulo poſt attingit tantum Alcinous ex Platonis Timeo atqt ideo de hac paulo pluribus nobis hoc loco diſſerẽdum. De qua ſic ille in Timer Vnam principio, inquit, ex vniuerſo portionem accepit. Sccundamautem hir mæ partis duplam. Deinde terriam, quæ ſecundæ ſeſquialtera eſſetptimæ tri- pla. Poſtea quartam ſecundæ duplam. Quintam deinceps tertię triplam. Sexxam primæ octuplam. Poſtremo ſeprimam quæ partibus ſex& viginti piſamexce-
deret. Quæ proportionis diberfitas in his ſeptem numeris ſpectati poteſtlr h
4.8.9.27. In quibus videtur alludere ad veterum hepracordon, illis imtet mullen inſtrumenta celeberrimum. Deſinunt autem illi ſeptem Platonici numett iniſ qui ternarij cubus eſt: in quo propter ternarij dignitatem maxima numerotun perfectio ab eiſdem eſt poſita: ideòque illa animæ accommodata, vt formæo- mnium perfectiſſimæ& reliquarum naturalium perfectionem in ſe adepte Nam cum apud Pythagoreos, quos hac in parte Plato ſequutus, numeri duplices u quidam primi& exemplares, alij ſecundi& ſenſilibus rebus accommodati, om- nia quæ natura! conſtant, facta eſſe in numero, nihil eſt alind quam rebus üugils inſitam perfectionem, quæ formæ eſt cum materia communicantis, deriuamm eſſe ex forma exemplari, quæ confiſtit in numeris, quos iidem appellant ſepala- tos. Itaque poſitis iiſdem fundamentis, quæ vſurpata ſunt in ſuperiore de compoſitione animæ ex eodem& altero, vt anima per ſimilitudinem pofle cognoſcere eam perfectionem quæ fingulis rebus inſita, ad numeros reuocatui rationi fuit conſentaneum, vt eadem ex numeris primis componerertur,
447„-., 4 u⸗ in quorum cõparatione perfectiſſima proportio cexnerctur, cadémque ad nat
ram
—
opinlone
Kexus
1 acg Aco Platc vem gume dam inter; 3 lnd tione: nis no mein du ob dam: milia natur⸗ broha

d e Annnats 1 71 mmrünm. a. len m nndam u— ün eniin. dch e Tleihalta 4 p— ᷣ huüden Vn SeSel wacocinm Atmho natti un auua. lerdabig atun= em aum eem. ureumta lem tem 2 Lan dem 4 antuad RMeele dm 1o Jeut i ⁸. eedun lau cond dermagr dotcndn. 8 42 nüdenn 1 Aeferi En lcenäenür KereAd Fertlene AA umeri lem m0% † Ahet Wm c doln, ¹ BMNer u aum. V R Vormmnen
“
4
* 1
„ 3
1
41 aram M er Nu 1 1oco Deß .— 4 4 gepit. 8 2 a be dlhu ue.— umerg 427 erlu a4 10¹ r 4 1 1 2 em kus 4 M 3 4 9 de g ari A enn, ud eae um 6 amum a Aß u, Apae g— 5rCn 4 Ix! aig. ahſle. ui i ku N ℳ cum aubs fotme 4 öfiuat e mul, 8 4 2 — us qur! I axe, am AD. 3 4 Mlter* udu, Kngul5 ase N—* 9 4 4 39 adem elnn.
DOCTrRINAM PILAT. 314
tam& fundtiones animæ accommodata: quales illi eos eſſe volunt qui paulò an- tè ſunt enumerati. In quibus cum interualla fint ſex, ex iis tria, extremorũ pro- ortionem habent duplam: reliqua verò toridem, duplam. Nam vna ex parte. 2. ad 1. 4. ad 2.& 8. ad 4 proportio dupla. Ex altera verò. 3. ad eandem 1.9. ad z. 27. ad 9. proportio tripla. Vnde ab eiſdẽ pythagoreis vnitas, parimpar nominatur: quod hæc prima ſui multiplicatione modo duplata, modo triplata, ex ſe quaſi pariat duos primos numeros vnum parem, binarium, alterum imparem, terna- rium. Porròè apud eoſdem par in ordine eſt infinitoru m: ſicut impar in ordine fi- nitorum, quemadmodũ colligi poteſt ex Ariſt. lib. l. Metaph.& cap. 6. lib.1. Ethic. Itaque in compoſitione animæ cum abällis vſurpantur, binarius primus nume- rus par, cuius ad vnitatem proportio du pla,& ternarius primus numerus impar, cuius ad eandẽ proportio tripla, ſignificatur illã in ſuis principiis cõmunicare cũ rebus natura ſua finitis& infinitis. Sunt autem Platonicis res corporeæfluentes, infinitæ: quia natura ſua valdè indeterminatæ ſunt& inconſtantes: intelligibiles autem finitæ, quia ſemper eiuſdem naturæ ſunt& conſtantis. Ex quibus intelli- gitur hanc poſteriorem harmonicam animæ compoſitionem ex numeris ſecun- dum dupla& tripla interualla diſtributis, redire quodammodo ad eadem funda- menta cum illa ſuperiore, ex eodem& altero. Quoniam in vtraque Pythagorei docere conantur animæ, in eſſentiæ principiis, fimilitudinem quandam cum re- bus omnibus intercedere: in qua cõſiſtit cauſa facultatis quam eadem habet inge- nitam ad res omnes cognoſcendas. De qua obſeruatione dignum eſt quod ſcri- bit Proclus Commentario primo in Euclidem. Cũctæ res Mathematicæ, inquit, primum in ipſa anima ſunt,& ante numeros numeri qui per ſe mouentur,& ante apparentes figuras figurę vitales,& antè ca quæ concinnata ſunt, hatmoni- cæ rationes:& ante corpora quæ circulariter mouentur, inuiſibiles circuli produ- cti ſunt. Horumque omnium vbertas, ipſa eſt anima,& iſte ornatus alius eſt qui ſe ipſum producit,& à proprio producitur principio,& vita fe ipſum explet, ab opi ficẽque ſine corpore ac ſine dimenſione expleiur.& quando ſuas promit ratio- nes, tunc patefacit ſcientias at que virtutes. His itaque formis anima ſuam induit eſſentiam, nec eſt numerus in ipſa, vnitatum multitudo exiſtimandus:neque eo- rum quę cum dimenſione ſunt idea, corporaliter eſt intelligenda: ſed vialiter& intelligenter omnia apparen ium numerorum& figurarum& rationum& mo⸗ tuum exempla funt ſupponenda, Timæum ſequendo qui omnem ipſius ortum atque crearionem ex formis compleuit Mathematicis, omnium que cauſas in ip- E collocauit. Amplius verò monendum etiam illud eſt, celebrari quidem hic ex Platone in anima harmoniam quandam numerorum primorum, quæ ad ratio- nem& intelligentiã pertinet. Ab eodem verò in Phedone damnari& variis ar- gumentis oppugnari eorum opinionem, qui in homine animam exiſtimauerũt hacmoniam eſſe quandam eorum ex quibus corpus componitur. Quæ duo nihil inter ſe pugnant. 8, 3 Indicat Platonem cum duo animeę principia poſuit, Idem& alterum, eerta ra- tione temperare voluiſſe aliorum philoſophorum ſentẽérias de modo cognitio- nis noſtræ Nam ſi ſimilia ſimilibus cognoſci dicantur, illi facilè erit docere ani- mæ ingenitam eſſe rerum omnium cognoſcendarum faculratem: quia conſtat duobus principiis vniuerſæ naturę communibus:& per ea ſimilitudinem quan- dam retinet cum rebus omnibus quæ in cognitionem cadere poſſunt. Sin di ſſi- milia diſſimilibus cognoſcãtur, anima eod e. cognoſcet ea quæ alterius fluentil J; naturæ ſunt: altero autem, conſtantia, quæ ſemper ſunt eadẽ. Quanquam certs probabilius eſt, ratione ſimilitudinis quàm contrarictatis, ognoleroc vim ani-

—— 4—— · 24 —— ſſ
315 ALCINOI INSTITVvTIO AD
meineſle, Cum enimex plutarche dictam ſit in hac ipſum idem pertinere ad tem ſuperiorem, alterum, ad inferiorem quæ cum corpore communicat,ꝗu
ſionis eſt& ſenſus:manifeſtum eſt intelligibilia, quæ ſemper ſunt da 1 ore cognoſci, ſenſibilia autem, quæ perpetuo fluÄt, Kuen
par que vi parte illa animæ ſuperi
inferiore. 3 4 Hoc de mundi origine, quæ rationis eſſe dicitur, quanquam nobiliſſim orum
Pplatonicorum conſenſu probatum ſit, antea tamen oſtendimus philoni ludæo ſophiſticum videri. Quod cum Alcinous hoc loco etiam anime accõmodat, ma nifeſtè declarat de vrriuique origine& xternitate eandem videri Platonisſen- tentiam. Ex quo intelligi poteſt non ſatis iuſta ratione huius inconſtantiam in quæſtione de animæ immortalitate aD. Auguſtino notari cap. 31. lib. 10. de Dei Ciuitate: quod animam ne interituram fateri cogatur, neget vnquam eſſe onam mundum autem& minores deos apertiſſimè dicat cœpiſſe, finem tamen nun- quam habituros, ſed conditoris potentiſſima volu ntate in xternum eſſe permi. ſuros. Sicut neque in eo vlla eſt ſententiæ perturbario vel inconſtantia, quoda. nimam in Phedro ingenitam dicit, ortüſque remotione eandem ab interitu nin- dicat,& quod à ſe moueatur, ortum non habuiſſe confirmet. In Timæo autem ortam fateatur& eiuſdem originem explicat. Hæc enim duo in illo ſic concilu plutarchus libro de animæ procreatione. Ortu catuiſſe animam, inquit, Plaro prodit quæ antè mundi originem turbide penitus& inordinatè jactabat omniu. Rurſus genitam dicit& natam, quam Deus cum ex iſta tum ex perenniilla,& verò preſtãtiſſima materia ſapientẽ& ord inatã molitus, cum ſicuti ſpecio ſcnſuj menté, agitationi ordiné de ſuo tribuiſſet, in vniuerſitate im peratoté& moders torem locauit. Sic enim& vniuerſitatis corpus ex parte nò generatü enanege neratũ, fuiſſe prędicat. Nam cũ ait omne quod aſpectabile, eſſet, nõ quieiui- quillum, ſed immoderatè agitatum& fluctuans deum accepiſſe& in numenn digeſſiſſ e: rurſumque à quatuor generibus, Igne, aqua, terra& aëre, priuſquama eorum deſcriptione ſumma rerum compta conſtitiſſet, materiam agitatam, ab ea viciſſim illa concuſſa propter inæqualitatem fuiſſe, nimirum, corporailia vſpiam ante mundi originem extitiſſe ſignificat. Cũ rurſus dicit lunius anim
corpus ſatum eſſe,& mundum eſſe generatum quod aſpectabilis& taciabiſiug
corporatus ſit, quæ& ortum habere& gigni comperimus, nonne perſpienum eſt originem naturę corporis ab co tribui? Quod idem de anima cogitandum eſt, alterum ſcilicet, neque à Deo procreatam neque mundi animam eſſe, ſei vim quandam viſorum informatricem& opinatricem ſuapte illam quidem oßt perenniter mouentem: temeraria tamen& turbida agitarione impetuque petei tam: alterum, à Deo fuis muneribus& rationibus aptatam& genetato munde ad imperandum im poſitam, natiuam eſſe. 1o. Grammaticus in libro contr bre- elum de mundi æternitate, eadem ſic conciliat, vt eum alia ſit rario mentis, anime, illius quidem abſoluta& à corpore ſepatata, huius relata& cum cotio- re quod animari dicitur, coniuncta: mens ſuapte natura ortus interitüſquso- mnis expers eſſe dicatur in Phedro. Anima autem in Timeo oriri dicaturt- cundum certam relationem ad corpus, per quam hoc aut illo modo& omn&
mouet cœleſtia corpora. Sic enim, inquit, cum Platonici animam noſtramm
0
corpore naſci dicunt, nequaquam eius ſubſtantiæ ortum arguunt, ſed reſpe· ctus tantum& comparationis cum corpore, quę à tempore habuit initium ldem obſeruatum eſt à Chalchidio qui de eadem re ſic quoque ſcribit- In ſolo Timeo, inquit, Plato rerum ęternarum genituras comminiſcitur. Credo ne ſi audiant homines eſſe quedam quę ex origine nunquam nata fuerint, principarui fum-

r damk
rioten 4
on e ün in, mas g en nedimeihe 14 Mrända a ſeufidi 1 ſnn 7 un 1= mran ouitſf dt* ungun 3 h, matd e endan lciaous doc am vimg e Kneni te ben ic doa lnsut* ehum 1 d. dugt edancan um luti c 4deg nd penilm ☚⁵* pylle,in dotemimat tein gen ntentir perd tclinen at, onulquc i E= ecalan um a0a haboh— dtmar hl nem erylicu.]“=-umwiih ccatione. Od iilenan, a turbide den= innümat quam Deus ‿—‿ h man as Kordiank— in anin ribuillet, in e— iuruxe fcatis corpus nenogam Romne uod ☛☚ uir mum K Zachu mrteyl genenbas,= vemlt um compta c* ſle nr Ret arqualith ileann eriiiſſedgiß= mtai le genetituf lthe
&se
DOCTRINAM bPLAT. 316 mi Dei derogari putent: ſi pari atque eadem ſint qua Deus antiquitatis præſtan- tia Neſcientes longsè alirer dici originem rerum ęternarum& item caducarum- Si quidem mortalium aurhoritas& origo illa eſt quæ præcedit ortum cætero- rum: vt origo eſt, pater filij& populoium atque vrbium, conditores carum. At vero diuinorum generum, æternarum gentium origo& ars, non in anticipatio- ne temporis, ſed ex dignitatis eminentia conſideratur. Deinde paucis interiectis hæc idem fubiicit. Certe, inquit, propofitum ſcriptoris confiderandum puto. Nam ſi id ageret in hoc libto vt immortalem animam eſſe probaret: non con- ueniret animæ genituram comminiſci. Propterea quod cuncta quæ gignuntur, intereunt. At vero cum de mundi, hoc eſt vniuerſæ rei conſtitutione tractetur: ad præſens è re fuit naſcentem& velut in lucem proditam inducere animam eius. Quo audientes imaginarentur animæ formam aliquam, perinde vt eo- rum omnmium quæ naſcuntur, vident. Mundo autem veram originem Platonici idcirco nõ audent attribuere quod vereantur ne co poſito fateri cogantur ante eiuſmodi originem tempus fuiſſe cum adhuc non eſſet. In quo eorum ratio- nem ſic prochas colligit: Si vna cum cœlo tempus cohęiet, neque cœlum eſt ſi non ſit tempus:neque tempus, ſi cœlum non fit, non fuit autem quando tem- pus non fuit, neque erit quando non erit. Nam fĩ aliquando fuit cum non eſ- fet tempus, certè, vr par eſſe videtur, quando tempus non erat tempus erat. Quod emm aliquando eſt, ideo aliquando eſſe dicitur quia interdum non ſit. Vt quod neque ſemper ſit, neque nunquam, ſed medium ſit amborum. Vbi autem eſt, Aliquando, ibi eſt& tempus. Quod Procli argumentum val- de captioſum eſſe 10. Grammaticus arbitratur, atque oſtendit eiuſmodi par- ticulas fuit& Aliquando, in hac orarione fuit aliquando cum tempus non ef ſet, non fignificare partem temporis, ſed aliquam laritudinis& extenſio- nis in ipfo æuo, quod æternorum eſt, conſiſtentiam, aur eius confiſtentiæ quafi punctum: cum adhuc ſæculorũ in tpore nullæ omnino eſſent differentiæ. 3 In vniuerfitate mentem ab anima ex platonicorum doctrina Alcinous hoc lo- co diſtinguit, vt& cap. 9. cum de Deo ageretur. Idq́ue ex Platonis Timæo, Deus, inquit, Plato mentem animæ, animam verò corpori dedit, totum que mundum ita conſtituit vt pulcherrimum narura opus optimum que foret. De quibus ſic Plutarchüs libro de anime procreatione. Ante mundi originem, inquirt, in mate- ria inordinata, ſola per ſe anima erat: mente autem ratione ſolertià que aptæ cõ- centionis, hæc auctta eſt, vt anima mundi feret. Et eodem loco animam dicit authorem& principium motionis, mentem vero ordinis& concordiæ in ipſo moru: ex eõque vult ab illo in legibus animam inordinatam& male ficam nomi- nam: quia cum mareria(quę eiuſmodi)eſt coniuncta. Aliter vero Io Grammaticus in lbro contra Proclum de mundi æternitate. Anima, inquit, quando relatio- nem ad corpus recipit, potentia quidem mens eſt. Vt autem ſir& dicatur anima, ipfi ex relarione ad corpus accidit. Nam quia animatum reddit& vitam tribuit corpori anima nuncupatur. Vbi autem ſeparata à corpore, aut per habitum, aurt ſimul& à naturali vinculo difiuncta, liberè& intelligenter operabitur ſimplici apprehenſione rerum naturam attigens, iam tum mens reipſa& eſt& dicitut. Quanquam hoe fortaſſe non ſatis Platonicum eſt. Quandoquidem apud ipſum Platonem mens ab anima magis quam ſola ratione videtur eſſe diſtincta, ſicur ex ſequentibus amplius intelligetur. b 6 Deus vniverſt opifex, vel cerrè moderator& conſeruator, ex Ariſt. ſententia Hbro de mundo ad Alexandrum& capite 1. lib. 2. Äe Cælo, in ipſo cælo eſt, vt in Vpifieij parte pręſtaniiſſima: indéque inco umitatis cauſam kehds omibus Præ- 2 iz

₰
4
l.
pertinet qu „ Kone Peninet qu Jol ab illo vii
.
A ILCINOI INSTITVTIO AD
4
317
w b 1 A m 9 1 6 vſque ad aliam extremitatem circunfuſam omni globo corporis, operuiſſe vni- b uerſum eius ambitum. Ex quo appatet à vitalibus mundi, per extimas pattescq. plexũ eſſe circundatũ: hoc eſt vt infra arque extra vitali vigore foueatur Neqac enim vniuerſi corpus alterius corporis, quod nullũ ſaperat, auxilio compleri-
que indigebat, ſed incorporeæ naturæ viribus totus vitali complebatur ſublian. tia. Illud verò quod à medi tullio porrecta anima eſſe dicitur, quidã diciſiepr- d taut, vt non tanquam à medietate totius corporis facta dimenſione, ponecaſir
ſed ex ea parte membrorum vitalium in quibus pontificium viuendi fttum eft 1 ideõque vitalia nuncupãtur. Non ergo à medietate corporis, quæ ters ciſeu⸗ 5 regione vitalium, id eſt à ſole, animæ vigorem infuſum eſſe munqdano cafpoti potius intelligendum pronunciant. Si quidem terra immobilis:§0e ſem- per in motu. Itéèmque vteri medieras immobilis: cordis ſemper u mom.„* Quando etiam recens extinctorum animalium corda ſuperſtites tune mons. agant. Ideoque solem cordis obtinere rationem:& vitalia mundi totiunu t
hoc igne poſita eſſe. Quod fortaſſe Cicero ſecutus in Somnio Scipienis Solen appellat ducem, principem& moderatorem reliquorum luminum&muni mentem. Atque Plinius in eandem ſententiam cap. 6. lib. z. Sol, inquit, non tem. Porum modo terrarumque, ſed ſyderum etiam ipſorum cælique teddor. Hunc n munditotius eſſe animum ac planius mentem, hunc principale nnute tegime, 6 ac numen credere decet, opera eius æſtimantes. Ad quod etiam dammodo cc
od Ariſt. ait, à Sole S& hominchaminem generari. Nempe vr indicen 97 ⸗* 6.. 7 8 4 9 aemnmomnia m odo animantem rcbus Rlufeno. qui
2
ribus mam muud no in medio noſitam, lunam ipſam malunt intelligere: nec tamen huins ſuæ ſenten- Hor tiæ rationem vllam afferunt. Neſcio an non idcirco quod illa Platoni in Tint Nan inter ſeptem ſtellas errantes infma ſir„& terre continens: ideoque quodam 3 modo media inter partem vniuerſi cęleſtem& cam quam elementarem ſolemè appellare. Aliter Syrianus locum hũc interprętatur, ſcribitque, quemadmodum opifex prius mundi corpus quam animam conſtituit, ſequutus ca qus ſa⸗ Vett ſuum ſunt: ſic quoque eundem præpoſters incipientem ab externis, pind bus quidem medio, deinde toti animam accomodare, præter hæc etiam aliqu dir. ipſius animæ extra totum relinquere. Porphyrio autem placer medium hoc gel loco neque corpus, neque interuallum ſignificare: ſed potius mundanrani- ũ mæ rationem& eſſenriæ proprietatem quæ quidem media fit inter intelligibil aut
atquæ ſenſibile vt colligi poręſt ex illius compoſitione ex eodem& altero que Paulo antè eſt expoſita. Alij ipſum firmamentum rei ac naturæ medium et

lun lexeu Na Sa ur Müguü* 1pad Au. Man 2 1 mninimm; 1 Andunnum ei
mile an Nlam rn
nerdrne erun hnn
damdemecoinſdh en healentenunennn an AMulam om gcet He: aate à dun r a qmemmuſ o. epocs, aaod uli iw Se
utr vdm m
potreca uma dſed e ctotids corpotisth e lam ia quidan zoud fen a ergo à medieuntcn 2* umr Sotem Gnean 12 an. Ac demumim 40 cdicta immobis: n otum ammaliumend. obrinere ntionen: k 1
ale Cicero ſecum n X moderatoten reang
dem ſentenm 2r4! 3
ederum etam ihlocf
A
Plaans wentem, Ane, 3 n mal Insinteligere- cre dh
Nclc 49 9092
Kuck
ta cius rſtimantcé. 48 4*
me 1 n doam
. 1 cken 2n
12 4C 1 1 . al, am animan an lem pexyonere an 4 nam ncomdn 4 ere. 2 cun le iguder— atcrualhd en eer. .
DOCTRINAMPLAT. 348 volant, huieque ab anima primo vitam eſſe tributam. Plotinus ca. 17lib.i. de du- biis animæ, centrum in mundo vocare videtur ipſum bonum, mentem, lumen inde micans& permanens: Animam verò mundi, lumen de lumine. Sicenim. huius ſententiam Marſilius Ficinus interprætarur. Quod animæ inquit Ploti- nus, Amundo intelligibili in ctelum primo deſcendant, ex his cõiectare ligebit. Si enim cœlum in genere ſenſibili præſtantiſſimum eſt, merito intelligibil ium vltimis, eſt quàm proximum. inde igitur cęleſtia primum animantur atqueagci. piunt: vt pote quæ adcapienduàm ſint admodum aptiora Corpus verò terrenum & vltimum eſt minotiſque animæ, minuſque naturaliter poteſt participare; vt pote quod ab incorporea natura remotiſſimum eſt. Omues profecto illuſtrant cælum traduatque quaſi plurimum primumq; ſui, globo cęleſti: cætera verò po- Kterius illuſtrantur. Quæ autem deſcẽdanrt, plurimum aliud& aliter inferiuſque colluſtrant. Ipfis verò non expedit in longum adeo corruiſſe. Eſt vrique ali-
quid velur centrum: penes hoc autem circulus ab ipſo micans. Præter hæc& cir-
culus alius, lumen de lumine. VIrra hæc inſuper non amplius luminis circulus; ſed iam luminis indigus alieni, propriæque lucis inopia. Euſebius capit. z.lib. 7.de præparatione Euangelica, citat locum ex Philone Iudeo libr. z. de Agricul tura, in quo idem tribuit verbo Dei, quod hie Alcinous animæ mundi. Qui du- bitandi ruborem effugere velit, inquit, audacter dicat nulla re materiali machi- nam mundi conſeruari, ſed verbo æterni Dei ſempiterno, quod à mediis ad ex- tfema& ab extremis ad media protenſum, inuictum natura lüſtinet curſum, fouens ipſum atque conſeruans, quaſi vinculum quoddam q́ui genuit ipſum ac conſtituit. L 28 III le ben nen 7 Ad hunc locum er Timæo Platonis, interprete vtamur lIoan. Grammatico libro de mundi ærernitare contra Proclum. Platonici, inquit ille, quamuis ſem- piternum mundum eſſe dicant,& Platonem ex conditione tantum animæ or⸗ dum tradere velint: tamen in bis exteriorem circulum globum eum intellexe- runt qui erroris expers eſt, interiorem verò errantium globum. Quem cum in ſex locis diflecniſſe rramtium ftellarum effecit. Nonnulli tamen ex- teriorem, æquatorem circulum intellexerunt, interiorem verò, circulum ſigno- rum, qui Zodiacus dicirux Qui cum.dacuflatim ſe inferſecent in duobus pun-
ctis Ariete& Libra ſe mutuo tangunt. Nam errolis exꝑers ſphera in eodem axe-
conugttitur cum æquinoctiali& circa cius Polos v exſa rur. Erra atin m. autem
globi circa orbis ſigniferi polos conuertuntur, Axque horum circularum in⸗ quit Plato, exteriorem, hoc eſt eum qui erroris expers eſt, in dextram partẽ Deus motu cieri fecit: interiorem autem, nimirum errantium globos, ad finiſtram. Vbi Homeri more, orientem, dextram partem appellat, ſiniſtram autem occaſum. Nam ille habet.“.
geu Aextra Eous phæbi fargentit ad oras,
Nuue ſiniſtra petant, atrit vbi mergitur Snlhy).. Verfatur enim erroris expers ab oriente ad occidenté. Cont rario autẽ motu cur- ſus ſuos cõficiunt errantes. Exteriorã autẽ conuerſionẽ eiuſdem naturę nomina- uit, propter conſtantiã& eandẽé naturã motus inerrantiũ. Omnes enim nõ vage, ſtellæ æquali tẽpore conuerſionem ſuam perficiunt& cundem permeant circu- lũ& abilſdem punctis ortus ſuos& ad eadem ſuos occaſus efficiunt. Interiorem autem conuerfionem hoceſt Planetarum alrerius naturæ nuneupauit: nempe propter diuerſi:— 51 4 ½— I gadir Non enim æqᷓũali tepõre
korum abſoluitur connerſio neque eadem eſt eiuſdem. Nam non ynum& cũn-
X u

C——ſ
55 ALCINOI INSTITVTIO AD
·
gem orbem vnuſquiſque eorum permeat: neque in iiſdem punctis ortus ſuos&
occaſus efficiunt. Porrò cum Alcinous ex Timæo hoc loco dixit, extimum or- bem ad dextra, ab ortu in occaſum citato curſu conuerti: interiorem autem te- trorſum ad ſiniſtra, ab occidente in orientem obuiam cundo, hoc Calchidius a. pud Platonem ſigniſicare putat ſupremum orbem ſuo motu à dextra per ſiniſtrũ latus ad dextram conuerti, id eſt, ab orientis puucto per occidentem ad idemo. rientis punctum reuerti: ſeptem verò orbes inferiores, contra, à finiſtro in fini- ſtrum conuerti per dextrum, id eſt ab occidente ad occidentem, per oriemem,
In quo quod perpetuitatem atque conſtantiam primo orbi- Platanici alenibumf
diuerſitatem autem ſeprem nrhium inferi äuerfi hatum etlam videtur ab Ariſt. cum ſcribit cap. 10,& xI. lib. z. de ortu. natu ræ xninerſitatem cx.
leſti virtute ita regivt Afupremo orbe conſtantiæ& æterni in harum —. 2 rerum inferiorum ſpecie dependeat: à ſepté aurem plane olu⸗
ſolis varia declinarione, reditu, arque conuerſionibus, viciſſicudo, ortus& ime. rirus rerumque quæ oriuntur& intereunt infinita varieras. De dextii etiam ſiniſtri diſtinclione eadem eſt vtriuſque ſententia. Si quidem Ariſtoteles cap.: lib. ⁊ de cælo, in iis quæ mouentur dextrum eſſe vult à quo motus fit, faiſtrum in quod deſinit. Quare etiam ſi cælum nunquam moueri cęperit, principiumta men id eſſe ait, à quo moueri ccœxpiſſet, ſi incœpiſſet: at conuerſionis cæli ytinci- pium in eo eſſe à quo ſtellę oriuntur Ex quo canclndit hoc in xlo.dRrum de⸗ bercCabpeIlari dnifrum quod illi contrarium. In coque Pythagoreos fepia- hendit, quod cum in ilſo has duas differentias ſitus, natura, vt air, poffeionna- gnouiſſent, in eodem refiquas, ſurſum inquã& deorſum, antè& potiilino- res neglexiſſent. Iſtiuſmodi verò diuiſio in interiorem& exteriotem unmm & ſiniſtrum in ipſis orbibus cæleſtibus primum eſt intelligenda: deindemima partibus earumque functionibus accommodanda. In octo quidem otbibaseni- mus, qui reliquos omnes complettitur, vno modo, ſicut dictum eſt, ſempermo uetur ab oriente ad orientem. Inferiores in eo. diſlmilitadiuis pat- ticiꝑes funt. quod& fingulis diebus mul cum illo extimo rapiuntus Kinterim diuerfis temporibus à finiſtra parte, id eſt ab occidente ad occidentem. ſMos mo- tus conficiunt, in eilque per Zodiaci latirudinem oberrare videntugeraltalhdce- primi, modéque incitatiùs, modo tardius ferri. Qua ratione à luone didum eſt, exteriorem conuerfionem ſolam indiuiſam eſſe relictam:interiorem scro ſe- xies diuiſam ſeptem orbes duplis& triplis inreruallis diſtin ctos effeciſſe. Ntom· nes illorũ morus ad eum concentũ referãtur, quem Cicero ſic expreſſit in Som nio Scipionis. Ille cæli ſtelliferi curſus, inquit, cuius cõuerſio eſt incitation aci- to& excitaro mouetur ſono: grauiſſimo autem hic lunaris atque infimus. Nam terra noua atque immobilis manens, ima ſede ſemper hærer, complexa medium mundi locum. IIli autem octo curſus in quibus eadem vis eſt duorum Merouni
& Veneris modorum ſeptem efficiunt diſtinctos interuallis ſonos. Qi nume- rus rerum omnium ferè nodus eſt. Ad animæ verò partes fue funetionès hæcit referenda ſunt, vt ratio& intelligentia dum circa ea verſantur quæ ſempercode modo ſe habent, extimi orbis conſtantiſſimæ conuerſioni reſpondeant. Seslu verò,& appetitio atque omnis perturbatio, quia in inferiore animi parte incon- ſta ntes motus excitant; ſtellarum in ſeptem orbibus inferioribus errantium, 1a- rias conuerfiones imit ntur. Nam& in ipſa intelligenrias dextra funt ea quæ ie rè ſunt: quia meliora& mutationis expertia. In ſenſu vero& appetitione prodh niſtris habemur eorum quæ verè ſunt, fluentes imagines. Arque vi illorum octo orbium inter ſe conuenientes motus, eum concentum dicuntur excitarc quem

4 enl muh. aer Timz e un cua Hr irinxi nenem dd ennde heh mum didel awtem nients rocadenrn, nterinfet ν conn di doccidene kiemen n ahanum] Ea uMLn AWbL4 E aR Mercum indl= ir M4 mlqac ſemcd— zuten li dentum n cpoa Fun unu1*☚☚ ellchenhin ſer,nce= Acamca
„—
run contratium er e dit n uun n „ſum inqa 4* lſen men ¹““ eg Kefti Sdimom in n Mun d erligoke
Aban pumat 3 ommodaß— cdean
aa— a 4 arnioe! 7040 utdn 1 A uner 8 umiam dpde 3bsK win lero ern relerat r doctios “.„ ait 1 gni curfus. 4 uas ns 2 auhmoe Ihrr8 wanc 84,Ma K n1udt 10 G tlus 8 1 2 enalie ne üüh 4 4 sisi usen Adnnint t aünu elligentad V tzeutt . Sümt zu Sotassia 3 this 1 30,4 171. olde ttuida. infe 944 Pf 4 7 1 a ſepten wm in le
DOGCETRINAM PLAT. 31 omnium eſſe ſuauiſſimam, Cicero ex Pythagoreis eodem l0o ſcribit, ſic in ani-
ma ſuperiorum partium cum inferioribus apta ratio, omnium ſuauiſſima eſt at- que pulcherrima,& ad cius naturam ita affecta, vt quam quam illa corporis har- ₰
monia non ſit(hoc eni iximus à Socrate in Phedone reprchéſum)non poſ- it tamen fine hoa partium ſuarũ concentu, ſuam perfectionem retinerc. De qua poſtea in tertia Ehiloſophi Qdi t. quan crali iuftitia crit a⸗
gen um.
5 Plato in Timæo ſicut& Cicero eius imitatione, lib. t. de natura deorum,& ia
Somnio Scipionis, tempus ab æternitate diſtinguit,& in tempore annum quem patit Solis conuerſio àA magno ſeculo. Detempore& xæternitate ſic ille ſcribit. Quemadmodum illud animal ſempirernum eſt(exemplarem autem mundum zntelligit) ita vniuerſum hoc pro viribus tale facere Deus ſtatuir. Illius quidem animalis æterna natura eſt, quod genito operi congruere omnino non poteſt. Idcirco imaginem æui mobilem effingere decreuit: ac dum cælum exornaret, fecit æterniratis in vnitate manentis, æternam quandam in numero fluentem imaginem, quam nos zempus vocamus. Dies porrò& noctes,& mẽſes,& annos, quæ ante cælum non erant, tunc naſcente mundo naſci iuſſir. Quæ omnia tem- poris partes ſunt. Arqui erat& èrit, quæ nati temporis ſpecies ſunt, non rectè æ-
ternæ ſubſtantiæ aſſignauimus. Dicimus enim deilla eſt, erat& erit, ſed illi re-
uera ſolum eſſe comperie. Fuiſſe verò& fore deinceps, ad generationem tempo- ris procedẽtem referre debemus. Motus enim quidẽ duoilla ſunt. Aeterna autẽ ſubſtãtia cum eadem ſemper& immobilis perſcueret, neque ſenior ſeipſa fit vn-
quam neque iunior, neque fuit hactenus, neque erit im poſterũ: neq́; recipit eorũ
quicquã quibus res eorporeæ mobiléſque ex ipſa generationis conditione ſub- iiciuntur. Nempe hæc omniatéporis imitantis æuum, ſèque numero reuoluen- tis, ſpecies funt. Tẽpus vero vnà cum cęlo factũ eſt, vt vna orta, vna etiam diſſo- luantur: ſi qua his diſſolurio vnquã contigerit. Et ad exéplar æternæ naturæ ideo factum eſt, vt mundus hic illi præſtantiori quoad poteſt, Hmillimus ſit. Ille enim mundushuius exemplar omne per æuum eſt: hic vero perpetuò per omne tem- pus fuit, fitque ſolus,& erit. Atque hæc ille de tempore& æuo vel æternitate: de magno autem ſeculo xel annę de 2quo paulo poſt Alcinons. ille codem loco ſic loquitur, Cæterorum autemi ſyderum ambitus ignorantes homines, præter ad- modum paucos, neque nomine certo illos appellant, neque numeris inter ſe di- Kinctis commetiuntur. Itaque, vt ita dixerim neſciunt horum peruagationes,
zd ipſum eſſe quod rite tempus dicitur, multitudine infinita& varietate mira-
bili preditas. Eſt tamen intellectu facile quod perfectus numerus temporis, per- fectum tunc demum compleat annum, cum octo ambitus confectis ſuis curſi- bus, quos orbisille ſemper idem fimilitérque proeedens metitur, ad idem caput ſe retulerint. Quod cum contigerit, vt Poëta ait,
Dtlter erit tum Tyyhis,& altera quæ vehat Argo— Delectos Heroas,& eru vt etiam altera bella: 3 2
AHtque iterum ad Troiam magnus mittetur Achilles.
A nonnullis verò quæſitum eſt quot millibus annorum conſtaret magnus hic annus apud Platonem. De quo Franciſcum Cataneum interrogatum in Epi- ſtolis reſpondentem, ſuàmque opinionem probabilibus coniecturis confirmau- tem, audiamus. Quicunque ex Poëris diuini habiri ſunt, inquit Plato in Phedo-
ne; hi ipfius Homiois animam immortalem eſſe dicũt, càmquctum abire(quod- quidem mori vocant) tum rurſus redire, intcrire Verè nunquam. QuaproPtérT

ur AIcrNOI INTS ITVTIO AD
per quam ſanctè degere monenr. Nam qui antiquæ miſeriæ pœnas Proſerpinz iam dederunt, his illa ad ſupernum ſolem nonoanno rurſus animam reddit: quoufque in reges manſuetudine, robore, ſapientia præſtantes euadät:rcliquum autem tempus ſancti heroes inter homines vagantur. Atqui credunt Pythagon. ci& Plato(inquit Cataneus) animas quæ in generationem delabuntur, vitarum poſſe noué genera implere quarum princeps Philoſophi eſt, ſingulas verò fin- gulos ambitus habere mille annorum: quibus peractis, repetere primam vitam fiue in hae munci plaga quam incolimus, ſiue in alia longè anguſtiore quam in Phædone deſcribit Socrates: indéque ad mundum intelligibilem vnde diſceſte- rãt, redire, Atque id eſt quod inquit Socrates, Proſerpinam reddere animam no- no anno ad ſupernum Solem. Nam vbi animæ omnem generationis labem qde. poſuerunt nimirum abſolutæ iudicio quod ſub terra perpeſſæ ſunt Proſerpim enim naturalis facultas eſt illius animæ quæ præeſt terræ)poſt conſummatosno- uem vitarum ambitus, iterum vitam philoſôphicam vmunt, indéque ad mundi intelligibil em reuertütur quem fſub ſolis appellatione deſignauit. Dixit autem fieri reges, non quia vitam regiam ſignificet(non enim hæc principem locum habet, vt in Phiædro oſtenditur)ſed quoniam iure philoſophus„ quemadmodun patet ex eo Platonis Dialogo qui Amatores inſcribitur, optime ſeipſum uoſter debet. Hoc autem citra iuſtiriam prudentiam que fieri nequit. At ſic affectuste. dus iure dici debet. Hæc vbi cœpi mecum diligenter pẽſitare conferréqueam E quę ſæptus ab illo dicũtur, viſa mihi eſt blatonis ſentẽtia, duodecim millibus annorum magnum annum confummari. Quoniam anima noſtra peraciino- uem annorum millibus(ſficut antea ex Socrate dictum eſt) ad vitam oauloſcpli reuertitut: indéque ter mille annis ad mundum intelligibilem, quenadmodan Plaro ait in phædto. Quo loco etiam dictum eſt dedem annorum milidasom- nia ad idem non redire. Ad quam rem eriam fortaſſe pertinet quod ſenbu iha. 10. de Kep. Erum Pamphiliu duodecimo die ab obitu reuixiſſeivt huius fagul dies ſingula annorum millia ſignificent. Cum quibus Plaronicorum decreii aliqus ex parte coniuncta ſunr& obſeruatione digniſſima queè ſcribit Lacantiu cap. 14.lib. 7. Seiant philofophi, inquit, qui ab exordio mundi ſæculorum millis enùmerant, nondum ſextum milleſimum annum eſſe concluſum. Quo numero expleto conſummatiònem fieri neceſſe eſt,& humanarum rerum ſatumin me. lius reformari. Cuius rei argumenmtum prius eſt enarrandum, quonio ducet cat. Mũdum Deus,& hoc rerum naturæ admirabile opus, ficut arcanis ſclæſcii pturæ continetur, ſex dierum ſpatio conſummauit, dièm que ſeptimum quot- Operibus ſüis tequieuetat ſanxit. Hicaurem dies ſabbati, qui lingua Hebræomm Anumero nomen accepit. Vnde ſeptenarius numerus legitimus ac plenus et Nam& dies ſeptem quibus per vicem reulutis, orbes conficiuntur annommè ſeptem ſtellæ quæ non occidunt& ſeptem fy dera quæ vocantur ertantias 9qc- rum diſpares curſus& inæquales motus, rerum ac temporum varietates cfent creduntur. Ergo quoniam ſex diebus cuncta Dei opera perfecta funt, petlait ſex, id eſt annorum ſex millia, manere in hoc ſtatu mundum neceſſe eſt. Hisse nim magnus Deimille annorum circulo terminatur: ficut indicar Prophetsall dicit, Antè oculòs tuos domine, mille anni tanquam dies vnus. Et vt Deusſegi⸗ los dies in tantis rebus fabricandis laborauit:ita religio eius& veritas in ſex mi libus annorum labongp neceſſ& eſt, malitia præualente arque dominante. Et rol. fus, quonmiam perfectis oparibus requienit die ſeptim o, cumque benedixit, necet ſe eſt vrrn fins fextp milleſimiannt malitia om nis terra aboleatu& tegne Per amio mille iuſtiria, fitque ti anquillitas& requies à laboribus quo; uuie
rue did dit zele iden s inferi Ir in telica Doni motib feren mo

DOCTRINAM PLAT. ur
jamdiu perpeſſus eſt. Quam ſententiam aliqua ex parte probauit quoque D. 4 Apuguſtinus libr. 2. de Dei Ciuitate. Quæ deſumpta videtur ex occulta veterum mime agus ah magia. Eidem verò nonnulli hæc etiam adiiciunt, ſeptimum millenarium ab ſrmßteh tüchan vniuerſa cabaliſtarum ſchola vocari magnum diem iudicij:quod tunc arbitren- PHnce Jd it tur Deum cunctorum animas iudicaturum. Septimo verò tranſacto annorum m.: qaldus he ni ferumn millenario iterum ad eſſe ſuum cunta reuerſura. Huncque in modum ſex mil- bmas, inem 48 ub le annorum interuallo iterum naturalem ordinem rerum perduraturum: aduſ=- ucadmundun r gdüm que ſcilicet alterum ſeptimum annorum millenarium: quo ſecundo omnia ad Socnnes, Pd e unlen ſuum fontem reuertentur. Similiter tandem fieri ſepties volunt quoufque qua- ui nimx 3 nrniin draginta nouem millia annorum lapſa fuerint. Tunc enim magnum iubileum io qaodu 2 klriu futurum eſſe predicant, cuncta que tam terrena quam cæleſtia in originem ſuam — 12 halnin eſſe reditura: in eam ſcilicet originis perſonam quam Teſcuba dicunt, id eſt cõ- 95 ulolopti am. 1 uerſionem quam magis proprio nomine, ſpiritum ſanctum nominant. Ceſſan- 1 dum enim tunc fore aiunt à rerum creatione emiſſionéque. Præmemoratis ita- —» Trha que mundi orbibus ſeptem ſephiroth. præponunt, ſingulo orbi fingulam aſcri- mn dpuncen s n= hrftu bentes ſicut etiam ſeptem diebus, id eſt ſex creationis atque ſabbat ho, dies ſcili- . amam art 14 huhſ cèt quietis præpoſitas eſſe aiunt. Hi enim dies ſinguli ſingulos mille annos ma- aAunusioic—* himc gni orbis ſignificare dicuntur ita vt ſex dies creationis ſex annorum millenaria a pmdemumal egu li(quibus mundi exiſtentiam duraturam dicunt) ſabbathum verò ſeptimum mil- œi mecum dli* fänn lenarium(quo mutuæ rerum generationis quietem futuram eſſe aiunt)repręſen- ua mk ckeuna d iut vent. Nec nõ eriam cuiuflibet annorum millenarij aliquam harum ſephiroth do-
afammai. ot math minam eſſe dicunt: ficut& totius orbis, ſcilicet ex ſeptem millibus annorum con autelel Socne 1 fiſtentis. Ita vt tandem completis ſex millibus, atque vltimo 49. millibus anno-
4
mandum ram, ad perfonam trinitatis regimen totius reuertatur. Vbi vniuerſalem rerum ng quietem futuram eſſe volunt: nec quid vltra futurum ſit audent affirmare: dicen- et mid Memmt tes nihil amplius mortalibus Adiis eſſe reuelatum. Quomodo philoſophatur — umenam nuili Auguſtinus Kicius libro de motu octauæ ſpheræ. Contra verò hanc reuolutio-
dandecumo 5 lun nem quædam diſputat D. Auguſtinus ca. 13. lib. 12. de Dei Ciuitate, in illa que O- iguäeent. ¹ ut rigenem Platonicis nimium multa tribuentem repræbhendit. obleruatonet n n. De ccœli natura qualis eſſet apud Platonem, antea diſputatum eſt. Apud A-
1 vaüll„......— aa mg, Tl 5 4 u riſtotelem autem totius cxleſtis regionis vna eſt quinta eſſenria, caque ſimplex, Uesmum and“ quam aſtrei elementi nomine aliquando exprimit: ſed in puritate ſubſtãtiæ gra-
«*
aWult 4„an kl* 4 4 3 4 7 3 2. Awecs 66,K 1* ua dibus diſtincta: eo ſcilicet purior, quo à terra magis remota- sic enim de ea ſcri-
Ae— 4. 8 2. 4 44. f 5
3 mam ſiusc an bir cap. 4 lib.I. Meteor. Corpus quidem diuerſum diſtinctumque& ab igni& ab
m 1 atre cenſemus eſſe id quod ſupra eſt,& ad Lunam vſque pertinet: ita tamen vt
üdem eius partem vnam per ſe puriorem eſſe, alteram minus ſynceram pute- mus gradüſque diſſimilitudinis habere, maximéque qua parte cum aëre ac inferiore mundo copulatur. Vnde quæſtio exiſtit an quæ appellantur octo ſp he- ra in illa cxleſtis curporis natura à Plarone Pofta,aur in quinta eſſemia AIift- teliga, in qua mouentur, rantum ſe tangant ſuo ordine diſtinctæ, icut noſtra cor- pora in abre, an vero in illius eſſentiæ corpore vniantur, interea tamen pro priis motibus moueâtur, quemadmodum noſtri corporis partes, etſi Aſeinuicem dif- ferentes, in hoc tamen vniuntur,& præter motum totiu s, fingulæ etiam ſuo mo⸗- rumouentur:in quo vim quandam à corde accipiunt, vt ab ipſius vitæ prima ſe- de& foco. An verò vt cum in atre circum terramab inſito principio mouemur, interim acciit vt Acorporibus cæleſfibus variè aHiciamur:ſic cæleſtes orbes in- feriores, dum propriis motibus mouentur, interim vincantur à virtute ſuprem ica 1 S n orbis in eo motu quem raptus appellant. Quanquam illic nihilo magis rapt cceſle eſd dund eſ, quam in co quod nobis accidit in his inclinarionibus quæ Mafs manant.
——
——.— M—— (&ε 2 8 Ae 9,
D⸗ 5 ,2— G—

*
32, ALCINOI INSTITVTIO Ap
ParrAà aui, ordo eſt cæleſtium corporum à ſeinuicem diſtinctorum, vel partium in vno illius copore, cadem ratio graduum in virtute agendi, talis ſcilitet u. lem inter elementa quatuor in hoc inferiore mundo cernimus. Nam vt lgn k. premus, ad agendam efficaciſſimus ‚ad patiendum ineptiſſimus, idedque nun. quam putrere poteſt: terra verò contra ad agendum ſtolida, ad quidlibet patien. um aptiſſima: ſic in cælęſtil QllDuN. fliPectes eam ximanx motu na. hnat, maxima eſſe dicetur in ſupremo orbe, minima in ipſa luna. Seq quia agunt etiam aſtra in hæc inferiora ſuo lumine: eſt autem hoc maximum in Sole, prori. mum in Luna(inde enim hæc duo luminaria magna appellantur) idcirco hec vis maxima a Sole manat: quam Ariſt. indicauit lib. 2. Phyſic. cum dixit, A Soleg homine hominem generari:huic proxima à luna. Si quidem hæc regere dicitut aquarũ motus, vt in fluxu& refluxu maris, vt poteſt intelligi ex libro de elemen. tis quem latinum fecimus: itémque mẽſtruas mulierum purgationes. Qua aui hac decreſcente frequentiſſimè contingunt, ex eo ſexus huius inconſtãtiam vul. go lunæ aſcribunt, vt Ariſt. ait cap. z. lib. 7E.de hiſtoria animalium. Eadémquegb. na, noctes vt humidiores ſunt& calidiores, ſic& fœcundiores: quod hic quonue affirmat lib. 3. Meteor. Adde quod eiuſdem vis potentiſſima eſſe dicitur insi- mores qui in noſtris corporibus dominantur: quam medici obſeruantes, culan dierum criticorum huic potiſſimum aſcribunt. Quibus fortaſſe rartionibasi- to lib. 7. de Legibus Solem& Lunam magnos Deos auſus eſt appellare. Aliæne- rò duæ quæſtiones ſunt, vna de numero cæleſti ALen ordine. In quarum vtraqũe Alcinous Platonem ſequitur, Ariſtotele minims dif ſentiente. De numero, veterum& recentiorum contrarias rationes collegit 4u- guſtinus Ricius libro de motu octauæ Spheræ, caſdém que diſſoluit. Plato reto ex Chaldeorum& Aegyptiorum decretis in Epinomide ſcribit philolophum ſcire oportere quo modo ſeptem circuitus ſub primo verſentur,& in Timeoo- cto tantum circuitus eſſe ait. Ideõque lib.o. de Rep. commemorat Erum atme. nium militem e mortuis excitatum, in vita altera vidiſſe tantum octo vetticilh inſertos inuicem circulos labia ſupernæ oſtendentia: deorſum verò minus ſer- ticuli, continuum circa fuſum efficientia. Euſum verò illum per medium odi- uum, peérque totum eſſe traicctum. Primum extimuùmque verriculum ſabij cir culum habere latiſſimum. Sexti autem ſecundum. Tertium quani: qpartum o- ctaui: quintum ſeptimi: quinti ſextum: Tertij ſeptimum: octauum tero ſecundi Primi item atque maximi circulum eſſe varium. Septimi lucidiſſimum. Ocaui verò verticuli circulum colorem à ſeptimo irradiante ſuſcipere. Secundi ſes ac quinti ſimiles inuicem, illis aliquantulo flauiores. Tertium coloremeandi- diſſimum poſſidere. Quartum ſubrubeum. Secundum verò ſextum albedmeli-
perare. Ac fuſum quidem totum volutione ſimili circumferri. Cum vetò totum
voluatur, ſeptem interiores circulos motu totius contrario tardius circunueni- Ex his planè octauum motu rapidiſſimo agitari. Secundos vero alterum alteti conſequenter: ſeptimum ſextum& quintum. Tali verò tertium motu ferti yt quartum circumuoluere videatur. Quartum autem tertium& quintum, ſcrurr dum. Ex quo Platonis loco, quanquam obſcuriſſimo, ea colligi poſſunt quæer tinent ad quæſtionem de cæleſtium orbium vel globorum de ordine. De qu hæc ſcribit Marſilius Ficinus cap. 6. lib. de Sole, à Chaldeis medium planetatum
Jolem eſſe poſitum: ab Aegyptiis autem quorum ſententiam Plato probaſſe ii-
detur, medium inter duos quinarios: nempe ſupra hunc Planetas quinqueèi Minum, louem, Martem, Mercurium, Venerem: ſub eodem verò Lunam& qu
—.. 8**„ or elementa, Propinquiorem autenterra quam firmamento diuina prou

51If on ndleun= itinäna, an f Beugu Mellotet n cemmuha a hang megtlau . G A 2 4 388 t 2 wlic un —,— drde, m a aiylalm nocck 1u cmamm dlumA u helum Aandica 1Dhfücan Nonmaalh iaudem ua mana ☛ wmellig eikh ue mena ¹ un fatgiin danagun,?* rs hu .dds ammamt calidiotei, ☛ cundonsen uod einſdem*☛☚ tenulimck 4 domaunt Amecidin üdos foraln aum magat Ruiutim aum⸗rod e nous Platom ᷣ phal, lül n K recenlot xnnn octaux 5pbh= ſäemae um jectetis! vomilt i 2 circuitus ,, kerlenat „ 19 epcomE 2 idilenm riu: deou . 3 V reölln
*
“ AM 11.—–·–—
n Vu ¹
( u duan „ deasur. W 2. aa Jaanduma Poo leſdium ast Jaln ecxles aee 94 cap.-2 eotes*
u m 4 ace AegyPis aue, aiun, 5
DOCTRINAM PLAT. 324 dentia eſſe factum, vt huius feruente ſpiritu, Lunæ, aëris, aquæ humor& craſſa terrenorum materia foueretur. In qua quæſtione mirum eſt Ciceronem alioqui.
Platoni valde addictuũ, Chaldeos potius eſſe ſequutum, cum ita ſcripſit in Som-
nio Scipionis. Summo orbi vel potius globo, inquir, ſubiecti ſunt ſeptem qui ver ſantur contrario motu arque cælum. E quibus vnum globum poſſidet illa quam in terris Saturniam nom inant. Deinde eſt hominum generi proſper& ſalutaris alle fulgor, qui dicitur Iouis. Tum rutilus horribiliſque terris, quem Martem dicitis. Deinde fubter mediam ferè regionem Sol obrinet, dux& princeps& mo
derator luminum reliquorum, mens mũdi& temperatio, tanta mag
cunſta ſua luce luſtret& compleat. Hunc vt comites ſubſequuntur Veneris al-
ter, alter Mercurij curſus. In infimõque orbe Luna radiis ſolis accenſa conuerti- tur. Ad eandem verò vide alia per multa apud Franciſcum Picum Mirandulam cap. 12. lib. 1.& cap. 8. lib. 3. de vanitate doctrinæ gentium.
10 Hic Alcinous comparans inter ſe ea tempora quibus errantes ſtellæ pro- prios motus in ſuis orbibus cõficiunt, dixit tardiſſimam omnium ſtellam Satur- ni. Quoniam hæc nõ nifi annis triginta natu ralem ſuam reuolutionem abſoluit: Luna verò ferè ſpacio dierum 28. Alirer Cicero in Somnio Scipionis, in diurna cõuerſione octo orbium quam omnes ſimul cum ſupremo orbe ſpacio horarum viginti quatuor conficiunt, dixit ſummi cæli ſtelliferi conuerfionem incitatio- rem eſſe, acutõque& excitato ſono moueri: grauiſſimo autẽ Lunarem atque in-
fimam. Qupd verò poſtremum eſt hoc capite de ſtellis quod animalia ſint glo- 0
boſa& intelligendi facultate prædita: id ad earundem, vt rerum quarundam na- turalium, duo principia materiam ſcilicet& formam pertinet. Et certè fi ftellæ, res naturales ſunt compoſitæ ex illis duobus principiis, omnium perfectiſſimè, his deberi videtur vt perfectiſſimum corpus, ſic& forma eſſent iæ perfectiſſima. Summa verò corporis in illis perfectio ex eo apud Platonicos apparet, quod hoc conſtat ex ætherea ſubſtantia: quæ platoni& Alcinoo plurima eſt ignea, ſed lu- cẽs, non adurens Eidéemque corpori attributa figura rotu nda, vt omnium etiam perfectiſſima. Quaxe cum apud philoſonhos natur m deſtinatũ ſit& præparatum, ſumma corporis in ſtellis perfectio, ad perfectiſſimã formam erit deſtinata. Summa autem formarum omnium perfectis animæ cius eſt in qua ratiocinandi& intelligendi principium: quoniam hæc cæterarum for- marum naturalium numeros omnes& ſummam perfectionem in ſe quodam mo do eſt complexa: vt pote quæ non ſolum eſſe det& viuere, ſed etiam intelligere: in quo munere aſcenſus quidam eſt ſupra naturalia& cum metaphy ſicis atque diuinis quædam communicatio. Ex quibus videtur effici prouidẽtiæ naturæ, vel potius ipfius Dei naturam moderantis, atque regentis eſſe conſentaneum ſtellas ſingulas præditas eſſe intelligentia, non ſolum aſſiſtente(hoc enim etiam a
Peripateticos indubitatum eſt)ſed informante,& cuiuſque ſtellæ eſſentiam con:- ſituente& perficiente, eo modo quo nos perficit noſtra anima quæ intelligendi & ratiocinandi facultate eſt prædita. Indubitatum quidem illud eſt non modo Platonicis omnibus& Peripateticis, ſed Chriftianis quoque philoſophis, celeſtes
orbes& in his ſtellas moueri diuina prouidentia per mediam intelligentiam, fiue hæc dininus ſpiritus, ſiue angelus nominetnr: ſed vt rumaſſiſtens tantum ſit, 5
1
an verò hæc aut præter hanc alia inſita&
uetur& dirigatur, hoc inter omnes nonduin ſatis definitum. Quanquam inter
illa duo permultum intereſſe Ariſtoteles initio lib. z. de anima, indicauir in hu-
mana mente, ſiuc in intellectu agente: cum dixit de ea nondum ſatis eſſe per-
ſpicuum, ſit ne perfectio vt nauta nauigij, aſſiſtens ſcilicer& ae cuius eſt, ſepa- 4 1.
informans quæ ab illa aſſiſtente adiu-
gnitudine vt
W
₰
A 2 /4 9 22 K ☛—.

625 ALCINOI INSTITVTIO AD
rabilis, an verò inſita& inſeparabilig. Ariſtoteles cap. zslibz. de cælo& libro q animalium motu, cælum anlimatum facit. Atque cum ex einſdem ſententia ca
„——.—..— 4. 2n. Sull, ue ue, 7.lib. z de cælo, ſtella pars cæli ſit nobiliſſima„hanc anima præditam eſſe opor- An rr, l⸗ rchit, ſi nõ ſua,(hoc enim nouæ quæſtionis eſt) at ea certè quæ cæli eſt. Quoniam e e,“ totius animati neceſſe eſt partes ſingulas eſſe animatas. Quod ſi anima calum
— 4 4 V e ₰—. 4
— 74
informat: cum hæciis quibus ineſt, præſtet vel nutritionem, vel ſenſum, vel libe- ram motionem, vel rationem& intelligentiam(hæ enim apud eundem quatuor ſant illius primæ& principes facultates) cæli motionem„quæ conuerſionisef, manare oportebit vel ab eiuſdem appetitione cum ſentiendi facultate coniun- cta, vel à ratione& intelligentia. Quoniam alterum horum animal loco moue- re idem docuit cap. 9. lib.z. de anima. Atqui cælum tam conſtanter moueri ah d. petitu animali cum ſentiendi principio cõiuncto, cuius tanta eſt in mouendo in. conſtantia, prorſus improbabile videtur. Quare apud eundem probabile eſtmo- ueri à ſua inſita que& informante ratione ac intelligentia. Quxtamen lid. 1 Metap. dicitur habere aliam quoque intelligent iã aſſiſtentem& externam: qur illam inſiram in perpetuando motu adiunet. Qua forma finita, corponi ſnt inſita, cum virium finitarum ſit, ex ciuſdem doctrinæ Peripateticæ principiu non poteſt à ſe& per ſe motum infinitum præſtare: qualis cæleſtis eſt, luaſtilien duratione. Quoniam hic apud Arift. neque principium habuit, neque raquam
finem eſt habiturus. Et ersε œmmuni ferequs sodem a modo, rxteræ quoggere
naturales præter, niſi tam formam à qua ſunt& mouentur, virturem quandam v. excipiunt aliunde influentem& quodammodo aſſiſtentem:à qua illa inſta, imo
ipſa tota res naturalis, conſeruatur& regitur. Quis enim peſcit ſteanud plts. nicos& Chriſtianos hominem regi non ſolum à ſua anima rations ſanichs, ſed à bono genio huic aſſiſtente? Niſi hoc intereſt, quod in cælo animaiinan- telligentiæ aſſiſtenti ſem per obſequitur: in homine non item,. Idque quonimmi hoc quædam repugnantia ex corpore enaſcitur, Terrénique hebetant anusm- ribundâ que memdbra: in cælo vero minimè. Arqus hæc quidem de Ariſtorclin pinione circa quæſtionem rapoſitam. Plato veròè in Timæo nontam ihſoses leſtes orbes, quam aſtra in illis animata dicere videtur. Facta ſunt, inquit atn illa erroris expertia, quæ diuina animalia ſunt. At libro 10. de legibus ſeribit r- niuerſa quæ in cælo ſunt, quæ in terra, quæ in mari motibus animæduci: quibès, inquit, nomina ſunt velle, conſiderare, curare, conſultare, rectè& non rectd opi⸗ nari, lætari, dolere, audere, metuere, odiſſe, diligere. Marfilius Eicinus in eum locum ſcribit eandem fuiſſe Ariſtotelis atque Theophraſti ſententiam addts Plotinum& Hermiã etiam in ſideribus poſuiſſe ſenſum vt viſum proptitaar- ditum: ſed in alio quodam genere longéque præſtantiore quam ſenſum aninm lium terrenorum. Idem in Sympoſium platonis hac de re Platonicorum ſenar tiam ſic explicat. Vnam eſſe oportet vniuerſt animam, ſicut& vna eſt mateli vna conſtructio. Cum ergo duòodecim ſint mundi ſpheræ, octo cæli,&elemenua
ſub cælo quatuor: atque hæ duodecim ſpheræ diſcretæ à ſeinuicem fint, ſeci
motibus& proprietate diuerſæ: duodecim neceſſe eſt illis adeſſe animasſrde
& virtute diuexſas. Vna igitur erit vnius primæ materiæ anima. Duodecim di-
culorum, animæ duodecim. Quis terram aut aquam neget viuere, quæ vitam nimalibus ex ſe genitis tribuunt? Quod feces hæ mundi viuunt viuentiümqle ſunt plenæ: cur nõ aër& ignis excellentiores mundi partes viuãt viuentiäquein ſe ſimiliter habeant, cælique ſimiliter? Sed animalia illa cæleſtia quę ſiderm ſant
&terrena aquatilia que videmus quidẽ: ignea verò& aëra non idemus.Qal b cũ neque purũ ignisaut aëris elemẽtum perſpiciamus. Hoc autẽ intereſtqauodn 12e—
à4. 5
8
,————
e. 2„. 2*

1en n „Lns aku.
Men. Aau u idlä n
3
“— — 1e 1hrla an el u. zulas eſl* mue bula eleni 42 Gin Tet 1eudt a dalau Keumn— „. 1 A.= haleus DPeumons cd e l han Waiam iet rm d2. cut Sn aannn Kiplo cäund= e ud lieru nn dam onezc u in. V aur urllge enba du adigpet.(1 M a imme „ex duſdem äd a küfat aänitum ptrid Scachit Aril. heque piit N2 dbur a KclS wr am 1 Ju ſunt&, quodammodo; f 1mal. tut& regitit. 0 ur tegi noa ſolum umm „Nü bocinter lnam aitarhom t en
8*
* 3
arpott emaſcirus e W * 2 wie. PtoW t. dmn V mot—
animana dicere
maanimaluſdat.
4 E* 4 35 †
Ale 3. meiuett, O“ 1 2 “.
— 4
ael quc — * ere loageqhe 1 4. 5aßlam lurocf— an e ct miutriſ. rett — 5 wm ſiat at 1i 1
4 ar uodedm ſpteicr e bus r. duodecmac— uin * 5 oias pu au
1. etan ut e d in
¹ Qusten 44—
1.A „,Orodfeceſ as
4 A br*
1 86 1 at. IucnSddm n. tcu ligee— Hacst der zun lelt u 44 em
DOCTRINAM PLAT. 3½6 terra duo ſunt animãtium genera btruta& rationalia: ſimilitérq; i maqua cñ aqua corpore terrę preſtantior, nò minus quàm terra cõpos eſſe debeat rationis: globi verò decem ſuperiores propter eorũ ſublimitatẽ, ſolis funt rationalibus exornati Animam munqdi, id eſt, materiæ primæ,& duodecim ſpherarũ& ſiderũ animas platonici deos nominant, tanquã angelicæ mẽtis ſummique Dei pediſſequas. Animalia que ignis etherei ſub Luna ſocati aut puri aëris, aut nebuloſi aquæ pro- ximi regionem habitant, dæmones. Quy terram incolunt rationalia, homines. Dij etiam immortales& impatibiles ſunt: homines patibiles atque mortales. De- mones immortales ſunt quidem, ſed patibiles. Neque dæmonibus paſſiones cor-
poris, ſed animi affectus quoſdam tribuunt, quibus bonos homines amant quo- dammodo, malos oderunt: ſeque ipſos propius& ardentius rebus inferioribus, præcipuè humanis, gubernandis immiſcent, Plato in Epinomide, Celum, deum facit eundemque colendum eſſe ait. Cœlum, inquit, ſicut omnes alios dæmones honorare oportet& vota ipſi imprimis facere:& eodem loco, Deos, inquit, viſi- biles maximos, colendiſſimos, perſpicaciſſimos ac omnino primos, ſtellarũ na- turam dicendum eſt:deinde dæmones colendi ſunt. Similis ſententia Xenocra- ti tribuitur à Cicerone lib.. de natura Deorũ Xeęnocrates(inquit ille) octo Deos eſſe dicit, quinque eos qui in ſtellis vagis nominantur: vnũ qui ex omnibus ſide- ribus quæ infira cœlo ſunt, ex diſperſis quaſi mẽbris, ſimplex ſit putandus Deus. Septimum Solem adiungit, octauam Lunam. Et Lucilius apud eundem lib. 2. Hanc in ſtellis conſtantiam, inquit, hanc tantam in tam variis curſibus in omni xternitate conuenientiam temporum, non poſſum intelligere ſine mente, ratio- ne, conſilio. Quæ cum in ſideribus eſſe videamus, non poſſumus ea ipſa non in deorü numero reponere. Origines hac in parte ſicur& in aliis rebus permultis, Platonicorum opinionem ſecutus, cap. 7. libri. l. de Principiis, non modo cœlũ animale facit ſed& ſtellas ſingulas quæ in illo ſunt, Putamus, inquit poſſe cas per hoc animantia deſignari qnod& mandata dicuntur accipere à Deo. Quod vtique non niſi animantibus rationalibus fieri ſolet. Ait ergo. Mandatum ego o- mnibusſtellis precepi. Quæ autem ſunr iſta præceptaꝰ Scilicet vr vnumquodque aſtrum ſit ordine ſuiſque curſibus indultæ ſibi quantitatis ſplendorem præbeat mundo. Aliis enim, qui vocantur Planetæ, mouentur ordinibus aliis hi quos A- planeis vocant. In quo id manifeſtiſſimeè oſtẽditur quod neque motus illius cor- poris ſine anima effici poteſt: neque quæ animalia ſint, poſſunt eſſe aliquãdo ſine motu. Stellæ verò cͤm tanto ordine ac tanta ratione moueãtur vt in nulla pror- ſus earum curſus aliquando viſus ſit impeditus, quomodo nom eſt vltra omnem Koliditatem tantum ordinem tantamque diſciplinæ ac rationis obſeruantiam, dicere ab irrationalibus exigi vel expleri? D. Auguſtinus non eſt auſus hoc abſo- lutè afirmare, ſed commẽtario. 2. in Geneſin ad literam ſcrĩipſit, ſi aſtra animata ſunt illorum animas pertinere ad ſocietatem Angelorum. D. Thomasarticul. 3a. Quæſt.73, Summæ.negat omnino aſtra animata eſſe. Quia anima datur aut ad moôtum, aut ad ſenſfum, aut ad nutritionẽ, aut ad intelligentiam. Ad poſtremum autem non indiget corpore, ſed eo potius impeditur. In aſtris neque nutritio eſt neque ſenſus: niſi deſcendamus in Stoicorum opinionem. Ad motum autem ab Ariſt. dicitur habere intelligentiam non animantem, ſed aſſiſtentem quæ non eſt ipſius aſtri forma, vt nos etiam alio loco diximus. de qua quæſtione idẽ D. Tho- mas pluribus diſputat cap. 23. lib. z. contra Genriles. Sicut& Aneroës in diſquiſi- tionibus contra Algazelem diſputatione. 14. . 8 g XX iij

317 b ALCINOIINSTITVTIO AD 1N MAXIMO ANIMALI CVIVS CORpVS & animus, partiumque in his ordo, ſuperioribus capitibus expli- cabantur, obſeruat diuerſa minorum animalium genera, ſuis regionibus in eodem diſtincta: vt tandem deſinat in
hominem tanquam in minorem mundum.
1 Junt& alij, Dæmones quos dicere poßis inteliigenis participes Deos, in vnoquoque elementorum: nonnuliqu- dem aſpettabiles, alij inaſpectabiles, in 2.there atqueigm, itemque in Aire& Aqua. Ne pars vlla mundi, animier pers ſit, neque animalis eius quod natura non intellieme præſtantius. His autem ſubietta ſunt quæ infra Iunumò- terrena omnia. Etenim Deus ipſe uniuerſi deorum urſa pifex., Neque vniuerſum vnquã diſſoluetur, proptaauſ dem voluntatem. Alus auts filij eius præſunt, ad panum- perium& exemplii quæ faciunt, omnia referentes. Aqui bus Sortes, Furores, Somnia, Oracula& quæcunqut ſauun dum diuinationem ab hominibus arte aliqua tnaltantur. Terra verdò omnium media, circa verticem per vniuerſta- em traiettum, vincta atque conſiricla, diei noiliſqus ca- ſtos, deorum omnium qui cæli ambitu continentur, antiuſ Ama, ac poſt ipſum mundi animum, nobis alimenta abunl ſuppeditans.(irca quam cælum voluitur, aſtrumqus iſ
quoddam eſt. Manens autem, quia ad æquilibrium eſtinnm dio, quod ſimiliter ſe habet ad continentia.. ther aum
extime diſtinctus 7 in heram errantium e inerrantiun. Quibugsatr ſubeſt. In media werd terra, ſuo humore perfuſt
Quibus omnibus ab illo pulc hr aptẽque coagmentatis

n, AALI Lotdo, heic 4 nminorum nit len üiſſinca:n de lunn um in minolem aKe, [
ner quesdics in quaque cenen Aam eA.I. 1 1 dgeciabile i dma dua. N dan AK 1 i eius quod na Mai ſabieltauu Sul 11 Deus yſe un HOn um vnjus 4ſ din „glu eiu 1393 auf fli enu Ln aciunt, omn t In
ut 1
unia, Ofacua hominbus 4f d u A
DocrRaINAM PLAT. s diſtributis, animalium tria genera reſtabant, quæ mortalia
erant fatura, Volatile, Aquatile&: pedeſtre. Quorum pro-
creationem filiis demandauit: ne ab eodem procreata, eſſent immortalia. Hi igitur à prima materia particulas quaſdã ad vſuram definiti temporis mutuatioin eandem aliquando rurſum redituras, effinxerunt mortalium animalium gene ra. Quoniam verò de hominum genere, vt diis maximè co- gnato, rurſus cura erat& ipſi patri omnium& diis huius filiis. demiſit in terram vniuerſi opifex illorum animos a- ſeris numero pares. Ingreſtis autem ad aſtrum quaſi vehicu- lum quadam ſocietate coniunètum, inſtar legiſlatoris, om- nWhus fatales leges edixit, vt ipſe omni culpa careret:ĩ Quod affectus ex corpore mortales naſcentur, primum quidẽ ipſt ſenſus, deinde voluptas& dolor, metus& ira. Quibus qui imperarent, nec ſe ab his vinci paterentur, eos iuſtè victuros & ad aſtrum ſibi cognatum reuerſuros: euictos Verdò ab in- iuſtitia, ſecundo ortu in vitam faminæ migraturos. In qua qui peccandi finem non faciet, eum tandem in ferarum na- turam migraturum Finis verdò ipſis laborum erit, cum in- natos affettus vicerint& ad proprium habitum redierint.

ICOLAO RVMAE O, APVD COE. nomanos antiquiſſimi Cœnobij ã cultura, Vigilantiſſ. Cultori& Coœnobiarchæ
F ₰,„ 8 2— X 2
n 60
lIa. Carpentarius. 5. ereClo ludm inconſiderats faciam, V. Ornauſ. un MX hac quæſtione de dæmonibus occupyanda, in alunan meſſem manun immittam,& de eadem ad te ſenum, cui iampridem perſpecta ſunt quæ in hac phülffy
e Chriſtiano videri poſſunt cognitione digu g'umi ) dum horum temporum peruerſitas, in iuſtiſtimaniſ- 2=d ne zua ex buius authoris interpretatiane naſeluam, non omnino ſineret hanc à nobis præteriri, de qua multa à veteribu diyuuan ſunt, plura verò hac atate à nonnullis, parum piè in naſtram religimemai
matis, in controuerſiam reuocata, in eius explicationem mihi incumbèlum eu ſiimaui,& quiequid erat quod de ea labore aliquo collegeram, idem mu nimin conſcerandum. Non quod in hoc quicquam eſſet quod tua perſona diuum ali⸗ trarer, aut ad quod legendum tea rebus grauisribus vellem auocart'ſed qunnia cum ſingularis humanitas tua pradicetur ab omnibus, mihique iyſtu multu t perſpecta, hoc initium fore ſperabam ad ea fruendum poſthac beruu: qus nihil profectò poteſt eſſe iucundius: neque verò quicquam ad recrtanda huſte hæc philoſophica ſtudia aptius, qudm ſi in his ſentiamus nos tibi aliqua ex jan te placuiſſe. Quod ſi mihn Deus dederit, egs certè quia virorum tibi ſimilum ornatiſsimo teſtimonio contentus, nihil amplius in vita hac expeto, laberunim nium quos in his colligendis poſuimus, ſatis magnum fructum videbar eſtan 2zuutus. Modo tu cuius beneuolentia, ſicut ſperamus, hic poſthac aletur, iehuê- nobiliſque diu viuas ac valesx˙.
11

Ty
WM
§
—— 4 2 74— 8 N A G 22
S 9 e NN—
9 N . * 1 4 8 3 3*
D’
*
mnadijäcult
upentn w. 5. um 5 h
Hune dt denub 8 al,
1 3 2 4 4
Commenta- KIVS IN CAb. 1z. 3
In quo primum diſputatur de Dæmonibus. QVA DISGRESSIO EST NART4A.
„E dæmonibus quæſtio veteribus Platonicis 2 nobiliſſima, eaque ad noſtram religionem val- dè pertinens: de qua idcirco pluribus nobis 7hoc loco diſſerendum. De illis verò primùm quærendum eſt, An ſint, deinde quales ſint. In 4„ iſtaque poſteriore quæſtione, hæc comprehẽ- da: An corporei: An immortales: quantum po- teſtatis in hominem habeant in eaque omnia que mundo continentur, poſtremòvero, quali intelligendi vi ſint pre- diti. De quibus omnibus ſine errore ne diſputari quidem poteſt, niſi primum diſtinguatur quod varium& multiplex Dæmonis appella- tione continetur. Quanquam verò in noſtra religione, nomen hoc ſoleat in deteriorem partem vſurpari, pro ea natura quæ cum in pri- ma mundi origine à Deo perfectiſſmam rationẽ& intelligentiam accepiſſet eandẽmque cũ angelis parem, ſuo peccato de dignitate de- jecta eſt& cœlo pulſa, indéque Deo odioſa, hominibus moleſta eſſe
cœpit: Platonici tamen hac appellatione etiã angelos lucis comple-
xi ſunt: quos modo demones bonos, modo Deos minores nominaue- runt. Atque etiam amplius, in dæmonibus aliquando numerauerunt naturas omnes quæ qualeſcunque& vbicunq; ſint, cum homine com munem habent rationis vſum, vel eo qui homini datus eſt, ſuperiorẽ. In qua varietate, certum eſt de ſuperioribus quæſtionibus non eodẽ modo eſſe ſtatuendum. Nam poſteriore ſignificarione, Pſellus libro de demonibus, ex Marco quodam demonum ſex genera facit: primũ igneum, quod per ſuperiorem aëris regionem vagatur(hanc enim pro igne videri etiam ab ipſo Ariſto. vſurpatam, docuimus lib. z. prioris noſttæ deſcriptionis phyſicæ) ſecundum aëreum, quod in aëre nobis propinquo oberrat: tertium terrenum: quartum aquatile: quintum ſubterraneum: ſextum lucifugum& imperſcrutabile. Sicque in dæ-

——— —————
— 8 1n 1 6 ————————.——. *————— ———
————— ——————— 5 3 ———
31 AätctNOI INSTITVTIO AD monibus numerari do lune,Diyades,Nympic Wan„& Satyri Uem. ae animalia illa fubterranea hum nam figuram habeatia& cum hominibus ludentia, quorum in ſequentibus ex Georgio Agricolz mentionem faciemus. Priorc verò modo arctioréque, qui Theologs magis familiatis, dæmonum malignorum ſua quoque eſt didiſio, pro varietate eorum quibus maximè oblectantur, dum Deo ſtudioſe ac. uerſantur& ab eodem nos auocare conantur. Ptimi enim falſi dij ni- cupantur: quoniam pro diis coli volunt,(acrificiaque ſibi cxpetuns Secundi, ſpiritus ſunt mendaciorum: qui ſe oraculis immiſcent, iniſſ- que variè hominibus imponunt: Tertij inuentores malarum artium. narti, præſtigiatores, qui wiracula imitãtur ad homines ſeducen. dos: Quinti, qui aëri ſe immilcere lolẽt in hocque fulgura& tonittus excitarc, atque etiam malignis qualitatibus cundem inficere. Poſſte- mi, ſingulorum hominum tentatores& inſidiatores:quibus cötraij angeli boni qui nobis cuſtodes contra illorum inſidias dati lunt. al- ter Plato dæmones quoſdã non ſolũ bonos agnoſcit in Crarylo, ſi indicare videtur ex homir ius eſſe factos& in cœlũ relatos Sciſne inquit Socrates, quos Heſiodus Aiusr s eſſe ait? HE R. Non.§00. Neque etiam quod aureũ genus hominum ait in principio exiiſſe HER. Hoc quidem noui. 8 O C. Ait enim ex hoc genetepotpum. ſentis vitæ fata fieri dæmones ſauctos terreſtces, optimosmäotum expulſores& cuſtodes hominum. H E R. Qaid tum? O C. Nemys arbitrot vocari illud aureum genus, nõ ex auro conſtitutum- ledde num atque præclarum. Quod inde coniicio, genus noſtrum ferreun eſſe dicit. H E K. Vera narr.s. S O C. An non putas ſi quis nunc exs ſtris bonus ſit, aurei hunc generis ab Heſiodo æſtimari R. Con- ſentaneum eſt. SO C. Boni autem vtrum alij quàm prudentes. HER. Prudentes. O C. Idcirco, vt arbitror, cos demones præcipuè nuneu- pat, quia ſapientes Aιμαινέιεᷣ quæ erant. Et ex noſtra priſca lingnaitut nomen extit. Quamobrem& is& cæteri poëte permulti, ptaclasè-o Auuntar⸗ quicunque aiunt videlicet, poſtquam bonus aliquis unn functus eſt, maximam dignitatem præmiùmque ſortitur, liqve d mon, ſecundum ſapientiæ cognomentum. Ita& ipſe aſſeto, iun id eſt lapiẽrem eſſe omnem hominem quicunque ſit bonus: eümqur demonicum eſſe, id eſt felicem, viuentem atque qefunctum. ldemlb. 4. de legibus, demones puriores, quaſi deorum apud nos interpretes, colendos eſſe ait. Et in Epinomide, Viſibiles, inquit, deos maiimci ſummoperéque honorandos acutiſſiméque cũcta videntes ac primoi naturam aſtrorum& que cum aſtris facta ſentimus, fatendum- Deis- ceps verò ſub his dæmones, genus aëreũ in tertia mediaque reg'ole (qui interprætationis cauſa ſunt collocatos, orationibus colere, gië-

Snn
114e NS * 5
c10 modou
4
aligpornait wnc
4 3 4 1 nè odlen H. dan Mnfe counnt SKenm . 4 Ohl vOHdnt, Ia n In de am.qan.» 4 ⁄ 1 Gunt.Tettijind Neama 8½ 4 1 miracua lwn 2 dort. . 1 1 ucete ſolériat 2 d 11 3 1 aoahtmda t mi 5 e d gcntatotes Kid in s: * cz couttalld T lüb * 1 8 „aan ſolü doa ſca 6 4— o
Ad Srit
N
2* Lle ta
DOCTRINAM PLAT. z5
tia laudabilis interceſſionis interprerationſſque debemus. Horũ qui- gem duorum animalium alterum ex æthere, alterum deinceps ex aë- re eſt: Ac neutrum conſpici totum poteſt. Sed quamuis hi demones ropè nos ſint, nunquam tamen manifeſtè nobis apparent. Prudẽtiæ admirabilis participes ſunt acuto quippe ingenio tenacique memoria cogitationes omnes noſtras cognoſcunt: honeſtos bonoſque viros mirificè diligunt, improbos vehementer oderunt, vt pote qui dolo- ris participes ſunt. Idem in Sympoſio. Magnus demon, inquit, Amor eſt. Et enim omnis natura demonum inter mortales deòſque eſt me- dia. Quam vim habetilnterpretatur& traiicit humana ad Deos, di- uina ad homines: horum quidem preces& ſacrificia, illorum præce- pta ſacraſque ſolemnes inſtitutiones& ordinem. In quibus manife- ſtum eſt illum demonibus ea tribuere quæ in noſtra religione Ange- lorum bonorũ ſunt propria. Porphirius lib. z. de abſtinentia ab eſu carnium, demonum duo primà genera facit, vnum bonorum, qui nunquam lædunt, alterum malorum qui nunquam iuuant. Idémque libro de occaſionibus, addit genus tertium quaſi medium, eorum qui læſuri ſunt genus humanum, ſi iraſcantur: propterea quod negligan- tur, neque cultum legitimum nanciſcantur: contraque benefacturi hominibus qui eos votis ſupplicationibuùſque, ſacrificiis& aliis quæ conſequuntur, ſibi conciliauerunt. De illiſque ſic ex Platone ſcribit eodem libro. Quemadmodum caliditatis non eſt vt frigefaciat, ſed cõtrarij, ſic nec iuſti vt leſionemvllam inferat. Iuſtiſſimum autem o- mnium natura eſt numen, alioqui nihil eſſet. Vis igitur hæc& ſors à bencficis demonibus præcidenda eſt. Facultas enim quæ lædere& natura ſolet,& vult, beneficæ procul dubio contraria eſt. Contraria autem in eodem eſſe nullo modo poſſunt. Cum itaque iſti multis in partibus, atque interdum in maximis, mortale hominum genus læ- dant, boni dæmones ſigillatim officia ſua nunquam intermittunt: ſed pericula nobis à maleficis impendentia pro viribus præmonſtrant, dum& per ſomnia& per animam diuinitus afflatam, aliàque multa, ſignificariones dant. Vt ſi quis ea diſtinguere que ſignificantur, poſſer, fraudes omnes cognoſceret ac præcaueret. Omnibus enim ſignificãt, ſed non omnes percipiunt ea quæ ſignificantur. Quemadmodum ne- que omnes legere quæ ſcripta ſunt, poſſunt, ſed qui literas didicerunt. Per contrarios autem demones, omnes præſtigie perficiuntur. Ex qua multiplici nominis huius ſignificatione extirit eiuſdẽ Porphyrij du- bitatio quam ex epiſtola ad Anebonem SÆgyptiũ, citat Theodoretus Cyrenſis lib. 3. de curatione græcarum affe tionũ, De iis dæmonibus, inquit Porphyrius, qui dij quidem nominantur, re autem ipſa mali ſunt dæmones, illud me nò parum ſanè conturbar, Ahöfan videlicet 1]

. — 2
* 15— 4 1— 4— 1. 4 4— 8 3 2 1 8. 2 8 ———————..———— 8“ 8————————— 1 —*————————*—————— 4—ᷣ—ᷣ—P—————————*———— 8 —— 8———.— ———————————————————————————— — 8———————————yůůöůö1ööWööaaaA-——— 4— 3 ————————————————— ————————— 1———— ————— 3——————yñꝛ ò— 4— —————————————————— — S— 4—————————————————— .——————————— ———— 1—— 2
—yyͤͤſ—
17 ALCINOI INSTITVvTIO AD
pacto hoc ſiat, vt qui ranquam meliores potentioréſque hominibus. inuocantur, imperiis tamen hominum ſeu peiores inkerioréſque linr vrgeantur. Cùmque ipſi æquum eſſẽ Prædicent vt ſeruus qui lniqun geſſerit, puniatur, ipſi tamen ad iniuſta facinora ſeſe iuſſis adigi patiã- tur. Nequeaduocanti illi parendum putent, qui ſit admiſſo ſtupro im- purus: qui tamen ad obſcæna flagitia quoſcunque homines perduce- re non grauentur. Atque ab animatis quidem corporibus abſtinere ſacrorũ interpretes cenſeant oportere: cũ tamen ipſi nidore victima- rum ſacrificiorumq; vaporibus tanquã eſcis quibuſdam, quã maxims oblectentur: nefaſq́; ducant ab eo morticinium contrectari qui ſiure. bus diuinis myſteriiſq; præfectus,& tamẽ cæſis animãribus per cruo- rẽ cædẽmꝗq; dæmones deducãtur. Illud autẽ multo quã hæc omni ma. gis abeſt à ratione, cũ ipſi videlicet non dæmoni quidem, aut anime defuncti hominis, ſed ipſi adeo Soli, quẽ maximũ regẽ imperatoti; magi habent, ſed Lunæ, ſed alicui ex ſideribus homo de medio ſum. ptus ſeruiliſq; cõditionis, terribiles minas intonar, mẽtitut ſe dis ier- rorẽ incutere, vt interrogati, vera reſpõdeant. Etenim cũ quiseorũde- nuntiat quod cœlũ diffriaget, quod occulta Iſidis reuelabit quòses quæ ſunt in adyto ſecreta apperiet, quod Charontis cymbittmabit quòdq; Oſiridis mẽbra Typhoni diſcerpert, ſi ea cõminantersiqicis quæ nec facere poſſit quiſquã, nec ſciat, quẽ nõ illa ſtuporis exceſſun dementiæq́; excedãt? Si verò dæmonẽ trepidantẽ, deumve conſidets nouo quodam ſictitiæ rei metu, quali ſcilicet ne fatui quidẽ pueti ter reantur, quam cõſternationis immẽſæ magnitudinẽ metus ille nõſt peret? Ipſe verò Cheremõ ſcriba rerũ ſacrarũ, cõmemorat eſſe apud
E9gyptios valde nugis inuulgata, aitque hæc ipſa& quęcũqueſunt t⸗
lia, eſſe violentiſſima. Quibus omnibus ex Porphirio cõmemoratis, rectè Theodoretus eodẽ loco vtitur ad efficiendũ veterũ religionèin iis quæ ad dæ monũ cultũ pertinẽr, ne ipſis quidẽ ſapientibus& phi⸗ loſophis ſatis fuiſſe con ſtitutam. Quod ſcilicer in hac nominis ambi⸗ guitate nõ diſtinguerent, quid& quantum cuique eſſet tribuendum, Maximus Tyrius Platonicus philoſophus, Sermone 26. Quod hocir fabulantur de Minerua iram Achyllis in Agamenonẽé cohibente,ans nebulã ex oculis Diomedis diſcutiente, id totũ de dæmonibus inter- pretatur. Deinde hec de eiſdẽ ſubiicit. Deus certo quodã loco cõltitu⸗ to prætorio, cælum ipſum cæliq; ordinẽ vt pater familiã, gubernatad eòque fœcũda eſt immortaliũ claſſis, qui dij Medioximi dicũtur, me- diã regionẽ quæ iacet inter cælũ& terrã, obtinentes: Dei quidẽ pote-
tia minores, hominibus lõge meliores: deorũ penitus miniſtri, præli des tamen hominũ: diis proximi, at hominuũ curatores diligentiſſimi

Mrm n neliote do zu Lominum eh.. u m 4 bes 1 eed dun 14 mniaſtafdcn 1 1iud — 319
eudam puxen. l in 8 à wla
3 ln gtolch B oni
4 4
Amm e ee tulung qudt ie ada. AFottere:cüt Se un a elcus rimm 3 88 2d eo motriciai t eän ecdas K umä c evühe rur Iae. 2 b, an. uad miei d um Mellcetnondæi eiten,
. Mdeo Sol, quem exei dalicui ex ſidet e dotr
11. diles minat n meniu. i, rerateſpödead N Endg et, quod occali ltexs
1 4 4 operiet, qaod. Sat
48
netu, quali(clid& uup
als 183
aiſcutiente, 4
4*
. 1 44 26 0— Seoc
de N 1II 1 8 4 8 1 6
cæliq; ota irn
DocrRINAM PLAT. 334
Magno nàmq; interuallo mortale ab immortali& aſpectu cæleſti& cõluetudine diſcluditur: ac propterea dæmonibus qui vtramq; natu- ram, diuinã ſcilicet atque humanã, affinitate attingentes, harmonicis vinculis, alterius imbecillitatẽ cũ pulchritudine alterius connectant. Nam perinde atque inter græcos& barbaros, inter quos magna eſt vocis ac linguæ differentia, interpretes ſunr qui alterutrorum voces ſuſcipiendo ſignificationéẽm que viciſſim deferendo, diuerſitatem il- lam nonnihil conciliant, commerciaque inuicem inducunt: ita intel- ligi debet Dæmonũ genus cum diis cùmque hominibus verſari. Quꝗ etiam loco idem ait, ex Dæmonibus nonnullos medicinam profiteri: alios in ambiguis rebus conſilium præbere: nonnullos abſcondita e- nunciare: multos exercendis artibus cooperari: eſſe quoſdam itineris comites: vrbanos alios, alios ruſticos: hos maritimos, terreſtres illos. Cornelius Agrippa cap. 16. lib. 3. de Qcculta ꝑhiloſoꝑhia In dæmoni- bus primos ſtatuit ſuper cæleſtes, corporis omnino expertes, qui cir- cum vnum Deum verſantur, nec mundi corporibus præſunt, ſed ſuſ- ceptum à Deo lumen in inferiora immittunt, ſinguliſque ſua officia diſtribuunt. In ſecundis numerat cæleſtes intelligentias ſphæris præ- fectas, de quarum numero& officio multa ſunt apud Ariſt. libr. 12. Metaph. In tertiis dæmones qui miniſtri appellantur: quia inferiori-
bus terreniſque diſponendis præſunt. Qui rurſum diſtribuuntur in Igneos, Æreos, Aqueos& Terrenos. Nõ quod, inquit, ſinguli in ſin- gulis elementis tantũ verſentur: ſed quia in his A quibus nomen ca- piunt, maximè regnãt. In quibus contẽplationi potiſſimũ dediti ſunt Ignei: Erei:vitæ actiuę: Aquei verò ad ſenſum demiſſi: Terreni, ea cu- rant quæ ad naturam altricem pertinent. A quibus omnibus diſtin-
cti ſubterranei ſiue tenebricoſi dæmones mali, quos antea ex Pſello ſexto genere ſumus complexi. In iis etiam ſunt qui appellantur incu-
bi& fuccuhi: De quorum vario coitu cum hominibus mira ſunt& penè omnem humanam fidem ſuperantia quæ nonnulli referunt: quanquam virorum ſanctiſſimorum ſcriptis confirmata& aliquot nobiliſſimarum familiarum, quæ inde dicuntur emanaſſe, exemplis teſtata. Noſtræ verò religioni conſentaneum magis eſt quod de ma=- lis dæmonibus ſcribit Mercurius Triſmegiſtus caꝑ. 2. Pimandri Hu- mana mens, inquit, omnes notiones concipit, bonas quidem, quoties
à Deo ſemen infunditur, contrarias autem cum à demonibus ſperma-
ta iaciuntur. Nulla profecto mundi pars eſt dæmonum præſentia de- ſtituta. Horum lumen ab ipſa Deo totum deſcendit. Demon denique transfuſus in hominem, ſemina propriæ motionis inſpergit. Mens autem conſpetla ſeminibus prægnans inde parit adulteria, ſtupra, par-
51 2
11]

333
gentia de dæ- monis.
dignam exiſtimaſſe in qua refugãda laborarct. Deum eſſe, inquit,qi
ALCINOI INTSITVTIO AD
ricidia, ſacrilegia, diuinorum contemptum, iugulariones, euerſiones
nionibus plerilque minus nobilibus, exagitandis, diligemtiſſmus&
vehementiſſimus eſſe ſoleat. Auget etiam hanc dubitationem, quod /...„—.
pleriſque locis oraculorum, diuinationum, incantationum apettam
métionem facit: quorum vnum quôdque ad dæmones à veteribus te-
ferebatur. Nam cap. 20. lib. 3.de hiſtoria animalium, vhi agitde capto quodam cuiia Lemno magna copia lactis ex mammis eflucbar Hog inquit, in oſtentis numerãdum potius ducunt. Nam& Lemnio ili pecoris Domino conſulenti, Deus amplius incrementum peculijtu- turum reſpondit. Itémque de incantationibus agit cap. 24.lib.8 Kc auguriis cap. 1. lib. 9. Apertius etiam de his quos dæmoniacos apyel lamus, probl. i. Scct. 30. Multi inquit, proprerea quod ille calot ſedi mentis in vicino eſt, morbis veſaniæ implicantur, aut inſtinctu Ujw- phatico efferueſcunt: ex quo Sybillæ efficiuntur& Bacchæ& omne
qui diuino ſpiraculo inſtigari dicũtur: cum ſcilicet id non morbo⸗ ſe
„ 1⸗ 3..„„..**. naturali intemperiæ accidit. Vnus locus eſt libro de dininationepe
ſomnum in quoh ic philoſophus nimium fortaſſe nalufæ adgictos, hanc veterum de dæmonibus ſentétiam irriſille videtur potiusama

1NTI 4
Contem7 conrn me —.] den Seuaoma . 1
80 3 aAn. M da emina pateza h
tau H». 1 *. die 1 21 Mee) am p ilnſanbheen. R 441 4 4 paota Wuba A ons ad dellnee. ““ 4’* 3 2 na 1 F 8. d 11OMManteaden] ruda A 1 Nes iſtoreleiple Srm 1 8 mones pernnent,! A itm —
,n ſi—
s(Xleitam ord emne “[NMA„ 1n enote, àmemt e ſcis. Qux,ch Hiun.
**„ 4 dorcomptchcnlx. A
aAp
Aunch w quoatt ——.— * umcumeot r den 4 5 ,.–“ 1 ““
— 1—““ 11 DPiodat o e, 1
—
diuina eſt. Qup eodem argumento, vel etiam probabiliore, Ariſtote-
DOCTRINAM PLAT. 336 ſomnia mittar, præter zlia quæ à ratione aliena ſunt, etiam illud alie- num eſt& Dei maieſtate indignum, eum illa non optimis viris nec pradentiſſimis, ſed quibuſuis mittere. Sublata autem cauſa quæ à Deo ducitur, alia conſentanea nulla videbitur. Cauſam enim reperire cur futura de his preſentiant quæ in columnis Herculis, aut in Boryſthe- ne ſint, maius eſt quam quò noſtra ſapiẽtia peruenire poſſit. Et pau- 1è poſt, Omnino ſomnia, inquit, quoniam in aliis etiam quibuſdam animancibus videntur, à Deo non mittuntur, nec ad eum finem no- bis mittuntur. Sunt tamen Aα‿αενα Siquidem natura Auna, non
les efficeret, diuicias, opes, ſanitatem à Deo non dari: quoniam hæc omnia etiam in improbos cadunt. Neque verò ſomnia omnia à Deo immitti dicuntur, ſed quædam à malo dæmone:illa quidẽ que à Deo, vel à bono dæmone huius miniſtro, vt plurimum in viros bonos: hæc Amalo, in improbos: aut etiam in hos aliquando quædam à dæmone bono, cum ſcilicet diuina prouidentia improbis ad bonum aliquod vtitur. Poſterior verò Ariſtorelis locus, in quo ait ſomnia quæ diui- nitatis aliquid habere putantur, à Deo non immitti, ckeuuæ tamen eſſe: quoniam natura A.ανμα eſt, non diuina: digniſſimus eſt obſer- uatione, ſed qui reconditam habet ſententiam. In qua quanquam ni- hil mihi adhuc ſit omnino definitum, ſed ab aliis expectem meliora, dicam tamen quod mihi ſignificare videtur, ſomnia illa in quorum interpretarione diuinationis aliquid ponitur, ex naturalihus cauſis pendere, ideòque ſupra naturam ea ad Deum non eſſe referenda: A.- uona, tamen dici poſſe, quia ex naturæ ordine pendent: propter quem hæc dici poteſt non diuina ſed da‿ᷣ: quòd in tali ordine ſitum id, Ariſtoteli naturæ genio eſſe videretur, quod Platonici dæmonibus attribuebant, quos natura ſuperiores, Deo inferiores eſſe volebant. Libro quinto Meraphyſicorum, demonum quidem apertam men- tionem facit& in ſubſtantiis corꝑoteis eoſdem numerare videtur:. ſed dubitando magis quam quicquã pro rato de illis ſtatuendo. Sub- ſtantiæ eſſe dicuntur, inquit, vt tetra, vt ignis, vt aqua& ſi qua ſunt eiuſdem genetis,& vno nomine corpora& quæ ex iis cõſtant, vt dæ- monia corùmque partes. Idèmque cum pluribus locis ꝑræter homi- nem agnoſcit animal quoddam rationis particeps, hoc videtur qui- buſdam ad dæmones pertinere. Vt lib. 2z. de anima, nonnullis anima- libus, inquit, vis ineſt progrediendi, nonnullis ratiocinandi& mens: vt hominibus,& ſi quid aliud eſt eiuſmodi, aut etiam homine diui- nius. Eodémque libro, Extrema, inquit, atque minima rariocinatio- nem habent& mentem. Quibus enim mortalium ineſt ratiocinatio, his etiam inſunt cætera omnia. Vbi alunt ab illo adiectum eſſe, mor-

. ——ꝛ—ꝭ—;—;ęñdq KK 4 3
—— —————
—
dem deriuabantur. Quare de diuinis& incorporeis„ quæ à ſenl
55 AICINOI INSTITVTIO AD
talium, quod in dæmonibus immorralibus ratiocinandi vim ſine in⸗
ferioribus animi facultatibus videretur agnoſcere. Niſi fortè hoc in eiuſdem doctrina referendum exiſtimemus ad cælum& ſtellas: qui-
——;—;—;—x—L—B—P——— 8 gU 4 1821le 2
obſeruat Beſſario Cardinalis cap. 4.lib. 2. contra Trapezuntium, De
conquieſcunt. Quoniam corum author vnicus eſt omninoque ſuilr milis. Illi quoque ea quæ deſunt contemplantur, nec ottui, rel inte⸗ ritui obnoxij. lidémque ſinguli in alterius eſſentia ſuam intuentur. Quia& ſpiritus qui in eodem mundo verſantur, pellucid(unt; nul- laque in parte obſcuri, neque itemn cõtigui, neque diſiuncti: ac eotum quilibet alteri perſpicuam lucem præſtat: neque quicquam quodad vnum pertineat, alterum latere poteſt. Non enim horum comtempla- tio oculo corporeo terminato, commurtabili, perficitur colores teci⸗ piendo, ſed oculo mentis: qui ſexta quadam virtute in vnum ſeglum colligit virtutes ſenſuum quinque inſtrumentis diſtinctas. Hæc qur dem, vt dixi, obſeruatione digniſſima ſunt,& ad propoſitam quaſto- nem maximè pertinent: ſed quia de eius operis authore non ſatiscon ſtat, nihil habent virium ad efficiendum quod de Ariſtotele qurtr- mus. De quo illud mihi probabile eſt, hunc naturæ obſeruatorem ir gilantiſſimum, ſic huic vni fuiſſe addictum vt ea ſola in philoſophan- do probauerit quæ cum eiuſdem principiis conſentiebant, vel ex 4
ſeparata, ea tantum idem poſuiſſe videtur& in ſua philoſophia!
ſut- all

dunnn immandüdan
3
1ap. 4AA .4.ad T m 1„ ¹ 2— 6
— 3*. a
—
449 Ls 4 S P. WMnno d.4 1 m 1a de qaxſtione n O gmn Kels ele am ff ee. loc 2 en
‧ d
4 1 8
t. Cichamemmer 21 d Vr 1 ii 6 B Wotam 1 1
3 8 12 4 didus ne aah 8 1 4 8„ antum ſed omnino eidut inquitu mnmd. A.
*. 1 mädus altet lten
1 1 . 1* H “ MI duu 1 1 um. kerra mate, del
im. Augve ſpii t
. 3 rat 1l zentidus amica pa 20
4 4
1 4* 2 expellit nec èdan 1
S
B“ anl Gcd omneit Sf
*.„.—“‧“—
uthot vd 9 3*
1 an m ““ Aà G ““
DOCTRINAM PLAT. 338
paſſe, ad quæ humanus animus ex ſenſilium obſeruatione deduci po- terat& ſine quibus naturæ effectus in rebus corporeis non poterant commodè explicari. Sic enim ille de Deo diuiniſque intelligentiis cæleſtes orbes mouentibus egit lib. 8. phyſic.& 12. Metaph. Ad id au- tem dæmonum varietas in elementari regione non videbatur ex le- gibus naturæ necelläria-Jedin calo, ad conſeruationem perperui- tatemque vniuerſi, ſolus Deus cum cæleſtihus intelligentiis porerar eſſe ſatis:& ad eos effectus ſꝑeciales qui dæmonibus attribuuntor, ſufficere videhatur ꝑroprietas humorum in noſtris corporibus do- minantium& inſita quædam vis rehus cæteris noſtra corpora circũ- 3 ſtantibus. Per quæ omnia fortaſſe hic exiſtimauit ſatis commodè ex- plicari poſſe, illa omnia propter quæ priores philoſophi demones po- ſuerant. Sicque eo loco quem ſuperius citauimus ex libro de diuina- tione per ſomnum, dixiſſe videtur, naturam eſffée dæmoniam: id eſt, vt ego ſuſpicor. in natura henæ ordinata, deꝑendente ex celeſtium orbiũ conuerſione ab ipſis intelligentiis, eam vim ad omnia explicanda reperiri poſſe, ꝑropter quam alij ad dæmones cõfugerunt. Itaque va- ria philoſophandi ratio quam in Platone& Ariſt. antea in prefatione obſeruauimus, illud quoque effecit, vt de dæmonibus vtèérque non ſit eodem modo loquutus: vrque Ariſtoteles his non multum in vni- uerſa philoſophia tribuerit. Quos tamen omnino apertéque impro- bare minimè auſus eſt, aut de eiſdem contra veteres philoſophos(ſi- cut de rebus aliis permultis) ex profeſſò diſputationẽ in iiidce dnos fortaſſe vereretur ne publicam religionem ab Athenienſibus recepri & probatam offenderet, Sed de Ariſtotele falis-nunc Platonicorun.
& Chriſtianorum ſententiam de cadem quæſtione expendamus. A quibus non tam ratione probatum eſt, quam pro rato poſitum, quod penè infinitis hiſtoriis abundè teſtatum videtur, dæmones eſſe: in hiſ- que bonos quoſdam, alios malos: bonos, vitæ humanæ moderatores eſſe& directores: malos eiuſdem inſidiatores& oppugnatores: qui aliquando bonorum ſpeciem ementiuntur, vt facilius ipſis homini- bus poſſint imponere, hôſq; ſuis artibus ad animorum interitum ale licere. De communicatione hominum cum dæmonibus multa ſunt apud Mercurium Triſmegiſtum ſcriptorem antiquiſſimum. Eadém- que in veteribus Pythagoreis multorum hiſtoriis teſtata:& maximè à Philoſtrato in Apollonio Tyaneo: qui per hanc edidiſſe ſuis tempo- ribus dicitur varia miracula, in quibus Hierocles hũc Chriſto æqua- re conatus eſt. Cuius impia opinio libro vno ab Euſebio eſt refuta- ta. Arque luſtinus Martyr de eiſdem interrogatus à Gentibus, quo à Chriſti miraculis differrent, quæſtione 24 ſic reſpondit. Conſeruator
noſter Chriſtus, inquit, pro diuina ſua authoritate ac iure, mira inuſi-
AAd

315 ALCINOI INSTITVTIO AD
tatàque opera perficiens, nuſquam materiam requirebat, ſed imperiũ eius ac prædictionem, res& ſequebãtur& ſequuntur. Et res quidem quas Apollonius efficiebat, quoniam ex iure naturalium virium fa. ctæ ſunt, ad functiones corporeas hominum non euertit Domiuas ipſum autem dæmona, qui in eius ſigno inſidebat,& in diuinationi. bus homines decipit, faciebat que vt Apollonius pro Deo coletetun eique diuini honores tribuerẽtur, eius extinctis diuinationibus mu- tum reddidit& vna cum illo cæterorum dæmonum, qui à gentibug Deorum nomine colebantur, potentiam euertit, quemadmodum res ipſa declarat. In quo argumento idem luſtinus adhuc verſauut quæſtione 26. Socrates autem apud Platonem in Theage, de ſuodæ- monio ſic loquitur. Adeſt mih:, inquit, diuina quadam ſorte dæmo. nium quoddam à prima pueritia me ſecutum. Hoc enim vox eſt qu. dam, quæ cum auditur, eius quod fit, diſſuaſionem innuit: prouocs vero nunquam. Quod ſi quis amicorum aliquid mecum quandom communicat venitque vox, hoc illa diffuader, neque facere hnin cætera. Idémque ſtudium extitit penè vniuerſæ familiæ Platonico- rum: eadem cum dæmonibus communicatio, per quam illi plerim- que extra ſe rapi dicebantur, ſicut colligi poteſt ex vita Porini quæa Porphyrio deſcripta eſt. In qua inter alia multa quæ ad hancqusſtio- nem pertinent, teſtatur Ægyptium quendam Sacerdotem Piotimo proprium dæmonem Romæ oſtendere voluiſſe, húncque db illi- uocatum in æde Iſidis, quòd hunc ſolum locum Romæ purum eſe inuentum ſacerdos ille diceret. Tumque cum proprius hlotini deni accerſeretur, pro dæmone Deũ acceſſiſſe: atque hoc conſpecto,&g' ptium clamauiſſe. Beatus es 6 Plotine, qui habeas pro dæmone Dei- neque ex inferiore genere ducem ſis ſortitus familiarem. Raptum verò mentis à corpore quater ſe in eodem Plorino animaduenilſe dum cum ipſo verſaretur, teſtis eſt idem Porphyrius in huius sita Ar- que hæc quidem ex Platonicis& Periparteticis: Chriſtianis autemde dæmonibus bonis& malis dubhitare an fint, nefas Quoniam ear
——ö
eſt in fundamentis religionis noſtræ à Chriſto poſita, etuſdemqtve h
Tkĩ& Feltis conſiſmata,& in primis anachoreris qui citca temyun Diui Hyeronimi extiterunt, infinitis exemplis in hiſtoria Sanctotum patrum, à Palladio diſcipulo Diui Euagrij, qui eorundem ſpecnt fuit, teſtata. Ve iam inter nos quærere an dæmones ſint,& nũ ea quU illis attribuuntur, referri poſſint ad humores in humanis cotpotiu
dominantes, aut ad occultas rerum naturalium proprietates, conm eſſe videatur qui ſuis opinionibus Deum cælo, dæmones mundode- turbare conantur: quo vtrinſque omni metu liberati, falſa opinione eadémque omnium humanarum ſocietatum perturbatrice, impune
lgi

1una aſqumn nuam T enadg , Tuanama en Rpoteu donmd o nmem bn ni 3
3
3 end eda quen Vela 41 d ueret ezena 1e un lo(erorm 2 10 K mnm, patcnim.a o ugamemod iden Muk amtem apadblroat u den KRach n dm, c. 1 2 im pueritame ſconu Pin dims quod u, Ailas m G qus micotum l Mum 101, docilldilu eun mera pene 1 1 unicd e P
Aw
waldatcomm *
1 N ö ut, emeld 4
1 A.n qaintet auad San . Erpuum quen D Aomr oſtendete 70 Ta aadd hunc(olaml Ke b Lcrset. Iumqueq 9 aone Deu ccellſe 2uc 1us dPlonne a 1 4 . 2 ¹
* 4
gou*
, “
e noltia!
“ B9
Km Prinuu 1ÄB Int,jnniniheds„Aä ul Diuikas 165
ct nos qarrati 12 kerri vollin uiben 1i 1 ccultas termn w opini nideshe 3.1 1 ne o. ri
loce*
POCTRINAM PLAT. 340 ruant in omnia flagitia. In quo ne que Hieronymi Cardani, neque Petri Pamponatixlicentiam probars poſſum. Quorumille lib. 1. de rerum varietate& 19. de ſu btilitare, poſtquam rationes varias colle- git magna ex parte leues& philoſopho prorſus indignas, quibus co- natur efficere dæmones non eſſe, ad extremum ſuam audaciam, ne dicam impietatem, eo velare conatur, quod illa ſcribat non vi Chri- ſtianus, ſed vt philoſophus. Mallem profecto duo hæc coniunxiſſet & vt Chriſtianus philoſophus de dæmonibus diſſeruiſſet. Alter verò, libro de incantationibus, ita videtur affe ctus, vt ad efficiendum vana eſſe argumenta ea, quibus Platonici atque Chriſtiani impulſi viden- tur ad ponendos dæmones, ſcilicet propter admiranda pleràque ope- ra, naturæ leges& cauſas excedentia: contra ꝑerſuadere conetur inil- lis omnibus nihil eſſe quod commodè ad naturam referri nõ poſſit, & per eiuldem principia explicari. In quo cum idem noſir am religio- nem manifeſté canuellere videatur. nohis credo illudens, adextremũ in ipſa peroratione ſubiicit, ſi quid in eo opere offendatur quod Sã- Ctæ eccleſiæ Catholicæ aduerſetur, vel eidem minus placeat, ſe illud totum reuocare, huiuſque correctioni ſubiicere. Quid verò ab hac a- liud expectare poſſit, quam vnam lineam à principio ad finem ductal Arque cum infinita exempla ſint, quæ teſtantur dæmonum magnam vim in aëre& aquis, in ſolitudinibus, in oraculis edendis, in ſomniis, in humanis etiam corporibus inuadendis& per certa interualla ve- xandis, contra quæ nullæ philoſophorum rationes quicquam virium habere poſſunt, Mirum illud eſt maximè quod ad religionis noſtræ
confirmationem non parum pertiner, Chriſti aduentu aut ipſos dæ- Dæmonesma mones eſſe extinctos(ſi de his nõnulli erant mortales, de quo poſtea ¹(hriſto ceſ-
diſſeretur) aut aliò ſe recepiſſe, quòd in huius regno priorem autho- 4. ritatem non poſſent retinere. Refert enim Nicephorus Calliſtus cap. 17. lib. I. hiſtoriæ eccleſiaſticæ, Cæſarem Auguſtum poſt Chriſtum na tum, maximo ſacrificio( quod Hecatombe dicebatur) Pythio Apolli- ni inſtituto, quæſiuiſſe quem in Romano imperio ſucceſſorem eſſet habiturus. Ac cum hic conſulrus nihil reſponderet, illum iterato ſa- crificio cauſam ſilentij ſcire voluiſſe: tumque ab Apolline ſic eſſe reſ- ponſumnm,
Me puer Hæabreus, diuos Deus ipſe gubernans,
Cædere ſede ubet, triſteémque redire ſub Orcum.
Aris ergo dehinc tacitus abſcedito noſtris. Quibus audttis, Cæſar, vt idem Calliſtus ait, in Capitolio aram con- ſtruxit cum hac inſcriptione, ARA PRILMOGENITI DEI. Idem de ſuis diis quæritur Porphirius eo libro quo Chriſtianam re- ligionem exagitat, ſicut refert Euſebius cap. 1. libe As Euangelica
4 ij

8 341 ALCINOI INTSITVvTIO AD præparatione. Nunc verò mirantur, inquit Porphirius, ſitam mul. tis annis ciuitas peſte vexatur: cum& Æſculapius& alij dij longè abſint ab ea. Poſtquam enim leſus colitur, nihil vtilicatis à diis con⸗ ſequi poſſumus. Idémque eriã amplius colligi poteſt ex his quæ vno libro pluribus verbis diſputat Plutarchus, de temporibus& cauſis quibus regnante Tyberio Cæſare oracula defecerũr. In cuius reiop. ſeruatione cum maxima vis inſit ad confirmarionè religionis noſtta, quam etiã ab huius hoſtibus inuiris extorquemus, mitũ eſt profeco inter Chriſtianos, nonnullos exiſtere qui huius rei fidem eleuare co. nentur. In quo diſſimulare non poſſum me in Cardano pietatem ma- iorem requirere& in philoſophandi licentia Chriſtianam modera- tionem. Hic enim lib.. de rerum varietate, ſcribit, cum ante Pharl- licum bellũ oracula deſierint, non eſſe cur defectus eorum ad Cmrili nariuitatẽé transferatur. Nam& poſt Chriſtũ dedéère reſponla inqui- ſed, læſa, manca, omnino inutilia:& ante illum deſeri cœperunt. Ad. dit etiam eodem loco, quod Chriſto adueniéte apertius quam ante hæc defeciſſe viſa ſunt, id forſan ex eo accidiſſe quod tum hythiaco. ſenuiſſet. Oratio, ita me Deus amet, neque philoſopho ne Chriſdim digna. Addam verò vt iſtiuſmodi homines vehementiuscommouei- tur, virtutem hanc impediendorum oraculorum& dæmommtehir mendorum, à Chriſto non modo in huius diſcipulos viuos adbhxe- manaſſe, ſed in martyrum ſepulchra cruciſque ſignum inquomim quiddam elucat quam vt comprehendi ꝑoſſic naturæ legibus quide iſti geniales philoſophi nimium ſunt add icti. De priore nobilis d hiſtoria apud D. lo. Chryſoſtomum libro contra gõtiles, de Daphni oraculo quod ferre non potuit vicinum ſepulchrum Babyla liarty- ris, neque eo illic extante, de rebus futuris reſpondere. In poſtetiote- exemplis infinitis abundamus. Quanto terrori ſit dæmomibus etuci ſignum, inquit Lactantius, capit. 27. libr. 4. is ſciet qui viderit quate.- nus adiurati per Chriſtum, de corporibus quæ obſederint, kogiamt Nam ſicut ipſe cum inter homines ageret, vniuerſos dæmones ver- bo fugabat, hominúmque mentes emotas& malis incurſibus furir tas, in ſenſus priſtinos reponebat: ita nunc ſectatores eius, coldem ſpiritus inquinatos, de hominibus& nomine magiſtri ſui&R eno paſſionis excludunt. Cuius rei non difficilis eſt probatio. Nam cum diis ſuis immolant, ſij afiſtat aliquis ſignatum frontem;- rens, ſacra nullo modo litant: nec reſponſa poteſt dare cõſultus iutes Prophanæ etiã recentéſque hiſtorie teſtantur, cum à Magellano Chi ſtiano ex America gygans quidam ad nos deduceretur, hunc, quem ille in principiis noſtræ religionis inſtituens, ſæpius monuerat Wim primis ſe ſigno crucis munirer, poſtea retuliſſe, dæmonem in cuius
8———2
— —

eii miuc 2 1 8 „en nch tun. arn Plunchd nn Creaaf k 4„ ri. ua Amht adconat I erii mangeuot, vri dos exiſteeqan ütm te non polum an tuuni aloſophmä lch Ki wilimn Kmmer 1. dunr erimt non cſec e Weou Num K poſt Chi Wletehe inatilr K ume kWleicrn Haod Chrilto al r nens d forfmnexco a t oir Deusamet neqi ke lohne hulmodi homin Wenl edicndotum Ota nka goo modo m h at b⸗ pulan
ern ea. 4 cpulcha Ln 4
Meme s
4 ¹ 4 ue
4 2 S
Edr
8*—
8 9
1 Komum hdt don 4
Sn oOton vicnuf
10— homimnenſ s ½
4
4 1 1
tebonedd 3 —„
DOocTRINAM FLAT. 342 poteſtate antea fuerat, horrenda voce præſentaneam mortem inter- minatum, ſi eo ſigno vti pergeret. Eôque ſe perterritũ, illo ſigno vti non prius eſſe aulum, quã ab illa inſula, in qua dæmon plus poſſe vi- debatur, longo ſpacio ſepararus, morti ſe proximũ ſenſiſſer. D. Atha- naſius in oratione contra idola, ſcribit poſt crucis aduentum omnem
nmulachroruin cultũ ſummorum eſſe, omniàque dæmonum præſti-
gia, hoc ſigno propelli. Idémque libro de humanitate verbi; ait ſigno crucis magica omnia reprimi, veneficia inefficacia reddi, idola vni- uerſa deſeri. Apertius eſt quod eodem libro, ſuperioribus ſabiicit, O- lim, inquit, dæmonia inani ſpecie ludibriiſque rerum intricabant ho- mines, inſeſſis alibi fontibus, alibi flauiis, lapidibus aut lignis: at que ita præſtigiis fatuos in ſtuporem agebant. Nunc verò cum apparuic Dei Verbum, ſpectra eiuſmodi& ludibria imaginum ceſſerunt. Solo enim crucis ſigno vtens homo, dolos illorum à ſe propellit. Dę uo lubensiſſim& audio quédã noſtra ætate ex Iudæig ad nos conuer lum, ſie philoſophantẽ, Si quid demon in animũ noſtrum poteſt, id ad eius partem ſuperiorem, quæ mens appellatur, nihil pertinere: ſed ad eam quæ cum imaginatione cõmunicat, vel certè etiam ad ipſam mentẽ, quatenus hæc ſe ad imaginationẽ deiicit. Itaque hanc armandam eſſe contra omnes illius inſidias, ea imagine in qua viget ſempiterna me- moria eius vickoriæ, qua eodẽ deuicto nos Chriſtus in æternam liber- ratem aſſeruit. Quauquam non ſolum interiori crucis meditationi iſta vis ineſt, ſed& eiuſldem externo ſignor quemadmodum& ſolẽni⸗ bus quibuſdam ſacræ ſcripturæ verbis cũ pronunciatur. Ex quo idem Athanaſius libro de interprætatione pſalmorum, colligit in facris ſo- lemnia conſuetaque ſcripturæ verba ſumma religione eſſè ſeruanda: nec pro illis alia(etiam ſi fortè idem ſignificare videantur) eſſe vſur- panda. Quod illa dæmonibus ſemper terrori ſint, hæc plerumque lu- dibrio. Sed hæcde ꝑrima quæſtione ſatis Qe qua veteribus philoſo- is dahi licuit nobis verò nullo modo: niſi ſimulde ve- ritate Chriſtianæ hiſtoriæ dubitare volumus,& ea euellere in quibus
—
— *
noſtræ teligionis frmiſſi ma fundamenta ſunt p oſita. At modaus va- rius ſecundum quẽ dæmon ipſe hominibus apparuit cum eiſdèmque
ſub varia ſpecie verſatus eſt; facit vt de quæſtione altera, quid hic&
——
qualis ſit, nos etiam ipſi non immerito dubitemus. Calchidius com- mentario in Timæum Platonis dæmoné definit animal rasionis par- ticepsaimmortalezanimo palibile, corpore æthereum. Apuleius au- tem lib. de Socratisdæmone, perpaucis muratis, eundem eſſe ait, ani- mal animo patibile, mente rationale, corpore aëreum, tempore xæternum. Eſt quidem ipfa intelligendi vis, in vniuerſitate tribus
gradibus diſtinctas in Dco fumma Sccxemplaris: in homine infit-
AAA iij
.
Damõ quid ſit e qualis.

Dæamones!
tura eſſeſolet, vt inter extrema, pro
343
4ALCINOI INSTITVTIO AD
ma,& illius rudis quædam imago: in dæmone media. Atque eadem in Deo à corpore omnino ſeparata: in homine, manifeſtè, vt ſic dicam,
incorporata: in dæmone ambigua. Quoniam
iuerſa cum his cõparati diuerſa cum his cõparatione, am-
a.
1 Pgue naturæ eſſe videantur. Ex quo natæ ſunt veterum quaſtiones
„
de dæmonibus, an corp
orei. Origines cap. 1. lib. 1. de
corpores.] eſſe definitum vtrum dæmones ſint incorporei: of. porei eſſe dicantur id vult ta r c onem eſſeintelligen.
* 47:.. dum: quia conſtant corpole briliore, Eadem el
1 b brincipiis, negau fententia D. Auguſtini libro de natura dæmonum. Idémque cap. w.
4 3—2 ———. —;—’—’——4½—*—— 8„ 1 ——— 2— ——— 4————
———— S ẽ⁰½ʒ——
—————
— 8
lib. z de geneſi ad literam, accommodatè ad eam definitionem quæ er 1 Apuleio citata eſt, dæmones appellat aërea quædam animalia. Qoo- niam corporum aëreorum natura vigent: proprereaque eos motlenã diſſolui ait: quia præualet in eis elementum quod ad faciendum qui G ad patiendum eſt aptius. De quo tamen non ſatis definitam ſententü 9 habere videtur cap. 23. lib. 15.& cap. 10. lib. 21. de Dei ciuitate. D He 3 ronimus commentario in epiſtolam ad Epheſios, ſcribit quidem aute b eſſe plenum contrariis poteſtatibus, id eſt dæmonibus: ſed non ſtaruir 3 an conſtent corporibus atreis. D. Thomas cap. 91 lib. 2. cnuragcnu- 5 MKens les ex Origene refert nullã ſubſtantiam, exeepia Trinitate meeor ppoore poſſe conſiſtere. Idem tamen in quæſtionihus diſputatisubn n rias rationes in cõtrarias partes adductas, exiſtimat ꝑrobabilinsiidtx. u riillos nullum habere corpus ſibi naturaliter vnirũ, quod ſeilieta 1 horum anima informatum, faciat dæmonem vnum quemque, anima r vnum, vt antea ex Calchidio& Apuleio dictũ eſt: etiam ſi non putet 3 negari poſſe, ab vtriſque dæmonibus, bonis inquam& malis huma- na na corpora plerũmque aſſumi, ſub hiſque eoſdẽé frequenter appatere p & nobiſcum verfari. Addit verò hos aliquando in ſacriliteuis ſpi- b Itus appellari, vt incorporei ſignificentur: quando nahilcũ conferun- al, htur: eiſdémq; attribui corpora acrea, vel ætherea, quando ad Deite- cii Hferuntur. Quia vix aliter eorum naturã Deo inferiorem poſſumusir- on (telligere. Et certè difficile eſt horum vel exiſtendi vel, vt ſic loqua, ſcti eſſendi modum, in rerum natura determinatum intelligere„nililub non notione corporea definita, uel ſaltem in aliquo corpore definito, Ar iplar que hæ quidem ſunt nobiliſſimorum Theologorum de hac quatto9. ptio nes dubitationes. Qusbus adiicere poffis quod Auguſtinus Eugidr dpe nus diſputat lib. 8. de perẽni philoſophia, veros dæmones aereos elle: hoco non ſolũ quia in aere vt in loco ſibi familiari verſantur, ſed quia cot: gen pore conſtant aereo: hancque ſententiã de malis dæmonibus potilli Ade mum intellectam, cum noſtra religione maximè conſentire: in qua a familiare eſt hos i pſos, acrearũ poteſtatũ nomine exprimere. 22 nh
—

ma fedcuaag cinm u. k nur ma .nn ahal. pina odes ht ncan riam — 7 5 man 4 2 Ro de nuna dan ta lüim
Acommoduc ad e min
znezappellucie am m auuna nigenrpt 2 uW a meis clementud ufan „Deqmumeano ir ciunm d..R Gp. ollb H dau in epiltolam adky 1 dor eſtuidebideka cnu actcus.D.Idoma— 12 em umen gorl 1
“
1 4„ D addds? 4 7 4 ,8
8 19 udi nalota- 1 9 um faciat drmon Nf Ie ““.. 3 11 e aaio K Apuleiod t
4 4 d A
† ½ 8“
1 V
. 1„ nn: 3 4.
3* 4 1A W hhmotum ane edol 1 9
dus 2n— ewe 1e. .” 9 1 renn Phuo 1 nnd
“ e m loco bbibs dr . rertu.
tales eſſe oportere: quia omnis naturæ coagmentatio, qualem in his agnoſcimus eſt diſolubilis id ex Plaronicis duobus modis videtur explicari poſſe. Priore quidem ſi quidẽ naturæ lege diſſolubiles eſſe, ſed diuina voluntate ad ſempiter- num mundi miniſterium, æternos conſeruari. Quia maior vis eſt di- uinæ voluntatis, quam legis naturæ, cui ſunt obnoxij. Poſteriore ve- rò quod diſſolarionis neceſſitas quæ corporum coagmentationi an- nexa eſt, pertineat ad patibilem corporum ipſorum naturã. Ideòque eiſdem Platonicis cœleſtium animalium(de quibus antea dictum eſt) natura, quanquã coagmentata, indiſſolubilis tamen ſit: quia eorũ cor- pus impatibile. At dæmonum ihereorum corpus omnino impati- bile eſt: Aéreorum verò vt antea dictum eſt, porius ad agendum quã
ad patiendum cõparatum. De aliis aurem inferioribus& imerfe- ctioribus naturis, quæ demonis appellatione ſunt etiam cõprehenſæ, non idem ſtarui poteſt⸗ Nam Plutarchus libro de defectu oraculorũ, ſeribit certis temporumi curriculis dæmones interire, eorùmque vitæ nonies mille ſepringentos viginti annos eſſe tribuendos. Atque hoc ipſum ex eo confir mare conatur quod Thamo nautæ cuidam Aegy- ptio in Italiam nauiganti, ex ipſo mari edita voce imperatum ſit, vt cũ ad paludes peruectus eſſet, nuntiaret Pana magnum eſſe mortuum: hocque cum ille feciſſet, continuo ingens non vnius, ſed multorum gemitus cum admiratione permixtus in aëre& aquis eſſet auditus.
Addunt etiam nonnulli in Arabiæ ſolitudinibus non ſolum dæmones exaudiri, ſed etiam videri:idque frequens eſſe,& penè quotidianum. In Mauritania quoſdam eſſe candidos, alios atros, alios rubros. Sub-
344

335 ALCINOI INSTITVTIO AD terranei quoque quidam eſſe dicuntur quorum genus ſimplex non eſt, neque in eo omnes mali: preſertim ſi Georgio Agricolæ credimus extrema pagina libri de ſubrerraneis animantibus„in quo teſtata yel etiam perſpetta ſcribere videtur. Poſtremainquitin lubterraneorũ animantium, ſeu, quod placer Theologis, ſubſtantiarum numero, ha- beri poſſunt demones, qui in quibuſdam fodinis verlantur. Eorũ auts duplex genus eſt. Sunt enim truculenti& terribiles aſpectu, quiple- rumque metallicis infeſti arque inimici ſunt. Talis fuit Anneber⸗ gius ille qui operarios duodecim amplius flatu interfecit in ſpecu, qui corona roſacea appellatur. Flatum verò emittebant ex rictu. Equi enim ſpecie, habentis procerum collum& truces oculos dicitur viſus. Eiuſmodi etiam fuit Snebergius, nigro cucullo veſtitus, quiin fodina Georgiana operarium è ſolo ſublatum, in ſuperiore loco ma- ximæ illius cauitatis, quondam feracis argenti, collocauit, non ſine corporis attritu. Sunt deinde mites, quos Germanorum alij, vtetiam græci, vocant Cobalos, quod hominum ſint imitatores. Nã quaſile titia geſtientes rident& multa facere videntur cum nihil prorlusfe- ciant. Alij nominant virumculos montanos, ſigniticantes ſtaturã qua plerum que ſunt, nempe nani, tres dodrantes longi. Videnturauem eſſe ſeneciones& veſtiti more metallicorum: id eſt vitatoinduſio& corio circum lambos dependente, induti. Hi damnum date honſo- lent metallicis, ſed vagantur in puteis& cuniculis:& cum nibilagant in omni laborũ genere videntur ſe exercere: quaſi modo fodianm nas, modo invaſa fundant, id quod effoſſum eſt, modo verſent macii- nam tractoriam. Quanquam interdum glareis laceſſunt opetatios rariſſimè tamen eos Iædunt: nec lædunt vnquã niſi prius ipſſcachin- no fuerint aut maledicto laceſſiti. Atque hæc quidem wuatietasnatu- rarum ſubferranearum manifeſto corpore craffaquæ cauſtantium& cum ipſo homine in multis fanctionibus communicantid, quæ mor tales eſſe videntur. Addit verò D. Hieronimus in vita Pauli Eremita, Diuo Anthonio hunc Paulum per deſerta quærenti, quendam appe- ruiſſe quem ait fuiſſe haud grandem homunculum, aduncis nanbs fronte cornibus aſperata, cuius extrema pars corporis, in capratum pedes deſinebat. Qui à D. Anthonio interrogatus quis eſſet, reſpot diſſe dicirur in hunc modũ. Mortalis ego ſum& vnus ex accolis Ere- mi: quos vario errore deluſa gẽtilitas Faunos Satyrõſque& Incobos vocans, colit. Legatione fungor gregis. Precamur vt pro nobis com⸗ munem Deum depreceris: quem pro ſalute mundi veniſſe cognour- mus& in vniuerſam terram exiit ſonus eius. Cuius quidem animali corpus poſtea mortuum viſum eſſe, D. Hieronimus eodem locotelta- tur Quæ omnes naturæ in rasionis vſu cum homine comma Ler

8 DocTRINAM pPLA T. 345 L ab eodem ta IrIe re.
ab e e. ſivt antea monuimus, dæ-
7——
e e eſb monis appellatione cäpræhenduntur, facilè animaduerti ꝑoteſt quã cer Tdee d verdhorum nonnullis palpabile corpus etiam ex quatuor elementis concretum tribuatur: ad hcque conſequens mortalitas& interitus.
3 qudacmt ALaliis durum viſum eſt in philoſophia, dæmonibus corpus ineſſèe no
ac Rachleme n Ktratibus(ua concretione ſimile: at que idcirco horũ corpora tenuio- uchae mma na eſſe dixerunrt, vno tantum elemento, aut duobus, vel ad ſummum mteum mla ant tribus conſtantia. Quod etſi non ſine ratione dictum videri poſſit de . lun ie dæmonibus ſuperioribus Echereis, igneis& Acreis: exagitatur taméẽ esenannla ca aà lulio Scaligero in diſputatione contra Cardanum, vt doctrinæ Peri- aut nedergoh li euch pateticæ minime conſentaneum. De qua quæſtione vide Cornelium am alelldland d an. Agrippam cap. 19. lib. 3. de occulta philoſophia. Pſellus verò libro de
imfun 1 dæmonibus, primùm vult horum naturam non eſſe ſine corpore: ſed„ 2 emnae mitenga m corp us habere& verſali circa corꝑora, illos tamen nonnunquam in- eamtaamh nans Corpros app ellari, Quoniam vt antea monuimus ca ſola corpora „ Tum dicere ſalemus que craſſiora ſunt: incorporea verã quę tenuia,& que nf aſpectum tactumque effugiunt. Deinde addit dæmonum corpora tumcalas wodtac hr quamuis ob tenuitatem inaſpectabilia ſint, attamen materialia quo- b 4r dam modo eſſe paſſionique ſubiecta, præſertim eorum qui ſubter- mats metllead ranea loca ſubiére. Hæc enim adeò concreta eſſe vt ractui ſubiician- eentente mndans n tur, pulſataque doleant& ad ignem accedentia comburantur: adeò
anntut in pucs K
de nnni, uesdodtanl 51.
teudenutle eau ln nitale ſemen emittere, ex quo puſilla quædam animalia oriantur: coſ- 4unr,4 Gaod ckold 5 dem nuttiri partim aërea inſpiratione, partim humore aqueo. Atque
1 4* 83 aaum intctdum ex Marco quodam in dæmonum cultu exercitatiſſimo, commemorat * a nec lm f in eos non imperare nobis, ſed ſpiritui phant ſtico multa ſuggerere(vt 1““ 4———
ormas excipiens, traducit
——— 3
tribuitur, ad humores re-
ihi erri poſsint᷑. ani nihil nœuerint præ- poßant.
—-—
f

347 AIL CINOIINSTITVT IO Ap ter ſenſum, ſed carparibus tantum incubuerint cognoſcendis Quor
hac in parte errorem eodem loco declara. hiſtoria mulieris cuiuſdam quæ cum Adæmone teneretur, harmenicsè loqueb atur, X ſi ipla Ha-. menios vidiſſet nunquã, neque domeſticis finibus eſſet egreſſa. Simi. le verò eſt quod expertum ſe teſtatur Io. Fernelius lib. 2. de abditis te. rum cauſis in nobiliſſimo quodam Gallo, qui inter nationis noſtræl. piſcopos mihi notus fuit,& quandiu uixit, morum integritate boni omnibus chariſſimus extitit, nupérque vita functus eſt. Hic àdæmo. ne trium menſiũ ſpacio vexatus, à nobilibus medicis(inter quos he: nelius illi operam dabat aſſiduam) propter frequentes conuulſionc quibus corripiebatur, curatus eſt vt epilepticus. Tandem verd inqut Fernelius, depræhenſus eſt dæmon quidam menſe tertio, totius malj author, voce inſuetſſque verbis ac ſententiis tum Latinis, tum Graæci (quanquam ignarus linguæ græcæ laborans eſſet) ſe prodens. s mal- ta aſſidentiũ maximêèque medicorum ſecreta detegebat, tidens quoc eos magno periculo circumueniſſet, quòdque irritis pharmacis cor- pus hoc penè iugulaſſent. uoties laborantem pater inuiſchat, i procul Aà conſpectu inclamabat, appellentem hunc arcete Kab ingnt ſione propulſate, aut torquem è ceruice detrahite. Ex hocenin, e Gallorum torquatis equitibus eſt in more, Diui Michasdis imag propendebat. Si ſacra diuinàque verba coram legebantur, tesodi- ſubſultabat& inhorreſcebat, Quũ intermiſſio erat ferociæ, laꝛbamm in quiete omnium meminerat quæ inuitum ſe protuliſſe fatebatul dolebat. Ceremoniis& execrationibus compulſus dæmon, negiha ſe crimine damnatum,& ſpiritum ſe nuncupabat. Interrogtus qui eſſet, aut quo modo& qua hæc poteſtate moliretur, dirit multa elſ intus domicilia in quæ ſe recondat,& in quiete ad alios cõmigrareiſ in hoc corpus iniectũ à quodã cuius nomẽ non efferret, à pedibusim- grefſum in regia,& à pedibus egreſſurũ quũ præſtitutus dies aduen tarit. De aliis non paucis diſſerebat, quæ etiam ex aliis dæmonumſe queis irretitis interdum audiri ſolent. Neque hæc, inquit idem fetne lius, vt noua profero, ſed vt conſtet. dæmonces alids intIo ſubeuntss in corpus, id ipſum variis& inauditis interdum modis laceſſete:alis non intro ſuhire ſed vel vtiles corporis humores exagitare, velno xios in principes partes traducere, vel hiſce venas alioſque dudtsob ſtruere, vel inſtrumentorum ſtructuram permutare, quibus er culs innumeri morbi fiunt. Quorũ dæmones authores ſunt, ſcelerati per ditique homines miniſtri: omniſque eorum trans naturam eſt ini Atque hæc quidem Fernelius, cuius hac in parte minimoè ſuſpectmm teſtimonium eſſe debet. Sed quoniam noſtra ætate contra huius f. dem, qui illi in eiuſmodi affecta medicinam fecerat, quidamiiſta o-
+———
————₰—ᷣÿ

8 DOCTRINAM PLAT. 342
men u gerunt in agro Laudunenſ, in ea muliere quæ à dæmone per multos menſes, ſtatis tamen interuallis& manifeſtis intermiſſionibus, fati- gata, quia multa loquebatur& faciebat quæ ad noſtræ religionis confirmationem valdè pertinebant, ad humorem quoque referenda eſſe nonnulli medici voluerunt: quem per vſum Antimonij purgare unn, napergue. wc Conantes, in illam mulierem nouam carnificinã exercuerunt horum nnauodiüt 2 üich 1 rat lones nobis ohiter hoc loco-ſunt conſiderãdæ- vt habeamus quod 2n aduam ton †— eis Qpponamus qui, ut ante dixi, iſtiuſmodi opinionibus Deum cœlo,
umeſnthilt ai utn dæemonesmundo deturbare conantur: quo vtrinque omni metu li- ne demon qud rin berari falla perſuaſione eadémque humanarum omnium ſocietatum ne ede eſench al Perturbatrice, impunè ruant in omnem licentiam. Leuinus Lemnius cap, i lib. 2. de occultis naturæ miraculis, rectè quidem proponit ſpi- 1 8. d Fenſemt ritus acreos& dæmones in hominum corporibus ſolere ſe humori
m.„. 8.„.... emmig enpin melancholico, ſicut& in aëre ipſis tempeſtatibus, immiſcere. Sed ca-
L “ 88 * 4 4*
uiler, Einn pite z. in eo mihi peccare videtur quod à dæmone aut ſpiritu teneri O*
„ 4 4 4
2
7 . 4
clamlbaappellch Ei mem quodque id illis ſolius humoris melancholici vi contingere poſſe ar- ocquemecemict alee: bitratur, excitatis, vt ait, animi notionibus: quas idem ingenitas eſſe busektiad Nahut ex Plaronis Menone& Phedone arbitratur, ac diſciplinam no-
alaue naid Malhn ſtram vitæ tantum ſuperioris recordationem eſſe. Quo poſito, vult
wan vi morbi melancholici animam concuti, ſpirituſque efferueſcentes, d. A
fon neminerat qux aul Fa hcld
m, K Hiitacle⸗ trarium ſicut ꝑoſtea ſuo loco diſſeretur. Deinde etiam ſi hoc ẽonce-
datur, tamen apud Platonem rerum tantum notiones eſſe ingenitas, quarum recordatio etiam vi ſpirituum concitatorum fortaſſe poſſit 1G1O⁴i cnss- S a⸗ excitari: vocabulorum tamẽſetiam apud ipſum Platonem) nullo mo- ocd basegrlat ra do poſſit, Quid enim in his im ingenitum videri poteſt, cum Platonici, 2„, gredu, h Sola⸗ Henree rterlpliloſophi-fhcoauur lerrone owmerd ab leminibue 1 des eſle inſtitutum:nihil in eius ſignificatione naturale eſſe: niſi forte, vr —antea dictum eſt, quatenus in iꝑſa vocabulorum ſignificatione inſtin,
ls benda eſt. Itaque etiam ſi homini furenti, bitane pobi vi morbi ex-
Arll mn cidere vocabulũ vnum& alterum, quod ad eam linguam pertineat
tes ttaduc a vun quam antea nunquam didicerit(hoc enim ebriis accidere, nonnun- 13A
quam videmus) at certè ſermonem incognitum perpetuare non po-
14 901 1† 4 3 1 8 t. Qorüdr ma terit. Quod de demoniacis ex Pſello& Fernelio antea retvlimus. Me-
r omae ms mini quidem Ariſtotelem problemate. i. Scctionis z0. hoc ad humo-
Sed wo mris 1 BBB ij
8 uals nia ad vim humoris referre conati ſunt, ſicut& ea quæ nuper conti-
diies l amf negat, qui alienam linguam perſonant quàm nunquam didicerunt:
voces inauditas ſermonémque antea prorſus incognitum, ſimul cum
duda Wb. illis notionibus ingenitis excitare. At ille non animaduerrit quod;, 4 Kereckaoadd.—....—. 8 n ba.l e. Platonc ponit de notinnihus ingenitis, noſtræ religioni eſſé con-;
wnl Wenur tuenda, naturæ rerũ quibus illa imponuntur, ratio quo ad poteſt, ha-⸗
u rem melancholicum referre eſſe conatum. Multi, inquit. incaleſcente

“ 9* —y——ſ¶ſ¶ſU„c ö——— 2—— ——— 4——-——,— 8——.———. 4. ——-———————
—
—y———— 2——— 4 —— di———
15 AILCINOI INSTITVTIO AD
humore melancholico, quia color ille ſedi mentis vicinus eſt, mor- bo veſaniæ implicantur, aur inſtinctu Lymphatico efferueſcunt: ex quo ſybillæ efficiantur& bacchæ& omnes qui diuino ſpitaculo inſtigari creduntur: cum videlicet id non morbo, ſed naturali intem. perie accidit. Sed in quæſtione propoſita multa illi naturæ genio condonanda ſunt, quæ in philoſopho& medico Chriſtiano nullo modo ſunt ferenda. Quanquam& hic Leuinus habet aliquot exem- pla vererum& recentiorũ quibus ſe ſuũmque errorem poteſt tueii Nam Petrus de Apono, qui conciliator à medicis cognominatus el, Commentario in idem Ariſt. problema, teſtatur ſe multos vidiſſe qui quanquam pro dæmoniacis haberentur& pleraque facerent huma- nas vires ſuperantia, tamen atra bile purgata, omnino curati ſuntſ- næque menti reſtituti. Et Petrus Pomponatius libro de incamatio. nibus, vidiſſe ſe ait Mantuæ vxorem cuiuſdam Franciſci Magreti li- toris que eodem morbo correpta, cum loqueretur ſecundum diuetſ idiomata, à Galgerando medico perfectè ſanitati reſtituta eſt. 36.
dit quoque Cardanus ex Eraſmo, in Encomio medicinæ, à Calcer⸗-
no quodam medico, poſtquam dæmoniaco Germanicè loqueari qui antea nunquam eam linguam didicerat, potionem ctliler c.
ius vi hic magnam vermium copiam deiecerat, eundem taumi⸗
beratum eſſe& integro mentis habitui reſtitutum. Ex qwo idem Cardanus concludit, dæmones morbos eſſe, ſed occultiauis il- dam naturæ. Qux omnia vt his concedamus quorum teſtimoninn
quæſtione propoſita, multis de cauſis nobis valdè ſuſpecta eſſede bent: minimè tamen efficitur quod vult Leuinus Lemnius, neques- uertitur quod hoc tempore defendimus. Quoniam non docctut quo modo humor melancholicus ſermonem antea homini ommi- no incognitum, poſſit in hoc ſine vlla diſciplina excitare. Mole ſuperioribus exemplis, ſi modo vera ſint, reſponderi poteſt, demohe humore melancholico delectatum, cum codem vi medicamentice
iecto, ſua ſponte cedere: vel etiam fingere cogi ſe ad cedendum med-
camento, vt hominibus facilius imponat ſuam que naturam magiso cultet, aut modum eum ſecundum quem in nonnullorum homiqlm animis regnat. Itaque cedit aliquando medicamentis, aliquandotei reſiſtit& in his propinandis medicorum diligentiam irridet:quem admodum nonnunquam leuioribus execrationibus deiicitut: èis L vel omnium maximis reſiſtit: atque cauſatur ſe neſcio quodyis ſtitutum tempus expectare: ſicut notari poteſt in hiſtoria queex 98 nelio paulò ante commemorata eſt,& in altera quæ nuper editade
muliere Laudinenſi energumena. Quis verò Chriſtianus hanc incolr
8.. E n⸗ ſtantiam in eo mirabitur, quem omnes ſciunt patrem eſſe omnis i
8Sͤ——„—„e ͤͤſ
— —
he

Nnn„ cdlotilstil Se
— Irlciun aeel WMäle
2aaam Kdielt datn qmidaſe ſuin aa wr zu concinot? um Eſt ptodens aſenlh acis dadereuut c quein nen undle pas nnidon ki Paras Dom 2e dot mtux motem cul t kuncia 0cotncpaa, un! Wmlem 4o medcd petieh 8 zk cr Eralmo, in Ma met poſqaun drm K ben un lagum didic α uihe-
ermiam copum ium.
nelanchobcns le as Re in bocboe 1 5 P &½. 1 dcdr
om
„leuiotbos
2 440„ „ 3
DOCTRINAM PLAT. 350
conſtantie atque mẽdacij? Vnum illud mihi maeſmne ratum eſt, quod placet Pomponatio capite J. lib. de incãtantionibus, etiam ſi in mul- tis aliis quæ ad hanc quæſtionem pertinent, non ſatis piè ſentire vi- deatur. Quod multi literarum ignari, inquit, græcè& latinè linguiſ- que aliis diuerſorum idiomatum loquuntur certè philoſophi nihil ad hoc afferre poſſunt quod veriſimile fit. Quare neceſſarium eſt ad Deum, ad Angelos, ad dæmones recurrere. Ego certè facilius credi- derim ſcientiarum vel maximè abditarum, perfectam cognitionem in homine ſine huius ſtudio& labore, ſola vi humoris melancholi- ci poſſe excitari: quam facultatem loquendi græcè, in qua nunquam ſe antea exercuerit. Adde quod ſi humor melancholicus ſermonem antea omnino incognitum excitaret, in iis quos à dæmone teneri exi- ſtimamus, excitaret certè neceſſariò interueniente naturali motu in- ſtrumentorum ad vocis formationem deſtinatorum. At hi plerüm- que loquuntur non modo lingua immota, vel in mentum prominen- te: ſed ore omnino occluſo. Anetiam hic melancholicus humor effi- ciet vt homines clauſis ocuſis& ſine vllo lumine naturaliter videant? aut vt ipſa terrena corpora contra naturalem ſuam grauitatem, nulla externa vi apparente, ſurſum efferantur. Improbabiliora ſunt profe- cto iſta omnia quam vt à philoſopho quantumuis acuto, per natura- les cauſas probabiliter poſſint explicari. Quanquam in his non du- bito quin humorss variè in noſtro corꝑore dominantes, varias ani- mi propenſiones gignant: ex quo mores animi corporis temperatio- nem ſequi vno lihro Galenus diſputat& Ariſt. docer initio ꝑhyſio- gnomiæ. Atque etiam facilè concedo paſſiones eiuſdem animi natas ex talibus propenſionibus, magnam habere vim in noſtris corpori- bus immutandis: vt in amore& mœrore atque in vehementi lætitia animaduerti poteſt: quæ nonnunquam hominibus mortem afferunt. Imo ſolam imaginarionem tantum habe ſcili- cet ſimul cum iꝑſis ſꝑiritibus cõcirandovt non ſolum efféctus varios ſupra communem naturæ ordinem excitet in eo corꝑore in quo vi- get, ſed etiam in alieno- Nam nonnulli ſolo medicaméii aſpectu pur- gantur:alij ſola opinione quam de medico conceperunt, ſanantur: at- que Ipſius matris in conceptu imagines variæ attentius animo com- præhenſæ, fœtui notas eas imprimunt, quæ etſi frequentiſſimè inter homines ſpectentur, difficilem tamen habent explicationem: ſed quæ in naturalihns cauſis abditis tota eſt poſita, non ex dæmonibus repetenda: niſi fortè quatenus natura ipſa, vtex Ariſtotele paulò an- tea diximus, dæmonia eſt, præſertim in eiuſmodi cauſis que huius cõ- mung ordinẽ nõ excedũt. Quid igitur de motibus, vel effectibus qui àdæmone manant, nobis erit conſtituendum: Aut quo randem hi à rrLontrirgenau BB8 ih

ℳ
391 ALCINOI INSTITVTIO AD
jmotibus effectibuſque Dei& naturæ diſtinguendi. Dæmon bonus ſemper eſt Dei miniſter in natura dirigenda atque perficienda. ldeo- que nulla vnquam in re Deo aduerſatur, neque verè omnino ipſi na-
turæ, quam conſeruare ſtudet potius quam labefactare. Etiam. Deo
(ita volente, multa præter ſupraque naturam exciter, nõ ad hnius ſub.
„ uerſionem„ſed ad vtriuſque, Dei inquam& naturæ, maiorem exor- 2 nationem. Damen autem malus Dei natu ræque i nimicus eſt: Dei 14. 3 men natufæquc in plerilquæ imitatar-non-quad horum imiatione 3 iſe perfici gclit,a e acarichominibuoln ? Ponat hoſque à naturæ obſeruatione. Deique cultu, ad ſui venctand- 9 nem traducat: in quo affectati ab eodẽ imperij ſumma conſſiltit. Hec varietas, homines eruditos rerumque naturalium cõtemplationi de. ditos, ca quæ à Platonicis& Chriſtianis attribuuntur dæmonibus, ſedulo obſeruantes& cum operibus Dei atque naturæ comparantes, in diuerſas cogitationes diſtrahit: facitque vt his nonnunquampao. babilis videatur Ariſtotelis opinio, qui in cauſis mouentibus aigne efficientibus Deo& natura contentus eſt. Quoniam effectus dæmo-
—
num proꝑter Dei natureque imitationem, ad quam hi magma expar⸗ te ſe componunt, ad alterum illorum ſatis commodè videntor polle reuocari. Nonnunquam vcra eadem obſeruatio-cfficit, vt qumolus affecti ſunt experientia ad rationem accedente noſtræquerclgoi conſentienteagnoſcant hotum operacſſapleraquc, in quibus Deam & naturam atque etiam artem frequenter imitétur, vel potiusemen- tiantur, vt ſub horum falſa ſpecie hominibus imponant. Rectè enim dictum eſt à lo. Tritemio, in quæſtione de admirandis operibus in- fidelium, dæmones in cognitione rerum naturalium hominibus lon- gè ſuperiores, per harum vires quæ adhuc nobis ſunt incognitæ, mul- ta poſſe, multaque perficere quæ hominum artem quidem ſuperant,
& tamen natutæ facultatem non excedunt. Quo madaab hniusmi- .. 2—
„nl 4ll 1 2 dicamenti5, „ ſed quoru inibus inco nitæ, neque holumanein- 2
uente: Nam ſi homines, inquit ille, in occultioribus naturæ myſtetis
3 cxercitati, quadam abſtruſa cæteris, applicatione materiæ ad fofmi,
„ inconſuetos& admitandos producunt effe qus, ſicut ex rore cælins-
„ turales formare anguillas, ex vitulinis carnibus apes, ex quibuldim
„ radieihus herbarum, ſerpentes& his multa ſimiſia, ne dicam maiota 2 ficut nos in pleriſque probatio fecit expertos, quis neget dæmones „ſubtilioris naturæ& maioris experientiæ, plura poſſe operari natura- 3 liter miranda, quæ nulli hominum ſunt manifeſta? Aqui ſicriabi
aliiſque permultis eiuſmodi-al iquid eſt naturale, hominibus tamen incognirum, quo dæmon abutitur vt nos in ſui admirationem fapiat:

Nag
& nanxei
natur W c0 dverlun nl s 8 48 POdhan aum H m 1
rqacuna Ddna Amganan e N. Amaln a— 41 33
3
e
4 84 1
AL
mn A terumdenner
4 4(anlinis 9 Al uit Arta er H. 10 Æl mopenda hDaäuot an 4 8 n opimo, qu ne em 44 1 N 3 3 8 o i* 1 4„½ Menin A 10 2 Ki KM monem, zd„ 5 1*
4 u * 1 8 4 H — 112
* 1 mpen —*—,—
4
1“ 1
4
rrum llotumlus—
2
—
1 er “ I.
1* 1“.““ 6
4 1. “ aen 4
*** domDe 1 *
4 5 1 “ ½ 4* 9 4 A— 4 4 r A n
1 in AA.
M Daend 121 1
“ n viues quT 1 V 1
a Om te qur boo 4
aR todt. 1
4 44
DOCTRINAM PL.AT. 312 ſic alia pleraque ſunt quæ nihilhabent in operandi modo naturale, ſed vana tantum ſuperſtitione animos replent,& tamen ſuos effectus naturæ legem excedẽtes, nonnunquam producunt: vt hoc modo cre- dulis hominibus facilius imponatur, horùmque animæ arte eiuſmo- di deluſæ, à natura Deòque auocẽtur& ad hunc Dei naturæ que ho- ſtem ſe adiungant. Qualia multa licet commemorare, ſed hæc impri- mis: annulum in die Paraſceues, dum ſacra celebrãtur, ex quouis me- tallo confectum, quem qui geſtant in digito minimo proximo, qui ad cor creditur pertinere, nunquam ſpaſmo dicuntur corripi: conceptis verbis hiſque plerùmque nihil omnino ſignificantibus: aut quarun- dam herbarum contactu portas arctiſſimè occluſas ab improbis fre- quenter aperiri: characteres etiam,& ſigilla ad cæli aſpectum effor- mat, ahæcque ex collo pendentia, quæ incredibiles effectus circa hu- mana corpora dicuntur excitare taliaque alia permulta quæ adiiciun- tur à Fernelio libr. 2. de abditis rerum cauſis. In quibus omnibus ni- hil eſſe ꝑuto, quod ex Ariſtotelis doctrina ad Deum uel naturam re- ferri ꝑoſſif. Quanquam memini quẽdam in hac arte, ſicut audio, mi- rabilem, à me aliquando interrogatum de cauſis virtutum, quæ ineſſo dicuntur iſtis ſigillis ad cæli aſpectum inſculptis, aut efformatis, reſ- pondere auſam, feri hæc exemplo Serpentis ænei à Moſe efficti, cu- ius inguitu quià ſerꝑentibus igneis vulnerati erant, curabantur. In quo‚ dicebat ille nan maior philoſophis in viſu, quam in ſigillis ex ap- penſione& contactu vis actionis appareat. Capitalis ſanè reſponſio quæque pæna potius quam contraria diſputatione coercenda. Quam ego lubens remitto ad Cornelium Agrippã libro Ketractationum, capite de Cabala. Ex quibus omnibus hoc quoque iam aliqua ex par- te intelligitur, quantum poteſtatis in hominem dæmones habeant in eaque omnia quæ m undo continentur: de quo ſeruata ſoperiore dæ-
monã diſtinctione ſic videtur eſſe cõſtituẽdum. Dæmones bonos in
cælo& terra poteſtatem habere, hoc ipſo quod in vniuerſitate natu- ræ diuinæ volũtatis ſem per ſunt miniſtri: nec vlla in parte ab hac vn- quam recedunt. Atque circa hominem quicquid molliuntur, id ad e- juſdem priuatam, vel certè ad publicam ſalutem referũt: in omnibus Deo ſemper inſeruiendo& eos quibus vel præſunt, vel cuſtodes dati ſunt, ad eundem dirigẽdo. Idꝗque quoniam, vt docet Diony ſius Areo- pagita libro de diuinis nominibus, in his maximè expreſſa eſt Dei, vt ipſius boni, proxima imago, quæ non poteſt niſi ad ipſum bonum di- rigere, aut vllius mali eſſe particeps: ſi quidem& ipſa ad Deum ſem- per eſt conuerſa. Quod vt illi perficiant, nobis adeſſe ſolent variè& moltipliciter: nonnunquam aſſumptis humanis corporibus, vel po- tius ſub horum aliqua imagine: aliquando verò in noſtram imagina-

— ö——ö—öö—ö——————.. ————————— ——— 4
1—— 3 4 “ ————————
——
““ —4j
——ÿ——
ͤͤͤͤͤſͤſͤhͤhſ
AL CINOI INSTITVTIO AD
tionem influendo, vel etiam in ipſam mentem: hanc ad Deum ſewpet 7 excitano, vel nonnunquam extremo ſummõôque contemplationis munere, à corpore ad certum aliquod tem pus eandem rapiendo. Sic enim hi non modo apud Chriſtianos Theologos, ſed& apud Dlato. nicos præeſſe dicũtur animorum noſtrorum purgationi quæ ad par⸗ tem inferiorem pertinet,& directioni mentis quæ poſt purgationem in Deum excitatur& huius quaſi colloquio fruitur. Hinc in noltta religione in viris bonis& piis exempla frequentia prophetiarum& raptus mentis, Vt in Q. Pa lium Ficinum Platonicè nes autem qui mali appellati ſunt, à Deo auerſi, ad ſe verò& ad hæc inferiora cõuerſi, cælo deiecti ſunt: Ideòq; in illo omni poteſtate or- bati, in terra totõque inferiore mundo, qui ſub luna eſt, ſummumim perium affectant: de quo non tantum cum ipſis angelis, ſed cum Deo Optimo Maximo quodammodo decertant. Quare quicquid in eo- dem inferiore mundo Deœus p
ſiue ſuꝑra hunc, idem poſſe, illi videri volunt. Vt Lera videanuur, fl.
arſi- ſtolarum. Dæmo-
undum naturæx Aldinem,
Carmina vel calo poſſunt deducere Lunam. Hanc ego de cælo ducentem Pdera vidi:
ſis rerum imaginihus, Angelorum Deique opera imitantur: atqueim conantur homini imponere húncque à Deo abducere Radluiculti
allicere: in quo ſciunt Deum tanquam in expreſſa ſui imagis, êbi
maximè placere eiuſdém que in cælum aſcenſum per vitæ integitas ſinceramque religionem imprimis expetere. Itaque cum catminum incantamentorùmque omnium vis, ſit ab hocpoſteriore dæmonun genere, eam in elementari regione quantúmuis facile concedam, in excitandis acris& aquæ tempeſtatibus, in terræ fructibus impediè- dis, in hominum valetudine in vtramque partem, ſed magisin dete- riorem, afficienda. Sed illud non omnino concedam quoda Vergliio dictum eſt,
Vel ab alio potèta,
Niſi fortè quatenus in his, dæmon humanis ſenſibus poteſt impone- 8.. 1 1 re, ſicque conſequi vt cum circa cæleſtia nihil horum reuerapteſtit- rit, præſtitiſſe tamen videatur, quo ſui maiorem admirationem esci
3 4 2 2. 8
Demeni po tet. Cæterum in hominem magnam poteſtatem habet:niſi heca Deo .„.„.
teſts in ho- Deique ſpiritu& angelo coerceatur. Nec verò ſolum in huius cot
mene.
cat, in poſteriorem
pus rèſque externas, ſed etiam in animum: quanquam in hunc non ſine certa diſtinctione, quæ nobis hoc loco conſideranda. Nam cum huius pars vna ſit ſaperior, cuius propria ratio& intelligentia, alter inferior quæ per ſenſum& imaginationem cum corpote communſ- permultum poteſt, in priorem omnino nihil,nit
hoc ipſo quod mens& ratio ſe nonnunquam ad imaginationem ah.
jicit

Spwhd e lmn 1D-o r dle icch ſcnt: läeod dr annm 1 ctiote nundo,qi T4mchſa atmmmcan Aeml 5do decend. Klg 4 4 4 Hale.LAdeilol 2 L ngrlorun Deiqd A imim uectt duncoe!: u Deum unquam 1 hau⸗
4* 8 gincxlum 1'ape
4
*
3
“
aunotmiserpe men 8* Kenr
2* ae .
““
DOCTRINAM PLAT. 354 iicit huiùſque motibus obſequitur- In qu opoſita eſt eiuſdem dæmo-
nis contra hominem victoria. Ipſam verdhumanam imaginationem variè aggredi ſolet. Nonnunquam quidem hnmanũ corpus aſſumen- do, vel huius falſam ſpeciem ſub qua cũ hominibus familiariter ver- ſatur: cum ciſdèmque(quibus ſub hac imagine aſpectabilis eſt) col- loquendo, multa imponit, deinde cum vult ſe ex aſpectu ſubducit: a- liàs vero nullo corpore alieno aſſumpto ſed ſuum modo denſando, modo rarefaciendo, eidémque quamlibert figuram, eriam belluarum abiectiſſimarum, affingendo: quæ quidem res eius facultatem non excedit. Taléſque videri poſſunt ſeptem illi quos Facio Cardano pa- tri ſuo apparuiſſe refert Hieronymus Cardanus lib. 19. de ſubtilitate. Qui ſe Auerroiſtas prædicabant& de animi immortalirate interro- gati, affirmabant nihil eſſe quod cuiquam proprium poſt vitam hanc ſupereſſet: vt fortaſſe hac nefanda opinione, Cardano in eãdem pro- enſo gratificarentur, vel certè in ea regnum ſuum ſtabilirent, qua nihil eſt ad oppugnationem Chriſtianæ religionis accommodatius. Aliquando eriam in humano corpore humanam ſexus diſtinctionem ementiendo, vel reuera hanc aſſumendo, modo cum fœminis, modo cum maribus ſuo concubitu permiſcentur: ex quo, vt antea dictum eſt, quidam incubi, alij ſucubi appellantur: ſicut nobilibus hiſtoriis teſtati ſunt Palladius diſcipulus Diui Euagrij, in vita ſanctorum Pa- trum qui vixerunt temporibus DD. Anthonij& Hieronymi, Alexaã- der ab Alexandro libris de diebus Genialibus& Hieronymus Carda- nus lib. 16. de rerum varietate. Eſt& alius modus ſuperioribus omni- bus longè frequentior, quo ille qui ſuapte natura ſpiritus quidam eſt, nulla corporis imagine extrinſecus aſſumpta, ſe ipſe in hominis ſpiri- tum, quem animalem vocant, inſinuat, non ſolum dormientis, ſed e- tiam vigilantis: eiuſdemque imaginationi falſas apprehenſiones per-
ſuaſionèſque de ipſo bono atque vero ſuggerit: quibus mentẽ ſollici- tãs hanc auocare conatur à vera cognitione cultuùg; Dei, in quo eſt ip- ſum bonũ ipſumq; verũ · De quo valdè mihi placet quòd à Marſilio Fi- cino dictũ eſt in epiſtola quadã li. 1. quã hoc loco deſcribam: quoniã breuiſſima eſt& ad id de quo nũc agimus, maximè accõmodata. Deus veritas eſt& bonitas, inquit, idenq; omnia ex veritate& bonitate 5 N poſuit. Res enim quælibet quantum in integra ſui puritate, id quod à Deo facta eſt permanet, vera denominatur. Quatenus verò aliis con? ducit, ad aliquid bona aliis nuncupatur. Item quatenus intra ſe aliuc ſui conducit ad aliud, bona ſibi. Impreſſit autem Deus veritatem re rum, veriſimili quaſi nota: bonitatem verò voluptate perfudit qua
eſca: vt occulta cuiuſque veritas per imaginem veriſimilem indagare-
tur: ac demum per omnium veritatem Dei veritas, Rurſus vt per vo-

f
luptuariam eſcam ſingula ad bonum per ſe latens allicerétur: pérque
tamen ſomno excitati in illis ſibi placent, hoc ipſo certè peccant: ad
355 ALCINOIINTSITVvTIO AD
bona omnia, ad Dei bonum. Cumverò demon inuidus, Deum partim veriſimili nota, partim boniſimili eſca, ad ſe trahere cuncta contue-
retur, machinatus eſt tanquam diuinitatis æemulus, qua potiſſimum ratione ipſe ſimiliter omnia ad ſe traheret. Itaque notam veriſimilem & boni ſimilem eſcam ad diuinæ illius expreſſit ſimilitudinem: adhi. buitque tum illam falſo‚ tum hanc malo. Quo fit vt per illam mente
ad falſum, per hanc affectus trahat ad malum, ac denique ad ſeipſun,
Ipſe enim cum à diuina veritate bonitatèque quaſ rebellis& alieniſ-
ſimus ſit, falſitas quædam eſt atque malitia. Atque in iis quidem fl.
ſis rerum imaginibus, inferiori animi parti ſuggerendis, malorum de monum poreſtas maximè communis eſt poſita. In qua exercendacir-
ca ipſas imagines, quas hominum cogitationi obiecturi ſunt, deleci adhibent pro maiore minoréue naturæ propenſione ad res variasin
his quorum rationem& mentem per illas ineſcare conantur& d
ſuæ dignitatis gradu deiicere. Itaque hac ſua poteſtate viros bonos&
malos exercent, quanquàm non pari facilitate: neque in vtriſqueco-
dem effectu conſequente. Etenim cui in noſtra religione permanen- ti, dubium eſſe poteſt quin virorum piorum in ſolitudine einemium, ſumma vitæ aſperitate animum purgãtium,& ad aſcenlun incalun præparãtium, impura de Venere ſomnia, quæ nulla præceſſtenſno- di cogitatio inter vigilandum, ab iſtis dæmonibus in illotum imaqi nationem hoc modo immittantur? In quibus„ Vt ait luſtinus Maukt queſtione z1. à Gentibus poſita, quanquam eo non peccent qnodin ſomniant(quia vt id effugiant omnino non eſt in eorum poteſtate).
quod dæmon eoſdem ſollicitat cum eiuſmodi ſomnia immittit. Ergo vt Dei ſpiritus, dæmònque bonus, vel vt Platonici loquuntur, prima mens, aut externus intellectus agens, nobis ſemper adlunt ſooque i- mine noſtram cogitationem illuſtrant: mentẽ ſupra ſenſilia escitan, imo hanc aliquando à ſenſilibus& corporeis omnibus ad ſe tapiunt
perficiüntque vt nonnulli poſt maximam parris inferioris purgsio- d nem, rapti extra ſe iam non ſuo ſpiritu ſed diuino agi omnino videã- n tur: ſic dæmõ malus peruerſis imaginibus candem cogitationem im⸗ reſ Plere conatur, ad hancque illis imbutam mentem deprimere, Kde bus
cæleſtibus ad terrena caducaque deiectam ad ſe rapere, quam poſte ipſe ſuis motibus agat. Idémque diuinos honores affectans, ſbibe- 8 dic
bet ſua ſacra verbaque ſolemnia, atque horum nonnulla nihilſgi-. i V ficantia, quibus coli vult fingitque ſe allici, atque adeò cogi: jmo ho⸗ dn
7 22. ·. 6 8 2. 44 4 rum pleraque ex iis ſacris deriuata quibus Deus diuinique ſpiritusco bn
luntur ac nobis conciliãtur: ſed rebus nefandis accommodata: V hac tur

.
8** 5
.“
alhm 4
ane I lu aan aa adlu—
4 ch
.M 27 uwüünn um dancnig Kunk a um ciman Aate donna 1e aürede melt Maner ¹ raueidi
terioti mmig ixretä ne commansa derlaqmua dommuncog decm minoteue naur M nlohen
„
““
e b
mulm noa puit latenn
nte. Eerin cuiſ Mum
o enotum pii Mnlche
mam pargit atut 4
wm
8 8
* n 44 1 dar och 1„ Dalun 4
* 4 4 857 — A
1 cd* 43
te elare 1„ ttte. taqac b; 2 Rektan
lucun amn e K don, 4.
7 2s d eope. n
DOcCTRINAM PLA T. 356
arte homines vana ſuperſtitione impleat& in dubitarionem de vera religione inducat. Atque hic nonnunquam tranquillioribus motibus minuſque extrinſecus apparentibus, humanam cogitationem ſollici- tat, aliquando verò violentioribus: qui in corpore quod ille occupat, manifeſtè deprehenduntur, per ea ſcilicet quæ ab ipſius corporis na- tura aliena ſunt, vel etiam eidem omnino contraria. Sic enim in Sy- bylla, vt eſt apud Vergilium Eneidos 6. cum à dæmone in ſuo antro corripiebatur, Neon vultus, noen color vnur,
Non compta manſere comæ, ſed pectus anbelum
Et rabie fera corda tument, maiòrque videri,
Nec mortale ſanans, afflata numine quando
Iam propiore Dei. Et paulo poſt.
At Dhæbi nondum patiens, immanis in antre
Zacchatur vates, magnum ſi pectore poſgit
Excuſiſſe Deum:tanto magis ille fatigat,
Os rabidum, fera corda domans, fingit que premends. Sic quoque energumeni per certa interualla dæmone correpti, miris modis naturam excedentibus& tamen inter homines manifeſtis, ve- xantur. Quibus quanquam negari non poſſit quorundam aſtu ad im- ponendum multitudini, nonnulla eſſe adiecta: ſunt tamen eius rei pe-
nao infinita exempla quæ inter Chriſtianos tam certæ fidei eſſe debẽt,
vt de his nemo dubitare poſſit niſi qui eadem pietate, religionis no- ſtræ fundamenta prima in quæſtionem voluerit reuocare. Circa ea- dem verò hac mihi admirandum eſſe videtur, quod plerumꝗqus ma- lus dæmonihominum inter cæteros non omnino improborum, imo in communibus vitæ officiis inter ſuos optime audientium, corpora ſic inuadit ſtariſque interuallis diuexat, quòdque ſi attétè conſideres, magiæ ſpecies omnes& in ſingulis cæremonias quibus ille à ſuis mi- niſtris allicitur, vel cogi ſe fingit ad reſpondendũ de interrogatis, in älli(que maximè ſpeciem eam quam à diuinitate Theurgiã nominãat,
4 välibas Rg depræhendes eundem per ea inuocari, quæ magna ex parte de noſtra „all poſt mnd uim religione deprompta ſunt: his tamen accommodantur quæ in eadem au d(wo ſpu u religione ſunt omnino deteſtanda: atque etiam pleraque eorum qui- ⸗ imag dusce bus à ſuis allicitur, ſacrorum noſtrorum miniſtris eſſe potentiſſima f fa zimd 1 ad hunc de humanis corporibus Dei imperio deiiciendum. An horum ancquce ar b” diuinitateà noſtris reuera expellitur eiſque cedere cogitur? A ſuis ve- acaducaue ms r5 per eadem, ſed cum aliis multis permixta, fingit ſe allici, vt homi- aut. ld emqae 1(Dan num animos vana ſuperſtitione impleat, adducatque in aliquam du- auc ſolem, 5 unpes bitationem de rebus his quarum veneratione& cultu valdè offendi- ol fngitqae ahte turz Eiuſdem in illo fraudulentæ artis eſt, quod vt libris quibus iſta 4 cCC
———
A

—
» 8 4 4 1—— —————————-——— ———————.—— ————————
337 ALCINOI INSTITVTIO AD necromantica& malefica continentur, maiorem authoritatem con
perditionum artificibus eſſe conflatos, ex prophanis quibuſdamob- ſeruationibus, noſtræ religionis ceremoniis permixtis, inſulcqigno-
eis ſit& quouſque progrediatur, nunc nobis eſt inquitendum. Quo-
niam iſtud ex iis omnibus quæ initio de dæmonibus ptopoſttaſan
%. videtur eſſe reliquum. iſumma eſt Tatio eademqpe Ple.
„ 2 ſonieis exemplaris& idealis, dæmones hominéſque ſic procreai k Kunt vt in vtriſque ſummæ illius& exemplaris rationis imago qus-
am ſit expreſſa, ſed non eodem gradu. In dæmone enim àd iniii
expreſſus eſt rationis& intelligentiæ actus, per ingenitum lumen — quo præſente& in ſuo actu vigente, ille ſemper intelligit nec ad ir 1 ſtelligédi principium notionibus nouis indiger, beneficio jpliusime 2 awone LSinationis cxcitatis. Inhomine autem ingenita tantum eſt ad iateli dc gendum facultas, quæ vt in ſuum actum excitetur, tempore opbèe- 1
— Auo notiones per cõparatior em ſingularum imaginũ cfformètuter 1 Iwe. dẽmq; beneficio, ſuperioris Iuminis ilſuſtrẽétur. Ex quo accidit i bo. „mo non intelligat, niſi cũ diſcurſu cogitationis per eas imagines qui 10
2I initia hauſta ſunt ex ſenſibus: vnde& error multiplex in huius co- lo
gnitionẽ poteſt cadere: quoniã multa ſunt quæ eiuſmodi diſcurlim 1b

1 R
r rin uangg aen la Wea M e
dn m hdto u
lam, Jacemmauga 4 win m aghen dacha Nm bmincs. Ptnetcan i uen ungrlos Deinmen ankh dros Knice&! 19K Rentm. u IH Mr mnonem, ntun, ch ün rndtions otns Si mn veru dagu K impa umr Dom 5 miqoxc vim aele conduos, es A 8 cchdonis cetemonl E KPgucalis: r
“ „8*
1
1
ancc ei
pcogreiatak,üne 5—
. 0 d 1 1 mno 1 583 33 8
DOcCTrRINAM PLAT. 388 perturbant& impediunt. Dæmon autem ſine hoc diſcurſu intelli- git, per præſentem actum lumiais ingeniti: in cuius fruitione ſunt ca poſita quæ eiuſdem naturalia à Theologis appellantur: quibus ne dæmon quidem malus orbatus eſt, cum propter peccatum cœlo deiectus. De qua quæſtione vr ſobriè philoſophemur, in re maximè difficili& lubrica, lubens inſiſtam veſtigiis D. Thomæ in opere quod
inſcripſit de queſtionibus diſputatis. Hic articulo ſexto, quæſtione de
dæmonibus, in Angelo& dæmone malo, de hac re ſic ſtatuit. In An- gelo qui dæ mon bonus antea appellatus eſt ex naturæ proprietate reipſa ineſſe perfectam cognitionem omnium eorum ad quę cognoſ- cendi facultas naturæ viribus ꝑoteſt ꝑeruenire: neque tamen eũ more humano progredi diſcurrẽdo à principiis ad concluſiones multõque minus ab imaginibus rerum pet ſenſum obſeruatarum, ad notiones vniuerſas, quod fieri neceſſe eſt in ea humanæ cognitionis parte quæ haruru nomninatur. Ex quibus concludit circa omnia que huius na- turali facultati cognoſcendi ſubiecta ſunt, eum errate non poſſe: Idémque ſtatuendum eſſe de dæmone malo, quandiu permanert intra fines eos qui ad rerum cognitionem huic quoque ſunt ab opifice& & moderatore rerum omnium Deo conſtituti. Quniam huius pec- cato, propter quod cœlo deiectus eſt, naturalia deprauata non bunr. ſed integra permanſerunt: etiam ſi Dei aſpectu priuatus ſi eõque lu⸗ mine quod per gratiam influens, in angelo ſiue in dæmone bono ad natutalia accedit. Alia verò cognitio eſt, quevtriuſq; naturalia excedi hæcq́; vel dirigitur lumine gratie ab ipſo dei influẽte: vel ipſorũ natu- raliũ accõmodatione ad ea quæ luprà naturã ſunt. De qua in vtriſque dæmonibus nõ eſt eodem modo ſtatuendũ. Nã in bonis lumẽ gratiæ multũ eſt quod influit, neq; tamen idẽ in omnes, neq; ſemper eodem modo: ſed prout Deus ſe illis aperit& in ſe detegit res eas quæ horũ naturã excedunt. Ex quo accidit vt neq; ſemper eã cognitionẽè habeãt parem quæ hunc gratie influxũ comitatur: neque hanc ſuo labore aut diſcurſu acquirant: ſed prout Deus ſe illis nunc magis, nunc minus a- perit: cum tamen ſuo conatu nihil vnquam appetant ſupra naturalia, neque horum viribus ad nouam cognitionem aſpirent quæ ipſa natu- ralia excedat. Quare quan quam hi multa ignorent(ea videlicet quę eorundem naturalia excedunt,& ad quæ nullo gratiæ lumine illu- ſtrantur, vel in quibus Deus ſe illis non aperit) circa ea tamen errare, aut falli non dicuntur. Quoniam non amplius appetunt, quam quod in ipſis naturalibus poſitum eſt: aut diu ino lumine gratiaque illuſtra- tum. In malis autem nullum lumen gratiæ nullus Dei aſpectus- ſed ſola vigent naturalia Et tamen magnus conatus in excitandis natura- libus ſuprà ea ad quæ non poſſunt naturæ lumine perueniresiſquc ab ee

— ———— ——————
P.
Demones an
cogno Zdt re
futuras.» 9„ ₰
3 äaLCINOI INSTITVvTIO AD
35s. ea ſupelbia profectus propter-quam iidem ccmlo luns deiccti. taqus
. 2. in iis, quanquam ſolertia ſua naturæque præſtantia multa conſequan.
tur, in quibus homines ipſos ſuperant, variè tamen& multipliciter in eiſdem errare poſſunt. Quia naturalibus ſuis non ſunt contenti nullo gratiæ lumine ad naturam accedente diriguntur. Quibus poli tis, explicari etiam poteſt quæſtio altera, an dæmones res futuras co. gnoſcant& noſtras cagitationes poſſint perſpicere. Nã vtrique, bo- ni inquam& mali, ex naturalibus res futuras cognoſcunt in luis cau- ſis, caldém que variè, prout hæ ad ſuas cauſas variè ſe habenncum qui.
bus quædam vinculo necefſario coherent, aliæ vera vinculo dilloſu.
3ͤbili& contingente. In qua quidem cognitione dæmones mali homi.
ne ſuperiores ſunt: quia ex ſuis naturalibus eiſdem ſunt preſtantiotc His autem ſunt, ſuperiores nLelt:quoniam ſuprà naturalia lumine gratic illuſtrantur: cuius beneficio multa poſſunt, quæ in dæmones malos nullo modo cadunrt. Iam verò quoniam interiores cogitatio- nes noſtræ plerumque ſe produnt per externa quædam ſigna, exo. rum obſeruatione(in qua longo interuallo iidem homines ſuperant) e illis demones mali multa ſine errore plerumque coniectans erim ſi in iis nonnunquam fallantur. Adde quod hi cum ſoliſumus, ff- uenter nobiſcum verſantur, etiam ſi ſenſus noſtros fugian aodiſ- ue inſidiantes, pleraque notant ex quibus de noſtris cogitanonbas oſſunt aliquando ſine errore iudicare. Atque bæc quidẽ de dæmoni us fortaſſe plus ſatis: nunc in Alcinoi contextu pergamus.
2 Caleſtes intelligentiæ globis cæleſtibus horúmque ſtellis non modoalſiſen- tes, ſed ex Platonicorum ſententia inſite, horümque corpora informantes& ani- mantes(de quo antea in Peripatetica doctrina quæſitum eſt)conſtituunt ſngul animalia immorrtalia ratione vtentia, quæ iidem Platonici cõparames cum Deo patre eiuſdemquc prima mente, deorum minorum appellatione cxotnauerunt. De quibus dictum eſt ad finem capitis ſuperioris. Quare nunc Alcinous ſubiici præter illos minores deos cæleſtes, alios eſſe dgmones quos eriam appellate poſſis intelligentiæ participes Deos: ſed illis cæleſtibus vno gradu inferiotes:ſi ue in his corpora ſpectes quibus conſtant, ſiue facultatem intelligendi. Nam i cæleſtibus intelligentiis corpus eſt cæleſte, in his verè elementare:& facultss intelligendi in illis tanto præſtantior quanto corpus in eiſdem eſt perfectils Ju in ipſis demonibus. Itaque vt apud eundem Platonem dæmones qui elememtats regioné incolũt, in hacque partim aſpectabiles, ſunt partim inaſpectabiles meiij eſſe dicuntur inter cæleſtes intelligẽtias& homines: ſic cæleſtes intelligérteme⸗ diæ inter Deũ& dæmones, pro diuerſa que cũ his tanquã extremis cõparatione, diuerſam ſortiuntur appellationem. Nam relatæ ad Deum patrem& opificem cui in procreatione rerum& moderatione ſubſeruiunt, dij minores nominätu- ad dæmones verò quibus ipſæ ſuperiores ſunt, dij deorum ab eodem platonein
Timæo appellantur. Quoniam vt dictum eſt ex eiuſdem ſententia, dæmones dij
quidam ſunt, quibus cæleſtes intelligentiæ ſuperiores. In quo ab eodem viden
——“
—————

m 4— M„
unuxae 3.
4 Alden b 1las andeh e i Rne mgeh: Ponua 2— denchdo wola Alzui ir“ ara unt. lum Wio Juod e todan petn da loh e 9080 mictue e e 5 5* nula bne entote het„. 7 1 Aleoll r
aneA,. 1 18
A werrote udicae. 4„
dnoi cod Tach
4 n ne notant ed quida ““ 2
A Aan!
has ordt 81
4 4* 4 H r 4 1 2 1 2 20
AA
4 4⁴⁴—
I 6, 3 “ 8 0 a 7
— 4* 4
4 1- * 2„ C
4
–—„
DOCTRINAM PLAT. 360
. poteſt adumbratum quod in noſtra religione expreſſum eſt de duobus angelorũ generibus, quorum quidam in cęlo permanſerunt, qui in procreatione eorù quę cominentur mundi parte inferiore& elementari, Dei patris miniſtri extiterüt: alij ſuo peccato cælo deiecti ſunt, nec tamen ſuis naturalibus orbati- Cum ve- rò eos qui in vrroque genere continentur, Platonici Deos appellant, hoc vulga- rium hominum opinionibus indulgent idque ex eo faciunt quod omnem natu- ræ ratiocinantis excellentiam hac appellatione dignam exiſtimant. Sic enim& in noſtra religione nomen hoc eis etiam attribuitur in quibus diuinæ virtutis ſimulachrum relucet. Ex quo illud, Ego dixi: dij eſtis& filij altiſſimi omnes. 3 Sic enim apud Platonem in Timéo, Deus pater alloquitur Deos minores, quos diximus eſſe in fingulis orbibus ſiue globis cæleſtibus, in hiſque ſibi ſubic- ctos habere demones vt vno gradu inferiores Deos: atque idcirco hos Deos deo- rum nominat. Dij deorum, inquit, quorum opifex ego& pater ſum, hec atten- dite. Quæ à me facta ſunt, me ita volente indiſſolubilia ſunt. Omne ſi quidem quod vinctum eſt, ſolui poteſt. Sed mali eſt quod pulchrè com poſitum eſt, ſéque habet bene, velle diſſoluere. Quapropter quia generati eſtis, immortales quidem & indiſſolubiles omnino non eſtis. Nec tamen vnquam diſſoluemipi. Nam vo- luntas mea maius præſtantiuſque vobis eſt vinculum ad vitæ cuſtodiam, quam nexus illi quibus eſtis cum gignebamini, colligati. Paucis verò interiectis idem Deus pater iſtis minoribus diis ita imperat vt reliquis operibus præſint. Sed nũc quid fubiiciam, inquit, cognoſcite. Tria adhuc genera mortalium nobis generã- da reſtant: abſque horum generatione cælum imperfectum exit. Omnia enim a- nimantium genera non contincbit. Contineat autem oportet, ſi eſt mundus om- nino perfectus futurus. Hæc ſi à me ſiant ſolo, vità que donentur, diis adæquabũ- tur. Quapropter accedite vos ſecundum naturam ad animalium generationem, ita vt vim imitemini meam, qua in ortu veſtro ſum vſus. Atque eéius quidem a- nimalis quod in ipſis tale futurum eſt vt cum immortalibus appellatione conue- niat, diuinuümque vocetur& principatum tenceat& iuſtitiam, ſimul ac vos vltro colat, ego vobis ſemen& initium tradam. Vos cætera exequi par eſt, vt immorta- li naturæ mortalem attexentes, faciatis generetiſque animalia, ſubminiſtran- téſque alimenta augeatis.& cõſumpta rurſus recipiatis. In quibus omnibus for- taſſe Plato imitatus eſt, ſed in intelligendo deceptus, id quod in Geneſi Deus pa ter qui verbo ſuo cætera ſolus procreauerat, iam de homine cogitans, de hoc qua- ſi ſua conſlia cum aliis communicare videtur, cum ita loquitur, Faciamus homi- nem ad imaginem& ſimilitudinem noſtram: quaſi iam alios ſecum in hoc opus velit incumbere, angelorumque miniſterium requirat. Quod Lodoicus Viues obſeruat Commenrtario in cap. 24. lib. 12. de Dei ciuitate: quòôdque plerique ex Iudæis, imo etiam nonnulli ex veteribus Chriſtianis probauerunt. Quanquam alij recentiores quidem Theologi, loco codem quem ex Geneſi citauimus, in Deo ſuo ſubſtantia vno, trium perſonarum diſtinctionem adumbratam arbi- trantur. Sed redeo ad Plaronem: qui in ſua philoſophia eo loco quem nunc Alcinous commemorat, hoc ratum habuit, omnia quæ à Deo ſine vlla alia cauſa intermedia procreata ſunt, immortalia eſſe: etiam ſi ex lege proprie- tatéque naturæ talia non ſint. Idque vt hac ipſa immortalitate quaſi gra- tuita,& naturę leges excedente, quandam ſimilitudinem retineant cum eo à quo ſunt immediatè procreata. Alia verò quæ per intermediam aliquam cauſam ab codem Deo habent id ipſum quod ſunt, mutabilia eſſe atque caduca. At D. Au- guſtinus cap. 24. lib. 12. de Dei ciuitate, locum hunc de animalium mortalium
procreatione angelis vel diis minoribus à Deo patre demandata, repræhendit.

z9 ALCINOI INSTITVT IO AD
Nefa ſque eſſe ſcribit vllius rei naturalis, vel eius quæ abiectiſſima eſſe putatur- . 8.. 8.
procreatorem alium à Deo Optimo Maximo agnoſcere. Nec verò magishorum
....— 8
animalium angelos creatores eſſe, quam agricolas frugum velarborum. Qx
quanquam intermediis angelis ipſoſque naturalibus cauſis, in ſuo ſemine nunc
propagentur atque conſeruentur, parrim ad numerum eædem, partim in ſua ſpe⸗
8. 2 1. cie, primum tamen procreari nouæque omnino nulla antecedente materia, exci-
tari(quod in noſtra religione receptum eſt)à nemine potuerunt, niſi ab ipſo Deo cui omnino propria eſt eiuſmodi procreatio. Et tamen idem Auguſtinus cap. lib. 9. de Geneſi ad lireram, fatetur in primi hominis procreatione, Dei auien miniſtras angelos extitiſſe: led quo modo id factum ſit ſe omnino ignorare. llud verd huiaus opinionis Platonicæ fundamentum, quod paulò antè indicauimus obſeruat Beffario Cardinalis capite ſeptimi libri ſecundi contra Trapezuntium eodémque argumento Marfilius Ficinus capite 1z. libri quinti Theologiæ Dia- tonicaæ, probare conatur mentem humanam eſſe immortalem: quia à Deo cl ſine vlla cauſa intermedia. Quod verò hic dicitur de Dei voluntate lupr naturæ leges quædamab interitu vindicante, quæ ſua natura caduca ſunt, hor nonnulli Platonici ad mundum quoque referentes, ſic occurrunt ei quod obüc Velleius apud Ciceronem lib. t.de natura Deorum, non videri eum primishe- bris phyſiologiã guſtaſſe, qui dicat hunc ortum eſſe, nec tamẽ vnquam interin- rum. Sed hoc Ariſtoteli fabuloſum potius quã phy ſicum eſſe videretur& om- mentum hominis oprantis, potius quam philoſophiam docentis. Quangquam uod in eo ſecundas cauſas ex diuina prouidentia mundum regentes idem Dh⸗ to agnoſcit, hoc etiam Ariſtorelicum videri poteſt. Nam præterquam quodli- ro 12. Metathy ſic. de intelligentiis cæleſtes orbes mouentibus, Wem(cnrite videtur, libro etiam de mando ad Alexandrum, hoc ipſum apertiſſimsenumit ducta ſimilitudine à magno rege Perſarum, cuius authoritate in regno geredan. tur omnia per eos magiſtratus quos ipſe fingulis vrbibus atque prouinciis pia- eſſe voluerat. Atque vt in eodem regno quędam gerebantur turis communisar thotitate& ordine, cuius poreſtas erat penes eoſdem magiſtratus, alia princiyi arbitrio ſerunta, qui ſupra ſcripram legem eſſe dicitur, ex quo manant ea quæ pii- uilegia nominantur: ſic in vniuerſitate communem naturæ ordinem, qui ſecum. dis cauſis continetur,& ſupra hunc diuinum numen idem videtut indicaf eli. bro primo de Cœlo, cum ſcripſit, Deum& naturam nihil fruſtra facete. Qua etii ratione dij minores atquc his inferiores dæmones ſub Dei Optimi Manmi nu⸗ mine, paſtores quidam ab eodem platone eſſe dicuntur in Politico: Primistem- poribus, inquit, totius circuitus princeps curatòrque primùm deus extitit,yt nc per varias mundi plagas fingulæ ipſius partes à Diis principibus ſunt diſtribu⸗ ræ. Animaliam quoque gencra gregatim diſtincta: dæmones quidam, tanquam diuini paſtores, ſortiti ſunt. Quorum quiſque ad munus ſuum obeundum ſoff- ciens cum eſſet, ſinguli fingulis, ſic vt ille voluit, præficiebantur quibus ylæx- rat ipſe. Nec verò dæmones ſolum, Deo ſummo rerum omnium opifciſatem ſed eriam miniſtri ſunt minorum Deorum qui præſunt duodecim orbibus In uerſi:& vt docet Proclus libro de anima& dæmone, ad eorum diuiſionem pabr ter diuiduntur. Aliter enim reſpondent ſeruiunt que diis penitus abſoluiis, ante mundum cuncta exordientibus atque ducentibus: alirer verò mundanis G diſtinctis mundi partibus proximè præſunt, quique ſecundum duodecim Deoi ſuper cæleſtes diſtribuuntur. Hi autem ſecundum omnes mundanorum deomum proprietates diſtributi ſunt Omnis mundanus Deus alicui dæmonum impetar⸗
P.... m cui propinquo ſuam impartit potentiam. Atque circa vnunquemque Deiu 5 en 2 Jann i eil
httteteala
—-—“.

n Meud
1 111 4 1. 5 1
A dou
amm e d
4 4 Fda 1. um
ne wd 1 „ I(uokem ad e Man Aräoe omane u in aeen an e d in Atocnunhun bi win aunhm àn 1W ion
“ * AA
—
mode Mhcun e wem
t uadanentan ⁴ mnn u 4 21 ub innchte uk Aam A 1 d
en Ne ch Ram 1cane ao minen ne tetened e anmDeont bena amneh eum
ſit eiuſmodi dæmonum innumerabilis multitudo, gnomenta reportant: adeo vt ipſi ſi nominantur. Quippe cu mant. Sicque mortalia h ciſcuntur,& in ſe recipiunt: nec animalia modo, ſe tur vt hæ quidem horum: i ſtinctionem hanc virtutum pro
9
DOCTRINAM PLAT.L 2
eadem cum diis ducibus co- bi gratulentur quando Mercurij, vel Ioues m illa propriorum deorum proprietatem in ipſis expri- xc diuiuos influxus per varias cauſas intermedias nan- d etiam plantæ ita procrean- Hlæ illorum deorum imagines præ ſe ferant. Imò di- deotum, dæmonum, ſtellarumque varierate, etiã
ad lapides& metalla nonnulli deriuarunt& in iis virtutis occultæ per quam a-
gunt ſupra element
ares materiæ qualitates, cauſam eſſe exiſtimauerũt. Vt quod
magnes ferrum attrahit, adamas ſua præſentia virtutem magnetis tollit: electrũ
& Balagius calef. 1 ſuperpoſitus corroborat, ſup bus ſic ſcribit Cornelius Agrippa capite. imprimis, inquit, vitut
ſuis præſtat int
ditas ideali virtute conſignant, cæ riam interim diſponentibus ad fuſcipiendum form
diuina, vt ait Pl
rum diſtribuit per miniſteri tuit rectrices& cuſtodes, qui omnis virtus lapidum, herbarum, intelligétiis præſidentibus& regẽti porrò ab elemẽtorũ diſpoſitis cõple
um omnium finis& origo,
acti paleam ad ſe alliciunt, aëtites fœtus mulierum& plantarũ poſitus trahit: laſpis ſanguinem comprimit. De qui- 13. lib. 1. de occulta philoſophia. Deus ſigillum idearum miniſtris
elligentiis: qui tanquam fideles executores res quaſque ſibi cre-
lis atque ſtellis, tanquam inſtrumentis, mate- as illas quæ in maieſtate
ato in Timæo, per aſtra deducenda reſident: ea ſque dator forma-
um intelligentiarum, quas ſuper opera ſua conſti- bus ea facultas in rebus ſibi commiſſis credita eſt, vt metallorum& cæterorum omnium, ſit ab ipfis bus: poſtea a cælorũ aſpectibus diſponẽtibus, xionibus correſpõdétibus cęlorũ influxibus,
à quibus ipſa eleméta diſponuntur. Habenrt igitur operationes eiuſmodt in rebus
iſtis inferioribus per expre
ſſas formas, in cęlis autẽ per virtutes diſponẽétes, in in-
telligentiis per rationes mediantes, in archetypo per ideas& formas exempla-
res, quas omnes in cuiuſque rei eſt. Atque hæc quidem de cauſis munes effectus deus excitat-qui, naturæ tribuuntur. Præter naturam verò ve mundo accidunt ſine vlla externa vi, aut humana arte, eodem Ariſtot, cere. Non qnod illa priora D
effectus& virtutis executione conuenire neceſſe ordinatis per quas in naturæ vniuerſitate com- vt paulo ante dictum eſt, ab Ariſt. abſolutè ipſi l potius ſupra hanc, quæcunque in
ea diſtinguendi gratia ab
Dei eſſe dicuntur, cum ſeribit Deum& naturam nihil fruſtra fa-
ei etiam non fint: ſed quia habent definitas& pro-
ximas cauſas ad quas commodius referantur, hæc verò non item. Dé quibus di-
8 Deus per intel!
omiſſis his mediis, aut ſuſpenſo eorum miniſterio, cit, quæ tunc miracula vocantur. Nam cum primæ cau lij vocant, necefſario agant& effectus
gniſſimum eſt obſeruatione quod eodem capite ſcribit Agrippa. Licet, inquit,
igentias& cælos in hæc inferiora operetur, nonnunquam tamen
cundariæ cauſæ, quas miniſtras Plato& a
ſuos neceſſariöõ producant, nonnunquam tamen pro
aur fuſpendit eas, vt ab illius i hæc maxima Dei ſunt miracu
pueros: ſic Sol ad imperium loſuæ à curſu ſuo vniu Eechie petitionem per decem lineas ſiue horas re ſto, in plenilunio defectum ſol ſuſſinuit. Et rationis diſcurſu, nulla magia. nulla qu tia inueſtigari aur attingi poſſunt ſed ſolis diuinis exquirenda. Quæomnia eò libentius er illocomm qui hodie in rerum naturalium contemplatione 2
— 4 * 4 1 4
immediatè er ſe ipſo illa fay
ſæ imperio& ordine, ſe-
libitu ſuo, ſic illas abſoluit, mperij& ordinis neceſſirate penitus defiſtant. Et la. Sic ignis in fornace Chaldaica non combuſſit s diei ſpatio retroceſſit: ſic ad greſſus eſt: fſic patiente Chri- harum operationum rationes nullo antumcunque occulta ſeu profunda ſciẽ⸗ oraculis addiſcenda ſunt& emoro, quod apud plerõſque 3 d ſobrieratem non ſapiunt, ſed humano ingenio omnia meriuntur, nec ſuprà naturæ or ſine poteftatis
DD

36z. ALCINOI INSTITVTIO AD quicquam Deo relictum arbitrantur, imo qui huius ſu mmam poteſſate legibus omnino addictam eſſe volunt, hęc plus authoritatis habitura y quam ſi ex noſtris Theologis(quorum ſcriptis in eandem ſementia mus)eſſent adducta. 4 Cum omnis præſagiendi ratio, quæ Manticæ eſt, gen era multa compledatu hic Alcinous eorum duas differentias indicaſſe videtur. Vnam quæ externo 6 flatu conſtat:ſiue hic verè diuinus ſit, vt in prophetia, ſiue diuinitartis kallam ge ciem præ ſe ferat, vr in aliis infinitis modis quibus à malo dæmone creduli he mines deluduntur. Alteram quæ aliquid habet humanæ artis. In priore genete quatuor hic enumerantur æàudute ſiue ſo rtes, orlax ſiue furores, zyeipar ſiue ſomnia& xpuouα fiue oracula. In poſteriore, quanquam huius quoque mulez ſint particulæ, nullæ tamen hoc loco ponuntur. De quibus omnibus nobis pauca ſuo ordine explicanda ſunt,& de ſingulis indicandum quibus ex locis eorum f. ſior explicatio poſſit repeti. Cicero lib. 1I. de diuinatione, ſcribit animos noftros duobus modis ſine ratione& ſcientia, ſuo motu ſoluto& libero incitari, yno fu- rente, altero ſomniante: furoriſque diuinationé maximsè Sibyllinis Verßbuscä. tineri. Eodem etiam loco addit Dicæarchũ beripateticum cætera diuinationis genera ſuſtuliſſe, ſomniorum& furoris reliquiſſe. Sed magis coniunctum cum noſtro Alcinoo quod idem ſubiicit, duo eſſe diuinandi genera, quorum alterum artis eſt, alterum aaturæ. Quæ eſt, enim gens, inquit, aut quæ ciuitas, quænon aor extis pecudum, aut monſtra aut fulgura interpretantiü, aut augurum, autaſto- logorum aut ſortium(ea enim feré artis ſunt) aut ſomniorum, aut raticinatio- num(hæc enim duo naturalia putantur) prædictione moueatur⸗- Diuinarioni per ſortem in his locus eſt quæ humana induſtria non videntur commodé polle terminari. De quibus quædam ſunt politicæ, vt apud pleroſque populos wag- ſtratuum electio:aliæ diuinæ, quæ Dei ſpiritu miniſteriôque bonorum angooi regunturaliæ vana ſuperſtitione plenæ, in quibus mali dæmones dominanaus Quarum omnium exemplis in ſacris literis& prophanis abundamus:de quibu vide Agrippam cap. 12. lib. z. de occulta philoſophia, In furoribus autem ſunt a quæ Vaticinia nominantur: in qurbus qui res futuras præ dicit, exta ſe rapirur externôque ſpiritu impletur, cuius vi res futuras prænuntiat, eäſque quas ipſe plęrumque non intelligit. Spiritus verò hic aliquando diuinus cſi,tim prophe- tis, aliquando malignus vt in veterũ vatibus notat plato dialogo de fatore pot- tico& in Sibylla paulò ante obſeruatum eſt ex Vergilio lib. 6. Aencidos, De quo genere ſic ſcribit lamblichus, lib. de myſteriis Aegypriorum. Vaticinium iplam, inquit, nec abarte, nec ãà natura, nec Anaturalibus vel animalibus ratiouibusmo- tibuſve efficitur: nec fit vllo modo, ſed vtrinque ſempiternum eſt, miſſum àd nos vſque diuinitus. Totã que poteſtas Præſaga refertur ad Deos,& omnis huiusa thoritas conſſſtit in eis: atque inde trahitur diuiniſque operibus fignifseper- citur. Spectacula quidem habet diuina& contemplationes vera ſcientia pracdi- tas. Cæœtera verò cuncta velut inſtrumenta fubiiciuntur, miſſo diuinitus ptaſigi dono. Idémque de fomniis hoc modo Somnia, inquit, qu andôque incitamurin
ideantur, mabunda.
nobis ab innatis intelligentiis, vel ab imaginationibus cu riſque diurnis:que di- quando verum aſſequuntur, plurimum verò falluntur. Atque hæc humaniis pii-
cipiis oriuntur, dormientibuùſque contingunt vigiliæ nibil habentibus. Somun verò miſſa diuninitus non ita contingunt, ſed veniunt vel inter vigiliam atqhs
ſomnum: vel inter ſomnum atque vigiliam vel in ipſa vigilia. Tunc breuesan- diuntur voces quid agendum ſit admonentes& aliquando ſpiritus quidam non
11
4 8 5
————— 4——— 8——.— ———————
in naturx
cet dic dici nai n nes tate nijs dle kn

a ua
* 8* — 1 — — *— — E —
“
* 1 4“
lnn im grusunl aian in intetftrh u lant) u Fent
. pradd e
6 r
rThu mana! adul t* 1 wicr. ud bt
dolict. I
.
— un t 2=
. au Derie 3 2 ANüul 8 1
auce picnx ,I s en 1 ¹ ⸗— M. lis RtesK ⁴ l 5* 4 5* 8 19 172 8
à philelood l!
DOCTRINAM PLI A T. 374 tur ſed alio quodam ſenſu& animaduerſione, quæ in conſenſu percipitur, impe- tu quodam iagrediens& ſe vndique circunfundens abſque contattu, atque mi- rificè paſſiones animi corpo iſque expellit. Aliquando verè lumen ſincerum quietùmque fulget: ſub quo viſus clauditur, ani ma patens. 5 ed alij ſenſus iterum peruigiles funt perſentiuntque quo modo Dij in lumine ſe oſtendunt& quæ illi loquuntur aguùntque& continuata animaduerfione percipiunt. perfectius verò id totum diſcernitur quando viſus quoque perſpicit, atque int ellectus corrobo- ratus, quæ fiunt aſſequitur:& qui ſpectant fimiliter commouentur. Marfilius Fi- cinus in Plat. lib. 5. de Legibus docere conatur quo modo in iſtiuſmodi ſomniis dæmonum vires in homines influant. Quanto ignis, inquit, cæteris elementis efficacior eſt,& igne cælũ, tanto efficaciores cęlo ſint ſpiritus qui vel viuificant, vel mouent cælum vel viutficantium& mouentium ſunt conſortes. Spiritus er- go ſuperiores in noſtros, vt pote conſortes, imaginum duntaxat ſuarum influ- xibus operantur, quema dmodum vultus in ſpeculum, atque agendo in eas, for- mant ſimillimàſque efficiunt, vſqueadeò vt animæ tam fermè mirabiliter quam cęleſtes ſoleut, operentur. Quemadmodum verò ſpeculum ad imagines a vultu fuſcipiendas quinque modis precipuè præparatur, primo quidem natura vitrea, deinde perſpicuitate, tertio leuitate, quarto reſiſtentia, quinto poſitione: ſic& a- nime noſtræ ad influxus numinum preęparãtur primò quòd intellectuales naturę ſint, ſicut& illa: ſecundo quando per intellectum fide illis adherent indubia: ter- tio per voluntatem amore in illa ſeſe ardentiſſimè transferunt: quartò rota in il- lis memoria firmiter ſperant: quinto ſi corpus& natura illis accommodatum& diligentia præparatum, tunc in mentes noſtras ita labuntur inſtinctus, vt à fi- dibus lyræ in fides ſimiliter temperaras. Poſſidonius diuinorü ſomniorum tres modos ſtatuit, primum cum animus per ſe diuina pręuidet, quod diuinus ipſe ſit,& à corpore ad aliquod tempus quaſi ſeparatus, excitet inſitas rerum intelli- gibilium notiones, per quas futura quadam ex parte, ſicut preſentia cognoſcit. Alterum quòd cum aër plenus ſit immortalibus animis, in his tanquam in ſpecu
lo veriratis notę animo noſtro ſomnianti appareant, aut illi propter occultum naturę conſenſum, cum nonnullis hominibus maiorem, cum aliis verò mino- rem, multa admoneant, doceant, conſulant reuelent, nunc voce ſua que pręſen- tia, nunc verò for mas ipſarum rerum menti noſtrę obiicientes, ipſi verè non ap- parentes. Tertium quando non atërei ſpiritus, ſed dij, vel ſuperceleſtes angeli, cum dormientibus colloquuntur& oracula inſpirant. In primò genere, quo- niam totum noſt rum eſt& in animi noſtri puritate poſitum, malus dęmon ni-
hil haber, quod pofſit imitari: in poſterioribus ver duobus, hic infinitis modis
nos quotidie decipit. Quoniam& falſas rerum imagines dormientibus obiicit, & ipſe bonos ſpiritus aëreos ementitus, plerâ que fraudulenta dictat, quibus à be- ne viuendo hominem reuocare conatur:ac nonnunquam vera quedam immiſ- cet, quò per ea facihus nobis fucum faciat. Ariſtoteles autem naturę ſemper ad- dictus, hanc in ſomniis diuininitatem parum probauir, nec ea à diis immitti cre- didit. De illa enim ſic ſcribit inttio libri de diuinatione per ſomnum, De diui- natione autem queę in ſomnis oritur, inquit, euenirèque à ſomniis dicitur, hoc ve- rè dici poteſt, nec eam contemnere facilè eſſe, nec ei fdem habere. Nam& om- nes vel pleroſque aſſentiri ſomnia aliquam notam habere, fidem facit aurhori-
tatèémque haber, quaſi id ita eſſe experientia compertum ſit:& ex quibuſdã ſom-
niis diuinationem eſſe, non eſt incredibile. Quadam enim ratione niritur. lta-
que de aliis ſomniorum generibus exiſtimare licet eodem modo. At verò nul-
lam cauſam conſentancam cernere qua eueniat, id denique facit vt eius nulla fit Lerner Luemat, 14 48. DDD

—.— —————— 1—— 2 —————— —— 8 1⸗ —. — 2———
———.—— —————
—
2 1
——————. —
mus. Ar in prophetis itémque in poëtis de quibus Plato in dia
345 ALCINOI INSTITVTIO AD
zurhoritas. Nam Deum eſſe qui ſomnia mittat, præter alia quæ à ratione aliena ſunt, etiam illud alienum& Dei maieſtate indignum„eum illa non optimis viris nec prudentiſſimis ſed quibuſuis mittere. Cornelius Agrippa cap. 31. lib.z
246
de occulta philoſophia ‚ſcribit ea ſomnia quæ aliquid diuinitatis habitura ſunt,
conſtare debete ex ſpiritu phantaſtico& intellectu inter ſe vnitis, aur per illu-
Krationem intellectas agentis in anima noſtra, aut per meram reuelationem
numinis alicuius: in illaque vnione phantaſiæ& intellectus, videre ſomaiz potentis eſſe imaginationis miniméque perturbatæ, cadem verò intelligers virtutis in ipſo intellectu ſingularis. Ex quibus concludit ad hec certam pre- parationem eſſe adhibendam. Qupniam, inquit, cum corpore ſani ſumus, non cibo potuve grauati, nec mœrentes inopia, nulliſque nobis obſtrepemi- bus libidinis aut iracundiæ vitiis, caſtè cubitum euntes dormimus, tuncani- ma noſtra pura arque diuina ab omni noxia cogitatione ſoluta, per ſomnum jam libera, diuino ſpiritu vt inſtrumento freta, radiantes& refulgentes inſe ſuſcipit radios& effigies atque tanquam in quodam dei fico ſpeculo, ommiin- tellectus vulgati indagatione, rationiſque diſcurſu, longs quidem certius ef- ficaciuſque continetur etiam ab ipſis diuinis numinibus inftructa. Sine hac enim preparatione quæcunque ſomnia nobis dormientibus apparebunt, ea nullam re. rum futurarum ſignificationem continebunt, ſed ad naturales cauſas autece- dentes erunt referenda: nempe aut ad humores in noſtro corpore dominantes aut ad precedentes noſtras cogitationes ſenſuum ve functiones. Siquidem ſo. let accidere(quòd Cicero obleruat initio Somnij Scipionis) Vt noſtę diumæ cogirationes pariant aliquid in ſomno tale, quale de Homero ſanibit Eanius de quo videlicer vigilans ſolebat cogitare& loqui. De quo errats pokt- riore pluribus diſſeremus cap. 17.lib. huius. Diuinarionis verò quanumgenu eſt in oraculis: de quo primò loco quęrẽdum eſt quò àfurore, quem in lecund genere poſuimus, diſtingu atur. Quoniam horum duorum in veterum loquendi onſuetudine& vſu coniunctio iuſtam occaſionem affert dubitandi. Apud Ver gilium Aeneidos. 6. numen Apollinis ex ſuo autro erumpens, ad oraculamper tinet: at cum hoc Sibyllam implet eoque illa bacchatur, hic eius furor el dicitur. Oraculaque certis locis addicta erant, vel propter locorum ingenium & naturę proprietatem(quę cauſa commemoratur à Plutarcho libro de deficien. tibus oraculis) vel potius quòd dæmon ipſe ad ſui cultum, cenas tegiones cal- que ad certum tempus ſibi deligeret in quibus quę proprium ſacerdotem m⸗ bebant, hunc furore implebant prius quàm de iebus futuris poſſet relpondene quod in Sibylla Vergiliana paulò ante obſeruatũ eſt cum de deęmonibusagete- logo qui lo. ln⸗ ſcribitur, furor eſt iſque quanquam non addictus loco, certas tamen&manl cla temporum intermiſſiones habet. De quo dictumab Ouidio,
Eſt Deus in nobis, ſunt& commercia cæli, Fedibus Aethereis ſpiritus ille venit. SE ab alio Eſt Deus in nobu, agitante caleſtimus illo. 3 eenatam religio d ſui cultum Hammoal- Branchidatun
Oraculorum magna varietas apud veteres, in qua dæmon ant nem Chriſtianam, miſerè illos deluſit, eoſdèmque à Deo auocansa traduxit. Nam in illis numerãtur antiquiſſima duo Dodoneum
Quibus poſtea adiccta ſunt Pythium, Trophonium, Amphiarai,
ern eneer nawheneneiw.

wlui nnten. dan eſomau qar ia akxoK melledn
vn
aumenme de 1 ſe 2tha Aan. L pnidenen bhitr umn anr, m mMeun nofa, P i tinn, cat abium erm 1 Mnu dana cogr am arumema, ut r ie unmm ndt tra taciaailqne dicuriu nc i ipür daimn auninl 1 d 19 4 200¹1 lormiernidd N contiacbun ſei Nozt
an 1
nltone! lenln * 8. 2 „eruat initio§om e rie 1 omn0 as 8 4e X 1 1 4 9α at 1 4 10 d. hum. Dmt.
3 4
4 4 4 Me ed um A 94 1
4
„* 9 4 „Oeoaum bomnd no mtam occafonend e Hollumn er ſtoaan mn 4 d eodu* l 4
24, f 4 1
DOCTRINAM PLAT. 366 zn Mileſia, Sabæum in Phocide. Annis etiam lingulis ſex menſes continuos A- pollo in Lycia per ſacerdotem de rebus futuris reſpondebat: totidémque reli- quis menſibus ſex, in Delo. Quod Vergilius ſpectaſſe videtur libr. 4. Aeneidos, cum dixit, Qualus vbi hbernam Lyciam Yanthique fluenta Deſerit, ac Delum maternam muiſit Apello, Oc.
Reliquum eſt eius diuiſionis quæ primo loco poſita, membrum alterum: in quo ea inſunt quæ cum diuinationis aliquid habeant, hominum arte potiſſimum tra- ctantur. In quibus numerantur diuinationes omnes ex obſeruatione inteſtino- rum in animalibus quę diis ſacrificabantur: itémque auguria omnia poſita in ob- ſeruarione vel auium, in volatu, Garritu, Tripudio: vel cæli& fulminũ, vel qua- drupedum inopinati conſpectus. Quorum omnium obſeruationi& interpreta- tioni apud Romanos præerant qui Augures nominabantur eorundém que illic celeberrimum collegium extitit. De quibus ſic Cicero lib. 2. de Legibus, Inter- pretes Iouis Optimi Maximi, publici Augures ſignis& auſpiciis poftea vidento, diſciplinam tenento. Sacerdotes vineta virgulta que& ſalutem populi augu- ranto. Quique agent rem duelli quique populi, auſpicium præmonento, ollique obtemperanto. Diuorum iras prouidento, olliſque parento: cælique fulgura re-
jonibus ratis temperanto. Vrbèmque agros& templa liberata& effata habento. Quæque Augur iniuſta, nefaſta, vitioſa diraue dixerit, irrita infectaque ſunto. Quique n6 paruerit, capitale eſto. FEœxderum, pacis, belli, induciarum Oratores, fœciales, indicéſue ſunto. Bella diſceptanto. Prodigia, portenta ad Herruſcos& Aruſpices, ſi Senatus iuſſerit, deferunto. Hetruriæque principes diſciplinam do- cento. Quibus diuis creuerint procuranto: iidem fulgura atque obſtita pianto. Idem Cicero lib. z. de diuinatione, duo genera diuinandi ſtatuit, vnum arti fic io- fum, alterum naturale. Artificioſum conſtare ait partim ex coniectura, partim ex obſeruatione diuturna:naturale verò eſſe quod animus arriperet, aut excipe- ret extrinſecus ex diuinitate, vnde omnes animos hauſtos, aut acceptos, aur liba- tos haberemus. Arcificioſa autem diuinationis genera ponit extiſpicum, eorum- que qui ex fulguribus oſtentiſque prædicunt:tum augurum eorũmque qui ſignis aut ominibus vterentur, omn éque coniecturale in hoc ferè genere poſitum eſſe ait. Illud autem naturale, aut concitatione mentis edi,& quaſi fundi, aut animo per ſomnium ſenſibus& curis vacuo præuideri. Omnêèmque diuinationem à tri- bus rebus duci, à Deo, à fato, à natura. Atque hæc quidem de vniuerſo diuinatio- nis genere huiuùſque differentiis, ſatis multa ad intelligendum Alcinoum ex Pla- tonica doctrina dicta ſint. 3 3 Sic de terra plato loquitur in Timæo. Terram altricem noſtram inquit, cir- ca polum per vniuerſum extenſum, alligatam, diei noctiſque effectricem& cu- ſtodem Deus eſſe voluit: nec non primam antiquiſſimamque Deorum omnium qui intra cælum ſunt geniti. Nam cum ex eiuſdem Platonis doctrina in vniuer- ſo orbes, vel potius globi duodecim, octo quidem cæleſtes quatuor verò elemẽ⸗ tares, dij quidam ſint in iiſque elementa quatuor intra cælum dicantur genita, inter hæc terra omnium antiquiſſima eſt. Quia antea dictum eſt ex igne id eſt cælo& ex terra, vt ex duobus corporibus natura primis, mundum eſſe factum: deinde reliqua omnia inter hæc eſſe interiecta, aut horum ambitu com prehenſa. Imo terram inter ſtellas platonici ex Pythagoreorum doctrina numerare auſi ſunt, ſicut& koc loco Alcinous, quod ab Ariſt. exagitatum eſt in Meraphyſficis. Idque ab illis dictum eſt quod ea noctem diemque efficere videatur: vel certè ea
DDD ij

367 ALCINOI INSTITVTIO A dD
cum Sole lunãque coefficere: noctem quidem per conum quem huius vmbra pa. rit, diem verò quatenus à Sole illu ſtratur. Atque etiam iidem addiderunt 6 eſſe terram huic oppoſitam, lunam ſignificare volentes, quam cxleſtem terram eſſe putauerunt: fiue quoniam illa terræ inſtar variis maculis quaſi infecta eſt, ac alieno lumine indigens: ſiue quod cæleſtis ſolariſque luminis defectus, nobit propter lunæ acterræ obiectionem contingant. Quod Heraclidi Pomiico ma- gna quoque ex parte placuiſſe Cicero ſeribit lib. i. de natura Deorum. Quna vetd eriam terra, ſicut hoc capite ſcribit Alcinous, in vniuerſo debet hominibus ali. menta ſuppeditare, ex quo ea cæli coniux& magna mater appellatur, idcitco plato in Menexeno, t erram Atticam primam omaium hominẽ procreaſſe hos arguméto colligit quòd illa fœcundiſſimè genus omne alimẽri hominuibus ſuo. gerat. Tellus noſtra, inquir, propriè ex omnibus animantibus hominem genult qui cæteris intelligentia præſtat, ſoluſque ius ac Deos animaduertit. Quod ſe- rò hęc regio& eorum quos pro concione celebramus, maiores& noſtro progè- nuerit, hinc eunidentiſſimè licet colligere, quia omne quod gignit, alimentu con- ueniens genito continet. Quò plane diſcernitur mulier illa quæ pepeiit, ahts quæ infantem ſimulãdo ſuppoſuit. Nam quæ peperit, lacte abundat ad eius quod genitum eſt alimoniam, alia verò nequaquam. Tellus ità que noſtra materqus, perſpicuum argumẽtum præber quod homines procreauerit. Nam& ſola&ri. ma tunc pabula humana porrexit, tritici hordeique fr uges quibus commodiſi- mè genus humanum alitur: vt pote quę verè id animal produxerit. Pocius autem de terra quam de muliere coniectare id licet. Neque enim terra malſeren con- ceptu partuque, ſed terram mulier imitatur. Haiuſmodi vorò pabulum ſienn- uidia non hominibus fſolum abundè verumeriam brutis ſubminittui. doſer oleum laborum ſubſidium natis ſuis ſuppeditauit. Nutriris autem adoldücas liis principes præceptorèſque Deos induxir: quorum nunc prætermittesdaſun nomina. Neque enim nos latet qui vitam noſtram munierint, tam attiumiass- tione ad quoridianum victum pertinentium, quam craditione peritique armo- rum, ad regionis ipſius cuſtodiam. Arque hec quidem plato deterra quæ poſtc lum dicitur nobis abundè alimenta ſuppeditare. De cadem verò in medio mni- uerſi paribus ponderibus examinata, atque idcirco immota quid eidem Patoni videatur in Timæo& in Phedone, atque in hoc quibus rationibus Illius ſemen- tia ab Ariſtotele exagitetur cap. 13. lib. z. de cælo, à nobis obſeruati eſt cap.7. li 2.pPrioris noſtræ deſcriptionis phyficæ. Vbi alia nonnulla collecta ſumt quæat hunc locum illuſtrandum valere poſſunt. 6. Singulis ſtellis quæ ſunt in extimo orbe, Plato reſpondere putauit in mundo inferiore ſingulorum hominum animas ‚illarumque virtutibus has quodam. modo regi. De quibus ampliſſimus locus eſt in Timæo, quem nunc Aleinousſe- quitur. Cum vniuerſum Deus conſtituiſſet, inquit, aſtris parem numerum diſti. buit animarum, fingulis fingulas adhibens: eiſque tanquam vehiculo impolis monſtrauit vniuerſam nataram ac leges fatales edixit. Oſtendens quidem yti- mam omnibus generarionem ordine quodã vnam fore: ne quis ab ea winusal⸗ quid fortiatur. Satis autem& quaſi ſparſis animis, per fingula ſingulis conteniè- tia temporum inſtrumenta, fore vt animal naſceretur quod omnium animalit maxime eſſet diuino cultui deditum. Eſſe autem naturam hominis gemmam: cuius id genus fore præſtantius quod viri nomine ſit appellandum. Cum verda- nimæ corporibus neceſſitate quadam inſertę fuerint& corporibus catum accef ſerit aliquid, viciſſimque abſceſſerit, primu˙m vtique neceſſariò ex ſenſibus om- nibus vnum intimum& na turæ coniunctum illic à violentis paiſionibus ereit-

1Nm
.
den Pena 4R r. der 3 dn
m
am agudcn e e
1u Alentema n e. 1
4— * ; 1 1* * bd Daemn Al H . 3 An in
8 * en
a“ Tleku
14 m u Acmon u e
19 r 8 3 W 180 A Dn NA 4 8 4 8 1 AmMim pamamn Aaun ün en uadilhne geansat du Fohin AMamandamt a un em De m dn t0 acae eledt en “ An,Fome NaM ccermnn em — ¹ 1 41 Mduu. Nan aar hehent Hn b 1 rero Hnmam. L; eem cher quod domnesd e Na 5 11* v““ poOte quc vereld ut 82 A
cctate id licct. Neh rent 1-
1 d4 1 3 4 3„ An 1 1*
4⁴ 1 3 5 . 85 Je mman a en
du intelligibilis naturæ poſita, velut affinis naturæ ſenfili. Sic naturaliter inſti-
DOCTRINAM PLAT. 36⁸ R: deinde voluptate ac dolore mixtum amorem: poſthæc metum& iram,& quæcunque vel iſta fequuntur, vel ab iſtis, vt contraria diſſident. Hæc qui ſupe- rauerint, eos iuſtè victuros: iniuſtè verò, qui ab iis fuerint ſuperati. Arque illum qui rectè curriculum viuendi ànatura datum confecerit„ad illud aftrum cui accomodatus fuerit, reuerſum, beatam vitam acturum. Contra verò agentem, cogi in ortu ſecundo, mutato ſexu fieri mulierem. Er qui netum quidem finem peccandi faciet, quatenus deprauatur: eatenus in brutorum naturam ſuis mori- bus fmilem, permutare: nec prius à mutationibus laboribufque ceſſare, quam illam ſibi inſitam eiuſdéemque ipfius fimiliſque naturę conuerſionem, ſecurus ipſæ eique turbulentos multiplicéſque affectus poſtea ex igne, aqua, asre& terra contractos, ratione ſedauerit,& ad primum optimum que ſui habitum iam re- dierit. Quo modo Cicero dixiſſe videtur lib. 1. de natura Deorum, humanosa- nimos è diuina mente eſſe decerptos& ex ſempiternis ſtellarum ignibus de- miſſos: Et in Somnio Scipionis, homini animum eſſe datum ex illis ſem piter- nis ignibus, quæ ſydera& ſtellæ vocantur. Qpale etiam, quod Ariſt. ſcribit cap 3. Lb. z. de animalium ortu, ſolam hominis mentem extrinſecus adueni re, eãmque aſtreo elemento participare. Et quoniam celi aſtrorumq; natura eidem Ariſto- keli cap. 2. II.1. de cælo, quinta eſt ſimplex eſſentia, a quatuor elementis diuerſa, hinc fortaſſe emanauit quod idem Cicero ſcribit 1. Tuſculana, animos humanos quinta eſſentia conſtare: quam àντνκαραα, ait nominari, quaſi perennem& con- tinuatam motionem. In quo nonnulli notauerunt Homeri Catenam auream, per quam cæleſtia deſcendunt in terram, terrenãà que contra in cælum rapiuntur. Inſtante verè hominum generatione, anime ſecũdum eundem Platonem facere dicuntur vitæ fururę optionem:& quanquam ſemel electam vitę periodum im- pleri neceſſe ſit nulla tamen vi coactę, ſed ſua ſponte vitam eligere. Non quod contemplandi munus generationi poſtponant: ſed quia ipſa contemplario eua- neſcit, dum cupiditas regendi corpotis inualeſcit. Quandoquidem contempla- tionis generationiſque munera ſimul obire nequeant. Ideõque de his quę ad iſtã generationem ſe parant, dictum eſt lib. 10. de Kep. eas ſuum deęmonem eligere, non ſingulas ſuis dęmonibus ſorte contingere. Ergo ille paulatim generationis amore deſcendentes eò declinant vtaſſumpto terreno corpore, ſui oblite ple- rumque fato obruantur. Leuantur autem rurſum hoc onere quando cupiditate contemplandi accenſæ, ſenſus corporeos contemnunt, vel etiam omnino odiſ- ſe incipiunt: Vt non ſine cauſa in Phedro dictum ſit philoſophiam& amorem, reditum in cælum parare noſque ad obſequendum fato inſtruere. Qua etiam ra- tione ſcriptum eſt à Plorino lib. de dialectica, animas per Capricornum ad ſupe- ra aſcendere: per Cancrum, in generationem deſcendre. Quia in horum vno lu- næ domicilium eſſe dicitur, quæ præeſt generationi: in altero, Saturni, ad quem pertinct contemplatio. At, inquiet aliquis, ſi anima natura ſua cæleſtis& diuina eſt, quo modo in corpus hoc impurum deſcendit? Primùm vt eſſent animalia in omnibus vniuerſi parribus, quæ opiſficis Dei excellentiam teſtarentur: ac ne ipſe intellectus vi quadam in corpus traheretur, per naturam animalem adnatam, corpori conciliatur. Deinde, vt plotinus ait, libro de deſcenſu animæ in corpus, cum duplex omnino natura ſit, vna quidem intelligibilis, altera vero ſenſilis, ſatius quidem eſt animæ in intelligibili viuere, neceſſarium tamẽ eſt cùm eiuſ- modi natura ſit prædita, ſenſilem quoque naturam participare. Neque grauiter ferre debet ſi non omnino eſt ipſum bonum. Quippe cùm in rebus ipſis medium ordinem obrineat,& diuinæ quidem ſorris particeps ſit, in poſtremo autem gra-

363 àLCINOIINTSITVTIO AD
tuta vt de ſuis hinc aliquid exhibeat, recipiat etiam hinc quoque nonnihil, niſ propria integritate ſeruata gubernet. Au igitur ab aſtris hec tantum patietun yt ctiam illa motibus animæ neceſſitatem imponant? Hoc idem plotinus pulchre explicat cap. 8. lib. quo inquirir vtrum ſtellæ aliquid agant. In breæſentia inquit, ſt in memoriam reuocare, tuſum illum quem apud antiquos bar. ce contorquent: per quẽ Plaro ſignificat quod in mundi circuitu erraticum dici. tur, vel non erraticum. Hunc apud eum Parcèę& neceſſitas Parcarum matertor- quent,& in cuiuſque generatione conuoluunt. Atque per hunc circuitum reuo- lutionémque in generationem prodeũt quæcunque gignuntur. In Timæo quo. que artifex mundi Deus tradit animæ ipfius principium. Dij verò qut homiqis gencrationi præf ciuntur, graues neceſſariaſque adhibent paſſiones, iras,libidi
nes, voluptates, dolores, aliàamque animæ ſpeciem ex qua perturbaxiones eit. modi oriuntur. Hec vtique Platonis verba, inquit, ſtellis nos deuincire videmun,
operepretium e
animas videlicet ab illis accipientes: itémque nos huc labentes neceſſitatiſihi-. cere. Ab eifdem quoque mores habere dicit, at que ſecũdum mores, etiam adio. b nes, atque poſſiones à paſſiuo quodam habitu procedentes. Qare perqui édum eſt quid nos præterea ſimus. Forts verò reliquum eſt quod ipfi reuera ſumus u quibus& natura dedit vt paſſionibus dominari poſſemꝰ. Et enim prætetid quod ob ipſam naturam corporis, his malis circumuenti ſumus, Deus vircutem lari-
tus eſt à ſeruitute liberam. In quo mirum eſt profectò veteres philoſophosſolo naturæ lumine id videre potuiſſe, in quo adhuc hodierno die plerique cæcutii-
humanam ſcilicet voluntatem ad bene agendum ex ſeſe liberam eſſe& amen propter corporis contagionem, ad malum eſſe propenſiorem. Id yeto el quot
— —
à Vergelio ſignificatum lib. 6. Aeneidos, 3 lgneus eſt olis vigor& cæleſtu origo Feminibus quantum non noxia corpora tardant. Itèmque à Socrate philoſopho, cum hic reſpondiſſe dicitur natura fuummſ b vt Zopyrus Phyſiognomon ex vultu& oculis denunciauerat, bardum, lbidm. ſum& vinolẽtum, niſi philoſophie præceptis animum excoluiſſet hiſque pani- 8 ſet. Vnde etiam ſapiens aſtris dicitur dominaxi. f 7 perturbationes has à corpore exoriri, indicant quæ ex platonicotum dogr. 1 na ab eodem Potta ſuperioribus verſibus ſubiiciuntur. 7
. 7. 7 Terrenique hebetant artus moribundaque membra: 8
3„ 7 Hine metuunt cupiunt que dolent gaudent que, nec auras 3 Khiciunt, clauſæ tenebris& carcere caco. Itèmque quod Plato ipſe in Timæo ſcribit, Animæ morbi, inquit, proptet eut poris motum ita naſcuntur. Morbum animæ dementiam eſſe cenſemus. Bu- genera duo ponimus, inſaniam& imperitiam. Quæcunque igitur haſſaaie 1 utrum iſtorum iafert, ægritudo eſt nuncupanda. Idcirco voluptates dolorig 4 admodum vehementes, morborum omnium grauiſſimi iudicandi. Siſun 4 nim vel nimia geſtit leritia, vel nimio dolore deprimitur, dum illã auidiusi 3 1 Portuniuſque aſciſcere, hunc vitare obnixs conatur: neque cernere, neques 1.
rectè quicquam poteſt, ſed rabie furit,& in eo habitus conſtitutus, minime ial
nis eſt compos. Qui verò fluido ſtupidõque circa medullam abundar ſemine,ſ que arbor pluribus quam conueniat fructibus grauida, nimia vbertate lurulsr is profectè multis paſſim doloribus, multis iem voluptatibus in lbidin u ipſis carumque fœtibus fructibüſque a ffectus, per omnem ferme vitam ob un tes voluptates doloréſque inſanit ac furit. Cumq́; huius animus prohter t
—————*. —— 2 Weh S———— 3.
——
———

11N 1zn en, ſecipinen — An Dad Mem lnpon er mum Kellr hah Ar gad a. mme vocats juunil p ddan
hen grodna me
nd emm luck n lun dae comuohaum. Na e dam à ptodenn uranaat n mmrhüm unch i ſſ
1 1
uſqae 1 1 lor 5 anqne mmrloecciet wau noni verda asuit,] Wi tem 4 1. wan ee dere ack,s 0 AM rodam ubunhtoc er 4. Fockt hd teinant 2 dhin Honai dominan 3 an * A1 A deut 2 Daut
½½ ““
u mirum ckn 5 ern r. 80 adan? S ürk gendit a be
4* B Reter Kenen
4 „ 4
Leneidos, aletaun 5, 4 A 4 9†* un 49 naxi4 irh e cumb teldo 1 6
s n en
4 ³
DOCTRINAM PLAT. 370 æger ſit& inſipiens, vulgo tamen non æger ſed pro voluntate ſua vr libet affe- ctus falſo putatur. Veritas autem ſic habet. Nempe venereorum intemperantia, maxima ex parte propter vnius generis habitum, per oſſium raritatem in corpo- re lubricum madidumque, animi infirmitas eſt. Ac fere omnis voluptatum incõ- tinentia, quæ perinde ac ſi ſponte improli ſimus, vituperari ſoler, non rectè ita vituperatur. Nemo enim ſponte malus, ſed propter prauum quendam corporis habitum rudémque educationem, malus omnis, fit malus. Omnibus autem ad- uerſa inimicà que hæc ſunt,& mala obnoxiâ que contingunt, Kurſus dolore affli- Ctus animus, ſimiliter propter corpus in prauitatem plurimam incidit. Acris e- nim& infeſta pituita, amari item felleique humores, quando oberrantes per cor- pus non exhaläãt, per viſcera reuoluti, vapotem ſuum penetralibus animæ ipſius infundunt, languores animæ varios& magis& minus, tum plures, tum paucio- res efficiunt. Et in Phædone, Omnis voluptas atque dolor, inquit, animam cor- pori affigit at que connecttit, efficitque corpoream: adeo vt iam opinetur eſſe ve- ra quæ ſiiadet corpus. Nempe ex eo quod eadem opinetur cum corpore eiſdèm- que oblectetur, cogitur, vt puto, eiuſdem moris eiuſdemque alimoniæ fieri: vt nunquam poſſit pura in vitam alteram proficiſci: ſed ſemper plena corporis labe probᷣ ciſcatu t. ldeòque cito cadat in aliud corpus,& quaſi ſata iterum innaſcatur, ac proprerea à commercio diuinæ, puræ, vniformis eſſentiæ, aliena prorſus eua- dat. Quod etiam ſecutus Galenus, morum nomine intelligens varias animi pro- penſiones ad iſtiuſmodi motus& perturbationes, vno libro docet mores animi ſequi variam corporis temperationem. Et idem alio loco, ex eo dubitat ſit nea- nimus aliud à corporis temperatione, quod animaduertit animum corpore im- mutato variéque affecto, immutari ſolere& variè affici. Quod verò ſequitur a- pud Alcinoum, de his quæ iuſtè viuendo ad aſtrum cognatum ſibi reditum pa- rant, id pertinet ad communem iuſtitiam poſitam ,oberen illis omnibus perturbarionibus, quas ex corpore naſci diximus. De qua ſic idem Plato lib. 10. de Legibus. Nunc iam tibi quid iuſtum, quid ve iniuſtum dico, inquit hoſpes A- thenienſis, clare abſque vlla ambiguitate exponam. Iræ namque atque timoris, voluptaris& doloris inuidiæque cupiditatis, tyrannidem in animo ſiue nocear, ſiue non, omnino iniuſtitiam nomino. Sed opinionem optimi, qua videlicet ra- tione ciuitas vel priuati aliqui putabunt, ſi animo dominata, omnẽ virum exor- net, eriam ſi quid minus rects illi ſucceſſerit, iuſtitiam nomino:& quid quid inde geſtum ſit, iuſtum appello. Atque eos, qui eiuſmodi principatui libenter parent, optimè viuere dico. Hæcque ea iuſtitia eſt de qua, vt Ariſtoteles ait cap. 1. lib. 5. Ethic. Factum eſt hoc iam tritum ſermone, luſtitia vna omnes reliquas virtutes cõtineri. Nam cum per iuſtitiam tribuatur cuique quod dehetur: rationis autem eſſe debeat imperium,& perturbationes quæ ſunt in parte animi inferiore, ad e-
ius regulam ſint reuocandæ: is iuſtè viuet qui ratione quaſi rectum clauum re- nente, actiones reget, perrurbationes omnes reprimet. In quo poſita eſt perfe- Ctio virtutum omnium, quæ morales appellãtur. At ſpeciales altera iuſtitia(quæ vna eſt ex virtutibus morum) ad commutationes præmiorumque& pœnarum diſtributiones tantum pertinct. De qua diſtinctione poſtea pluribus diſſeretur in Poſtrema parte libri huius. ö 2 EEE
———

D. GENOVEFAE COENOBIAEB. chæ vigilantiſs.
Iac. Crapentarius§.
Aborum omnium quos in humaniulu 85 literis non omnino fortaſſe, peænitends 5 po ſuimus, primitiæ iampridem luo cem. bio denotæ ſunt& cõſecrata,(aulun
Dcha Ligilantißimè ex eo, ſciliu unhon
quo noſtra ætate adhuc ineunte Ornatiſzimum uinm u
multis pietatis monumentis(quæ quidem adhuc entiijſe Clabilem, Philippum Bellum, eiuſdem Cænobij rellum (quem fortunarum tuarum exornatorem merito faui ego rerum omnium mearum parentem agnoſcerem,&i
bus rationihus tum porerã, apud omnes celebrarem auyu
dicarem. Quare æquum viſum eſt vt in ſtudiorum ehilſ Phicorum ſumma, quam hoc opere colligimus, pan aliu ad te rediret quæ me&tui cænobij& ene ealmm abil Optimo Parente quondam acceptorum, memotem apul Dm nes teſtaretur. Præſertim cum ipſe ad hoc conficiendunu- quet edendum me ſermone tuo quo tidie ho rtareris, apentiu declarares Juantam ex eo voluptatem cum publica ſuucir ſorum omnium vtilitate coniundtam expeltares. Quam u- tinam animo tuo non falſo conceperis, aut in hac tuo cäum
A 8— Se. 4 8. S— 4 7 N N& 2.. 5 5 S S 9 -g˖ GS L W
108EPHO FVLLONI

VEEAE Cch
M Wanttz.
lac. Cipeatsius
horun OMNIAn an Tern on omnnd w „ſuuimus, Dtimua 8. denote ſant N. gllamißme 4 hac meunte on. numentis(qus u N um Bellum, eiſt s tudrum exornt 1 mearum oarenten 2¹ n poterã, 4atom d
4½ 3 1
.„ uum uum d L
1
— 7 4.1 4
7 1 1.„ 1 er Cun ſ
4
DocrRINAM PLAr. 55, concepta, minimꝰ eum perdideri⸗ quem ad maiorem nomi- nis celebritatem alliciendo, tu certò cum multis aliis ornatiſ- zmis viris, videris in eas anguſtias conieciſſe ex quibus ho⸗ dierno die pedem referre non poteſt. Quato verd erat tutius, domi hoc noſtris auditoribus contineresexternorum iudicia non ſubire? Soldque expectatione eius in quo iampridem a- nimi pendeo aliorum animos, ſicut plerique faciunt, tatum lactareꝛ Sed iam iacta eſt alea. In cuius euentu vt omnes in- telligant quid tibi debeatur partem hanc de Pythagorica Metempſychoſi, quæ noſtram religionem nonnihil attingit, tibi conſecrandam exiſtimaui. Quwam ſi recipisz ſiplacet, hoc etiam intelliges vocari te ad reliqui operis defenſionẽ. Quod cum te vrgente maximè, ante tempus fortaſſe ſit editum, æ- quum eſt vt ad eorum quorum patrocinio in hoc nitimur, authoritatem accedas. Hoc verd vt ex animo facere velis, etiam atque etiam per tuam humanitatem rogamus. Bene
Vale. b EEE ij

DE METEMPSVYCOI PYTHAGORICA, DISPVTATIO, QVAE DIGRESSIO EST QVINTA.
T ad explicãdam Pythagoricam Metemplſycho- ſin, de qua hoc loco agitur, nobis viam paremus conſiderandum eſt, quæ apud Plaronem animz humanæ conditio prius quàm cum corpore co. iungatur, quæ in iplo corpore, quæ deniquccun ex hoc exceſſerit. Et in eiſdem tribus tempaii- bus Ariſtotelica cum Platonicis, ſicut æpinuun
1 conferenda: deinde de hac ipſa Pythagoriaaſle- 1
tempſychoſi veterum Platonicorum in excuſando magiſtio ſenten. G
Anima qua- tiæ conſiderandæ,& cum noſtris theologis conferendæ. Illelibtou lu, antè eor- de legibus, animam corpore antiquiorem eſſe ait:& in Phadonekd. pus. bit eam prius quã in corpus demittatur, alicubi eſſe, illicqueinapim rerum omnium cognitione vigere: ipſius verò corporis contagione,
in obliuionem vitæ ſuperioris incidere idem ait in Phædro-necean t quicquam intelligere niſi ſecundum ſpeciem ex multis procedenen u ſenſibus, in vnum ratiocinatione conceptum. Hoc autem, inquitt-
cordatio eſt eorum, quæ olim vidit cum Deo perfecta,& illa de- 1
ciens quæ nunc eſſe dicimus,& ad id quod verè eſt, ſurſum reſen l
Et in Phædone, ſi acceptis ſcientiis, inquit, non ſemper obliuiſcen t
mur; oporteret& cum ipſis naſci, ſemper etiam per omnem ſiam
ſcire. N am ſcire id eſt, acceptam rei alicuius ſcientiam retinere, nec:. miſiſſe. An non obliuionem, ſcientiæ iacturam eſſe dicimus'lta ptor cc
ſus 6 Socrates. Sin autem acceptam ante ortum ſcientiam, nati amif co
Diſciplina mus, deinde verò freti ſenſibus circa i pſas ſcientias, illas quas antehe- 5 noſtrairecer- hueramus, recipimus, nnne id quod diſcere appellamus, eſſet ſcir do dat,c. tiam propriam recuperare, atque id reminiſci nominantes, recteèno- 4 minaremus? Recté. Fieri enim id poſſe apparuit: videlicet vr cum quls 2
aliquid ſenlerit vel videndo„vel audiendo, vel aliter ſentiendo, aluc ne
9. quiddam ex hoc cognoſcat cuius erat oblitus: cuiquidem hoc quodi- 8 modo propinquabat, ſiue id ſimile ſit, ſiue diſſimile. In Menone,pol: nn

Merplcidambſiz Taeh t
le u doc locd z3 Sehn
ahderandum cd au qm
4 6
manx concitio pudh m.
guur,qux iaipoct Meut
1
„
„f ki
“““ 1 11
4 4
Neinen um 1
X 6
erenda 4.).
.„·““ 88 „
4 A m 41 An
4 akotuch 48 3 A
Hode vigcte: ipbus? „ 9 1 1. 4 1 4
oerotn ancdete def r 1
,“—“
A ol diu ſecunduo pecic=
ecoacepid 1 4
. n idi cm I 8
1adid qao„*
4
3 N
ceotuw reid 4 cer 1 4 mem, ſcici tix uctu n dshe r! m acceptach amteoß 14 1
buscitcaipia r
aod dcelt S
. id quod 1 u oc id tec
14„— 5 15N 1 9 c i pols da 39 denn
40 ddo, velaud— Än- eral⁰* 8„P'
DOCTRINAM PILAT. 374 quam puſionem, qui Geometrica nunquam antea in vita hac didice- rat, interrogant de dimenſione quadrati, hic cum reſpondere videre- tur ve doctus, Socrates eum ſermonem ita concludit.§ O C. Quid tibi Meno videtur Reſpondi ne hic vnquam ex alterius quam ex tui ipſius opinione??M E N. Nequaquam, ſed ex propria ſemper. 8 O C. Veruntamen haud nouit, vt paulò ante confeſſi ſumus. M E N. Vera loqueris. 8 O C. Inerant ergo huic opiniones huiaſmodi. M E N. In- erant. S O C. Huic igitur ignorãti, opiniones de his quæ ignorat veræ inſunt. M E N. Apparer. 5 O C. Nunc igitur huic opiniones quaſi per ſomnũ ſuſcitatæ ſunt. Quod ſi quis interroget hunc talia quædam ſæ- & multa, certè ſcies hunc iſta ſi quis alius nouit, perfectè cognitu- rum. M E N. Videtur. 5O C. Nonne igitur nemine prorlus docente, ſed interrogante potius iſta ſciet, ex ſe ipſo ſcientiam ad ſe reuocans? ME N. Sic eſt.§O C. Recuperare verò ſcientiam in ſe ipſo, an non reminiſci? ME N. Prorſus. Animam verò in ſingulorum hominum ortu idem voluit è cælo demitti, nõ tanquam in naturale domiciliũ, ſed quaſi in carcerem vel ergaſtulum. Ideque ſcribit in Crarylo cor- pus eſſe dictum νμαα̈ quaſi iæ id eſt ſepulchrum quod in hoc ani- ma quaſi ſepulta iaceat. Cui ſimile eſt quod à Philolao Pythagoreo
dictum commemorat Theodoretus lib. 5. de curatione græcarum af= Anime cum
fectionum, ob quædam ſupplicia animam corpori eſſe coniugatam verpene do⸗ pleæ cõpara-
& quaſi conſepultam. Quòd in Plarone Ariſt. repræhendit cap- a.lib. ³ 1. de Anima. Lultqus inter animam& corꝑus naturalem quandam
cognarionem inlercedere hocqus etiamabh illa i. Quia in ſe cõ- tiner n nta neceſſaria ad eas actiones obeũdas, quarum eadem
anima eſt principium. In quo ipſe Plato quaſi lui oblitus, quodãmo- do huic poſteriori Ariſtoreles opinioni aſſentiri nonnunquam vide- tur, cum ſcribit talem eſſe inter animam& corpus cognationem, qua- lis inter ignem& bitumen cernitur: aut cum lib. 3.de Repub. ait cu- randum eſſe corpus propter eam harmoniam quam habet cum ani- ma. Per corpus emm(inquir) viuere nobis licet, ac certè: ſi veritarem clara voce reſtari velimus. Ideòque in horum cum ſuperiorioribus comparatione, eodẽ libro à Theodoreto ſic exagttatur. Si anima per corpus viuir, inquit, ac rectè viuit, fit vtique vt antè corpus ea nõ fue- rit. Quod ſi fuit etiam ante corpus, vtique& viuebat, immortalem ſortita rationalémque naturam. Quod ſi erat olim& ante corpus, nec tamen rectè viuebat cum ſejuncta eſſet à corpore, at vbi venit in cor- Pus, eo ipſo bene inſtituto, tunc denique rectam vitam anima duxit, necęſſariò ſequitur, vt anima per corpas ea bona conſe quurta fuerit quorum parriceps ca non erat antequam corpori iungeretur. Quid ita igitur inſepultam corpori veluti monumento cuidam Plato dixit? EEE iij

Anima quo modo in cor- pus demitta- tur.
Anima qua- Iu poſt vitd banc.
—
375 A 1. CINOI INSTITVTIO AD Quanquam hæ Theodoreti& Ariſtotelis obiectiones commode po⸗ terunt explicari ea diſtinctione duplicis comparationis animæ cum corpore, quæ poſtea tractabitur cap. 18. lib. huius. Iam verò videamus quo modo in corpus demitti dicatur, In hominum ortu hæc duplic
lumine dicitur exornari. De quo ſic Marfſilius Ficinus in Sympol
Plat. Anima ſtatim ex Deo nata, inquit, naturali quodam iaſtinctu in Deum parentem ſuum conuertitur: quemadmodum ignis in terrayi ſuperiorum genitus, confeſtim nature impetu ad ſuperiora dirigitur Conuerſa in eum, radiis eiuſdem illuſtratur. Sed primus hic fulgorin animæ ſubſtantia per ſe prius informi, receptus, fit obſcurior arquc ad illius tractus capacitatẽ, proprius ipſi& naturalis euadit. ldeoque per eum, vt pote ſibi æqualem, ſe ipſam& quæ infra ſe habet, ide corpora omnia anima videt. Deum verò& alia fuperiora non vide Sed enim per primam hanc ſcintillam Deo facta propinquior, aliud iterum clarius accipit lumen: quo etiam ſuperna cognoſcit. Lumen igitur habet geminum, naturale alterum ſiue ingenitum, diuinumal terum& infuſum: quibus vna coniunctis ſeu duabus alis, perſibi- men volare valeat regionem. Cum verò in vita hac corporeconlte- mus& anima, ex codem Platone intelligi poreſt nos colpusabal- mentis accipere, naturalem ſpeciei conſtitutionéẽ à cælethusſphe. ris, partes animæ quæ trahuntur affectibus, à dæmonibus& minis ſyderum ſpherarum, accedente etiam ipſius corporis contagonets tionem verò& mentem noſtri parentis imaginem, ab ipſo mandiu- tius opifice, ſine vllo cæleſtium orbium, aut dæmonum miniſtero. Quod hic etiam Alcinous ſignificauit, pluribus verò Plato in Iimes ſic expoſuit. Hæc omnia, inquit, primuùm Deus exornauit. Deindten his hoc vniuerſum conſtituit, animal vnũ in ſe animalia omnia mor talia& immortalia continens. Et diuinorum quidem ipſe authorek Morralium verò generationem natis ſuis tradidit abſoluendam. 1” igitur ſuum imitati parentem principium que animæ ſuſcipientesi nimam ipſam mortali corpore clauſerunt, totùmque corpus anime quaſi vehiculum ſubdidere: atque in eo aliam animæ ſpeciem fabricr uerunt mortalem, quæ grauibus neceſſariiſque perturbationibusd ficeretur. Quarũ prima foret voluptas, eſca maxima mali, dolor deir- de, fuga impedimentüúm que bonorum, audacia præterea meruülque conſultores amentes,& implacabilis iracundia„ſpes etiam bunds conciliatrixque cum irrationali ſenſu amorêque omnium inuaſete. Atque hæc quidem Platonica, de anima humana in corpore& amte
corpus: nunc reliquum eſſe videtur vt eiuſdem conditionem cum
corpore exceſſerit, inquiramus. De qua ſic loquitur Socrates in b- done. Si pura diſceſſerit, corporeum nihil ſecum trahens: vt pote 4us

INrmh
KAA.
& Aritdotass, 81
done daplcsn
— 1 Plchan in
duar c. Rla 1 b
Kenl dicun hia nb —„ De qo ſe Ruil 1n
4 38 auerna: Jaen in elim aanz e e an
4 4 3
4 Mldem Wattrun. 1 wW . A
Ps mtotm, tech anha 1 4— 1
1 dd.
4* ic, proocmſoh KX 5 b 2 7d 1
mlem, kpm K tn
8 44 44. Met. Daum 1aloο& anc ſcimillan Deoſ ym men: qao tiamd p
4
8 1„ um; 2 Kuta akctuch 31 W
** 4 au rnaconiundast Sbns
em. Cum vetoit Mech
1 B.„nn auntut aKectidal 1
““ afin Cr . 8 NID ¹ 1 dcnte cium pun ee 4 1 4 40 11“ renl 443 3 8 dalenl! ¹ 1 4 5* g 4 4 M
NATDI 5b
xicltm 44 ordium, z 5 1w
. .„ n 1 AEAu 4 8 2 nf! G—. um 42 z SSul! dacuc 5 4 z— „ mm alynäl ln A 8
42
DOCTRINAM PLAT. 376
ſua cum illo inuita communicauerit, ſed fugerit illud ſemper ſèque in
ſe collegerit, tanquam ſemper id meditata, quod quidem nihil eſt a-
liud quam rectè philoſophari, mortemque teuera facilè commen-
tari, an non hec eſt commẽétatio mortis: Eſt omnino. Anima, inquam,
ſi ſic affecta diſceſſerit nonne ad aliquid ſibi ſimile dininum abit: Di-
uinum& immortale& ſapiens? Quo cum peruenerit, euadit fœlix ab
errore, dementia, timoribus duriſque amoribus cæteriſque humanis liberata malis,& quemadmodũ de initiatis dici ſolet, reuera reliquum tempus vitam cum diis agit. Ita ne eſt Cebes, an aliterelta per Iouẽ,
inquit Cebes. Sin autem polluta impurâque decedat, vt pote quæ cor
pus ſemper amplexa, ipſum duntaxat coluerit& amauerit, eiuſque voluptatibus& libidinibus quaſi veneficiis quibuſdam delinita fue-
rit& vſqucadeo capta vt nihil aliud putet eſſe verum niſi quod corpo
reum ſit, quod tangi, quod videri poſſit, quõôdve bibat& quod edat
& quod venereis vtatur: quod verò oculis occultum& inuiſibile ſit, veruntamen intelligibile& philoſophia compræhendendum, habere
odio conſueuerit, tremerèque& fugere: ſic inquam inſtitutam ani-
mam putas ne ipſam per ſe ſinceram euadere Nullo pacto, inquit. Sed infectam inuolutamque, vt arbitror, contagione corporea, quam cõ- ſuetudo congreſſiſque cum corpore propter continuam familiarita-
tem, plurimùmque eius cultum, efficiet congenitam? Ita putamus. Ponderoſum verò ò amice id putandum eſt& graue terrenumque& viſibiles quod anima eiuſmodi ſecum trahit: ideõque ab eo grauatur
& ad vifibilem trahitur locum, metu inuiſibilis atque occulti. Et, quemadmodũ dicitur, circa monumenta ſepulchraque verſatur: circa
quæ iam nonnulla apparuerunt animarũ vmbroſa phantaſmata: qua-
lia præfe runt ſimulachra, tales anime que videlicet non pure deceſſe-
runt à corpore, ſed viſibile aliquid trahentes: quo fit vt videri poſſint. Conſentaneum eſt d Socrates. Conſentaneum tamen ö Cebes non
eſſe has bonorũ animas: ſed malorũ: quæ circa hæc oberrare cogãtur,
pœnas dantes vitæ improbe actæ. Itaque iamdiu circũuagantur, quo-
ad cupiditate naturæ corporæ dominãte, rurſus induãt corpus. Induũt autem, vt decens eſt, eiuſmodi mores quales in vita exercuerunt. Am-
plius verò idem ſub fiem eiuſdem dialogi, accomodatius ad religionẽ
noſtram, diſtinguit triplicem conditionem animarum è corporibus excedentium. Cum hæc ita natura diſpoſita ſint, inquit, quando in eũ An,marum locum defuncti peruenerint quo demon vnumquémque perducit,:ripleæ con- primò illic iudicantur,& qui honeſtè ſanctéque& qui aliter vixerũt ditio,poſt yi- Itaque quicunque in vira qnodammodo tenuiſſe medium quoddam tam hanc.
comperiuntur, ad Acherontem profecti, vehiculis quæ vnicuique ad-
ſunt, in paludem perueniunt Acherufiam: ibique habitant purgan-

38 3 ALCINOI INSTITVvTIO AD turque, pœnas dantes iniuriarum:& cum purificati ſunt, abſoluun- tur: rurſũſque pro merito ſinguli benefactorum præmia reportant Qui verò ob ſcelerum magnitudinem inſanabiles eſſe videntur„gui videlicet ſacrilegia multa& wagna& cedes iniquas, vel alia ho. rum ſimilia perpetrauerunt, hos omnes conueniens lors mergitin tartarum, vnde nunquam egrediuntur. Qui autem ſanabilia quidem, ſed ingentia commiſerunt, veluti ſi qui contra parentem vel mattem irati per vim aliquid fecerint, ſed pœnitentia ducti, eos in reliquavita coluerint, vel qui ſimili quodam pacto fuerint homicidæ: eos in tar- tarum quidem neceſſe eſt cadere, ſed ibi per annum comworati, ſu. ctu eiiciuntur: homicidæ quidem per Cocytum, parentum violatotes per periphlegetontem. Poſtquam verò ab iis delati Hluminibus adpa ludem Acheruſiam peruenerint, clamant illic vocitantque eos quos vel necauerunt, vel iniuriis affecerunt: ſapplicitér que rogant acde- precantur vt eos permittant progredi per paludem, ibique abſolui- Ac ſtimpetrauerint, penetrant illuc finémque malorum accipiumt Sin minus queant perſuadere, referuntur in tartarum atque inqe nu- ſus in flumina: neque per hæc mala deferri prius ceſſant, quamabis quos affecerant iniuriis, veniam impetrauerint. Hec enim pœnalba iudicibus eſt impoſita. Qui autem piè præ cæteris vixiſſenveniötu, hi ſunt qui ex his terrenis locis tanquam è carcere loluti aque ihe- rati, at altiora tranſcendunt puràmque ſupra terram habitam rego- nem. Atque hæc quidem fundamenta ſunt eius ſententiæ quam hec loco inquirimus. Apertius verò illa ab eodem ſic explicantur inbhe-
dro. Regula Adraſtiæ deæ, id eſt inæuitabilis numinis hæc eſt, inqn
vt quæcunque anima Deum comitata, aliquid verorum inſpenett ea vſque ad circuitum alium ſit indemnis:& ſi ſemper hoe funn queat, ſit ſemper illeſa. Si verò impotens aſſequendi„non inſpexeit & caſu aliquo v'a, repleta obliuione& grauitate, grauetur, graun autem pennas confregerit, in terramque reciderit: tunc prohlberle
hanc in prima generatione, in aliquam brutalem ire naturam, ſedir- bet eam quæ plurima viderit, in genituram viri philoſophi, autyu-
chritudinis cupidi, aut muſici arque amatorij: cam verò quæ ſcrundh loco, in regem legitimum aut bellicoſum virum& imperasotun deſcendere. Tertio in gubernatorem Reip. aut rei familiaris diſpen ſatorem, vel quæſtu arium. Quarto, in laborioſum gymnaſticum;¹l eirca medelam curàmque corporis verſaturum. Quinto, in cosqi vates futnri ſunt& circa myſteria quædam. Sexto, in poëtam, vela 4 quemuis eorum qui aptè in imitatione verſantur. Septimo in ant t velagricolam. Octauo, in ſophiſtam& popularem. Nono in tyrandi cum. In iis autem omnibus quicunquc iuſtè vitam egerit, ſortem 3

01 Mrp V mk
8 1hin. ͤ — 4 Ait 4 4 A. Adakudmeminia 4 . eh u Kmagu Kan n nr h. — 9 Omne A ae. 1 ed Aeechanm. O 8 a al. 8 d m., clauh au(da ½☛ d ““ Kri lec Medt 1 1 9 M quodam acdo fuerh An b. 4 4 94 a Radere ledidi der Mem 1
:T gu
udem per Cochu arm Poſtqaum ſeddii 1 m ruencrint damm m atn iftecerunt: ſaß 10 den irtant progreci her 1 genetrant iluc dnen r aadere, teferumu id San zer hre wala deten hit .Venn impetnac 8 8 Qiautem pieher 921 tnis locis tanqum Sad adunt putamqpelui 2 1 dem fundamentalut ettius veto llaadeod e edex, d eſt lnxuindi ⸗ a Deum comiau, † nal'am Otindemal. §i vetè impotens 8**⁸
oleta odlaioce ag un o,“
an muſici atquem* ab-c
aimum aMt bennn . berastarea 2 ng „Cocpocs d 1 anque et 11. 103 yſter 9* in imitode e
1 à 1* 4„ 4* 1 nlopb— A*
DOCTRINAM PLA T. 367 3„ ⸗ 8.„.. 8* 5. ſtea nãciſcitur meliorem: qui verò iniuſtè, deteriorem. In idem enim vndè profecta eſt, cuiuſque anima annorum decem millibus non re- Vertitur. Nam alas ante hoc ſpatium non recuperat: præter illius ani-
mam qvi philoſophatus eſt ſine dolo, vel vna cum ſapientiæ ſtudio
pulchritudinem amauit. Hæ quidem tertio ambicu mille annorum ſi ter hanc ipſam deinceps elegerint vitam, ſic recuperatis alis, poſt tria millia annorum euolant abeuntes. Aliæ verò animæ, primæ vitæ fi- nem conſecutæ, iudicantur. Iudicatæ autem aliæ ſub terra in iudicij locum euntes, meritas illic pœnas ſuſtinent. Aliæ in cæli quendam locum per iudicium eleuatæ, ita degunt vt dignum eſt ea vita qua in hominis figura vixerunt. Milleſimo anno ambæ redeuntes, ſortem & electionem ſecundum vitæ genus luſcipiunt. Deligit vnaqueque eam vitam quam velit. Sic& in beſtiæ vitamn anima humana tranſit, & ex beſtia rurſus in hominem: ſi modo anima prius quandoque fue- rit hominis. Nam quæ nunquam veritatem inſpexerit, in hanc figurã venire non poterit. Oportet verò hominem intelligere ſecundum ſpeciem ex multis procedentem ſenſibus in vnum ratiocinatione cõ- ceptum. Hoc autem recordatio eſt illorum quæ olim vidit anima no- ſtra cum Deo perfecta& illa deſpiciens quæ nunc eſſe dicimus:& ad id quod verè eſt, ſurſum reflexa. Idem in Phedone, animæ malorum, inquit, circa ſepulchra oberrare coguntur, pœnas dantes vitæ impro- bæ actæ. Iltaque tandiu circunuagantur, quoad cupiditate naturę cor- poreæ comitante, rurſus induant corpus. Induunt autem, vt decens eſt, eiuſmodi mores quales in vita exercuerunt. Quales dicis mores d Socrates: Eiuſmodi. Eos quidem qui ventri dediti, per inertiam atque laſciuiam, viram egerunt, nec quicquam pẽſi pudoriſque habuerunt,
decens eſt aſinos ſimiliaque ſubire. An non putas? Cõſentanea loque-
ris. Qui verò iniurias, tyrannides, rapinas præ cæteris ſecuti ſunt, in luporum, accipitrum, miluorum genera par eſt tranſire. Num alio has migrare dicendum eſtelta potiſſimum, inquit Cebes. Similiter& in cæteris. Abeunt enim in genera quælibet, quibus in vita ſimiles mo- res contraxerunt. Arque hæc quidem de tribus temporibus quæ in vi- ta animæ ab initio diſtincta ſunt, Platonis ſententia. In quibus ſi Ari- ſtotelem cum illo atrente comparamus, facilè intelligemus non mo- do quam differẽtes ſint in quæſtione de animæ natura(de qua poſtea diſſeretur) ſed etiam ſi vrerque agnoſcat mentis immortalitatem, de
.
hac tamen maximè diuerſas eſſe& differentes horũ ſentẽtias. Primũ Anima an
enim non exiſtimaſſe Ariſt. animã tẽporæ priorẽ eo corpore quod in-
format ductationes periſſimũ ſuadere vidétur, Vna quod ca, 2.li. z. Meraph. oo diſtinguit cauſam efficiétẽ externam, ab imteriore forma, ꝙilla tẽépore priot᷑ eſſe ſoleat, forma verò nunquã. Fotme monẽtes, in
prier corpore
ap ud Apviſt.

9
+₰n⸗
—yy
367 ALCINOI INSTITVTIO AD quit, tanquam antea ortæ, exiſtunt: quæ verò vt ratio, ſimul ſunt. Cum enim ſanus ſit homo, tunc etiam ſanitas eſt,& forma ænex ſpherz ſimul atque ænea ſphæra. Si autem aliquid poſterius permanet, conſi-
derandum eſt. In quibuſdam enim nihil prohibet. Veluti ſi anima ta
le ſir, non omnis, ſed intellectus. Omnem nam que fortaſſis impoli. bile eſt. Altera ratio, quod anima ante coppus eſſe non poruit ſine⸗-
liqua energia& actu. Quoniam in vniuerſitate naturæ cum ipſe re
cõpoſite, otioſe eſſe nullo modo poſſint, forme certèmulto minus,n
corpore coniu ngetur. ſimilis tabulæ nudæ
poteſt coſſigi ex eo quod de Deo Ariſt. ſcribit cap. 8. lib. 10. Ethic, 4.
nimæ autem antè corpus exiſtentis, actus alius eſſe non potum quam intelligendi. Quare ſi ex huius ſententia illa erat antequam cũ conoo. re coniungeretur, intelligebat& contemplabatur. Id verò quo modd, niſi per ſpeciem ingenitam, quæ poſtea per corporis contagionemo. bliuione obliteretur. Quod qui in Ariſtotelis doctrinareciperet in o illum faceret Platonis ſectatorem, in quo magno ſtudio blatoni com tradixit. Primum enim non erit intellectus humanus quando cum „in qua nihil omninofuit depictum, quod tamen Ariſt. ſcribit cap. 4. lib. 3. de animaſſdporiu, vt Plato loquitur, tabulæ raſæ, in qua rerum in intelligentia’calen- tium, ſpecies omnes ingenitæ, ſed tenebris corporis Obicotz Deir⸗ de diſciplina noſtta erit vitæ ſuperioris recordatio, nonnounoui- num ex viſis efformatio: quod idem in Platone repræhendi aapa- lib. i. Analyt. poſt.& cap. vltimo lib. 2. At, inquiet aliquis qponoio
aꝑud Ariſt intellectus humanus, ſi ante corpus non fuit, ætenuseit
vbi&corpore exceſſerit: cum idem contra Platonem diſputet lid.Id œlo, omne quod principiũ habuit, eadem lege qua incepit, finèyo- Jas aliquando eſſe habiturum. Difficilis eſt huius rei in Ariſtogi doctrina explicario: eaque, ſicut mihi videtur, effecit vt nonnallin ca auſi nõ ſinr affirmare intellectum qui in ſingulis eſt, immortaſem
ſed vnam eſſe communem mentem, quæ ſua eſſentia cum extemit
..... radiis ſui luminis cum noſtro intellectu vniatur& notionesineol- luſtrando, faciat vt actu intelligamus. Difficultatem hoc etiam 44.
get quod cum mentem ſeparabilem à corpore& immortalem afte met locis multis, qui poſtea colligentur, nuſquam tamen futotam e- ius conditionem cum& corpore exceſſerit, apertè exprimat, Sedca. II. lib.. Et hic. vbi in hanc quæſtionem incidit, de mortuis, vttun ho⸗
ni alicuius participes ſint, de hac frigide admodum reſpondeau&l
10. cum ſapientem ipſo contemplandi munere beariſſimum&Deo ſimillimum eſſe velit, non atringat tamen quæ in altera vita eiuscon- ditio ſit futura. ux omnia, cum aliis quæ collecta ſunt cap. ir lb4 prioris noſtræ deſcriptionis phyſicæ, ſedulo comparanti, fatenduss
—

A1 Nnmſ Uunonm tetiamſaua nmuiem liarh 8 1
un enim ula ben
nem
8
lectu. Onnenuh 24 A
4 en 2. ——. A me, — t h 1 A* 22Oe oh e 1 Lde Deo Ark Kit * 4 3 cxiſtenis add m * ¹ Ahmm kenealla m „A K wemneah edn ORedhd n 8* tan, qar poſterperch Wen 4 5 1 dao0d qum itads n — 1 e darotem, a awo Oh. n non ent iotelleta an 8 4 Anlk. lcrbi ap.H. eral in qaatemn ne 86 3 r. ſed tenedisc 9*
7* 4
1„ 1 lapen
auku 110 4 09
*⁸ † 1 219 imo lib. el “
* aan u aot ol “ 1 Jem count
45A
—* 8
1139 ach
—
in philoſophiam occaſionem daret. Scio de quæſtione hac aliud ſta-
Q——j
dOCTRINAM PILAT. 364
eſſe videtur Ariſtoteli naruram in omnibus ſequenti, non ſatis defini- tam fuiſſe de quæſtione hac ſententiam: aut cum fortaſſe vnam tãtum communem mentem externam immortalem eſſe crederet, non ſatis tutum fuiſſe hoc apertè exprimere: ne hac opinione publicam Athe- nienſium religionem offenderet& illis qui antea Socratem morti adiudicauerant, quod noua de diis ſentire videretur, iterum peccandi
tui poſſe ex eo opere quod de ſecretiore parte diuinæ fapientiæ ſecũ-
dum Egvptios, inſcriptum Ariſtotell tribuitur Anonnullis: ſed quia
hoc multis de canlis mihi ſuſpectum cſt. eius authoritat vli non au-
deo ad colligendam huius ſententiam de animæ natura. De qua in eo auſi ſen: ipſo opere pluribus à nobis eſt diſputatum. In Metemphycoſi maior ,mυννde Mfe- eſt inter hos& apertior diſſenſio. Ariſtoteles enim quia in om-:emphcofi. ni naturali corpore præparationem certam ineſſe vult ad eas actio-
nes quæ ſunt propriæ formæ, hac in parte Pythagoreorum ſententiã repræhendit cap. 3. lib. 1. de anima. Quod in corpore belluæ non ſit a-
pta præparatio ad eas actiones quarum humana forma principium,
eſt& cauſa: multoque minor in corpore plantarum. IIlud alienum inquit,& huic ſententiæ& plurimis earum quæ de anima ponuntur,
accidit quod coniungunt& collocant animam in corpore, nec quam
ob cauſam, exponũr, nec quemadmodum corpus affectum eſſe opor-
teat. Quod neceſſarium videtur eſſe. Vtriuſque enim ſocictas s con- junctio, facit vt anima agat, corpus accipiat atqupatiatur S&e hee mo-
neatur, illa moueat. Cum mutua iſta affectio in quibuſuis non teme- re reperiatur. At verò hi ſolum exponere conantur quidnam ſit ani-
ma: de corpore autem quod illius eſt domicilium& receptaculum,
nihil præterea explicant. Quaſi verò fieri poſſit ex Pythagoricis fa-
buks, vt quæuis anima in quoduis corpus quod occurrerit, immigret:
cum in ſuo quicque genere permanere videatut. Similiter autem di-
cunt vt ſi quis fabrorum artẽ, in tibias ingredi afſeueret. Vt enim ars inſtrumentis, ſic anima corpore vti debet. In cuius loci interpreta-
tionc non aſſentior Hieronimo Cardano libro de animæ immorrali-
tate, aut Io. Geneſio Sepuluedæ in epiſtola quadam ad Gaſpardum Cardillum, in qua ne animarum infinitum numerum apud Ariſtote-
lem concedere cogantur, poſita earundem immortalitate mundique xternitate(de quo poſtea ſuo loco in quæſtione de immottalitate di- ſputabitur) exiſtimant illũ improbauiſſe quidẽ animarũ humanarum tranſitum in corpora belluarum. At hoc eundem in Platone ſequutũ,
quod credebat illas aliquando noua hominum corpora ingredi, ne-
que id eſſe contra eam rationem quam de corporis præpatatione ad formam ex lib.. de anima paulo antè attulimus. NeTie vero magis
FFF ij

367 ALCINOIINTSITVTIO AD placet quod eodem loco ſubiicit Sepulueda, cum ab Ariſt. diqumeſt animam à corpore ſeparatam nõ recordari, ab illo videri ſigniſicui intellectum qui nunc per migrations eſt lullius& prius fuerat Ale⸗ xander, non meminiſſe eorum qvuæ ab Alexandro viſa auditaye fue. runt. Propterca quod, vt ait intellectus paſſiuus, id eſt phantaſiaſeu facultas imaginandi, ſine qua nec intelligere datur, nec meminilfe cum corpore extinguitur. Vtrumque enim Ariſtotelicæ phyſiologie mihi aduerſari videtur: etiam ſi animaduertam in priore Platonis opi. nionem laudari eodem opere de ſccretiore parte diuinæ ſapientiæ ſe- Mercurijo- cundum Aegyptios. Ex quo fortaſſe Sepulueda in hanc de Ariſtotele binio de Me- ſententiam eſt impulſus. Apud Mercurium Triſmegiſtum, ſcriptota tempſchaſi- Platone longe antiquiorem, hæc menrempſycoſis etiam ad bel- luarum corpora refertur in Pimandro, initio Sermonis 10. Ani- marum humanarum, inquit, permultæ mutationes pattiminme- lius fœliciuſque, partim autem in contrarium. Nam reptilium qua. dam in aquatilia tranſmutantur, aqu atilium animæ in terreltria mi⸗ grant, terrenorum in volatilia ſcandunt, aereorum vertuntur in ho- mines, hominum deinde immortales animæ, in demones tranſeun, demum in deorum chorũ fœliciter reuolãt. Quanquã adtuem, eius dẽ ſermonis, ſcribitur humanam animã nõ niſi humandctanuus ood ſe ſubire. Humana anima, inquit, poſtquam per mortema eatas corporis eſt exempta, cum omnis ſubierit virtutis pietatiſquemudx- ta, certe aut mens aut Deus efficitur. Certamen autem religioſe pt- tatis hoc eſt, recognoſcere Deum, iniuriã inferre nemini. Animaal- tem impia in natura propria remanet, ac ſe ipſam nimium crucian corpus querit quod ingrediatur, terrenum& humanum. Aliud qui pe corpus quam humanum, animam non capit humanam: nec lach in corpus anime ratione carẽtis, animã rationalẽ corruere. Lex enmm diuina generationẽ tã nefariã prohibet. Vnde Platonicorum deha- magiſtri ſententia variæ opiniones extiterũt. Nonnulli enim häcom nino dãnauerũt:alij vt cũ aliqua probabilitatè retinere poſſentad borũ allegoriã confugerũt quia in verbis vix quicquam erat quod- lerabile videri poſſet. Improbatã hãc a Porphirio nobis authotelhy Auguſtinus cap. 30. lib. 10. de Dei Ciuitate. Idq; ex eo poteſtintaliy quod ille libris tribus de abſtinẽtia ab eſu carniũ, eos reprehendiqii arbitrãtur Pythagorã in cibis aliorũ animaliũ carnibus nõ eſſeslo, quod in eorũ corpora anima humana aliquãdo cõmigraret. Plotinu cõtra, libro de proprio cuiuſque demone, in eadẽ ſentẽtia, verbalne vlla allegoria ſequutus eſſe videtur. Anima tandem è corpore mi,is inquit, id id ipſum quo abundauit, euadit. Itaque ad ſuperiora contu⸗ giendum, ne in ſenſualem ſpeciem delabamur, ſimulachris ridelica
— 4.
—„
—-—
¹

1 Dicdca mh 2Cora 4 0 ed
8
T Hec inteligad Sau, L 7 4 Ad . kam Aueeun 34 88 am eenn Tu
“ 4
dPpere de ccteuiad e 1u0 borrufe Rpalu d Apad Metcman n
tem, hec mened Va Dmee int K 11 mate nt WM aquit, permän M ui
4 Sadtem incoarich ⁵ p 8 8 nutantor aqauhud en n candunt, u on
e mmortales it
4—
5* 2 “ 4** reo 1 1 4 Au“““ 4 - ANIIN0 A amm aulch 1
4 * N gquit, poltqt r . 8 16 omois ludiett “ ,— 8½ 8 4.— N 8 141 — De en rur. Cena 2** 1 ——6 Deum, imataf 12 /
2
p A 1 ocu teme,
DOCTRINAM PLAT. 368 ſenſilibus obſequuti. Neue in vegetalem animam precipitemur, mancipati libidini generandi& irretiti ſuauitate ſaporum. Sed ad in- tellectuale, ad intellectum, ad Deum totis viribus aſſfurgendum. Qui- cunque igitur proprietatem ſeruauerunt humanam, homines iterum renaſcuntur. Quicunque vero ſolo vſi ſunt ſenſu, bruta animalia re- deunt. Ita tamen vt qui ſenſu precipue vna cum ira, animalia fera exo- riantur: atque in iis differẽtiam quoque talium afferãt. Qui vero ſen⸗- ſu per concupiſcentiam voluptatémque vſi ſunt, ſalacia& ingluuio- ſa animalia reuertantur. Verum ſi non tam ſenſu vna cum iis, quam fenſus degeneratione vixerint, vna cum ipſis plantis repullulant. So- lum namque, vel maxime in iis viguit vegetale: omniſque illis cura fuit vt in plantas commutarentur. Proinde qui muſicis modulis ni- mium deliniti vixerunt, in ceteris non deprauati, animalia muſica renaſcuntur. Et qui ſine ratione regnarunt, fiunt aquilæ, niſi prauitate alia ſint infecti. Qui abſque ſapientia confidentius ſublimia tractant, in cœlum ſæpe ſuſpicientes: mutantur in aues altiora ſemper volatu petentes. Qui ciuilem virtutem conſequutus eſt, reuertitur homo. Sed qui ciuilem virtutem haud ſatis eſt aſſequutus, in ciuile animal, vt in Apem, vel ſimilia ſe transformat. Idem cap. 13. lib. 1. de diuina prouidentia, hac in parte doctrinæ Platonicæ, admirandam eſſe vult rerum omnium iuſtiſſimam viciſſitudinem. Spernendum preterea non eſt, inquit, quod dici ſolet, non decere ſemper ſpectare preſen- tia, ſed preritos quoque circuitus& futuros. Inde nam que pro di- gnitate iuſtè rependitur, dum commutatio fit ex dominis in priori vita, in ſeruos in vita ſequenti, ſi modo improbi fuere domini. Et profecto ita mutari his hominibus expedit. Præterea ſi diuitiis abuſi ſunt, in pauperes transferuntur. Vbi bonis quidem eſſe paupe- res, non eſt inutile. Item qui iniuſtè quempiam occiderunt, iniuſtè ſimiliter occidentur. Iniuſtè quidem quo ad eum ſpectat qui inter-
ficit: iuſtè verdò quoad eum pertinet qui necatur. Sane qui patie-
tur ita in idem conducet vna cum illo qui ad hæc perpetranda fit promptus, quæ illum pati decebat. Nemo putet quempiam teme- raria fortè fieri ſeruum: neque caſu quodã fieri captiuum, neque abſ- que ratione violari corpus. Sed quõdam ille perpetrauit, quæ in præ- fentia patitur. Et qui olim extinxit matrem, in poſterum extingue- tur à filio, aliquando natus fœmina. Et qui vitiauerit mulierem, ortus deinde mulier, vitiabitur. In huius autẽ ſententiæ allegoria cum mul- tis locis repetita ſit Marſilij Ficini ſententia, nunc ea prætermittam quæ dicuntur lib. 17. Theologiæ Platonicæ: ac tantum breuiter per- ſequar quæ idem in Platonis& Plotini interpretatione commemo- rat, Primum verò in 9. de legibus, Soli Plotino viſum eſt, inquit, ant FFE ii

—..————— —————J——
365 ALCINOI INSTITVTIO AD mam hominis fieri aliquando animam belluæ: cæteris Dlatonicis hoc diſplicuit. Conſentiunt tamen eam viciſſim in homines alios tranſ. migrare. Quodquidem etſi plato non habet certum, habet tamé val. dè probabile. Quod verò migret in beſtias, ſepè quidem recenſet, ſed dedita opera adeo preter ſolitam grauitatem ridiculè natrat, vt planè demonſtret negandam quidem eſſe rem ipſam: allegoriam vero elſe quærendam. Scilicet vt tranſire in brutum duobus modis accipias: primo quidem in affectum, imaginationem habitúmqve brutocon- uenientem: deinde in habitationem cõſuetudinèmque inter feras ad rempus, ſupplicij gratia. Nono vero de Repub. belluarũ in quastran- ſitus fieri dicitur, varietatem refert ad ipſius concupiſcemtiæ varjet- tem in nobis. Idémque ſequitur in Phædone. Commentario autein Plotinum cap. z. lib. de demone proprio Quianquam hominisanima inquit, quodam modo in ſe ipſa mutetur, aunquam tamen yltracer- tos humanæ ſpeciei terminos tranſmutatur. Quod etiam videtur pha- cuiſſe lamblicho, cum dixit animam in qualiber trãſmutatjone ſuam ſpeciem ſeruare. Quoniam eins motus exordium haber ab ipſi&a. gitur intra ſe ipſam. Quæ vbi dicitur eſſe omnia, intelligendielteſt omnia, nõ quolibet modo, ſed ſuo, id eſt ſpeciei propriæ ytoprioo
li itaque dicere animam ſi eſt omnia per potentiam natutlem, aigs quãdõque fit omnia. Nunquam enim anima ipſa fit forma corpoten, ſiue corpus: quia videlicet anima non eſt quomodolibet eiuimod forma vel corpus, ſed propriè ſecundum ipſum vitæ modum. lant. que fit beſtia: quoniam anima non eſt ſimpliciter animal, ſed modo duntaxat humano. Et eodem loco, Proclus vna cum omm Piacri- corum ſchola, inquit, intellectualem animam negat ferino coren admodũ alieno ſic accommodari poſſe vt ei quandôque in vita com municet. Cömunicare verò cum brutis aliquando illi putans in que dam ſimilitudine vitæ, id que ſenſifſe Platonem. In quam ſententum Io. Keuchlin lib. z. artis cabaliſticæ. ſcrihit. Mrempfichofin Pythe-
4 2 4..—. T 2 b. ſgoricam ni hil aliud verè doctis viris ſignificare, quam ſimilitudinem motuum& ſtudiorum(quæ in aliquo iam mortuo antea extiteruns r alio nunc viuo renaſci Sicque olim dictum, in Pythagora renaum
rat, ea in Pythagora quodam modo appareret, propter amoremquo
athletas proſequcbatur. Quare admirantibus ipſis athleris, quodi philoſopho literarum ſtadioſo tantus eſſer amor pugnæ, hicreſpor diſſe dicitur hoc minimè mirum videri debere: quod in ſe vigetet ant: . 1.... 22,7„ ma Euphotbi:hoc eſt, ingemum, ſtudium, motũ& voluntate. B
phorbi apud ſe reſidere: qui tametſi eſſet pacis præceptor& quieis contemplationis author, tamen in ſei pſo ſentiret quaſi belli Trouam

5— M 5 8* Tmm— Ads do miman be 4 64 menemm ſicka 1 u Plano non d, 3 Noremnd deim detim 3 dre. 1 41 Mauen 1 4⸗.. da m ene kem whi l u 1 1 R t tanütem dam 3 un 4 4 3 „SöBI amonen. „ adumooem cölderh e en . W Nono wro de Reolt omne de 1 nem teten adps 1 ü Km kardonh a FeSrIre 1 60 W * gpw le pa mmen m anlmunn im — aimimin qal 7-A ⁴
nos
4 am eins moiso 1-k 4 N ar vbi dicitur eflect s5 4 1 3 1luod clt be 1 49 3 4 tocwon pet u
1„r “ AiI 1 1 cuh anl 8 —
DOCTRINAM
quoddam deſyderium. thagoricorum, vel per
„1 7
9 1
PLAT.
37³ ayſteriorum Py-
uerſitate inuidorum qui ſempet optima quæ-
que peruertunt& aliena dicta recitando immutant, fama percrebui animum Euphorbi in bello Troiano perempti, tranſmigrauiſſe in Py thagoram. Qux opinio poetarum fabulis& aliorum ſcriptorum ad
ditionibus poſtea aucta eſt. Cum tamen nihil eiufmodi reperiatur
in operibus Pythagoræ: in quibus commemorantur zx‿ιαεν uoͤt, 2oTi. Te lianus v, uνμιν& ciuſdem aurea carmina. Et tamẽ Terrullianus libro de a- J. Ate em- nima, ſcribit Samium ſophiſtam(ſic enim Pythagoram nominat) hu-„ heſi. ius opinionis auchorem platoni extitiſſe. Illum vero vt hoc perſua- deret, mortem ſimulaſſe: ſub terra ſeptemnio latitaſſe: ſe illic patien- tia damnaſſe: deinde quaſi ab inferis excitatum, hæc de mortuis& inferis aliis narraſſe: dixiſſe olim ſe Euphorbum fuiſſe: hocq; eo pro- bare voluiſſe, quod recognoſceret Clypeum quem Delphis Euphor- bus aliquando conſecrauerat. Nonnullr in eadem ſententia arbitrati ſunt animam ſimilem brutis effectam, ad tempus, pœnæ gratia, inter illa verſari, arque per eiuſmodi imaginationem ſuam, imaginationi- bus belluarum inſinuari: ſicut plerique tradunt inferiores dæmones corpora humana ingrediẽtes, imaginationibus ſe inſerere caſque mo- uere: fere eo modo quo Auerroes exiſtimauit intellectum vnum& communem in animas noſtras influere, aut alia aliqua ratione. Nam quod dixit Daniel Propheta, Babiloniæ regem ob grauiſſima ſcelera inter boues diuinitus eſſe tranſlatum, donec repurgatus reſipiſceret, hoc Hebrei interpretantur imag ſe peruerſam vſqueadeo vt ſe bouem factum opinaretur grauitérque doleret. Quod ſolet magus vel atra bilis in humanis corporibus effi- cere proptet cognationem quam hæc habet cum ipſo dæ mone vt an- tea indicauimus cũ de dæmonibus ageremus. Cum verò in iis quæ ad
naturæ explicatione
inationem regis illius diuinitus fuiſ-
m pertinent, certum ſit Platoni fuiſſe propoſitam
doctrinam Timæi Locri, ex quo Pythagorea didicerat: ex huius opi- nione facile poterit intelligi quid ille ſenſerit de eiuſmodi tranſitu a- nimæ in nouum corpus. Timæus autem libro de vniuerſitate, cum a-
miwam ab ineunte vita optimis moribus imbuendam præcepiſſer,
hec ſubiicit. Peruerſis, inquit,& iis qui in ipſis vitiis anima ſunt ob peccandi conſuetudinem obfirmata, jegibus decernenda ſunt inau-
dita ſupplicia: perficiendùmque vt meru alt
erius vitæ& ſuppliciorũ
q æ in ea vitari nullo modo poſſunt, ad virtutem teſipiſcant. Vt enim xgris aliquando valetudinem reſtiruimus cibo i mento, cum remedia ſalutaria primum admota parum profuerint: lic fabulis aliquando animos reprimimus& in officio cõtinemus. Qui
nſalubri aut medica-
niſi rectis monitis parẽt, exiſtimo nouas& inauditas pænas eſſe pro-
Timaæi opi⸗ 40.

D. Auguſt. de Metem- phecho ſ.
371 4LCINOI INSTITVTIO AD ponendas: vt improborum animas diuerſa corpora aſſumere, pro va. riis vitiis vitæ anteactæ. Animam rimidt ingredi in corpus fœmine: iniuſti autem& crudelis, ferarum: libidinoſi, ſuis: lenis& ſaperbi 3 nis: otioſi& negligentis, piſcis. D. A uguſtinus libro de geneſiad ic ram, in eiuſdem ſententiæ interprætatione id ipſum ſenſiſſe videtur quod paulo ante ex Marſilio Ficino tetulimus. De hoc, inquit, Py.
thagoreorum ludibrio eorum etiam poſteri erubuerunt: nec eos hoc
ſenſiſſe, ſed non recte intellectos eſſe dixerunt. Et credo ita eſſe. Vye. luti ſi quiſquam de ſcripturis noſtris hoc ſentiat, vbi dictuw eſt, ho- mo in honore poſitus non intellexerit: comparatus pecoribus inſen- ſatis& ſimilis factus eſt eis: aut vbi item legitur, ne tradideris domi. ne beſtiis, animam confitentem tibi. In hac vero quæſtione de con- ditione animæ ante corpus, in corpore,& cum ex hoc excellſerit, Pha- tonem cum Pythagoreis eſſe deceptum minus mirabitur qui tei dif ficultatem conſiderauerit& hanc ex noſtrorum theologotum ſcripti ſpectauerit. Nam quod illi aiunt animam ante corpus, omniaincr. lo cognouiſſe, hoc Tertullianus damnat libr. 1. de anima,& hererico. rum eſſe ait. Doleo bona fide, inquit, PDlatonem omniumhereticorum condimentarium factum. Illius enim eſt opinio in Phaædonc, quo animæ hinc euntes ſint illuc,& inde huc. Item in Timso, quodger- mina Dei delegata ſibi mortalium genitura, accepto initiomimaim mortali, mortale ei circungelauerint corpus. Tum quod mandastie imago alterius alicuius. Quæ omnia vt fidei commender& animam retro in ſuperioribus cum Deo egiſſe in commercio ideatum,&inde huc tranſuenire,& hic quæ retro norit de exemplaribus tecenſers nouum elaborauit argumentum aoiae dvæures, id eſt diſcemtia reminiſcentias eſſe. Veniẽtes enim huc inde animas, obliuiſci eoum in quibus prius fuerint. Dehinc ex his viſilibus recordari edoctas.D quo poſtea pluribus à nobis diſſeretur commentario in capit:eli quæſtione verò altera de conditione eiuſdem animæ cumè corpol exceſſerit, ne noſtri quidẽ primi theologi errorẽ vitare omninopont rũt. De hac enim ſic ſcriptum ab Origine ca. 12. li. z. de principis:y ro, inquit, quod ſancti quique diſcedentes de hac vita, permaneaniin loco aliquo in terra poſito, quem Paradiſum dicit ſcriptura duins velut in quodam eruditionis loco,&, vt ita dix erim, in ſcholasſlau- ditorio animarum. In quo de omnibus his quæ in terra viderantqo-
ceantur. Indicia quoque accipiant etiam de conſequentibus& fuiw
ris: ſicut in hac quoque vita poſiti, indicia quædam futurorum licet
Per ſpeculum in ænigmate, tamen aliqua ex parte conceperant:qe manifeſtius& lucidius in ſanctis ſuis& locis& temporibus reutlalr
l e G us. b rur. Si quis ſanè mundus corde& purior mente& exercitatiot b
2—
—
+“

r
wu dna. Mamn üwiüng t
8t tumr ldicnd cu. Augrdau † d 45 4 9 8 t interdtr N Mn 1Auoee 1 4o mo lerama 4. 4 4 K e Röom cum dokenen 1
4 8* à noſtes docknd. 4 k 7
f
r
— —
11 udn L Ne
Rchtem udl. Ah en
Kcn An
A 0190Ok, n 4
* 4 6 Min 1 K deceptan mad un
1 4
4 4 A e acl
1& aane ex nokoca
aunt mimmn.
4
manht. Allinnus damnulm.] s
aaquit, Plamaet en 1 4 8 4* Uls cnim et e 1 4— 1.*, Wuc, K inde duc genimn
1 ·——“
* 1
AN 34 *“ 8
b DOCTRINAM PILAT. 572 fuerit, velocius proficiens, ad aëris locum aſcender& ad cælorum re- gna perueniet, per locorum ſingulorum, vt ita dicam„manſiones, quas greci ſpheras id eſt globos nominauerũt. In quibus ſingulis pri-
mo perſpiciet ea quæ ibi geruntur, ſecundo rationem quare gerun- tur agnoſcet:& ita per ordinem aggredietur ſingula: ſequens eum qui tranſgreſſus eſt cælos, leſum filium Dei dicentem, volo vt vbi ſum e- go& iſti ſint mecum. Cum ergo ad cæleſtia loca peruenerint ſancti, tunc iam rationem aſtrorum per ſingula præuidebunt:& ſiue animã- tia ſunt, ſiue quicquid illud eſt, compræhendent. Sed& alias ratio- nes operum Dei quas eis ipſe reuelabit, intelligent. Iam enim tanquã filiis rerum cauſas& virtutem ſuæ conditionis oſtendet,& docebit, quare illa ſtella cæli in illo loco poſita eſt,& quare ab alia tanto ſpa- tio dirimente ſeparatur. Verbi gratia, ſi propinquior fuiſſet, quid ex hoc eſſet futurum: ſi verò longius, quid accideret:aut ſi maior fuiſſet hæc ſtella quam illa, quomodo ſimilis non ſeruaretur diuerſitas, ſed in aliam quandam formarentur. Sic decurſis omnibus quæ in aſtro- rum ratione& in iis conuerſionibus quæ in cælo ſunt, continentur, venient etiam ad ea quæ non videntur, vel ad ea quorum ſola nomi- na nunc audiuimus& ad inuiſibilia: quæ multa quidem eſſe Paulus Apoſtolus docuit, quæ autem ſint vel quam habeant differentiam, ne exiguo quidem aliquo intellectu coniicere poſſumus. Et ita creſcens per ſingula rationabilis natura, non ſicut in carne vel corpore& ani-
r o „ ma, in vita hac creſcebat: ſed mente& ſenſu aucta, ad perfectam ſciẽ- n. Goun a niam mens iam perfecta perducitur. Nequaquam vltra iſtis carnali- Acam Deoccte 3 n bus ſenſibus impedita ſed intellectualibus incrementis aucta, ſemper eqar tertoton ad purum& vr ita dixerim, facie ad faciem rerum cauſas inſpiciens. „ aen d.. 2 aguwentam, an Dotiturque perfectione primo illa qua in id aſcendit, ſecundo qua Venicies enim dacm⸗ 2 permanet, cibos quibus veſcatur habens theoremata& intellectus „Dediac ahsh erum rationéſque cauſarum. Atque hæc ille de anima beata. Animæ 1 alletun cog t vero purgationem idem duplicem eſſe vult: vnam in corpore, alteram 1, aAhidioas tud cum ab hoc erit ſeparata. Hancque poſteriorem omnem certo tem- e heslaget s poris ſpatio definitam, nullam omnino æternam videtur agnoſcere. 7 r* 4b Ougrea. De qua ſic ſcribit commentario in epiſtolam ad Romanos. Qui verbi 44 duc diſcedess cei, inquit,& doctrinæ euangelicæ purgationes ſpreuerit, triſtibus& i qaiq
— Dudll 8 Fœnalibus purificationibus ſemet ipſum reſeruat: vt ignis gehenne,
cruciatibus purget, quem nec apoſtolica doctrina, nec euangelicus fermo purgauit. Secundum illud quod ſcriptum eſt. Et purificabo te izni ad purificationem. Verum hec ipſa purgatio que per penam ignis aadhibetur, quantis temporibus quantiſve ſeculis de peccatoribus e- Aigat cruciatus, ſolus ille poteſt ſcire, cui pater omne iudicium tra- didit: qui ita diligit creaturam ſuam vt pro ea ſemeti
*
pſum euacuaue- GGG
——

Gregorius Nyſſenu⸗, de Metem-
phchoſi-
lud etiam Pythagoræ commentum poſteros variè in omnes pant
51 A1CINOI INSTITVTIO AD
rit dei forma. Nam ſi angelos qui lapſi ſunt, in ſuum ſtatum tandem
aliquãdo poſt multa ſecula reſtitui idem Origenes exiſtimauit(quod indicat cap. 6. lib. i. de principiis, non omnino diſſentiente D. Am broſio cap. 3. Commentarij in epiſtolam ad Epheſios) in homing malto magis dei bonitati& iuſtitiæ conſentanea eſſe videtur purga. tio certo tempore definita, quam perpetua damnatio. Imo hoc Pplon nominatim vult eodem loco: in quo à D. Hieronimo reprehendinu in epiſtola Epiphanij ad Ioannem Epiſcopum leroſolimitanum. l affecit, nonnulloſque in grauiſſimos errores impulit. Nam Tertulli
nus lib. de anima, ſcribit Simonem magum qui in actis apoſtolonum
ſpiritum ſanctum pecunia vult redimere, cum Helenam quandan Tyriam de publico libidinis loco eadem pecunia ad ſe reuocaſſetaali
perſuadere voluiſſe, illam eſſe Helenam pro qua græci ad Troiampu-
guauerant: eamque ex illo tempore per multorum corpora voluts tam: qua iam ad hominum ſalutem ipſæ vti vellet. Quibus fimil ſunt quæ noſtra ætatè neſcio quis perfuadere conatus eltde uama- tre Ioanna, libro de claris mulieribus. Et Nicephorus Calliſtus ih. hiſtoriæ ccclefiaſticæ, refert lulianum apoſtatam dicere oliumſ habere animam Alexandri, aut eſſe ipſum Alexandrumi lio coroo- re. Ar Tertullianus in Apologetico contra gentes, hac bſtagmia opinionè vtitur pro argumento ad confirmandum quod in tsiiqjons noſtra dicitur de mortuis ad meliorem vitam excitandis, dequenni- mæ humanæ reditu in idẽ corpus. Si quis Philoſophus inqutt, quui Laberius ait de ſententia Pythagoræ hominem fieri ex mulo, colabi
ex muliere affirmet& in eam opinionem argumenta omnia cloquiſh virtute detorſerir, nonne conſeſſum mouebit& fidem inſgetcin ab animalibus abſtinendiè Propterea perſuaſum quis hoc habesti fortè bubulam de aliquo proauo ſuo obſonet& prandeat. Atemi Chriſtianis ſi de homine hominẽé ipſumque de Caio Caiütedun repromittat, lapidibus magis, nec ſaltẽ cedibus à populo exigern quæcnque ratio præeſt animarum humanarum reciprocandum in corpora, cur non in eandem ſententiam redeant: cum hoelttlelr tui, id eſſe quod fuerat? Idem facit Gregorius Nyſſenus libro deai ma& reſurrectione, vbi de hac metempſy choſi varias veterum or- niones ita colligit. Qui à noſtra philoſophia alieni ſunt, inquiind uerſis opinionibus alius aliter ex parte quadam de reſurtectioned- ctrinam attigerunt, nec plane cum noſtris ſentientes, nec penitu- huiuſmodi ſpe aberrantes. Nam nonnulli quidem rem communicr do, contumelia afficiunt ac dehoneſtant humanũ genus eandemane mam cenſentes inuicem tum hominis, tum ratione carentis, acbtui
—
—
—8—-—2—y;,+—
—
,—— A
+8
——

1 NIm 1
la retnaie M A uea. 4
1
ͤͤ
1 5 Ri) in eotam ee
1 4 R
. t inſtirir K 84 Mn 15: d.
— 8
*“ e 4 1 K 4 pen iw. 1
4 4 4 D 3 ¼ 4
4 a 4 4 6 4 4 4 4“ 1 nem Lonct 34
4
4 8.
90Aa K
.“
„* 8
3 6 Ztaumezetote
6„ .. 8“““ n I 9* 5
1 1 1* AA
Glocoeadenhed unn e Helenma r 1illo tempotepam 10.
411
1 keien. 1
1* 2] I netdo quis petlud 4 3 nalicribus.N. r uanunn an .A 1 ilun 2*⁷
DOCTRINAM PLA L. 374 fieri animalis, alia poſt alia ſubindè corpora induentem& ad id quod placeat ſemper tranſeuntẽé, vel volatile, vel aquatile, vel terreſtre ani- mal poſt hominem fieri, ac rurſus ab his ad humanã redire naturam. Alij vero etiam ad frutices eiuſmodi deliramentum extendunt, vt e- tiam arborem ac ligneam illi vitam conuenientem atque accommo- datam eſſe putent. Nonnullis vero hoc ſolum videtur, videlicet quod ex hominè ſemper alium hominem inuicem ſumat& per eaſdem
omni tempore humana vita exigatur atque regatur: cum nunc qui- dem in his rurſus item in aliis eædem in perpetuum animæ ſint. Nos autem commodiſſimum eſſe cenſemus vt ab eccleſiaſticis ſententiis atque decretis exordientes iiſque quaſi fundamentis nixi, tantum duntaxat de opinionibus eorum qui hæc philoſophico more tracta- uerunt, accipiamus quantum ſatis ſit ad demonſtrandum eos aliquo modo conuenire cum doctrina reſurrectionis. Nam quod dicunt ani- mam poſtquã à corpore diſiuncta fuerit, rurſus penetrare& inſinua- re ſe in aliqua corpora, non admodum diſcrepat, ab ea quam ſpera- mus, reſurrectione. Quoniam& noſtra quoque ſcriptura dicit ex ele- mentis mundi& nunc conſtare noſtrum corpus,& in poſterum con- flatum& conſtitutum iri:& idem externis philoſophis placet. Non enim aliunde conflari corpus excogitare poſſunt quam ex concurſu
eee clementorum. Differétia autẽ& conuerſia in eo exiſtit, quod à nobis eeee quidem dicitur idem rurſus circa animam eandem concreſcere cor- uamed es pus, quod ex eiſdem elementis cocat& concinetur: illi verò putant ad R A⁴ mehotem alia quædam corpora tum ratione predita, tum rationis atque adeò in ide cotpu güsl 3 ſenſus expertia ‚animam redigi at que tranſire: quæ quidem corpora 1 agott do b4 uin ex partibus mundi conflentur, non dubitatur: nec de ea re con- gein cum opimtoge rouerſia eſt: ſed in eo diſſenſio quod illi non putant ex iiſdem parri- — ae conſeiſan n0t 4 bus ca conflari quæ pattes ab initio in carnali vita animæ adhæſerant. amfer Etrurſus eodem libro. Audiui„inquit, ex iis qui talia tradunt, quod e h 30 r nationes quaſdam animarum eſſe ponant, in peculiari quadam ciuita- ſteo, antequam ad corpoream vitam deueniant, viuentes: quæ in tenui ntme„neclliic u atque agili ſua natura vna cum reuolurione arque conuerſione — vniuerſitatis vagentur& oberrent. Propenſione vero quadam
celt aeet he ad vitium atque nequitiam, quaſi defluentibus pennis animas in- eadem teree at tra corpora redigi, primum quidem humana, deinde eodem en ldem Rae modo propter conſuctudinem rationè carentium affectuum ac 1dide hac aub perrurbationum, poſtquam è vita exceſſerint, in pecora degenera- Ouid noſttafan t re atque deinde vſque ad hanc plantarum ſenſuque carentem vitam Nusaltct apn r0! delabi: adeo vt natura tenuè atque agile, ſicut anima eſt, primum qui- mnn. dem ponderoſum ac deorſum vergens efficiatur, in corpora humana
Propter vitium atque nequitiam immigrans: deinde ratione prædita GGG ij

Origenus er-Auitum, ſcribit Origenem hanc Pythagoræ opinionem probaute ex eaque multa abſurda in religionem noſtram inducere volo
Fror⸗
375
ALCINOI INSTITVTIO Ab vi, extincta, in rationè carentibus vitam degere: ſenſuum quoque do. no adempto, hanc plantarum vitam, quæ ſenſus expers eſt, jnuicem ſuſciperè ac poſtea rurſus per eoſldem gradus aſcendere& reſtituiin locum cæleſtem. Atque eiuſmodi doctrina ab iis qui vel mediocritet exercitato iudicio fuerint, ex ſe ipſa facile deprehéditur nullũ in ſeſs
ſtabile firmamentunn habere. Nam ſi à cæleſti vita propter vitium& nequitiam ad ligneam vitam anima detrahitur, ab ea verò rurfum propter virtutem ad cæleſtem recurrit, reperitur eorum oratio dabi. rare quid præſtabilius magiſque præferen dum puter ligneam ne, an
cœleſtem vitam. Circuitus enim& quaſi orbis quidam eſt, quiper ſimilia peragitur atque conficitur, anima ſemper, vbicunque fucii nullum fitmum certumque conſiſtendi locum habentè. Namiex incorporea vita ad corporeã delabitur,& ex hac ad eam quæ ſenſuca- ret, itemque illinc rurſum ad incorpoream recutrit, nihil aliudnit indiſtincta atque indiſcreta tum malorum, tum bonorum confuſo ab iis qui hæc tradunt, fingitur& exiſtimatur. Neque enim cœſcſti vita in beatitudinè permanebit: ſiquidem vitio ſitas illic viuentesin- uadit: neque ligna& ſtipites virtutis expertes erunt: ſi quidem hinc ad bonum recurrere, illinc vero vitioſæ vitæ initium ſumercaninam putant. Nam ſi anima quæ vna cum cælo verſatur, cum uiioanqas nequitia conflictatur ac propter vitioſitatem ad matetienuie ueſtrem vitam detruſa, rurſus hinc ſubuehitur, vt vitam degniaio- blimi, res nimirum inuerſa ab illis aſſeritur at que affirmatut: nen: quod materialis quidem vita vitioſitatis expiatricem vim continen ſtellarum verò inerrantiam cæloque inherentium conuerſio uqpt reuolurio, malorum cauſa atque principium animabus exiſtat: iqui. dem hinc per virtutem alas adeptæ, ſublimes abeunt atque cgeiin
2
contemplantur: illinc verè per vitium atque nequitiam quaſi aba miſſis, humiles& abiecte fiunt& ad terram depreſſè cum cralliud ne materialis naturæ commiſcentur. D. Hieronimus in epiſtolaat
ex cuius lib. 1. de principiis idem hæc citat. In fine& conſumme- tione mundi, inquit Origenes, quando velut de quibuſdam tihr gulis atque carceribus miſſæ fuerint à Domino animæ& rationuss creaturæ, alias earum tardias incedere ob ſegniciem, alits per
nici volare curſu, propter induſtriam
cumque omnes liberom
..... 1 habeant arbitrium& ſponte ſua, vel virtutes poſhnt capetéiſe
vitia: illæ multo in peiori erunt conditione quam nu hæ ad meliorem ſtatim peruenient. Quia diuerſi motus voluntates in vtranque partem diuerſum accipient ſtatum:
nc ſaod, & Vallx
——
ö
e
deli

du ump 4
mod 4 ¹
dandockm e dn.
er le ipa
2 4.* un
Ni Nam 5— 4
aaczd'ma
z 5 8
“
Rm mum derz t an a „llque pixtera 4 1 emm K e — Kama eim oahchn, mails Seim quc(Onbend l00. oted dcladum ka we
um ad mcorpotesd u
tcta tum malotun, eariha
6„* 3
iagitut& erihad 1. r nancbit: Bquldenſ Wit-
piccs virtuus enet e
„ 4
unc vcto vitioix d rt
1
qux vua cum cro 1
ö en, ie
„ * 1r 5 6
te vuiol 1
— ainc ludoct
3 I
*
4.
8 4 1 1* Aeln
Oftused e
4. 49„ 4
em un I
1 4
ahe 1
otach crloque nh⸗ 31
4 4 1 1
„“
10 uqoe ptincpidj 2. 4 adad N
3 1 en aln Mdeptx,
.“
DocTRINAM PLAT. 37s angeli, homines vel dæmones,& rurſus ex his homines& angeli fiãt. Quibus verbis Origenis, D. Hieronimus hæc lubijcit. Cum vario ſer- mone Origenes hæc omnia tractalſet, inquit, aſſerens diabolum non incapacem eſſe virtutis,& tamen necdum velle capere virtutem, ad extremum ſermonem latiſſimè diſputauit angelum, ſiue animam aur certè dæmonem, quos vnius aſſerit eſſe naturæ, ſed diuerlarum vo- luntatum, pro magnitudine negligentiæ, iumentum poſſe fieri& pro dolore pœnarum& ignis ardote magis eligere vt brutum animal ſit & in aquis habiret& ductibus, ac corpus aſſamere huius vel illius pecoris: vt non ſolum quadrupedum fed etiam piſcium corpora ſint timenda. Ex eiuldem opinionis vanitate Auicẽna cap. 2.lib. de Alma- had, ſiue de conditione animæ poſt vitam hanc, ſcribit à Mahumete
dictum eſſe animalia progredientia ſuper terram,& aues ſuis alis vo- lantes, turbam eſſe copioſam hominibus ſimilem& in ipſius animæ natura cum his communicãtem. Arque quod in illius Sarracenorum principis lege poſitum eſt, non prius animarum humanarum in noua corpora tranſitum, finem eſſe habiturum quam Camelus per foramẽ acus penetrare poſſit, hoc idem ait nonnullos ita interpretari vt ſi- gniſicari velint animam hominis vitioſi non prius gratiſſima quiete ftui poſſe, quam per varia corpora iactata, à Camelo tranſierit in eum vermen qui corporis ſui tenuitate& paruitate per foramen acus po- fic penetrare. In quibus opinionis inconſtantiam Platoni obiicit Theodoretus lib. 11. de curatione græcarum affectionum eamque ſic explicat. Hæc, inquit, non modo ſunt perridicula, verum his quæ Plato ſuperius dixit, pœnitus contraria. Ibi enim puniri animas affir- mat aliàs quidem in Acheruntem fluuium paludẽmque Acheruſiam: aliès verò in Stygem cochytümque ac Periphlegetontem abiectas. Queque inexpiabile quid peccaucrint, fluxu Periphlegetontis conie- ctas in Tartaram rapi. Quæ verò ita deliquerint vt expiari poſſint, nihilo ſecius deferri per vndas fluminis: ſed tamen ſuppliciter ab his
vennã petere, quos à ſe olim iniuria affectos ibi in ripa fluminis adeſſe
conſpiciant. Kurfuſque ab vnius defluxu in paludẽ ſontes ad illos de- ferri ait. Hoc autem loco eos qui voluptatibus fœdè ſeruierint, aſinos inquit fieri: qui verò tyrãnicam vitã rapacèm que adamauerint, trãſire in luporum, accipitrũ miluormque corpora. Egregia verò ac beatiſ- ſimorũ præmia illis decreuit qui politicã vitã virtutémque obierint: quandoquidein illos inquit euadere in veſpes, apes atque formicas. Hoc enim honoris genus homo philoſophus illis artribuit, qui vir- tutem officnimque coluerunt. Atqui hæc ſunt ſupernè dictis contra- ria. Ibi enim cos ad beatorum inſulas deſtinauit. Philoſophorum 866 ii

377 4LCINOI INSTITVTIO AD
autem habitacula ne verbis quidem explicari poſſe aſſeruit: hic au.
tem eis attribuit veſparum, auicularum ac formicarum vitam. Quique olim in vita neminemn iniuria affecerint, præmium inno. centiæ hoc ait accipere, vt aliis quam maximè noceant. Apes enim a& veſpæ natæ ſant ſtimulis aculeiſque ictus inferre. Ipſæ item formicz ſegetes deprædantur ſibique cum agricolis terræ fructus comperni- tur: tametſi minus in laboribus tolerandis ſociæ fuerint, Veſpæ autem plantarum cultoribus moleſtiſſimæ ſunt. Arboreos enim fructus te. rebrant ac corrumpunt. Idem quoque& apiculæ ipſe faciunt. Neque tamen horum quicquam incommodorum ſapientiſſimo atque opij mo philoſopho in mentem venit: ſed ad ſolam Pythagoræ illius,qui primus haſce animarum commigrationes commentus eſt, authorha- tem reſpexit. Hæc quidem Theodoretus. Neque verò hoc locopra. termittendũ eſt nonnullos magicis artibus(in quibus excelluilſe py thagorã ſcribit Plinius ca. 17. li.24.)etiam in viuis hoc aſſequi potuilſ, vt humanã animam in alienas corporũ formas immutare viderétor Quorum hec exempla quodam loco commemorat Cornelius igip a: Plinium narrare, Demarchum quendam paraſitum in ſacritao quod Arcades Ioui Lycæo humana hoſtia faciebant, immohaiquen exta guſtaſſe& in lupum ſe conuertiſſe: teſtari D. Augyſtmum dum eſſet in Italia quaſdam fœminas magas, Circes inſtar, datommoüdos veneficio in caſeo, hos in iumenta vertiſſe cum que portaſſem qxæit la voluerat, onera, rurſus in homines reſtituiſſe, idque patti cuidam Præſtantio tunc accidiſſe. Quod, inquit ille, minus mirabitur quin ſacris literis legerit Nabuchodonoſor regem mutatum in bouem,& ſeptem annis fœno vixiſſe, tandem Dei miſericordia in hominemte- diiſſe. Cuius corpus poſt mortem filius dedit in eſcam vulturibuvs reſurgeret à mortuis qui iam de beſtia redierat in hominem. Hæclo- cum dederunt variis fabulis, quæ apud Ouidium in Metamorpholi apud Apuleium de Aſino aureo. Illam verò Platonicorum opinioni
variis rationibus exagitauit D. Auguſtinus cum aliis locismultistun
. 8 8. 8* 3 maximè cap. 30. lib. 10.& cap. 20. lib. 1². de Dei ciuitate.

1 1 N . Närm V 24 Tulem e 5 ual 2m, Mala in mlnem ia . 4„ n um u n a n 44c a geuh cllciceia ae 1 4 1 4 2 42 1 1
“ 4 kagkanones uue . 1 8* 2Heodotelns e kcan
a- 4 agics anidz endwe 11 e. 1. M.a4. jeiim t ac 4 S 4 44“ Ar 3 A 4* 4 4 dam locodock Aeucn . A⸗ atpp emarchum quer raun.
4 haf ro humama hott, 2 Aerttiie* “ 4 1 4
DOCTRINAM PLAT. 378 H1O MINIS ORIGO EXPLICATVR. IN QVA
animi cæleſtis principatus in cerebro conſtituitur: partes eiuſdem ſiue facultates duæ inferiores, iraſcendi& concupiſcendi, ſedibus ſuis ab illa diſtinguuntur. Atque vt corporis totius conformatio intelligatur, partium in illo ſimplicium& ſimilarium natura ſpe- ctatur ex elementis quibus hæ conſtant: compoſitarum& diſſimi- larium, ex officio cui ſubſeruiunt.
6 A P. 14.
Dij autem imprimis hominem ex terra, igne atre& a- qua efformarunt;: quaſdam partes quæ aliquando redde- rentur, ab illis mutuati: eaſque occultis vinculis componen- tes, corpus vnum ex omnibus confecerunt. Ac eius animi qui cælo demiſſus„principatum in capite collocarunt, ce- rebrum ei ſubiicientes tanquam agrum prius excultum. At- que circa faciem po ſuerüt inſtrumenta ad ſenſuum functio- nes accommodata. 4 Ex leuibus autem& ſine inflexione triangulis, ex quibus elementa fuerant conformata, medul- lam compoſuerunt, ipſius ſeminis futuram originem. Os we- r' ex medulla atq terra irigatis crebrõq; in igne& aqua quaſi confectis. Neruos ex oſſe& carne.(aro verdò procrea- ta eſt ex ſalſo&: acuto, quaſi quodam fermento. Medullæ 2ſa circumpoſuerunt,& oßiibus coniictionis gratia, ner- uos adiecerunt: vt per hos faciles eſſent inflexiones& arti- Jorum coniuncliones. Quibus ipſa caro eſt pro velamento edque pro corporis vſu& cõmoditate partim alba, partim migra. At ex his interna wiſcera exiſtunt inuoluta vẽtérque & circa hunc inteſtina conuoluta. Ad ſuperiores werd par- tes, ab ore arteria& gula, hæc quidem in ſtomachum, illa in pulmones delata.? Porrò cibi in ventre calore ſpirituue

5 AICINOI INSTITVTIO AD conficiuntur 2 emolliuntur: indéque in vninerſum corpus diſtribuütur, ſecundu proprias cuiuſque mutationes. Dae autem ven iuxta ſpinam euntes ſibi inuicem obnia, capuj contrario modo complicant, inde in multas partes fnduntu „Cum igitur dij hominem efhinxiiſſent atque animum un pore, cui erat imperaturus induiſſent, eius partem princys cuius eſt ratio, in capite collocarunt. Hinc medullæ nero- rümque principia atque pro variis læſionibus, mentirala- lienationes.(apitique circumpoſitis ſenſibus tanquanſſ tellitibus, animi principatum wimque ratiocinanlima poſuerunt itemque vim ctemplandi& indicandi Pann verò alteram in qua motus exiſtunt, loco inferint'inſtmr di quidem in corde, concupiſcendi verdò circa altonmeé eas partes quæ vmbilico adiacent. De quibus oſeadiſ ethur.
3 42— 8*. 4 La.(arpentarij Commentarius in cap. 14.
r Plato in Timæo, vniuerſæ naturæ explicationem inſtitutam, ita diſttitutm vt primo loco agat de Idæa mundi, deinde de mũdo hoc in ſenſum cademtszſo- ſtremo de homine vt minore mũdo, in quo illius maximi imago in duobusyiir cipiis anima& corpore videtur eſſe expreſſa. Eundem ordinem ſecutus noft Alcinous, egit antea de mundo vtroque: nunc ad hominis explicationem 4 cendit. In qua primum conſiderandum eſt ex veterum Academicornm& per pateticorum doctrina que ſimilitudo homini cum mundo intercedatvt excali telligatur quo iure hic ab illis minor mundus appelletur. Magno corponi ſür-
——
uerſi ex totis quatuor elementis coagmentato, ſimile eſt humanum corpuscom
Pofirum ex quatuor humoribus qui clementis vniuerſi proportione relpondenr
vt bilis igni, melancholicus humor terræ, ſanguis aë: i, pituita aquæ: quod etumm à medicis, copioſius explicari ſoler. Atque amplius de partibus humani coppons quædam totius cæli‚ aliæ ſtellarum in orbibus inferioribus errantium, ratotem
Habere dicuntur. Spiritus quidem, is præſertim qyui vitalis eſt, perenni ſuaaßts- tione cæli perpetuæ conuerſion reſpondet: ſemen verò& ca membra quæ gene- rationi ſubſeruiunt, Lunæ& Veneri dicata creduntur: Cor, Soli:Lingua, Metca- rio, Fel Matti, Hepar, Ioui, Saturno caput. Vt verò(quemadmodum Potta at
Eruncipio cælum ac terras campdſque liquentes

Mrur. naen*
odrias au iatan n euntesu d 1
ant nde n 1 4
ꝛem effnaſa trusnduiſen Km
—
9 A
*
ecolocamt. Wirl te pro uuniu Son
*
Crrcumdodtus 3 T
4 7
cipatum uin amn .
Cotemplandb Betn
„
aorus exiſtun Saſa
„..
7 4 2 6 Md. 1 4 1
to adiacent.] Hit
u A 11 ommental. — 7 An aaratr. car0t 1r 1 4* 24 4 4 beden Lol 8 1 u audo, in ud 4 1. * 4 7* p 1 2 Re 5 9
DOCTRINAM PLAT. Tucentem que globum Lu næ, Titanidque aſtra gyiritus intus alit: totdmque infuſa per artus Mens agitat molem& magnuo ſe corpore miſcet⸗ ſic de hominibus ex eodem vetè dici poteſt Igneus eſt ollu vigor& cæleſtu origo Seminibus: quantum non nexia corpora tardant, Terrinique hebetunt artus moribundaque membra. Et certẽ Plato ipſe ſcripſit in Timeo, animam noſtram in eodem cratere cũ mun- di anima ex reliquiis eorundem generum eſſe commixtam. Vt ſignificaret hanc cum illa eandem ercellentiam in viribus eſſe adeptam. Niſi hoc intereſt, quod impurioris corporis contagio facit, vt quæcunque huic inſunt, deteriore ſint cõ- ditione. Quoniam vt eodem loco poëta ſubiicit Hinc metuunt cupiuntque dolent gaudéentque, nec duras Reſpiciunt clauſa tenebris& carcere caco.
Jam verò in varietate partium quibus conſtat corpus humanum, Alcinous duo potiſſimum hoc loco perſequitur, propriam cuique temperationem, ex quatuor elementis,& vſum cuius gratia, illæ ſunt à natura datæ. Quæ duo pertinent ad ea genera caufarum quæ in explicandis partibus animalium diligenter eſſe cõ- deranda Ariſt. docer cap. i.lib. 1. de partibus animalium, ad materiam ſcilicet& formam. Ipſa enim ex elementis temperatio, materiæ eſt:vſus verò ex fine intel- ligitur, in quo prima eſt ſummaque partium organicarum perfectio, quæ eadem propria formæ. 1deôque illæ ſuam naturam amiſiſſe dicuntur, cum amplius illi vſui ſubſeruire non poſſum:nec manus quę non poteſt apprehendere& retinere, magis manus eſt, quàm quæ picta aut lignea. Quod etiam Ariſtoteles ſcribit eo dem loco& 1. politic. it êmque cap. i.lib. 2. de Anima- 2 Decompofitione humani corporis ex quatuor elementis igne, Aëre, Aqua& Terra, vel vt dicitur cap. 1. lib. z. de partibus animalium, fortaſſe potius ex co- rum virtutibus calido, frigido, humido& ſicco, eadẽ eſt Ariſtotelis ſententia lib. 2. de Ortu& lib. 4. Meteor. In ea tamen obſeruandum eſt aliud eſſe agere de ip- ſius corporis conſiſtentia, aliud de his quæ candem regunr, aut in hac dominãtur Conſiſtentia enim& firmitas eſt ab ipſa terra: quam humor aqueus formabilem reddit. Vis autem ipſa regens conſiſtentiam vt primarium animæ inſtrumẽtum,
336
in calore igneo, pabulum ſuum habente in humore pingui& oleoſo: quem ab a- queo diſtinguentes, aëreum ſolemus nominare. Calorem verò hunc igneum&
elementarem dicimus: quia ſua ſubſtantia eiuſmodi eſſe videtur, etiamſi ab Ari- Kot. diuinus nonnũquam nominetur. Quia dum formaæ diuiniori in noſtris cor- poribus, vel etiam in ſolo fœcundo ſemine ſubſeruit, acttionum quoque diuinio- rum cauſa eſt, quam in puro& ſimplici ignis elemento. Quod quia libro 4. prio-
ris deſcriptionis phyficæ iam attigimus,& ad eam diſputationem noõbis alius lo-
cus eſt deſtinatus in eiuſdem deſcriptionis poſteriore parte, omittamus hoc tem- pore: idque tantum agamus, vt intelligarur pro hac diuerſa rationce conſiſtentiæ
corporis,& eorum quæ illam regunt, variè quoque de eiuſidem communi tempe- ramento poſſe iudicari. Nam ſi de confiſtentia agitu r. hoc dicetur frigidũ. Quia illa in terra& aqua eſt poſita: quorum vtrumque ſua natura frigidum eſt. Atque idem potius ſiccum quàm humidũ, eriam ſiaqua conſtet, narura humida. Quo- niam confiſtentia ipſa poriſſimum teriæ debetur: aquæ veròtantum prout gluti- nis loco eſt, ne terra ſua ſumma ariditate in tenuiſſimas Tartehe Knuas ramenta
—

381 ALCINOI INSTITVTIO AD quædam comminuta, loco ſuo non conſiſtat. Itaque cum vnumquòdque corpue ratione confiſtentiæ locum habeat ad requiem, naturæ ſuæ accommodatum us bit Ariſt. ca. 4. li. 4. Meteor. cætera animalia, quibus eiuſmodi cõſiſtentia d 8 mine communis eſt, in terra& aqua ſolum quieſcere:& certsè in terra mai 6. rius quam in aqua. In atre verò& igne nullo modo. De quo etiam ampliusa e. bis diſſeretur in poſteriore parte deſcriptionis phyſicæ. Si verò in viuentiso minis corpore id ſpectes, quod conſiſtentiam regit: non immerito hoc litun eſſe dicetur. Quoniam illius vita calore continetur, qui in humido hingui kat reo fouetur. Cuo modo etiam ſanguis quandiu in viuo animali calore conle uatur, calidus porius eſt quam frigidus. At quia idem, ſicut& reliqui tres ome.
res, ſecundum ſpeciem ſuæ conſiſtentiæ aqueus eſt, minime calidus eſſe videtur
ſed frigidus. Quod Hippocrates ſignificauit libro de corde,& amplius Ariſt 1I. lib. 4. Meteor. Quædam, inquit, cum ſuam naturam habeat(id eſt, vtlœclo. co interpretor, cũ in animali viuo à ſuis cauſis reguntur)calida ſunt, vt ſanqus ſemen, hominis medulla, Caguluin cætera que eiuſdem generis. Cum yetqin tercunt à natura que ſua diſcedunt, non item. Materia enim qua terra rcl aqus eſt, remanet. Itaquevtrumque nonnullis videtur, aliique frigida, nonnulli calic hæc eſſe tradunt: quod ea cum in natura ſua manent, calida eſſe, cum ſciund ſunt, tum eadem- frigore concreſcere animaduertant. Quam diittincionen idem reperit cap. 3. li.z. de partibus animalium. Quod autem Alcinousſubiiat minores Deos ad hominis procreationem, certas partes ex quatuor elemcati- eſſe mutuatos, quæ aliquando eiſdem redderentur, referendum cftad 4omin- diſſolurionem in morte. In qua pars vnaquéque redit ad idem clemcuram er quo orta eſt: nempe ignea rurſum ad ignem, atrea ad aërem, tmägeaquer terrena ad aquam& terram. Antè verò diſſolutionem eiuſmodi exiiisomuba natura differentibus atque adeo contrariis, totis per tota transfuſſs ſimintona- maximè propriè vnum efficiebatur, cuius quælibet pars verè erat mira. Qun ſummam vnionem nulla ars omnino aſſequi poteſt, ſed ea vt Galenusatllbd- de Temperamentis, ſoli Deo& naturæ cognita. De qua pluribus diſſemuimusen Ariſt. cap.i. lib.z. prioris deſcriptionis Phyſicæ. Nunc quibus rinculis aismie contincatur, videamus. Hæc primùm poſita ſunt in ea proportione, qumch- mentorum qualitates habent inter ſe,& per quam contraria cõtrariis cero qu- dam modo temperantur, atquc, vt Empedocles dicebat, amica paceligitutie verò ſolum calor frigore, humor ſiccitate tem peratur: ſed calori& ttigori inr gendo potentiſſimis, ex altera parte opponuntur' patibilia, quæ non kacils u rantur. Quod vt in magno corpore vniuerſi idem Empeocles retineret, ign
quem animaduertebat efficaciſſimum, reliqua tria elementa oppoſuit:thisci- iunctis, ad reſiſtendum vis maior ineſſet: ſicque quatuor elementis oto duobès
vſus eſt, quod Ariſt. ſcribit lib. i. de Ortu. Atquc hoc eſt naturale vinculum pani materiæ. Aliud verò ipfus formæ cum ſua materia: quod quidem poſtumefi huius qualitatibus organicis, ſine quibus illa non poteſt eas actiones edes ſn- rum cauſa eſt primaria. Sic enim efficitur quod alio loco diximus, vtmuenu: appetat formam, à qua primam perfectionem capit,& forma materiam qud- niam ſine hac non poteſt agere. Qox Peripatericis interna cauſa omnin lün- ciens& continens eſſe videtur: nec fortaſſe in naturalibus ca ſuperior vlla qux. renda. At Stoici naturæ effectum omnem extare arbitrantur cxterna caula c- tinente eã que compoſfitæ rei cuiuſque partes deuinciente: quæ pars naturæ um ipſa non ſit, eam tamen ſua præſentia& virtute conſeruet. Quam indiſſolubiem illi aiunt, per diſſolubiles rerum naturas penctrare. Haæc verò illis vel Deusci
— —
—
—— 22 ͤuna
—„2

1 8 nin miman gid h Aan meee 4 mnem” de
A e 5 4 8
1 delengenan n
„dateuun uer V alen aas en
4 iuu a Aaßun zmän! un pn Liih a autemmafanch as del gucunld ee Ak um um u n uo 4 s m r gulam cke lunt, aoaiten. M i m aoanall ndem a n in auata ſuan m acteſcere aimal ubs aa malian..
tocreationem, cer. 1 2
4 “ qua Da 1nAqaet
leo 12 n em 4 dele
amadignem, Aan 1erd diolet Leo conttars,- 17 ebaut, cumns Ser 3 manno allequi nd. co K aaturx cogaa 1
„A
m. I acil““
DOCTRINAM PILAr. 8982
vel æthereus quidam calor: de quo multa ſunt apud Ciceronem lib. 2. de natura deorum, vel neceſſitas fati, vel ipſa prouidẽtia. Quam fortaſſe hoc loco Alcinous per occulta vincula voluit ſignificare. 4
3 Sic enim in iis quæ oriuntur, materia ad formam excipiendam præparatur, cum vel qualitatibus. Xel partibus inſtruitur, quæ neceſſariæ ſunt ad Iubleruien-
dũ actionibus. quamum ipſa forma debet ell- principium& cauſa. Quarc in— natura illa dicitur ohrinere rationem finis: quod ad formam materiæ præpara- 9
per
rio in rerum ortn referatur:& ſi in illa locum habẽt neceſſitas, hæc non in ipſa
materia abſolute ponenda ſit, ſed ex forma per quandam conditionem ſpectan- dam. Sicut Ariſt. contra veteres phyficos docer lib. 2. phyſic.& cap. I. lib. 1. de par- ribus animalium. Nunc, inquit, neceſſitatem in ortu ineſſe exiſtimant, vt ſi quis domum neceſſario effectam putaret, propterea quod grauia deorſum leuia in ſublime natura duce ferantur. Itaque lapides& fundamenta infimas partes, ter- ram autem ſuperiores, propter leuitatem occupare, ſum mum autem locum ligna maxime obtinere: quòd in eis maxima ſit leuitas. Quanquã autem non fine his extitit: non tamen eorum cauſa, niſi vt propter materiam, ſed abdendi quædam conſernandique graria. ItEmque in aliis omnibus quibus finis aliquis propoſitus eſt, non ſunt illa quidem ſine his, quæ neceſſariam naturam habent: non tamen sorum caufa ſunt, niſi vt materia, ſed alicuins gratia. Vt ſi quæratur cur ſerra fit talisreſpondebitur vt hoc ſit& huius gratia: cum tamen finis ipſe extare non poſſit, niſi ſit ex ferro. Sit igitur ex ferro neceſſe eſt, ſi ſerra ſit& munus eius ex- tet. Quare cum Plato vellet cerebrum ſedem eſſe rationis& intelligentiæ: di- cendum fuit ex eiuſdem doctrina, hoc ab ipſa natura accomodatè ad eum fi- nem eſſe conformatum& quaſi excultum. Id vero ex eo confirmatur, quod in illo apparent inſtrumenta ſenſuum, quod etiam Galenus docet cap.3. lib. 8. de vſu parrium: in ſenſibus autem principium rationis& intelligentiæ. Quòôdque in interioribus cius ventriculis ſpiritus animalis ex vitali elaboretur, qui vt idem Galenus ait, lib. 7. de decretis Hipp.& Plat. vel anima ipſa eſt, vel animæ primum domiéilium. Ariſtot. autem horum omnium principium cordi attri- buens, de cerebri vſu aliter loquitur cap. 7. lib. z2. de partibus animalium. Quod nonnulli, inquit, ſtatuunt importunè animam eſſe ignem aut aliquam eiuſmodi vim, melius fortaſſe dixeris animam in quodam eiuſmodi corpore conſtare. Cu- ius rei cauſa eſt, quod ad exequenda animæ officia, calor omnium maximèadmi- niſtrandi vim obtinet. Cum enim animę officium ſit alere& mouere, hæc ca ipſa facultate potiſſimum efficiuntur. Igitur animam eſſe ignem arbitrari perinde eſt ac ſi ſerrã aut aſciam, fabrum aut artem fabrilem eſſe rotarbitraterissquia opus non niſi iunctis his efficiatur. Sed quam genus omne animalium coloris parti- ceps eſſe neceſſe ſit, apertum hinc eſt. Cum autem omnia momentum requi- rant contrarium quo mediocritatem ad medium aſſequãtur(in hoc enim eſſen- tia ratiéque confiſtit, non in alterutro extremo ſeorſum poſito) idcirco aduer- ſus cordis ſedem& calorem, cerebrum natura molita eſt. Et ea de cauſa pars iſta animalibus iunta eſt, naturam obtinens terræ& aquæ communem. Atque ob eam rem cercbrum omnia ſanguine prædita habent: ex ceteris nullum fere, ni- fiper proportionem, vt Polypus. Parum enim caloris obtinet omne id genus, propter ſanguinis priuationem. In quibus Galenus Ariſtotelem exagitat libro 8. de vſu partium: ſicut& alio loco in quæſtione de animæ ſede: de qua poſtea diſſeretur exactus. b 4 De medula blatonis locus eſt ampliſſimus iu Timæo quem nunc ſequitur Alcinous. Oſſium, carnis cæterorumque eiuſmodi, Lae Phats natura ita eſt

38 ALCINOI INSTITVTIO AD compoſita. His nempe omnibus medullæ generatio initium præbuit. Vincula enim vitæ illius, quam anima corpori iuncta ducit, applicata medullæ ex eaque
pet omne diducta, vinciunt fulciuntque corporis noſtri conſtructionem.! 8
verò medulla eſt ex aliis generata. Sunt quidem trianguli primi quidam&iu- deflexi lenéſque, ad ignis, aëris, aquæ& terrę exactiſſimam generationem accom- modatiſſimi. E quorum generibus ſingulis, Deus ſecernens ſingulos& inuicem contemperatos permiſcens, totius generationis mortalium ſementem fomitén- que conſtituit, dum medullę ex his ſubſtantiam procrcaret. Poſtea verò ferens in ca, animarum genera alligauit. Figuras præterea quotcunque& qualeſcunqus ex ſingulis ſpeciebus adeſſe medullæ oportuit, tot penitus& tales ſtatim in pii- ma illa diſtributione diſtinxit. Et illam quidem medallæ partem in quam velut agrum quendam, diuinum ſæmen iaciẽdum erat, globoſam& vndique tetetem finxit: atque ⁊αενov id eſt cerebrum idcirco voluit nominari: quia vnoquoqe animali denique abſoluto vaſculum cerebri capax, ε ρέασ lαov id eſt caput vocnn- dum erat. Quod autem reliquas animæ vires comprehenſurum erat, rotundisſ. mul oblongiique figuris ornauit: totumque medullam voluit nominari. Atque ex his quaſi quibuſdam ancoris, iaciens totius anime vincula, circa illasiam y- niuerfum noſtrum corpus abſoluit, oſſiumque textura extrinſecus eatulciuit. Hæc de medulla à blatone dicuntur, quæ nobis hoc loco attentius ſunt coniidde- randa,& cum doctrina Ariſtotelis atque Galeni comparanda. Medulla Dlatoni videtur elementum aliarum partium, vt oſſis, carnis, nerui. Quia eamatbitraur ſanguincam eſſe: quaſi ortam de ſanguine per coctionem albeſcente, ſautinſ- mine experimur. Quod etiam Ariſt. ſcribit cap. 6. lib 2. de partibus animalinm: ex eõque illam in tenellis animalibus colore cruentam eſſe obſemaea. uli. 3.de ani malium hiſtoria:quòd in his non ſatis adhuc recoctta ſit. Simiaauuem partes Galeno ex ſanguine ortæ ſunt: etiamquæ ſpermaticæ nominãuurèicnim ab eo ſcriptum eſt cap. 3. lib. z. de naruralibus facultatibus, Os, Canilaginemar- teriam, venam, neruum, adipem, glandulam, membranam, medullam enaugtis quidem eſſe, ex ſanguine tamen facta eſſe. Quod idem ſic iaterpretatur com- ment. j. in librum Hip. de natura humana. At verò, inquit, cum bifariam ſanguit dicatur, tum hic quem in ſanguinis miſſione& vulneribus euacuari videmur- triuſque bilis& pituitæ participem, tum purus ille& integer cum aliis hunoie bus non confuſus, ex ſanguine priore ſignificato conformari fatum foniſi verum ſit:ex ſanguine altero non item, Nunquam enim ſolusille in prægnant: bus ineſt. Quid autem ſermone illo, fortaſſe, adiecerim, non eſſe obſcutum bis arbitror. In Commentariis enim de ſemine„corporis pleraſque partes A mine apertum eſt fieri: cum ſolę carnoſæ ex ſanguine fingantur. At quatenusſe minis parua eſt in vterum deiecta moles, nutrit autem iſtud& amplificatſangu- hactenus corporis partes ex ſanguine propè omnes fingi dixerim. Procofens quod ex ſanguine ſemen genitum ſit, qui ex ſanguine fœtum generati dixetit rem ipſam dicere videbitur. At non ex mero ſanguine& aliorum humotuma- perte: ſed pro eo qui per excellentiam nomen id eſt ſortitus. ltaque hic meliſ originem Plato retulit ad prima eriam ipſorum clementorum principia qtsin tea cap.i. cum de vniuerſi partibus ageretur, in primorum triangulotum l. ris ſunt poſita. Quare quod apud Galenum& Ariſt. de ſanguine diceretur, hocloco de medulſa dictum putemus. Vrqus illi in ſanguine, quatuor prins- rum qualitatum tanquam principiorum, temperationem conſiderant ex huiül- que varietate partes cæteras varis conformatas docent: ſic hoc loco mn- maduentemus in medulla ſpectari varicratem triangulorum, quibus, It h

1r 1 netlle ae 1 Rpen ua Mar cnenn 4a. dum guän Mur Kenmil r du u inguin dau und — gexmimaun 4 88 1Milöin„ tt Uam zutm ft m den Ae hu Kbcum Memco 1d 3 ulum ceteducu 1 1* aam ct atangue neut 311 üd 7. lacjeni toumn d lat Aluit, ofiumqae rniim untut, qur dodih Gl un elin aque Glleu Ithk amium, rt olfs ca 86. A. c aagunne per— mcher Arif. lcridu ca ern anldus colore cnt e enn n hs nou(iiia M bi lan euamqar en em Le anumlbas 844 a 0 em, Tundulan. ut Acn men bch elle. C 4 13 zura auman. Are n zu
1
„
A
e carnodrm 4ℳ
DOCTRINAM PLAT. 334 mis omnium corporum principiis, antea vtebatur zex caque partium reliqua- rum originem explicati tiue per intermedias alias mutationes, fiue nullis aliis omnino intercedentibus. Medulla verò Galeno triplex eſt, prima quidem cere- bri, ſecunda ſpinæ, quæ vt idem ait lib. 7. de placitis Hipp.& Plat. ipſius cerebri quædam eſt propago, hoctamen ab illa differens quod hæc ſua ſubſtantia durior eſt& magis condenfata: tertia ca quæ oſſibus ineſt. Quæ, vt idem docet initio lib. 1. de motu muſculorum, humidior eſt, propemodum difiuens& mollitie ſua pinguedini ſimilior. Et lib. 2. de Temperameatis, non eſt, inquit, eiuſdem ge- ueris cum cerebro& ſpinali medula ca quèę in quolibet oſfe habetur: ſed cere- brum& ſpinæ medulla eiuſdem generis ſunt, reliquæ omnes medullæ, alterius naturæ habétur. Et tamen calidius& humidius cerebrum quàm ſpinalis medul- la, eoque etiam mollius, Præterea ipſius cerebri priores partes tanto ſunt humi- 4 diores, quanto molliores. Quibus omnibus Ariſtoteles lib. 2. de partibus ani- 3 malium, partim aſſentitur, partim etiam aduerſatur. De ea enim ſic ſcribit cap. g. Medulla, natura quædam ſanguinis eſt: non, vt quidam volunt, vis genituræ ſewinalis. Patet hoc in hisuæ nuper in lucem prodierint. Medulla enim in of- ſibus quoque eorum ſanguinca continetur: vt potè cum omnes corporis partes er ſanguiuè conſtent,& partui alimentum præſtetur à ſanguine. Sed per incre- mentum concoctioném que efficitur, vt quemadmodum cætera membra, ſic vi- ſcera quoque immutentur colore: per copiam enim ſanguinis viſcera cum re- cenria adhuc ſunt, colorem ſibi ſanguincum trahunt: fic etiam medulla affici- tur. De cerebro verò idem Galeno aduerſatur capite ſeptimo libri eiuſdem, Cerebrum, inquit, medullam eſſe atque originem medullæ, compluribus pla- cuit authoribus: argumento quod dorſi medullam iunctam cum cerebro cerne- rent. Sed res contra ſe habet, omnino propè dixerim. Cerebrum enim partium omnium corporis frigidiſſimum eſt: cum medulla calida ſuaptè natura ſit.
uod autem ex platone hoc loco Alcinous ſcribit de genitalis ſeminis origine ex medulla, quodque idem ſemen appellat quendam medullæ defluxum, deſum- ptum id videri poteſt ex Hippocrate lib. de genitura. Ad medullam ſpinæ, in- quit Hippocrates, ex vniuerſo corpore viæ permultæ concurrunt ſemênque ip- ſum ex cerebro in lumbos& corpus vniuerſum& ſpinæ medullam diffunditur: ex qua exiam vaſa quædam protenduntur, adeò vt facilè tum in eam humor ſu- bire poſſit, tum ex ea abſcedere. Porrò cùm genitura in ipſam medullam perue- uerit, poſtea defertur in renes, ad quos per venas via patet: quibus exulceraris, nonnunquam etiam ſanguis vna delabitur. Quod quanquam Ariſt. quodam- modo reprehendere videatur, co loco quàm er cap. 6. lib. 2. de partibus anima- lium paulo ante cirauimus, vbi negat medullã eſſe vim genituræ ſeminalis, idem tamen problemate 56. Sect. 10. hac in re Hippocratem ſecutus eſt, cum cauſam reddit cur Spadones, calui non efficiantur. An eo, inquit, quod multum cerebri obrinent: Quod ſanè his contingit quia rem veneream non agunt. Se- men enim labi per ſpinam è cerebro viderur: Qua de cauſa boues quoque ca- rati, cornua gerete maiora videntur:nec non& mulieres& pueri, cur calui non fint, eadem ratio eſſe creditur. Cùm quibus conferendum eſt quod idem Hipp. ſcribi lib. de Aere aquis& locis, homini venas eſſe datas poſt aures, quæ ſi alicui ſecentur, eum in ſterilitatem incidere. Quod Scytharum enunchis eodem loco ait accidere. Ex quibus omnibus intelligi poreſt Schaſtianum Foxium, in huius loci explicatione non eſſe aſſecutum Platonis ſententiam in Timæo, quando zta ſcribit. Cum alio modo, inquit, animal in vtero ex ſemine formet ur. aliò ve- x0 am formatum augcatur: minime quidem intelli Samus il 3 4 T edulla fie-
1 iij

389 ALCINOI INSTITVvTIO AD
ri in matricè(nec enim antèeſt medulla quàm ſemen) ſed potius putemas er fecti iam animalis augmentum generationémque accedentem ex Hangunn 1 medullam conuerſo in dies fieri. Niſi fortè hic medullam pro ſemine ei aman ita vt ex ipſo non modo cerebrum, aut oſſa, ſed reliquum etiam corpus nn fiat. Quoniam Galeno authore fœtus in vtero formatur ex ſemine imprimis a- ceſsionc menſtrui facta. Imò verò, Foxi, quia platoni ſemen medullaæ ar dun defluxus eſt, antè medulla eſt quam ipſum ſemen:& primo eiuſmodi partes di. cuntur ex medulla per intermedium ſemen exoriri. Nec eſt neceſſe yt eo loco intelligamus fœtum, ex ſua medulla conformari, nihilo credo magis quamer ſuo ſemine, aut ſanguine, ſed ex parentis medulla, de qua genitale ſemen diciu profluere. Ex quo eriam medulla ipſa genitalis à Platone appellatur cum dennu. tritionc agit in Timæo. In quem locum fic ſcibit Galenus in fragmemo Com⸗ mentarij de his quæ à Platone dicta ſunt medicè in Timæo, Genitalem meqduiſ. lam, inquit, dorſalẽé Plato Inrollei Cùm& hæc vetus opinio fit: ita yt Hiypo- crates quoque eiuſdem particeps uiſſe videatur, cenſuiſſeque à dorſali medulla ſemen ad'maris pudendum deſcendere.„
z Scribit Ariſt. cap. 6. libr. 4. Meteor. Omnia quæ concreſcere poſſunt eiuſme di eſſe, aut quia aquæ naturam imitantur, aut quia terræ& aquæ. Atqueid ili accidere vel frigoris vi, vel aridi caloris. Itaque reſolui ſolent, inquit à contm riis omnia, quæ veli frigore, vel calore concreta ſoluuntur. Quæenim aide reil calore concreta ſunt, ca igne qui calidus eſt; ſoluuntur. Cnatr ni Pb. to figniſicaret oſſa quibus corpus humanum confirmatur& ſutmeur, x. ſolui nullo modo poſſe, dixit ea contrariarum cauſarum), cabotis ſtilter
& frigoris, alternis actionibus eſſe concreta. Os ipſum,, inaut a Deu compofuit. Terram atterens leuem puramque miſcuir madefeckqè me- dulla. Id poſtea in ignem iecit, deinde in aquam merſit, rurſum in ignem, iterum in aquam. Atque ita ſepe transferens in vtrunque, tale reddidit Nanes- tro liqueſcere poſsit. Caloris, non item frigoris, in conformatione zim hr tis, Galenus etiam meminit cap. 7 Iien deRrnirer Naru ra vſa eſt, inquit, ado- ſium procreationem caloris maximè facultate: qua torteret ea ae protſasacſę ceret. Id quod melius ſanè ipſis fuit, tum quia dura eſſe debebant, tum yronietes quod omnis quæcunque inerat pinguis pars, quaſi efferueſcentium ſpuma qur. dam, effundi atque exprimi ita maximeè poterat. In eandem ſententuam ſeriſ Hipp. lib. de natura pueri, oſſa dureſcere à calore conglutinata, itemque libr de diera. Oſsium vero duplicem vfum Galenus explicat cap. 2. jib. 16, deſt partium, vnum, quòd in iis ſedes ſit aliis partibus ſubiccta, alterum qndòdyn
muro ac propugnacnlo. Idem eriam Ariſtoreli placet cap. 6.& 3. lib.*, depi
tibus animalium. 1
6 De hoc neruorum vſu ſic Plato ſcribit in Timæo. Arbitratus Deus oßimm naturam aridiorem, rigidioréq; quam oporteat fore,& cum ignita eualemt a · que etiam ftigefacta, illiſuram corrupturamque cito ſemen internum nerio rum carni fqueę genus effinxit. Vt neruis quidem membra reliqua vincieuibu intenfis remiſiſque circa cardines ipſos, corpus omne ad flexionem tentunea ve promptum& agile redderet: caro veròè tegmen foret aduerſus frigus atnn calorem:& quemadmodum externa corporis fulcimenta ſolent, ad calus ratios munimentum: preſertim quia talis erat futura, vt molliter lenitèrque cotpolt bus cederet. Quem locum quanquam Foxius interpretetur de neruis propne 3 Kdis, qui a cerebro& ſpinæ mequlla orti, motum& ſenſum per medium biti⸗ ram animalem præſtant: mihi tamen de ligamentis intelligendus eſſe lid
—
——

2, mnel al a un — ſh na eun
uin nemht 10 Foni A ded 1* 47 44 ¹ unm um hlun lened 3 3), 4mm lemen eh u 1 2 ne⸗ caldcoaiom mn Inarentsnetu w * 4. d ¹ Apatin! Mii em bcmmit(ca guig dica ſunnetich T n Druiſſe nderut erun ſcrsdete Metror Omah 90 ſen aimitanmt un r Kim di calom hame W dern lote coaci 5 un igne Gol caltn e umn it ea commt um das elle conctel Oul A Kem pur 1 An N zemde 1 er „vandſeremin tſt non em krigont Maaeeeee 9 D dekemit maume acunee Kim 438
dß u lum zan2 b.
velc
ſeum corrfe rit Vtverun q
ciſſim tanguntur:
DOCTRINAMPLAT. 386 Quoniam hæc oſſium vera ſunt vincula: quæ non modo vulgares, ſed etiam ve- tetes philoſophi neruorum nomine ſunt complexi, atque etid Hippocrates ipſe hos neruos colligantes aliquando appellat. De quibus ſic Ariſt. loquitur cap. 5. lib.z. de Animalium hiſtoria, Summæ neruorum partes, inquit, ea quidem quæ membrum ad ſaliendum accommodatum conrtinet, poples dicta: quæ ſe gemi- nam porrigit, tendo:& quæ ad vires corporis ‚attendo& humerarius Keliqux quibus oſſium nodi deligantur, nomine vaccant. Nam oſſa omnia fiue foris vi- fiuè alterum inſeritur alteri, neruis ligantur:& circiter oſſa capite excepto. Hoc enim non neruis, ſed fu-
quæuis neruorum copia ducitur, Idéèmque apertius hoc ipſum confirmat. cap. 9.
turis ipſorum oſſium continetur.
jib. 2. de partibus animalium. Cum corpus inflecti per animalis motum neceſ-
ſe ſit, inquit, ſpina dorſi ita conſtat vt& vna ſit propter continuitatem,& multi- partita, propter Vvertebrarum diſtinctionem. Hinc fœmorum brachiorumque oſſa dependent continua, eodémque arctius adnectuntur, qua flectendum eſt. Neruis deligantur extremaque ſibi coherent alterum cauum, alterum rotun- dum: aut vtrunque cauum, medio talo quaſi clauo complexo, vt flecti extendi- que poſsint: Aliter enim aut nullo pacto, aut non benè motus eiuſmodi agi poſ- fſet. Eundem vſum quem hic Alcinous neruis, Galenus ligamentis attribuit cap. 2.lib. 11. de vſu partium,& lib.r. de Anatomicis adminiſtrationibus: cum li-
Fünenedade ea quæ ex oſsibus procedunrt, vt nerui ex cerebro& ſpinali me-
ulla. Qua verò ratione effectum ſit vt nerui nomine in ligamento veteres ſint
abuſ, idem oſtendit cap. 17. lib. 1 de vſu partium. Album, inquit,& exangue& ſo- lidum expèérſque concauitatis cum ſit ligamentum, quemadmodum& neruus, propterca pleriſque imperitis neruum eſſe putantibus, imponit. Verum, non eſt
natum ex cerebro vel ſpinali medulla, ſed ex oſsibus ad oſſa tranſit, neruòque multo durius& ſenſus omnis expers, nec mouere quicquam poteſt.
7 Alimenti quod nutriturum eſt, in noſtram ſubſtantiam conuerfio, per quàm illud reipſa nutrire incipit, multis mutationibus intermediis indiget: in quibus
coctio triplex à medicis obſeruatur. Primùm enim cibus ipſe ſolidior, in ore
dentibus a teritur: vt in tenuiſsimas partes comminutus& in ventriculum dę-
aatus, in hoc à calore natiuo, qui coctionis eſt opifex, vel certe, vt antea ex Ariſt. dictum, primarium inſtrumentum, facilius in chylum mutetur. Hoc verò qua ratione, quoque naturæ ſcopo pærficiatur, Galenus docet lib. 6. decreris Hipp. Se Plat. Conſtringitur venter, inquit, ad cibos, accommodatum ſibi ex illis alimen- tum eliciens: quoad ſaturatus& perfectè repletus, quicquid ſuperat in iciunum expellat. Attrahit inde etiam iecur in ventre prius concoctum. Non ca verò de cauſa à ventre immutatur vt iecori ſuppeditetur: ſed quia non datur vt cum ſi- mul duo corpora in mutuum congreſſum venerint, non mutuo agant& patian- tur. Natura enim comparatum eft vt fortius& validius, alterum quod imbecil- lius fuerit, vincat& immutet. Atque in eiuſmodi immutationc, prima coctio perficitur: in qua explicanda non ſatis Galenus prouidentiæ naturæ attribuit. gecunda verè chylus per venas meſaraicas ab hepate attractus, in ſanguinem conuertitur, hicque ab hepatè in venas delatus, repurgatur& quaſi recoquitur- Ideoque venæ ipſæ vim quandam ſanguinis conficiendi habere dicuntur ab eo- dem Galeno cap. 17. lib. 4. de vſu partium. Coquitur alimentum, inquit,& in ipſo per inteſtina trauſitu, vt in venis etiam omnibus fanguis. Cum tamẽ neque inteſtinorum quoduis coquendi alimenti, neque venæ ſanguinis gignendi gra- tia exriterintiſod, vt autea dictum eſt, natura alias quidem vnoquõque organo- tum in melius abutitur, aliàs id ſequitur neceſſario omnia, quæ alicuius gratin

ALCINOIINSTITVvTIO AD
387 8 extiterunt. Quemadmodum igitur venis, cum cas diſtriburianis inſtrune 3 feciſſet, facultatem ſanguinis generarricem indidit, ne dum per eas wuenden 2 pus ipſi alimento fruſtra periret: ad eundem modum& inteſtinis dirdunne 1 gratia in venas inſtitutis, facultas quædam concoctrix ciborum ineſt, Poſh nig verò coctio eſt, ſlanguinis in ſubſtantiam partis ad quam per venas du n conuerſio: qua quod de illa effluxerat, quoad poteſt reparatur. Ad has Furd nes mutationes ſubeundas, cibus ex ore per Oeſophagum in ventriculuma ¹ fertur. Via autem eſt altera, in artetia aſpera:quę initio Oeſophagi comes nom 4 ventriculum ſed ad pulmones tendit: qua expiramus& inſpiramus. De duarn.! viarum diſtinctione& vſu cadem eſt Ariſtotelis ſententia cap. 3 lib.3. de Dund animaliũ& Cornelij Celſi cap.t. lib. 4.de medicina, itemque Ciceronis lib 4] natura deorum, Sed hac in parte inter Platonem& Ariſt. nonnihil intereſt Juat.. ille in Timæo exiſtimat potum per arteriam aſperam rectà ad pulmones e e hoc verò Ariſt. codem capite reprehendit. De quo vide multa apud Gileniad 1 finem lib. 8. de placitis Hipp.& Plat. Apertior verò locus hic apud Plaronenin Timæo. Principio riuos occultos, inquit Plato, ſub conflatione cutis& carni duas ſcilicet venas in tergo diuiſerunt: ſecundum geminam ipſius coryotaf guram ad dextram& ſiniſtram. Has vrique ad ſpinam demilerunt mequllan- 4 que mediam genitalem comprehenderunt: vt& hec quaͤm maxime rigeat oull il Iétque& vberior hinc& alia quaſi decliuis effuſio, irrigationem æquabilempa 0 beat. Poſt hæc partientes circa caput venas, eâſque inuicem ex oppoſto impi- 4
cantes, partim Adextris ad ſiniſtra, partim à ſiniſtris ad dextra conyonis dißerte- runt: vt capiti ad reliquum corpus vna cum cute connexio fotr: poſiuimat. uis quidem non erat circulo quodam ſecundum verticem comauheuſimuq-ue diſtinctum: atque etiam vt ſentiendi vis ab vtriſque parribus petmum aiin vndique dimanaret. In quorum explicarione interpretem ſequamat ae pouu- cenſorem Galenum in fragmento libri de his, quæ à platone mediceèitatimi Timæo. Ab hortorum exemplo, inquit, riuorum ſeu canalium appellaiona tranſtulit ad venas. Maximarum autem venarum meminit, à quibusomnesqu in toto exiſtunt corpore oriuntur: atque has dorſales appellauit: quod per totu dorſum ab internis nimirum ipſius regionibus extendantur. Vera igirurlou tur cum vaſa quæ in dorſo ſunt venas appellat. Quandoquidem ita etian uuii ab antiquis vocabantur. Haud vera autem dicit, cum duas idcirco eſſe rena quod geminum ſit corpus. Neque enim eiuſdem ſpeciei ſunt dorfi vaſa, cunt- terum tenuem& pulſu priuatam tunicam habcat, alterum pulſantem ſenst craſſirudine quincuplam vel ſexcuplam, quam peculiariter arteriam vocimi Neque eriam ex his alterum in dextris, alterum in ſiniſtris eſt panibus ſed ina in media ſpina ſunt. Ab vtrà que vero horum regione neruus vnus, alterinde. tris, alter in ſiniſtris exiſtit. Illud quod ſequitur aliam quafi decliuem effiſonm irrigationem æquabilem præbere: non admodum rectè dictum eſt. Quipyelr blimiores partes quæ circa collum& caput ſunt, per venas nutriuntur- ln isigr tur ſpinæ partibus quę infra ſeptum tranſuerſum ſunt, tum vena caua, tum mant ma arteria ſuper verrebras iucumbit, quouſque ad eiuſdem ſpinæ finemnenn ſciſsio facta fuerit. Eis vero partibus quæ ſupra ſeptum ſunt, arteria quidem ir giſsime ſuper vertebras exporrigitur: ipſi vero vena parua adiacet, cas duntara infernas thoracis partes quæ in octo nothis coſtis habentur, nutriés. Reliqusad- tem ſpinæ pars ſuperior, in qua tum quatuor primæ thoracis vertebræ, tomll- pra has etiam ad caput vſque, vniuerſæ colli vertebræ ſitæ ſunt, nec venam ife auteriam fibi incumbentem habet. Scd nihil mirum, inquit Galenus, ca Per. 2S nAmun u Oalehuss
qur A atomt

tife e Itendw uman n dem et Ariüareluien* 45 Ll Kienüanl 1 acre meri Nanaca um her ureran ir a et reptehenin. De ag abu „ K Pian. Apenm et en ulton, inqpit lan, Wew diuilerum: ſecmin an:. am. Hu mareuh ne pichenderur nAd m uai dechauchü 1 caput renas, di 111 aulkra pattim 4 ult be gorpui vaa cum a Stia odam ſecu dm r caticnd 1u d ml n.
um crplicnione ud Sa9 1
3 3 l 11 1 uda den 8
4 e giuameae . 4 8 4 äusteToadds der —
119. amween. „·—“*
4 ½ † urenn 8¹
ℳ -
DocTRINAM PLAT. z22 anatome conſpiciuntur ignoraſſe platonem, quemadmodum& Homerum qui
ita cecinit.
totam vena m abſcidit enſe Perpetuo, quæ ad ceruicem per dorſa recurrit.
In quo quod venè nomine arterias eriam complectitur, commune illi eſt cum veteribus non modò philoſophis, ſed etriam medicis. Sic enim Hippocrates fre- quentiſſimè loquutus eſt& eam quæ propriè vena dicitur diſtinguendi cauſa venam iecorariam appellauit, arteriam verò venam pulſantẽ, cùm in hunc mo- dum ſcribit lib. z. Epid. Cum naſcitur infans, inquit, cui vena quæ in cubito eſt pulſauerit, furioſusille& iracundus euadet: cui ſenſim mota fuerit, lentus. Atque eodem modo Plato dixit in Timæo, cor principium eſſe venarum& fontem eius ſanguinis qui magno impetu fertur per vniuerſum corpus. Quod Galenus lib. 6. de placitis Hippocratis& Platonis, obſeruat de arteriis eſſe intelligen- dum. Quia in his ſanguis concitatior eſt, quàm in ea quæ propriè vena dicitur. Et tamen idem Hippocrates venas ab arteriis nonnunquam diſtinguit, vt libro de alimento. Radicatio venarum, inquit, hepar: radicatio arteriarum cor. Ex his aberrant in omnia ſanguis& ſpiritus:& calor per hæc permeat. Quanquam Mllo priore modo venæ nomine pro arteria veteres latini frequenter vfi ſunt, vt
Cicero libro de Bato. Si cui venæ ſic mouẽtur, inquit, is habet febrem. Vnde ve- nam tangere apud Ouidium, tangit ſalientem pollice venam:& apud Celſum, Cap4.ib.z.venæ, inquit, credimus, rei fallacilfmmg.
111

tur ſenſus ſo⸗
dè ponere in
corde.
—
SEDE
VEL FACVLTATIS ANIMAE PkRIN
SHele Se
₰
4
. 1 1 G
K 4& 5 —„
SSG
cipis diſgreſſiuncula, quæ ſexta eſt.
pINaAE medulam, eſſe quandam cerebriptoya- ginem, ex Platone& Galeno antea dictumclt Vrrum verò etiã cerebrum neruorum ſit oni-
o& animæ ſentientis prima ſedes, pon perint
videtur apud ipſum Platonem definitum. Can tum quidem eſt hanc eſſe Galeni ſentenam,
ᷣn quam Hippocrati& Platoni aſcnbit: Mcur iam Ariſtotelis& Chry ſippi, conatur euertere lbrsceckan⸗
tis Hippocratis& Platonis. Sed qui diligenter ipſiusbhanonis vetda Plato vide conſiderauerit, is de vtroque meritò dubitabit. Atque 6,N aüam apud ipſum Platonem in cerebro non eſt facultatis ſenlenä eis primaria, neque ab illo nerui exoriri dicentur: ſi modo zeramch quod in hac quæſtione Galenus libris de decreris frequenter iſunpa motui& ſenſui neruos primo ſubſęruire, prima autem cuiulqpek
cultatis inſtruméta ex ea parte oriri oportere, in qua facultatipluu primaria ſedes eſt. Atqui ille ſentiendi principium in cerebon videtur ponere, ſed(quod fortaſſe nouum erit pleriſque) potiusi
corde. Imò neque ſentiendi prima inſtrumenta in neruis, pet qu differentiæ rerum ſenſilium ad animum tanquam ad iudicem detct
dicantur, ſed potius in venis, quarum appellatione etiam are plectitur. Téduntur à lingua, inquit ille in Timæo, venæ ad cordue
dẽ, ſaporũ nuncie. In quas ſi quę ita inciderint vt humidã carnish-
litiem penetrantia, terreſtri ſua natura modicè liquefacta, venai
ha
contrahant arefaciantque, ſapores eiuſmodi pariunt. Etde oirnm eodem loco, duæ, inquit, in odoribus varietates abſque nomineu
nec ex pluribus, nec ex ſimplicibus ſpeciebus: ſed duo ibi nominai
d 83 1.. ſſtur⸗ tùm manifeſta ſunt, ſuaue ſcilicet& moleſtum. Hoc quidem dilte
bat violat que omnem eam capacitatem, quæ à ſummo capitis ad vmbilicum protenditur: illud verò eandem demulcet,& 8 quodam ingreſſu naturalem eius ſeruat habitum. Itemque de audbe
8
N † S 8
amico

DEI
TATB N 8
*
Ae n 4 4 Mancaee 4
1* 42 — A
* n à0o em, ex Pmorektnh e am vero em edn 7
animeſenieue.
* 1 1 Kkad A* 1 *“ 1 pe dcd u ⁴ ¹ 1 4!* 44 4 dhl t reb to noa ke 8* nerul C1oi 1 4 8„ 1 n 34 3 ud“ 144 498 de X 4*ν 2 0 ubien ““ Frrete 1 ete ormopele 4 931 E Rnt ¹. 3 1— 3 5 3 ac ai e ſeniiendih. 1. 4 1* 4 4. 1ar al poddn? . 4 4 aAkr 9 13 1 m * 8 1 aman 441 wa 1 ‿ 5 1 n„pe
DOCTRINAM PLAT.
Tertiam, inquit, ſentiendi vim, auditum ſcilicet, ita conſiderare debe- mus, vt quibus ex cauſis paſſiones eius proueniant, exponamus. Om- nino igitur vocem ponamus pulſationem quandam ab aere per au- res cerebrumque& ſanguinem vſque ad animam penetrantem. Na- tam quoque ex ea motionem à capite& in ſedem iecoris deſinẽtem, auditum vocemus. Adde quòd idé in Thæeteto, apertiſſimè ſignifi- care videtur memoriam& recordationem, quæ interiori ſenſui ad- iuncta ſunt, nec ab eo re ſeparata, in corde ſedem habere. Cùm alicu- ius in animo, inquit, cærea effigies illa profunda& multa, leniſque& probè ſubacta eſt, quæ pet ſenſus influunt in hoc inſculpta quod Ho- merus animæ cor vocauit, cæræ hanc ſimilitudinem intelligens, vt pote pura ſignacula& funditus inſidentia diuturna fiunt. Ac primò quidem homines ſic inſtituri, dociles ſunt& acuti: deinde etiam me- mores: poſtremò ſenſuum ſimulachra non commutant, vnde vera ni- mirum opinantur. Nam cùm ſint ea perlucida& ampla in regione, velociter diſtribuunt diuidũntque in propriam effigiem ſingula, quæ quidem exiſtentia veraque vocantur, viiſque tales ſapientes eſſe di- cuntur. r H. Mirum in modum. 5 O. Quando igitur denſum alicuius eſt cor, quod ſapientiſſimus pocëta laudauit, vel cùm lutulentum, nec ex defecata cæra, vel molle nimis, vel durum, non rectè omnino ſe habet. Nam mollis nimium cera, celeres ad percipiendum efficit: ſed eoſdem obliuioſos. Dura vero contrà, diu wemores, ſed ineptos tar- dôſque ad percipiendum:& qui denſam& aſperam lapideamque, vel terream, vel fæculentam habent, obſcura ſimulachra continent: ob-
ſcura quoque qui duram: profunditas quippe non adeſt. Obſcura pre- 4
tereà qui molliorem: nam ex contou ſione facile euaneſcunt. Sed ſi
præter hæc, inuicem quoque cõgeſta ſint, ob ſedis ipſius anguſtiam, ii quidem exigua ſit animula, obſcuriota quoque illis ſimulachra ſient. Quo loco Plato ſedem memoriæ, quæ coniuncta eſt cum inte- riore ſenſu, in corde videtur ponere:& ex huius diuerſa temperatio- ne, facultatis memorandi differentias repetere. Ariſtoteles verò con- trà, quanquam locis penè infinitis animam re vnam in corde velit
396
Ari ſtotel
vyt rum ſedes
primi ſenſus
habitare, niſi tamen rectè intelligatur, ſedem ciuſdem memoriæ& in cerde.
ſenſus in cerebro videbitur agnoſcere, cùm ad finem libri de memo- ria& recordatione ſcribit eos qui ſuperiores capitis partes maiores habent atque pomiliones ſunt, obliuioſiores eſſe his qui contrario
modo affecti. Proptereà, inquit, quòd magno pondere depreſſa ſit illa
eorum pars in qua ſenſus ſedes eſt: nec poſſit ab initio motus animi in eis conſiſtere, ſed diſſipentur, nec facile in recordando recto ordi- ne progredi. Quæ omnia mihi attentè conſideranti longè tutius eſſe
videtur in hac quæſtione tantum indicare quod dubitandi iuſtam oc-
III ij

Hippoerates
tis ponit in gorde.
ALCINOI INSTITVTIO AD
caſionem affert, quam cum Sebaſtiano Foxio lib 4. de conſenſi Platonis& Ariſtotelis, remerè affirmare, Pl Galenum ompéſque Philoſophos in capite non modo omnium ſen. ſuum vires, ſed rationẽ ac mentem poſuiſſe. Nam de Galeno ic gui. dem indubitatum eſt. Quem etiam memini cum aliis locis multi tum maximè cap. 14.lib. 7. de placitis Hippocratis& Platonis ean dem ſententiam Platoni attribuere: ſed, quemadmodum antez dixi hoc ob illo non ſatis eſſe videtur huius teſtimoniis, ſicut decuit,con- firmatum. De Ariſtotele verò atque etiam de ipſo Hlippocrateſquem cum Platone in hac quæſtione conſentire Galenus arbitratur) nemo facilè idem mihi perſuaſerit: preſertim cum in eorum doctrina plen⸗ que extent quæ apertè cõfirmant his aliud placuiſſe. Nam vtab Hp. pocrate incipiam, ſi is quidem author eſt libri de inſania, cuius figg ſadem men- mentum ſub eiuſdem nomine inter epiſtolas extat, videri poterit me ritò à Galeno dictum animæ ſentientis& intelligentis ſedem ab l in cerebro tanquam in arce eſſe poſitam. Quoniam de hoceo locn ſic loquitur. Inſanienti neceſſè eſt præ humiditate cerebrum in quo animæ opera ſunt, moueri: vbi videlicet humidius quamyronaun-
fuerit. Eo verò commoto neque viſum, neque audit um quielcee ſcu
alias alia& videre& audire& linguam talia loqui qasiacnauis
vicibus viderit ac audierit. Quandiu hoc cerebrum quiesets une
diu ctiam homo ſapit. Quæ etiam fuerat Democriti ſententain eyi ſtola de natura humana, ad Hippocratem. Cerebrum inquit Deno- critus, ſupremam corporis partem cuſtodit& ſecuritatis tutcam ſi commiſſam habet, intra membranas neruoſas cohabitas. Sopet qoͤh a duplicatorum oſſium naturæ neceſſariæ firmatæ, dominum menis cuſtodem, ipſum cerebrum tegunt. At libro de Cordeſquem fipyu cratis eſſe mihi veriſimilius eſt, quàm illum de inſania) nominan ſcriptum eſt mentem habitate in ſiniſtro cordis ventriculo, amt relique animæ imperare: nutriri autem neque cibis, neque potihit ventre, ſed pura& illuſtri ſubſtantia ex ſanguinis diſcretioneni Et initio libri de morbis virginum, delirij in illis cauſam idemiuet plicat, vt velle videatur ſenſus, imaginationis& rationis ſedeminct dem corde exiſtere. Afalſis rerum imaginibus, inquit, multi imt ſtrangulauerunt: plures autem mulieres quàm viri. Eſt enim nult bris natura animi magis deiecti& imminuti. Cærerùm virpinsit biles& maturæ viro hoc magis patiuntur, vnà cum menſiam deſceu ſu: antea non valde hinc afflictæ. Poſtea enim in vteris ſanguiscor fluit, velut affluxurus. Cùm igitur oſculum exitus nõ fuerit apertum ſanguis autem amplius influxerit, proprer cibos& corporis aunen tum, tunc ſanguis non habens effluxum, præ mulritudine reſſtt
one
atonem, Ariſtotelem
7
—„„n—“
- ——
*

1Rm Sdhm
1 0 Aoßdanin cha Wu r. emein 1 . 8 n der 4 4 „ aeoh asg 1¹ kaeastihu e nndacte ſl ad Lidetat huu 3 letu niuria kcio acemmen. tiode coalenute Ght ae pteleruncmn w. Sarmamt hBadda I 4. dem mdotckun m r 42. 4 8
ne ſentients Km e *„*
4 *
4 4 „“ 1 bK 1 1 ³— —
*
3 K
ur enam füeruled r — 4 A Hopoctuen.( ac 1 1
dis pattem cuſotti e memdtanas perol
datutT necetſariæ äif 2 ““— 5 cuat arlbo
rum ten 1 4 4 Mon A 1 on
4 3 cſt, qount- 4
bitate m iniſtro ch 72
840 rernatri auem el ari lubſtanpacl 8a A
4. 2 4 vIT nom, teni 4 48 4
ecn 1 falüs tetum 2 2 4* 8 4 v 4 autem mo lete 5 80 1e Kimm. —“. 45 DriunI. cmage P aen afhctr. olaen 1 n itureiaba Cum ian md 12
DOCTRINAM PLAT. 392
eor& ad ſeptum tranſuerſum. Cuùm igitur hæc repleta fuerint, cor fatuum fit: deinde ex fatuitate torpedo, poſtea ex torpedine delirium apprchendit. Libro verò de oſſium natura, motus cauſam venis ſicut & Plato, non neruis attribuit, earum que originem non ſatis ſibi per- ſpectam fatetur. Venæ per corpus daffuſæ, inquit, ſpiritum& fluxum ac motum exhibent, ab vna multæ germinantes. Atque hæc vna vn- de oriatur& vbi deſinat, neſcio. Circulo enim facto principium non inuenitur. Multo verò minus eidẽ Foxio quiſquã cõceder ſedẽ ſenſus in cerebro ab Ariſtotele eſſe poſiram: ſi modò meminerit ab hoc contra Platonem diſputatum cap. 10. lib. 3. de anima, cap. I.& 10. lib. 2. de partibus animalium, item que cap. 4. lib. 3.& lib. de animalium motu, animam re vnam ſubſtãtiàque ſimplicem, facultate triplicem, in corde tanquam in centro reſidere. Ex eodémque, vt ſua ſubſtantia neruoſo, neruorum originem repetitam cap.. li.z. de animalium hi- ſtoria. Quanquam hæc fortaſſe in eam opinionem Foxium impule- runt, quòd Ariſtoteles problemate 15. Sectione 33. ſenſus omnes ca- pite contineri ſcribit& cap. 10. lib. 4.de partibus animalium idem, ait naruram ſenſus nonnullos in capite collocauiſſe, rationẽm que ſubii- cit, quòd ſanguis eius membri modicè temperatus ſit& idoneus tum ad cerebrum tepefaciendum, tum ad ſenſuum tranquillitatem atque integritatem. Quod etiam repetit extrema pagina libri de memoria & recordatione. Adde quòd idem ſcribit cap. 10. lib. z. de partibus a- nimalium, malè affecto cerebro deliria ſolere coptingere. Quæ om- nia vt eam Foxij opinionem probabilem videntur efficere: ſic hoc amplius qucrendi occaſionem illi afferre debuit, quòd idem dixit cap. 2. lib. de ſenſu, ſedem ſenſus odoratus propriam in loco eſſe qui cerebro vicinus. Quoniam, inquit, rei frigidæ materia, caloris vim ha ber. Eam verò partem in qua ineſt tangendi principatus, terrenam eſ⸗ ſe, ſicut& eam qua guſtamus: quoniam guſtatus quædam ſpecies ta- ctus eſt. Ob eamque cauſam vtrumque& tangendi& guſtandi ſen- ſum, cordi adiunctum& annexum eſſe. Nam in illis omnibus, quæ prima ſpecie inter ſe non omnino conſentire videntur, quętenda erat
aliqua conciliatio càque ex eiuſdem Ariſtotelis doctrina petenda.
Pro qua dici ꝑoſſe videtur primam facultatis ſentiendi ſedem ex hu- ius ſententia in corde eſſe, neque quicquam prius reipſa ſentir i, id eſt ab anima per ciuſmodi facultatem primã diiudicare, quàm eius ima-
g0 ad cor peruenerit: inſtrumenta aurem quinque ſenſuum qui exter-
ni appellantur, in quibus rerum obiectarum imagines primùm reci-
Piuntur, indéque ad animam quæ ſola indicandi vim habet, deferun-
tur, in nonnullis ſita eſſe in capite, vt in aſpectu& auditu: in aliis, vt
in guſtatu& tactu, omnino in corde. Vel potius in aſpectu& auditu

2—— —-—————
„ ALCINOI INSTITVTIO AD
vias per quas rerum ſenſilium imagines deferuntur, primum ad cere- prum tendere, hinc rutſum ad cor deſcendere: in guſtatu& tactu vias quoque eiuſmodi eſſe aliquas, ſed has ab inſtrumentis ad cor recn
ferri. Sic enim Ariſtoteles ipſe mentem ſuam explicare videtur cap..
lib. ſ.de animalium ortu,& cap. 10. lib. 2. de partibus animalium. Nec audiendi ſunt, inquir, qui ſi caput hominis carnoſum eſſet, viuacius futurum homiaum genus cenſent: ſed vr melius ſentiret carnema- demptam exiſtimant. Vim enim ſentiendi ſitam in cerebro lenlum autem per partes nimiùm carnoſas nequaquam admitti polſe arbi- trantur. Neutra enim eorum ratio vera eſt. Sed ſi cerebrum à carni copia circundaretur, contra efficeret quàm inſtitutum eäigeret, a- ius gratia adiũctum eſt animalibus. Nec enim reftigerare pollet, eum valde ipſum temperet. Nec ſenſus vllius cauſam cerebrum obtiner quandoquidem expers omnino ſenſus, non aliter quam quodoiser. crementum. Verùm cuùm intelligere cauſam quamobremlenſusnon. nulli in capite habentur, nequeant, quòd eam partem eſſe cæteiispe culiariorem animaduerterenr, ideo ſenſum cum cerebro coninngen- dum ratiocinantur. Sed enim principium ſenſuum eſſe corsls locum, definitum iam eſt cum de ſenſu ageremus,& quam obcauſamdlo, id eſt tangendi& guſtandi ſenſus ex corde apertè depentenaauuser reliquis tribus, id eſt olfaciendi, medium tenet: duo, idehandenä & videndi, maximè in capite poſiti ſunt, propter ſenſoriorumunnti. Viſäſque omnibus in capite eſt. Audirus autem& olfactus jilinm & reliquorum eiuſdem generis, declarant quod dicimus. Audiunte- nim atque olfaciũt, cùm nullum ſenſorium eorum ſenſuumin capi. te habeant manifeſtum. Qui Ariſtorelis locum aperte confrmaeam
diſtinctionem quam paulo ante expoſuimus. Porròô de cadem que.
ſtione varias veterum philoſophorum opiniones ſic colligit Ihes doretus Cyrenſis lib. 5. de curatione Græcarum affectionum,'t con munem de illis opinionem ſequi potius videatur, quàm eorum ler tentias accuratè expendere. Hippocrates, Democritus& Plato, ir
quit, principem animæ vim in cerebro ſitam eſſe affirmant. Straun
medio ſincipitio. Eraſiſtratus autem medicus, iuxta membranamcr rebri quam Epicranidem vocat. Herophilus in ventre cerebri. menides& Epicurus in toto hominis thorace. Empedocles è ſtoteles vniuerſaque Stoicorum ſocietas, cor animæ ſedem dicon. Horuùm que rurſus alij eam in cordis ventre conſtituunt: alij veldin ſanguine: alij in cartilagine quæ cor obſepit: alij autem in pſodir phragmate. Arque hæc quidem iſto loco ſatis abundè de ſede huns
ͤ aaaaaa
MheSww wer,
tatis principis. De reliquarum autem facultatum diſtinctione, deque
earum propriis ſedibus amplius diſſeretur cap. 1⁷. Vbi etiam illa qi

PDOCTRINAM PLAT. 394
ſtio Platonicis& Peripateticis nobilis tractabitur, an anima tota ſit in toto copore& tota in qualibet huius parte.
Quinque ſenſuũ, qui externi nominãtur, propria ratio& eo-
zu an s rum quæ ſingulis obiecta ſunt, varietas explicatur. Ac in ip- Elnn de ſo aſpectu ſomni& vigiliarum inſomniorùmque inter dor- nenienät miendum& imaginum in ſpeculis apparentium cauſæ qus- utnola xon runtur. Ad extremum verò tactilium qualitatum differen- atniamack.4 M. tiæ ex figuris geometricis petuntur, vt ex primis a pud Pla- ememe conem rerum omnium principiis.
GA vp. 1.
V M autem luciferos oculos circa faciem colocaſſent, in lis lucidum ignem incluſe- S runt. Ai quia leuis eſt& craſſus, eundem e diurni luminis germanum eſſe oportere
b b exiſtimauerunt. Atque hic ſane cum per e totum quidem oculum, tum maximè per pupillam erum- pal una pit, qui eſt omnium puriſcimus& alde yncerus. Qui cum externo conſentiens, ſimilis cum ſimili, videndi ſenſum præ- ſtat. Quare cum lumẽ noctu euaneſcit vel obſcuratur, inte-
4
„ 1 44“ mel, dn. *
4 am en Nu ““ 4
2 21 1 dls bch 4 rior ignis non amplius à nobus cum proximo aere coniun- dolun!—.... 5„ oantr eafie e gitur, ſedl ad interiora receptus, eos motus qui in nobis ſunt, b(oohotun dot 1 8.. 5.. 7. esdan, adæquat atque diffundit,, ſomniirritamentum inducens: ſcqui pausid 1 vnde& palpebræ clauduntur. At in maxima requie, ſom- !. 2—. 1 7. HiPPa 1 ni fere inſomniorum ſunt eXpertés. Relictis autem quil- 4— uſdam motionibus, viſis frequentibus exercemur. Atque n 7 2
4 has quidem wiſiones ſiue verè ſiue falſo, direttè natas ſic con- oto ben. Ktitui.- Quæ werdò ſequuntur in ſpeculis aliiſque corporihus deieehen e Pellucidis ac leuibus imaginum figurationes, eas non aliter
1*. 4—3. 1 8 as a dudm per reflexione exiſtere. Pro varia enim figura extre- 5 8 oco⸗ 5.„.— 3„ 3 un mitatis concauæ vel conuexæ, in ſpeculo diuerſæ imagines Maen 1

9 ALCINOI INSTITVTIO AD apparebunt ex diuerſa reflexione luminum ad alias atuu alias partes: quæ in conuexis quidem reſiliunt, in concaui- autem cotunt. Sic enim in quibuſdam dextra atque ſniſHu contrario modo apparent: ſmilliter autem in aliis, que ſum inferiora, ea ſuperiora,& contra. 5 Auditus vero ad vo-
cis perceptionem datus eſt. Exoriens enim ab ea agitation
quæ circa caput contingit, ad hepatis ſedem deſtnit. Vu autem ea, quæ per aures influens perque cerebrum&ſa guinem, in animum percuſſum trasfunditur: acuta quilm quæ mouetur celeriter, grauis quæ tardè:magna quæ mulu parua quæ pauca. Hus autem eſt conſequens natium fuu tas, ad odorum ſenſum conſtituta.²Odor verd&siaſtii dnarium venulis vſque ad ea loca quæ circa unblun
ſunt, defluens.(uius ſpecies ſuis nominibus ranneſſenm
ſunt, præter duas maximò communes, fragranti odoni 6. graueolentis: quæ ſuauis& fœtidi appellationen-ſaben,
Omnem werdò odorem atre craſiorem eſſe, aquatenuionm
Quoniam genus odoris in iis merito dicitur exiſtere, us
Talia verdſu
& aqua communionem quadam habent.
¹
nondum perfectam mutationem ſuſceperunt ſed cumam
quæ ad fumum e caliginem accedunt. His in ſmuim
tranſeuntibus, ſenſus odoratus perficitur. rò variorum admodu ſaporum indicem, Dij conſtiuunmn ab illo ad cordis ſedem produslis venulis quæ probuni eſſent f aporum O diiudicatrices. Haæ enim dum coliui tur G diſtrabuntur, prout ſapores occurrunt, defnu tun quæ in his eſt varietatem. Funt autem ſaporum hen
(el,
ſeptem. Dulcis, Acutus, Acerbus, Auſterus, Jalſus
3 Guſtatumu

unea PoOcCTRINAMPLAT. 994 mMaexs aia Amarus. In quibus dulcis reliquis omnibus contrariam ha- bet naturam, humorem circa linguam familiariter diſfun- 4. dentem: reliquis partim perturbantibus atque proritanti-
4, m. bus, quales acuti: aliis calefacientibux,& ad ſuperiora e- olantibus, quales acres: aliis valde abſtergentibus, abſter- gendõque liquefacientibus, quales amari aliis ſenſim pur- gantibus 2 abſtergentibus, quales ſalſ. Ex aliis verò mea- tus obſtruentibus, qui id aſperius faciunt, acerbi: qui leuins, auſteri eſſe dicuntur.» Tangendi verdò facultatem à diis „ conſtitutam ad ſuſcipiendas 22 diiudicandas calidorum ac autem ghass frigidorum, mollium& durorum, leuium& grauium, po-
conſtituts. ſitorum e⸗ aſperorum differentias,& eas quæ illis inſunt. jue ad ea ba cedentia quidem dicimus quæ tattum recipiunt: reniten- hetiem ſuu in 2 quæ illi minimè cedunt. Hoc autem ſecundum corporu ximè commun 1 jpſorum baſes contingit. Quæ enim illas amplas habent, waais C fendeh Hæc ftabilia ſunt es firma: quæ his auguſtis innituntur, m adfe craſienm e cedentia ſunt 2 mollia, eademque facilꝰ mutationem ſub- euntia. Aſperum autem ſit quod cum duritie coniunttam
habet inæqualitatem: politum, quod æquabile eſt& den- ſam.(um verdò caloris& frigoris affeftiones ſint maxi- mè contrariæ, hæ ex contrariis cauſis oriuntur. Nam quod acumine partium&s aſperitate diſcindit, id calidam gi-
91 giit affectionem: frigus autem quod ingreſſu denſus. Dum ds ſaporun 4 1 tenuia expelluntur,& in illorum locum alia coguntur, dem preiuii 9 unc ſanè concuſaio quædam æ tremor exoritur: indéque in corporibus qui naſcitur affettus, rigor exiſtit. n Graue autem at leue, ratione ſuperioris& inferioris loci nequa- duam defmienda funt. Quoniam nuhil eſt Ai an* deor-
us efl. Eurnena ar, ungit, adzan bH ren unftuen De 1 ercuſſum naffin 1 Tauu qucud a
bris inu un onen fuütimn 5 7 caligmen urbi 1 2 Morat 4 7 3 1
aut

95 ALCINOI INSTITVTIO AD ſum. Nam cum cælum omnino rotundum ſit& actua- to in extremitate ſua conuexa æquabile, non apt) auſ dam in illo hoc ſuperius, illud inferius nominare. Vium i quidem graue eſſe quod non niſi magna vi in locum ſua natura alienũ trahitur: leue verò, quod facile. Alhan graue quidem quod ex pluribus partibus concretum tſt eu quod ex pauciſtimis.
———.—
——O˖EO——⸗—⸗—ꝛ——--——*
—;———j:——
IAC. CAKPENTA
—— —
———————— — 45:—————
In quo prima e diſputatio de modo videnięe natura oculorum, quæ digreſsio eſt ſeptima
vNC locum pluribus explicat Platoin: Iime parte. Ex omnibus faciei partibus, inquit, ptimi luciferi oculorum orbes coruſcant, hac caulede ti. Ignis cettè illius qui non vrit quidem, ſdii- luminando ſuauiter diem inuchit mundo,pi ticipes oculorum orbes dij fecerunt. Intimumi 5 quidem noſtri corporis ignem, huius ignisgen manum ſyncerùmque per oculos emanare voluerunt: in quibusſe uis congeſtũſque vbique ignis huiuſmodi ſit, ſed per eorum duntn folidiorem anguſtamque medietatẽ, ignis purior cuolet, craſſiotie ròè cohibeatur. Itaque cùm diurnum Lumen applicat ſe viſus rado tunc ea duo inter ſe ſimilia concurrentia atque commixta, quoott lorum acies diriguntur, ibi iam in vnius domeſtici corporiscuir- rent ſpeciem: vbicunque videlicet tam intimi quàm externi lunnind ſit concurſus. In quibus obſeruanda ſunt de aſpectu quo decretair mum enim culis ineſſe vult naturam igncarn deinde rationem
—
Aendi potius conſiſtere in emi ſione radil in obicctam rem qum receptione imaginis de illa excitatæ, De quibus, quia intet Platone
X-Ariſtotelem nobilis eſt controuerſia, diſſerendum hoc loco pli

1 7 du,
quad nan S
M abitur: lenen A
DAr he A.. X Fluribu dan 1
— AR e. ₰4- X
SMuENTHMI Capat„
„ 8
d putatio dens d 44 1 .„1
rum, quck digred n 1 8
1..
ic locum hlatda 1
tte.Ix omnideshd 8e
— . R■— — 1 —— 2— ———
PDOCTRINAM PILAT. 398 ribus: vt in hac opinionum diſſidentiũ varietate deligamus quod fe- quamur,& in quo contrarijs aliorum rationibus poſſimus refiſtere. Atque 2 im=⸗ da.AiDf
cies facit in Timæo) ſic exiſtimandum oculos, vel potius oculorum radios, ab eodem igneos appellari. Qgia, Vr ait, participes ſunt eius i- gnis qui non vrit, ſed illuminando ſuauiter diem inuchit mundo. Cuins pinionem ſequutus Galenus cap. 10. libr. 3. de Vſu partium, ſcribit, quam rationem habet Sol in vniuerſo, candem oculum ob- tinere in homine, vt minore mundo. Quia eſt, inquit, organum luci- diſſimum eque Soli quàm ſimillimum. Iſtius verò luminis in ocu-
lorum radijs, hæc argumenta pro Platone colligi ſolent. Quod uꝑ Platonis ra- rundam animalium oculi noctu in tenebris videant: videre autem tienes de na-
non poſſent niſi oculorum radio natura ſua lucido, partem aliquam tara oculerũ gzed.
medij illuſtrarent: quòdꝗue etiam in nonnullis præſertim iracun- dioribus, oculi noctu quaſi ardeant, vel certe coruſcent. Quibus hoc Ariſtoteles addit cap. 2. libr. de Senſu, oculum càm mouetur ac tof⸗ quetur, tum ignis ſpeciem elucere ac prodire, quod in tenebtis vel cùm palpebræ obductæ ſunt, ſolet contingere. In quo hic Pplatonem codem loco, exagitat. Galenus libr. 2. de Decretis Hip ocratis& Platonis, exiſtimat ab animæ ſede, per neruos ſpirirum lucidum ad oculos permeare, idque hac coniectura confirmat. Noui ego quen- dam, inquit, qui cùm luffuſionem in oculo paſſus eſſet, narrabat no- bis ſe prius quàm in eam calamitatem incidiſſet, in ſomnis, pate- factis repentè palpebris, magnam ante oculos lucem ſolitum videre( quod ſcilicet& mihi& alijs multis euenit) quæ tamen lux ſubinde diminuta fuerit, vt nihil ampliùs appareret: atque ita videndi ſenſum ſibi obſcuratum ſimili modo penitus interij ſſe. Ad id etiam pertinet(ſicut& ad opinionem alteram de modo videndi per emiſ- ſionem) quod eodem libro Galenus adijcit, iterumque repetit cap. .lib. 10. de Vſu partium, in ſuffuſis ſaluam adhuc videndi vim exiſti- mari ſi altero oculo clauſo, alterius pupiliæ foramen laxius appatet, quòd à lucido ſpiritu ex oculo prodeunte, dilatatio eiuſmodi efficia- dur:in Leonibus etiam& Pardis alüſque animalibus quibus oculi lu- cidi admodum ſplendidique ſunt, noctu circa pupillam ſplendidum orbem apparere, vbi eum ad nares contorſerint. Vt colligere poſſi- mus, inquit, tantum à pupilla in medio ſpatio auctum viſorium co- num, quantus pro rata interualli portione ipſius orbis extiterit. Qui- quidem conus quibus maior eſt natura, in ijs maior etiam ſplendo- ris orbis conſpicitur: quibus minor, in ijs pro ratione paruitatis tan- b KKK ij
müm dea dus natura dicamus. Quemadmodum antea Aſpeclus na- obſerùatum eſt aſtris naturam igneam à Platone tribui, non quam- tara gaedne ais, ſed lacentem, minimè verò adurentem(tres enim ille ignis ſpe- an*uta.

—— — ⁄
————
2⸗ 4
69 ALCINOIINTSITVTIO Ab to minor etiam orbis apparer. Neque verò diſſimile eſt quode libro de ſenſu, Ariſtoteles ſcribir, nonnullis qui in bello circa tem 1 ra vulnus acceperant, quo viæ& itinera oculorum eſſent exciſa 1, nebras offundi viſas, quaſi lucerna extincta: quòd parte ea quæ perly⸗ cida eſt& pupilla exciſa, quaſi ſplendor quidam ademptus eſſe vide. retur. Quibus etiam adde cætera quæ de C. Mario,& T. Cæſare a no bis obſorua libr. 4. prioris deſcriprionis Phyſicæ. lden verò ex Priſciani Lydi commentario in libr. Theophraſti de Anim, cum aliqua probabilitate ſic confirmari poſſe videtur. Quoq in fentire ſit quodammodo agere, itémque pati, in aſpectu fiue oculus
agat, ſiue color(neque enim adhuc de eo querimus] eo certè faciiar
Aurura eſt actio, quo maior inter oculum& colorem naturę commu-
nio interceder. At colores natura ſua quodammodo ſunt lucidi,&n
Ariſtoteles ait cap. 7. libr. 2. de Anima, lumen eſt quaſi color natuns tranſlucidæ, vel vt Plator ſcribit in Timæo, color eſt veluti ſammul-
quædam falgorque à ſingulis corporibus emanans, parteshabens ii ſui ad ſentiendum accommodatas. Quibus effici videtur oculisſam. mulam quandam, vel fulgorem ineſſe: non tamen in his, ſcnr agu in coloribus, adurentem: ſed vel ſuaꝑte natura, vel ceris canauneut
medij lumine, tantum ſꝑlendoris fundentem quantumalhuiuslen ſus functionem eſt neceſſarium Sic enim huic ſenſui, qiatsigs diuinior eſt.lumine oꝑus eſt vt qualirate omnium maxime èlunm
——
ſed hæu aliquando eſt& in oculo,& in medio,& in obiectoalligum
do medio deeſt, reliquis verò duobus ineſt, non tamen xquabiite,
ſed nonunquam oculo magis, rei aſpectabili minùs: vt in hisanim⸗
oden
—————ö—öſ
1....„ libus quæ noctu vident ea quæ in tenebris ſita ſunt: alias veto can.
tra, vt in his quæ in tenebris tantùm flammea videntur, quia ſplendo
rem quendam ex ſe emittunt. Qualia ab Ariſtotele enumeranu Cornu, fungus, capita ꝑiſcium& ſquamæ. Nunc contrariam Arikt
Ariſtotelis o- telis ſententiã audiamus. Quòd Democritus aſpectũ aque naturänut pinio de natu jmitari(inquit ille libr. de Senſu)rectè ſentit: quòd autem aſpecim
emphaſim ipſam, hoc eſt imaginis veluti apparitionem eſſe ait,m
rectè. Et eodem loco, Acillud quidem veri eſt, inquit, aſpectiahn
natutam imitari: ſedtamen non cernimus quia aqua eſt, ſcd quiaye-
lucibus eſt oculus. quod etiam cum aerc communce habet: leihii-
lius& diuturniũs aqua quàm aer ſeruari& retineri poteſt. locu ſuam ſententiam his rationibus confirmat. Nam& quod defuien oculis cùm leſi ſunt, aqua planè videtur:& in his qui admodumplx- ri infantéſque, ſplendore ac fulgore preſtant:& albugo ocalomn in iis quidem animantibus quæ ſanguinem habent, pinguis eſt. Co
ao à natura effectum eſtyt humot ipſe concretionis exers pamm
— —
—
——e/ ·— 2—
— —

kruns tn a menraid alul ¹ uc candemai al bh agere, Uimem
nim addac etoc e ot inset ocuum ko ae 2 natataſuxqwim 91 e. 1. de Animama
Kridit i Immal 5 gulis cotporium a¹ nmodacu. Chuch gorem ineſſe: dau ir
——
1 k 1
ma rei Apectt ¹ gax in teedts i
cbeis tantum kmmer 2
rinte Rca qox me
eun D.
4 aur land 42. dus qux u d
ce dumot 3
4— * 83 3.* 4
DoCTRINAM PLAT. 4⁰⁶ neat. Ob eamque cauſam pars nulla eſt corꝑoris quæ tardiùs acmi- nus quàm oculus, frigoris incommeda ſentiat. Neque enim adhuc ea pars quam palpebre obducunt, frigore obriguit. Platonis verò o- pinionem eodem loco his argumentis exagitat. Si oculus ignis eſſer, inquit, quemadmodum Empedocli placet& in Timæo ſcriptum eſt,
aſpectúſque exeunte quaſi è lucerna lumine eueniret, cur etiam in
tenebris oculi non cernerent5 nam aſpectum extingui dicere in te- nebris cùm exit, id quod Timæus confirmat, prorſus nihil eſt. Quæ enim luminis extinctio eſt? Omne enim quod calidum& ſiccum eſt, vel humore, vel frigore extinguitur: vt ignis qui in prunis eſt& flã- ma: quorum neutrum lumini contingit. Quod ſi fortè contingit, ſed propter paruitatem id nos fugit: profectò& interdiu& in aqua ex- tingui lumen oporteret,& cùm gelu omnia obrigeſcunt, maximè te- nebras exiſtere. Flammæ enim hoc hiſque naturis& corporibus quæ deflagrant, contingit. In quibus facile eſt videre ab Ariſtotele ſatis quidem probari in aſpectu non daminari elementarem ignem pati- bilibus qualitatihus preditum, ſed. hoc narum pertinere ad mentem Platonis, cuius minimè& obſcura-eſt ſententia de igne tertiæ ſpeciei, cœleſti ſcilicgt lucente non adurente:. Qui non à frigore ſed à tene- bris reſtingui dicitur: non vt à contrariæ qualitatis habitu patiendo, ſed priuationi in eodem ſubiecto cædendo. Sic enim tenebras ad lu-
an men ſe habere ipſe etiam Ariſtoreles nos alio loco docuit. Quo etiam 1 modo Hipp. lib. de ſtructura hominis, viſum ait eſſe ex æthere, olfa-
ctum ex aëére: auditum ex igne: guſtatum ex humido: tactum ex ter- ra. Sed hoc mihi in hac queſtione mirum eſt quòd animaduerto Ga- lenum in philoſophãdo Platoni& in re medica Hippocrati non mi- nus addictum, quàm in Ariſtotele exagitando plerumque nimium acrem, libris de Decretis Hipp.& Plat. cùm in aſpectu ſpiritum fa- cultatis videndi quaſi vehiculum conſiderat, aſſentiri Plaroni volenti ſenſum hunc conſtare natura ignea, id eſt lucida& ætherea: qualem ipſius ſpiritus ille eſſe vult: eundémque nulla prorſus adhibita diſtin- Etione, lib. 10. de vſu partium, cum Ariſtotele docere, oculorum na- turam eſſe aqueam, idque confirmare ex iis humoribus quibus oculi ſubſtantia conſtat. Cùm tamen eiuſmodi diſtinctio facilis eſſe videa- tur& ad Platonem cùm Ariſtot. hac in parte ſine errore comparan- dum ſit neceſſaria. Dicamus itaque ad prioris quæſtionis explicatio- nem in oculo duo ſpectari poſſe, ſpiritum lucidum ah anime ſede in- fluentem,& ipſius oculi eorpus huiuſque temperationem ex ſuis hi- moribus& tunicis, accomodatam ad eam functionem ad quam ocu- lus iꝑſe eſt comparatus& cuius primaria cauſa, vel potius primariũ- inſteumentum in ſpiritu conſiſtit. Atquc intelligamus Platonem il e Semhe A Sier x ijz

19. Si quidem hoc loco quæritur de diſtinctis inſtrumentis quinqueſta
A Aάᷓ V 12
761 ALCINOIINSTITVTIOAD
lius ſpiritus rationem habentem, dixiſſe aſpectum igneum, non ad. urentem. ſed æthereum& lucidum: Ariſtorelem autem propter eos humores qui in oculi corpore variis tunicis inuoluuntur, eundem dixiſſe aqueum. In qua varietate opinionum non tam fortaſſe 3ill. dentium quàm vulgo videntur, ſi in alteram partem omnino deſcen-
dendum ſit, Ariſtoteli cerrè potius-qum Platoni hae in te allentin
ſuum externorum, de corünque cùm quatuor elementis com pan⸗ tione. Nou igitur in iꝑſo aſpettu ad ſpiritum in oculum influentem confugiendum eſt: ſed de cryſtallino humore in oculo ſpititumya medium neruum excipiẽte agendum. Aut ſi eius ſpiritus ratio inloc ſenſu erat habenda: eodem argumento dicendum videbatur ſenlis
omnes igneos eſſe, id eſt æthereos& lucidos. Quonid ad omniaii-. ſtrumenta, pro quorum varietate potiſimum ſenſus externos diſti- guimus, portio quedam huius ſpieitus eandem originem habenih 1 infl uit. Cui ls virtute rei obiectæ imago in in ſtrumento excepta cun 4 adhuc corporea ſit, repurgatur& diuino quodam modoinincoppo G ream commutatur, taliſquc ad animum ranquam ad iudim abpp6 ſpiritu ſua origine communi& quinque ſenſuum exernotum quai 1 internuncio, defertur. Cur igitur non eodem iure audtun ieamm m quoque, id eſt æthereum eſſe dicemus? An quia aſpectus dnininas 1 maior eſt quàm ſenſuum reliquorum? Equicdem facile conctian: 1 ſpectum ſenſum eſſe auditu longe puriorem, hoſque duos talqus- i gè præſtantiores, quod etiam à Platone dictum eſt in Hippiamictt. in his tamen omnibus ſpiritum æthereum primarium inſttumemumm f eſſe exiſtimo: ſed qui intentione remiſſionéque natutæ ſua iſti. guatur, prout in diuerſis ſenſibus magis minũùlve cùm noſtrocoiſ a
re cõmunicat. Qusmadmadum apud Ariſto- ommia quæ ſunreh ſ xegianem elementarem, naruram habent ætheream ſedin hacht die
tate quadam maiore& minore differre dicuntur. Sic enim ilſeſini 48 cap. 4- lih. 1. Metcor. Corpus quidem diuerſum diſtinctumqueti u igni& ab aðre cenſemus eſſe id quod ſupra eſt& ad Lunà vlqueer ſ tinet. Ita tamen vt iidem eius partem vnam per ſe puriorem elloe t ram minùs ſynceram putemus gradũſque ac diſſimilitudines hihen A! maximéque qua parre cm aëre ac inferiore mundo copulanit i 0 de priare is: nunc ad alteram de modo videndi ſle n mus. In qua quæ ſit Platonis ſententia antea dictum eſt: hmcko a quibus rationibus Ariſtoteles exagitare ſoleat, inquiramus. Hochi ne nè abſurdum eſt, inquit cap.. lib. de ſenſu, quod aiuut nomulle. fn pPectum emiſſaex ſe quadam natura cernere, permanarèque MGucdi hex
aſtra: aut ad aliquem vſque terminum egrediendo, cuͤm alicua l
d

DOCTRINAM PI.AT. 402 3 ee coniungi atque confundi, vt quibuſdã viſum eſt. Hoc enim præ- at dicere ipſum lumen initio cum oculo coniungi. Quamquam hoc * etiam ſtultum eſt putare. Quid eſt enim lumen cùm lumine coniun- danid baut qui tandem hoc fieri poteſt? Neque enim quæuis res cùm qua-
wonuin ai coniungitur,& res quæ intus eſt cũ externa quo tandem modo, enad am membrana interiecta ſit? Eſt etiam in Topicis hæc ratio eidem Mügte familiaris, nos cernere aliqua re in oculo recepta, non inde emiſſa: Deää, uoniam eodem modo audimus, guſtamus,& odores rerũmque ta- rnlam tieſt iliom differentias percipimus. Omnium verò ſenſuum in obeun-
wlh ſü dis propriis functionibus vna communis ratio eſſe videtur. De quo iitunnt ontra Ariſto. rationibus multis pro Platone diſputat Galenus lib. 7
Midear de Decretis Hippo.& Plato. Corpus quod videtur, inquit, duorum
CGalevi ratio- ues contra
lümn letum, vel ex ſe ipſo ad nos aliquid mittit, quo cũ propriam etiam aniſ.
weeniin ſuidignotionem nobis oſtendit, vel ſi nihil mittit, vim aliquam ſen- Kginen Fuam ànobis ad ſe vſque peruenire expectat. Vtrum verius fit ita iu- Venloa dicabimus. Per pu pillæ exiguum foramen inſpicimus. Quod ſi exꝑe- nadoititn Garetvt partem aliquam, aut facultatem, aut ſimulachrum, aut qua- dudlam litatem ex corporibus extrinſecus obiectis ad ſe accederet, rerũ ma- rennonmnqu gnitudinem nullo modo perciperemus, verbi cauſa, vaſti alicuius eraänn gen montis. Tam magnum ſiquidem ſpectrum quantus ipſe eſt, in ocu- aſjen unes losnoſtros ingredi oporteret. Quod penitus eſt abſurdum. Vt omirt- Rlt mneam tminterim quod velvno codémque téporis momento, etiam ſi in- uecdunnigub mümerabiles cllent qui viderent, ad ſingulos eædé imagines ferren- nien ur. Sicontra ſpiritus viſiuus exiret, nulla ratione poſſer tanta diffu- ſiumutananm ſone dilatari vt omnes vilui expoſitas res circunfuſus complectere-
nanaſt tär tut. Nam quid aliud eſſet quam illa commentitia Stoicorum gutta, chmao ape quecum toto mari cõmiſcetur? Reſtat igitur adhuc vt aër circunfu- Kagskerhpts lüs tale inſtrumentum nobis ſit, quale eſt ſemper neruus in corpore. egui. iquidem eodé pacto aër nos ambiens à ſpiritus viſui occurſu, quo ſelthit 30lis fulgore, affici videtur. Nam& ille ſupremo aëris termino cõ- nao, ſtatim vim ſuam fulgidam in totum diſpergit,& noſtra per vi- greſe. brios neruos acies progreſſa, ſpiritali ſubſtantia prædita, cùm in ae- hae um incidit, primo appulſu in eum alterationem inducit: quæ longe iden, ktque in continuum ſcilicet nos ambiens corpus, ſparſa, repente in inn deh num diffunditur. Id quod etiam liquido in vi Solis ineſſe conſpici- Mlcnb. mn Inhac etiam quæſtione Ariſtotelem eodem loco inconſtantiæ Indancſeh aut. Quanquam mihi, inquit, Ariſtoteles videtur vbi de refractio- m eeſt nelogpitur quæ à ſenſilibus ad nos peruenit, animaduertiſſe hanc ab- Ius uüli. fudiatem: atque ideo minimè audere ea alicubi vti: ſed eam ſem deiduca perguaſi omni carentem probabilitate eludendo euadere. Nam cùm „ haltnr d dllent quo modo Iris efficiatur, quomodo item vel circa Solem vel KKK iiij

num defendi-
—
25 ALCINOI INSTITVTIO AD Lunam, qui obſolani vel anteſolani nominantur, exiſtant: tum quo⸗ modo in ſpeculis viſiones fiant, omnia hæc in refractionem viſionis refert: nihil intereſſe affirmans ſiue intuitum ipſum, ſiue atris amdi⸗ entis ex rebus quæ videntur, alterationes refringi ac reſſecti exili- memus. Atqui ita meritiſſimè ipſum argueret quiſpiam: ſi nilul ta fert hoc an illo modo dicere, quid tu relicta tua vera opinione, alie na falſa vteris? In contrarium enim in præſentia tua tibi cedet cauil latio: cùm nullam cauſam tam abſurdæ decretorum mutationis ag. duxeris In quibu iſtotelem exagitare lict. tur,& cum aliqua probabilitate ei inconſtantiam obiicere, quorir quiſquàm in propoſito retinendo fuit conſtantior: pro co paucaſac loco dicenda ſunt, priùs quàm rei huius explicationem tentemuse primùm quod ait per exiguum pupillæ foramen cuùm rei magnituo penetrare non poſſit, vix vnquam futurum vt aſpectus de magniu- dine iudicet, ſi recipiendo in oculo, non emittendo videmus: adi- pro Ariſto. facilis eſt reſponſio. NM im hi eWixlam aße Kabilem in oculo excipi, ſed eius imaginem bencicio luminserci ſtatam. Per quam ſenſus interior de re non aliter iudicat, quam in- tellectus vel ratio per vniuerſam notionem, de cõmuni matula quæ vers eſt in ſingulis. Quare vt oculus de montis magninineiuden, minimè hanc reuera per pupillam ferri neceſſe eſt: ſed iiusunm
imaginem. Cur autem in diuino ſenſu aculorũ imaga micimaaind ſi pranricloc ar, quantitaris expers, ingentem. montis magnlau-
dinem nonpotcrit animo repteſcniarc- ERdouna imitati atur: Amplius
poſſe dicere, Galenum ipſum quod in ratione hac coma contra Ariſtotelem, ne in ſua quidem ſententia de modo videndim emiſſionem vitare vllo modo potuiſſe. Nam cùm hoc illi Garumn
rit vt aſpectu magnitudo montis alicuius ſentiatur, ab oculo aliqi
ad ipſum montem ferri oportere: ſi poris alteratio, vt ille docet penè extrema pagina lib.7. de Hipp.& Plato. ſed de ea ſiue in medio, ſiue in inſtrumento fackm mi iudicium: de magnitudine eius montis ad quem radius alha
. 1.. à zieiumboc delatus eſt, ſentiendo iudicari oportebit. Minimè verò ucläenn m hocce⸗
0. 8 2 e..., 2 0 ris animi: ex eõque dictum ab Ariſtot. capit. 2. libr. de Senſu idguc vider, id eſt vt interpretor(quanquam repugnantibus nonnu l
4 CESIIISIVOIU rteme
ſenſus non eſt ſola ſentientisit Decub
. 4 etiam hoc mihi vetsè ſiceot affert incommoli
——

noc niſt in acafama de* b m badlt
5 ſtrunerd Gho
lem radb
DOCTRINAM PLAT. 404 gemo oculo, ſed interius q vid dam. Quomodo verò animus de mõ- ris magnitudine iudicabit cùm ad montem radium aſpectus emiſe- tit, niſi hic etiam referatur, atque ſecum per pupillam quantumuis anguſtam, magnitudinis imaginem deferat? Vt verò hac in parte e- tiam ſuſpicione inconſtantiæ Ariſtotelem liberemus, non videtur valde laborandum. Siquidem cùm ille de iride diſpurans cap. j. lib. 3 Meteor. ſcrihit nihi intereſſe hoc ne an illo modo aſpectum fieri dicamus: id non ita accipiendum eſt quaſi vtriuſque ſententiæ pa- rem probabilitatem eſſe velit, aut eam probabiliorem quàm ex opti-
a2 8 83.. 5 cis co loco repetit. Sed cùm illa de modo videndi per emiſſionem,
recepta eſſet communi Opticorum conſenſu& Platonis authoritate Ermata, neque in hac euertenda vellet laborare eo tempore, ne in- ſlitutæ diſputationis ordo perturbaretur: dixit nihil intereſſe hoc ne an illo modo nos videre dicamus. Vt ſignificaret tam cammodè cau-
ſas iridis explicari ab his poſſe qui affirmant nos videre per emiſſio-
nem: quàm ab aliis qui hoc ipſum in receptione imaginis poſitum elle arbitrantur. Quod genus loquendi his familiare eſt qui in phi- loſophando non omnia vno loco docere volunt: aut de re eadem nonnumquam ex cõmuni opinione aliter loquuntur quàm cùm ad eius euerſionem, id agunt vt propriam ſententiam confirment. Ne- que fortaſſè in re propoſita verum eſt radium aſpectus à nube ſoli oppoſita ad ſolem reflecti, indéque accidere vt colorum varietas in ride appareat: ſed potiùs dum Solis radius partim in oppoſitam nu- bem, partim in terram huic ſubiectam, ac plerümque vireſcentem emittitur, in illis triplicis coloris ſpeciem excitat, quæ deinde ad ocu- lum eius qui nubem intuetur, ita defertur, vt in huius pupilla aliquid ſimile iridi poſſis intueri. Sed iſtud alterius loci eſt: Nunc verò hoc magis Qd capit. z: libr. de Senſu, eo iꝑſo loco qua de modo videndi contra Plato. ex profeſſo diſputat, radij aſpectus rela- tionem à corporibus ſpecularibus videtur admittere: quæ tamen ni- ſleundem radium priùs ex oculo in id quod pro ſpeculo eſt, emiſſum fateamur, non poteſt retineri. Quòd Democritus(inquit) aſpectum emphaſim ipſam, hoc eſt imaginis veluri apparitionem eſſe ait, non tctè ſentit. Hoc enim contingit propterea quòd oculus leuis& pla- naseſt: nec in ipſo oculo eſt, ſed in alio oculum vidente. Relatio- neenim id efficirur. An etiam ex hyppotheſi tantùm hæc diſputa-
locontra Democritum eſt intelligenda? Nempe vt ſignificet etiam
ſitlaio radij aſpectus à ſpeculis admittenda ſit: minimè tamen per
eamexplicari potuiſſe cauſam propter quam pupilla, in qua velut in Heculo rerum obiectarum imagines apparent, vim videndi habeat.
Qundoquidem hoc ipſi pupilſæ accidit non quia nder, Sd quia ab

403 ALCINOI INSTITVTIO AD
alio ipſa videtur. Quæ omnia quoniam ſic in partes conttarias cu aliqua probabilitate diſputantur: media quædam ratio tenenärcſe in qua partim recipiendo, partim emittendo, aſpectum in nobiz ſa. ri dicamus. Eaque, vt mihi videtur, neque ab ipſo Galeno neque⸗ veterum Academicorum vel Peripateticorum ſentenria aliena. Nln vt à Galeno incipiam, hic emittendo nos videre ſic confirmat lib: de Decretis Hippocratis& Platonis. Spiritum quendam, inquit g. meatus neruorum opticorum ad oculos tranſuehi, cùm kabrie iſ docere te poteſt, tum hoc argumento percipies. Videbis enim claudatur alter oculus, alterius pupillam dilatari: ſi aperiatur, inns- turalem ſuam magnitudinem redire. Neque illud dubium tam icb. cem exinanitionem& repletionem, non ab humore aliquo,ſcdaſi- ritali ſola influente ſubſtantia effici. Nam quia vtrique hi meatusin vnum concurrunt(quod ex diſſectione euidenter patet)verilimilecl communem eum locum vbi vtrorũmque coitio eſt, ſuſceptum ſin tum, dum alter oculus conniuet, ad alterum totum tranſmittere. Cui rei id vel maximè atteſtatur quod in ſuffuſis videmus. CLibus altero oculo clauſo, alterius pupillæ foramen laxius apnatet, iul- cat ſaluam adhuc inſpiciendi facultatem eſſe: ſi nihil eiulmodi con- tingit, penitus interiiſſe. Oculum verò ex eiuſdemoctina ſple- doris aliquid in ſe recipere à lumine& à rebus obiecttis, inteans qur
liæ tyranno: à quo qui ex denſa caligine carceris, in clatiſimamll.
commemorat capit. 4. libro 10. de vſu partium, de Dioniſo di-
cem educebantur, huius aſpectu occecabantur. Itémque de bis qu cm per niuem iter faciunt, huius candore grauiter offendunm. Quæ certè contingere nullo modo poſſenr, ſi oculus videndoemt- teret tantùm, nihil omnino reciperet. Idem videtur de Atikoidh ſententia colligi poſſe ex capit. 2. libr. de Somniis. Simul, inquit lud perfici licet, aſpectum vt pati& accipere, ſic etiam aliquid elle re. In ſpeculis enim valde nitidis& ſplendidis ſi mulieres cum mer ſtruas fluxiones patiuntur, ſpeculum intueantur: in ſummo ſer lo quaſi nebula quædam cruorem imitans, naſcitur. Qudòd ſinouu ſit ſpeculum, non facilè ea macula detergitur: ſin vetus, faciil Idque fit propterea quòd aſpectus non ſolùm ab aẽre afficitur, 8i etiam aliquid facit& mouet: quemadmodum res illuſtres&masi ſplendore nitentes. Siquidem pupilla in iis rebus eſt quæ wienn coloréque infectæ ſunt. Aperrtiùs hoc ipſum declarat Priſciand Lydus capit.1y. Comment. in librum Theophraſti de Anima Mule in viſu, inquit, varietas accidit. Videtur enimn extra prodite, Ma- Pterea quòd circa ſenſibile agit. Quinetiam aliquid à re videncali ſcipere: quia videlicet illinc aliquid patiatut. Et amplius Marlilu

udrcu A ene niaſ
denon a Alen. 1 oütmult,
an n um kadie* 1
ſiüchi na
4
aa a
lemaen nitet Kaben
pode
attibus æqualia ſunt. aphana id eſt vtrinque perſpicua nominamur.
DOCTRINAM PLA T. 406
Ficinus in explicatione loci huius. Tres ſunt, inquit, præcipuæ re-
4
ulæ ab lamblicho traditæ in omni ſenſu firmiter tenendæ. Prima, aliquid fieri Aͤſenſibili in inſtrumentum ſenſus, quod neceſſe eſt il- line quodammodo affici. Quæ affectio tum paſſio eſt ab externis Illara, quia inſtrumentum hoc, eſt corpus. Tum actio in inſtrumen- otefultat: quia viuum. Eiuſmodi quidem actio quodammodo rei ſentiendæ fit ſimilis. Secunda regula, poſt hanc affectionem inſtru- menti quoquomodo viuentis, fit ſpecies quædam admodum ſpira- tllior in ipſa animalis vita, ccomodatior iam ad ſenſum, etiam ſen- ſbili tmilis. Tertia, ad ſpeciei huius præſentiam expergiſcitur ra- tio quædam rei ſentiendæ priuͤs in anima latens: quæ experrecta congruit ſpeciei& per hanc affectioni& per affectionem ſenſibili fotis poſito. Hæc quidem expergefactio atque congruitas, com- muniter eſt ſentire. Neque verò iſta omnia à Platonis ſententia ſunt aliena. Si quidem in Timæo indicat motum eum qui in ſenſu fit, con- ſtare emiſſtone quadam per ſpiritum in rem obiectam: deinde rela- tione per medium corpus ad animum. Diurnum lumen, inquirt, ſe applicat viſus radio. Tunc ea duo inter ſe ſimilia& concurrentia at- que commixta quo oculorum acies diriguntur, ibi in vnius dome- ſici corporis ſpeciem cohærent, vbicunque videlicet tam intimi quam externi luminis fit concurſus. Totum igitur hoc propter ſi- militudinem, paſſionem eandem ſortitum, cùm quid aliud tangit vel plumab aliè tangitur, motum huiuſmodi ad corpus omne pérque dad animam vſque diffundens, ſenſum efficit qui viſus vocatur. Necin candem ſententiam minùs apertum eſt quod eodem libro ſcribit de natura& varietate colorum. Eſt color, inquit, velut flam- mula quædam fulgorque à ſingulis corporibus emanans, partes ha- bens vilui ad fentiendum accõmodatas. Cauſas verò ex quibus vi- ſus gignitur, ſuprà tractauimus. Nunc de coloribus potiſſimum hoc acto probabilia dicenda videntur. Quxæ ab aliis delata partibus in
ſpectum cadunt, partim minora, partim maiora, partim viſus ipſius Kqualia quidem ſentiri non poſſunt, quæ Minora verò aut maiora partim diſcernere, partim contrahere viſum dicimus, inſtar dotum quæ acrimonia vel acuminè caliditareue linguam contrahunt Mdiſcernunt. Atque ea quæ viſum ſic afficiunt, alba nigraue vo- emas: quæ quidem paſſiones eorum ſunt quæ modò narrabam,& iloum quidem germana cadémque quodammodo, ſed in genere lio, querſa tamen propter has cauſas eſſe videntur. Sic vtique ap- bellanda ſunt iſta. Quod viſum diſgregat, album: nigrum verò, quod congregat. Motionem profectò acutiorem alteriüſque ge-

707 ALCINOIINSTITVTIO AD neris ignis, incidentem diſpergentémque viſum vſque ad ocllos orbéſque ipſos oculorum meatulque vi diuerberantem liqueficien. témque ignem eſſe dicimus ex oppoſito obuiantem, cuis occutlu lachryma, corpus ex igni& aqua mixtum effunditur. Et vno dui de igne velut è coruſcatione quadam exiliente, altero verò penettan. te,& ab humore extincto, varij creantur ex huiuſmodi mixiione colores: atque ipſam paſſionem fulgorem coruſcationémque vocs mus: quòd re id facit, ſplendidum atque coruſcum. Horum me dium ignis genus ad oculorum humorem perueniens illique ſemi. ſcens, miniméque quidem coruſcum, ſed ex ipſa ignei radijad he morem admixtione ſanguineum creantem colorem, rubeum nomi. nauimus. Ex quibus manifeſtum eſſe videtur Platonem quoqus voluiſſe de coloribus& corporibus coloraris aliquid ad oculumper. ferri in edque, quando videmus, recipi. Quare conſtituendum eſt viderur in oculorum ſenſu aliquid in animo recipi, nempe teiohis ctæ ſpeciem per quam de ipſa re iudicet: idque habere ſenſum huns cùm reliquis commune. Etab eodem radios ſpiritus animali ſi- tem in oculos emitti, vt in his imaginem obiecti corporis excipinn: Vrrům verò etiam ab oculo per pupillam eoſdem ndus dohöbt.. ctum peruenire oporteat, an ad pupillam rei aſpecibils ſeci beneficio externi luminis deferri, indéque ab interno ipiita taar do ad animam tranſmitti, hoc eſt, meo iudicio, in quo Nokx riſtoteles reuera diſſentiunt, nec facilè conciliari ſe patiuntut, Ca- danus libr. de animorumrimmortalitate pro Platonis opinionccan- tra Ariſtotelem duo potiſſimum argumenta colligit: qpodſocllu patiendo ſolùm videret, nulla, inquit, cauſa eſſet propter qum qu Rationes acutè propè vident, longius videre non poſſunt. Namiin pfand Cardani con- quelibet virtus ſufficit, modò inſtrumentum non ſit corruptum era Anſt. quòd acutiſſimè prope videant, hoc arguit inſtrumentum quiti oportunum, verùm ſpiritum exilem& imbecillum. Altetumſ titum eſt ex perſpiciliorum(ſie enim ille nominat id quod aliui cillum eſt) auxilio. Quod quidem tam euidens, inquit, nonpol apparere, ſi videtemus radiis ad oculum delatis. Nam iamfaſtis- biles, tam breui interuallo non poſſent fortiores efici: ſed sii iuxta rem iplam apponi deberent perſpicilia, quippe quæ nuin ex initio à re prodeuntem validiorem efficerent. Cum une contrà eueniat. Nam proximi ocalis validos ſuſcipientes nadas ob propinquitatem quadam rarione adaugent, vt vittus üuum diu poſſit perdurare. Quorum prius non incommode forale explicabitur ſi intelligamus apud Ariſtotelem oculum ſimitmi ſe ſpeculo, rerum obiectarum imagines in ſe recipienti: hoc unn
——
„„„ͤͤ

aneirat 10
DOCTRINAM PLAT. 408 ah illo differre, quod in ſpeculo nulla vis eſt animæ quæ ſpeciem re- ceptam ad aliud tranſmittat, tanquam ad iudicem, quam oculo ineſ-
ſe,& ſpiritu contineri antea dictum eſt. Itaque vt ſpecies corporum
ſpeculis obiectorum, ad certum vſque terminum diffunditur, in- tra quem omnia quæ exiſtunt, ipſo ſpeculo repræſentari poſſunr, non tamen ex æquo: ſed prout in illo toto interuallo gradus ſunt di- ſtincti, quæ verò illum terminum excedunt, in ſpeculo non apparẽt: ſicde oculo rerum obiectarum ſpecies in ſe recipiente dici poreſt. Præterea vt de ſpeculis provt ex diuerſa materia conſtant, variàque atte ſunt compoſita, quædam per maius interuallum, alia per minus
'nädenn terum ſpecies recipiunt, eaſque ad viuum repræſentant: idem quo- onem an que de ipſo oculo debet intelligi. Poſterius autem de perſpiciliis ni- dalaa hilo plus ponderis habere videtur. Quoniam apud Ariſtotelem eodẽ uldiue a⸗ modo dici poteſt ſpecies rerum aſpectabilium que ad oculum ferun- „uee. xur in illis colligi cocuntéſque præſtare, vt meliùs videamus: quo a- dereene pud Platonem radij manantes ex oculis, in eiſdem vniũtur, atque vi- tazs, gendi facilitatem præſtant. lam verò deillo ſꝑiritu quam naturam ha Syiritus inæ
orpansin, beat:& Hi corporcus, per quas vias& quomodo deferatur, magna in- ect quam
naturam ha
n nln che ter Medicos contentio eſt, de qua ſic Galenus lib. 7. de Decretis Hip- 4 egtinemn pocr.& Plar Vrruͤm perinde vt in cauis cerebri ſpiritus continetur, de. nero tnn quo euacuato totum animal ſtupidum redditur: ita quoque in ſingu- inquittn lis neruis ſpiritum quendam eſſe exiſtimandum ſit: vtrùm item ſpiri- lſeuinel tus is innatus inſitüſque mancat, atque illo qui à fonte promanat; tã- onögitten quam nuncio quodam pulſatus excitetur: an inſitus quidem minimè igit:guient dricd illo tempore quo membrum mouere, aut parte aliqua corpo- tpunat rislentire volumus, de cerebro denuo influat, ego non poſſum abſo-
luts ita pronunciare. Sed in medium diſcutienda hæc proponantur. Quinetiam& illud, quomodo ſcilicet alteratio qualitatis in conti- nuo corpore efficiatur: quam innuere videntur illi qui quandam ſine ſubltamia vim influere dicunt: à quibus qualitatum per alterationem
in continua corpora, facultatis& virtutis influxus appellantur. Qué-
admodum cùm à Solis ſplendore in ambientem aërem profecta que-
dam qualitas in totum huius corpus, Solis ſubſtantia immota perma- 1⸗. ⸗ 5 5 7
nente, diffundirur. Non igitur fieri poteſt, vt abſolutè, ſinẽque vlla
probatione pronunciemus, vtrùm è cerebro ita vis quædam per ner-
vos influat ad membta, an ſpiritus ſubſtantia, vel vſque ad partes eas quæ ſentiunt& mouentur, perueniat, vt vehementer illam immuta- vonem in cos perducat, quæ poſtea ad ipſius vſque quæ mouentur pames, diffundatur. De quo ſubtiliùs philoſophatur Marſilius Fici- aus Comment. in Sympoſ. Plat. Sicut cor mundi So=h, inquit, ſuo cir-
witulumen, pérque lumẽ virtutes fuas ad inferiora demittit: ſic cor-
1LL in

Subſtantia Ner gorsn, 9— pticori qua- lis.
49 ALCINOI INSTITVTIO Ab poris noſtti cor motu ſuo quodam Perpetuò, proximum ſibi fangi nem agitans, ex eo ſpiritus in totum corpus, pèrque illos luwinun ſcintillas per membra diffundit quidem lingula, ſed per oculos m ximè. Ad altiſſimas quippe corporis partes, ſpiritus maximè caͤm 1 leuiſſimus, euolat: eiuſque lumen per oculos cm ipſi perſpicuimn atque omnium partium nitidiſſimi, vberiùs emicat. Quare etiam nz. hulli faſcinandi vim ipſis oculis ineſſe crediderunt Idduat quiden ſpitnus hic ab animæ ſede ad omnes animales actiones motus& ſen. ſus, eſt neceſſe, idque per neruos, præſertim ſi hac in Parte Galeno ar dimus: ſed copioſior influit ad aſpectum, quàm ad reliquos ſenlus Ideòque idem Galenus obſeruat lib. 7. de Decretis Hippocr.& hl ton. non omnibus neruis manifeſtam cauitatem eſſe datam, ſedopt- cis tantum. Quanquam de hoc non ſatis definitam videtur habers ſententiam. Nam eodem libro primùm ſcribit omnium nerdotum naturam triplici ſubſtantia conſtare, media quadam& intima, arbo. rum medullæ ſimillima, per quam è cerebro haud dubiè ort haben. tem, ſpiritum deferti vult: exterioribus præterea quabus, primaqui dem quam è tenui membrana, altera quam è craſſa& qurs excxiu compertum eſt. Deinde verò cùm incidit in com paraionem aße- ctus cum reliquis ſenſibus, in ambiguo hærere videtu. Güligiun. inquit, nunquid ſicut per neruos vifiuos ſpiritus hieunlmen, ita in reliquis omnibus fieri ſentiendum eſt? An id i nauilli⸗ mis neruorum fibris concedi non poteſt? Necceſſe enim etit wer- tui illi circumiectum quoddam nerui, vel aranearũ telis tenuits ur- Pus excogitemus, adeò vt& ipſum quàm facillimè diſcerp’ mer tus in ſingulis, penè dixerim, momentis obturari queat. His decau- ſis ego non omnibus meatus eſſe dãdos crediderim. Sed dicetator- taſſe quiſpiam, ſi datur vt vnus omnino neruus ſine vllo foramineſ cultates inferioribus membris ab origine traducat, dabitur etimm omnes. Quid igitur dicendum? cùm in exortu ſpinalis medullæai ſenſui patens meatus, ſicut etiã in viſoriis neruis cxiſtat? Quid ain niſi ideò factum eſſe, quoniã imbecilla cùm ſit virtutum facultuin- que traductio ad continua, præcipuè cùm vel maiora paulò fuelit vel duriora, vel vehementiori aliqua alterarione indigeant, Gilhi lioris ſubſtantiæ quodantenus cum violentia& ictu immiſſiofem augeri alteratio ita poſſe videbatur. Dictum enim eſt, eam qua ihe riſque virtutis facultatiſque diffuſio nũcupatur, alterationis eſſens
ductionem. Atque hæc quidem de duabus proꝑoſitis quæſtionbus
☛——
ſfatis multa dicta ſunt.
„ 1....„Df. rime diuina indiget, ad exercendam functionem ſuam, ſicutaili
17 2 8ℳ ⸗ 2 5 2 Senſus oculorum, quia maximè diuinus eſt, hac qualitate uims

lülne V 8 lnia della üinde erih netiean angi WRoih nelna diauuge
Ppoctae
a& uana
— iorꝛ ſu b indiger Kuiroin elt eing akeruinn
—— —
POcrRINAM BLAT. ſcianus Lydus cap. 14. Comment. in lib. Theophralti de Anima. Eſt verò ipſum lumen quodammodo in eo à quo manat, vt in Sole,& in medio, vt in aëre vel aqua, atque etiam in obiecto, vt in colore, ratio- ne quidem diuerſa: fed ca tamen quæ ad communem vnum finem nempe ad huius ſenſus functionem refertur. Quanquam in Sole ma-
s propriè Lux quàm lumen appellatur: in quo affectio eſt vel pro-
tieras eſſentiæ, in eo ipſo cui ineſt, per ſe aſpectabilis eademque lu-
minis cauſa: lumen verò quaſi lucis ſpecies vel repræſentatio: quæ in medio eſt,& in obiecto corpore colorato, vt cauſa cuius vi per media
uæ interminata ſunt corpora, reipſa videre poſſumus colores qui obiectis corporibus terminatis inſunt. Sine eo verò neque oculus vi- dere, neque color per medium aërem, vel aquam videri vllo modo
oteſt. Sed hoc aliquando manat à vidente(ſicut anteà dictum eſt de his animalibus quæ noctu in tenebris vident) aliquando ab eo quod
videtur: frequentiùs autem à quarto quodam corpore, ſecundum na-
turam vel in ſe lucente, ſua verò præſentia, vel ſubſtantiæ ſuæ radiis medium, quod Diaphanum, ſiue perlucidum appellant, illuſtrante, Quareactus& perfectio tam medij huius interminati, quàm coloris in corpore terminato, lumen eſſe dicitur. Sic enim hoc vt cum me- dio interminato comparatur, Ariſtoteles definiuit cap. 7. lib. 2. de A- nima. Lumen, inquit, actus eſt& perfectio rei perlucidæ, qua ex par- te perlucida eſt. Nam perlucida ex vi, modo& facultate ſunt: in qui- bus modò ipſum lumen, modò tenebre ineſſe conſpiciuntur. Lumen autem dahſt color eſt naturæ tranſlucidæ, cùm eam ignis reipſa talem kecit, aut aliquid eiuſdem generis. Id quod naturis cœleſtibus contin- girin quibus aliquid vnum atque idẽ ineſt. Vt verò refertur ad cor- pota colorata, quæ terminata ſunt, ab eodem cap. ſ. libr. 3. de Anima, dicitur facere, vt colores qui eſſe poterant, reipſa ſint. Non quòd om-
nino color non ſit niſi præſente lumine(quanquam ea quorundam
fuit lententia, ex qua dictum à Poëta, rebus nox abſtulit atra colorem.) Sed quia hic reipſa videri non poteſt, niſi beneficio luminis. Eſſe autem hoc in medio aëre vel aquaſuapte natura incorporeum, idem Ariſtoteles confirmat cap. 7. lb.z. de Anima. Quid ſit tranſlucidum, inquit, quid lumen ita dixi- mus,vt nec ignis huius natura eſſe intelligatur, nec omnino corpus, decvllius corporis fluxio(ſic enim etiam quoddam corpus eſſet) ſed mnis aut alicuius corporis eiuſdem generis, præſentia in re perluci- daQuare neque motus luminis alius eſt, quàm eius corporis ex cu- ius præſentia enaſcitur: neque quauis ratione dici poreſt, totum me- äium remporis puncto lumine illuſtrari. Nam quoniam circum ter- tam Solin temporis puncto non mouetur, ſed eius conuerſio diutur-
.
-——

ar ALCINOI INSTITVTTO AD nitate aliqua indiget: neque certè lumen Solis in temporis punqo totius terræ ambitum illuſtrat. Quis enim dixerit illad ſimul diffun. di in eam terræ partem quam incolimus,& in alteram quæ nobizet aduerſa? Sed ille ſupra nos, vbi ſuo motu excitatus eſt, certe eodem temporis puncto, atque omnino indiſtincto nos illuſtrat,& partem acris ſupra nos ccœlo viciniorem. In quo magna apparet inter iplum Iumen,& cæteras corporeas qualitates in agendo diſſimilitudo. Nam ſi ab igne per medium aërem calor ad nos deferatur, affici primuͤmo. portebit partem aëris igni proximam: neque calor ad nos peruenict nifi intermediæ aëtis partes omnes continuato motu ab illo afſcian tur. At luminis rario eſt alia, ideòque cùm rerum aſpectabilium ins gines ab illo excitantur,& ad oculum(ſi cum Peripateticis recipie do videmus)per medium aërem vel aquam deferuntur: nilil ettne ceſſe illas gradatim medium percurrere. Ex quo aliud quoque acci- dit quod huic ſenſui eſt proprium, neinpe vt obiecta quæmaimaiu- æqualitate ab oculo diſtant, eodem momento, ſi volumus, faciſo i- deamus: non item ſimul audire incipiamus ſonos eos qui eodemte- ore excitati ſunt de corporibus, quæ inæquali interuallo⸗ꝰ anius ſunt ſeiuncta. Quod ad diſputationem de modo vidend conaadt. ſtotelem traducit Plotinus cap. 3. lib. de Viſione. Magum uaanecx tum eſt, inquit, non propterea cerni ſenſibilium formasqiuumin illorum ſpecies per continuatam traductionem patiendoſlespe quòd ſubobſcura nocte ignis& ſydera horùmque formæ cernuntu:. Neque afferet quiſpiam in aëre tenebrolo impreſſas ſpeciesſedo. culum vſque continuari: alioqui non eſſent tenebræ, vbi ignsiluni nando ſuam ſpeciem traderet. Quando etiam ſub profundis tenctis occulentibus ſtellas& ignem, horùm qne lumen protlus impeie- tibus, interim ex ſpecula facibuſque proſpicitur ignis, atque ex iu bus quæ ſigna nauibus exhibent. Ex quibus idem concludit cap natura pati poſſet medium inter oculum& rem obiectam, corpol omnino expers eſſe, ſoloque lumine hoc illuſtrari, tum futummt acutiùs multò cerneremus. Quoniam aſpectus ſolo lumineinde hoc verò corporibus quibus accidit, vt inter oculum& remodbtis interponantur(cuiuſmodi ſunt aër& aqua) impediri videtut fai quàm adiuuari. Idque Plotinus ex Democriti ſententia, quam 3iſr teles ſic exagitat cap. 7. libr. z. de Anima. Color naturam pellodtm inquit, vt aera mouet: à qua cùm continuatur, ſenſus ſedes moueum- Neque enim præclarè hoc Democritus cenſuit, ſi inanis eſſet,& caret corporibus locus inter nos& cœlum intericctus, cerniole etiam formicam quæ eſſet in cœlo: hoc enim fieri non potelt iſe- ctas enim tũ denique efficitur, cùm oculos res quæpiã mouex an
——

derch en & den Aniya üüube
drolninn nptalbndie igaümei un
1
m cont
narutan
eolusltt. 1 An
pelli: quod cùm ab ipſo colore qui cernitur, fieri non poſſit, relinqui-
DOCTRINAM PILAT. 122
tur,vt ab eo ſpatio afficiatur, quod eſt inreriectum. Ex quo perſpicuũ opottere aliquid in medio eſſe locatũ. Quod ſi inane ſit, non dico a- critet, ſed nullo modo quicquam cerni poſſit. Quod verò ſequitur de ſenſu atque cõiunctione luminis ex oculo manãtis cũ externo, perri- net ad intelligendũ quod antea diximus, de tertia ignis ſpecie lucẽte tantũ, non etiã adurente, quòdq; monuimus pro Platone opponi poſ ſe, ei quod Ariſt. diſputat lib. de Senſu, futurũ, vt ſi ex oculis radij ig- nei in acrẽ frigidũ, aut in aquã incidant, in his à cõtrariis extincti non videant. Sed mirabitur fortaſſe quis, quod Alcinous adiicit de neceſ- ſario concurſu duorum luminum ad videndi actum, cùm Platonici diſputent luminum permixtionem aurt confuſionem omnino nullã elle, ex eque huius qualitatis excellentiã colligant. De qua ſic Mar- lilius Ficinus in lib. Plorini de Viſione. Lumen nõ ſit, inquit, propria diaphani qualitate, quia neque ſuſcipitur paulatim, neque etiam reti- netur:neque ſimul cum hoc inſicitur, vel mouetur: neque confundũ- tur inter ſe lumina, neque cũ cæteris commiſcentur. Non confundi apparet ex eo, quòd ſi tribus luminibus corpus vnicum opponatur, tres in oppofitum vmbrtæ reſultant: quoniã ibidẽ tria lumina ſunt di- ſtincta. Præterea ſi tribus candelis opponatur ingens tabula, in cuius medio ſit foramen, tria lumina in oppoſitũ inde refiliũt, aliud quidẽ V in rectũ, alia duo è trãſuerſo ſe inuicẽ interſecãtia, non cõfuſa. Qua- b lis igitur hæc erit apud Alcinoũ duorũ luminũ coniunctio? vr ſcilicet quauis eorum ſpecies omnino diſtinctæ permaneant, concurrant ta- men in vnam cõmunem actionẽ, eam ſcilicet qua imago de obiecto ex citarut,& per mediũ ad ipſum oculũ defertut. Quod neque lumen medij per ſe, neque ſolus radius aſpectus, vt Plato ipſe arbitratur, po- teſt perficere. Quare coniuncttis, vel etiam vnitis quodãmodo virtu- tibus opus eſt: per quas lumen medij excitat de obiecto ſpeciem aſpe- Aabilem,& radius aſpectus de medio hanc amplectitur, atque ado- culum perfert. Sic enim antea obſeruauimus etiam in Platonis ſentẽ- ti videre, nos partim emitendo, partim recipiendo.
3 Ucirco noctu qnàm interdin,& in tenebris potiũs quim media luce, ſolemus eſſe ad ſomnum propenſiores: quod etiam Ariſt. obſeruat Probl. 7. Sect. 6. San& quam enim ſomnus affectio ſit, quæ(vt hic docet lib.de Somno) in inte riorè, lug communem ſenſum primò cadit, deinde in externos:tamẽ quia media lute ſen sexterni habent præſentia multa obiecta, quibus ad ſuã actionem inuitantuꝶ
intemo quieſcere omnino nõ eſt facile. Adde ꝙ noctes diebus frigidiores eſſe ſo
lent&humidiores: his auté qualitatibus ſomnus cõciliatur. Priorem rationẽ idẽ
Atiſtot. ſicexplicat Prob. 15. Sect.3. Quinetiam, inquit, eur dormiamus hæc cads ntio. Cuͤm enim vigilia motus ſit, qui mẽbra ſentiendi officio accõmodata, ma⸗
Iscim vigilamus, exercet: conſtat ſomnũ poſſe accidere cùm eadẽé illa mẽbra Aielcunt. Cum verò vis ignea ſit quæ membra corporis noſtri Inndnn poteſt,è
——

——
——
4 —— 3— —.. 5. n.
—————
————
A.
3 ALCINOI INTSITVTIO AD hæc intus ſe contrahat, circumſiſtat in ſomnis, caput relinquens, quod ſenſuso-
mnes continet:tunc maxim ſenſuum ſedes quieſcere poſſunt. Qux quidem ies
cauſam affert dormiendi. Sed in ſententia quam Alcinous hoc locò Platoni aleri bit, id dubitationem aliquam habet: quòd cùm ex oculisfluentes radij non modd
4——. 4.. 89 218 ¹. lucidi ſint, ſed etiam calidi,(hoc enim Plato facilè concederet: etiam ſi eosne.
et adurere)illis ad cerebrum noctu collectis,& in interiora receptis, hoc magi videbitur incaleſcere. Quoniam ſolet eſſe maior vis cuiuſque qualitaiis ina 6. do vnitæ, quàm eiuſdem diuiſæ: caque ratione ventres hy eme natura clliite ab Hippocrate eſſe dicuntur in Aphorilmis. Quomodo igitur noctu quam iata- diu maior erit ad ſom num propenſio, ſi vt Galenus arbitratur, naturalis ſomuu eſt à refrigeratione ſpirituum animalium in cerebro? An iſtiuſmodi reftigen tio non tam in interioris ſenſus ſede eſt intelligenda, quàm in vis per quas ſji ritus ab illa influens ſe externis ſenfibus communicat? Has autem ille primim deſerit in ſomno, nonnunquam adhuc vigentibus his, quæ ad interiorem ſculim pertinent. Quanquam verò Ariſtoteles ſedem primi ſenſus in corde ponens nd poſſit fortaſſe de cauſis naturalis ſomni dicere omnino vera: at certsea dicit qu maximè inter ſe conſentanea. Siquidem vult libro de Somno& Vigilia, apott eum qui refrigeratus ſomnum parit, de cibo qui in ventriculo coquiturad ert- brum excitari, ſed non priùs ſomnum facere quàm Euripi more, yt ait,jltroci. trõque commearit,& in illo refrigeratus ſuo pondere ad cor, yt caloris tontem, deſcẽderit, deſcendendõque à ſuperis partibus calorem reuocauerit, Quodcum acciderit, tum has ſpiritu(in eo enim eſt caloris fubſtantia) quo ſuftnchanu, deſtitutas, ſuo pondere premi: vt quæ animalia ſomni cupiditacetentanrur, ca nec caput erigere poſſint, nec palpebras attollere. Hæcque eodenlocaleil- ſtrat tam populari ſimilitudine ex pluuiæ cauſis repetita, vt virlahtci- giæ parte dixiſſe videatur magis conſentanea ſuæ ſententiæ de amima ſüddan- tia vna, huiuſque ſede in corde. Er tamen in quæſt. de Somno, Gallli de eau Sympt. negat hunc, non ſolùm cõſentanea, ſed etiam probabilia dicers porille Quanquam Ariſtoteles, inquit ille, ad ratiocinandum ſit vehementiſſimus Kat diſputationem quocunque velit probabiliter perducendam marimeèpotenin- men cur capite repleto primus ſenſus, ſi is, ſicuti ipſe exiſtimat, in cotieſtien habet, quieſcat, nihil probabile potuit reperire. 4 De ſomno& inſomniis in hoc contingentibus, ſic Plato in Timæo. K pw- fundus ob multam quietem motuum, nos occupet ſopor, exigua ſequumtunt ſomnia. Sin vehemenrtiores aliqui motus quaſi vigiliarum reliquiæ, rclicii quales quidem& qualibus ex locis hauſtæ reliquiæ ſunt, talia ſomniorum iim lachra naſcuntur, coruùmque nobis expergefactis reſtat memoriaQuam ſeuer
tiam pluribus explicat Ariſtotel. cap. 3. libr. de ſomniis. Ex quibus ilud pelſh-
ci licet, inquit, non ſolùm vigilantibus motus eos, qui ab iis ſenſibus, qui entr ſecus obiecta ſentiunt, quique in externis corporis partibus inſunt, gignunu- incidere, ſed eriam tum cùm affcctio illa, quam ſomniũ ocamus, exiftit inde ròè tũ maximsè ſe offerre. Interdiu enim cùm ſenius intenti ſunt& occuaum cum meme exPelluntut Obruunturquc, vt paruus ignis magno,&ed masn parui dolores ac voluprates. Cum aurem nihil agunt& quieſcunt, tum euiau videntur. Noctu verò quia otioſi ſunt illi ſenſus, qui per ſingulas corpotis yat tes ſunt diſperſi, nec ipſi quicquam agere poſſunt, quod calor ex ſummis mem- bris in intimas ſe regerit, ad ſenſus Knan& principium delabuntur, tümi euidentiores fiũt, omni perturbatione ſedata. Sic autem quemque motu iham- mo gigni continenter exiſtimare debemus, vt vertigines illæ quæ per ſuuma?-
L
—

odlan, daüta Llaaide ijnan, am ün tuang ünäins dunnra
dnn orali,
noüi rüsxee renilenn tetiotn a
PGalheſtta dilu daprie
rguöeülr zſeucbw
us ialdr,qpu Mluſe
DOCTRINAM PLA T. 394 quarum currere ſolent: quæ ſæpè ſui ſimiles permanent, interdum ab aqua cur-
ſum alium accipiente mutantur. Itaque poſt cibum& admodum pueris, vt in-
fantibus, ſomnia non incidunt: quia multa fit tum agitatio vehemênſque mo- tus, propter cum calorem quem cibus gignit. Quocirca quemadmodum aquam
aut alium humorem ſi quis vehementer bacillo commoucat, interdum nullum
ſimulachrum videtur, interdum videtur quidem, ſed omnino inflexum& de- forme, vt aliud atque aliud eſſe videatur, ſedata autem& tranquilla aqua, purum Killuſtre videtur: ficin ſamna viſa& motuum reliquie quę à fenſibuscucniunt, nonnunquam 1maiore quodam motu quem dixri, omnino obruuntur, inter- dum IcrQturhulenta quadam Niſa& prodigioſa& ingrata ſomnia videntut. Yt furentibus, febr antibus& chriis. Hæcnim perturbationes cúm fpilitus plenæ ſint, magnum& motum& tumultum afferunt. Cu˙çm verò tranquillus eſt Klecretus fanguis in iis animantibus quæ ſanguinem habent, motiones ſenſo- rum, quæ integræ ſeruatæ ſunt à quoquã ſenſuum, quieta& ſedata ſomnia ita ef- ſciunt, vt aliquid nobis appareat, videamurque ab iis quidem quæ aſpectu de- labuntur, videre, ex iis autem quæ ab auditu, audire. Quodà fit etiam in cęteris ſenſibus eodem modo. Quod vero Plato ſuperiore loco ſcripſit vigiliarum re- liquias quales& quibus ex locis hauſtæ ſunt, talia ſomniorum ſimulachra pare- re, non ſolùm ex co intelligendum eſt quod Cicero ait in Somnio Scipionis, fe- ecötingere, vt cogitationes ſermonéſque noſtri, pariant aliquid in ſomno ta- le, quale de Homero ſcribit Ennius, de quo videlicet ſæpiſſimè vigilans ſolebat cogitare& loqui:ſed de eo potiuùs quod in ſomniorum varietate naturalẽ quan- dam ſignificationem habemus, vel antecedentis perturbationis, vel cibi atque potus, vel humoris in nobis dominantis. Quæ omnia pro varictate temporum, in quæ nox eſt diuiſa, ita diſtinguit Cardanus cap. 44.11b. 8. de rerum varietate. Aut enim ſomnia, inquit, initio noctis& cum ſanitate cõtingunt, mutanturque pro mutatione ciborum,& tunc à cibis proueniunt. Bonum igitur eſt in his per- ſeuerare, quæ iucunda pariunt ſomnia& abſque perturbationibus, ab iis autem abſtinere, quæ triſtia& terribilia,& cum grauitate ac impedimẽto. Si verò iuxta mediam noctem& cum perturbatione, perſeuerantque diu, nec tamen eiuſdem ſantargumenti,tunc humores ſignificant. Si igitur iucunda ſunt& cum leui- tatenon oportet mutare corpus:ſi cum timore, triſtitia& grauitate, cibum mi- nuere nutrientem, purgare corpus. Si verò iuxta diluculum, lõga, clara, nectum
diu perfeuerät, ſed vel vna vel altera die, à cœli imaginibus fiunt imminentiaq:
pontendũt. Atque hæc poſtrema vt veritatis ſignificationem habeãt, hominẽ de- cet eſſe ab animi perturbationibus vacuum, bona mente, tũ verò cibo mediocri, ac hmplici vtentem, in veritatis cognitionẽ intentũ, nullo animi affectu fupe- ratũ. De altera verò interpretatione ſomniorũ ab humoribus, qui in noſtris cor- poribus abundant, manantiũ, ſic Gal. lib. de præſagiis ſumendis ex inſomniis. S1 quis incendiũ per fomnũ videat, inquit, eũ quidẽ flaua bile infeſtari ſignificatur. diverè fumũ, aur caliginem, aut profundas tenebras, atra bile grauatur: rurſus ſi imbres ſomniat, ex eo frigidã abundare humiditaté in tali corpore intelligitur- ſcnt qui niuẽ, qui glaciẽ, qui grandin 6, hic phlegmatis humidi plenus eſt. S1 quid aii diuinitatis ineſt poſtremo ſomniorũ generi, quod extrinſecus vt à Deo, vel èdijlo cœlo, eœleſtibúſque virtutibus immittatur, id quanquã etiã vigilantibus poſſnapparere, in dormiẽtibus tamẽ efficacius eſſe ſolet. Quia interior animus in in abſtractior eſt à ſenſibus, ideõque paratior ad recipiendas imagines, quę in- fuunt vel abintelligétiis, vel à corporibus cœleſtibus. In vigilantibus aute, quia animus agitatur impreſſionibus rerum ſenſiliũ, illas eelectee⸗ 2n Mezle excipir.
hnn

————
———
— ———— 4————— 2
—
Er quo etidã accidit, vt plus diuinitatis ineſſe credatur iis ſomniis,in quibusi non reſpondent rerum antea ſenſu perceptarum imaginibus, aut humonibus i
21 ALCINOI INSTITVTIO Ab
corpore dominantibus. Qu oniam horum cauſæ magis naturales elle vidennt De quibus ſi placet Theolegos noſtros audire, nobilis locus eſt apud Greg.Yyſ ſenum cap. 14. lib. de Hominis crearione. Quemadmodum circa ignem inqut hæc fleri naturale eſt, vt cùm paleis vndique tegitur, nullõque ſpiraculo ſuſei tur, nec circumtecta depaſcat, nec penitùs extinguatur, ſed pro flamma goidem fumus exurgat:quòd ſi paululùm commotus fuerit, illico fumus exciratur inqi. mam:ſfimiliter& mens ocio ſenſuum, tempore ſoporis obtec, nec eluceleye eos poteſt, nec prorſus intercipi, ſed inſtar fumi vidertur operari, in aliquo qit dem egens, in aliquo verò præualens. Et ſicut quiſpiam Muſicus reſolutis!yrs nexibus, ſi plectrum cordis iniiciat, non ei modulatio competenter oceuni (nec enim extentum quod non eſt, aptè reſonabit) ſed plerunque manusanit. cioſè mouetur, ducens plectrum ad locales poſitiones accentuum, ſonusauten non efficitur, niſi inordinatus ex modo cordarũ: ita per ſomnum naturalibus ſen ſuum mẽbris reſolutis, aut omnino quieſcit artifex animus, ſi corpusnimi ſe nitudine prægrauetur, aut certè languidiùs& obſcu riùs operabitur, cim bocor- ganũ ſenſuale diligentiùs artẽ nequit excipere. Quapropter in ſomnis memoui quidẽ confuſa, præſcientia verò quibuſdã velaminibus obruta, præter rotum ac ſtudiũ, quaſdã ſpeculatur imagines,& aliquid corum nonnunquã aueſunt än- ra pręnunciat. Nã per ſubtilitatẽ naturæ plus aliquid haber, quam copposscal- ſitudo ad contẽplanda ea quæ videntur accedere, ſed non poteſtaativordlmrti- b tura reſerare: quia nec perſpicua& manifeſta doctrina p roponiur eytigurirm ſomniis digeſta cernuntur. Sed quicquid illud eſt, ambigua futuuiittemneoaca. tio, quod ænigma vocant, qui videntur iſta diſcernere, quod ſcilicet aaoten- ter in verbis, aliud in intellectibus afferat. Sic pincerna Pharaonis botum ſi mit in patera, ſic panes in camino ferre piſtor imaginatur, vterque eiimiun ſtudium quod exercuit, ſe in ſomnis eſſe peruidet. Quod auté Daniel Kélolon eorumque conſimiles diuina virtute, nullis turbatis ſenfibus ad furutoruinfor- mantur ſcientiam, nihil hoc ad præſentem pertinet quæſtionem: uinranke quiſque ſapiens ſomniorum generibus imputare debet, alioquin K illas iones quæ diuinits vigilantibus accidunt, non ſuperna viſitatione, ſed natutxcint quentia ſponte ſua id operante, putabit poſſe contingere. Sicut ergo cangi minibus iuxta ſuum ſeſe moderantibus animum, quidam ſunt qui diuinait ſtrari confabulatione mereantur, ita communiter ſecundùm naturam, Noi’i 1 ſimiliter ſomniorum phantaſiis accidentibus, nonnulli per ſoporem diuinau- iuſdam reuelationis participes exiſtunt. Si verò Aegyptius ille vel Allyriun⸗ rannus ad ſcientiam futurorum per ſomnia diuinitus inſtruuntur, aliud qudd- eſt, quod per eos miranda diſpenſatione peragitur.
ſſſ
2—
s De ſpeculis horũque varictate in repręſentädis rerũ obiectarũ formisſſt
in Tim. Simulachrorũ, quæ vel in ſpeculis oboriuntur, vel in perſpicua tt b ſuperficie cernuntur, facilis aſſecutio eſt. Nam ex vtriuſque ignis tam iun quàm ertrà poſiti, communione eiuſque concurſu& congruentia, qui fin terſo leuique corpori accõmodatus eſt, neceſſariò hæc omnia oriũturcum igas oculorum, cũ eo igne qui eſt è conſpectu effuſus, circa leue nitidumque con ſe confundit. Dextera verò videntur quæ leua ſunt: quia contrariis partiuson lorum inſolito more contrarias partes attingimus. Reſpondent autem enn dextris, læua leuis, quando commixtum lumen cum eo, cui permiſcetur, tanle
1 An. 114.. 2 6 lt.d cum ſpeculorum leuitas hinc illineque altitudiné aſummpſi geis ennt
— 2

duden
moha t de en 4eg, Shew w alloſtt amdagut eleir i
— — = ——— — — — — —
ciu
. 1 donem a
eeee de, elt 4
DOCTRINAM PLAT. 416 geulotum partem in leuam ſpeculi, leuamque in dextram detorſit. Quòd ſi ſpe- culum ad vultus longitu din em cenuerratur, vultum reddit reſu pinum: cùm ſu- crior luminis pars ad inferiora, inferior verò ad ſuperiora verritur. In quibus Jo iã pro rato Plato vſurpat, quod ex illo antea poſuimus, videre nos per emiſ- ſionem radij aſpectus in rem obiectam: er eque docer accidere„Vt radius eiuſ- modi pro varietate eorum, quibus excipitur, variè etiam afficiatur. Siquidem hic per ea corpora quæ interminata funt(talia verò ſunt quæ diaphana nomi- gantur) penetrat: ſed non per omnia pari facilitate. In terminaris autem ſe habet duobus modis Nam ſi aſpera ſunt& inæquabilia, vt ſaxa, lateres, & fHmilia, fftitur quidem, ſed propter inæqualitatem diſſipatur. Si autem omni
ex parte æquabilia ſunt& terſa, propter horum duritiem cum opacitate& denſi-
tate coniunctam, ſiftitur in ſuperficie: ac propter æqualitatem& leuitatem ſer- natur. Sed quia in hacæqualitate non poteſt cõſiſtere, ad oculũ reflectitut: eõq; 5t win tali corpore ſpeculi rarionem habente, nos videre videamur. Quanquà non omnes hanc rationem eorũ quæ in ſpeculis apparent, admittunt: ſed vt ait zeneca cap. lib. I. naturalium Quæſtionũ, omnino de illis duæ opiniones ſunt.- alij enim in iis fimulachra cerni putant, id eſt corporũ noſtrorum ſiguras. à no-
Aris corporibus per aurem ſparſas& in illis exceptas. Alij cũ Platone aiunt nul-
las teuera imagiues in ſpeculo eſſe, quemadmodũ neq; in iride colores, ſed ipſa aſpici corpora, oculorũ acie retorta& in ſe rurſus reflexa. Quam ſententiam ſe- quitur Alexander problemate 129. lib.. Quam ob cauſam, inquit, in ſpeculis& aquis dilucidis noſtrã ſpeciem conſpicere valemus 2 Quoniam oculorum radij profecti in corpora quæ nobis ſplendida obiecta ſunt, refranguntur ac ſuam re- petunt ſedem. Speciem enim noſtrã iam habent obiectam, poſtquã refracti ſunt: tag illam cõſpiciunt. At, inquiet aliquis, quo modò reflectitur radius, ſi corpus non eſt? Reflexio enim affectio corporis eſt, aut dimenſionis, quæ non eſt niſi in corpore. An aer qui radium excipit reflectitur: ſecuùmꝗ; radium à ſpeculo ad ocu- lum refert? Ipſe certè radids eſt qui reflectitur à ſpeculo: quoniam hic, non aër, in ſpeculũ ab oculo ferri dicitur. Per rationis autem ſimilitudinem reflecti di- citur, quemadmodum& moueri, cùm ab oculo in obiectum fluit: non aliter quã ndij qui à Sole in terram manant. Ex quo accidit vt quo ille imbecillior eſt, co Heiliüsab obiectis quæ minus reſiſtunt aut etiã ſuapte natura interminata ſunt. rcfectatur. Quod in quodã ab Ariſt. confirmatum eſt cap. 4. lib. z. Meteor. Cui itet facienti, quia aſpectũ imbecilliorem habebat, imago quæ aduerſum intuer batur, præire videbatur: idq; accidebat qu òd aſpectus in eũ referretur. Sic enim inquit, Ariſt. imbecillis& omnino tenuis præ infirmitate erat, vt ei ſpeculi locũ etiam atr proximus, ſicut is qui remotus& craſſus erat, præberet, nec repelli poſ- et. Quod vera attinet ad locũ altemum de variis ſpeculorũ imaginibus in cqar- iis vis maximè eſt admirãda. Quxdäa en im corpotis obiccti- magnitu dinem ex- asxquare videntur, nonnulla maiorem referte quàm reuera fit, alia minorem. Grdam ctiam rectäã corporis figurã repreſenrant, alia inuerſfam. In pleriſque Ingna oris diſtortio appatet, in aliis verò nulla. Quilis xarictaris canſam ex Pla- ne referre licet primũ ad ipſius ſpeculi figuram, deinde ad eiuſdem ſitum& delliintuentis, motum. Aliter enim res tepræſentantur in ſpeculo plano, ſcili- eetkers ſub imagine pari eadémq; recta: aliter in concauo, plerumꝗ; maiores& inuetſe: in conuexo verò& quaſt tumente, ferè minores. In ſitu aurem quan quã nanſtfacilè in pleriſq; ſpeculis partem ſuperiorem ab inferiore diſcernere, quę- zamtamen intueri licet quæ modõ elegantẽ imaginem repræſentant, eadẽ verò f poſted paululum inuertantur, gurã aliam referent, vel ipſo aſpectu ho rtendã.

mulachra quædam ſibi ipſis cognata ac vitæ omnis expertia. Eadem cõ
reprimendas naturales cupiditates, quarum ſedes eſt in illa corpoiis pante⸗/Hoc
418 ALCINOI INSTITVTIO AD Sed horũ omnium potiſsima cauſa eſt in varietate eorũ, ex quibus illa compo tur,& in certo cõpoſitionis modo. De quo lic Agrippa ca. 6. lib.i de Occulenü Ioſophia Speculorũ quorundä artificio, inquit, quas volumus imagines u bi etiam remotaæ, extra ſpecula producuntur. Quæ tunc imperiti homines 7 6 dæmonum aut animarum vmbras ſe videre putant: cùm d
3 * tamen non ſint, nig
l-
11. 4 Dofttion hoc etiam ars aſſequirtur, vt quædam decrepitos ſenes ſine vllis rugis quaſi 2as
adhuc florentes repræſentent: alia cõtra iuuenum facië ru Sofioré. De qua tein
recẽtiores ſcriptores Io. Baptiſta Portanus, multa collegit lib. 4 Nlasilnammen 6 Cur ſonoruũ differentiæ auditu perceptæ, nõ modò ex Platone, ſed eiiren mæo Locro lib. de Anima mũdi& natura, vſq; ad iecur deferri hoc loco dicitn An quod in eo ſedes ſit animę ſentientis? Foxius cõmentatio in Timtu plauni hoc approbare videtur quod ex iis quæ ex Platone commemorata ſum chit fuperiore, veri ſpeciem quandam habet. At verò hoc minime concciesquia codem Platone in Timæo& 4. de Rep. recordabitur,in iecore cäramimanin partem habitare, qua concupiſcimus quæ ad cibum, potum& res fenentarjn⸗ tinent. An igitur ſignificat ſonorum ſuauitatem, quæ auribus percipitut, afice re in vtramque partem non ſolùm ea quæ rationalis ſunt facultatis&itaſcibil
ſed extendi vſque ad iecur, id eſt magnam vim eriam habere ad excitandias ℳ
enim idem blato probare videtur cùm agit de vtilitate duorum primorum fen- ſuum. Nobis, inquit, aſſerendum eſt ob hanc potiſſimum rationem deumai- los genuiſſe, vt mentis circuitus qui in cælo peraguntur intuim in llum tediga- mus noftræ menris, cogitationiſqne noſtræ diſcurſiones illisesgutss ſalye- turbatas quodammodo ad illorum temperiem reuocemus,& cimilesagpchs- rimus,& recta ratione ſecundùm naturam præditi fingulorum ordnem ſets. perimus, conuerſiones Dei quæ ſine errore aguntur, imitemur atqutadeann exemplum diſcurſiones noſtræ cogitationis vagas& erraticas componamns Vocem quoque audituùm quc eiuſdem rei gratia Deos nobis dediſſeentimo. Nam ad hæc ipſa, ſermo pertinet plurimumque conducit, omniſque nuſeaſo- cis vſus harmoniæ gtatia eſt tributus. Atqui& harmonia, quæ motiones h’e diſcurfionibus animæ noſtræ congruas atque cognatas, homini prudernam. ſis vtenti, non ad voluptatem rationis expertem, vt nunc videtur, eſt niit mufis ideo data eſt, vt per eam diſſonantem, circuirum animæ componam ad concentum fibi congruum redigamus. Rhythmus quoque ad hocit eſſe tributus, vt habitum in nobis immoderatum gratiaque carentem, aptit temperemus. Quod Cicero ſecutus videtur lib. z. de Legibus. Afſentioru ſtro Platoni, inquit, nihil ram facilè in animos teneros ac molles infljero qun varios canendi fonos. Quorum dici vix poteſt, quanta fit vis in vtramqueſu- tem. Namque& incitat languentes& languere facit excitatos,& tum jenian animos, tum contrahit. Arque fortaſſe codem modo accipiendum cttwe duabus primis odorum differentiis ille ſcribit in Timæo. Duæ inquitinti rietates abſque nomine ſunt, ſuaue ſcilicet& moleſtum. Hoc quidem diiu violàtque omnem eam capacitatem, quæ à ſummo capitis veriice ad imtim protenditur: illud verò candem mulcet& amico quodam ingreſſu narorälem Eins ambitu m ſeruat. Amplius eriam poetæ dixerunt ſuauitatèé ſonorm Iige ad res Inantmatas pertingere, haſque occulto quodam-modo aſf cete Eusma ctus Amphion ſaxa mouere ſono teſtudinis. Quod autem in auditu hoc bco: Alcinoo dicitur de ſono, qui per cerebrum& fanguinem ad animum täs 3
——

vir n ln a.
le
a, pen in homuu kiem cricem tüi
ſit r nhen A
ccinieuth e. Duasi
tb renitat dam ingei urink in
alus Eigore temperatiorem factun— factum. rurſum in omnes corporis part 1 Ppartes per cEaf=
11
conſtantiſſi 3
m 4 8 2 4.
tur. Caͤm der Veirenn calor autem& ſiccitas oculis natura aqucis aduerſen- verò præſtantia ſenſuum in duobus ſit poſita, vel in co quòd per ma-

—————
——ÿ———————:—xx———
——
.
— 1* j. 1. horum alterutrum ſit: cùm præſertim vapor ad aquam pertineat,& exfulaio
—
420 ALCINOI INSTITVTIO AD jus interuallum res obiectas percipiant, vel quòd perfectius ſubtiliuſqus det end & idem medium rerum differentias diſcernant: priore modo homoabalii 1 multis animalibus in odoratu vincitur, poſteriore eiſdem ſuperior iinahtß
1 poteſt ex cap.. lib. 5.de Animalium ortu,& ex eo quod idem docet co Se fenſu, homini eſſe proprium vt recrectur odoribus, qui per ſe ac vi ſua yqi prate aficiunt: quales ſunr qui efflantur è floribus, quique ab alimentis ſuii
arati. De odoris verò natura idem Ariſto. contra Platonem ita diſputat eoten loco, omnes, inquit, cùm de odore dicunt, ita ſentiunt, vt alij rapotem aſſa pirationem, quidam vtrumque eſſe ponant, quorum vapor humor qyuidamct cxpiratio fumi ſpeciem gerens, aëris& terræ communis eſt: K ex illo aqua can globatur& cogitur, ex hac quoddam terræ genus. Sed fieri nou poteft m aig
fumi ſpeciem præbens in aqua non poſsit cxiſtere cum tamen odoratuiinam locus relinquatur. Prætereà cùm exhalatio codè modo quo fluxio dicarur mn. fectò ſi odor fluxio non eſt, neque exhalatio rectè eſſe dicetur. Tandemqutcuu cludit odorem nõ eſſe fumidam exhalationem igneam, vel acream,ſcut eilh vulgo exiftimari ſoler. Quoniam non in aëre modo is percipitur ſedeum 1 aqua, ſicut piſces apertè declarant, qui ad paſtum odore allecti accutnunt inaqu autem nullus aer eſt, inquit ille, ſed cùm ineſt ſtatim eminet: ignis vero mulo minus. Sed quia aër& aqua humida ſunt elementa, odorque omnis calotis nim habet, idcirco in humorte ſiccitatis affectionem eſſe quandam quærius quam odoratum reipſa moueat, per a?ërem diffunditur& per aquam, ptnyterunu'el- militudinem, quaſi diluitur.“ 8 Saporum differentias ex agendi facultate& modo, ſic Nao difngiin Timæo. Tenduntur, inquit, àlingua venæ ad cordis ſedem ſahoumumda-n quas ſi quæ ita inciderint, vt humidam carnis mollitiem penctunis nan ſua natura modicè liquefacta, venas ipſas contrahant arefacimqht ſohts eiuſmodi pariunt. Videlicet ſi aſperiora ſunt, acerbos acréſque, ſinahetaniuus auſteros& ponticos. Quæ& illas purgant& ſi quæ, linguæ inhereſcuradlun 1 ſi vltra modum id faciant natu ræq́; illius nonnihil liquefaciant, qpalöth uni. tro potentia, amara nominantur. Sin autem vim nitro temperatioten xen
,.„. 4.„ b leuiuſque abſtergunt, ſalſa ſine amaritudinis aſperitate, maeü as
apparent. Quæ applicata oris caliditati, ab eque mollita& erueficta itie feruefaciunt ſua que leuitate ſurſum ad ſenſus capitis eleuantur, ſuôqsea ſingula diuidunt, propter huiuſmodi vires acuta rocãtur. Quòdautemèn ſaporem reliquis omnibus contrarium Alcinous eſſe ait, id ex eo intelligni eſt, quod apud Platonem, ſicut& apud Galenum, hic in varietate ſaponn
medio eſt. At in omni contrarietate medium cum vtrouis extremoconſirt
alterius contrari; rationem obtinet: vt etiam Ariſto. docuit in phyſeisheße
ſic Plato in Timæo. Omnibus quæ de his dicta ſunt contraria paſtio, deub traria proficiſcitur. Quando verò ingredientium qualitas humida ebme qualitati naturaliter concors& cõſentanea, ac lenit mollitquc eam comi 1 que demulcet aſperitatem,& quæ pręeter naturam contracta vel ſpats ſin⸗ relaxat vel colligit, ac ſummat im naturalem ſingulis reſtituit labiuum in huiuſmo di omne amicúm que eſt omnibus, violentarum quoque haſiioma dicina atque remedium, dulcèque vocatur. Apud Ariſt. autem de duciin dici non poteſt. Quoniam in ſaporum differentiis eo non tanqpam mi vt extremò altero vtitur: cui amarum opponit. Ideòque in eorũ diulm 5 änter Plaronem, quem Galenus ſequitur,& Ariſtorelem inteteſſe uia —-—— 5—— 4
—
1
8“
—

erild n
ſ elm
DOCTRINAM PLAT. 42 ſewauimus, quod hic in extremis differentiis ponit dulce& amarum, rationem labevs vel fenſus, quem duo hæc extremo quodam modo aſficiũt, in edque lon-
imo interuallo à ſeinuicem ſeiuncta ſunt, vel nutritionis: in qua quod dulce
SA maximè nutrit, quod amarum omnium minimè. Galenus autem hæc referẽés
ad temperamenta corporum, quibus inſunt& quorum ſigna ſunt, acre& acerbũ
o extremis, dulce pro medio eſſe vult: quia hoc naturæ maximè tẽperatæ in- dicium eſt, acre calidæ, acerbum frigidæ. Sed ad Platonem redeamus. Hic quan- uam in rebus omnibus explicandis figuris, quas à Pythagoreis acceperat, val- ze ſit delectatus, ſaporum tamen differentias ex fenſuum affectionibus, quàm ex llis maluit diſtinguere. Democritus autem cõtrà, ſingulis ſaporibus propriam ſguram attribuit, ſaporèmque dulcem appellauit, qui rotundus ampluùſque eſt⸗ acerbum, qui Bgura magna perficitur: aſperum, qui multis angulis diſtinguitur winiméque orbiculatus eſt: acutum qui mole conſtat acuta& nucis pineæ ſpe- ciem gerit,& incuruus, tenuis, nullòque orbe conglobatus eſt: acrem qui orbicu- latus,tenuis, angulatus& incuruus eſt: ſalſum qui angulatus, magnus diſtortuf- que eſt& cruribus paribus conſtat: amarum qui rotundus, leuis atque diſtortus, patua cum magnitudine: pinguem qui tenuis, rotundus paruũſque. Quod ob- ſeruat Theophraſtus cap. ꝛ. lib. 6. de eauſis plantarum:& in eodem Democritũ Miſl. exagitat. cap. 4.lib. de ſenſu. De ſaporum autem differentiis ſic I heophra- Aus cap. 4. lib. eiuſdem, Saporum genera, inquit, ſeptem eſſe putantur, ſicut& odorum atque colorum. Hoc ita tamen verum erit, ſi ſalſum non alium quàm amarum poſueris: quemadmodum& ſi fuſcum, non alium quam nigrum. At ſi ſecernas, octauum hunc eſſe neceſſe eſt. Quippe dulcis, pinguis, amarus, auſte- us actis, acutus, acerbüſque numerantur, ſalſuſque octauus ſubiungitur. Sunt qui vinoſum quoque adiiciendum putarunt. Fructibus enim compluribus ineſt Kin terra nonnunquam talis comprehenditur ſapor. Adhæc lactis ſapor redigẽ- dus ad dulcem, minus apparet. Hic enim interdum tanquâm ſpecies dulcis obii- cipoteſt. Nec verò vini faporem tribuere alicui facilè eſt: ſed ſui generis is quo- qus eſſe viderur, qui& dulcem& acerbum& auſterum poſſit recipere. Verùm Nocnihil forfitan refert ad ceterorum contemplationem. Numerus autem ſepte- matius præcipuus eſt& naturæ familiariſſimus. Galenus Platonis locum, quem aune ſequitur Alcinous, interprętatur cap. 28. lib. z. de facultatibus ſimplicium medicamentorum, cum eodémque Theophraſti diuiſionem ſic comparat. Plato duos fapores, inquit, memorat eiuſdem ſpeciei, ſed in ratione maioris ac mino- dis differentes. Eorum vnum auſterum, alterum acerbum nominat. Porrò acer- busillius intentione prouenit, ſicut& ipſe Plato ſigni ficauit. Atque hos pro vna
pecie numerabimus. Altera ſpecies eſt eorum, qui illis oppoſiti ſunt, nitroſorum
idelicet, ſalſorum& amarorum: in quibus etiam amarus ex nitrofi prouenit in-
entione. Salſus verò aut nitroſo imbecillior, aut aſtrictionis quoque aliquid aſ-
ſamens. Demde à Platone acris expoſitus eſt, mox acidus, poſtremò dulcis. At à Theophraſto additus eſt vnctuoſus ſiue pinguis: à Plarone quidem in ſermone de propriis linguæ ſenſoriis præteritus, verùm paulò ante plantarum ſuccis a- leihtus: vbi vinoſum ab oleoſo& melleo diſcernebat. Vbi autem ad ſenſus gu- Roiatranſit, protinus qulcem memorauit. Nihil enim retulerit dulcem an mel- un dicas: velut nec pinguem an oleoſum. Omiſit autem pinguem, vt qui ad guftum nihil attineret. Dè natura autem corporum, quæ his ſaporum differen- tis ſamt prædita, fic idem ſcribit cap. 7. li. 4. de facultatibus ſimpliciũ medicamẽ- to, Aſtringens, terrenũ eſſe& craſſum corporis conſiſtentia, qualitate verò frĩ- gics,prioréq; differre ab acido. quoniã hoc tenuitate partiũ eünael ſed pera
——

4²² inde atque aſtringens refrigerat. Acido frigidius eſſe, quod ecerbum appel
acerbi ſunt, verùm affluentis humoris co pia, progrediente tempore acidi effici. tur. Deinde ad perfectam maturitatem perducti, ab ipſo calore moderato duſa
AL CINOI INSTITVTIO AD
latur
Quoniam vt ex Theophraſto eodem cap. commemornat, fructus arborum init 0
dinem accipiunt. Quare rectè dictum eſt à Platone quæcumque parees eiuſm di in ſuccis deferuntur terreſtres, his liquefactas contrahi arque exficcari uu. das linguæ ſenſibil es partes: ac ſi exaſperant, acerbas, ſin minuùs i faciant 1. ſteras apparere. Atque eiuſmodi ſapores qui infrà dulcedinem ſunt, qaiald- ſtantiam à calore non ſatis coctam ſignificant, frigoris ſunt indices: ſed in intentione& remiſsione differunt. Caloris autem immoderatio alios lapote parit ſuperioribus contrarios, amarum, ſalſum& acrem. Amara enim& ſali immaderatum calorem habere, idem Galenus docet cap..& z1. lib. ciulden acréſque ſapores omnium eſſe calidiſſimos cap. i8. 1 9 De varietate corum, quæ ſenſu tactus à nobis percipi poſſunt dicum eia- undè cap. 9. lib. 4. noſtræ prioris deſcriptionis phy ſicæ: atque eo loco quetuun, vtrům hic ſenſus vnus ex eo deberet cenſeri, quòd obiecta omnia inſtrumen vnius modi& eadem ratione affecto, percipiat,: an verò multipler, quodobie cti diſterentiæ non poſſint, ſicur in aliis ſerfſibus, ad vnam primam conrratien- tem reuocari. Nunc obſeruandum eſt in illis qualitatibus, de quibus lie ſenlu iudicat, quaſdam eſſe primas, t calorem, frigus, humorem& ficcitatem alaser illarum actione atque paſſione natas. Quales ſuut quæ ex Platoneſſic enumes. tur: de quibus ſic ille ſcribit in Timæo, Durum, inquit, dicimusills cuinnfta caro cędit, molle, quod carni: réſque ipſas inuicem duras& molleseademauio- ne vocamus. Cedit autem quicquid paruo nititur. Haruùm que Mhtiommn anr
8
1 1
mamentiſque éſt, inquit, vt pote plano vehementer innixum, resitiutmnm
ſam eodem loco ad ſuas figuras ſic reuocat. Quod ex triangularbouwi.
atque reſiſtit: quõdve ſummoperè denſum eſt, contra venientia fehementst: percutit. Ariſt. cap. 4.lib. 4. Meteor. hæc refert ad humidi& ſicci vanam mni- nem. Affectionum quæ ad corpus pertinent, inquit, durities vel mollieits ne quod terminatum eſt, primæ ineſſe debent. Quod enim ex re ſiccas honit conſtat, id vel durum ſit, vel mollé neceſſe eſt. Eſt autem durum id qwodind per extremitates non cędit: molle quod cędit, nec vndique pet oras preem corporis transfertur. Aqua enim mollis non eſt: quòd extremæ eius panes iu b cùm premuntur, non cędant, ſed opprimentis oras vndique cædendo amplch tur. Atque id quidem quod planè abſolutèque durum vel molle ett omm planéque tale eſt: ad aliud autem, id quod tale eſt ad illud. Hæcque inte ſir definira ſunt: quòd magis ac minùs& dura ſint& mollia. propius accedi Platonis ſentenriam quod eodem capite ita concludit. Itaque id aodute ſuperat, inquit, durum: quod ei cędit, molle eſſe dicimus. Idem probliorſe 22. ſcribit omnia corpora mixta quæ ſicca ſunt, eadem quoque dura quo magis erſiccantur, eo duriora reddi. Quia verò cxſiccantur pe 6 lore humorem abſumente, aduentitia autem tantum vi, à frigore eundemcn- Primente& conſtringente, ex eo concludit cap.. libr. 5. de animuliamom calorem per ſe in corporibus mixtis cauſam eſſe efficientem huius afetäoni frigus autem aduentitia tantùm vi. al 10 De Leui& aſpero ſic Plato in Timæo, Leuis& aſperæ paſſioniscaas inquit, quilibet intuitus, aperire aliis poterit: durities enim hanc inæqyull permixta: illam verò æqualitas exhibet denſitati. Eſſe autem ipſam alhcsa ex primarum qualitatum actione ortam, poteſt ex eo intelligi, u
„4 8*

n ſun ü nüitesitt rio Uuln un eain Auhan
m renindan
en ſiccimmtint s velmult ex re imen dummimä he peron an
mm
DOCTRINAM PL AT.. 423
elor agès in mirta humida, quæ conſiſtentiam habent terrenam, abſumit in eo-
rum extremitate humidũ aqueum, quod glutinis erat loco. Hocveròôlabſumpto, jpſa extremitas ita hiare incipit, vt ſimulſcum qurirtie vna pars attollatur, altera deprimatur. Ex quo aſperitas enaſcit ur. De igne verò eiùſque calore itémque de ligore& tremore quæ a frigore proficiſcuntur, ſic idem Plato ſcribit in Ti- mæo. Imprimis, inquit, qua ratione ignis calidus dicitur, videamus. Quod ita demum perſpiciemus fi diſcrerionem diuiſionémque ab eo in noſtro corpore factam conſideremus. Quòd enim acumen quoddam ea paſſio eſt, ferme eſt om- nibus manifeſtum. Tenuitatem verò angulorum laterümque ſabtilitatem, par- vitatem, particularum motus velocitatem, quibus omnibus vehemens& pene- trans eſt, velocitérque quod occurrit, diuidit ſemper& difſipat conſiderare de- bemus,figuræ ipſius generationem memoria repetentes. Ea quippe, non alia na- tura, noſtra corpora diui dés& in partes exiguas partiẽs, meritò paſſionem illam quæcalor dicitur, inducit. Contraria verò huic paſſio licet cuique manifeſta, ſua tamen explanatione non careat. Hu midæ namque partes corporum„partibus noſtris humidis grandiores, cùm in corpus influunt noſtrum, humorem autem noſtrum coagulant atque ex inæquali& agitato, immobilem propter æqualitatẽ coagulumque faciunt inque anguſtum cogunt. Quod autem præter naturam coactum eſt, ſecundùm naturam renititur ſéque reuocat in contrarium. In hac relucaatione quaſſarionéque tremor rigòrque conſiſtit: omniſque huiuſmodi paſſio frigus, quòdve eam infert, frigidum nominatur. In quibus licet animad- nertere illum caloris cauſam in ignæ quęrere eamque ad figuræ proprietatẽ re- nocare. in ebque Galenus lib. 8. de decretis Hipp.& Plat. obſeruat quid inter hüc & Hippocratem interfit in quæſtione de elementis. Hippocrates elementa non nominauit, inquit Galcnus, ſed tantùm ex eorum concurſu& confuſione natu- ralia corpora conſtare aſſerit: nihilque vltra hæc, cùm nulla id actiua poſtularet neceſſitas, fbi progrediendum putauit, quippe qui ſpeculatiuam artem mini- metractaret. Plato verò qui contemplatiuam philoſophiam nobiliorem exiſti- mabat, ſolus, quæ in elementis extant facultates conſiderare ſatis non habuit, ſed cauſam quoque generationis eorum inquiſiuit, inutilem nimirum medico ſpe- ellationem ſecutus. Nam ſcire cur humetter aqua, vrat ignis,& cur fluat aqua, furſum feratur ignis, ſtabiliſſimà que& grauiſſima elementorum terra conſtite- ritad morborum curationes nihil contort illud enim tantum ad ſanitatis con- ſewationem morborumque medelam ſufficir, vt cognoſcamus ex calidi& fri- gidi humidi& ſicci temperatura ſanitatem effici: ex horum contrà intempera- iuris morbos accidere. Indagare autem an ex pyramidis partibus ignis conſtet, znalia aliqua cauſa ſit, cur occuxrentia corpora incidat ac diuidat, ſpeculatiuæ Nhiloſophiæ opus eſt. Nec verò Ariſtoteles quantumuis acutus in naturæ ſpe- cllatione, primarum qualitatum in elementis cauſas quæſiuit, quoniam eas pro ſormis in illis incognitisvſurpauit. Nec ſic quærere voluiſſet, eas ad figuræ pro- Mietatem retuliſſet. Hæc enim(vt diſputat cap. 8. lib.;. de cælo& cap.. lib. 4.) dementi actionem adiuuare quidem poteſt: primaria eius cauſſa eſſe nullo mo- dopoteſt. Ergo ignis non quia pyramidis figuram habet, calefaciendi vi à natu- nnteditus eſt, ſed fortaſſe vt celeriter penetrando, promptiùs calefaceret, hae Hnabaliis elementis eſt diſtinctus. In eo autem quod poſtremo loco ex Pla- tonecommemoratum eſt, hunc Galenus reprehendir libro de Tremore& rigo- e,quòdtremorem cum rigore eundem eſſe exiſtimauerit. Vnius membri affe- dasinquit, tremor eſt, corporis verò vniuerfi rigor. Eo magis admiratio Plato- uns me ſubit, qui tremorem idem cum rigore cenſet. Si nãque alü Kentat rigo⸗

————
—y
223 ALCINOI 1NTSITVTIO AD rem frigus cum tremore dicunt, quo modo cum tremore ri
credens vera dicat? Præter abſurda enim quæ monſtrauimuei quoque purna. quòd ſunt qui procul ab omni frigiditare tremant,& fieri nequcat vt ann nde alioqui non frigere videantur. Eapropter neq; A vero longsè hi mihi viſ ſad rigorem eſſe frigoris ſenſum affirmarunt. Enimuero non idem friguiſſe
orem iaem eſſ
tire fiigus dicas. Reſolura namque ſtupida, mals ſentientia, quæque ſenſum oe nitus amiſerint, frigida ſunt omnia. Tremula etiam attonita, comitalia 6 ſa, aquoſa, inflata, tumida, frigida ſunt omnia. Nec qua laborant, corpotitfi 1 ditatem ſenriunt: propterea nec rigent. Si nàmque ſentirent, vtique&ilico i- gerent. Vnde affirmem malè cenſuiſfe Platonem, qui rem eandem tremorem rigorem eſſe voluit. Non enim membri vnius rigor ac tremor eſt: neque tren tibus, vt iis qui rigent, eſt ſenſus frigoris. Eſt& rigentium motus penitus inuo. Iuntarius, trementibus autem, ſine voluntate nunquam. Sed platoni fonaina- duis medicinæ id genus veniam erroris dabit: cùm aliorum corporis affeduun omnium ferè exactiſſimè ortum explicuerit.
II Hoc loco duo ſunt inter Platonem& Ariſt. controuerfa. Vnum qe natun
8 TMM leuium, alterum de diſtinctione differentiarum ſitus, ad quasla-
ſuapte natura dicuntur moueri. Priore loco de poſteriore diſſeramus: quonin ex eo alterius explicatio faciliùs intelligetur. Illud(inquit Patoin Timeo)u- ſurdum eſt, eſſe duo quædam loca natura à ſeinuicem longo interuallo diſinät & vnum quidem deorſum vocari, alterum verò ſurſum, ad quem i omnamo- ueantur. Cuùm enim cælum omne rotundum ſit, quæcum que amsdio quadi ſtantia extrema facta ſunt, ſimiliter eſſe oportet extrema. Ncduun quoqlee- qualibus lineis ab extremis vndique diſtans, e regione æqud omai ulai Quoniam igitur ita mundus diſpoſitus eſt, ſi quis dictorum quicqxam ſudim eſſe dixerit, vel deorſum, non iniuria errare videbitur. Mediuseuim oeuin ipſo, neque ſurſum, neq; deorſum dici debet, ſed medids. Quod rutlus mntiqis circuit, neque medium eſt, neq́; partem in ſe habet aliam ab alia diffrenti ur. ad ipſum medium,& omnino qutfcquid ſit è regione locatum. Ei verd quodli- ipfius ſimillimũ eſt, cõtraria nomina nullus iure attribuet. Si quid enim bliim æquilibratumq; in medio vniuerſi ſit, ad nullam extremorum pattemm Perfectam ipſorum ſimilitudinem declinabit. At ſi quis circa illud obunbig ſæpè ſibimet plantis ſtabit oppoſitis, eandem que illius partem tum ſutſun deorſum vocabit. Itaque vniuerſum cum ſit rotundum, locum habere ſuys rem aut inferiorem vir prudens minimè affirmabit. Ariſtoteles autem an lum in ipſa vniuerſitate terram, quia eſt in centro, natura inferiorem eſſen & 44 illam grauia omnia, quòd plurimum terræ habeant, ſuo pondete mmus ſed in vniuerfitatis parte ſuprema, id eſt in ipſo cælo, quia, vt ait, animarunc noner nobis tantum, ſed ex ipſa natura diſtinctas ponit ſex fitus diffris de hiſque ita diſputat contra Pythagoreos capit. 2. libr. z. de Cælo, vtinſſone tuat dertram partem in oriente. Quoniam ab ca cælum moueii caflesn incæpiſſer:& in animalibus ea ſecundum naruram dextra pars eſle dicinti qua fit motus. Surſum item& deorſum in cadem ita f pectat ex duobus ſeh cibus, vt eum qui ſupra nos eſt ad inferiorem cæli partem perrinere relt:u ſup eriorem autem alterum qui nobis non apparet. Hoc enim eo loco liacpuen dit. Perſpicuum igitur eſt, inquit, verticem eum qui obliteſcit, ſupetiolem 3 eſſe partem, eéſque qui illic habirant in ſuperiore hemiſpherio eſſe,&im taur partibus: nos verò inferiorem& ſiniſtra loca incolere, contrà ac Pyude
1 mler 1 4 ſentiunt. Nos enim illi in. ſuperiore& in dextra parte eſle faciunt,eo!
—

N ſelag witaln R carhn d kduche 4 1
len mn.
:ug rus hn
àds dhale ilenmnein atolu leee iemlt a
duemm anh
pue imihea Mediw Kere.
1
balncämt, um. V iqitdiln nornwa. cialiiten arrnmltnen locmt itortsun ant n 1 tn ,
u, nüm trler wlfer „deCi, lom uric na puit 1 ee.
e
J lMd A-
1
DdOcCTRINAM PLAT. 4²z iillafloca incolunt, in inferiore ar que ſiniſtra. Quod contrà ſt. Sed in ſu- clioribus ſecundæ circumuectionis, id eſt, eius orbis in quo ſtellę errantes ſunt, artibus, in fuperioribus& in dext is habitamus: illi autem in inferioribus& ſi- niftris. Et cap.i- lib. 4. abſurdum eſt, inquit, non exiſtimare aliquid eſſe in cœelo ſuperum& inferum: quemadmodum nonnullis placet. Negant enim eſſe in ceo ſuperum locum vnumalterum inferiorem, ſi vndique ſimile eſt,& omni ex par- te aduerſis veſtigiis ſuis quiſque qui iter facit, inſiſtere poſſit. Nos autem extre- mam&e ſummam vniuerfi pattem, ſummum locum dicimus: qui& ſitu ipſo ſummus eſt,& primus naturæ ordine. Quoniâmque eſt aliquid cœli extremum &medium, profectò ciuſdem erit& pars ſuperior& inferior. In quibus mirum oofectò mihi videri ſolet, natura dextrum in cœlo ſtatui ab Ariſtotele in ea par- tea qua Sol nobis oritur,& ab eodem concedi nos eſſe in mundi parte inferio- re,alios nobis oppofitos, in ſuperiore Nam cùm his ſuum 5t orientis punctum, aliud à noſtro, fatendum eſſe videbatur aut dextrum in toto cælo non eſſe vni- cum, neque natura definitum(quod tamen eo loco Ariſtoteles vult)aut illud ia
Oriente partis ſuperioris mundi, potius quaàm inferioris, propter illius dignita-
tem ſpectandum. De cauſis autem grauitatis& leuitaris qui locus eſt alter com-
arationis huius) ſic Plato in Timæo. Si quis in ea mundi regione, quam vt plu- rimam ſortitus eſt ignis,& ad quam vndique fertur, inſideat, vimque aliquam nanciſcatur, per quam ignis partes arripiat, librétque, aut vbi in ſtatere lancibus collocauit, vt deorſum in diſſimilem detorqueat aErem, conftat planè minorem ignis portionem maiori facilius coactum iri. Vbi enim duo ſimul vno robore ſulpenduntur minus quidem magis, plus autem minus vim inferenti cedit:& vnum quidem graue, deorſumque ferri dicitur, alterum(urſum ac leue. Idem nobis rerram habitantibus accidit. Nam terræ innixi, per eam que gradientes, tertena genera inuicem ſeparamus ac diſtinguimus,& ſæpè rerram in diſſimilẽ aärem iacimus violenter prætér que naturam, ſæpè partes vtraſque cognatæ na- turæ participes. Hic portio minor facilius, quàm maior ad diſſimilem locum ia- da prius violentiæ cedit, eamque leuem cognominauimus,& locum ad quem eöpellimus, ſfurſum. Contrariã his affectionem, graue quiddam ac deorſum. Hæc maque differre inuicem nece Hariũ eſt, propterea quòd generũ multitudines lo- eumaliis contrarium obtinent. Quod enim alio loco leue eſt, leui quod in loco
eſtcontrario,& graue ſimiliter graui:& ei qnod deorſum dicitur, id quod deor-
ſumꝛeique quod ſurſum, id quod dicitur ſurſum. Omnia enim hæc tranſuerſa in- nicem,& contraria, ac penitus differentia eſſe, fierique reperientur. Vnum ta- men de iis omnibus iudicandum, quòd via greſſique fingulorum ad ſimile, at- que cognatum ferens, graue facit id quod fertur, locum verò in quem tale quid kerrur, deorſum. Quxæaliter ſe habent, aliter eſficit. In quo quanquã Sebaſtianus Foxius blatonem& Ariſtotel. verbis tantùm differre exiſtimet:mihi tamen ean- zem affectionem rebus iiſdem minimè videntur attribuere: nec eius in illis ean- dem caulam reddere. 51 quidẽ Ariſtoteli ignis abſolutè,& ſecundũ quamuis cõ- hanationé leuis eſt, ſicut& terra grauis. At plaroni cùm ignis ad ſuum locũ fer- uut leuis eſſe videtur: cùm ab eo in quamuis partẽ deſcendit, grauis. Atque apud ki. què plus ignis, eò leuitas ineſt maior,& quò plus terræ, cò grauitas quoque maor. At quia quò plus ignis eſt, eò diffi cilius à ſuo loco in alienũ trãsfertur, ed PMatoni videtur eſſe grautor. Quod Ariſt. ipſe ſic exagitat ca.. lib. 4. de Cælo. Cũ ignis ſemper leuis ſit, inquit,& ſupera petat: terra verò, terrenaq; omniadeorſum Aad mediü moucantur, non propter paruitatẽ triangulorũ, ex quibus quodque vorum conſtare dicunt, ignis ſuperiora capeſſit. Tum enim maior ignis, minus 1ipellora Pelteesr eer N i)

——
—. ———
4 42⁶6 ALCINOIINSTITVTIO 4D & tardius ferretur, idemque grauio eſſet. Quia er pluribus trianguiis Nunc autem contrà videtur. Quò enim maior eſt, eò& leuior eeo ſublime fertur:& ex ſuperiore loco deorſum paruus ignis celeriuskennur du ior tardius. Præterca quoniam quod pauciores habet partes, orum qur n.. iuſdem generis id leuius eſſ- edicunt,& quod plures gramiusabta veto Fuid & aquam ex eiſdem triangulis conſtare, ſed paucitate& multitudine dden ob eamque cauſam eorum vnum, leuius eſſe, grauius alterum, erit aliqazai copia quæ aquam pondere ſuperabit. Sed omnia contra cuenium. gemgeteuin maior vis aëris, ſuperiora magis ac celerius petit: omninoque asiis queni 1 furſum ex aqua euolat. Idem cap. 4. lib. eiuſdem, deninit graue id Keaho quod omnibus ſubſternitur, leue autem quod ex omnibus eMat& eminet, Qur autem pro diuerſa comparatione modo grauia, modô leuia eſſe dicamur, eni loco ita concludit. Fit, inquit, vt non vbique eadem grauia& leuia eſſ nien- tur, propter primarum naturarum diſſimilitudinem Nt in abre gtauiseil gnum quod talenti vnius pondus habebit, quàm libra plumbi: in aqua autem e- uius. Id cauſæ eſt quòd in omnibus naturis, præterquàm in igne, pondus inelt 4 leuitas, præterquàm in terra. Ac terra quidem, om niâque quæ mrxinoterers ſunt, vbique neceſſariò pondus habent:aqua autem vbique præterqusm intens aër verò, niſi in aqua& terra. In ſuo enim quicque loco Præter ignem pondus habet, etiam aëtr. Idque hinc intelli gi licet, quòd veficæ inflatæ blus habent on⸗ deris, quàm inanes. Ita ſi quid aëra magis, quàm terram& aquam imitatur n⸗- qua alio leuius eſſe poteſt, in a?re autem grauius: quòd acri nonemincs ner i- natat, in aqua autem innatat. De figuris autem, ad quas horummoeuumipa- mis corporibus cauſam Plato retulit, hoc ille ſtatuit cap. vltinolibd diallen, illas non efficere omnino, vt quicquam ſurſum aut deorſum femtt ſti Nass rius, aut tardius. Sic enim fit, vt ea quę lata ſunt,& laxitatis plurimuhrden gun multum amplectantur, diutius ſuſtineãtur:quia nõ facile id quod ſudiecumeh difrumpitur. Quæ autem contrariis figuris concluduntur, ea quia pruluumci- præhendunt, in fundum ac deorſum feruntu r:propterea quòd facilè diuidam& in atre multò etiam magis, quo facilius quàm aqua rumpitur. Timæus lorm, libr. de Anima mundi,& Natura, ab Ariſtotelis ſententia non videtur allens- Graue& leue, inquit, præiudicat tactus, ratio definit ex inclinatione, autuns dium, aut à medio. Deorſum autem& medium idem cenſent, nam globics
rrum, id eſt, deorſum: quod autem extra centrum eſt, ad exrremum ambiu ſurſum.
—ö—ö—ö—ſſſſ
ee NeRe eewwen wee

4 Nüid tiene ungur . aüerüit n a
nger.
aeaen ded e
dicm 1 leunnele eie gm emmacwae
8
de,orti ue mi mrer dxtetigm.
nontmin, rom nruna. lumatRäien nferr äe pluumili gi
d qwtinunt
non ilien.
clinatuin
nſcat ung 2 lexrtwmaoduc
4 4 *
b DOcTRINAM PLA T. 427
Reſpirationis modus& vſus in homine explicatur: deinde mor borum cauſæ, potiſſimùm febrium, petuntur ex elemen- tis, quibus noſtra corpora conſtant,& ex humoribus qui Illis proportione reſpondent.
GAp VT I16.
Reſpiramus verd hoc modo. Am bit nos quidem exter- nus aër multus. Hic autem per os& nares, aliòſque corpo- iͦ meatus ratione cognitos, in interiores partes influit. In muibus calefattus, ad externum cognatumque refluere niti- tar. Oua verd ex parte effluxerit, externum aërem rurſus n interiora coẽrcet. Atque eiuſmodi circulo ſine intermiſ- ſone, inſpiratio& expiratio perficitur. ²Morborum autẽ cauſas multas eſſe docuit. Primum quidem elementorum defectum& exceſſum, teorumque tranſmutationem in ea bes quæ naturæ minimè conuenientia: deinde præpoſteram ognatorum originem, vt ſi ex carne fieret ſanguis, aut bi- u aut pituita. Hac enim omnia nihil aliud eſſe qudm col- liquationem. Pituitam quidem recentem carnis colliqua- nonem. Sudorem verò& lachrymas, quaſi ſerum ex pi- zuita.« Pituitam autem in externis partibus interceptam, inducere vitiliginem. At in interioribus, cum atra bile hermixtam ſacri morbi cauſam eſſe. ⁵ Fandem acutam e
ſem, eos affectus gignere qui in rigore contingunt- Omnia autem ardentia corpora à hile hoc patiuntur. In- uumerabiles enim affectus& multiformes, bilis& pitui- juriunt. io Febrem quidem continuam, igne ſuum mo- dun eruperante: quotidianam, aëre: tertianam, aqua, quar- imam terra. Sequitur vt de animo diſſeramus, oratione

uZ,u, AlcINOT INSTITVTIO Ab hine repetita. Eiſt in eundem ſermonem telapſ, ſipeinn fortaſſe repetere videamur. 1
IAC. CANRPENTA
RII COMMENTARIVSIN Caput 16.
In quo prima eſi diſputatio de reſpiratione, an unſ
piſcibus,
& cuius facultatis ſit allio. Quæ d greſtio efi octaua.
a reſpiratione, quoniam controuetſastyhip- ſophis& Medicis nobilis, de caborſbepgus- rendum, in quem vſum companaſt cuiui cultatis actio,& quæ corporis pnss dipmics
ad eam neceſſariæ: vt ex his intellignu qubi
animalibus eadem data ſit,& vtrum pileidwin
A X aquis deuegata. De quibus non mod lurdi & Ariſtotelis opiniones examinandeæ ſunt: ſed cum Meciei beu
conferendæ. Quoniam in quæſtione eiuſmodi hi vtroque hiluib.
pho accurariores& exactiores eſſe debuerũt. Ve totius cotpotiſer ſpiratione per meatus occultos, calor in omnes partes diffolu creatur,& fuliginoſis excrementis humoris in quo fo
1
purgatur, arcet eam putredinem, quæ facilè accidit tali perſpitun
impedita: ſic idem calor vitæ opifex, in corde ſedem habens,mal ſta reſpiratione indiger, vt alterna expiratione& inſpitatione hin qui iam plus ſatis incaluit, expellat, in eiÄſque locum nouuman hat: ſine quo ſubita ſuffocatio animalibus facilè accideret. Qutqu- dem in ſanguineis in aëre viuentibus manifeſtum eſt: in quidos mones manifeſta dilatatione& contractione, expirationi gine tioni ſubſeruiunt. Vt verò pro corde ſede caloris vitalis, qzurämnt nimalia partem habenrt aliam, quæ huic proportione reſpondenir ius non in omnibus facilis eſt obſeruatio: ſic pro pulmonibisc dam brãchias habere dicuntur, alia fiſtulas, nonnulla foraminsan valuulas, per quæ ea etiam munera obire videntut, Sur man 3
4
uetur, dum-
—

H
toticzeh e
1 „ 8
ö
DOCTRINAM PLAT. 425 expirationi& inſj pirationi prop ortione reſpondent. Quoniam vybi a- cionum& facultatũ proportio quædam eſt, ibi quòque proporrio- nem adeſſe oportet pattium organicarum, quæ illis ſubſeruiunt. Ad- do etiam illud, quemadmodum aſſumptum alimẽtum non ſolum re-
arat quod de noſtri corporis ſolidiore& carnoſa ſubſtantia effluxit, ſed etiam ſi in ea intẽperies quædam ſit, illud idem contraria ſua qua- ſitate häc immutat& cotrigit: ſic acrem per occultam perſpirationẽ & manifeſtam reſpirationẽ, non modò in nouos ſpiritus conuerti, in locum eorum qui diſſipati ſunt, ſed eos qui inſunt, ſuis fuliginoſis ex- crementis repurgatos, temperare prohiberéque, ne inflammentur. In quo cius de quo quæritur, finis,& in relat ione ad ſuũ finẽ vſus eſt po-
ſuus. De expiratione autéẽ,& inſpiratione, ſic Plato ſcribit in Timęo.
Cum diſcurſiones duæ ſint, inquit, vna per corpus extrà, altera rurſus er os ac nares, cum anhelitus ad alia impetumfacit detrudit que, alia conrà retrahit atque repercutit. Quod autem retractum eſt, in ignẽ incurrens, caleſcit: quod exhalauit, friger. Dum ergo caliditas per- mutatur,& que alio tranſitu vtuntur, caleſcũt, ac rurſus quod feruet, ad naturã ſuam emigrat,& hanc emigratione ſua in aliud iter reper- cutit, rurſüſque hæc idem perpetiũtur, aguúntque ſemper, certè anhe- litus hic circulo quodam hinc& illinc iugiter fluctuans, expirationẽ & inſpirationem continet. De pulmonũ verò vſu in eadẽ reſpiratio- ne, eodem loco ſic ſcribit. Cùm Dij cognoſcerent, inquit, cor rerum terribilium obiectu trepidaturũ,& ira ſæpius flagraturuũ, idque opus omne per ignẽ fore, æſtus eiuſmodi temperandi gratia, pulmonũ teg- men cordi adhibuerunt, molle primùm arque exangue, deinde cauis enttinſecus fiſtulis ſpongiæ inſtar diſtinctũ: vt ſpiritu potũq; hauſto, cotdis ardorem, huiuſmodi reſpiratione& refrigerio, tepefaciat. In quo à Galeno repræhenditur lib. 8. de Decret. Hipp.& Plat. quòd nõ ſauis acutè reſpirationẽ à perſpiratione diſtinxerit. Errauit Plato, in- quit Galenus, cùm noluerit Hippocratẽ ſequi, hęc in libello de natu- rahominis dicétem, Et hæc omnia tibi faciet omnibus diebus& no- Cibus,hyeme& æſtate, donec idoneus ad attrahendũ in ſe ſpiritũ,& mutſus emittendum fuerit. Attrahit verò in ſe homo exteriorem aërẽ per os in pulmonẽ, per cutem in arterias: ac rurſus per eoſdẽ meatus, der quos accepit, remittit. Altera igitur ex his operationibus teſpira io altera quæ per cutẽ fit, perſpiratio ſeu difflario appellatur. Quas umen vtraſq; neq; inter ſe connexas, neq; ab vna facultate profectas contundens Plaro, vt ex his quæ modò dixi, demõſtratũ eſt, de reſpi- ratione in Timæo diſſerit, his verbis. Videamus pretereà, inquit, qui- dus cauſis reſpirationis aſfectio in hũc modũ qualis nũc eſt, facta fue- tit Quod ira liquebit. Cùm nihil vacuum ſit, in quod Sbi quæ fer
——

s ALCINOIINSTITVTIO AD runtur, aliquid poſſit irrumpere,& ſpiritus è nobis foras exiiin omnibus perſpicuum eſt, eum non in vacuum ferti, ſeq vicinumaäts & propria ſede depellere. Depulſum verò illum, proximum adeie item alium ſubinde impellere, eaque neceſſitate fieri, vt circumz 3 tatus comnpellatur in eum locum, vnde exierit ſpiritus: ingtellülge illuc ac repleta ſede, halitum ipſum ſubſequatur, atque hoc toti qus ſi rota circumuoluatur. Ita fit proptereà, quia vacuum nullum repe rirur. Quamobrẽ cùm è pectore& pulmone foras exierit ſpititusai aere qui corpus ambit, intrôque per raritatem carnis penetra, zcci.
cumuoluitur, locus eius repletur. Qui ar deinde rurlus regredis i foras per corpus exhalans, intrò reſpirationem per oris& nariumta mitem introducit. Quibus omnibus Galenus partim eodẽ locoa- tim in fragmento Cõmentarij, de iis que medice à blatone dicaſin in Timæo, hoc potiſſimùm repræhendit, quòd dilatationem conna ctionémque arteriarũ, in qua totius corporis perſpitatio eſtamon pulmonum, in quo propriè libera reſpirario, non diſtinguat: quodc non animaduertit, horum motum rolantanlam eſſe, illarumretom nimè,& quòd in hac ipſa manifeſta reſpiratione, attractionem aiii quæ à pulmonibus fit, rollat, pro illaque neſcio quamiyſuscicun- uolutionem comminiſcatur, vt obſeruatum eſt cap. bãdehhc. tis. Idem verò Auanquam de Ariſtorele perſuadere conaiu tiesum occuſtam totius corporis perſpirationem videtur agnovile, Ramr nifeſta liberaque reſpiratione diſtinxiſſe, cùm ita ſcripſit inlbalbis reſpiratione. Quoniam animantium, inquit, aliæ aquatiles lont, le terrenæ, his quæ admodum paruæ ſunt& exangues, reftigeuii circumfuſo atre, vel aqua, ſatis eas ab interiru vindicare poteſtti guo enim calore pręditæ, exiguo egent præſidio. Et cap.G libzz det tibus animaliũ, PDulmo, inquit, animalibus iis quibus ineſt, datus quia calorem refrigerari neceſſe eſt. Quod in iis quæ ſanguine ci
natiuo ſpiritu perficitur,& in piſcibus eriam extrinſecus pet iplen quam. Libro etiam de Somno& vigilia, in eiſdem animalibuseu
guibus ſatis apertè agnoſcit in cordis motu, aut in ea parte quæ oiu V reſpõdet, ſpiritus inſiti, dilarationem atque contractionem qufiu ad reſpirationem manifeſtam pertinet, ied ad perſpitationem Galenus Qaæwvoyr nominat. In iis quæ ſanguinis expettia ſunt, uct & quæ inciſuris quibuſdam conſtant, quæq́ue ſpiritum non dium
principium eſt in parte, quæ cordis locum obtinet. Spiritus enim 4
lis inſitus dilatari& cõtrahi perſpicitur: id quod animaduettilteit
iis quæ pennas perpetuas continuataſque habent, cuiuſmod u
Veſpæ,& apes,& muſcæ, aliaque eiuſdem generis.§uperiotenſen
Platonis locum idem Ariſtorteles cap. ⁊. libr. de Reſpirationeſſ
—

6 1 Aiea um and. Reimn idgrl hoc uin wnülln
üetiihin
1
denelnn ls regte ts K manus
naniüseun danbld na e conenn b zöunthein ſcipleuleen acuuii ues,ritn dicatyt hb
DoOCTRINAM PILAT. 431 citat. Quæ in Timæo ſcripta eſt, inquit, in orbem acta impulſio, nihil
ge ceteris animantibus ſtatuit, quemadmodum in eis calor cõſerue- tut,vtrum ab eadem, an ab alia aliqua cauſa. Si enim his ſolis anima-
Iibus quæ gradiuntur, reſpiratio conceſſa eſt, eius quod ait, ſolis, affe- reda fuit cauſa: Sin aliis quoque data eſt, ſed alius eſt modus, de eo ex-
plicandũ fuit, ſiquidẽ omnia reſpirare poſſint. Prætereà modus cauſe tommẽtitius eſt. Cùm enim per os calor foras excurrit, circum fuſum aära pulſu agitari, eundémqus in locũ illabi dicit per carnes que rarę ſint, vnde calor inſitus exierit: quòd nihil ſit inane, ita ſibi viciſſim per quandam antiperiſtaſin ſuccedentibus corporibus. Concaleſcẽte
Ferò rurſus per eundẽ locum foras excurrere, tuümque eum qui extra
mittitur, in corpus viciſſim per os aëra calidum, qui expulſus fuerat,
2. 2. 5 2 impellere, idque ſemper reſpirando& expirando facere animalia. Hi autem qui in ca funt ſententia, primùm coguntur expirationẽ, prius
quam inſpirationẽ concedere. Quod hinc ſciri poteſt, quia hæc mu- tua quadã viciſſitudine inter ſe conſequuntur. At morientes edũt ſpi-
titum, ita neceſſe eſt principiũ eſſe inſpirationẽ. Prætereà cur animã- ibus teſpirario& expiratio data ſit, non expoſuerunt qui hoc defen-
daunt: ſed vt de re fortuita aliqua ſolùm de eis mentem ſuam explica-
uerunt. Quibus exagitatis, ipſe de eiuſmodi affectione hæc ex ſua ſen- entia eodem loco ſtatuit. Reſpirationẽ in eum vſum eſſe datã, vt fu- liginoſo ſpiritu per expirationẽ pulſo,& frigidiore acre per inſpira- tionem attracto, cordis calor temperctur: eius verò gratia pulmones in animalibus ſanguinem habentibus eſſe conformatos,& ipſi cordi ntiliſſimè circumpoſitos: qui in ipſa expiratione ad pellendũ contra- hantur, in inſpiratione ad recipiendum dilatentur. Ex quibus conclu- diupiſcihus reſpirandi facultatem non ineſſe: quia nequeh acindigét, cum ſint proprietate loci in quo degunt, contra caloris æſtum ſatis temperati: neque ad eam habeant inſtrumẽta conformata ab ipſa na- nta. Quæ vt nihil fruſtrà facit, ſic nec vlla indigentia laborat: nec quicquam facit tale, qualem ærarij fabri gladium Delphicum, ad ques vſus propter inopiam, vt idem ſcribit libro x. Politicor. Hoc ve- dnobilem aliam quæſtionem continet, quæ nobis etiam hoc loco pluribus explicanda. Proꝑriè dictam reſpirationem, qua externus aër per arteriam aſperam manifeſtè attrahitur,& in pulmonibus ſuſce- ptus, ad cor ſeerar piſcibus non ineſſe, cum Ariſtotele ſentire vi- deiur Galenus cap. z. lib. 6. de Vſu partium,& apertius capite 9. libri einldem, ſed de branchiis, an pulmonis loco eſſe poſſint, ab eodem diſſdere. Vtilitas vocis, inquit Galenus„piſcibus certe nulla eſt, vt qui in aqua deganr: ſed ne reſpirare quidem ipſis licet per pharynga, dwomodò ne nobis quidem ipfis, quando in cam merſi wwerimus.

————.———
————— ————— ————
troque mixtum ſit: quod& nos fatemur,& addimus,& term
*G AäAr GCINOIINSTITVTIO Ap
Non igitur quemadmodum volucribus, ac greſſilibus ꝛnimalh ita etiam illis è re fuit, maximum vnum reſpitationis ac Vocis on 1 eſſe meatumæ ſed earum quas branchias nuncupamus, conltrucn pſis vice pulmonis eſt. Cùm enim crebris ac tenvibus forꝛmiridn ſint branchiæ hæ interceptæ, aëri quidem& vapori peruüss ſubtild- ribus tamen quàm pro mole aquæ, hanc quidem extta pellunt illum autem promptè intromittunt. Deinde ſubiicit eandem omnino cau. Iam cum Ariſtotele: quòd natura piĩlces frigidiores lint, qunm ni pſorum cor magna indigeat refrigeratione. Indicant autem, ingqui eorum temperamentum cuùm alia multa, tum maximè nuria. Aut enim carent omnino, aut paucum plandè habent ſmai nem. Quocirca quæ aquatilia multo ſanguine ſunt prædita, acali da, vt Delphinus, Vitulus, Balena, hæc omnia ex acre relpitant inere dibili quodam reſpirationis modo. De Delphino& Dalen, iden ſcribit Ariſtoteles cap. 13. lib. 4. de Partibus animalium, itemque cn
9.lib 4. de Hiſtoria. De branchiis quoque quòd pro pulmonibusd
tæ ſint, eadẽ eſt huius ſententia, non ſolùim his locis, quimod ciai ſunt, ſed& apertius libro de Reſpiratione. N iſi fartt lucinencß9 Pper branchias aquæ tantùm hauſtu, non aeris attra tione ites tfi
Berari Ariſtoteles arbitratur: Galenus auté per tenuilmabundi
rum meatus, atrẽ cum vapore penetrare vult, aquã verd uſoitne. pelli. Sic enim hic de vſu brãchiarum& pulmonum intefiigetnät animalibus loquitur cap. 4. lib. de Reſpiratione. Nullumanmaln- quit, adhuc viſum eſt, quod pulmonem& branchias habeat dqueir ſtum eſt proptereà quòd pulmo refrigerationis, que ſpitituatnu,
Eratia comparatus eſt: branchiæ verò, propter eam reftigetsiunm, Jquæ ab aqua proficiſcitur. Arqui inſtrumentum vnum vni muteiſ 7. 2*. A 21 (ſui eſt,& refrigeratio ſatis eſt omnibus. Quapropter cum natuti
hil fruſtra,& ſine cauſa facere videamus,& cuùm duo ſint, alteruſi
ſanguinü.
ſtra& ſuperuacaneum eſſet, fit vt aliis branchiæ datæ ſint, alist mo, vtrumque nulli. Hoc veràò Ariſtoreli proprium eſt, quodust in aqua aërem putat eſſe poſſe(hoc enim contra Democritum diſr tat initio libri eiuſdem) neque ſi inſit, illo cum aqua per branchiui- tracto, fieri iſtam ſecretionem, quam Galenus loco ſuperiore cunmt
niſci videbatur. In quo aſſentior Iulio Scaligero in diſputationein tra Cardanum,& Commentario in librum primum Ariſtotelb,g
Plantis. Aërem è ſua ſphæra deſcendere, inquit, atque in fuut ,5 4 2 7 2. 3* 8
maris fluuiorümve miſceri, monſtrum eſt in Philoſophis. Ae ctiam ſi deſcendat, non poteſt aquam findere arque diducert
ſubeat ad fundum vſque. Acr aut eſt aquæ commixtus, ita vt mme

„
indn Woihan erüni konmit Wuidſu
Gdiorjläd
ruilinannee
n Phlnt
DOCTRINAM PLAT. 433 2quam& etiam ignem. Aut eſt admixtus aquæ ſicut aqua in cauis
ſpongix. Quod ſi ita eſſet, exiliret ad locum ſuum. Quòd ſi maris a-
ua& fluuiorum eſt, vt aiunt, elementata, non poteſt aër in piſcium faucibus ab aqua ſeparari, ab hacq; exprimi. Nolla eſt machina quæ illum percolet. Spiritus cum calore cæleſti, quem Ariſt. ſcribit lib. 2. de animaliũ ortu, per omnia eſſe fuſum, ſicut& Cicero ex Stoicis lib. 2 de natura deorum, aquæ quidem ineſt, ſine quo piſces in ea nõ poſ- ſent viuere: ſed hic aër non eſt: ſed aëre quiddã diuinius. In quo mi- nimè eadẽ eſt ratio terræ& aquæ. Quoniam in terra certũ eſt meatus interpoſitos eſſe, per quos atr deferri poteſt ad ea animalia, quæ in ea viuunt, ſicut in talpa experimur. Hoc verò de aqua dici non poteſt. Quia hæc ſi eiuſmodi meatus interpoſitos haberet, cõpreſſa in ſe poſ- ſetcedere: quemadmodum in terra accidere deprehendimus. Quæ o- mnia valere poſſunt ad reſiſtendũ his, quæ de eadem quæſtione cõtra Ariſtotelem Plinius diſpurtat cap. 7.libꝛ 2. naturalis hiſtoriæ. Spirant, inquit, cõfeſſione omũ̃ium̃,& pauciſſima animalia in mari, quæ inter- notum viſcerũ pulmonem habent: quoniam ſine eo nullum animal putatur ſpirare, nec piſces branchias habentes anhelitum reddere ac per vices recipere exiſtimant, quorum hæc opinio eſt: nec multa alia genera etiam branchiis carentia. In qua ſententia fuiſſe Ariſtotelem video,& multis perſuaſiſſe doctrinæ imaginibus. Nec me protinus
huic opinioni eorum accedere haud diſſimulo. Quoniam& pulmo-
num vice, aliis poſſunt alia ſpirabilia ineſſe viſcera, ita volente natura, geut& pro fanguine ineſt multis alius humor. In aquas autem pene- trare vitalem hunc halitum quis miretur, qui etiam reddi ab his eum cetnat?& in terras quoque tantò ſpiſſiorem naturæ partem penetra- re, argumento animalium quæ ſemper defoſſa viuunt, ceu Talpæꝛ? Accedunt apud me certè efficacia, vt credam omnia etiam in aquis pitare naturæ ſuæ ſorte: primùm ſępè adnotata piſcium æſtiuo ca-
bore quædam anhelatio,& alia tranquillo cælo velut oſcitatio: ip- ſorum quoque qui ſunt in aduerſa opinione, de ſomno piſcium con-
feſſio. Quis enim ſine reſpiratione ſomno locus eſt? Hæc quidem contra Ariſtotelem Plinius colligit, quibus non eſt difficile ex ſupe- niotibus reſpõdere. Quanquam verò non facile ſit cogitatione com- Nedti acrem per aquam eodem modo quo per ipſam terram eſſe fu- lm:mihi tamen multè magis mirum eſſe videtur, quid ſit in piſci- buin media aqua reſpirantidus, quod aërem ab aqua ſeparet. Neque enim in brächiis täta meatuũ anguſtia eſſe videtur, vt ſolũ aẽrẽ poſsĩt admiuere, aquã omnino reſpuere, quod vult Gal. cap. 9. lib. 6. de vſu pattiũ.& lib. de vrilitate reſpirationis, ſi modò hic eius eſt: neq; magis ptobabile, quod quibuſdã recẽtioribus placet, piſces aerem c˙m aqua

—ÿ—ÿ—x:jj——
————.—————
Contra Ron deletium.
84 ALCINOI INSTITVTIO AD
ore haurire: ſed poſteà per branchiarum rimulas aquã reiicere, no hac vitalis ſpiritus ſuffocetur, acrem retinere, vt hoc interiorarssi- gerentur,& ipſe ſpiritus vitalis recrectur. Quomoddò, aiunt, houi nes in aqua ſpirare& viuere poſſent, ſi his in thorace datum eſſetfo. ramen aliquod ad aquæ exitum: ſed muti eſſent, quoniam vocis ma- teria, nimirum acr in pulmonibus collectus, per eiulmodi meaum periret. Atqui nulla in piſcibus eiuſmodi pars interior apparet qus hanc aëris ab aqua ſeparationem molliatur. Adde quòd ineo jploi quo hi pro Galeno aduerſus Ariſto. decertant, Galeni ſententiamdt ſerunt. Nam hic cap. ↄ. lib. 6. de vſu partium, ſcribit, piſces peria nues branchiarum rimulas aërem attrahere, aquam cum qua atrper mixtus, repellere(& certè hoc eſſet per branchias reſpitare) Hiſen aiunt à piſcibus acrem cuin aqua ore attrahi, deinde aereminintero- ribus horum partibus retineri, aquam per branchias reiſci ichue i- focationem impediri. Quod etiam ſi illi concederemus, nontama per branchias, ſed potiùs per os piſces reſpirare dicerétur. Quonim ore ſpiritum cũ aqua ducerent, retentõq; ſpiritu aquam ber hanclis expellerent. Et certè illi hoc facile cõceſſuri videntur ſimodb guiar tente conſideret quæ ab eiſdẽ ſcribũtur cap. 12². li. 3.depiſih, ào„. verò commemorant ſine aere& aura vitali nũquamaum xex ſe: ac quoniã perpetuò& ſine vlla intermiſſione cæltiesaideind. uentur& vires ſuas in hunc inferiorem orbem demittum, imi vitali ſpiritu, quoquomodo omnibus commiiſcere indeqpe zeren e aquam perpetuò agitari etiam ſi placidum ventis ſtaret matet ine errare videntur quòͤd in hoc vitalem ſpirirum& cæleſtemabanti5 diſtingunt. Sicut neque in eo quod ab ipſa experientia contnsnr dem Ariſtotelem repetunt, ſi in vaſe oris anguſti& aquæplenom cludantur piſces, illic viuere& natare, non in dies aut menſes, 1 annos aliquot: At ſi vel manu vel aliquo operculo ita os nlsdh (res, vt omnis aeri aditus intercludatur, ſubitò ſuffocati. Cuiumt
—
12 8.... iunt ſe ſæpiùs periculum feciſſe. Quod ſanè, inquiunt, non berett
3
la aqua ad refrigerationem ſatis eſſet. Hæc enim conſirmantas b (lia imò verò animata omnia, cæleſti quodam ſpiritu perfulolann indigere, ſine quo ne plantæ quidẽ poſſunt viuere. Quoniamſ 4 & homo hominem, Sol& Planta plantam gignũt: ſic Sol homm 4 tam conſeruat. At nihil pertinent ad manifeſtam reſpitalionen qua hoc loco in piſcibus quærimus. In quibus ſieſt aliquae tam obſcura eiüſque modus tam recònditus eſt, vt Icandiidol 3 Ariſtoteles, ſi in ea nonnihil peccauit, veniam facilè poſſi chi Vnum nobis eſt in huius doctrina ex plicandum, quomodò 48 ſpiratione dicatur interiora refrigerare cũ ſuapte natura ſit ealsy
4

iend d deäna
Alüc. dun
3 Pung d neiſ
lennnt 4 u, plcee umga
erät. br uam nahat urmräh
depii
enidun nena teidtigeten
Vee
8
behe
4
4 DocCTRINAM, PLAT. 69 nod cettè ex cõparatione tantùm eſt intelligendum. Calidus enim rel cum aqua conferatur: frigidus, ſi cum calore vitali, qu in
4
cotde reſidens, reſpiratione temperandus eſt. Adde quòd inſpiratio-
ge& expiratione aer in pulmonibus ſæpius renouatur& agitatur. Hoc verò in illo refrigerationis cauſa eſt: ſicut in ventis experimur &anobis obſeruatuim eſt lib. z. prioris noſtræ deſcriptionis phyſicæ. Hoc verò etiam amplius intelligendum, in manifeſta reſpiratione cũ ſpititus vel aer per os& nares attrahitur, non eſſe neceſſe, etiam in
nimalibus quæ pulmones habent, omnem eum qui per nares attra-
nitur, ad pulmones deferri: ſed huius quandam portionem ad ante- iores cerebri vẽtriculos excirari, ſicut in fumida odorum exhalatio- ne experimur. Nam vt à Galeno ſcriptum eſt libro de inſtrumento odoratus, cùm euidentiſſimum ſit, eum quem grauedo capitis ob re- dletum craſſis humoribus cerebrum opprimit, ſternutamento iuuari Kipſum cerebrum retentione ſpiritus impleri atque incaleſcere: æ- anum eſt cerebrum nunc ſpiritum trahere vt refrigeretur, nunc eun- dem reddere vt cum illo noxia à ſe expellat. Id verò fit per illius con- tractionem& dilatationem. Sed aliter quàm in ipſis pulmonibus. Il lienim cum excipiunt, dilatantur: cm expellunt, contrahuntur. In cerebro autem contrà accidit. Ex quo idem Galenus concludit, quod
etiam Ariſtoreli placet cap. ↄ. lib. z. Äe anima, nos non percipere odo-
tes niſi ſpiritum ducendo. Quoniam, vt ait, cùm cerebrum in ſe col- ligitur atque contrahitur, tunc extrinſecus aer ratione continui ſe- quitur e ſecum odorem defert. Reliqua nunc nobis eſt vna quæſtio defacultate ad quam reſpiratio pertinet,& cuius hæc actio eſſe dici- rur De qua hoc primum expediamus, in totius corporis noſtri perſpi- ratione, refrigerationem per meatus occultos ab aere ambiente ſua tenuitare ſubffantiæ facilè permeante nullius facultatis noſtrum cor- pusregentis actionẽ eſſe, ſed potius huius paſſionem, acris vero am- bientis actionem. Quod quidem facilè concedetur ab omnibus qui in philoſophia& medicina vel leuiter tantum erunt verſati. Cordis verò diaſtolem& ſyſtolem, quæ hanc occultã perſpirationem quo- dammodè habent adiunctam, facultatis cordi inſitæ proprias actio- nes eſſe: quæ quanquam vt ab ea quæ hepati inſita nomine ſeparerur, Wialis ſoleat appellari, quia in hoc cordis motu viræ in animalibus cor habentibus, principium eſt& vauſa, tamen hoc ipſo naturalis di-
cipoteſt, quòd eius actio in noſtra voluntate non eſt: quoniam cùum
volumus neque hanc inchoare poſſumus, neque ſiſtere. De manife-
ſtareſpiratione, quæ in pulmonum dilatatione& contractione conſi-
ſit non eodem modo viderur eſſe ſtatuendum. Nam quia hæc perfi-
citur dilatarione& cötractione thoracis ab huius muſculis, quorum

436 ALCINOI INSTITVTIO AD motus liber eſt,& ab animali facultate per neruos li eſſe videtur. Siquidem author eſt Galenus initio li muſculorum, motus qui ex arteria& vena procedunt, naturalesiſ & voluntatis expertes: qui autem à maſculis, animales& volonta rios. Ac idem lib. z. vult voluntariarum actionum hæc eſle ligna, ſedare eas poſſumus cùm volumus, ſique eaſdem modò crebriore modò rariores, itèm que citiores& tardiores edere. Tale autem 7 reſpirationis opus, inquit, declarauit ſeruus quidam barbatus gici vehementi ira concitatus mortem ſibi conſciſcere decreuiſſet, a ſtratus humi reſpirarionéque cohibita, longo quidem tempote in- mobilis extitit, poſteà verèò paululum volutatus, hoc pacto metuu eſt. Modò tamen in hac quæſtione teneamus, quod hic quoque a moner initio lib. 1. voluntatis nomine, ſiue hæc zralpeau ſille hain nominetur, animalem etiam impetum eſſe intelligendum: quicit facultatis eſt quæ iòun dicitur. Quoniam priora duoſ propriè yſal pentur, non poſſunt ad ea omnia animalia pertinere, cum quibusno. bis eſt communis reſpiratio. Quibus omnibus illud etiam ex eodem lib. 2z. de moru muſculorum, addamus non eſſe exiſtimandum aio- nes omnes, quæ fiunt in dormientibus& profundiote ſmnooynec ſis, naturales eſſe. Quoniam, inquit, dormientes vartmenba uo- uent& pleraque loquuntur: quorum neutrum in nama qqeibs poteſt numerari. Quæ omnia etiam ſi Galeno concedamu tonto men erit facile ea quæ in contrariam partem afferri poſſun opi
bri.1. de wouu
re. Quibus idem nonnunquam commotus hanc mediam adipun
eſſe fatetur& facultatis naturalis atque animalis quodammolbjir ticipem: ſi modò eius liber eſt qui introductio, ſiue medicusiiſnti tur. Contra priorem opinionem multa commemorat Auertotscy 19. Sectionis. r. collectaneorum de his quæ ad medicinam pertit Tandémque cõcludit probabilius videri reſpirationem compokt eſſe actionem, partim ad animalem, partim ad naturalem facilan pertinentem, quàm animalem dici tantùm:& fortaſſe omniumot mè eos ſentire qui illam naturalem potius quàm animalem cſecii Atque in hac diſputatione, logicarum artium ignorationem Gir obiicit: quod de propriis motus voluntarij inſtrumentis vituti cludere videretur. Quibus hoc non leue adiici poteſt, quamanit animalis facultatis partem, ad actionẽ ſuam ab aliquo obiecyii excitari: quod quidem ſub ſpeciem boni apprehenſum mouenſ voluntatem propriè dictam, quæ hominum tantum eſt, velapyei tionem animalem, quæ nobis communis cum belluis: deindetm per calorem& ſpiritum mouere ea inſtrumenta, quæ ad faculunſa- ctionem ſunt deſtinata. Sic enim animalem progreſſionis Wn m anlmalen eac
ſſ1—
5

da ihn darian
3 Raln, .e ho lhe
deana
4
Ale dan
4 4
volm 1
ue mn
DoOCTRINAM PLAT. 355 excitari Ariſtoteles docuit cap. 10. lib. 3. de Anima,& libro de anima- li’ motu. Quare ſi reſpiratio animalis eſt actio libera, ea nunquã ede-
tur niſi ab appetitione(ſub qua etiam voluntatem cõplector)propoſi- tum finem habente. Hoc enim Ariſto. eodem loco ſcribit. Finis verò
plius ſub ſpecic boni antecedẽs apprehen ſio vel rationis erit, vel cer-
meimaginationis. Quod in animali motu contingere omnibus philo-
ſophis eſt manifeſtum. Arqui in dormientibus, nihil omnino ſomniã- iibus, neq; ratio operatur, neque imaginatio. Nulla igitur apprehen- fo, nulla animalis appetitio, quæ ab obiecto fine excitetur. Et ramen in eis nolla eſt reſpirationis intermiſſio. Quo modo igitur hæc ani- malis actio eſſe dicetur? In quo mihi videntur dubitationem hanc
verbo cludere(quanquã fortaſſe hoc illi ex Galeno) qui reſpirationẽ
voluntariam eſſe dicunt, non&ra fouipeam, ſed xur ogam. Quoniam in
dormientibus ſinc vllis inſomniis, ne eius quidẽ faculratis ſiue partis
quæ isah nominatur, motus vlli apparent: ztoaοεme verò multo minus. Moueor etiam eo quod animaduerto Galenũ in diuidendis partibus velfcultaribus animæ harũ ſedibus diſtinguẽdis, Platoni omnino aſ-
ſeutiti huiũſq; ſententiã laudare cũ aliis locis multis, tum maximsè li- bei de Decretis Hippo.& Platonis. Ac Platoni uν in corde ſedem habet(quod omnes mihi cõcedent, qui in huius doctrina ſunt exer- citati& ex cõmenrario in capur proximũ facilè intelligetur) Galeno aulé pars animæ ſiue facultas, à qua reſpiratio, in cerebro eſt: quæ ani- malis appellatur: cùm tamen hic fateatur ab animali impetu(ſic enim
WMäuh interpretemur hoctépore) reſpirationem plerumque profi- ciſci. Et certè Ariſt. ſub finem lib. de animalium moru, ſequutus hæc eadem fundamenta quæ paulo ante vſurpauimus, ſomnum, vigilias, rcpirationem, non voluntarios motus appellat. Quoniam horum nulli, inquit, nec viſio, nec appetitus planè imperat. Et cap. 6. libr. 8. Phyſicorum, candem reſpirarionem, cum accretione& decretione namerat inter motus naturales: quibus, inquit, vnumquodque ani- malagitatur cùm quieſcit: nec eo motu cietur, quo à ſe ipſo moue- dur. Atque ſi de actionc qualiber ꝑotiſlimum iudicandum eſt ex
u& fine 6 quoniam in hoc cuiſque ſumma& prima perfectio)
reſpiratio quæ ad cordis refrigerationem potiſſimùm eſt deſtinata, nlls in hac relarione ſuapre natura cenſeri debebit, qualis ipſius cordis in dilatatione& contractionc ad eandem refrigerationem io. Haæc verò quæ propriè vitalis, naturalis ctiam appella-
un prout naturale animali ex altera parte opponitur. Et ta-
men ipſa reſpiratio animalis faculratis inſtrumentis; vr muſcu- ls& neruis, indigebit. Quia ipſæ facultates noſtrum cor-
PPP
——
M»*. 5.1 42 regentes, jg Plétiſque mutuis auxiliis ſe sdinuant. Q3uop

6.
82 4A1CINOI INSTITVTIO ApD cùm accidit, tum ea quæ inferior eſt& poſterior(non dico di nitzate ſed quaſi naſcendi ordine: quomodò ſe habet animalis ad Frirm in his quæ ſunt neceſſitatis) ſuperiori obſequitur, vel ab hac gualir gitur. Quoniam cordis actio ad vitã magis eſt neceſſatia quam uo- tus vel ſenſus, quæ à cerebrò per neruos& muſculos proficiſcunnn, Itaque quanquam in cęteris neruorum& muſculotum actionibu antecedere oporteat animi apprehenſionem, quæ cm appetiton hac inſtrumenta moueat: in reſpiratione tamen hoc non elt necel rium. Quia huius indigentia ad vitalem, animalis facultati inlter menta quodammodo cogit. Quo fit vt etiamſi de dilatandis pulm. nibus per neruos& muſculos, nullo modo cogitemus nullaqud; id nos commoueat imaginationis apprehenſio, qua animalisfalia excitatur, reſpiremus tamen: imò plerumque dormientes uiſiſan nino ſomniantes, id magis quàm vigilantes faciamus: qpotamenii b pore animalis facultas à proprio munere omnino requielcit lahue quoniam tum cordis calor maiore indiget refrigeratione, 50 quum cùm non ſufficiat proprius cordis morus& arteriarum, huic mani- feſtam reſpirationem ſubſeruire eſt neceſſe: ad hancque lyerinn naturæ vi(ſuperiorem verò dico, vt paulò ante monmuemquem- Sis vrget& ſine qua altera conſiſtere non poreſt, quomaibieiiba vitalis facultas ad animalem) quodãmodo cogi muſcae uu in quibus ſunt alioqui motus tantuùm liberi& ab antecetenteinte 1 cioris ſenſus vel imaginationis apprehenſione profecti, ptoptss i- b ſtrumenta: vel potiùs hæc ſupra naturæ ſuæ proprietatem toiu— hominis conſeruationem, ſua ſponte obſequi. Modo fotiltcitm abſimili quo in mundo grauia ad fugam inanitatis, ine enemſi ſurlum aliquando aſcendunt& leuia deſcendunt. Quia natotzcit que proprietas, vt inferior, ſemper cedit commoditati aturær uerſæ, tanquam ſuperioris. Nec verò latis eſt quod Galenuslibt motu muſculorum, longa exemplorũ enumeratione conatatefft re, pleraſque alias animales actiones in dormientibus etiam proii diſſimo ſomno oppreſſis, apparere: vt eos in varias pattes wene commouere: permulta loqui: nonnumquam etiam ſongumid⸗ ficere. Quoniam hæc omnia non ſine quibuſdam inſomniis enn Bunt, in quibus viger imaginatio: in qua ſatis eſt virium ad mnir da propria facultatis animalis inſtrumenta. At in dotmienits non ſomnianrtibus„& tamen apertè reſpirantibus, nihil eiulmod dici poteſt. Cuùm in his ad dilatationem& contractionem pulwo num, thoracis muſculos& neruos moueri certum fit: qpatma Parte facultatis animalis moucantur„& quod obiectum innd⸗ rem facultatem excitet, in talibus dici nullo modò pofſit. Et umes

wighe zut na lcgun da gtan keodel un a
ueh
rokecn gtit
prieurn auin cken
(odolt
de ,
odiituben
rriu fans nam ung miinltuite
Ndiius
Arin una
bos, Un raän E ton ſädge d diäim⸗ ddd fuür
1
DOCTRINAM PLAT. certiſimum eſt, philoſophis præſertim, ſine hoc reſpirationem, a-
Qiionem animalem dici non poſſe. Nec enim ſatis eſt vt hæc eiuſ-
modi eſſe dicatur, facultatis animalis inſtrumenta cooperari, ſed mulrè magis facultatem ipſam ab obiecto primm moueri neceſſe
eſt, deinde hanc ſua inſtrumenta mouere: ſicut Ariſtoteles docer,
cap.1o. libr. z. de anima. Moueri autem illa ab obiecto nallo modò oreſt, ſine huius apprehenſione. Nulla verò apprehenſio ſine ima-
inatione: quæ in dormiente, nullo modo ſomniante, ad tempus o-
mnino eſt ſopita. Hæc de reſpiratione placuit colligere. Quòd in ea mihi longè facilius eſſet dubitando in partes contrarias, aſſenſionem cchibere, quàm pro rato quicquam definire. Idꝗue feci ca lege, vt apertè teſtari voluerim, me in his mihi adhuc non ſarisfacere: ſed
philolophis omnibus& medicis vehementer expetere meliora.
a blato in Timæo, non vt medicus, ſed vt philoſophus, morborum cauſas ex-
plicat: in auibus hoc inter hunc& illum intereſſe Ariſtoteles obſeruat libro de ſenſu, quod. ꝓhiloſophus in primis& generalihus conquieſcit: medicus autem
quæ ſgecialia ſunt perſequiur: vt his ſcilicet faciendæ ſuæ artis rationem accõ-
——
modet, quæ generalium cognitione non eſt contenta, ſed etiam ad fingula deſ-
cendit, quemadmodum Galenus docet inirio lib. 1. de arte curandi ad Glauco- nem. Medicus enim, vt idem Ariſto. ait lib. 1. Metaph. non curat hominem vni-
verlum, ſed Socratem, cui accidit hominem eſſe. Morborum autemtria genera— 24
Pato facit: ſingulorum generum partes multas. Nam in primo enumerat qua- zuorelementorum, ex quibus noſtrum corpus compoſitum eſt, exceſſum atque defectum,& ex loco proprio in alienum träſlationem. In quo complectitur om- dem intemperiem, ſiue ſolam, ſiue cum humoris affluxu coniunctam,& tam fim- plicem quàm compoſitam. In ſecundo, naturæ contrarios affectus partium ſi- milarium: in quibus vt Ariſtoteles ait lib. z. de partibus animalium, ſecunda eft compofſtio ex quatuor clementis. Ex quo accidit, vt hi ſuperioris generis mor- bosloleant habere adiunctos. Nam ſecundùm naturam, inquit, Plato in Timeo, catnes& nerui ex ſanguine generantur. Nerui quidem à villis& ligamẽtis pro- hter cognationem, carnes autem à coagulatione quadam eius quod ſecretum à vilis& ligamentis concreuit. Quod rurſus à neruis& carnibus emanat, gluti- noſum& pingue, ſimul quidem carnem vt plurimùm ad oſſium naturã, ac etiam
os ipſum medullam circundans nutriendo exauget. Quod rurſus per oſſium 1p—
eralſitudinem ſiillat puriſſimum triangulorum genus leuiſſimumque& pingue- dine abundantſſimum, dum defluit ex oſſibus arque delabitur, medullam irri- Ht. Quatenus igitur fingula kunc in modum fiunt, bona valetudo ſeruatur: mala verò ſequitur, quando fit contrà. Nam quoties eliquata caro tabem rurſus mmnſmittit in venas, ſanguis vnà cum ſpiritu multus ac varius in venis, colori- dasdiuerfis, amaritudinèque& acidis ſalsiſque infectus ſaporibu s bilem, cruorẽ, Ttam gignit quamplurimam. Quæquidem omnmia rurſus fic genita& corru- hualanguinem ipſum imprimis inficiunt& ipſa nullum nutrimentum adhiben- tis copori feruntur paſſim per venas nullo prorſus naturalis circuitus ordine aäleruato. Deinde ſubiicit in ſecundo hoc genere, graues quidem eſſe paſſiones eiumodi: quæ verò has præcedunt, longe eſſe grauiores, Quando videlicet os
Ppp ij
439

— 8———*——— ——————— „ 5.——
44⁰
—
cnim omnium vehementiſſimi& ad
Tunc enim omnis cõpago corporis neceſſariò diſſipatur. In tertio genere ctitur omnes morbos, qni aut à ſpiritu, aut àa pituita, partibus eriã diſiimil
organicis accidunt. Timæus Locrus
loquitur. Morbi initia ſunt, inquit, primarũ facultatum intẽperies ac im
ALCINOIT INSTITVvTIO Ab
ob carnis craſſitudinem, reſpirationẽ non habet ſufficientem, ide calore veratum atque reſtrictum, alimenta non ſuſcipit, rurſuſq; contrà decidit frigefactum: illa verò in carnem, caro in ſanguin bitur, vnde acriores ſuperioribus morbi naſcuntur. Extremu v quando medullæ natura, propter defectum aliquem aut exceſſu
mortem periculoſiſſimi motbi proue
lib. de anima mundi& natura, qem
tiones, ſicubi redundent aut deficiant ſimplices illæ faculrates, caliditas fi zä. tas, humiditas, ſiccitas. Deinceps ſanguinis murationes ac variationes ereumn. ptione, colliquaræq́; carnis cauſa natæ vitioſitates, ſi quãdo per mutationes a acerbum, ſalſum, acre, ſanguinis mutationes, aut carnis colliquationes oruunu,
Hinc enim bilis& pituitæ origines
exiſtunt. Morboſikumores& humidona
putredines, exiles illæ quidem ſunt, quæ ad imum vſq́; non peruenetũt; 4ißtela tamen quæ ortum& originem ab oſſibus ducunt: moleſtæ quæ àmedeli her⸗ dent. Extremi morborum ſunt ſpiritus, bilis, pituita, cum augentur&ad ans alienas aut loca periculoſa fluunt. Tunc enim vice meliorũ, mèbrum occuyan- tia,& quæ cognata erant abi genria, adherent illic,& corpora vexaut& in ſuita- bem ipſa reſoluunt. Gal. lib. 8. de Decretis Hippo.& Plat. In prima mosoriſpe- cie à Platone poſita, obſeruat hoc inter illum& Hippocratem inereſſs auiib vt philoſophus, noſtri corporis conſtitutionem primam refenat eleneun qus- tuor, ignem, a?rem, aquam& terram: hic, vrm edicus, libro de unidumamad quatuor humores, languinem, pituitam& bilem, tam flauã quamunn Mus Platonem laudat, quòd ſimilares partes ex quatuor humoribus ſueen amrur elementis cõponi dixerit, ideòq; earum morbos in ſecundo genete contituti
at in alio eundem reprehendit, quòd
ſanguinem inter eiuſinodi pattesſmium
numerauerit. Quippe qui, vt ait, primæ non ſecundæcõſtitutionis ettldem b. de differentiis morborum, pro varietate eorum, ex quibus noſtrum cothunan- ponitur, morbos diuidit, in eos qui partium ſunt ſimilarium, qui diſſmilim ſiue organicarum,& qui vtriſque ſunt cõmunes. Partiumq; fimilatium mi docet aut in ſola intẽperie confiſtere, ſiue ſimplici, ſine coniuncta, autin
materiæ affluxum habet adiunctum.
bus, quoniam ſpectari ſolent, figura, magnitudo, numerus, ſitus eorum, el bus illæ com ponuntur, pro horum varietate huius generis morbi ab coeni
In organicis autem vel diſſimilaribus
6
diſtincti. De recentioribus nonnulli morbos ſimilarium partium tiiflitsc- volunt: quoſdam enim ad earum materiam pertinere: alios ad tempermem nonnullos ad interiorem formam, quæ totius eſſentiæ ſumma eſt betfesi mihi nemo perſuaſerit morbum vllum in eſſentiæ formam, quæ ſuapttuim
impatibilis eſt, primò cadere: ſed omnis videtur ad materiam vel 44 mne remperamentum pertinere: etiam ſi facilè concedam hanc vt plurimum
manifeſtis qualitatibus oppugnari,
dten 1 a
nonnunquam verò occultis. I 40b
G 94. 4 2 meo iudicio, morbum formæ vel totius ſubſtantiæ corruptelam ineſſ 6 runt. Scd ad hanc quæſtionem tradandam oxactids, locus alius nobit ete
ſtinatus. 3 Eleméẽta quatuer vel fortaſſe poti
gidũ, humidũ& ſiccũ,& in vniuerſo hominis corpore,& in fingulis eilsfe Certa quadã proportione, caà ꝓ adl cuiuſque partis actionẽ accommodans
3 0 2 3 Pls us elementorũ primæ qu alirrescali. 94tl;
ihe
2 d pttedini ipſom in illn em rurſus dela. erô omnium ch. m grotat. Hin-
niont. döle arib'; ordoin moden.
—+—--
2

1 09 Matag üniia
4
im rariu 6 1— lliosatrofee
mam gun 4 ntetimn Än 4
9
DOCTRINAM PILAT. 441. on ea æqualitate quę rei eſt, ſed quæ rationis. In quo quamquam in animali jio calor ſemper ftigus ſuperat, cut&humor, qui calori pro pabulo eſt, ficcit a- rem(neque enim, pace dixerim Galeni, in humano corpore ſano poteſt conſiſte- reillud temperamentum, quod perfectiſſimam ponderis æqualitatem habet, de no etiam alio loco pluribus ex Ariſtorele diſputabimus)in prima tamen morbi ecie, quæ in intemperie conſiſtit, exceſſus committi dicitur, quando vna qua- lias in contrariam plus habet virtutis, quàm ſecundum naturam in corpore be- nd affecto habere deberet. Vt cùm calor blandus alimentum coquens, in igneum vettitur, ficut in febribus accidere Galenus dicere ſolet:aut cùm humor pinguis, in quo natiuus calor fouetut, ſic excreſcit, vt ab ipſo calore amplius regi non oſſit. Defectus autem, cum frigus, quodquidem vr Ariſtoteles docet lib. 4. Me- teor. deberet tantum calorem temperare, ne adurat, illum ita languidum red dit, it pro plena coctione crudirtas, hincque putredo conſequatur, in qua morborum pens inßnitorum eſt ſeminarium. Sic enim quanquam in contrariis, vnius ex- teſlus committi non poſſit, quin alterum oporteat deſicere, vel certè langueſce- te⸗duo tamen hæe, in morbis penes principes duas qualitates duo vitæ noſtræ principia continentes, potiſſimùm videntur eſſe diſtinguenda. Atque, vt Galenus ait cap.8. lib. ⁊. de Temperamentis, cùm propter certam ex quatuorillis qualita- tibus temperiem. particula vnaquæque propriam functionem habeat„‚neceſſe quoque omnino eſt, propter cius temperiei vitium, aut prorſus functionem ex- tingui, aut langueſcere, aut alio quouis modo deprauari: ſicque vel in toto cor- pote,vel in aliqua parte animal ægrotare. Quam morbi ſpeciem Ariſtoteles at-
r,n
tigit probl. 1. Scct.. Cur exuperantię nimiæ, in quit, committendi morbi vim ha-
benreAn quia vel erceſſum, vel defectum efficiunt? qua quidem re morbum con- ſiſere certum eſt? 4 Hanc humorum ensæn Sebaſtianus Foxius Commentario in Timæum, rultintelligi non humorum, à ſuo loco in alienum tranſlationem, ſed qualita- tom in illis naturalium, alterationem atque immutationem. Quanquam vtro- que modo poteſt intelligi, eoque multorum morborum cauſam in ſe continet: Kipſa alteratio, de qua Foxius, per quam naturæ proprietas in humoribus im- mutatur, ad eruperantiam atque defectionem, quæ primo loco poſita eſt, potuit muocari. Nec enim ſolùm bilis in quantitate exuperat, vel deficit, ſed etiam in qualitate, cùm à naturæ ſuæ modo recedit. Atque hoc modo Plato videtur eſſe lo cutus, cumn ſuæ ſententiæ rationem ita expreſſit. Horum quatuor, inquit, non na- mralis exceſſus defectuſque,& ex loco proprio in alienum tranſlatio, per quem quod ſbi conueniens eſt non tenent, inteſtinam quandam ſeditionem& morbos inferunt. Quando enim præter naturam vnum quodque fit, aut transfertur, cale- ſcunt vtique quæ ante frigebant, arida madent, graueſcunt leuia,& cætera om- nia fmiliter permutantur. Solummodò verò ĩdem aliquid ſibimet ſecundum i- dem, atque ſimiliter& debita proportione ſeruata, accedens vel decedens, per- mittet ſe idem ſibi ipſi ſoſpes integruümque manere. Quod autem aberrat, ſiue accedendo, ſiue decedendo, mutationes varias, morbos, corruptiones infinitas inducit. Porrè humores, ſi magna copia in aliquam partem confluunt, in hactu- norem prater naturam pariunt, qui à Galeno lib.. de Differentiis morborum, hlias fpecies diſtinguitur, pro varietate humoris influentis: fiquidem aut ſangun, aut pituita, aut bilis, hæcque vel flaua, vel atra, aut quid ex lis permixtum, quæ ab eo quod ſuperat, diuerſam quoque appellationem ha- det. Ad eiuſmodi autem humoris confluxum, facilè putredo accedit, quæ
molbi potiſfima cauſa cſt, Neque cnim hoc loco 2icde d figura partis, 4 Laule Eir. d hoe eo 1

442 ALCINOI INTSITVvTIO A4b fluentem humorem excipientis, quæ ipſo tumore vitiatur. Nam humo in loco naturali ſublata obſtructione, liberè fluunt& refluunt, ab 6 lore reguntur, ab eodémque contra putredinem conſeruantur. In alieno au deſtituti natiuo calore, extraneo vincente, facilè putreſcunt. Siquidem 6— eſt quod Ariſtoteles docet lib. 4. Meteor. natiuum calorem putrediai renen externum verò candem inducere. Sic enim dictum videtur à Galeno Conue tario in Aphoriſm. 12. Sect. 2. Omnem humorem alienum à natura eitanan continetur, cùm non ſit aptus ad nutritionem, ſed derelictus, ad putredinemii uerti: præſertim fi locus in quo collectus eſt, calidus fuerit. Tum enim muiin & celerrimè putreſcere. Id quod in ipſo ſangu ine animaduerti poteſt Hicenin in ſuis vaſis natiuo calore regitur, vt alimentum vltimum,& ipſi natmama. mè familiare. Si autem ex illis in alienum locum exciderit, promptiſſme aun- fcit. Quod ab eodem Galeno obſeruatum eſt, in illo Aphoriſi. a0, ge8i ventrem ſanguis præter naturam effunditur, neceſſe eſt ſuppurari. z Foxius eodem Commentario in Timæum vult carnis nomine hic z Piacns intelligi maſſam ſanguinis: quæ et iam ſi permixtos habeat humares arua, tamen ex co quod ſu perat, ſanguis ſolet appellari. Hic verò, vt opinorineamo- Pinionem impulſus eſt, quòd non facile eſſet videre, quomodo ex carnepropti dicta, ea quæ hoc loco Alcinous ex Platone enumerat, naſcerentur, Couna ſe rè animaduerterer mubis locis a Galeno dictum, in illa fanguinis maſi qu- tuor humores contineri. Id enim ille ſimilitudine elegant dechat ayit, lb. z. de Naturalibus facultatibus, quam hoc loco integram delſerlan, wolias intelligendam veram humorum originem, maximsè videaturarinet ägpni num mihi dulce, inquit, quod non dudum ab vuis ſit expreſſum ſmawkahe-
4 3 Lcüm ipſo natiuoca.
raſcens ex eo quem in ſe habet calore, intellige: poſtea ex eiusmuhimmadd
Prouenire excrementa, vnum leuius magiſqueatreum, alterum gumunx gis terreum, quorum illud florem, hoc fecem, arbitror, vocant. Houmimt. uam bilem, afteri nigram aſſimiles, minimè pecces.Quando non eandem uiz hi ſucci ſpeciem, cùm animaus naturæ opera regitur: qualem cuͤm prætetrani ſe habent, ſæpè exhibent. Quippe quæ flaua eſt, efficitur vitellinar itacumm minant, quoniam ouorum vitellis tum colore, tum craſſtudiine ſir fmlisiu. ſus nigra longè malignior, ea quoque quàm quæ naturalis eſt, redditur, Nins tamen tali ſucco nulſum eſt inditum: niſi quèòd aliqui vel radentem eum crem appellarunt. Quoniam ſcilicet acris in morem accti fit,& corpus anin radit, etiam terram, fi ſupra eam ſit effuſus. Quãdoque cum bullis reluifen tationem ebullitionémque excitat: vbi ſcilicer aſcititia putredo nigroililla naturaliter ſe habenti acceſſit. Mihique videntur veterum Medicorum leuſt quod è tali ſucco naturaliter ſe habet, quod& infrà deiicitur,& ſepè läpeiki tat, atrum vocare ſuccum, non atram bilem. Quod uerò er vſtione qusjini putreſcentia in acrem migrauit qualitatem, id atram nuncapare bilem.Cauah de nominibus habenda cont rouerſia non eſt, ſed veritatem ſic ſe habere iit Bendumeln ſanguine generando, quicquid abundè craſſum ac terrenum uns orum natura in nutrimento fertur, nec commodsè à naturali calore altent id lien ad ſetrahit. Quod verò aſſum(vt ſic dicam) vſtuümque nurrimeniiſtn ſanè hoc calidiſſimum in eo ac dulciſſimum, qualia ſunt tum mel, tom aueysi cum in flauam bilem conuerſum eſt, per fellis vocata vaſa expurgatur-Pfan hoc tenue humidumque ac ſuidum, non quale cimm ad vitimum eſt exoua fauum, igneum& craſſum vitellis ouorum fimile. Hoc namque iam luui turam eſt, alterum verò quod prius commemorauimus, eſt ſecundum nutius
3

d1 k daruh 4 aüana duüden
decnun Aeno lan nuuati hunaten meiaeg
Mtek.
tne däetcid, niat ur penirn de i ſan jachein ex ciusadage o
do norest u ſem dunmnn vitelimne jcdinektohhe scih ktaſn Ardenaa
tum Ie al erpußn Hlimunda enamqpel- cikmuue
rionémque
8
DOCTRINAM PILAT. 443
ni modo,& id nigri ſucci quod nondum illam velut ebullitionem, fermenta- terræ efficit, eſt naturale. Quod autem in talem mutatum eſt vim ac Hpeciem, id iam præter naturam eſt:ceu quod ex vſtione non naturalis caloris a-
crimoniam aſciuerit,& quati in cinerem ſit conuerſum. Sic quodammodo& fex
vſta, à non vita diſſidet. Illa namque admodum calida eſt, adęò vt carnem vrar, liquet& corrumpat- Altera quæ nondum eſt vfta ad omnia Medicos vri depre- hendas,ad quæ terra figulari, aliiſque quæ ſimul ſiccandi ac tefrigerandi vim ha pent. Sanè in atræ bilis ſic vſtæ ſpeciem, otiã vitellina illa ſubinde vertitur quo- ties ipſi quoque igneo percocta eſt calore. Reliqua bilis genera, partim ex jam dicorum mixtura conſtant vniuerſa: partim tanquam viæ quædam ſunt ad ha- rum tum generationem, tum inter ſe murationem. Diſtant verò inter ſe, quòd aliæ meracæ ſunt ac ſolæ, aliæ veluti ſero quodam imbutæ. Verùm ſeri genera quæ in ſuccis habentur, omnia ſunt excrementa: purùm que ab iis eſſe poſtulat animalis corpus. Ea verò quæ prædicta ſunt, vſum aliquem naturæ conferunt,& auod craſſum eſt,& quod tenue: purgatuúrque ab iis ſanguis, tum per lienem, tũ pet cã quæ iocinori ſubeſt, veſicam: ac ſeponitur vtriuſque partis tanta taliſque portio, quanta qualiſque ſi in totum ferretur animalis corpus, noxam aliquam
inferret. Quod enim admodum eſt craſſum& terreum, ac prorſus eam quæ in
ocinore fit, mutationem ſubterfugit, lien ad ſe trahit. Reliquum quod mediocri clt craſſitudine, id& abſolutum iam eſt,& in omnem partem fertur. In quibus o- mnibus quanquam manifeſtè Galenus declaret, eos humores quos Alcinous hic enumerat ex ſanguine orifi, ſanguinem tamen non potuiſſe apud Platonem, car nis nomine intelligi, mouere Foxium debuit, quòd eo ipſo loco carnem ex ſan-
uine,& ex carne hos humores naſci ait. Secundum naturam; inquit Plato, car-
nes K&nerui ex ſanguine oriuntur: nerui quidem à villis& ligamentis propter
cognationem, carnes autem Acoagulatione quadam eius quod ſecretum eſt. At quoties eliquata caro tabem rurſus tranſmittit in venas: länguis vnà cum ſpititu multus ac varius, in eius coloribus diuerſis, amaritudinéque& acribus ſalſisque iafectus ſaporibus bilé, ſerum, pituitam gignit quam plurimam. Et hec corrupta languinẽ ipſum inficiunt,& nullü nutrimentũ adhibentia corpori, feruntur paſ- im per venas, nullo prorſus naturalis circuitus ordine obſeruato. Adde quòd co- dem Dialogo, carnis de qua loquitur, vſum ita explicat. Caro propugnaculum elbinquit, ac tegmen aduerſus frigus& calorem,& quemadmodum externa cor- poli fulcimenta ſolent, ad caſus varios munimentum: præſertim quia talis erat tutura, vt molliter leuitérque corporibus cederet. Et alia eiuſmodi permulta, quę non niſi de carne propriè dicta poſſunt intelligi. Quare etiam ſi animaduertam nomen carnis non ſemper vno modo à Medicis vurpari:mihi tamen ſatius eſſe videtur fateri, quod Salenus contendit lib. 8. de Decreris Hippocratis& Plato- nis, hoc loco non modò in ponenda humorum materia, ſed in illorum quoque generatione explicanda, Platonè adratione eorum quę Medicis propria ſunt, elſe deceptum, quam nominis apud illum multiplicem vſum eo loco Lageroſe biemnino ſimpler eſt. Parum etiam, meo quidem iudicio, quanquam eodem Fo iorepugnante, intereſt vtrum verbum,*ſ, quo Plato hĩc vtitur, de putreſcen- tus an de liqueſcentibus humoribus interpreteris: cùm iflud vtrumque ſigni- ſicate poſſit,& in propoſito horum vnum cum altero ſit conianctum. Hoc verò exiſimandum, quod ex Galeno eodem loco poteſt intelligi, Platonem ſignifi- cate voluiſſe eo calore qui in carne putredinem parit, varios humores gigni, tũ Povarietate ſubſtantiæ, quæ in ipſa carne ante putredinem ineſt, tum pro inte- tiote remiſſioréque facta, vi caloris putredinem cõmittentis. Vt quod in carne
5

———— ——
————— .—,—— 2——
444 ALGCINOI INSTITVTIO AD mollius eſt, initio putredinis cùm calor adhuc minus eſt ye conuertatur: deinde calore ſimul cum putredine aucto, exalia car primuúm bilis flaua, poſtea atra gignatur. Sic enim in Timæo omne carnis eliquationem, vnâ cum ſpiritu factam, quæ ex humiditate y fuſa tumeſcit, albam pituitam appellari vult, recentis item pituita
tamen omnes ſpeciem quandam exhibeant, qua talis color viſui conſpicuuuna datur, probabile eſt& rationi conſentaneum. At ex colliquatione mollizans interdum phlegma exiſtere, illud verò abſurdiſſimum non eſſè nullo modohe- teſt. Niſi quis, videlicet Prodicus, immutato nomine, amarebilishumars Pülg ma nominet, dicatque à verbo κœα quod eſt inflammati, eam appellaian habete. Sed nunc reliquam Platonis ſententiam expendamus: Win erquid;n. babilitatis inſit, videamus. Calor putredine auctus, igneuſque tacus colliu rionem humorum parere dicitur, primò quidem, vr autea obſematum efh mol. liorum,& ad naturam aquæ magis accedentium, quales ſunt iituimſ uftens verò eorum qui terreni ſunt, quales melancholici. Quemadmadumäaſecias febribus calor putridus colliquationem inducens, partium maen rinun erhaurit: deinde agit in carnoſam ſubſtantiam, quę circa tumi’nkammmen. branoſas corporum ſolidorum partes hęret: poſtremò ipſas patssſditusꝗena pulatur: ſicut docer Galenus, cap, ri. lib. 1. Methodi medendi Naqpescban- nino diſſimile eſt, quod de colliquatione idem Galenus ſendbit cay anltiqit Sympt. cauſis. Fit quædam velut colliquatio, inquit, ſiue reſolutio,ſde qummo.
docunque aliter nominare libet, aliqua ndo totius corporis, aliquandoliunn
qui in venis ſunt duntaxat. Quod autem ex ea colliquat ione prouenit, 1Eii
ventrem confluit, alids ad vrinas, aliàs ad ſudores pellitur. Ac ſuccis quilmgi in venis habentur, in ſeroſam ſaniem ſolutis, renes qui ad ercremeatum in hendum ſunt nati, potiſſimũm cùm ſani ſunt, ſerum quidem à venis erun fuxionem autem ad veſicam aſſiduè mittunt. Vbi autem renestrahetenat lent, aut venæ ciuſmodi in ventrem mittunt, aut toti corpori id patientei
taneos hydropum ſtatus inducunt. Si autem quod liquatum eſt, craſſiusſt
5.(ann léque renes trahere non poſſunt, totum in ventrem neceſſariò confluit. Cm
ſo verò genere ita colliquato, tum venter flux ionem cius recipit, vbilcllene eſt craſſior, tum fudores multi ſu perueniunt: vbi in halitus eſt reſoluta:n
d 2. 2 2 0 0 2 4 cùm eiuſmodi humores tres à ſan guine ſua ratione ſeparati, pituita citat
lis vtraque, ſpectari à Medicis ſolcant„modoò vt inter ſe permixti in mlis
Suinis ad alendum apti, qui venis continerur: modò vt impurioris ſanguniu-
taralia ſunt excrementa, ſua quantitate tamen adhuc naturam mivimeéltis ia(qua etiam ratione nonnunquam naturales appellantur)poſtremd ntdunt
lum quantitate, ſed etiam qualitate naruram lædunt, atque ideirco comam-
Tam omnino eſſe dicuntur: hic ſolo poſtremo modo plato humorum onigi expoſuit, eamque ex ipſa putredine, quæ morbum parit, repetiuit. Qapnühe loco nonagir de humoribus corpus noſtrum componetibus ſed deiliie- Porehumano morbum facientibas. uPonfaneuseetee
2 ——»
—
2
hemens, in pititn uls dortione m tenetiors ento citann⸗
— R1” demn pituitæ reſiduun fluxumque, lachrymas arque ſudorem. Portionem vérò carnis vetuftiſſimä an
liqueſcit, ad digeſtionem concoctioném que ineptiſſimam, propterveteten 9 ſtionem nigreſcere ait:& quia contabuit, penituſque exæſa eſ, amarintin contrahere. Præterea flauum colorem cum amaritudine coire, quandoobinni
flammam noua caro liqueſcit. In quo quod de pituita dicitur id Galenun eocen loco partim approbat, parrim reprehendit. De pituitaalba, inquit, quod 7 ait cam ex bullis in ſe inclufis fiert, adeò quidem paruis vt videti gegutan a
—
—

wauüite Mterſeem R man e, quann id Galt Fingunge iteren ſiluicouhn arionenol eſenulon ü
aii, eimanſ
Kad
las fanenit dendi-Nar slerdachi
1 3 3
zorib irahien
tio naturalis facultatis, quæ multo plus ſucci attrahit, quam vt eum vis altera-
tur Aclent
ad els a iidem eudne
1 h
A h:
celtma e dus neft 6 alirms i
.. A S danti li 1
atque ldelhn 6
d9 ..( gecdah be
—
1
DOCGCTRINAM PLAT. 445 6 De ſudore ſic Galenus libr. 1 0 de Facultatibus ſimplicium medicamentorü, Hicc vnus eſt, inquit, huniorum in animantis corpore prouenientium, eandem
habens materiam quam vrina,& eundem generationis modum. Siquidem v-
trique ex bibito humore conſtat generatio, excalfacto ſimul in corpore,& bilio- 2.⁴. X.* 1 55. 7*
ſæ lubſtantiæ nonnihil adepto. Verùm ſudor plus eſt elaboratus, vrpote qui ad
cutem vſque permeatis omnibus quæ interſunt, partibus peruenit. Ex quibus in-
telligi poteſt, ſudorem excrementum eſſe coctionis tertiæ,& partem quandam
ſeroſi humoris, qui cum ſanguine in venis erat permixtus. Excitatur verò d ca- lore meatus corporis aperiente,& interiore quodam ſpiritu pellente: vr colligi poteſt ex 2.Sectione Problem. Ariſtorelis. Idem autem Ariſtoteles Proßlemate 3z. Sectio. j. ſcribit, lachrymas ſudorem eſſe quendam: atque ideirco has, ſicut& ſudorem, calore excitari, ſalſa ſque exiſtere. De quibus ſic Alexander Proble. 95. lib z. Quid eſt, inquit, quod lachrymas mouet, cùm angimureſpiritus qui per an- uorem affectus eſt. Hic enim ad cerebri membranam effertur, atque humorem ibi poſitum exprimit. Quod idem vel præ nimia lætitia poteſt euenire. Ergo ſu- dor& lachrymæ nõ tam ſeri partes ſunt ex pituira(quod Plaro ait) quàm ex ſan- guinis ſero quædam excrementa: eo tamen inter ſe conuenientia quòd commu- nem materiam habent. 7 Nuxas Aachse Alcinous dicit: quæ à Celſo duæ vitiliginis ſpecies po- nuntur, eiſque tertia adiicitur, quæ uı¼³as dicitur. De quibus ſic ille ſcribit libr. quinto, Vitiligo quamuis per ſe nullum periculum affert, tamen fœda eſt,& exmalo corporis habitu fit. Eius tres ſpecies funt.&&Oòs vocatur, vbi color al-
bus eſt ferè ſubaſper,& non continuus, vt quædam quaſi guttæ diſperſæ eſſe vi-
deantur. Interdum etiam latius,& cum quibuſdam intermiſſionibus ſerpit. ε- Aas, colore ab hoc differt: quia niger eſt,& vmbræ ſimilis, cætera eadem ſunt. Aeauun habet quiddam ſimile alpho: ſed magis albida eſt,& altius deſcendit, in caque albi pili ſunt,& lanugini ſimiles. Vitiliginis autem formam hanc expli-
car Galenus lib. z. de Sympròm. cauſis. Quando ſcilicet non tora caro vitiatur,
ſed inſummo corpore velut ſquamæ quædam enaſcuntur, vitiligo exiſtit: alba quidem ex pituitoſo, nigra ex melancholico ſucco. Eamque ait accidere ex vi-
tiix poſſit commutare. Ex quo multa excremẽra gignuntur: quæ laborante quo- que vi expultrice, in ipſis carnibus aſſeruantur. De quibus ſic Plato in Timæo, alba pituita propter ampullarum ſpiritum imus incluſa, difficilis: ad exteriorem cutim delapſa, mitior: ſed corpus variis ſordibus aſpergit, albiſque inficit macu-
us, arque morbos alios eiuſmodi generat. Seendnam aliquando axs, pro v- niuerſo vitihginum genere vſurpatur, vt in libro qui Medicus appellatur,& Ga lenoaſcribitux. Morbũ verò hanc accidere quòd virioſus humor ex interioribus
partibus corporis ad curim feratur, docet idẽ Galenus Cõment, in Aphoriſ. z0. Kection.;. 8 Epilepfam intelligit, camque ſacrum morbum appellat, quòd ſacræ naturæ, id eſt, partis eius animi qua ratiocinamur, ſedem in cerebro occupet. Sic enim Plato ſcribit in Timæo, Pituita atræ bili permixta, inquit, cùm diuiniſſimos ca- pütis meatus illabitur, diſſipare eos ſolet atque turbare. Si dormientibus id con- tingat,mitior: ſin vigilantibus, expulſu difficilior. Cùm verò facræ naturæ lan- Suorhic ſit haud ab re ſacer morbus eſt appellatus. Extat verò inter opera Hip- pPoclatis ber de Morbo ſacro, in quo eos reprehendit, qui morbum eiuſmodi quaſi diuina voluntate immiſſum, ſacrum appellant. Quem librum quanquam alenus Comment. 1.in Prognoſtica, Hippocratis eſſe neget, hictamen libello
—
—

—
45 ——— ¹ ——— ——— ———— 8 —————
——
———.:—˖---—ð———— ——.———— 2.
— —ſſͤͤ——
——— ¹—————————————— —ꝛ——ꝭ—ÿ——ↄ———ꝛ 5— 3
—
446 ALCINOI INTSITVTIO AD de Inſania, illum citat vt ſuum: vbi etiam librorum de morbis popularibus men
tionem facit. Ariſtoteles problem. 1. Sect.; o.huius nominis aliam rationem red-
dic. Nempe quod Hercules, quem inter Heroas antiquitas Colniierenter hoc morbo corriperetur. Ex quo, inquit,& ſacer,& Herculeus eſt appellatus. Eodé- que loco confirmat quod ab Aleinoo hic dicitur, eiuſmodi morbum eſſe abatra bile, ſiue ab humore melancholico. Siquidem multos ea maha rebus geſtis& ſapientiæ ſtudio claros, qui cùm maxime eſſent melancholici iidemque, vt ait,
4** 83 21* ingenioſi, hoc morbo frequentiſſimè vexati ſunt. Quare inter epilepſiam& me-
lancholiam familiaris eſt permuratio, vt docet Galcnus cap.§.& 7. lib.*.de Lo. cis affectis. Vbi in hanc ſentériam commemorat illud Nieeratis lih'sds Mor-
itiali morbo affici& cõ⸗ bis vulga ribus, Melancholici magna ex parte comirtiali m luntur:& co
tra comitiali morbo laborantes, efficiuntur m elancholici Quanquam eodem lo
— 8..... 2 co affirmat non ſolùm ab atra bile, verùm etiam a pituita nonnunquam morbü comitialem committi.... Atui frigida eſt,& humida, eòque dulcis, vel potius ſapotis
9 Pituita ſuapte natura frigida eſt,& humida, 1 8, d ehd expers, Galeno lib. 2. de Naturalibus facultaribus. Cum verò acuta eſt, vel ſalla, tum gignendo morbo illam eſſe accommodatam, idem docet initio libri dea. 8 1*, 3.
tra bile. Talis verò efficitur, dum vel putreſcit, vel permiſcetur enm ſeroſa hu miditate ſalſa, vt idem ait, cap. 6. lib. z. de Differentiis febrium, In qua fpecie bi- tuitæ inflammata, ſi quos febricitare contingat, illos codem loco ait luperueni- ente acceſſione non rigere, ſed tantummodo ho rere⸗eld verò pituita, aut ri trea, ſi per ſenrientes corporis pattes deferatur, eam ſine fe re riotesenetare Quòd fi vehementius putreſcat, rigorem antecedete, febrem fubſequi, Uperata . 7. 8 8 2 4
frigiditate à multitudine caliditatis: adeò vt cùm febris inualeſcit aque nuſ ſtit illa non amplius ſentiatur. Rigorem autem ab horrore idem lib. de kalpi⸗ 4 züinoun d vbi deformis& inuoluntaria motio tatione& tremore, ex co diſtinguir, quòd vbi de 0ol een adeſt,& frigoris vis ad interiora penetrat, rigor dicatur: ſi verò ſola othäeen
tremitas afficiatur, reliquo corpore immoto, horror. Vide cæteta quæ L he rore& rigore ſunt à nobis contra Legodædalum diſpurata, capite decimoquin 1O. 5... I0 Commune eſt Platoni cum Galeno, quòd vt ille febres putridas in eemen- tis verſari vult, ita hic in humoribus, qui in humano corpore Propordion. re⸗ .. 4 X 2, 6° 8 3.
ſpondent ipfis elementis. Sed hoc intereſt, quod cùm bilis flaua igni refgondn atra terræ, pituita aquæ. ſanguis aëri, vt ipſe Galenus docet libro de Humoribus
hic in febre tertiana, ſicut& in ardente, bilem inflammari vul t, in quotidiana hi- tuiram, in quartana atram bilem. Ex quo apud eundem quæſtio exiſtit, quæ non
eſt huius inſtituti, de ea putridæ febris ſpecie, quæ ſanguinea appellatur. plato
autem ardentem contingere ſcribit ignis exceſſu, quotidianam akris, tertianem
—„.. 8. 8 jgnis& aquæ, quartanam terræ. Idque, vt ait, quoniam aqua ſegnior eſt, quàm ignis atr. Terra verd omnium tardiſſima, quarto gradu cùm ſit, remporis circuitu quarto feruer. In quo manifeſtum eſt, cum in natura humoris purrelofgrt, caufam quæſiuiſſe accommodatam acceſſioni febris explicandæ: atguei dis quoridianam asri potius, quàm aquæ tribuiſſe, quòd aëris quàm aquæ motus n celetior. De quo ita ſcribit Galenus libr. 8. de Decretis Hippocratis& aronl. In hac oratione inquit, primus error eſt, quod ad communia elementa omm us corporibus, non ad ea quæ in ſanguineis tantum ſunt, redundantium per citeni- tum febrium cauſam reducit: cùm melius ea quæ manifeſtè in corporibus re 4 dare cernuntur, curari poſſint. Secundus error ille eſt, quòd ad veram quott-
mnebtettun reig elolle welkentert leevnta de tluncaraicl (onmenrlo: misſemeltian hheufn midemlbt.2 ayuttateſ u aim idyut rredentisutte muram terom muntyituileg aila quimab min putnian ni qwaadiuit teinitumcikcui
eum accddi. ie
manet dem etia detur Alcanden erhle,natera dam qutexpi it diem, qpwar em erizuom, qle accsſsio eatur zuanto oritur, Tequel ontinente. I ermiſsionem. raonnihil ig glias tertiat mplins qu. aio e ir iſſa ſe un allidis ſic Aiumicis, äu um facere qan pita ecellarium nm uidus dopi homol dais arceſsio Veumuli 93 Moprieta Wxendn Kac dae n h Sdügic

raidlb do cheimne Aaqunde danuugunne
ida radyttha edre ugeen rem d jnraleſerngt e oreitemt
des nnttn orpore mſe. listaudigi cet imnien
ari wuitnaunin
DOCTRINAM PDLAT. 447 zunæ Ktertiane febris cauſam ne propè quidem acceſſit. Nam cùm euidenter ateat in quotidianis phlegmaticum humorem redundare, qui humidus& fri- idus eſt:in tertianis verò flauam bilem, quam contra ſummè calidam ac ſiccam elle conſtat, debuerat dicere, in tertiana ignis, in quotidiana aquæ elementum redundare: ſicut& in quartana atræ bilis humorem,& rerræ elementum. lIdem Commentario z.in librum Hippocratis, de Natura humana, fatetur hanc Pla- tonis ſenteutiam aliqua veriſimilitudine niti, ſed eo quòd res ipſa& experien- tia docent, conuelli. Acceſſionis autem per circuitus definitos repetentis cau- ſam, idem libr. z. de Differentiis febrium, ſitam eſſe oſtendit, non in humoris roprietate; ſed in eiuſdem naturam grauantis copia. Vt ſcilicet tum illa repe- tat, cum in putredinis foco propter relictam quandam imbecillitatem, aut an- tecedentis putredinis reliquias, tantum humoris cogitur, quantum ſatis eſt ad naturam iterum irritandam. Quare cuùm in noſttis corporibus, multò plus gi- aatur pituiræ quàm bilis,& plus bilis flauæ, quàm atræ: multò quoque celerius a illa, quàm ab hac naturam irritari, atque idcirco qu oridianas eſſe febrium in pituita putridarum acceſſiones, in bile flaua terrianas, in atra quartanas. Quæ o- mnia quandiu inter ſe ratum quendam ordinem obtinent, tandiu, inquit iile, defnitum circuitum acceſsionum permancre eſt neceſſe. Sieque in mulieribus eciam accidir. Siquidem in iis quoad æqualis,& ſimilis menſtruorum caufa per- manet, dem etiam ipſorum circuitus ſeruatur. Id verò am plius ſignificaſſe vi- detur Alexander Aphrodiſeus Problem. 3. libr. z. Cur febris tertiana, inquit, quæ exbile, materia calida, agili, efficaci crearur, die vno intermiſſo accedit: quori- diana quæ er pituita prouenit materia frigida, graui, hebere, nullum intermit- tit diem, quartana duobus diebus intermiſsis conflictari incipit? Quartana cim exiguum materiæ habeat, ſtatim Aſudore aut vomitu poreſt digeri. Ita- que acceſsio ad tertium vſque diem extenditur, donec tantum materiæ mo- ueatur quantum valcat infeſtare. Quotidiana, quod ex larga craſſa que materia oritur, frequens eſt. Morbum verò per copiam materiæ augeri conſtat ex febre continente. Hæc enim quia ſanguine abundante prouenit, nullam obtinet in- termiſsionem. Quotidiana tamen, quia minus quàm comtinens habet mate- iir nonnihil intermiſsionis, quod vel ſenſu percipi poteſt, oſtendit: multoque amplius rertiana, quam materia calida& tenuis condidit: atque etiam lon- gè amplius quartana. Quo enim minus materiæ ſubeſt, eò lentius venit acceſsio, Zed in iſta ſententia hoc dubitationem parit, quòd in quibuſdam naturis, in calidis ſiccis, vno die plus bilis gignitur, quaàm in contrariis frigi- dis humidis, duobus vel tribus:& bilis ipſa in quantulacunque quantitate vitium facere cœperit, vim videtur habere maiorem ad naturam irritan- dam, quàm pituita quæ in maxima copia eſt collecta. Quare videretur elle neceſfarium, febres ex putrente bile intermittentes, pro varietate na- mrarum quibus aecidunt, acceſsionis formam frequenter immutate, ſi ex copia humoris noui inter duos paroxiſmos collecti,& naturam I5- ſitantis, acceſsio ipſa repeterer. At hoc vix vnquam immutari contingit. Iaque nonnulli non fine aliqua probabilitate, ad rationem Galeni adiici- unt, ex proprietate humorum febres intermittentes committentium, in non- nullis propenſionem eſſe maiorem ad putredinem, in aliis verò minorem, quæ Hacit vt acceſſio in nonnullis celerius, in aliis tardius repetat. Pituita enim marara ſua frigida, humida, quia in noſtro corpore caloris, ſine quo animalium de. amde, eee erret 1

———————— —.—u———
———————
—— ——
————————— ————————— —————%——— ———————— ————— 8——
————————— ——————— —————— 5—
--—
441 ALCINOI INSTITVTIO 45b vita non poteſt eonfiſtere, impreſſionem magnam habet in ventriculo ant inte⸗
à
ſtinis, in quibus putrere ſolet, idcirco ad putredinem parariſſima eſt. Sicut po- teſt intelligi ex his quæ de putredine dicuntur ab Ariſtotele lib, 4. Mercor,lded- que in corporibus in quibus adhuc reliqua eſt caloris febrilis quædam imptel⸗ ſio, illa quotidie putrẽdo, quoridianas parit acceſſiones. De reliquis verò duo- bus humoribus, melãcholicus, quia frigidus, ſiccus, difficillims putret: bilioſus quia calidus ſiccus, facilius quidem putret, quàm melancholicus, ſed difficilins quam pituita. Ex quo in bile extra maiores venas putrente acceſlionestertian, in melancholico humore quartanæ exiſtunt.
snimiham liglur
NMuonc co
eyx.
lnunſhalin
DHo yrimd a
nn. Quurt
alſetuuare
ſem, 1 h 1nn
1
alumin uhuj
dunſtuiegſm uubu mn rum. laſ ee naluu um vnllien umonen exanguen enpeiane daam han

ſignidweia
detrerd 1
DOCTRINAM PLAT. 4z)
Tres animi partes in homine primùm origine, deinde ſedibus
aſſtinguntur: earumque. diſtinctio variis rationibus ex platone confirmatur.
3
CAPVT 77.
1V M humanum animum immortalem(ſicut poflea demonitrabimus) mortalium generum formatores dij à Deo primo accepiſſent, ei partes duas mortales adiunxe- runt. Quare ne vis animi diuina atque immortalis, mor- tali fatuitate im pleretur, illam cum ad imperandum infti-
tuiſſent, in ſumma corporis arce collocarunt, ac eius domi-
alium in capite eſſe voluerunt: quod ſua figura ipſi vni-
uerſtati eft ſmillimum. Huic autem aliud corpus ad ob-
Duium quaſi vehiculum ſubiecerunt. Quin& duabus Bantibus mortalibus ſingulis ſuas ſedes distinctas dede- mut. Iraſcenti quidem in corde, concupiſcenti verò in BRane media inter vmbilicum& ſeptum tranſuerſum: his Num vnicientes quaſi aculeo punltam& feram belluam.
pulmonem autem conformarunt cordis gratia mollem G exanguem, fiſtuloſum& ſpongiæ ſimilem: vt ab illo cor temperaretur iræ ardore exæſtuans. At iecur ad ex- citandam partem animi concupiſcentem, eandemque ſe- qandam, dulcedinis& amaritudinis particeps: atque ad eam diuinationem illuſtranda quæ per ſomnia cõtingit. In eo enim propter leuorem atq nitorem vim mente manantẽ relucere. 4 Lienem iecoris gratia: vt hoc repurget nitidum- ſue reddat. Ideõque corruptiones eas, quæ ex quibuſdam morbis circa hepar naſcuntur, in ipſum recipi. Iriplicem auem eſſe an=imum eiuſque partes ſecundum facultates at- QQ u

450 ALCINOIINSTITVTIO AD
—
natura diuerſa ſint, debent quoque locis ac ſedibus ſeparani,
Quoniam plerumque inter ſe ſunt diſidentia atque pugni.
tia. Nibil verò ſecum pugnare poteſt, neque inter ſe con-
traria circa idem, eodem tempore poſſunt conſiſtere. At in
Medea iram cum ratione pugnantem licet animaduertene. Hac enim eius verba funt, Intelligo quæ factura ſum, eſſe mala: ira tamen conſilium ſuperat. Itémque in ipſo Laio Chryſippum rapiente, concupiſcentia rationi aduerſatur. Sic enim inquit, Heu, Heu, diuinum hominibus malum, quando quis bonum nouerit, nec tamen eo vtatur. Ad hac etiam diuerſum eſſe paſeiuum à ratiocinatiuo, ex eo poten intelligi, quòd huius&s illius diuerſa cura ſit: huius quidem in doctrina, illius in vitæ& morum conſuetudine.
—— 1 1 2 0. — ₰
1 3 (VN 8
plo ſan nedltum; edanu
un tuume b tſtioruhn ni d de;
5
inr facuka
8
nſatne din -. b uC medi
ui ſntn⸗
1
dn Dſa

REGIS NOSTRI CHRISTIA. b niſcimi Archiatro.
lac. Carpentarius. S.
88—— 1 4
3 9 5 G— A
— A4 8 8 5 M 9 . 4
S S ₰ 2 4 8—
Maſa K Lui eadem perſpecta ſunt,& in cuius exẽ- blb ſatis teſtatum habemus neminem eſſe poſſe ſummum medicum, qui non idem inter Philoſophos excellat. Talia verd cum in hoc opere penè ſint infinita, de iis maximd iudi- ſtenah cium tuum expetimus, quæ ſuperioribus duabus proximis ſue digreſtionibus diſputata, de natura oculorum modoque vi- H dendi& de reſpiratione: quæcp; nunc ſequuntur de diſtin- annne facultatum animæ& partium corporis, in quibus il- ereſdere dicuntur. Quoniam hac, ſicut ſcis, inter Philoſo- 1 phos& medicos non ſatis definita& à noſtro G aleno ab- und ſunt tractata: qui in eiſdem magna quidem ex parte inter Platonem& Ariſtotelem arhiter honorarius videri uult, ſed hoc ita facit vt illius plerumq amätior ſit, in hunc iudex durior quam philoſophum deceat. Haæc ſi legeris quæ ili deuota ſunt& conſecrata, in eiſque ſingulari tua hu-
ÿꝑq—

f.
.———— 1———————— f— 2. —————— 3 3—. ——-——————y———— 4——— ——— y—————————— 2 8 4.— 2..—— ,—. ¹...— —.——-————————————..————— ————— 4 S———.———=——ÿ.— — 4————————————————————. ——————————————— 8———.———— ———— 5*————.————— ———————————õää———
ö“ 4 ——— ——*
———
e muddic.
I medicina: praſertim in hoc adiuti eo exemplari quol
45. manitate inda ius aliquid breui conalimur in interp
fauendo, noftram induſtriam excitaueris, ma- rnelii(el-
per aliquot menſes nobis vtendum dediſti. Modo ta Jui
magno tuo meritò maximõque patriæ noſtræ ornamento, profeſsionis medicæ quaſi clauum tenes, genus hoc exeyci. tationis in populari tuo tibi deuinctiſtimo non improbar. Bene vale. b
Mnu pim
7 yrinuj dilua
mone. Ani rem ellec Nocrezuit: um eſt quo Wtrur, ad fin es traduci edinzojemn idun ger wetit alle ddall 8 Lanqual drtzde
all eet rim. Mici gui üaio cor

8☛
8
4
Ap 3 EN 3 8— —— 17, 8 72 3 5
IAC. CARPENTA N RII COMMENTARIVS LN Caput. 17.
Inquo primum diſputatur de origine animæ, de diſtinctio- ne principum partium vel facultatum, deque harum ſe-
dibus. quæ digreſvio eſt nona.
IC Alcinous indicat cam animæ partem qua in- rtelligimus& ratiocinamur à Deo rerũ omnium opifice eſſe datam: reliquas verè duas quarum vna iraſcimur, altera concupiſcimus, a diis mi- o noribus, qui illo ita volente, hominem confor-
K marunt. Idque vt doceat ſolam illam primam D
immortalem eſſe, reliquas duas mortales,& cum corpore interituras. Quæ etiam eſt ſententia Procli lib. de anima& dæmone. Animam in nobis rationalem, inquit, anima irrationali no- biliorem eſſe dicimus. Quoniam illam quidem primus mundi opi- fexprocreauit: hanc autem dij iuuenes produxerunt. Quibus ſimil- limum eſt quod à noſtris dicitur quòôdque ab Alcinoo ſignificatum videtur, ad finem capitis proximi inferiores duas animæ humanæ partes traduci cum ſemine, ſolam tertiam extrinſecus aduenire& Deo ita volente, cum ĩpſo fœtu iam conformato atque animato vni- 1i. Quam ſi germanam eſſe Platonis ſententiam concedamus, faten- qum etit partæ animæ in nobis re ſubſtantiaq; eſſe diſtinctas. Qup- niam non ſolum. in corꝑore diuerſam ſedem habent, ſed& originem. Quod quanquam animaduertam pleriſque placere, de eotamen non
—————

—————— 2
4 1——— 1— ————————— 2.. ——————————————;——————————— 2————— ——————————————— 3 5—————=—. ——— 2— 4——.———.———— — 1
—— — ———— ——
454 ALCINOI INSTITVTIO AD quod in anima indiuiduum eſt, cum eo quod diuiduum, in vnum c-
flari poſſit: an vt totum quoddam ſit, ex partibus vtriſque videlicet
puris& per potentiam ſeparatis. Tandémque hæc ſubiicit, Si quod circa corpora fit partibile, inquit, à ſublimiori potentia impartibi- lem haber dotem, poteſt vtique hoc idem impartibile partibiléque pariter eſſe: tanquam tumex hoc ipſo, tum ex vittute quadam deſu- per in ipſum veniente conflatum. Apertius hoc idem declarat cap. 3. lib. ciuldem. Cum animatum corpus, inquit, ſit ab animailluſtratum, aliam corporis partem dicimus aliter hinc accipere. Atque ſecũdum inſtrumenti aptitudinem ad opus, ferentem ſecum vim ad opus ac- commodatam: ſic nominari potentiam quidem in oculis vilualem, in auribus auditiuam, in lingua guſtandi, in naribus olfaciendi com. potem. Compotem verò tangendi ponere ſolemus in toto. Ad hanc enim perceptionem corpus totum velurt inſtrumentum animæ ſub-
miniſtrare videtur. Pręterca cum inſtrumenta tactus in primis ſint
neruis, ad animalis motum vim habentibus, atque his vis eiuſmodi ſe accommodet: exoriantur autem nerui à cerebro, nimirum ſen- tiendi proſequendique initium totiũſque penitus animalis hic potiſ- ſimum collocarunt, hinc ad alia deriuantes. Vbi videlicet inſtrumẽ- torum principia ſunt, ibidem quod his vſurum eſt, collocantes. Sa- tius vero fuerat illic principium operationis illius potentiæ ponete. Vnde enim mouendum erart inſtrumentum, ibi oportebar quaſi fun- dari vim illam, arrificis congruam inſtrumento. Imò verò non po- tentiam, vbique enim potentia viget: ibi autem eſt principium a- ctionis, vbi eſt initium inſtrumenti. Cum igitur ſentiendi proſequẽ- dique virtus in anima ſenſuali atque imaginatrice, ſupra ſe ipſam ha- beat rationem quaſi ad inferius propinqua: nimirum vbi hæc eſt in ſupremo, ibidem poſita eſt ratio ab antiquis, in ſumma animalis io- tius arce, ipſo videlicet capite. Non quia ratio ſit in cerebro: ſedin hoc ſenſuali, per quod quaſi medium ratio poni videtur in cerebto. Séſuale quidem hoc oportuit attribuere corpori& illi membropo⸗- riſſimum quod actionem eiuſmodi ſuſcipere poſſet. Rationem yero nullo modo cum corpore communicantem, communicare protſus oportuit illi quod eſt animæ ſpecies: animæ inquam potentisà ta- tione nonnihil accipere. Quod enim ſenſuale eſt, quodammodoe- tiam eſt iudex:& quod imaginale eſt, velut intellectuale videtur. Quinetiam impetus atque perſecutio phantaſiam rarionèmque le⸗ quuntur. Illic igitur rationale eſt, non quidem vt in loco: ſed quo- niam quod eſt ibi, quodammodo fit rationis particeps. Quo autem pacto ſit ſentiendi virtus& alia ſimiliter, dictum eſt. Proinde cum vegetalis& augendi nutriendique natura nuſquam deſit in corpo-
ractrit ker umquc venal a buudab n.Luude heoacupilcet aktuwentum: 8 eulmnodi: müs deltgna eun dc
mnledi
fohele pollel
ſrun uus uücale ricetu uilam te pſa ngione tecbnd
uabsin ieclte.
Cpurgziche!
ioone npti:it
inhicloqbit dem rurſun cta petaueran, G modo eodem f 1 tio gradud
Plt, aſtris pat
bens ciigt un, ac lege
ationem
tottiatur.
1
conueniet aaaod omnit kautem nat
du quod vi Rus necellt liqrid Andm mu dü dallo matem, ddu, ſe abiuſte f
ans a

Nidnu 6 ſau ſi dllir 1
dia inha
le dide
tqladin dec ſitallo rpekid Fim adont Toculb e. solktten siotodo
anicd d
as polaie dporti
·. Ind ſepoy
r(umea
niridemwucede riK lre
Jſget. Niite ommmitr nquam pe eit, qust
nnelech
ſian tuus nitin uoe zatlicegs, 9. Gmel.⸗ gumn dele
7
le —
dlit ne
d
DoCTRINAM PILAT. 455 re: nutriat vero ſanguine,& ſapguis nutritorius ſit in venis ini- tümque venarum,& ſanguinis in iecore, vnde vis eiuſiodi niti-
3 A... I. tur: haud abre hic concupiſcens animæ portio à veteribus eſt col-
locata. Quod enim gignit& nutrit& auget, hoc atque hæc neceſſe
eſt concupiſcere. Cum verò tenuis, leuis, acutus, purus fanguis, ſit jaſtrumentum iracundiæ congraum: huius fons videlicet vnde ſan-
uis eiuſmodi ad æſtum iracundiæ profluit, ipſum ſcilicet cor, ira- zundig deſignatum eſt habitaculam. Qui locus Plotini in Plato- nicorum doctrina digniſſimus eſt obſerualionc: Quoniam pluri- mum valet adintelligendum quomodo hi animæ ſubſtantiam vnam*
onerc poruerint& eam tamnen pro varietate trium facultatum pri-⸗
marum tribus ſedibus diſtinguere. Et certè Plato ipſe in Limæo,,
indicare viderur partes iſtas in anima non tam re eſſe diſtinctas qulm nillam re ipſa vnam, iram& cupiditatem ex quadam corporis oon- tꝛgione redundare: fontem verò iræ eſſe in corde, ſicut& cupidi- tatis in iecore. Quibus ſi animam vinci contingat, contaminatur & purgatione indiget: ſi autem hæc omnia aſpernatur, aut ſua ra- tione reprimit, redirum in cælum habet maximè expeditum. Sic e- nim hic loquitur. Hæc fatus rerum omnium opifex, inquit, in eo- dem rurſus cratere in quo mundi totius animam permiſcens, tem- perauerat, ſuperioris temperationis reliquias miſcendo perfudit, modo codem, non tamen perfectas ſimiliter, ſed& ſecundo& ter- tio gradu à primis deficientes. Denique cum vniuerſum conſtituiſ- ſet, aſtris parem numerum diſtribuit animarum, ſingulis ſingulas adhibens eiſque tanquam vehiculo impoſitis, monſtrauit vniuerſi na- turam, ac leges fatales edixit: oſtendens quidem primam omnibus generationem ordine quodam vnam fore; ne quis ab eo minus ali- quid lottiatur. Satis autem& quaſi ſparſis animis per ſingula ſin- gulis conuenientia temporum inſtrumenta, fore vr animæ naſcere- tur quod omnium animalium maximè eſſet diuino cultui deditum. Ele autem naturam hominis geminam: cuius id genus fore præ- ſantius quod viri nomine fit appellandum. Cum verò animal cor- poribus neceſſitate quadam inſertæ fuerint,& corporibus earum ac- celerit aliquid, viciſſimque abſceſſerir, primum vtique neceſſa- o ſenlum vnum omnibus intimum& naturæ coniunctum illic à Wolenris paſſionibus excitari, deinde voluptate ac dolore mix- un amorem, poſthæc metum& iram,& quæcumque vel iſta ſequnntur, vel ab iſtis vt contraria diſſident. Hæc qui fuperaue- tint, eos iuſtè victuros: iniuſtè vero, qui ab his fuerint ſupera- i. Atque cum qui rectè curriculum viuendi à natura datum

a3s ALCINOI INSTITVTIO AD confecerit, ad illud aſtrum cui accommodatus fuerit, reuerſum, bez= ram vitam acturum. Contrà vero agentem cogi ortu ſecundo, ſeru mutato fieri mulierem:& qui ne tum quidem peccandi finem fa- ciet, quarenus deprauatur eatenus in brurorum animam ſuis mori- bus ſimilem permurari. Gregorius Nyſſenus inter noſtros Theolo- os nobiliſſimus, libro de anima& reſurrectione, ex iis quæ cumte- glone Chriſtiana conſentiunt, de quæſtione propoſita ſic ſtatuit:
nihil in anima eximium eſſè& inſigne, quod non etiam diuinæ natu.
ræ proprium ſit. Qui enim, inquit, ſimilitudinem Dei animam eſe dixit, quicquid à Deo alienum eſt, extradefinitionem animeæ eſſe de- clarauit. Quoniam in diuerſis ac differentibus ſimilitudo conſeruati non poteſt. Itaque quia nihil quod ad duas inferiores facultates, ira- ſcendi& concupiſcendi, pertinet, in natura diuina cernitur, ne ani- mæ quidem has inſitas& coeſſentiales exiſtimari rectè poſſe. Ex qui- bus tandem concludit, omnia hæc quæ ad inferiores duas facultates pertinent, nihil animæ eſſe, circa animam tamen exiſtere: eſſẽque ve lut verrucas ex cogitatricæ animæ parte enaſcentes: quæ partes quo- dam modò dici poſſint, quòd agnatæ ſint, nihil tamen eius ſint quod animæ ſecundum naturam& eſſentiam ineſt. Et certè apud Plaroni-
cos meritò dubitari poteſt ſi omnes facultates ad vnam& candem
reuera animæ eſſentiam pertinent(de quo poſted ex eotundem do-
ckina pluribus diſſeretur) cur ea ſola pars, ſiue facultas qua ratioci- namur& intelligimus, à Deo patre immediatam originem habere di- catur, reliquæ à diis minoribus: aut quo modd illa ſola immortalis
hæ mortales, quãdoquidem immortale cum mortali re vnum&idẽ
nullo modo eſſe poſſe videtur. An dij minores facultatum ſiuepat-
tium animæ inferiorũ authores eſſe dicũtur, quia ad has corpuspta- parant cuius ipſi primi opifices extiterunt? Hoc enim video placere Marſilio ficino cap. 3. lib. 18. Theologiæ Platonicæ. Ego verò iner dem Platonis doctrina dicere mallin humanam animã ſuaptè eſſen- tia actum eſſe efficacem& ad ratiocinandum potentem, cuius ſolus Deus pater eſt opifex: quoniam ab illo ſolo manat actus omnis fa- tiocinandi& intelligendi, qui proprius eſt eiuſdem eſſentiæ. Itaque folam facultatem ad intelligendum& ratiocinandum, quæ potens& efficax atq; ad agendum non ad patiendum comparata, ad eiuseſſen- tiam pertinere,& ab illo Deo datam elſe qui in cadem author eſt& opifex eſſentiæ. Reliquas verò duas, iraſcendi& concupiſcendi, non eſſe ad agendum comparatas, ſed potius ad patiendum. Quare has redundar ein animam ex corpore, in quo principiume humanæ naturæ alterum, non ad agendum efficax, ſed ad patiendum tantum comparatum. Ex quo eſt conſequens, vt Dij minores qui cot-
6 lumaui lam daatun uoredundad 6 qod clec
roalofes ext
aid puiendun
Nnlekrcla
““
nunaltcus i um in ate
1 getfeti 1
ulherpanen ieuate, zrilic vyetfechickes ontinetut, n
ommiom, lue
tct. Nam lor
dzunetfaſh
winpuiblls
erne metapt aidiche, Nt p
les Kwaradl
* tohumanas
corpore, Ka
Viteront, retm
do patreeſt udeilum e donis,ſodi kin Timac tümus, duit dalkates tatie igleetam! ſinrelemigu däreritga teandemna Anrofecdo. ni couſen quemadn diim ili⸗ düdd genet nionalsy ladils,

d
derln ſeenae and ne nam ſos 1 olorl is aran dolin let an dlün
desäeln
acetrin
tecdeoltc
res duuitn
e8;Gdepan 1
4
ameneiw 4 her
cevimit nice. Puni
. 7 le n rniniui 3 otentem IM anat atucl
DoOCGCTRINAM PLAT. 457
otis humani formatores extiterunt, iidem authores eſſe dicantur in aznima duatum harum facultatum inferiorum, quæ ex tali corpore in eam redundarunt. Non quòd illi nouam animè eſſentiam adiecerint: ſed quod effecerint vt ex communicatione cum corpore, cuius ipſi
formatores extiterunt, nouæ in illam faculates redundarint ad ali-
auid patiendum, quarum eadem ſuapte eſſentia omnino erat expers. lraque facultates hæ cum corpore enatæ, cum eodem deponuntur, mortaléſque idcirco apud Platonicos eſſe dicuntur. Quemadmo- qum in arte, vitia ex inſtrumentis enata, actiones artificis quantum- uis perfecti, impediunt, etiainſi cognitionem eius ſiue peritiam aulla ex parte poſſint immutare. Ideòque pro inſtrumentorum va- rietate, artificis eiuſdem actiones modò perfectiores ſunt, modò imperfectiores ipſa artificis peritia, quæ artis ipſius cognitione continetur, nullam in ſe mutationem recipiente. In quo actuum omnium, ſiue formarum generalis quædam diſtinctio notari po- teſt. Nam quæ formæ omnino expertes ſunt corporis(in quo prin- cipium eſt paſſionum& mutationum omnium) hæ quoque omni- no impatibiles ſunt,& immutabiles, vt diuinæ intelligentiæ, quæ formæ metaphyſicæ nominantur. Quæ verò corporibus omnino addickæ, vt purè naturales, hæ cum corporibus neceſſarid patibi- les& mutabiles, ideòque ab illis inſeparabiles& mortales. Media ve- 1dhumanaanima cum corpore deponit cas facultates quas hauſit ex corpote,& ab illis Diis dicitur accepiſſe, qui corporis formatores ex- titerunt, retinet verò eam ſolam quæ propria eſt eſſentiæ,& quæ à Deo patre eſt ornata. Quan quam de hac diſtinctione partium anime, aling viſum eſt Galeno, non ſolùm libris de Placitis Hippocratis& Platonis, ſed in fragmento libri, De iis quæ medicè à Platone dicta lunt in Timæo,vbi ita loquitur, Supereſt, inquit, vt eorum mentionẽ faciamus, qui vnam aſſerunt eſſe animæ noſtræ ſubſtantiam, quæ tres Hacultates rationalem, iraſcibilem,& concupiſcibilem habeat: cùm & ipſe etiam Plato, tum ſæpe aliàs, vt oſtenſum eſt, tum nihilo ſecius in præſenti quoque oratione, ſpeciem anime ipſam concupiſcibilem eſſe dixerit: quæ haud aliam quidem in ſtirpibus, aliam verò in nobis, ſed eandem naturam habeat: atque in iecore ſedem obtinere, non eo- dem profecto loco vbi iraſcibilis& rationalis habitant. Quod tamen mnioni couſentaneum crat, ſi vnius ſubſtantiæ tres illæ eſſent facul- tues, quemadmodum illi aſſerunt, qui cor eiuſmodi eſſe ſupponunt. lors enim illi vnam ſtatuentes ſubſtantiam animæ, tres ipſius eſſe marimè generales facultates eſſe dicunt. Plato verò non eandem eſ⸗ ſerationalis partis anime ſubſtantiam, quæ eſt ipſius iraſcibilis& cõ- cupiſcibilis, ſed inter ſeſe diuerſas aſſerit: ac ſæpius quidem ationalẽ 8 RRR iij

458 AL CrNOI 1NSTITVTIO AD cum iraſcibili pugnare: nonnunquam verò iraſcibilem rationali aq. uerſus concupiſcibilem in corpore habitantem opitulari. Sed de hac re paulo poſt pluribus diſſeretur. Nunc quoniam partis eius qua ta- riocinamur,& intelligimus, originem Deo rerũ omnium opiſici Al- cinous attribult, de ca quid aliis, atque etiam noſtris, placuerit videa- mus. Mercurius in Pimandro, ſcribit ab vna totius mundi anima o- mnes animas profluere per ipſum mundum diſtriburas atque circu- currentes. Diſtribui verò Platonici aiunt per ſpiritum æthereum, quẽ animæ curriculum in Phædro, eiuſdem autem vehiculum Plato vo- cat in Timæo: cuius beneficio cum hoc corpore elementari& terte- no coniungitur. Atque ita coniungitur, vt eiuſmmodi conſortio vehi- culi puritatem valdè fedari contingat, ſimulque mentis in incelligẽ- do facultatem hebeſcere. Si quando verò in vita hac eadem mens ad tempus aliquod neglecto hoc impuro corpore, ad ſuum vehiculum redierit, excitatique huius ætherei liberiores motus ſequi cœperit, tũ eam diuina ſapere: dæmonum, qui codem æthereo corpore vtuntut, colloquio frui,& abſentia nihilominus quàm præſentia intucri. Quod philoſophandi genus quadam ex parte ſecutus Atiſtoteles vi- deri poteſt, cùm cap. 3. libr. z. de Animalium ortu ſcribit, eam animæ
facultatem quæ propria mentis eſt, corpus aliud participate, hocque
magis diuinum eſſe, quàm ea quæ elementa appellantur. Atque Mud certè eſt aliud corpus, quod Alcinous hoc loco rationi in eapite, ve- lut in arce ad obſequium ſubiectum eſſe ait. Illo verò loco etiam ſi nominatim Ariſtoteles ſcribat, eandem mentem̃ extrinſecus adueni- re, nec eius actionem cum corpore communicare, ideòque immorta-
lem eſfe,& à corpore ſeparabiſem: quia tamen non explicat, quæ eius
conditio fuerit, priuſquàm cum corpore coniungatur, aut quomodo
huic adueniat, in eo, meo quidem iudicio, nõ eſt ſatis authoritatisad 3 docendum quod nonnulli perſuadere conantur, hinc ſcilicet credidi ſe reliquas animæ facultates de ſeminis poteſtate excitari: illam vet ſua ſubſtantia cœleſtem in fœtum conformatum, atque iam animatu diuinitus immitti. A Galeno verò, quid in hac quæſtione expectare poſſisdignum Philoſophò, cùm dicere ſolear, non aliam animam vi- deria temperatione eorum ex quibus corpus componiturꝰ autneſci- re ſe, ſi immortalis eſt, vt Plato affirmat, cur ſeparetur valde reftige⸗ rato, vel excalefacto, vel exſiccato, aut humectato cerebro: D. Hiero- nimus in epiſtola ad Marcellinum, de eadem quæſtione has veterum ſententias colligit. Lapſam cam, in quit, de cœlo eſſe, Pythagoras om. néſque Platonici& Origenes putant. A propria Dei ſubſtantia otiti volunt Stoici, Manicheus,& Hiſpaniæ Priſcilliani hæreſes. Alij vo⸗ lunt in Dei quaſi theſauro conditas: alij ex traduce, vt Tertullianus,
alintis grorpolszlg Vyb condit Auno quidt Kear baa in en zut) Cain& u augoltin geliones bl d, Cetete pte geinlutlent kntes vel mi lämquelbal gnem:A line äiſputati ho norſed vtren arolcwusin debacgnnegh Wnesfers conler urterieuram d pettinentinv numetan,eh Oionum, de oratione dod pum corpus ikin t.
n elle. pla & inſpi in animam arpem hanc ncierit inco uus)ledi eneleci. du rigelm natiat zbo lum derigt d recil de ſenine de kott, ſaljſeni h ſcica ſd Riuun en a

Dedett dnd g unas a mandan,
emerRaie diconlonn rentb nin,
ac eadene
3 3
1 4
1 ſcg ccri ocoxporem.
ptefenu
vatus ihn ſcribinmane barticharRa Ilanrux an rarionida oerdn extrintct e jdeoqta
onerpla
gruur h
Tatis uuhu
6„ g
01 1
4 lerudct
c excaiiee ,ugkeinthi qeltor Ii on alamut mpouii aretut t
4
DocrRINAM PIAr. 430 Appollinarius& maxima pars Occidentalium: vt quomodo corpus ex corpore, ſic anima naſcatur ex anima,& fimili cum brutis animan- tibus conditione ſubſiſtat. Et idem in epiſtola ad Pammachium. In Adamo quidem certum eſt, inquit, animam inſufflarionem Dei fuiſ- ſe:at Eua in cuius faciem non inlufflauit Deus, vnde animam ha- puit? Cain& Abel primi ex primis hominibus, vnde habuêre? Di- uus Auguſtinus epiſtola ad Diuum Hieronimum, de eadem re has
aæſtiones proponit, vtrum ex vna anima quæ primo homini data
eſt, cæteræ propagentur? An ſingulis hominibus nouæ à Deo fiant
quæ inſufflentur, quemadmodum in Adamum? An alicubi iam exi- ſtentes, vel mittantur diuinitus, vel ſua ſponte labantur in corpora: Idémque lib. 1. Retractationnm, fatetur ſe adhuc ignorare animæ ori-
inem:& in epiſtola ad Optatum, ſcribit de ea in religione noſtra tu- to diſputari poſſe. Quia in Chriſtum non credimus, inquit, vt naſca- mur, ſed vr renaſcamur:& quocunque modo nati fuerimus, ſemper agnoſcimus in renaſcendo idem Dei beneficium. Lasqhe quanquam de hac parte qua ratiocinamur,& intelligimus, Theologi in eo om- nes fere conſentiunt, quod illam reuera incœpiſſe volunt, nunquam interituram: de cæteris tamen quæ ad eiuſdem naturam& originem pertinent, in varias opiniones ſunt diuiſi. Nam præter eos qui ſunt e- numerati, Theodoretus Cyrenſis lib.5. de Curatione Græcarum affe- Gtionum, de ea ſic ſcribir. Omnes ſacri doctores, inquit, concordi otatione nos docent, ex terra& aqua cæteriſque elementis, huma- num corpus effectum eſſe, animam verò nequaquam ita in corpus demiſſam, vt antea per ſe ſubſiſteret: ſed corpore iam plaſmato crea- tam eſſe. Plaſmauir enim Deus hominem, puluerem ſumens de terta:& inſpirauit in faciem eius ſpiraculum vitæ, factuſque eſt ho- moin animam viuentem. Neque verò intelligendum eſt, inſpi- rationem hanc fuiſſe quendam anhelitus defluxum, qui de ore Dei prodierit(incorporeus enim Deus eſt, idemque ſimplex, neque com- poſitus) ſed ipſam animæ naturam, ſpiritum eſſe præditum ratione & intellectü Eodem loco, hoc etiam commemorat ex Moſe, Erodi vigeſimoprimo, de prægnante muliere, quæ plagis affe- da pariat abortiuum, formari prius in aluo matris infantem, ac tum denique perfecto corpore animari, non ita quidem vr mima præexiſtens, alicunde corpori inſeratur, neque vt ena-
ſenor& ſcmine: ſed diuino inſtituto, ſicut ab initio inſira na-
tute lex fuit, creationem accipiat. Alia verò eſt ſententia Gre-
goij Nyſſeni, bæcque in Theologo obſeruatione digniſſima. Quam
ſc explicat libro de Anima,& reſutrectione, Reſtat, inquit; ſe-
8.
cundum ea quæ antehac examinauimus, vt quæratur quando ani-

„ ——————— 4———— —-Q—ÿ———..—.——.—*——— 2——..—— 4 4———————————— V Ä——.———— —— 8—————————————————— 3—
460
. ————— 8 4 ———————a————P— 1 ———————.—— — 5 4———————— 4 5————— ——— 5——
ALCINOI INSTITVTIO AD
mæ principia ſui ortus& exiſtentiæ habeant.Nam ſi datum kuerit, ante corpus in peculiari quadam ſtatione anima viuat: omnino ne- ceſſe eſt, vt abſurdas illas ſententias,& fictas opiniones eorum, qui propter vitioſitatem animas in corpora deduci volunt, vires habere putemus. Enimuerò poſteriorem eſſe originem animarum, iplaſque recentiores eſſe corporum compoſitione, nemo ſana mente prædi. tus in animum induxerit: quum manifeſtum ac perſpicuum ſit omni. bus, quòd nihil ex inanimis habeat in ſeſe vim mouendi, pariter at- que creſcendi. At eorum qui in vtero nutriuntur, neque incrememiũ & augmentum, neque de loco ad locum motus controuerſus,& am- biguus eſt. Relinquitur igitur, vt putemus vnum& idem animæ& corporis conſtitutionis principium eſſe. Ac quemadmodum terra,ſ
ſurculum ab radice auulſum ab agricolis acceperit, arborem inde ef-
ficit, non ipſa vim augeſcendi ei quod nutritur iniiciens, ſed incremẽ- ti duntaxat materiam atque ſubſidium ſibi inſito immittens: ita dici- mus etiam id quod ex homine auellitur ad hominis ſationem, ipſum quoque aliquo modo animal eſſe ex animato animatum, ex eo quod nutritur, id quod nutritur. Quod ſi non omnes animæ efficientias, pariter ac motus, exiguitas ſurculli auulſi capere potuit, nihil mirum. Neque enim in ſemine frumentum, quod quidem appareat, proti- nus ſpica eſt( nam quo pacto tantum in tantillo locum habere potue- rits)ſed terra frumentum conuenientibus,& aptis nutriente alimen- tis, in ſpicam frumentum euadit, nõ immutans in gleba naturam, ſed exerens ac prodens,& abſolutum ac perfectum ſeſe reddens auxilio nutrimenti. Quemadmodum igirur in naſcentibus ſeminibus, incre- mentum paulatim ad perfectionem progreditur: eodem modo quo- que in hominum formatione atque cõſtitutione, pro ratione ac pro- portione corporeæ magnitudinis, animæ quoque potentia appatey
—2
atque elucet, primùm quidem per vim alendi fimul atque augmii
iis quæ in vtero effinguntur, ſeſe inſinuans, at innaſcens. Poſthæc ie- rò donum ſentiendi in lucem productis inducens, atque ita deinces quaſi fructum quendã, aucta iam planta mediocriter exerens, ac pro- dens ratione præditam vim, non vniuerſam ſimul in vnum conducta repentè, ſed vna cum ſurgente& excreſcente planta per conſentaneũ & competentem progreſſum, atque profectum creſcentem Xauge- ſcentem. Eadem ſententia repetita eſt,& ab eodem authore plotidus expoſita cap. 30. libr. de Hominis creatione. Cùm vnus homo ſit in⸗ quit, qui ex anima conſtat,& corpore, vnum ei& commune dare o- portet inſtitutionis exordium, ne ſibi ipſe anterior poſteriõrque vi- deatur, vt corporis in eo conditio prima,& ſecunda conſtat alterius- Er in præſentia quidem diuinæ virtutis, omnem plenitudinemhuma n
mwndtii fwxbetegal 3 Vorum veroc gecotpusani aakrentimm tlgrrur no 1 lardomind& dlleperuenia mmlmulurob Rubos occupet Rrlewine, cut mrten ſlam hoc Kle riſtas,& cüidere dicime darutenec lli maicuſamſe ris occalose, dorſeto& d
Werkectom eſt
fecfeciionsa oalecuetter niram(od orincipiumi diſpolttun, um Sicut e ewin cq 5 eontem peraticni lerum acfe imlubingan tionem ſele aültet abit ſines agnoſc ſa ſicut he da prodte epermitt dapparebi nrali ſime rio in li anibug
hell lggul

— lnis 13t dätmn d
6
matn, 1 na mae pieuumkie 1 dend ne deqpe ina ntroueäin Eidenat dadmodun tandotmad. üciensſeln. imwinemn. disldiong imm uum 1 ime hün potuikäll 1 b dem pa 1 locum bäeen
tis nottennoe
n— ſele ttetet buslemunt⸗
e ne,pto dne
que poruitun lmulatn
8 4 5
nnaſcen-the ens aguitden criteteenat nolin une
9 1
reriorpo cundac 1
p deriu
DOCTRINAM PILAT. 461
næ conditionis ante ſubſiſtere ptofitemur, teſtificante in hoc nobis propheta, qui dicit, Noſſe Dominum omnia antequàm fiant. In ſin- ulorum verò conformatione alterutrum non præferimus alteri, nec ante corpus animam, nec contrario dicimus: ne diuiſus homo iux- ia differentiam temporis, in ſemetipſo diſcedat. Nam cùm duplex in- telligatur noſtra natura, ſecundum doctrinam Apoſtoli, viſibilis ſci- licet hominis& latentis, ſi aliud quidem ante ſubſiſtar, aliud autem oſt ſuperueniat, imperfecta quidem virtus videbitur conditoris, quę non ſimul vtrobique ſufficiat, ſed diuiſo opere in ſingalorum medie- tatibus occupetur. Quemadmodum verò in tritico, aut in alio quoli- bet ſemine, cunctam ſpeciem ſpica videmus quadam potentia com- prehenſam, hoc eſt, fœnum, culmum, internodia, nec non fructum, atque ariſtas,& nihil eorũ ante ſubſiſtere in naturæ ratione, aut poſt accidere dicimus, ſed inſitam vim ſemini quodam naturali omine de- clarare, nec aliam ei ſuperinduci naturam: iuxta hanc rationem,& hu mani cauſam ſeminis opinamur exiſtere, quòd in prima conſtitutio- nis occaſione, ſatum quidem ſimul eſt iuxta naturæ potentiam, ten- ditur verè& declaratur quadam conſequentia naturali, ad id quod perfectum eſt promouens, nec aliquid extrinſecus ad occaſionem ſug pecfectionis aſſumens. Semetipſum namque ad id quod perfectũ eſt, conſequenter extendit, ita vt nec ante corpus animam, nec præter a- nimam ſubſiſtere corpus affirmari veraciter poſſit, ſed vtrũ ſit prius principium iuxta altiorem quidem rationem, in prima voluntate Dei diſpoſitum, iuxta alterum verò in generationis occaſionibus inſtitu- tum. Sicut enim non poteſt membrorum diſtinctio ante formatio- nem, in eo quod ad corporis conceptionem jacitur, inſpici: ita nec a- nimæ eontemplari proprietates in co poſſibile eſt, priuſquàm exeant in operationis effectum:& ſicut nullus ambigit, in membrorum& viſcerum differentiis illud quod eſt depoſitum, figurari non alia qua- dam ſubintrante virtute, ſed ea quæ inſerta naturæ eſt, ad hanc ope- rationem ſeſe virtute ingerente: ſic& de animæ portione rationali ſimiliter arbitrantur. Quia& ſi nondum per aliquas viſibiles opera- tiones agnoſcitur, nihil tamen in co vnius rei exiſtere peruidetur. Nam ſicut ſpecies hominis in eo eſt vi quadam atque potentia, later autem propterea quod nequeat apparere priuſquàm neceſſario ſinat aque permittat: ſic& anima eſt quidem in illo, licet nondum appa- teat: apparebit autem proprium& naturalem operationis effectum, torporali ſimul incremento proficerę. Ego quidem memini Com- mentario in libr. 4. prioris noſtræ deſcriprionis Phyſicæ, de reliquis facultatibus quæ cum belluis& plantis ſunt communes, idem à no- bis eſſe ſignificatum: ſed mirum eſt profectò virum IbealoBan„&
——

4⁵ AäAL CNOIINSTITVT IO AD tiocinamur& intelligimus, quam Ariſtoteles cap. 3. lib. 2. de Anima- lium ortu, ſolã extrinſecus aduenire ſcribit, pertinere voluiſſe: de qua eodem capite hæc ſubiicir. Qaemadmodum iuxta corporis portio- nem, inquit, non illud dicimus carnem,& oſſa vel capillos, vel qux. cunque conſpicimus in homine, ſed vi quidem at que potẽtia eſſe ho. rum ſingula, nondum verò viſibiliter apparere: ſic etiam iuxta animę portionem, necdum quidem rationale cius& iraſcibile,& quæcun- que de anima conſiderantur, locum in illo habere memoramus, pro- portionem verò formati corporis,& conſummationem eriam ſimul effectus anime dicimus, cum ſubiecto proficimus. Sic enim perfectus homo inter maiores obtinet anime operationes effectum, in exordio ſuæ conſtiturionis aptos& congruos, in ſe præſenti vſui animæ de-
monſtrat adniſus, vt ſibi per infuſam materiam aptiſſimum domici-
lium former. Nec enim poſſibile eſſe credimus, in alienis ædificiis a- nimam competenter inſeri, ſicut non poteſt impreſſum ceræ ſignacu- lum, alienæ prorſus ſculpturæ congruenter aptari. Quemadmodũ ve- rò corpus ex paruo procedit, ad id quod eſt perfectũ: ſic& operatio- nes conſertæ animæ ſubiectæ ſimiliter concteſcunt& proſiciũt. Pro- cedit quidem ea in prima conſtitutione, velut quædã radix abdita ca- uis tantũmodo quæ nutrimẽtis ac incremẽtis eſt diſtributalnec enim paruitas ſumẽda amplius recipit) deinde cũ ad lucẽ prodierit, id quod inſertũ eſt, germenq́; protulerit, tunc in eo gratia ſenſibilis effloteſcit, iàmq; coaleſcens,& in magnitudines cõpetenter excurrẽs, veluti fru- ctus quidã, rationalis virtus incipit elucere. Quæ quidẽ omniaexD. Gregorio Nyſſeno pluribus commemorare placuit, vt intelligeretut hunc non modò carũ pattiũ, vel facultatũ animæ quæ in ſuis functio- nibus cũ corpore manifeſtè cõmunicant, principia in ſemine poſuiſ ſe, quæ tẽpore progrediente in cõformatione fœtus,& hominis pelfe ctione ſuas actiones tũ poſſint edere, cùm parres organicæ ad has ne- ceſſariæ, ſunt conformatæ: ſed idẽ quoque ſtatuiſſe de ea qua ratioci- namur,& intelligimus. Quã cæteri Theologi vidẽtur excepiſſe: ne co dato, hanc cum ſemine traductaã,& cum corpore cõmunicantè, mor- talẽ fateri cogerẽtur. Et certè D. Thomas Sum. I. quæſt. u18. art.a. e- gat hanc, quia immaterialis eſt, cauſari per generationẽ: ſed ſoluͤm pet creationem à Deo. Quoniã, inquit, ponere animã intellectiuã à gehe. rante cauſari, nihil eſt qnàm ponere eã non ſubſiſtentẽ,& per conſs- quens corrũmpi eam cum corpore. Et ided hereticũ eſſe ſcribit, dicere eam traduci cũ ſemine. Quod idẽ pluribus rationibus cõfirmat cap. 86. lib. z. contra Gétiles, quas mihi ſatis eſt hoc loco indicaſſe. Etcum cap. /8. libri eiuſdem, confirmare eſſet conatus in nobis re vnam&
inter Theologos notæ optimæ, hoc etiam ad eam facultatem quara-
maer elel guuxhuca arcom iqtell uriselgen un, Cah Ke gycpletaque
ſüskacit. Qu
litationibus
lantea deote V'xromptins dgone nokte nare. Btenin
faſſque ap
tidit cp⸗z.
42 undem veio
lücitur,u
Karforaitan gummecha cunde aduen
Tomasloci mine omnes resvnacke
nius ſecuad:
tertiæ ſceun
uurjus eſt& peckan rricetux. animata numatquet durguod uöcaligeri utfœrusan linut. ix degreſtasag dartuo hom düier iit Kibus.ng dure ricent Kädumnn dödiune,
diäcd ai

d
bernge ev ſdlülen, Ipotsa blos, Dotäinch amiuraae le, K oen deworanan nem iun a
d enim dela ectumin dn—
K
di lui aine
ticmum an.
les
leni an,
jquruli V
pinin enlk
tos,Khuni
uins
N
1
8 otguat ſedeauui un 1 C ömi
DOCTRINAM PLAT. 46, eandem eſſe ſubſtantiam animæ nutrientis, ſentientis,& intelligen- tis, hincque dubitatio eiuſmodi exiſteret, ſi ſentiens anima, re eadem ſit cum intelligente, illaque de ſemine excitetur, an non etiam efficia- tor intelligentem de codem excitari,& illi potius facultate fuiſſe inſi⸗ tam, cap. 8. dubitationem hanc conatur explicare: ſed ita ſanè, vt in hoc pleraque vſurpet, in quibus, vt liberè dicam quod ſentio, mihi nõ
*
fatisfacit. Quo etiam loco quaſdam ex ſuperioribus Gregorij Nyſſe-
ni rationibus imprebat: atque dubitare videtur an liber is ex quo il- le antea depromptæ ſunt, verè ipſi Gregorio aſcribatur. Er certè mi- hipromptius eſt,& tutius eſſe videtur, de iis quantum quidem in re- ligione noſtra conceditur, dubitare: quam pro rato quicquam affir- mare. Etenim ſi fœtus initio conformationis, plantæ modo viuir, ſenſüſque expers eſt: deinde poſt aliquod tempus, ſicut Ariſtoteles
ſcribit cap. 3. lib. ⁊. de Animalium ortu, ſentire incipit atque moueri:
tandem verò ac poſtremò planè conformatus, anima intelligente
1 petficitur, quęri meritò ꝑoreſt, quomodo prima animé pars quæ pre- Kat fœtui tantum, vt viuat more plantæ, ſe habeat ad ſecundam, per
uam efficitur animal,& hæc ad tertiam, qua efficitur homo? An ſe- cundæ aduentu pricha deleatur, aduentüque tertiæ ſecunda, quod D. Thomas locis ſuperior ibus ſcriptum reli quit? An verò in perfecto ho mine omnes illæ animæ ſuis gradibus diſtinctæ manenrt, vt in eo qui res vna eſt compoſita, non vna forma, ſed plures eſſe dicantur? An po tius ſecundæ aduentu, prima quidem adhuc continetur,& aduentu tertie ſecunda, ſed tantum poteſtate: quem admodum in ternario bi- narius eſt,& in quaternario ternarius, ita ramen vt ſinguli hi numeri
ita ſpectati,vnius ſpeciei ſint& ſimplicis: Hoc enim Ariſtoteles indi- cate videtur libr. z. de Anima, cùm in his ſiue partibus, ſiue facultati-
bus animæ, talem ordinem conſtituit, qualis eſt inter ſpecies nume-
rorum atque figurarũ. Neque verò ſatis philoſophicè dictum eſſe vi- detur, quod quodam loco in diſputatione contra Cardanũ, ſcribit Iu- lius Scaliger, in hominis p
rocreatione nouam animam à cœlo creatã poſt fœtus articulationẽ aduenire, qua anima, tũc maſſa illa homo ef liciatur. Quæ cùm ſecũ afferat omnes perfectiones, neque neceſſè eſſe autegreſſas animæ partes manere: neque propterea dici debere fætu emortuo hominẽ naſci. Quoniaã, inquit, nullũ intercedit téporis inter vallũ inter vitã priorẽ& poſteriorẽ: Atq; bæc quidẽ de noſtrorũ opi- nonibus. In quibus quanquã illi inter ſe fint varii, hoc tamen omnes minere vidétur, in quo cũ Plaronicis& Peripateticis cõſentiũt, quod animã humanã mediã eſſe volũt inter formas omnino diuinas& natu ales Diuinæ enim neq; incipiunt neq; deſinũt: naturales cũ corpore incipiunt, etiã ſi vr antea dictũ eſt, cœleſtẽ habeant originem,& cùm
585 ij

464 ALCINOI INTSITVTIO Ap
eodem deſinunt. Illa verò incipit quidem, nunquam verò deſinit. yt in eo ſcilicet quod reuera incipit, cum naturalibus formis communi. cet: quod verò nunquam eſt interitura, hoc ipſo diuinas formas imi. tetur. Quod vtrum vlli formæ poſſet accidere, Ariſtoteles ex naturæ principiis in Meraphy ſicis dubitauit, ſicut poſtea capite proximo diſ ſeretur. lam verò ad ea intelligenda quæ hoc loco ſequũtur, de diſtin- ctione parrium animé pluribus diſſeramus, Plato lib. 4. de Rep. diſce. re nos ait vna animæ parte, altera iraſci, tertia concupiſcere volupta- tes eas quæ ad mutationem generationémque pertinent: ſed non fe- cile diſcerni poſſe, vtrum vnumquodque horum totius anima ſit, an vt hæc diuerſa ſunt, ſic ad diſtinctas eius partes pertineant. Deinde quoniam quod omnino idem eſt, non poteſt ſecundum idem, ratione eiuſdem ſimul contraria facere vel pati, auima autẽ in importentibus & intemperantibus idem ſimul appetit& fugit, concludit animę pti- mam diſtinctionem faciendam in ſpecies duas, ſiue partes(ſic enim in re propoſita modò ſpeciei, modò partis nomine, ſine diſtinctione vtitur) vnam qua ratiocinamur, alteram quæ rationis eſt expers. At- que hanc rurſum in duas partes eſſe diſtribuendam, quarum vtraque (quod etiam Ariſtoteles ſcribit cap. vltimo libr. 1. Ethic.rationis ex- pers eſſe dicatur, ſed non eodem modo. Diſtinctionis verò in earum trium facultatum ſedibus, nullam eo loco mentionem facit. Sedin Timæo hanc manifeſtè explicar, at que rationem in cerebro, iram in corde, cupiditatem in iecore ſtatuit. Vtrum autem hacitafaciat qua- ſi anim am ſuhſtantia triplicem eſſe velit, an verò fubſtantia vnam, facultate triplicem, pro varierare parrium in quibus illarum faculta- tum actiones primum aꝑparent,& earum primaria inſtrumentaſita ſunt, hoc inter Platonicos,& eos qui hac in parte Platonem ſcum- riſtotele comparant, non ſatis videtur eſſe definitum, Galenus vtan- tea ſignificatum eſt, libris de Placiris Hippocratis& Platonis, iuto ferè totus eſt, vt perſuadeat Hippocratem& Platonem, animam ſubſtantia triplicem, ſedibus& locis diſtinxiſſe: atque hac in pat- te melius ſenſiſſe, quàm Storcos& bDeri pateticos. Sed hoc pace eius dixerim, non tam illorum teſtimoniis confirmat, quam pto ſua authoritate ponit.: Verum forrale hoc illi dandum eſt, tta- nimam ſubſtantia diſtinguat, qui cam vix aliam elſe arhittalut, i temperamento partis in qua dicitur ſedem habere: quia aut in i- la ſita ſunt, aut ab ea originem capiunt prima ipſius facultatis in- ſtrumenta. Sed aliud viſum eſt Plotino locis variis, ex quibus V- nurn paulò ante indicauimus. itémque Marſilio Ficino Platonis in- tetpreti in eiuſldem doctrina exercitariſſimo. Nam vr ſenſus inte- kior re ipſa ſuaque ſubſtantia vnus& ſimplex, in diuerſis corportis
b hus Juut eut, oöo gucieclo,0 4 eologia amüunoböl „ dui tae apole lbſet uwnis locum d. gpertius.
olcum 20 q
eets inqai honem quo ülem, concdp.
nndeo equd iiibos hecom
ridos qpaliat
Wlarivan Letit lber lgab gar nul quadam Hantiavna eac ereguitn:V CaeAfalem guæplacem ceruore ceue getri quæali
epolle vici usmunſt anin eadet mile conft ald.10, del. ubanima lütm benel nidam(cd. nantiz eſtalt ledualsc dnenus bene di lubeſſe ut preci kwiimme ſaumqtei daonditra

b 7 Nlus rdine
ein irpan wcepanssten de leciti lorisekan enn 1Ethie ni 9 tions eutn. niorenit nin cerbnie
2
aarla lnttanbah
te Dlaoratn
videt
DoOCTRINAM PLAT. 463
bus quas habet pro inſtrumentis, diuerſus quodammodo eſſe ur, eéque etiam ab Ariſtotele dicitur habere rationem cen- i in circulo, omnes lineas vna ex parte vnientis: ſic ille libro ſepti- mo Theologiæ Platonicæ, variis argumentis conatur efficere ani- mam in nobis ſuapte natura nullam diuiſionem cum corpore recipe- re, diuidi tamen pro varietate facultatum quibus diuerſæ partes in corpore ſubſeruiunt. ldẽmque in hanc ſentétiam intérpretatur eum platonis locum quem ex lib. 4. de Rep. paulò ante commemoraui- mus. Apertius hoc ipſum idem Marſilius teſtatur libro 2. ſNarum epi- ſtolarum ad quendam Alamannum Donatum, ad quem ita ſcribit. Quæris, inquit, Nunquid Peripateticis illis adhibenda ſit fides qui Platonem quod plures in homine animas ſcilicet rationalem, iraſci- bilem, concupiſcibilem collocauerit, calumniari non dubitant? Reſ-
ondeo equidem vnam tantum eſſe animam, per quam pluribus eius
patti
viribus hæc omnia facimus. Quemadmodum corpus ignis vnum,
ttibus qualitatibus ſufficienter agit tria. Luce enim fulget atque il- luminat: Leuitate celer aſcendit, calore calefacit& vrit: atque in qua- libet ignis particula pariter tres hæ facultates vigent, ſuntque loco ſimul, quadam tamen inuicem proprietate diſtinctæ, ſic animæ ſub- ſtantia vna eademque ſufficienter poſſe videtur tribus viribus officia
1 1 exequi tria: videlicet ratione tanquam luce quadam, verum bonũm-
que à falſo malõque diſcernere. Appetitu inſuper quaſi leuitate, ad ea quæ placent facillimè ſe conferre. Animoſitate rurſus iracundiæque feruore ceu calore quodam, in ea vel conſumenda vel propellenda
cfferri quæ aliquando ipſam ab eorum quæ petit, conſecutione impe-
dire poſſe videntur. Quid prohibet quominus vna ſit anima viribus tibus munita, quæ quanuis proprietate inuicem diſcrepent, vbique tamen in eadem anima ſimul ſint, vbicunque tota ſimul eſt anima? Idem ille confirmat in anima mundi, cum ſententiam Platonis expli- catlib. 10. de Legibus. Caue, inquit, ybi Plato dicit mundum guber- nari ab anima ſcilicer ſua, quod addit geminam eſſe animam vnam quidem beneficam, alteram veròè contrariam, ne ſubſtantiam accipias geminam, ſed potentiam. 8i quidem in anima mundi atque cæleſti, potenria eſt altera quidem motrix corpotum, intelleckualis altera, intellectualis certè benefica eſt, ordine cuncta diſponens. Mottix ve- woeatenus benefica id eſt ordinattix, quatenus ſubeſt alteri. Cui qui- em niß ſubeſſet, quanto efficacior eſt ad motum, tanto magis ca-
tens arte, præcipitaret vniuerſum atque confunderet. Cardanus lib.
de animi immottalitate, eandẽ fuiſſe arbitratur Platomis ſententiam,
Galenum que inſectatur quod perſuadere voluerit ninice Aäbit 3.
tum non vittute tantum, ſed ſedibus& membris 15 6 s e diſtin- — nij
————õÿ—·———————————— =—— 5—— 5—— õ——— ——————————————— —————————————— ——————— S———-——— —————————.——————— 4
———
—

————— —. 3 ———————
466 ALCINOI INSTITVTIO AD ctam. Et certè ſi apud Plaronem hominis anima ei reſpondet quæin in vniuerſo eſt, imo, vt quidam dicere audent, hæc ex illa quodam- modo emanauit, vt noſtrum corpus ex illius corpore, quemadmo- dum in vniuerſo vna& eadem reipſa anima communis eſt, ſed vt di- ctum cap. 12. ex eiuſdem atque alterius poteſtate ita commixta vtin illa, idem ſupremi orbis conuerſioni accõmodetur, alterum ſeptem orbibus inferioribus: ſic certè anima noſtra re vna erit, caq;, vr Plu- tarchus docer libro de eius procreatione, iiſdem principiis conſtans, mentem(cui idem reſpondet) ad rerum intelligentiam adhibebit&
in cerebro tanquam in arce ſedem habere dicerur. Non qudòd cins
—
vera actio cum corpore commonicet, aut huius parte aliqua organi⸗ ca indigeat„ſed vt ait Marſilius Ficinus in cap. 23. lib.J. plotini de dubñs animæ, quoniam in eo ſedes eſt phantafiæ quæ rationi eſt pro⸗ xima& illius quædam imago. Ad alterum vero, quod principium eſt mutationis, pertinebunt concupiſcentia& ita: quoniam hæcex corporis mutationibus pẽdẽét, arque idcirco in infenoribus eius par- tibus, lecore ſcilicet& corde, ſedem habere dicuntur, Neque verò ab illa ſententia hoc debet reuocare quod ex 4. de Rep. dictum eſt in impotentibus atque intemperantibus animam eodem tempote circa rem eandẽ in contrarias partes affici: illam ſcilicet ſimul appetendo
& fogiendo. Si quidem hoc potius arguir animam eandè lub ranione
diuerſa, rem eandẽ apprchendere, quam illam re diuerſam eſſe. Vt e⸗ nim eadem anima reipſa(ſicut Ariſtoteles docet cap. 7. lib. de ſenſu) ſimul eodemq; temporis puncto ſentire poteſt calida& frigida, aba
& nigra, fed rarione varia, nec ſub eadẽ rei obiectæ imagine: ſic cum
voluptas corporis aliqua impotenti attentius omnia conſidetantiſe obiicit ſub ſpecie mali, fugienda videtur: eadẽ vero cum negligen- tius expenditur, aut vi perturbationis de corpore enatæ, fallam bomi imaginem rationi oſtentat, accidit vt ab illo eriam appetatur Erqus- quam reuera eiuſdem animæ hi duo mortus ſiat, ramen propter hoius
maximam in ſuis functionibus celeritatem, accidit vt vnum facele
videantur. Quod in iis quæ ad vitam& mores pertinent non video
cur magnopere mirari debeamus: cum in veritatis contemplatione
idem contingere frequenter animaduertamus. Etenim cum ad vnam rem ſuppetunt in contrarias partes paria momenrta rationum, eur 3 nimæ eadem pars, tempore indiuiſo(hoc enim facit in eius motidus
celeritas admirabilis) in contrarias opiniones diſtrahitur, pro vaticta-
te axgumentorũ quæ occurrunt. Atq; duæ illæ opiniones, ſunt quidem eiuſdem partis animæ vel facultatis: ſed cũ in carum vna veritas. 3 in altera falſiras, illæ non ſunt codem argumento conformatæ. Cu
igitur non licebit etiam dicere in impotente partem animæ candem
ſaai quodi uobücitun,e a käpropte racbos?l9 aw icinus ca melewenton in quipel nie: quiaihi auſquigem o aundo lmole uk mala, vül
ns, vocem at
ſapuaione ate dcorporea:n anpiar, thl etmenicogtt
In diplsaufer
auerurlus cotr
Nan ſialient? gsleluis aam lierat erpüc teiple dilinge me moLiet gi wonſentiente Wo te vnicum uttates qbas vad vnum Adulcia fi goſcims, yiwos, con aabüingha te dm ciuer e, 3. ditonis mc
üffrat. Küfferegte üüem Rin
d motas n vuc
1

ih„G pPocCTRINAM PLA T. 467 aibaa fie dJaoe deliberationei, cadit pro diuerſa ſpecie ſub qua il-
Ate ge lad obiicitur, contrario modo affici mortibus quidem ratione diſtin- dnisc cis, ſed propter eiuſdem animæ celeritatem vnum quodammodo fa- 6 2. ,4 8„ z ⸗ neondn cientibus? In quam rem ſcitum mihi eſſe videtur quod ſcribit Marſi- d Aketn. lius Ficinus cap. 12. lib. 8. Theologiæ Platonicæ. Formæ contrario-
aei g rum elementorum, inquit, dum ſunt in materia, contrariæ inter ſe
incpitn. ſunt: quia pellunt ſe inuicem& interimunt. In mente non ſunt con- rliam h tuariæ: quia ibi non modò non pellunt ſeinuicem, ſed& iuuant. Si-
.. t. Nong mulquidem noſtra mens habet contrariorum elementorum formas,
conrat, Nan de Regatdha
eodemtn n
——
licet bmdren
aam eandäihh
42 cet ca hie Hh caes 1Eder Rcalidabth me mouet quod quo argumento Ariſtote es-cap. 2. lib.3. de nima, b alnzin ſconſentiente etiam Platone in Theetero) confirmat interiorem ſenę Lectæ 1manK
omniatehe
— ( 12 — — — — 8 8 8 82 — 8₰ 9 — 8 — —₰ 0 ◻ — ⸗ 8 2. 2 8* C.. — c* —4 6⁄ ‿ — 0d 8 8 2 8 — — 05 ⁸◻ Q ⸗. 8
iam ayyenet tt, tampenee accidit um
es peninolu 3 acſi diceres cum huius ego, tu illius ſenſum habes, conſtare illa inter
3. 5 8 2 0 2. ritatié h 1 ſeelle diuerſa. At impotens& intẽperans in ſe deprehendunt, vt opi- 3. Prerisens
s. 1 3— zentaA quo differar. Quomodo autem hos duos motus inter ſe compara
1
ofct rent& differentes agnoſcerent„niſi hi quanquam ex diuerſis cauſis diſtrabie 5 oti ad idem principium referrentur? Atque cum rarionis& pertur-—
opinioneſt, balonis motus in vtréque illorum contrarij. ſihi inuicem impe.-
8 5
earum m 3 dimenta-Ent, vniülquc horum intentio, alterius quadam ſit re-
*
5
3„ 2 5 4. 4 — miſſio: videtur necefſarium horum facultates ad idem principium
peninere, in quo ſe ipſa contrarietate potius quam ſubicctorum

8*—— 4———— —————————— 1——————————————— ——:— 3———— d——— ——“* 4———-y——
—
4——
4
468 ALCINOſI INSTITVTIOAD diuerſitate, impediant atque peruertant. Idémque etiam ex eo in-
telligi poteſt quod cum ex tribus principibus facultatibus vna ſuam
actionem maximè intendit, alterius munus remitti eſt necelſe: nec
poreſt quiſquam cùm valde iraſcitur aut dolet, attente ſimul contẽ- plari, aut in ſenſuum functiones totus incumbere. Id vero cur non poſſet contingere ſi hæc ad principia, ſua ſubſtantia diſtincta, petii-
nerent? Ergo quæ anima in nobis ratiocinatur, eadem reuera eſt for-
taſſe quæ jraſcitur. Sed ratiocinari tum dicitur, cum rerum notiones 8. 0 3.& 2.. 0 4
inter ſe comparat, iraſci autem, cùm in ſanguine ſpiritus exæſtuant.
„Atque quoniam in cerebro ſedes eſt notionum ſ(illic enim fortaſſe
v apud Platonicos phantaſia primum apparet, ex cuius imaginibus no-
tiones vniuerſæ excitantur) in corde vero fons illius ſanguinis ſimul cum ſpiritu æſtuantis: idcirco ratiocinandi facultas in cerebro ſedem habere ab illis dicitur, iraſcendi in corde. Quanquam neque iraſcere- mur niſi motus à ratione incipiens, in eandem redundaret. Nam cũ in ira ſit opinio acceptæ iniuriæ, quam ſequitur in ferueſcète ſangui- ne ſpirituum ad vindictam concitatio: ipſa iniuriæ acceptæ opinio, partis eſt animi in nobis ſuperioris: ſed plerum que errantis quia i co ipſa ſuum iudicium præcipirat. Reliqua ex illo præcipiti iudicio exorta, in eandem rationem deſinunt ideòque illam in agendo per- turbant. Quod ſi in nobis triplex eſſet anima reipſa ſuaque ſede di- ſtincta: querendum eſſet profecto quomodo homo in ſuis partidus triplict eſſentiæ forma conſtans, vnius ſpeciei eſſe poſſit: aut quid ſi quòd illas tres animæ partes colligat atque contineat: cuùm deillis duæ inter ſe pugnare dicantur. Non cerrè ipſum corpus illas conti- net, quoniam vt Ariſto. docet in phy ſicis materia à forma continetur potius quam hæc ab illa. Nec indiuiduum animal, quod eſt bocali- quid, vnum numero dici poſſet quia vnam haberet formam eſlentie: ſed tantum per ſuum corpus in quo connexæ& quaſi colligatapa- tas tres, in quibus diſtinctæ ſedes trium principiorum ſpecie& ele tia differentium. Neque vero magis probabile videtur partes duas in- feriores, ipſa ratione contineri: cum earum prior in qua naturales cupiditates inſunt, nullo modo rationis particeps eſſe dicatur: altera in qua irarum ardor exiſtit, rationi quidem aliquando pareat, ſed ei ſuapte natura aduerſetur. Neque magis dicendum eſt, quod tamen paulò ante indicaui D. Thomæ placere, fœtum primis diebus anima alente tantum informari, deinde aliquo tempore interiecto nouam excitari ſentientem, prioréèm que perire: ita tamen vt ſecunda hæc il- lius perfectionem in ſe contineat: itémque adueniente tertia, ſecun- dã deleri, ne in eadem re duæ formæ manere videantur, ſed hancil- larum duarum perfectionem in ſe habere: vt ſcilicet in vtero nien
832
la enbt lekeatio,: amille cat lyelium wil nim ex ci nul, ldeſt ſ p vnimal onkotmaiunf Ktum, cuius joni erpets! Rcwmintete ole iwpli zus contrare am omnis i nchi alio. m
una nen nncedd alm Kr eoquod anim ma confoim quodin vier ad illam nec ſeuie debe: woque accic atur, etiam rmadmod & eadem dlo tamen Lu kaaim; iuriionem ſöiarionem u ürece Kgrio,ſ düſtens adu acdclt Räͤdiae, ns ai

dd Aüüman aidun le Nank
nte lmdle V ld Neto 8 däͤſnce lrelen mrerun ſpirim tale ſli enin en lus mae,
wam necheine
däoddun.
in ferueläien urieꝛcoyene Soue eti illl prciüt illmmum reipſalta womojnlinin
1 5
ille nin
dontioent h
caal, qucdäſ. Jeret fommat eKqullo
riorunhaste
8
= ole int 3 men ttu „ wenient jideauu. mlcrrun
pPOCTRIMAℳM PLAT. 485
Ii ex embryone primum animal, tandémque hominis ex animali
rocreatio, embryonis primum, deinde animalis ſit interitus. Sic enim ille ſcribit prima ſecundæ, quæſtione 118. articulo 2. Quod et- ſipetitum videri poſſit partim ex capit. 3. libr. z. de animalium ortu, partim ex capit. 3. libr. 2. de Anima: tamen quia ex eiuſmodi ani- mali, id eſt ſentiente tantum, homo rationis particeps fieri dicitur jpſo animali quod prius erat, pereunte cedo illud animal in vtero- donformatum ſentiens tantum, nondum ratiocinandi facultate præ- ditum, cuius tum erat ſpeciei? An bellua: cum mortale eſſet& ra- tionis expers? Arqui ex bellua hominem fieri per ſe abſurdum eſt. Et cum inter eiuſmodi formas nulla ſit contrarietas(ſunt enim hæ nudæ ſimplicẽſq; ſubſtantiæ, nec adhuc affectæ qualitatibus, in qui- bus contrarietas conſiſtit) quomodo vnius aduentu altera interibit, cum omnis interitus contrarij ſit à contrario? Probabilius eſt quod Anobis alio loco dictum& e problemate. 44 ectionis zo. confir-
mafüs apud Ariſtotelem, ſicut& fortaſſe apud Platonem, ſubſtam
iiamcandem elſé animæ alentis, ſentientis.& rariocinantis. Nonra- men hanc eodem tempore præſtare ei quod animatur nutritionem, ſenſim T rationis vium. Qũioniam neque hæc quouis tempore in eo quod animatur ſimul neceſſaria ſunt: neque ad hæc ſtatim à pri- ma conformatione corporea inſtrumenta ſuppetunt. Itaque quia quod in vtero eſt prius nutritione eget quam ſenſu, inſtrumentaque adillam neceſſaria, quæ magis ſimplicia ſunt quam quæ ſenſui ſub- ſeruire debent, prius habet à natura conformata& abſoluta: ex eo quoque accidit vt fœtui prius anima alens; quam ſentiens ineſſe vi- deatur, etiam ſi vtriuſque facultaris vnum& idem ſit principium. Quemadmodum in fœtu iam in lucem edito haud dubiè anima re« vna& cadem eſt quæ alendi,& quæ procreandi eſt ptincipium, multo tamen tempore ille prius alitur, quàm poſſit procreare. 4 Quia ſtatim à prima origine illi ineſt calor ad coctionem alimen- i nutritionémque ſufficiens: at non item ſemen cum calore fœ. cundo: ſine quo non poteſt procreare. Scio habere hoc maiorem dubitationem in ea animæ parte qua ratioeinamur,& intelligimus. De qua ſi recentiores Theologos ſequimur in interpretatione eius quod Ariſto. ſcribit cap. 3. libr.. de animalium ortu, ſolam mentem extrinſecus aduenire, nec huius actionem cum corpore cõmunicare, llua hæc noſtra coniectura manere non poteſt. Sed animaduerto, qnod etiam paulo ante ſignificatum eſt, pleroſq; veteres de eius ori- gine qubitaſſe vel ex iis etiam nõnullos aperte ſatis indicaſſe eandem ele animæ ratiocinantis& ſentientis ellenriam: ſaa bane ſemtire in
—

470 ALCINOI 1NSTITVTIO AD corpore non ſine huius partibus organicis, eandem veroà corpore ſeparatam ex ſe ratiocinari libere& intelligere: quæ cum adhuc eſt in corpore, intelligendi principium ab hoc quodammodo capit&ab eodem grauiter impeditur. De quo ſi placet luſtinum Martyremin explicandis his quæ à Gentibus erant propoſita, quæſtione ⸗7. audia- mus. Si ſenſuum corporis opera& adiumento dicebant Gentcsj eo- rum quæ ſenſilia ſunt, ſenſum anima pereipit, bona autem& mala ſenſu percipiuntur, quid afferri poteſt, quin anima cum à corpore mi. grauit, ſenſu careat? Si non ſentit, perſpicuum eſt eam eſſe mottuam.
Mortuos enim à viuis, ſenſus huiuſque priuatio diſtingunt. QDod
Iuſtinus ita explicat, Naturæ omnes, inquit,& quæ creatæ ſunt᷑& que rationis ſunt participes, duplicem percipiendi vim habent, ſentiendi Vvnam, alteram inrelligendi:& tehrunle, quidem quæ dicitut, qua& ſe ipſæ& ſe inter ſe percipiunt: intelligendi autem, qua notitiam eius quod ſupra eas eſt. Non igitur eurporis opera animæ ea percipiunt quæ ſenſilia ſunt, ſed anima ipſa pręſentia ſua ſenſum ſuppeditans& afferens, animantem ſenlus participem facit:& quodãmodo ad cor- pus patticeps eſt ſenſus, quodam autem modo ad ſe ſenſus eſt com- pos, nec vnquam anima moritur. Mots enim eſt eorum quæ anima- ta ſunt, non animæ. Opera igitur corporis eget id quodanimauum eſt, ad ea percipienda quæ ſub ſenſum cadunt, non anima, Aiuò eſ enim id quod animarum eſt, aliud anima,& aliud id quod eſt patti- cipatione, aliud quod eſſentia. In quo facile eſt, opinor, videre eſſen- tiam eius parris in qua eſt ſentiendi principium, ab illo immortalem ſtatui, nec re diſtingui ab altera qua ratiocinamur& imtelligimus Ad quod etiam pertinet quæſtio alia quam quidam in noſtta religio. ne proponunt. Au ſtatim in ipſo conceptu, an cum fœtus confor- matur, quod ferè quadrageſimo die à conceptu dicitur accidere, ani- ma humana infundatur. Quod ſi hoc tantùm in ipſa conformatione dicatur accidere, mirum, inquiunt, carnes minime ſale conſperſas vin triduo contra putredinẽ defendi poſſe: maſſam verò ſanguineam, in embryone ſiue anima(quæ in ſue pro ſale eſſe dicitur) ad dies quadta- ginta integram manere poſſe. Ex quo concludunt fœtum ſtatim in hora conceprus omnino animari. Sed de his quæſtionibus ſatis: Nunc Plaronem cum Ariſtotele in iſta diſtinctione partium ani- mæ conferamus. Animam re vnam in corde, vt in cenifo ſedem ha- here Ariſto. docet cap. vltimo libr. 3. de anima- cap.& 4. libt.z de Partibus animalium,& cap. z. libr. de ſomno& vigilia. Eiaſdem ve- Fõ facultates principes quaſi diſtincta prima rerum animatarum ge- nera facientes, Ires aliquando ponit, alendi, ſentiendi& tatio-
and. A40 ainam appe eaue poſter anl non ride Nirss uodt urguubamſt Glausketo,, rude plꝛciti nsuidempui maällinguit; vaudæ natut imialimenti nceredro. Ine eut: non h mrlisqpidem. neolem Dlar um icge ver
idoteles att
lök 2 de Anin corde à Ga ntoraus dici ia corde elle- mobis libeir wcer Galen tere, 35 21 alis facultat animal- bu dis faculat aommuris 8 Aonem, licu itm animal Kugine rai dſguam di WRonallo mo ür brinc hiwmam ſe

11ä die a & cum 1
moldeha dd üm Gand
da aut, cumleahn emeſtmd ülüren dettan mt baben, a qur äeiu d doanoit rihd alam lfe quodicocht, dd ſeleälbtn deotun ue t id gwoimm don minah
opioor it i, abillomm mat Kini am inrct
en cum iegtn
b DPOCTRINAM PLAT. 471 cinandi. Addit nonnunquam quartam mouendi loco, vel etiam
uintam appetendi aut cogitarione aliquid fingendi. Quanquam hæ duæ poſteriores in diſtinguendis animalium generibus ab iplo
ſenſu non videntur ſeparari. Quoniam nullum omnino eſt animal
ſentiens quod non appetendi& cogitatione aliquid fingendi facul- tate quadam ſit præditum: etiam ſi hæc in nonnullis minus appareat. Galenus vero, qui in hac quæſtione Platonicus maximè videri vult, libris de placitis Hippocrati& Platonis, ſicut& aliis locis multis, tres quidem primas facultates ſtatuit atque has ſedibus, ſicut& Pla- to, diſtinguit: eiſque qua alimur(quam aliquando animæ, aliquan-, do nudæ naturæ eſſe vult) principium in iecore ſtatuit: vt in prima vltimi alimenti, id eſt ſanguinis officina: Vitalis in corde, animalis in cerebro. In ceteris ſi is cum Platonis& Ariſtotelis diuiſione con-
feratur: non facile erit cuiquàm omni dubitatione ſe explicare. Na-
turalis quidem facultas quam ille in iecore ſtatuit, ei reſpõdet quam in eodem Plato eſſe vult naturalium cupiditatum ad cibum& po- tum réſque venereas pertinentium, principium. Eaque eſt quam Ariſtoteles altricem& nonnunquam procreatricem nominart cap. 4. libr. 2. de Anima: ſed hanc ab ipfo corde non ſeparat. At vitalis qũæ in corde à Galeno ponitur, quanquam etiam apud Ariſto. viralis& naturalis dici poſſit: vitalis quidem, quod principium omnis vitæ hic in corde eſſe velit, naturalis autem quod actiones ab illa manantes nobis liberæ non ſint, nec in noſtra poreſtate ſitæ: maximè tamen hecex Galeni ſententia diſtincta eſt ab illa quæ in iecore dicitur re- ſidere,& ab altera quam Plato in corde iraſcibilem nominauit. Nam vitalis facultatis quam in corde Galenus eſſe vult, actio in pulſu po- ſia, animalibus propria eſt: nec ab iis alia attingit. Actio vero na-
turalis facultatis quæ propria iecoris, in eiuſdem doctrina animali-
bus communis eſt cum omnibus plantis. Iraſcibilis facultas apud Platonem, ſicut& ea qua cor ſua vi dilatatur& contrahitur, ad ſola quidem animalia pertinet: ſed hoc intereſt, quòd iraſcibilis facultas inhomine rationis imperio regi poteſt: illa vero altera Galeno vi- talis(quam diſtinguendi cauſa nominemus pulſatilem) rationis im- perio nullo modo continetur. In quo non ſine cauſa mirari poſſu-
nus vitæ principium à Galeno cordi denegari, vitalis tamen facul-
nis primam ſedom ab codem in corde poni:& plantis vitam tri- buicum omnibus animalibus communem, illis tamen folam con- cedi naturalem facultatem, viralem non item. Quid enim? An plan- tevinent ſine vitalis facultatis munere? aut huius faculratis mune- re ſtuentur, facultate vero ipſa carebunt? Nec minus fortaſſe du- mm eſt quod animalis facultatis ſedem abſolutè in cerebro eſſe vult:

—————
— 4———————.
—
—— 2.—— 3 —.————————— ꝑm—— —*.—————————.. 8 ———————. —.——————————————
*————— ä8ö8ö—oöoö—oͤͤͤͤͤ —
„r ALCINOIINSTITVTIO AD
Nihil vero in hac prima facultatum diuiſione conſtituit deiraſcibiſi quam in eadem diuiſione Plato comprehendit. Qux animalis eſſe videtur, quia animalium non minus eſt propria quam ipſe ſenſus:&
tamen à Platone non in cerebro, ſed in corde poſita. Quanquam de
i ſa ſede hoc aliam quæſtionem habet an ſi anima in certa corpotis parte, ſiue vna, ſiue multiplici, ſedem habere dicatur, ea non ſit futu. ra tota in toto corpore, nec tota in qualibet eius patte, aut ſi apud Ariſto. hæc in corde eſt, num ſit conſequens ſolum cor per animæ eſſentiam eſſe animatum, reliquas vero pattes per virtutes tantum&
facultates ab illa ſubſtantia in corde reſidente, cum ſpirit effluen-.
tes? Hæc mihi, repugnante tamenlplio Sraligero in exercitationi- bus contra Cardanum, Ariſtotelis ſententia efſfe videtur. Quomiam libro de mundo ad Alexandcum, Deum lſic ſubſtantia& loco cu- cunſcribit: quem ramen ſua virtue vulr omnia regere. Augaſtius, inquit, decentiũſque id exiſtimandum eſt Deum in ſummo loco ita eſſe collocatum, vt tamen eius vis per vniuerſum mundũ pertinens, tum Solem Lunamque moueat, tum cælum omne circumagat ſimul. que cauſam prębeat eorum quæ in terra ſunt, ſalutis atque incolu- mitatis. Et de ipſa Anima hoc ipſum quod dicimus idem lic confit- mat libro de animalium motu. Non eſt neceſſe, inquit, in quocun- que membro ineſſe animam: ſed quia in quodam corports ptinci- pio eſt, cætera viuunt neceſſario, quòd cohærent: ſuis autem mune- ribus natura duce funguntur. D. Thomas cap. 72. lib. z. contta Gen- tiles, fatetur hanc fuiſſe Ariſtotelis ſententiam: Nobis tamen ex D. Auguſtino lib- 6. de Trinitate, lib. de Animæ quantitate& cpiſola 28. tenendum, animam ſua eſſentia vnam totam eſſe in toto corpo- re& totam in qualibet eius parre. Quoniam, inquit, ſua eſſemnia Feetstiwindiimdua eſt. Quare niſi tora ſecundum eſſentiam in qus-
ibet parte animata eſſe non poreſt. Facultatibus tamem variè dii- ditur& ſecundum eas in variis partibus quæ illis ſubſeruiunt, vai eſſe dicitur: vt in oculo facultas videndi, in auribus audiendi. In cor- de tamen ſedem habere dici poteſt: quia in eo effectus animæ primi ſunt maximéque neceſſarij. In quam ſententiam multa ab eodem acutiſſime dicta ſunt in opere de quęſtionibus diſputatis, atticulo 4. queſtionis vnicæ de ſpirirualibus creaturis,& articulo 10 queſtionis vnicæ de anima. Sic vero& Deum in cælo poni, ſcribit D. Hiero- nimus Commenta. in Eſaiam. Quod dicitur Deus in cælo eſſe in- quit, non eſt ludaico more accipiendum, vt Deus vllo claudatut loco& in cælo tantum habitet, qui vbique diffuſus eſt,& à quo omnia continentur: ſed excelſa& cœlos meritò intelligamus ſan⸗ tos atque virtutes. Origenes capit.. libro. 1. de principiis, oblet·
ſuct i puii E Te lele do Nuls autem rkrhronnn tu 1” cotdis Vſeouscap neotem equ⸗ mn ntionis dunenls pen teiplotaua n builicens woboc mtelle giwentem! chirionis ſur aüboscontr auodper om aumqodque ime ptetet aara non pett politacodles AroGione, rilem vitan natura diſce lemque caj eenicam, inquit,9a
ſertia rati⸗e was in hor ius Kvelun dana ſit am nilcetar tun comp⸗ andtmandär ur colligir lmodl fac tuem, K adrerum mnts diſt nenz exilt deo quodi

Ad nüt än
T nid 1 ielaue Luda
un caugen n eanonl
dante au.
—
im corx 1
am ſitnach.
te. Ain in lanmen . 1 zectclmzaſe alaus Aariten nos iäenkegtt
ant:(uisalkn
4 Nodöuent
uantr
eneleinma m idgoiz ugt
a bos nlnd. effectu
3am alhait
4
3 iſpatub
3
uat
DOCTRINAM PLAT. 475 cor in Hacris literis pro mente& intelligendi virtute ſæpe v- ſurpari. Et Tertullianus libro de Anima, multa colligit quibus pro Atiſtotele docere conatur principem animæ partem eſſe in corde. Diuus autem Hieronymus in epiſtola ad Fabiolam, de hac quæſtio- ne ſic pronuntiat. Plato animæ principatum in cerebro eſſe ait: Chri- ttus in cordis pectore. In quo Diuo Hieronymo aduerſatur Gregorius Nyllenus cap. 12. lib. de Creatione hominis. Credendum eſt, inquit, mentem æqualiter membra ſingula iuxta ineffabile temperamen-
tum rationis attingere. Et ſi ſcripturam nonnulli ad hoc proferunt,
qpatenus principale hominis in corde eſſe teſtentur, non id debemus inexplorata ratione percipere. Qui enim cordis meminit,& renes aſ ſeruit, dicens: Scrutans corda& renes Deus. Ita in vtroque, aut neu- go hoc intellectuale hominis licebit includi. Et cap. 13. His, inquit, qni mentem localibus includunt partibus,& ad demonſtrationem opinionis ſuæ proferunt, quod non proſperetur intellectus eorum quibus contra naturam, cerebri membrana vexatur, oſtendit ratio
quod per omnes partes humanæ conformationis, ſicut aptum eſt v-
numquodque membrum, naturaliter operetur. Similiter autem vis animæ præter efficientiam ſubſiſtit, cùm aliqua pars corporis in na- tura non permanet. Et proprer hæc oblata eſt ſermoni noſtro pro- poſita conſequenter inſpectio, per quam diſcamus in hominis con-
KRructione, à Deo quidem gubernari mentem, A mente verò mate-
nialem vitam noſtram contineri, cùm in natura perſiſtit. Si verò à natura diſceſſerit, etiam cooperatione mentis eam priuari neceſſe eſt. ldemque capite decimo quinto, animam re& ſubſtantia in nobis eſſe vnicam, facultate verò multiplicem, ita pronuntiat. Notandum elt inquit, quòd vna vis eſt tantum modo vitalis, altera verò ſentien- di tertia ratiocinandi,& intelligẽédi. Sed nemo per hæc exiſtimet tres
uiwas in hominis conformatione, propriis circumſcriptas eſſe limi-
tibus,& velut ex pluribus eam credat eſſe cõflatam, cum vera& per- fecta vna ſit anima, naturaliter ſpiritualis& intelligibilis, quę per ſen ſus miſcetur materiali fubſtantiæ. Sed de his ſatis, nunc ad reli- quam comparationis inſtitutæ partem veniamus- Alcinous ad confirmandam partium in anima, diſtinctionem argumenta qua- tnor colligit hoc capite. Quorum primum tantum efficit in hac ſſtiulmodi facultates ratione eſſe diuerſas, propter munerum va- iietarem,& obiectorum circa quæ hæc verſantur, Secundum du- ctur à rerum animatarum generibus, ſecundum has facultares, ſi- nepartes, diſtinctis. Tertium ex pugna quæ inter harum facultarum munera exiſti: quod ex 4. de Rep. Platonis deſumptum eſt. Quarrũ exco quod vitia animæ non omnia codem modo corriguntur:nec in d non Ommla ELcleler: 111 1)

—— 5——— 8————.—— 2 4.————— 5 5
——
2—————— 5
ALCINOI INSTITVTIO ApD omnibus facultatibus eadem eſt huius inſtitutio. In primo inter pla⸗
tonem& Ariſtotelem conſentanea ſunt omnia. Siquidem Peripate. „* 4 8 0 2.— 6
tici concedunt, non modè principes 3iche facultarce, harümquea-
ctiones, natura, id eſt, ratione eſſentiæ eſſe diſtinctas: ſed in vna& ca-
6.J
dem facultate ſentiendi, aſpectum ab auditu ſic volont eſſe diuerſum,
vt etiamſi vtriuſque vnum& idem ſit principium, nempe ipſa anima ſentiendi, non poſſit tamen hoc vna eadémque ratione ſimul audite aliquid& hoc idem vel aliud ab ęo videre: quemadmodũ colligi po. teſt ex cap. 7. libri de Senſu. In ſecundo Ariſtoteles quoque tes ani. matas pro varietate facultatum, ita diſtinguit cap. 3. lib. z. de Anima, vr in nonnullis omnes has ineſſe doccat, in aliis aliquas, in quibuſq vnam tantum. Vnde apud hunc tres principes tantùm huius faculta- tes enumerari ſolent, alendi, ſentiendi,& ratiocinandi, que manifeltè reperiuntur in diſtinctis tribus generibus rerum animatarum, planta-
rum ſcilicet, bellvarum& hominum. De quarta, mouendi loco, apud
eundẽ queſtio eſt, ſicut& de his quez oophyta nominãtur, ad quotũ rerum animatarum genus debeant reuocari. Sed hoc inter caldem in- tereſt, quòd in quibus rebus animatis omnes facultates inſunt, hæa- pud Ariſtotelem vnam& eandem ſedem habent in corde: apud Pla- tonem verò diuerſas: nempe vna in cerebro, altera in corde, tertia in
iecore. Quæ inde partes tres principes, reliquum corpus regentes,e- liarümque principia à Galeno nominantur in arte parua. Ex quo po- teſt intelligi, cur ab eodem ventriculus(de quo nonnulli dubitant, Propter muneris præſtantiam in prima alimenti coctione)inter prin- cipes partes non numeretur. Nempe quòd in hoc nullius principis
facultatis animæ primaria ſedes ſit. Addidit verò Galenus eodemli- bro, ſuperioribus partibus etiam teſticulos: quoniam in his faculta- tem procreandi reſidere vult: atque idcirco de horum comparatione, cum corde multa contra Ariſtotelem diſputat cap. 12. lib. i. de Semi. ne, ſed leuiſſimis certè rationibus: quæ ànobis accuratius conſider⸗- buntur Commentario in partem poſteriorem deſcriptionis Phyſ⸗ cæ. Iam verò de tertio argumento, blato& Ariſtoteles in eo conſen- tiunt, quòd vterque affectus animæ plerunque rationi contrariosat- bitratur(nam& in eis reprimendis, virtutum moralium laudemſi-
tam eſſe Ariſtoteles ſcribit in Ethicis.) ſed hoc inter illos quaſtionis
eſt, an propter moruum in illis contrarietatem, facultates quoqve ad
quas eiuſmodi motus pertinent, primis ſedibus oporteat eſſe diſtin ckas. De inſtitutione,& diuerſa duarum partium vel facultatum con- formatione, à qua poſtremum argumentum petitum eſt, in co Ari-
ſfoteles Plaroni aſſentitur, quòd carum duplicem perfectionem liue
virtutem eſſe vult, quarum vnam morum, alteram intellectus appel-
T rubrem Gllipa& ziraut lt vunſellice royponetee
De boc yul uauit cot ker lae oyus om renen cotdia lis haßs auſmodi felpl gem agur an aulmollemts em obedientia uwinifttare, latt eim qulit uiate ſat mottselſ date
Blütadeban caxdtsledem&
katicaallbus det ten cet iil pethidpon niet langoltit deratur,& ten lpartium 4 ſee ex anatom que tradide olium 10 nt credere, um quam at mttiiplum!: Vgntia pätata occopio h nguit, pa leuſt püllan ſäinoge diea uabitucinetn taitääinisg irirore dgutnoogu ncet Gäenin, aeiusbile drnani Kdens, d ſlens,doſc tdasäihtn 4

zäldat 1 ordeoin uzg A
—
in enteni
1 conpung
Tvornol
ocrullant
1
4
Paimaäüihe
= tom eonat
n ldate
cconaläönniee olelethiunl t oteles uij x tioni ccd- M oralunb- D rerlloe w icoluteit porteat 3 kelfichun rrumehbn a pefidie uinclcbf
14
er 3
ain eatm.
DOCTRINAM PLAT. 671
: priorèmque conſuetudine agendſque mote parari, poſteriorem Joctrina& præceptis contineri oſtendit libr. 2. Ethic. Sed in hoc non ubitratut ſatis eſſe virium ad efficiendum quod volunt Platonici, il- larum ſcilicet facultatum ad quas eiuſmodi virtutes pertinent, ledes te oportere eſſe diſtinctas,
De hoc pulmonum vſu. ſic plato loquitur in Timæo, Cùm Dij cognoſcerẽr, inquit, cor rerum terribilium obiectu trepidaturum;& ira ſæpius flagraturum, dque opus omne per ignem fore, æſtus einſmodi temperandi gratia, pulmonũ rtegmen cordi adhibuerunt, molle primùm& exangue, deinde cauis extrinſecus fltulis pongiæ inſtar diſtinetum, vt ſpiritu potüque hauſto, cordis ardorem, eiuſmodi reſpiratione ac tefrigerio tepefaciat. Quam ob cauſam arterias tan-
uam aquæ ductus, per pulmonum ſubſtantiam deriuarunt, cämque cordi quaſi mollem ſaltum circumdedéère, vt quando nimia feruet ira, inde ad facilio- tem obedientiam temperatum defericat, ſedatõque tumulrtu, rationi facilius cũ ira miniſtrare,& obſequi valcat. Vidit quidẽ hoc etiam Ariſtoteles, calorem ſei- licet eum qui in corde ſedem habet, refrigerio indigere, ne in igneum conuer- kuileite fanguineis animalibus, quæ extra aquas viuunt, in hunc vſum Pul- mones eſſe daros ſcripſit cap. 4. libr. de Reſpiratione. Sed præterca addidit cap. „ libt.z. de bartibus animalium, idem cordi ab ipſo cerebro præſtari. Adu erſus cordis ſedem& calotem, inquit, cerebrum natura mollita eſt,& ea de cauſa pars ſtaanimalibus iuncta eſt, naturam obtinens terræ& aquæ communem: atque obeam fem cerebrum omnia ſanguine prædita habent, ex cæteris nullum fetè, nil pet proportioné, vt Polypus. Parũ enim caloris obtinet omne id genus, pfo- ptet langutnis priuationem. Cerebrum igitur calorem feruorémque cordis mo- deratur,& tempetiem affert. Quod in co Galenus reprehendit cap. 3. lib 8. de V- lepartium. Atiſtotelem non pofſumus non valde accuſare, inquit, qui cùm ca quæ ex anatome apparent, non neglexerit, in eorúmque vtilitate ſit exercitatus, pléque tradiderit problematum alia quidem ſolutionem poſtulare, alia verd lupplicium, alia ſenſum: inuenitur tamen poſtea ipſe neque iis quæ ſenſibus ap- patent credere, neque ſui ipfius memor. Nam tactus noſter calidius inuenit ce-
tebtum quam ambientem nos aërem. Ille verò caloris ipſius cordis refrigeran-
di gratia ipſum extitiſſe confirmat: ſui ipſius immemor, qui reſpirationemhuiu⸗ nei gratia patatam eſſe dixerit.
Hoc copiofius& apertius plato ſic exprimit in Timæo. Quoniam videbar Deus, inquit, partem hanc animæ talem fore, vt rationem non exaudiret,& ſi
auo lenſiu pulſaretur, nullomodo rationibus obtemperaret, ſed ſimulachris, vi-
ſlaue nocte diéque maximè raperetur: idcirco naturam iecoris procreauit,& in eius habitudinein diſpoſuit, denſam inquam naturam, lenem, claram, dulcem, Kamarttudinis non expertem:vt cogitationum ex mente deſcendens potentia,
iniplo 1écore velut in ſpeculo figurss ſuſcipiente, aſpectuique ſimulachra red-
deate, quandoque recepta terreat ipſum, quandoque cognata amaritudinis par- twſa minaſque intendens,& toti iecori repentè ſuffuſa, felleos, tettibilèſque cqlotes oſtentet: contrahens præterea ipſum rugoſum& aſperũ totum reddat: ac fibras cius bilem, eiuſque ventriculum,& venas quæ portæ vocantur, ſic affi-
ciat, vt partim ex habitu recto deflectens ac contorquens, partim obſtruens&e concludens, dolores detrimentâque ptæbeat. Ac rurſus quando manſuetudinis:
ermente inſpiratio contraria viſa effingit, amaritudinem quidem ſedans ex co
———
————— 8 ———ꝛ— 4—= ——C-————
———

—— ——
3—— 8————————— 2————— 2— 8 ——————————————.———————. —————————————.— — 2 2 — 8———*——————— 85——— 3— 2———;————— 2 ——— ee 4— ͦ—————ÿõ———— —————————. 1—— 3 *————
—
——————
ſ
——
476 ALCINOI INTSITVvTIO AD
quod aduerſam ſibi naturam neque ciere, neque attingere velit, dulcedine vers
illi ingenita vtens,& omnia recta, lenia, libera in ipſo digerens, tunc ſans paca. tam manſuetamque partem animæ in iecore habitãtem facit. Adeò vtetiamin
fomno moderateè affecta ſit, vaticiniòque vtatur, quando rationis prudentiæque eſt expers. Qui enim nos compoſuerunt, paterni illius mandati memores quo mortale genus præceperat, quàm optimum pro viribus fieri, ita deteriorem no- ſtri partem inſtituerunt, vt ipſa quoque veritatis foret quodammodo panicens- Siquidem in ea expleri vaticinium ſtatuerunt. Quod autem dementiæ humanz Peus diuinandi vim dederit, illud argumento eſſe nobis poteſt, quod nemo i
ſanæ mentis eſt, diuinum& verum vaticinium vllum aſſequitur, ſed cm vel
ſomno vis prudentiæ præpedita eſt: vel oppreſſa morbo, vel diuino aliquo raptu e ſuo ſtatu dimota, fieri diuinatio ſolet. Prudentis verò dunraxat officium eſt, quæ à fatidico furentéque ingenio, dormiendo vel vigilando pronuntiata ſunt, intelligere:& quæcunque viſa illuxerint, ratiocinatione ita diſcernere, vt qua quicque ratione,& cui futurum aliquid vel præteritum, præſénſve bonum ycl malum protendere videatur, explaner. Quod autem hie Alcinous exillo loco commemorat de iecoris amaritudine& dulcedine, ad id referendum eſſe vide- tur, quod in ea parte prima eſt quatuor humorum generatio: de quibus vtraque bilis amara eſt, pituita verò& ſanguis dulcis. Vel fortaſſe quod dulcium antece- dente perceptione in iecore naturalium cupiditatum ſede, appetentia excitetur,
ſicut& amarorum ſenſu, eorundem fu ga. Pro illis autem quatuor humoribus in
humano corpore variè dominantibus, varia quoque inſomnia ſolent continge- re. Siquidem in bilioſis ferè turbulenta ſunt, in pituitoſis mericuloſa, in melan- cholicis triſtia, in ſanguineis iucunda. Ideõque ex inſomniorum obſeruationede humore iu corpore dominante, cum aliqua probabilitate iudicamus. Vtſi quis per ſomnum incendium videat, eum flaua bile infeſtari: ſi verò fumum aut cali- ginem, aut denſas tenebras, atra bile grauari: ſicur ſi imbres ſomniet, in eo ffigi- da& humida abundare. Nam vt ait Galenus libro de Præſagiiis ex inſomniis videtur anima in ſomniis profundum corporis ingreſſa, externis relicts ſenſ bus, ea quæ corporis ſunt diſpoſitienis ſentire,& nonnunquam etiam omaibus quæ cupit tanquam præſentibus, per imaginationem frui. Vt cùm quis ſiibun dus ſomniat ſe inexplebiliter bibere, aut famelicus ſe inſatiabiliter edere' aut qui ſemine abundat, ſe Veneri indul gere. Imò cùm motus humorum in corpo- ribus initiò leues ſunt, nec adhuc morbos pariunt, in ſomniis magni apparen côque morbos ex illis naſcentes denunciant, vr ab Ariſtotele ſignificaumch cap:3.libro de Diuinatione per ſomnum. Dicunt clariſſimi Medici, inquit, od⸗ ſeru anda eſſe ſomnia dili genter. Quod cùm omnes qui arte quauis pręditi ſunt, exiſtimare debent, tum vel maximèi j quibus aliquid propoſitum eſt ad conſde- randum, quique philoſophantur. Motus enim qui interdiu exiſtunt, niſi petma- gni ſint,& vehementes, à maioribus qui vigilantibus incidunt, obſcurantur- Quod cont ra fit in ſomno, in quo perexigui magni eſſe videntur. Idque ſæpe- numerò in lis quæ dormientibus vfuueniunt, animaduerti licet Hi enim& ful- minaſſe& tonuiſſe putant, cùm ſoni cxigui ecorum aures pulſant ac ferium 8& mellis aliarum que rerum dulcium ſe ſuccum percipere, cum lenitet piruim dit- fluit,& per ignem ambulare, magnéque calore affici, cùm calor exiguus corum partem occupat. Qæquidem omma cùm excitati ſunt, ira ſe habere intelligunt. Ita fit, vt quoniam omnium rerum parua ſunt initia, perſpicuum ſit morbotum ctiam eſſe, aliarumque affectionum quæ in corporibus poſteris temporibus exi- Kunt. Quo loco quod ex Medicis Ariſtoteles commemorat, id ex Hipyoctaue
———
un iletil ahali geiwult rnderumne cilbro beinlom aeädätgle 1u lgera ſon launaindidn i8, alnnete q. nlaslomniaa rrubatio luas anero tes he anus cuäcum aaiwæ vegotiuf
1
1
7
woofert Klenict mclebum fteca odüminus dal duum fanem. anbolaionibus, riwague iaſct lomvisad Allſbe anium ſomniorum ekecum quis ſ uggacitratio, ec laiplam conter lla necſatietat t geltiendoan m conſderate, dium, vel pret ut ardor, ſeda enuam pacaii ammens pua lac relac mtti Plaio do. At hocd ilomnia imm ienum eſt e ünusſed dui dij
8
Neliene ſt ieurabundat anxauum ſit 2 turi ereiliem meles ſent la des vaga
Rael
TMaui kavga

14b
Ci e DOCTRINAM PLAT. 177
temer elumptum videri poteſt. Quanquàm illum non nominat: quemadmodum ne- t. lta nd einaliis permultis Phyfiologiæ partibus, in quibus eiuſdem doctrinam ſe- dod ute quitur, vel etiam nonnunquam exagitat. Eadem enim fere Hippocratis ſenten- anitinn uuelt libro de inſomniis. Diurnas actiones, inquit, ſi in noctẽ tranſmittat cogi- iinkries 3 utio, reddatque in ſomnis ea quæ interdiu honeſto in negotio, aut opera, aut arb’ conllio patrata ſu nt: ĩd Bomini bonum eſt. Sanitatem enim ſignificat, propterea näenrninh nd anima in diurnis confiliis perſtat, neque replerione, neque inanitione vi- porch gun. da eſt, aliave re quapiam quæ extrinſecus ſolet euenire. At cum diurnis fun- kaün a gionibus ſomnia aduerfantur, ita vt inter ipſa non conueniat: iudicatur corpo- Aduime ee I penuibatio. lraque ex forti, forte malum portenditur, ex debili imbecillum. wiuum vero res hæ fint auertendæ nec ne, non eſt conſilium iudicare: ſed homi- a nis cofpus curäãdum eſſe ſtatuo. Cum enim corpus plenius eſt, quod ſuperfluum 4 ch animæ negotium faceſſit. Igitur id quod aduerſatur ſi valid ius fit& vomi- „prrktuſehmn us conkerr lenorum ciborum vſus, ad diem quintam vſque: tum deambula- de Acaount no poſt cibum frequès atquc cõcitatior, moderatæque præterea exercitationes- lrerrie Qiod ſi minus validum ſit id quod oppugnat, omifſo vomitu tertiam demito Nid:degäiu ciborum partem. Quam viuendi rationem in dies item quinque promoueto: taanl aim deambulationibus vigeto: vocis vtiror contentione: diis immortalibus vota c5= de pe 1 dhitoat que ita ſedabitur perturbario. A tque hæc quidem naturaliter& me dicè aqunnin in ſomnils ab Ariſt.& Hippoc.ſunt obſeruata. Neque vero apud Platonem in o- dunane mnium ſomniorum int erpretatione diuinandi vis ineſt: ſed, vt ait initio lib. 9. . unege de Rep. cum quis recte moderatéque habens, quieti ſe tradiderit, ea parte animi 1 in qua eſt ratio, excitata& erecta, ſaturatà que bonarum cogitationum epulis& keiplam contemplando conuerſa: ca vero quæ voluptate alitur, nec inopia
6 geſla, nec ſatietate affluenti, vt quieſcat maximè, neque optimam partem illam, . u 1 zut geſtiendo, aut merendo perturbet„ſed ſinat eam per ſe ipſam ſolam ac pu- Edrerlomni amconſderare, indagare, atque percipere quicquid ignotum hactenus vel præ- dPrelagiütn atium, vel preteritorum, vel futurorum: illa etiam parte animi in qua irarum aa, enembii aluat ardor, ſedata atque reſtincta vſqueadeo, vt nulli infenſa quieſcat: atque runcwanant ia inquam pacatis duabus partibus, mente vero erecta, ſomno ſe comparet, tunc nui. Fremgte demum mens pura veritatem attingit, neque inſomniorum viſa nefaria ſe ob- üſe lciuut Hæc verò quia diuinitatis multum habere videntur, à deo, vel à demo- rosbunanniee ubusimmtti Platonici crediderunt. Quod Hippocrates quoque probauit eo- ſomnismghe dem lidro. At hoc Ariſtoteles improbat libro de deuinatione per ſomnium. Deĩꝶ Jratione aliena funt, etiam il-
orelegegest ele qui fomnia immittat, inquit, pręrer alia quæ a 3 fimilkeäen waalienum eſt,& dei maieſtate indignum eum illa non optimis viris, nec pru- uo vide multa apud Syneſium libro de
1 dentiſſimus, ſed quibuſuis mittere. De q 5 vpolunäi Lomnij.
1 inciim De liene ſic Plato in Timæo, quando propter corporis morbum ſor-
dhusiecur abundat, lienis raritas id purgans, eam combibit, cuius membrum hocconcauum fit& exangue: vnde purgamentis impletum excreſcit rumét- lu gueſanie, Ac rurſus cum mundatum corpus eſt reſtrictum in ſe ipſum con- auesſälnne äde, De einfdem vſu morbiſque qui accidunt cum ſuum officivm non facit, n clwraßt hechülioreler ſcribit capite ſeptimo libro tertio. De partibus animalium,
n ſeldent n ſapores vagantes diuertit& attrahit ex ventriculo,& concoquere eos 1 u0 vin potelt, vt qui ſanguineus ſit. Quod ſi plus excrementi ſit parumqne caloris ha-
v
VV
—“ A— 144—— 4 3—— 7, 1

—
quo ſen-
Quidbus con
pter hoc confa
duri efficiantur:
„ex diuerticulo humoris. 6. De locis affectis&
pro
&
vt lienoſis ventres præ luribus explicat Galenus
limento immodicd langueſcit
n, corpus præ a dum mingunt
ſepe accedit, de eadem parte p
ſupra mo libro de atrabile.
1e
8 3 E 5 ☛ᷣ 65 8 2 3
beat! modo iis qui tanea ſunt que
FINIS T0 MI PRIMI

——;————— ———ÿõõ—ÿ—
—õ—õyÿ

PARS POSTERIOR b.
PLATONIOAE E I
ARISTOTELICAE COMPARA- T10NIS IN VNIVERSA
Philoſophia.
uæ de animorum immortalitate, de fato& libero arbitrio diſputationem continet, itémque explicationem eorum quæ ad philoſophiam mora- lem pertinent.
AVI HORE IAC.(4 KPENI A- rio,(laromontano Bellouaco. b Adiccta eſt eiuldem Carpentarij defenſio contra quendam
1 Logodædalum, prioris interpretationis b Alcinoi calumniatorem.
b Ad O. V. Paulum Foxium.
pPARISIIS, FTxofficina Iacobi du Puys, 8 regione Collegij Came- racenſis, ſub ſigno Samaritanæ.
1 7 3. CVM PRIVILEGIO REGI.

— —½ — S S η—

.„, D — Se
0. V. baAVLOS FOXIO.
IN SECRETIORE REGIS SENATV P. C. Vigilantiſf.& Integerr. lac. Carpen-
tarius. 8.
IV MMO Juidem in iure, Ornati& Hu- maniſſ. fori noſter hic Alcinous in ſoli- dum tibi debebatur. Quoniam tua autho- Sritate einſdem explicalio tota inſiituta co- feclaque eſl,& te vno potiſtimum vrgen- e in lucem ediita. Sed cum in multorum aliorum tabulis nomen noſtrum extaret, nec tibi tantum(quanquam vni omnium maximè) ſſ em debitor, rationi conſentaneum Vi- ſum eſt, ut opus hoc, quod in philoſophico ſtudio facultatis noſtræ, quantulacumque eſt, ſummam continet, in aliquot partes d ſtengueretur, nſtrifjue creditoribus Ordkaunetar. vt ho ezen ex parte placaret; Juorum ſingulis nO Potée- ram ſolidum ſuum cui das ſaluere. Sic enim ipſe, opinor, ſialio debitore ſuis fortunis cedente ſolumque vertente, in- ter warios creditores honorarius arbiter datus eſſes, ex æquo bondqur faciendum ſtatueres. Debeo verd alis quidem per- maltus plurima, ſed illuſtriſeimo Cardinali,& Principi Lothar: ingo Regiæ profe ßionis philoſophicæ beneß ciu, quo
ante annos ſex ſan exornatus. At tibi, illo ab ſente, einſ-
X X 5 9

b CARPDFNTARII dem conſeruationem niſi acceptam refero, profaasd apul b humaniſcimum creditorem dum debitoris nomen wolo o- cultarè, maximam ingratitudinis notam mihi inuro. Nan quod ille beneficium conſeruare non potuerit, quia Rag impetrauerat: ſed quia in hoc ab eis oppugnabamur, qu- bus, vt erant tempora, illo abſente cedendum fuiſſet,niſ apud Regem Regindmque noſtro nomine interueniſſena ue tuam authoritatem illorum furori, qui poſtea nobi, vel porius Reipub ſatis pænarum dederunt, oppoſuiſſen Quæ cum non ſolum antiquiſima Foxiorum nolilitat niteretur, ſed recenti beneficio fælicis Britannicæ legatiu- nis tuæ, tum in omnem partem ſplendeſceret, ea non mol potuit me in Regia proféſtione ſeruare ſed apud pyini- pes noua laude ornare. Quæ certè tua commendatiom po⸗ ſtea eouſque accreuit, vt verè videar eſſe dicturur ilos qu de me perdendo perditè cogitabant, quia te ad noſtranm fortunarum defenſionem excitauerunt, non tantum viun pro morte dediſſe, fed ea witæ ornamenta adiieciſſe, qulu vix vlla maiora ſperari potuerunt. Pro quibus ſid meexi gis vt tibi ſolidum ſoluatur, debitorem hactenus tua ſe ailitate recreatum, nune quaſi in articulo nimia ſeueruu te opprimis. Sed hoc, ſat ſcio, nunquam facies: imd qui- quid eſt quod debeo, id torum potius pro tua humanius liberaliter condonabis, quam vel leuiſcimam eius paniu- lam à tuo cliente oblatam, moros repudies. Iſtam iiuut ſ placet, hoc animo excipe. Permulta enim contintt que tibi philoſophiæ amantiſßimo, vel potius, in vita ian
taupalc .Ainut daus nonn Mtaunbon yiyſam⸗ haulutun aiſtimaue
vſitquod
Bene vale.

N iiunult K kealun tantmu
Runſſ
6
* du fim 4
11 3
actenuu
aurini- a.
S cien us h Amein Ba lhn a Went ,u
ſhr
EPISTOIA
occupata, heluoni auidiſsimo, fortaſſe erunt non inincun-
da. Atque ita excipe, vt apertißimè teſtatum A nobis ha- heas non modò tuam eſſe partem hanc. ſed opus vniuerſum nna authoritate inſtitutum eſſe, atque perfectum: imò verd & ipſum authorem in pleriſque ſingulari tua doctrina val deadiutum. Vt ſi quid poſthac pro eo gratiæ lector deberi exiſtimauerit, id cum ad te, nobis conſentientibus, redierit, poſſit quoque aliqua ex parte noſtro nomine ſatisfacere.
Bene vale. Datum ex vrbe, Idib. Ianuar. Anno 1573.
X X
iij

2„ 1 4—— 6————— 5————— ͦ——— 3———————— —————— 5—.
. dici,(armen. A cINoVsS, Fox:, iam non intelligit vnus uicquid Ariſtotelis docta camcœna ſapit, Quõdque fſapit quem ſorbitio tulit atra cicutæ, Argoliciſuc modis ſuauior alta Samos. Aurt recutitorum conſcripta volumina turbæ, Dum profuga Iſiacos deſerit ipſa focos.
Ex quibus vi ſtabili ſociatis fœdere multis Partibus, hoc vnum congerit actor opus. Carpentarius hoc totum explorauit ad vnguem,
Cultius& multò lucidiùſque dedit. Vr bifera Alcinoi fuerint pomaria Regis Queis ſteriles arbor non dedit vlla comas, Non tamen auratis pomis concertet in artes Quas promit proprio docta Minerua ſinu. Quas cum mellifluis effundit vocibus author, Detegit arcanum quod vagus orbis habet. Iuppiter arce ſua quo turbine verſat Olympum, Legibus vt certis ſydera celſus agit, b Vt quoque frondifluo brumarum frigore, ſolis Stringitur auricomi lux breuiore mora: Concipit vt celeres rabioſa Canicula flammas, Atque agiles noctis diuidit ipſa rotas: Vt diſiuncta locis æterna pace ligentur, Commuténtque ſuas cuncta elementa vices.
Vr ſuaues Zephiri reuehunt Aquilone gelatas
Fruges,& ſi quæ ſemina condit hyems. Explicat,& rutilo ſpecioſa colore metalla, Et quicquid terræ faucibus eruitur: Vt freta velifragis ante indignata procellis Eludunt tantum littore cuncta ſuo,
4 D EVNDEM PAVLVM FO. Hamaig xium, de Alcinoo(arpentarij, Simeonis Malme- diani Regij Profeſſ oris& Dodtoris Me-
zomedl lqua vic Tuſtraäve lleab Ape Nectitur frſequara Etnon cquia te Dartemo Quando er Optatus raquidem Dedetur Dergeigtur De literis ſinue ſoles, Keſhicee folia gens Volt ger

squammigerum vt tremula genus enatat æquore cauda, An medus mutilo pectore ſpirat aquis: Et qua vi volucres longum per inane feruntur, Luſtràve ſponte ſua per nemoroſa feræ: Arie ab Apollinea repetit medicaminis vſus,. Nectitur vt moles corporis, vtque ruit. berſequar an ſileam? nil non memorabile profert, Et non Deliaca ſorte minora canit. b At quia te(Foxi) totum hoc duce& auſpice cœptum eſt, Partem opere in tanto ſuaſor& author habes. Quando ern illa dies(memini te quærere) qua ſe Optatus nobis proferet Alcinous? Sera quidem, ſed læta tamen lux illa refulget: Debetur meritis gratia ſumma tuis. Perge igitur(Foxi) nec deſine velle mereri De literis, ingens vox tua calcar habet. Vique ſoles, triſtes hac noſtra ætate camcœnas Reſpice, quæ auſpiclis ſtent vigeântque tuis. Foxia gens generofa Ducum Regùmque propago, Vult genus hac gemines nobilitate tuum.

D — 8 —
8ö—ö—ö—ö——ö——ͤ—

— an B☛
. 22 8 4 8 4 3— 4.
A 4 7 N .. 7n? 4 4 4 — 7 9„ 5 X. 9 6
8 4 w„ ☛ 48
6 J M wv, F)
G— 7 25 8 1
5 4 9— X△ G 8 5 C N 8
— S XSr — D 4=6== 8
RIA EX VNIVRRSA PLAIONIS pocTrRINA COLILIGVNTVR, QVIBVS confirmatur immortalitas eius partis animi, quæ in cerebro ſedem habens, principium eſt rationis& intelligentiæ.
e A P. 18.
õ
„
A cui vitam aſſert, mortis capax non eſt. Tale autem quicquid eſt, hoc immortale. Si autem immor- ralis eſt animus, interitus quoque eſt expers. 2 Incorporea mim eſt eſſentia quæ naturæ ſuæ exiſtentia immutabilis: eahue intelligibilis, inaſpectabilis, ac ſemper vnius modi.
lgitur& compoſitionis expers eſt: neque diſſolui potef, neque diſsipari.(orpus autem quoduis, contra, ſenſile eſt, aiheckabile, diſipabile, concretum, multiforme. Etenim a- nimus per corpus ſenſſili adbærens, vertigine tentatuy, tur- batur, quaſique inebriatur. I pſe autem intelligibili ſecun- ium ſe adbærens, confſtit atque quieſcit. Ei verd fimilis eſ ſenon poteſt, cui adbærens conturbatur. Itaque illi nteli- gibili ſimilior eſt. Intelligibile autem natura eſ indiſʒipa- 94 e. 1 224 S, 4
———

8 b ALCINOI INSTITVTIO AD bile atque interitus expers. Quinetiam animus ſecunlum naturam præeſt& imperat. Diuinitati autem ſimile eſfi quod ſuapte natura principatum obtinet. Quare animu diuinitati ſimilis, neque poterit interire, neque corrumi
Contraria immediata non ſecundum ſe ipſa, ſed adueni- tia tantùm vi ex ſe inuicẽ oriuntur,& funt:id autt quul pomines vocant viuere, cum contrarium ſit ei quod eſtmo-
——
lem Juu rentun yr Auten ral ſiyſ nnol Gornut interitute eun lun
e 4
aitam ſul loni- parj te nßrn
arjelu
rationis ex wejue luli Rione, n ſoomnin ura yrea une vtun Mios. uſeuens euum 7a dein hum um may p inenpe 1 quali
8 inten N uide ne wogno

mus tan tem imge Lunn 3 eus Cor da, ſdah ntail ai Steiuald mi Aonn fanuſh
4
hjiu daun
1keantzu püiuemge
1.) Ihlne fne
I
. d de r gaunmä
1 ſunun
— duueſ n
3
muil
1
3 Jrioneun d turunn
Nim nule
83 D tanenm p 1
Dintuma
DOCTRINAM PLAT. 3 nem quod à ſeipſo ſudque vi mouetur, quia in ijc quæ mo- uentur, principij rationem habet, ſemper mouetur. Quod autem tale, idem quoque eſt immortale. Animus verd 3 ſeipſo mouetur:& qu od a ſeipſo mouetur, motionis omnus & ortus eſt principium. Printipium autem ingenitum& interitus expers. Quare animus vniuerſ talis erit, atque aiam humanus, cum vterque eiuſdem mixtionis ſit parti- ceps. 1 ſe autem mobilem animum eſſe ait, qudòd innatam vitam habeat, ſemper ſua wi operantem. Animos autem ra- onis participer immortales eſſe,ex huius wiri ſententia li- cet confermare. 4 Vtrum verd etiam rationis expertes, hoc ex ijseſt quæ in controuerſiam cadunt. Probabile tamen eſt ationis expertes ſola imaginatione ductos, neque ratione, neque iudicio vtentes, neque perceptis, neque borum colle- Kione, neque ratiocinando deductis ſumptionibu vniuer- ſiomnino autem meniis expertes,& non intelligente na- tura præditos non eſſe einſdem eſſentiæ, cum is qui ra- nione vtuntur, ideõqut illos mortales eſſe,& interitui 06- noxios. Hac igitur ratione cum ſint immortales animi, conſequens eſt eos corpora ſubire, adbærente‚ naturis quæ ſetuum ſunt conformatrices, eéſque in multa corpora; nec in humana tantum, tranſmigrare,; ad numeros tem- porum manentes, vel voluntate Deorum, vel propter vi⸗ te intemperantiam, aut corporis amorem- 6 M utua e- nim quædam ef inter corpus& animum cognatio, qualis inter ignem& bitumen cernitur. Atque Deo

pte otümq Aoudl dus li ſc
1
laqhit,
7
umenque n
ſen cum pia tpermitte d
a 9
tripſiſe) umdri. Sol-
ns naturæ em pro anct ulonr eius: b Meternit,
¹
ſtqua dem Con-
Vls quij
endii eſt, impell cendi.
1
agendum in alteram, quæ ira
Que om.
bz animus, po endi autemal
i.
9 0 8
landl
1
iam conci tur
human rmutan
10 pe ſe
nſint quoque ciliandi in eam quæ concup
um 1 ſwm
X
A 0 F „ E 4 2z 0 2. 5 4—
2—2 B B 8 N8
— 8 N8N
₰ 8
8 ☛ 8 DB
—
facultates deme
64 in corpora
4 pe
——
—y——

A
8 1 5 2= 16 5—. S = S8 — 9 8 A
IAC. CARPENI
RII COMMENTARIVS IN Caput. 18.
R 8 6 ‿ 5 ☛ A
—
In quo prima eſt diſputatio de Animorum im- mortalitate.
Quæ digreſſio eſt decima.
u CRIBIT Cicero. 1. Tuſculana, Pherecidem Sy- & B 85—⁹½.*.. ⸗*— 2 rum primum, quod literis extet, dixiſſe animos ☛ 4 ☛
Se hominum eſſe immortales. Vixit autem hic re- P,imi autho
gnante apud Romanos Seruio Tullio,& nobi- res immorta- ſem diſcipulum habuit Pythagoram. Quãquam litatus animo
) bPherecide Syro longè antiquior Mercurius Tri- vunns — ſmegiſtus(non enim multis annis Moſem dici-
d ur elle ſecutus ex eque multa penè ad verbum
deſcripſiſſe) in eadem fuit ſententia: hancque ſic expreſſit cap. I. Pi-
mandri. Solus homo ex vniuerſis terrenis animantibus, inquit, du-
plicis naturæ cenſetur: mortalis quidem propter corpus, immortalis
autem propter hominem ipſum ſabſtantialem. Immortalis enim eſt
cunctorumque arbitrium obtinet: cætera verò viuentia quæ motta-
lia ſunt, eius fato ſubiiciuntur. Idemque apertius in Aſclepio. Audi
5 Aſclepi, inquit, Cum anima à corpore diſceſſerit, tunc arbitrium
examénque meriti eius tranſiliet in ſummi demonis poteſtatem. Iſq;
eam cum piam iuſtamque præuiderit, in conuenientibus locis ma-
nere permittet. Si autem vitiorum maculis infectam, deſuper ad ima
deturbans, procellis turbinibuũſque aëris, ignis& aquæ ſæpe diſcor-
dantibus, tradet. Atque inter cælum& terram mundanis Hluctibus,
in diuerſa ſemper æternis pœnis agitata raptabitur: vt in hoc obſit a
nimæ æternitas, quod ſit immorrali ſententia æterno iudicio ſubiu-
gata. Apud ludæos etiam Eſſei, eandem ſententiam probauerũt. De
quibus ſic ſcribit Porphirius lib. 4. de abſtinendo ab eſu carnium.
Ellei, inquit, ludæi genere ſunt: apud quos firma hæc opinio eſt, cor- a iij
3 E

6 ALCINOI INSTITVTIO AD pora quidem morti eſſe ſubiecta, animos vero tanquam immortales, ſemper viuere: cùmque à ſubtiliſſimo xthere di mittantur, naturali quodam delatos impetu, corporibus coniungi. Cum vero vinculi corporum quaſi à longa ſeruitute liberaii ſint, tum ſummo gaudio altiora petere. Vt ex his poſſit intelligi tam nobilis ſententiæſ licut x aliarum permultarum, quas pro ſuis græci venditant) Hebraos au- thores extitiſſe. Dythagorea autem Plato didicerat ex Timæo Locro & ex Philolao, quem pręceptorem habuit. Et tamen in ph cum in hac quæſtione animaduerteret Pythagoreorum aliorum ue rationibus non ſatis ineſſe virium ad cogendum, perſuaſione fidtqus non parua opus eſſe ait, vt credatur animum ſupereſſe poſt hominis interitum, atque vim aliquam intelligentiamque habere. At veroca.
mortaltatis vtinam nullos etiam nunc omnino ſectatores haberet, Omnibusa ſertores. ſuprema die, inquit, eadem quæ ante primã: nec magis à morteſſen- ſus vllus corpori aut animæ, quam ante natalem. Eadem enim vani- tas in futurum eriam ſe propagat& in mortis quoque tempon ipſa ſibi vitam mentitur: aliàs immortalitatem animæ, alias transſiguta- tionem, alias ſenſum inferis dando& manes colendo Deumqpefa⸗ ciendo qui iam etiam homo eſſe deſierit. Ceu vero vllo modoſpiti- di ratio homini à cæteris animalibus diſtet, aut non diuturniota mul- ta in vita reperiãtur, quibus nemo ſimilem diuinat immortalttatem. Quod autem corpus animæ perſequitur mareriam? Vbi cogitatio i li? Quomodo viſus? Auditus? Quæ deinde ſedes quantave maltitn-. do tot ſeculis animarum velut vmbrarum? Puerilium iſta delitamẽ- torum auidæque nunquam deſinere, mortalitatis commenta ſum- Quæ quidem omnia tam abſurda in Plinié minime mirabitur, quico- gitabit quæſtiones eſſe duas cõiunctas, vnam de Deo, alteram de ani- ma: nec poſſe cum de huius immortalitate bene ſentire, qui in quæ- ſtione de Dei prouidentia omnium maximè eſt impius cum aliis lo- cis multis, tum vero apertiſſime cap. 7. libr. z. naturalis hiſtoriz. In Seneca de Deo ſatis piè multis locis ſcribente, admirabilior eadem opinio videri poteſt. Et tamen etiam hic ponit interitum animorum fimul cũ corporibus, cùm de ſuo morbo ita ſcribit epiſtola ſj.lib.7. Ego morté diu expertus ſu m, inquit. Quando, inquis? Antequam na- ſcerer. Mors eſt, non eſſe. Idautem quale ſit, iam ſcio: hoc erit poſ me, quod ante me fuit. 81 quid in hacre tormenti eſt, neceſſe eſt& fuiſſe antequam prodiremus in lucem. Acqui nullam ſenſimus tunc vexationem. Rogo num ſtultiſſimum dicas, ſi quis exiſtimet lucetna peius eſſe cum extincta, quàm antequam accederentur? Nos quo- que& accendimur& extin guimur, Medio illo tempore aliquid pa-
edone,
Authores tra hanc immortalitatem capitalis eſt opinio Plinij cap. 55. lib.). Quz
dant. Vii glor ertan it& lecutu fat nrum dus, non Cogite, ino faclunt tern carcetem, ribunali nos⸗Luleru mmum dole axumn: qus nu caruim vum wile mbonum ältit& om omitamus! aonem de eiemes, ſicut alttatem co wenta, anter componan Alcinoo ho done: ſepti Ktum. Oms u elt aut ce dis quanq anum tamen weauſa eſte nijeectus eula contine meſt, nen keonliſtere. näͤcauſam enndum on 9 non 1 dnnem vlon adguit Uung ua v Aer)wic loeautem

3 ltelle polt 8 dere en 41
ejeryut
doque rayna, 1 liata, = ndo Deum
4
o lonan an dictunin. atimmang
tau Wdim
*= qunnrant u lumihts: 82 d eemird „P eo llete
1
1
„ en enrik,oide
/ npiusch 1
1 crals utnt miradünt a itetttum areoittl 7 u lu 4 ſco:u eſh n 4 m(en d erikwes
3 enuN 21 qpotdis
.
DOCTRINAM PIAT. 5
imur. Vtrinque vero alta ſecuritas eſt. In hoc enim, mi Lucili, niſi fallor, erramus, quod mortem iudicamus ſequi, cum illa& præeeſſe- rit& lecutura ſit. Quicquid ante nos fuit, mors eſt. Quid enim re- fett vtrum non incipias, an deſinas, cum vtriuſque rei hic ſit effe- qus, non eſſe? Et apertius idem libro de conſolatione ad Martiam. Cogita, inquit, nullis defunctum malis affici. Illa quæ nobis inferos faciunt terribiles, fabula eſt. Nullas imminere mortuis tenebras, nec carcerem, nec flumina flagrantia igne, nec obliuionis amnem, nec tribunalia, nullos in illa reos libertate tam laxa, nullos iterum tyran- nos. Luſerunt iſta pocëtæ& vanis nos agitauere terroribus. Mors o- mnium dolorum ſolutio eſt& finis. VItra quam mala noſtra non exeunt: quæ nos in illam tranquillitatem qua antequam naſcere- mur, caruimus, reponit. Si mortuorum aliquis miſeretur,& non na- torum miſereatur, mors nec bonum nec malum eſt. Id enim poteſt aut bonum aut malum eſſe, quod aliquid eſt: quod verò ipſum ni- hil eſt& omnia ad nihil redigit, nulli nos fortunæ tradit. Sed illos omittamus hoc tempore,& philoſophorum principes Ariſtotelem& Platonem de hac quæſtione lumine naturæ non omnino malè ſen- tientes, ſicut cepimus inter ſe conferamus. Ac primùm ad immor- talitatem confirmandam, quam vim habeant ſingula Platonis argu- menta, attentè conſideremus: vt cum iis poſtea Ariſtotelis doctrinã componamus. Omnino octo ſunt quæ ad hanc rem ex Platone ab Alcinoo hoc loco commemorantur. De quibus ſex priora, ex Phę-
Quia quanquam contraria in eodem ſubiecto ſibi inuicem ſuccedãt, eorum tamen vnum non poteſt alteri ſubiectum manere. Si vero vi-
cauſa eſt continens, certè in cauſam continentem contrarlum pro-
ptij effectus non poteſt cadere. Vt quia priuationis luminis in Luna cauſa continens eſt terræ interpoſitio: quod illi priuationi contra- rium eſt, nempe ipſum lumen, non poteſt cum interpoſitione ter- ræconſiſtere. Quare ſi vitæ cauſa continens, anima eſt(continentem verè cauſam dico eam quæ ſicut Ariſto. indicat libr. z. Analyt Poſt. ſecundum omnia tempora cum ſuo effectu coheret vinculo indiſſo- lubili) non poterit vitæ contraria mors, in animam cadere. Quam rationem vſurpaſſe videtur D. Bernardus in Cantica Canticorum.
Vita, inquir, anima eſt, viuens quidem, ſed ſe ipſa:& per hoc non tam
viuens, quã vita, vt propriè de ea loquamur. Inde eſt quod infuſa cor- pori, viuificat illud: vt ſit corpus de vitæ præſentia, nõ vita, ſed viuẽs. In hoc autem gerit anima ſimilitudinem quandam cũ Deo, quòd non
Platonis va-
— ti d cd- done: ſeptimum ex decimo de Repu. octauum, ex Phedro eſt colle frmandam
ctum. Omnium vero primum eiuſmodi eſſe videtur. Anima aut vi- /mmortaluta- ta eſt, aut certè vitæ cauſa continens. Si vita eſt, mori non poteſt. tem.

3 ALrCINOI INSTITVTIOADd ſolum eſt vita, ſed etiam viuificans. Sequitur etiam vt ſit immottalis. hleaut ig Quoniam cſ ſibi ipſa vita ſit, ſicut non eſt quo cadat à ſe, ſicnon eſ enii,(o quo cadat à vita. Ex quo etiam Virgilius, animas vitas nominauit rovideat, Aneidos 6.. nuecietut Et ni docta comes, inquit, tenues ſine corpore vita⸗ is eltigit Admoneat volitare cauæ ſub ima gine formæ vodſquen Irruat& fruftra ferro diuerberet vmbras. Et alio loco rult quod Pitd que cum gemitu fugit indignata ſub vmbras. ſtvecellet Sed hæc ratio fortaſſe non minus ad animam belluarum veletimm amuisihtes plantarum pertiner, quàm ad eam quæ in nobis ratiocinatur& intel. eſſevonpo ligit, Illas enim eadem ratione videor colligere poſſe, quia cotpoui. leenon ho bus quibus inſunt, vitam per ſe adferunt, non modo non poſſè eide amnis conc adferre interitum, ſed neque ipſas(quoniam hoc abſurdius eſt) imte. retarur in ritum ſuſcipere. Niſi fortè ex nonnullorum opinione hoc opponl. iasiuſe qe mus formas eas quæ à materia omnino ſuſtinentur, licet formas aqlias diuidi. ſibi contrarias non ſuſcipiant, earum tamen aduentu perire: aut ma. Moni neg; teria qua ſuſtinebantur, diſſoluta, diſſolui. Alias vero quæ in ſeips grulint lib Permanent,& ſi quando materiæ inherent, illam potius ſuſtinent qui emele, qu ab illa ſuſtinentur: cõtrariam ſibi vim non poſſe admittere,&ſiqua ſtmperatiom vis humano corpori infertur, hac qualitates,& formas affici qurcor. iteinm pori ſunt addictæ: Partem autem eam animæ in qua rationis eſtſin-. nnnoſſe. cipium, quia corpore ſuperior eſt, ab eis nihil affici. Quod quäqum iuaiſiassſe meminerim ſcriptum à Marſilis Ficino cap. 14. lib.). Theologiehr. icelnerz i tonicæ, in eo tamen mihi non ſatisfacit, quod ad vnius dubitations ionibusco explicationem ea affert, in quibus poſtulat ſibi concedi quod in que. uioni cory ſtione eſt poſitum. Quis enim de his qui animæ immortalitatem uc. ia, fatione: gant(eſt enim cum illis hoc loco diſputatioj cõcedet eam partem qu: keles aller ratiocinamur, in ſe ipſam permanere,& ſi quando materiæ inheret, idum eſt illa nullo modo ſuſtineri? Sin hoc loco vitam per ſe dari corpotibd iuwautem anima cum aliis interpreteris, quod hæc in obeundis vitæ muneribus ſiomnino; ſe ipſa contẽta ſit, organico corpore nihil indigeat: ratio eiuſmodi d uoniam eam proximè acceder, quã in Ariſto. doctrina menti propriam poſteꝛ lühe eſe: explicabimus: ſed orationis ambiguitate fallet. Quoniam animapli- ianoddo ii tis& belluis per ſe vitam dare verè dicitur: neque tamen in illismu- i tinanteg c nera vitæ ſine corpore poteſt obire. 81 quidem nurritio& ſenſismu iiiſequemi nera vitæ ſunt, quorum anima primaria certè cauſa eſt: ſed adbæcin ii phzq corpore neceſſaria ſunt organa. Secundã vero Platonis rationemit ſads lolere Phędone, Cicero prima Tuſcula ita explicat ex libro ſuo de conſolr ide cur rione philoſophica. Animorum nulla in terris origo reperiri poteſt aiidlugr nihil enim eſt in animis mixtum atque concretum, aut quod exterl dbesie c0 natum atque factum videatur. Nihil aut humidum quidem, Aſt üum arnt. Nihil aut humidum* mo

er lurum a ¹ Weinann
rdlardig h 8 lone hoc chr = icetrna S noxitea t lrero lench. e atiesllline
Dadmitet,
i anüerttse
* ci.Cwig d). lheoh
E lecius düt 1 hnccdiqutg Crmmorula * det emgin d do marci
tnssahähn
8
a vet ſecuni Gadisrieras
iin:rniatis
a mi prrn — Vonina 4 K de tamer e oktito 9
3 ul dtb V
Plroräg“
lbro ſuta
r hrigo e
4 5*
1
DOCTRINAM PLAT. bile, aut igneum. His enim naturis nihil ineſt quod vim memoriæ, mentis, cogitationis habeat: quõdque præterita teneat, aut futura prouidcat& complecti poſſit preſentia, quæ ſola diuina ſunt: nec inuenietur vnde hæc ad hominem venire poſſint niſi à Deo. Singula- tis eſt igitur quædam natura atque vis animi, ſeiuncta ab his vſitatis
notiſque naturis. Ita quicquid eſt illud quod ſentit, quod ſapit, quod
vult, quod viget, cæleſte& diuinum eſt. Ob eamque rem æternum *& 8.* 2 1 6 ſit neceſſe eſt. Huius verò rationis vis in eo poſita eſſe videtur, quòd
omnis interitus à quadam diſſolutione proficiſcatur: diſſolutio verò
eſſe non poſſit, niſi eius quod quadam compoſitione conſtat. Quate hæc non poteſt cadere in animam quæ ſimpliciſſimæ naturæ eſt,& omnis concretionis expers. Sic enim idem Cicero Platonem inter- pretatur in Catone. Cum ſimplex animi natura ſit, inquit, neque ha- beat in ſe quicquam admixtum diſpar ſui atque diſſimile, non pote- rit diuidi. Quod ſi diuidi non poteſt, nec poterit interire. In quo duo Platoni negari poſſunt,& certè à Lucretio ex Epicuri opinione ne- gata ſunt lib. 3. de rerum natura: primum quidem, animum ſimpli- cem eſſe, quod certè negaturi ſunt, qui eum non alium eſſe volant à temperatione corporis& eorum ex quibus hoc componitur. Dein- de etiam ſi ſimplex eſſe dicatur, ex eo non videri effici illum deſinere non poſſe. Cur enim ſolis radius, etiamſi ſit ſuapte natura ſimpli- ciſſimus, ſimul cum ſole ſine vlla compoſitionis diſſolutione eſſe non deſinet? Priori Plato occurrit in Phædone,& multis grauiſſimis ra- tionibus confirmat animum qui plerumque in ſuis motibus, tempe- rationi corporis aduerfatur, aut motus ex corporis temperatione na- ios, ratione reprimit, cum illa eundem dici non poſſe. In quo ei Ari- ſooteles aſſentitur cap. 4. lib. 1. de Anima. In poſteriore verò, Obſer- uandum eſt dici à Platone eo loco corpus abſolutè diſſolubile: ani- mum autem aut omnino indiſſolubilem, aut aliquid propinquum rei omnino indiſſolubili. Quod Marſilius Ficinus additum arbitra- tor, quoniam in Timæo probatum eſt Deum ſolum omnino indiſſo- lubiſem eſſe: cætera verò ſi cum eo comparentur, diſſolubilia quo- dammodo iudicari, quia quodammodo etiam ſunt compoſita. Sic enim antea cap. 1½. explicata eſt animi compoſitio ex eodem& alte- ro. Neque multò plus virium habere videtur ratio tertia, qua Plato in eodem Phædone longa oratione oſtendit animum in rebus conrem- plandis ſolere ſe referre ad ideas, quæ ſemper ſe habent vno modo: eundemq; cum ſe ad corpus demittit per internuntios ſenſus, verſari in rebus lingulis fluentibus, quæ ſunt ipſarum idearum imagines. Ex quibus ita concludit. Vis ergo duas rerum ſpecies ponamus, alteram viſibilium, alteram inuiſibilium? Ponamus, inquit. Er inuiſibile mo-
———

—— 2— ———
—*—————————— 2—.- 1— 1 ——————;—ÿ—ÿ—ÿ—ᷣ———————————.————— ———:—QQ⏑———————————— ———ÿÿÿÿÿä⅓⅓—— 1 8 5 5.————————*——————. ——————————=—— ¾— ———————— ——————.———.
—————
——————
3 ALCINOIINSTITVTIO AD
d0 ſemper eodem eſſe, viſibile vero nunquam eodem. Hoc quoque ponamus, inquit. Age iam aliud ne in nobis eſt quàm hinc quidem corpus, inde vero anima? Nihil aliud, inquit. Vtrinam ſpeciei corpus eſſe ſimilius cognatiüſque dicimus? Nemini dubium, inquit, quin
viſibili. Quid vero anima viſibile ne aliquid eſt, an contra: Nonho- minibus quidem 6 Socrares, inquit. An de iis quæ ad aliam natutan
ſpectant tractabamus? De iis duntaxat quæ ad humanam, inquit. Quid ergo de anima dicebamus? nunquid viſibilem eſſe? Nonril-
bilem. Inuiſibilem ergo? Ita. Anima igitur inuiſibili ſpeciei ſimilior eſt, quàm corpus: corpus vero viſibili. Neceſſarium id eſt omnino. Nam& hoc euenire in ſuperioribus dicebamus, vt cum animaadal- quid conſiderandum ſocium ſibi corpus aſſumit, vel per viſum, icl per auditum, vel per alium ſenfum(hoc enim eſt per corpus conſide- rare, quia per ſenſus id agitur) tunc quidem à corpore trahatur ad es quæ nunquam eodem modo ſunt, atque ipſa aberret perturbetutq, & quaſi ebria vacillet, vt pote quæ talia quædam attigerit. Protſus. At vero quoties ipſe animus per ſe ipſum excogitat, illuc ſe confen
ad purum, ſempiternum, immortale, ſemper eodem modo ſebabẽs
& tanquam ipſius cognatus ſemper inhæret illi, quoties redierit in ſeipſum eique liceat, ceſſétque ab errore& circa illa ſempet ſccun- dum eadem, eodem modo ſe habet: vt pote qui talia iam attigett: Atque hæc cius affectio ſapientia ſiue prudentia nominatur. Simit videri poteſt quod dixit Alcimeon quidam, vt eſt apud Ariſt, capa- lib. 1. de Anima, Animam immortalem eſſe, quòd ſimiliis ſit tebus immortalibus: idque ei conuenire, quod ſemper moueatur. Mouei autem etiam diuina omnia continenter, vt Lunam, Solem, ſtellas to- tumque cælum. Ad eandem etiam rationem illud accedit quod cum in videndo maximus luminis aut coloris ſplendor aſpectum inalis hebetiorem reddat, contrà intellectus noſter rei difficilis& arduz naturaque ſplendidiſſimæ contemplatione, ad cæteras alacrioteff ciatur. Ex quo idem cum Platone Ariſtoteles ſic concludit cap. lib. 3. de Anima. Senſus ſuo munere fungi non poteſt, inquit cumtes quæ vehementer ſenſum mouet veluti magnus ſonus, colot,& odor incidit: cùm mens ipſa ſi quid intelligentia complectatur quodms- gnas habeat in cogitando& intelligendo diffcultates, nihilominus,
imo verò acrius cætera intueri ſoleat. Ea enim pars quxæ ſenlus eſt,
immerſa eſt& permixta cum corpore: mens vero ab illo ſectets&
ſegregata. In quo poſita ſunt firmamenta ſententiæ peripateticz, de actione mentis cum corpore nihil communicante, quæ poſtea exyli cabuntur. Quanquam huic etiam rationi illud Epicurei opponunt,
luwen ſ Iluſtrarie ſuo radio Cdos! Theolog coniund nem pli mago in! pralis,m. mentum inen ſimi prius N) Aomanam tlet oratic nem factun pe forma ledtwale: i berum el em effug auod ad r hen dertem ne creata illt quemadm cet, kotus urens, ſe matione aplicabili
per bac m⸗
le wentis qrltionis ſus ex di datuam m pati gui Keowpteh düc on ddilem miparit Allxtma Aerqui

düipeieini tnidetem
a corpun.
1e uiizi hn RX ¹I lluekene n weco otkanit l lewa. walaima.
8 1 dwinau,
thuc 1
Pd lalie 6
— ouemn
1Solegt as laccelign Be alpeimie
uiuf
= colln
eyrins zußu wus
H iuu
,.—
DOCTRINAM PLA T.„ Tumen ſolis ab oculo ſuſcipi radiũm que aſpectus noſtri ſolis radio
illuſtrari eique magna ex parte ſimilem eſſe:& tamen oculum cum
ſuo radio quotidiè interire, ſaluo manente ſole ſolſſque luminc. Quibus variis argumentis reſiſtit Marſilius Ficinus capit. z. libr. Ir. Theologiæ Platonicæ. Cum hac vero terria Platonicorum ratione coniunctum videri poteſt quod in religione noſtra dicitur, homi- nem primum ad imaginem Dei eſſe procreatum. Eiuſmodi enim i- mago in hominis mente relucet: cui cum Deo in ratione& intelli-
gentia, maxima ſimilitudo intercedit. In qua immortalitatis argu- mentum non leue eſt poſitum. IIla vero quouſque progrediatur&
in ca ſimilitudine quid diſſimilitudinis inſit, pulchrè explicat Gre- gorius Nyſſenus libro de Anima& refurrectione. Ne dicas, inquit, humanam mentem cum diuina natura eandem eſſe(impia enim hæc
eſſet oratio) ſed illam huic ſimilem. Nam quod ſecundum imagi-
nem factum eſt, non per omnia penitus principalis exemplaris at- que formæ ſimilitudinem habet: intellectualem, eius quod intel- lectuale: incorpoream, incorporei: arque ab omni mole corporea liberum eſt, itidem vt illud:& omnem internallarem dimenfio- nem effugit ſimiliter at que illud: ſed eſt aliquid aliud atque illud,
uod ad naturæ attinet proprietatem. Non enim amplius imago hen ſi per omnia, per intellectualem, incorpoream, interualli ex- pertem naturam idem cum illo eſſer. Sed per quæ in natura non creata illud perſpicitur, per cadem natura creata hoc oſtendit. Et quemadmodum in paruo fruſto vitri, cum ad radium expoſitum ia- cet, totus ſolis orbis conſpicitur, non pro ſua magnitudine in co ap- parens, ſed prout breuitas fruſti, circuli ſimulachrum atque repre- ſentationem capit& admittit: ſic in exiguitate noſtræ naturæ, in- explicabilium illarum deitatis proprieratum imagines elucent, vt
pet hæc manu quaſi ducta, rationéque excidat& aberret ab natu-
i mentis deprehenſione atque cognitione, ſi in examinatione quaſtionis coporalis proprietas excernatur& reiiciatur: neque rur- ſus ex diuerſo eandem cum inuiſibili ſimul& immortali natura, paruam mortalémque naturam eſſe ducat: ſed ratione& intelli⸗ gentia quidem cerni naturam cius exiſtimer, quoniam etiam men- ie comprehenſibilis naturæ imago eſt: non tam en eandem cum prin- cipali& originali forma imaginem eſſe dicat. Vt igitur per arcanã& ineffabilem Dei ſapiẽtiam quæ in vniuerſitate rerum apparet, diuinã naturã pariter ac poteſtatẽ in rebus vniuerſis eſſe nõ dubitamus, vt 0- mnia permancant in ſua eſſentia(quanqua ſi quis naturæ rationẽ exi- Ba& erquirat, longe plurimum natura Dei diſtat zee neclas 4
—
—z 3 K

— ö ————— ———
——————— 4————— ☛☛——.———. 3*— 2 ͤͤͤͤͤ—————————— 2* ——————————*——.——— 3 4 3— 4—————. —.—.—————.—.———. —— 2 2—. 5—ÿ—————————— *—.„ 4————.——„———— 3. 1—————————————————— ———.—— 5 8. b 3.— .’———— 9 1— 2—
—
——
3 AL CINOII1NSTITVT IO AD
ſngulatibus rebus, quæ in creatura non ſolum oſtenduntur, verum⸗ ſeriam inrelliguntur, attamen in his eſſe conſtat id quod natura di- ſar atque diuerſum eſt) ita nullo modo incredibile eſt animæ quoq; naturam, quæ per ſe aliquid aliud eſt(quodcunque tandem etiam el- ſe putatur) non impediti quin ſit, etiamſi ea quæ in mundo tanquam elementa conſiderantur, ei ratione naturæ non conueniant. Nec e. nim in viuentibus quidem corporibus„quorum natura conſtat ex elementorum contemperatione, ſimplici pariter& informi inuili- bilique animæ rarione naturæ, aliqua cum craſſa corporum conge- rie atque concretione communitas eſt. Veruntamen vitalem anim⸗ efficientiam ratione quadam humanam animaduerſionem atque co- gnitionem ſuperante, permixtam ac diffuſam in his eſſe non dubita- tur. Ergo nereſolutis quidem in ſe quæ in corpore ſunt, elementis, periit id quod per vitalem efficientiam ea colligat atque connecit. Sed quemadmodum conſtante ac durante adhuc elementorum con- cretione, omnes pariter arque ſimiliter partes corpus complentes& conſtituentes anima penetrante, ſingulatim vnumquodque anima-
tur, neque aliquis vel ſolidam animam eſſe dixerit ac durã, quæ cum
terreo commixta atque contemperata ſit, vel humidam, vel feigidam,
vel contraria qualitate præditam, quæ in his vniuerſis ſit& vnicalq;
vim vitalem immittat: ita ſolura quoque illa coagmentatione&ad proprias cognataſque res iterum redacta, ſimplicem& incompol- tam illam naturam vnicuiqus parti etiam poſt diſſolutionẽ adeſſeat- que eam quæ ſemel occulta atque ineffabili quadam ratione cumele⸗ mentorum concremento coaluerit, etiam in perpetuum permanere cum iis quibuscum mixta eſt, neque vllo modo ab ea coalitionea: que concretione quæ ſemel ei contigeric, auelli putare, nullo modo eſt à veriſimilitudine atque probabilitate alienum. Non enim quia ſoluitur compoſitum, inde neceſſario conſequitur vna cum cõpolito diſſolui id quod compoſitum non eſt. De eadem métis humanæ cum Deo fimilitudine plura ſcripta ſunt ab eodem Gregorio cap.y.lib:de hominis creatione. Nec vero ab huius ſententia alienum quod plu- ribus diſputat Cicero libro 1. de Legibus, ſummam primamquele- gem recta ratione contineri, quæ propria mentis eſt: ex ea vero tan-
tam naturæ cognationem ac ſimilitudinem inter Deum& hominem
exiſtere vt conciues eſſe videantur. Animus, inquit, nobis à Deoinge-
neratus eſt. Ex quo vera vel agnatio nobis cum cæleſtibus, vel genus, vel ſtirps appellari poteſt. Itaque ex tot generibus nullum eltani- mal præter hominem quod habeat notitiam aliquam Dei. De iplis quidem hominibus nulla gens eſt, neque tam immanſueta, nequc taà
acue äbenduln orlli.9 fe,& und. hliud hochinich elſe Jropi gluntde wottalitat dubet qo⸗ uiiis quoq
It xeoco
lwicquein
dsaddith olpote, 8 Kruni poll
danſbone
tone kin
nrare excel bneſ naterie G. keltpriw tes contine tendam an otporibus ſreſſe,& mcotporn nalii paul b ad quos ntemmulte nanR dotpotbste bro de fi tereturte lolbpi
dvoris con
dennan
am Ar Mrämiun
t W 3

1 imaelt 1
m lsltu. mennaich. Ix ue
Ilutioränt
† ic aunigu 1
Pintena
7 atoum fen S eacolin 1 lar uli 1 Num 2 2 memit rtisbunnn e riochn c iienung u pruat an ieleus am9 e2 odbinh S lübu
* rullnat 1m Dah e llea
—
quzcorporis qualitate organica, eriamſi
DOCTRINAM PLAT. 9 auæ non etiam ſi ignoret qualem habere Deum deceat, tamen
fera, q
habendum ſciat. Ex quo efficitur illud, vt is aguoſcat Deum qui vnde ottus ſit, quaſi recordetur ac noſcat. lam verò virtus eadem in homi-
ne,& in Deo eſt, neque alio vllo ingenio præterea. Eſt anté virtus ni-
hilaliud quèm iu ſe perfecta,& ad ſummũ perducta natura. Eſt igitur homini cum Deo ſimilirudo. Quod cùm ita ſit, quæ tandem poteſt eſſe propiot certiòrve cognatio. Arque hæc quidem ſatis abundè di- ga ſunt detertia Platonis ratione, ad confirmandam animorum im- wortalitatem. Qarta verò cum illa commune fundamentum hoc habet, quèòd anima diuinis& imm ortalibus rebus ſimillima, diuini-
tatis quoque& immortalitatis particeps eſſe videatur. Similitudo ve-
dexeo colligitur, quòd anima fecundum naturam præeſt corpori, huicque imperat, ſicut diuina mortalibus imperant,& præſunt. Qui- bus addit Plato in eodem Phædone, cùm anima longè ſit præſtãtior corpore,& corpus ex quo iam illa exceſſit, ad multos annos adhuc ſecuati poſſit integrum(ſicut variis vnguentis ab Aegy priis fieri ſole- bat)non eſſe probabile illam quæ inuiſibile quiddam eſt, ipſa ſepara- rione ſtatim diſſolui, ſed potius in ſimilem quendam alium locũ mi- grare, excellentem, purum, inuiſibilem, nobis occultum,& vt ait, ad bon ſapientémque Deum. Omnis quidem naturalis forma ſuæ materie quodam modo præeſt: quia in ea naturalium motionũ cau- Keeſt primaria, in materia verò adiuuans,& organicas illius qualita- zes continens. Quo modo huic rationi nulla prorſus vis ineſt ad do- tendam animæ immortalitatemm. Quis enim neſcit animas in plantis, cotporibus præeſſe, mortales tamen eſſe? Ergo in homine alio modo pteeſſe,& imperare dicetur. Quoniam in plantis nihil agit ſine ali- hæc in nönullis apertior ſit, in aliis paulè obſcurior:& in belluis omnino obſequitur iis moti- bus ad quos propenſionem adfert corporis temperatio. In homine autem multa conatur, in quibus corpore impeditur potius quàm ad- inuarur,& pleraque perficit contra eam propenſionem quam adfert corparis temperatio. Scirum enim illud eſt Ciceronis de Socrate in libro de Fato, qui cùm natura bardus& libidinoſus à Phyſiognomo diceretur, talem ſe futuvrum confeſſus eſt, niſi animum excoluiſſet,& Philoſophiæ præceptis reuocaſſet ab ea propenſione ad malum, quã corporis contagio adferebat. In quo magna vis eſt poſita ad docen- dum animam aliud eſſe A corporis temperatione,& ab harmonia, qua cum Ariſtoxeno mulſico mortalitatis aſfertores etiam hoc tem- pore nimium oblectantur. Hanc verò ſic exagitat Socrates in Phæ- donc. Quid Simia, videturne tibi, inquit, vel enſonmnienret alteri
4—— 5 ———

ö—*— —õ———-— —
————άAʃ—— d——**——— 2—— — ͤ8ͤ8ͤöͤöͤöböoöoͤbͤͤͤͤſͤ———————————.— 3. ——————y——,.—————————— ———————.—— ———.——.——— 6
——— 7— 3—.—--————.————— 4
ee- 2—————— 3
3———————————— 2————— ————————————= 3 —— 8 1———————— 3— 4— . 4—————.— 8 2—— 8— .———.——— 8—.—————— — 5 3 4 8—*— 5—————— ——————-———.
2
10 AL CINOI INSTITVTIO AD cuiquam compoſitioni congruere, vr aliter ſe habeat quam ilaer quibus conflatur? Nullomodo, neque etiam vt aliud quicquam, yt ar- bitror patiatur aut agat, quàm illa vel agant vel patiantur: Aſlentior, inquit. Nõ igitur conuenit conſonantiam ea duccre ex quibus com. poſita eſt, ſed ſequi? Opinor ita. Quare permultum abeſt vt harmonis in contrarium moucatur, aut ſonet, aut quicquam aliud edat pani- bus ſuis aduerſum. Permultùm proculdubio. In quibus ratiocinatio. nis vnius propoſitionem habes. Aſſume verò quæ de motibus animæ temperationi corporis, aut ei propenſioni quæ ex corpore naſcitut contrariis paulò ante dicta ſunt. Tum ex iis facile efficies animã cor- poris temperationem, aut harmoniam(quod tamen Galeno frequès eſt)dici nullo modo poſſe. Neque verò minus acutè contra eãdemo. pinionem Ariſtoteles diſputauit cap. 4. lib. i. de Anima. Alia etiam in⸗ quit, ſententia tradita eſt, quæ pleriſque quidem probabilis, nec mi- nus quàm vna alia earum quæ commemoratæ ſunt, videtur, ſed qus examinata& reprobata, etiam eſt in cõmunibus,& quæ apud vulgus fiunt diſputationibus. Nonnulli enim eam harmoniam eſſe tradunt. Etenim harmoniam, temperationem, compoſitionèm que eſfequan- dam contrariorum,& corpus conſtare ex contrariis. Atqui harmonia
ratio eſt quædam eorum quæ confuſa ſunt, aut compoſitio: qotum
neutrũ eſſe anima vllo modo poteſt. Præterea harmoniæ noneſtmo. uere: quod maximè omnes animæ tribuũt. Aptius verò in valetadt ne omninòõque in virtutibus ad corpus pertinentibus, harmoniaqui in anima dicitur. Quod facilius etiam animaduertetur ſi quis alcii concentui animæ affectiones atque munera attribuere conetur. hi: ficile enim eſt accommodare. lam verò cùm in duobus, nomine har- moniæ vti ſoleamus, primùm quidem ac maximè proprisè in iis que motum& ſitum habent, aptam magnitudinum compoſitionem, quando ita conueniunt inter ſe vt nihil eiuſdem generis recipiant, deinde verò in eorum quæ inter ſe confuſa permixtaque ſunt, pro- portione neutro certè modo conſentaneum eſt, animam harmonis nomine vocare. Parrium enim corporis compoſitio faeilè uhrtie, di poteſt. Nam& partium multæ compofitiones ſunt,& multis mo- dis conſtant. Cuius igitur aut quomodo exiſtimanda mens, compol⸗ tio, vel pars ea in qua ſenſus eſt principium, vel ea in qua inſuntap- petitus? Itémque illud abſurdum eſt, animam eſſe rationem mo- dùmque temperationis. Non enim candem habet rationem ele⸗ mentorum permixtio, qua caro& qua os temperatum eſt. Sic fiet it multæ animæ ſint in toto corpore confuſæ: ſi quidem omniac che⸗ mentorum confuſione conſtanr,& confufſionis ratio,& concentus, auima eſſe dicatur. Ergo in reprehenſionc corum qui animam catpo:
uhurwon waſentiun lcs agnol vem datul- nimalel uure, com quos jgitu mam& co onſtituti. velius quie knui: quib nxlus eſta ais poteſt lqviqpe pudſe. I dlonvm ſecaoles, omiaqux, auemadmo crpofe. At jeque cete bene valer corport de Rcp in etibus phi Dlro,ob e. aim viuer rimus. bCrgea üuit gt vic dordus küic iera olim ſalporta am anim iequura weur Qu dait, cc nulumi quod naimme darpus,

d b ze qa
Paewoidun 84 copote t, iefdciesnh, cema u Galens * Ké contzat
—
1 viten ge R que zu V e oniancken Avenghete a rüs Ngwime
eA ompolinan
mocie nn Aszendine * da m menteuuti * Aboele un a idobonn. i profatin mE m canüt 2 an gereün RA rünägn Ve a itio facle 9
D ſanbanie
DOCGCTRINAM PLAT. 1r ris hatmoniam eſſe arbitrantur, Plato& Ariſtoteles mirificè inter ſe conſentiunt. Eiuſdem verò imperium in corpus Ariſtoteles. multis locis agnouit,& cap.. libr. 1. Politic. ex eodem deriuauit diſtinctio- nem naturalis dominij at que ſeruitutis. Prima compoſitione, inquit, animal ex anima& corpore concretum eſt: ex quibus altera, lege na- turæ, compos eſt imperij, alterum illius ſubiectum poteſtati. Inter quos igitur rantum eſt dignitatis interuallum, quantum inter ani- mam& corpus, inter hominem& beſtiam, hi ſimili naturæ lege ſunt conſtituti. Quorum opera atque actio ab vſu corporis petitur, nec melius quicquam proficiſcitur, ab illis hi quidem certè iure naturæ ſerui: quibus haud aliter atque his quæ diximus, hoc imperio dirigi melius eſt arque vtilius. Natura profectò ſeruus, qui ideò eſt in alte-
ius poteſtate, quod ei ſolùm natura concedit, vt alterius eſſe poſ-
ſt: quique rationis ſic eſt particeps, vt illam ſentiat, non habeat apud ſe. Tantam verd animæ vim eſſe in corpus veteres arbitra- tiſunt, vt magi animæ corporiſque medici, Zamolxidis& Zoroaſtris ſectatores, ſicut eſt apud Platonem in Charmide, dicere auderent
omnia quæ corpori bona ſunt ſiue mala, in hoc ab anima influere:
quemadmodum oculorum qualitas fluit à cerebro, cerebri à toto corpore. At que vt oculi curari non poſſunt, niſi cerebrum curetur. neque cerebrum, niſi corpus vniuerſum: ſic corpus totum non poſſe bene valere, niſi anima bene habeat. Quanquam contra, multa etiam I corpore in animam redundare, idem Plato nobis author eſt libr. 3. de Rep. in cõque id vitat quod Ariſtoteles cap.. lib. 1. de Anima in ve teribus philoſophis reprehendit. Curandum eſt etiam corpus, inquit plato, ob eã quam habet anima cum corpore harmoniã. Per corpus enim viuere nobis licet, ac rectè viuere, ſi veritatem clara voce teſtari velimus. Hoc verò in Platone variè exagitat Theodoretus Cyrenſis lib. Grecarum affectionũ. Si anima, inquit, per corpus viuit, ac rectè viuit,fit vtiq; vt ante corpus ea nõ fuerit. Quod ſi tamẽ fuit etiã ante corpus, vtiqʒ& viuebat immortalẽ ſortita rationalẽq́; naturã. Quod ſ erat olim& ante corpus, nec tamẽ rectè viuebat dũ ſeiuncta eſſet à corpore, at vbi venit in corpus, eo ipſo bene inſtituto, tũcdeniq; rectã vitam anima duxit, neceſſariò ſequitur vt anima per corpus ea bona coſequuta fuerit, quorũ particeps ea non erat ante quàm corpori iun- getetur. Quid ita igitur inſepultã corpori velut monumento cuidam Dhato ait. Sed ad Alcinoum redeamus. Quinta huius ratio pro argu- mento ſumit, quòd naturã ſequenti non minus dubium eſt, quàm id ipſum quod in quæſtione poſitũ. Nam ad confirmandum animã fu⸗ turam immortalem, cùm è corpore exceſſerit, aſſumit eam fuiſſe an-
recorpus,& in æterna apertaq; rerum omnium cognitione viguiſſe,
———— 2 † 4— 4
—— ————

——— 2
————
——j—— — 3———
——
——y——
———————————————— 4— 3 ——————————————— 8——.—————.———————..— 2 ———— 8————.— 1——————.—— 8— 4——————————õ——— ——— 3 5 —————— 3 4„* 3 24— 3———.— — 4. 7 4——— n 4————— S ———— 8————. 4—— ——————..——————
— ſ
* —y
——
14 A1CINOI INTSITV TIO AD
Sed corporis coniunctione vitæ ſuperioris obliuionem induci: qeæ in vita hac diſcendo tollitur: quia ex parte obliterate rerum notiones in anima renouantur. Cum quo altera ratio ſexta coniuncta eſt, qua effici arbitratur, diſciplinam noſtram vitæ ſuperioris recordationem eſſe, ad idque amplius confirmandum hoc ſigno vritur in Menone, quod pueri de rebus quas in vita hac nunquam perceperunt, ordine interrogati, reſpondent vt docti. Hoc verò non facerent, niſi res eiul. modi antea cognouiſſent. Quem locum ſic Cicero exprelſt prima Tuſculana. In libro qui Menon inſcribitur, inquit, puſionem quen- dam Socrates interrogat quedam geometrica de dimenſione quadra- ti. Ad ea ſic ille reſpondet vt puer:& tamen ita faciles interrogatio- nes ſunt, vt gradatim reſpondens eò perueniat, quo ſi geometiieadi. diciſſet. Ex quo effici vult Socrates, vt diſcere nihil aliud ſit quamte. cordari. Quem locum multò etiam accuratius explicat in eo ſermo. ne quem habuit eo ipſo die quo exceſſit è vita. Docet enim quemois qui omnium rerum rudis eſſe videatur, bene intetroganti reſpõden. tem, declarare ſe non tum illa diſcere, ſed reminiſcendo cognoſcete: nec verò fieri vllo modo poſſe, vt à pueris tot rerum atque tantarum inſitas,& quaſi confignatas in animis notiones(aroias vocant) ha-
beremus, niſi animus antequàm corpus intrauiſſet, in rerum cogii-
tione viguiſſet. Quam ſententiam aliquando probalſe viſus eſt h.
guſtinus cap. 20. lib. i.de animæ quantitate. Deinde eandem damas-
uit cap. 8. lib. i. Ketractationum. Illud quod dixi, inquit, omnesatts
animam ſecum attuliſſe mihi videri, nec aliud quicquam eſſeqpod dicitur diſcere, quàm reminiſci ac recordari: non ſic accipiendumct,
quaſi ex hoc approbetur animam, vel hic in alio corpore, velalbiſi
uc in corpore, ſiue extra corpus, aliquando vixiſſe,& ea quæadin. terrogata reſpondet, cùm hic non didicerit, in alia vita didiciſſe. Fieti enim poteſt vt hoc ideò poſſit, quia natura intelligibilis eſt,&conne- ctitur nõ ſolùm intelligibilibus, verùm etiam immutabilibus tebus Eo enim ordine facta eſt, vt cùm ſe ad eas res mouet, quibus connen vel ad ſe ipſam, in quantum eas videt, in tantum de his vera reſpon- deat. Nec fanè omnes artes es modo ſecum attulit, ac ſecum habet- Nam de artibus quæ ad ſenſus corporis pettinent, ſicut multa lle
dicinæ, ſicut Aſtrologiæ omnia, niſi quòd hic didicerit, non poteſidi
cere. Ea vetò quæ ſola intelligentia capit, proprer id quod dini, cum
vel à ſeĩpſa, vel ab alio fuerit bene interrogata& tecordata, reſpon-
det. Idem cap. 4. libri eiaſdem, Non approbo, inquir, quodſeripili- ſecundo Soliloquiorum, quòd in diſciplinis liberalibus eruditi,ſne dubio in ſe illas obliuione obrutas, eruũt diſcendo,& quodammodo
refodiunt. Credibilius enim eſt propterea vera reſpõdere, degub 3 aoMlidMs Enr Elt PtOpn
5 3
mmalli auptele tne, bil liquando pliate co qui de din elt inqult vrelligibl lKavideati- udet queim uue ongu uxra dilcet u. Eandel uuslibro de apacem no nDeoadæc tegrinatione ecobliuiot useltmem ltem, K( æ non de dogradu zum an no iam, natu tinarum, ſuum qua ütution, üus domim Ranltant. N adenho tellecgund dobliaionis. ebüci.0i uae yim
ulonrpr,
dpto palc
ynif dau dan 4
Korporls Vaateca

,0O d
d pPulonen
R imenlaea clle nn Wüigeonal. A i dluc 1 plica iane
1 i
2 um töuun 1at jatema. ein „deentann
Acotyor d i e, Kammi 2 amiadätn „» Shlr b * mauabära ee ierqutanal 1 idebümälh 2 3tt, rleie init,! 4 E cetiur 1 ctid Muuine recolin“ I nalbuae
DOCTRINAM PILAT. 13 qam diſciplinis etiam imperitos earum, quando bene interrogantur, quia præſens eſt eis, quantum id capere poſſunt, lumen rationis in- ternæ, vbi hæc immutabilia vera conſpiciunt, non quia ea nouerant aliquando& obliti ſunt. Atque idem cap. ij. libr. 12. de Trinitate, ex-
licare conatur ſuperius argumentum Socratis in Menone, de puero qui de dimenſione quadrati reſpondet, vt doctus. Potius credendum eſt, jnquit, mentis intellectualis ita conditam eſſe naruram, vt rebus intelligibilibus, naturali ordine diſponente conditore, ſubiecta, ſic i- ſta videat in quadam luce ſui generis, quemadmodum oculis carnis videt quæ in hac corporea luce circumadiacent: cuius lucis capax, ei- que congruens eſt creatus. Non enim ipſe ideò ſine magiſtro alba& nigra diſcernit, quia iſta iam nouerat, antequàm in hac carne creare- tut. Eandem verò Platonis ſententiam pluribus exagitat Tertullia- nus libro de Anima. Primò quidem, inquit, animam obliuionis eſſe capacem, non cedam. Quia tantam illi diuinitatem Plato conceſſit, vt Deo adæquetur. Cæterùm quæ Deus haberi meritò poſſit, ex pe-
regrinatione omnium proprietatum nulli paſſioni ſubiacebit: ita nec obliuioni: cùm tanta ſit iniuria obliuio, quanta eſt gloria eius cu-
ius eſt memoria: ſcilicet quam ipſe Plato ſenſuum& intellectuum ſa- lutem,& Cicerotheſaurum omnium ſtudiorum prædicant. Deinde quæ non debuit obliuiſci, ſi oblita, neſcio an valeat recordari. Secun- do gradu opponam, natura compotem animam facis illarum idea- tum an non? imò natura, inquit. Nemo concedet naturalem ſcien-
tiam, naturalium excidere artium. Excidet ſtudiorum, excidet do-
ſtrinarum, diſciplinarum: excident fortaſſe& ingeniorum& affe- Kuum, quæ naturæ videntur, non tamen ſunt. Quia pro locis, pro inſtitutionibus,& pro corpulentiis, ac valetudinibus,& pro poteſta- tibus dominatricibus,& pro libertatibus arbitrij, ex accidentibus conſtant. Naturalium verò ſcientia, ne in beſtiis quidem deficit. De-
inde ſi in homine naturalis cognitio ſenſuum permanet: quomodo intellectuum, quæ potior habetur, intercidit? Cùmque Plato huius o-
obliuionis cauſam referat in corpus, bæc eodem loco Tertullianus ſubiicit. Quaſi verò, inquit, hoc fide dignum ſit, naram fubſtantiam, innatæ vim extinguere. Porrò magnæ& multæ differentiæ corpo- tum ſunt pro gentilitate, pro magnitudine, pro habitudine, pro æ- tate, pro valerudine. Num ergo& obliuionis differentię æſtimabun- tunded vniformis obliuio eſt. Ergo non erit corporalitas multifor- mis,in cauſa exitus vniformis. Tandem eundem locum ita concludit. In eodem certè corpore,& obliuiſcuntur animæ,& recordantur. Si ua corporis ratio incutit obliuionem: quomodo cõtrariam eius ad-
mittct recordationem: Quia& ipſa poſt obliuionem recordatio, me-
E
—
Conera reeor dlationem vi- tæ ſuperiores rationes Ter tulliani.

14 ALICINOI INSTITvTIO AD
moria recidiua eſt. Quod primæ memoriæ aduerſatur, cut non& ſe- cundæ refragetur? Denique qui magis reminiſcerentur quàm puet. li, vt recentiores animæ? vt nondum immerſæ domeſticis ac publi⸗ cis curis: vt ipſis ſolis deditæ ſtudiis, quorum diſcentiæ,remiviſcen- tiæ fiunt? Imò cur non ex æquo omnes recordamur, cùm ex rquoo- mnes obliuiſcamur? ſed tantummodo Pbhiloſophi, ac ne hi quidem omnes. Plato ſcilicet ſolus in tanta gentium ſylua, in tanto ſapientum prato, idearum& oblitus,& recordatus eſt. Ariſtoreles contta ean. dem Platonis ſenrentiam capite quarto, libri terrij de Animas yultin- tellectum, quando primùm cum corpore coniungitur, ſimilem elle tabulæ nouæ& nudæ, in qua nihil omnino depictum eſt. Et capite vltimo, libri ſecundi Analytic. poſterior, idem negat animæ qvic- quam ingenitum præter facultatem, ad notiones omnium retum er. cipiendas, quarum principium proficiſcitur ab obſeruatione terum ſingularum per ſenſum. Atquc cap.i. libr. 1. ambiguitatem Menonis, qua Socrates impellitur, ad eam ponendam vitæ ſuperioris recotda- tionem, aliter explicare conatur, ſed haud ſcio, an quod vult planè perficiat. Hoc verò aliquando in Deſcriptionis noſtræ Logicæ in- terpretatione exquiremus. Quæ omnia qui in Ariſtotelis doctninaat. tentè conſiderabit, non facilè aſſentietur Beſſarioni Cardinili qui
cap. vigeſimo octauo, lib. tertij co ntra Trapezuntium, perſuadesco.
natur, illum cum Platone iſtiuſmodi recordationem vitæ ſupetioti
quadam ex parte probauiſſe: ſtatimque agnoſcet eundem nimio ſ dio defendendi Platonem, deceptum eſſe in eo intelligendo, quod ſcriptum eſt, cap. 3. lib. 7. Phyſ. primam ſcientiæ ſuſceptionem inno- bis neque ortum eſſe, neque commutationem.. Quoniam ſcireg&eſ- pere dicimus, inquit Ariſtoteles, eo quòd quieuerit,& conſtiterit in tellectus. Quietis autẽ ortus nõ eſt, ſicut neque mutationis mutatio, Nam locum hunc, cùm ad confirmationem recordarionis, dequs nunc agimus, ille transferre vult Ariſtotelis ſententiam(quod arro ganter dictum minimè velim) omnino peruertit. Sed in hac Platonis ratione in diſputatione de iisquæ propriè mouentur pergamus.Cum qua aliam ex contrariorum natura petitam coniungit. Quod dim in⸗ ter illa viciſſitudo quædam exiſtat, vtex viuis mortui, ſic ex mottuss
viui effici videantur. Quo poſito concludit mortuorum animas alt-
cubi exiſtere oportere, vnde iterum in corpora tenertantut. Nie. nim, inquit, altera viciſſim alteris redderentur, quaſi quodam citcu 6 remeantia, ſed directa quædam progreſſio foret, duntaxater altero in eius oppoſitum, neque rurſus reffecterentur in alterum, facerènt- que regreſſum: omnia tandem mihi crede, eandem ſubirent ligutam atque pPaſſionem, fierique ceſſarenr. In quo, ſicut& in Politico, cum
zthowine danqual rec Iitac quiſidenu cotporꝛ. Jrobcdin nullzexiſt dom natun Fatentiai nquit, et
ien opont
gut mort
unt rade
mgis decu
ſezex mor
me pœnite womontuie pune form (L 1iuos ex
jam nunc des inio nant. ki
ſoalitatis
Nec tame ontrario
nte cerit
n ex iuu⸗
ad obtenc rimaſcab
idocen
ſptis qä
4
buam car iegbe rarl igaic gi Ker,ic, Valluse 8 nnima Nhanusg Alana hi W tülli

on
llenm ennm omeſta Centienen 2 wor cümen
11., zcwun Voin imdl Kdorslaend
3
jjde umg
— —
—
d 6o
—
——
—
—
—
—
—
—
1
—
ez gtur, und. 2i unct 4 1 degnun, * omnimn oodbſeruine ra grirur luptrimin. 11 an qaan 8, noltalge eiſtotelbtit, R ioni(aade = uumi 1& hem ſne * teunätmn
alee
E cofdnau 1
Atenimſt- :. Lednub
u atur egs
Q2— —— — — Bwrii
.
DOCTRINAM PILAr. 1 ait homines ex terra reuiuiſcere, rerum præteritarum immemores: quanquam neſcio quid de morruis hominibus excitandis, in melio- rem vitam vaticinari dicatur à Marſilio Ficino: mihi tamen potius ſe- qui videtur Pythagoreorum ſententiam de reditu animarum in noua corpora. Quæ in eo in quo hoc ipſo illa Plato vtitur, nulla prorſus
fobabilitate niritur. Quoniam inter priuantia viciſſirudo eiuſmodi nulla exiſtit: nec vt ex videntibus cæci, ſic ex cæcis videntes ſecun- dum naturam efficiuntur. Quare huic rationi ex Albini cuiuſdam ſententia, jta reſiſtir Tertullianus libro de Anima. Mortuos quidem inquit, ex viuis effici conſtat: non ideò tamen& ex mortuis viuos heri oportuit. Ab initio enim viui priores: vnde& ab initio æ- què mortui poſteriores. Non aliunde quam ex viuis illi habue- rant vnde proficiſcerentur, dum ne ex mortuis iſti habuerint vnde magis deducerentur, Igitur ſi ab initio viui non ex mortuis, cur po- ſteze mortuis? Defecerat ille quicunque eſt originis fons? An for- me pœnituit?& quomodo in mortuis ſalua eſt? nun quia ab ini- tio mortui ex viuis, idcirco ſemper ex viuis? Aut enim in vtraque- parte forma principij perſeueraſſet: aut in vtràque mutaſſet. Vt fi viuos ex mortuis poſtea fieri oportuerat, perinde oporteret e- tiam nunc ex viuis effici mortuos. Si non peræquare deberet fi- des inſtitutionis, non vſquequaque contraria ex contrariis alter- nant. Et nos enim opponemus contrarictates nati& innati, vi⸗ ſualitatis& cæcitatis, iuuentæ& ſenectæ, ſapientiæ& inſipientiæ. Nec tamen ideò innatum de nato prouenire, quia contrarium de contrario fiat, nec viſualitatem itetum de cæcitate, quia de viſua- Inate cæcitas accidat. Nec inuentam rurſus de ſenecta reuiuiſcere, quia ex iuuenta ſenecta marceſcat. Nec inſipientiam ex ſapientia de- nuô obtendi, quia ex inſipientia ſapientia acuatur. Sequnur ratio ſe- ptima ſua breuitate hoc loco obſcura: quæ ex decimo de Repub plu- iibus ſic explicari poteſt. Proprium euiuſque malum, inquit ſuàque prauitas quodliber corrumpit. Ac niſi cotruperit, nihit aliud vn- quam corrumper. Neque enim quod bonum eſt, aliquid deſtruit: neque rurſus id quod nec bonum, nec malum. Quo enim bacto? Liquid igitur tale eſt, vt ei malum aliquod ſir, quod ipſum deterius elicit, diffoluere tamen ipſum non valet, certè ita naturalirer affectæ reinullus eſſe poteſt interitos. Conſentaneum eſt Eſtne aliquid quod animam prauam faciat? Et maximè quidem quæ comme- morauimus, iniuſtitia, intemperatttia, timiditas, inſeiria: An quic- quam ex his animam perdit? Atqui animaduertes ne decipia- ar,Eaiſtimantes jniquum ge iuſamüm homzuem„uie agiie

—————————*—*—— 8 ————————————————. ————————————
—— —————
————— ——*————— 4.—— 1
16 ALcCINOI INSTITVTIO AD
deprehenſus eſt, tunc ab iniuſtitia quæ animæ vitium eſt, corumpi Dic age. Nonne corpus proprium eius vitium morbus liqvefacit, reſoluit, eõque deducit, vt non ſit corpus?& quæ paulò ante diximmus omnia, proprio malo quatenus inhæret, inquinante, eſſe deſinunt Nonneè Ita prorſus. Nunquid& eadem eodem pacto iniuſtitia,& reliqua prauitas quum ineſt, ſua ipſa præſentia diſſipat,& tabefac, quouſque in mortem trahens à corpore ſeparet? Nullo modoiiſtud At verò abſurdum illud eſt, vt alienum vitium interimat aliquid, ci proprium vitium non præbet interitum. Præter rationem profedd. In quo ſicut cùm in hominis corpore interitus duplex cauſa ſit, vna interna in ipſo calore pabulum ſuu m abſumente, altera externa hæc- que maximè varia, prior ineuitabilem neceſſitatem habet, quiaer- hauſto humore calorem extingui neceſſe eſt: ex eòque dici ſolet, quod in nobis per ſe vitæ principium eſt, idem quoque aduentiti quadam vi interitum afferre, in poſteriore verò, nulla eiuſmodine- ceſſitas ineſt: ſic in hacratione ſignificatum videtur à Platoneſſi quid ſit quod animæ interitum afferre poſſit, id potius internis huius ſi tiis, quàm externis contineri. Quare euerſo eo quod magis probabi. le eſſe videtur, alterum euertitur, ac tandem concluditur nullumo- mnino vitij genus, kuic interitum afferre poſſe. Propria vetominæ
vitia, non alia ſunt opinor, quàm quæ ex corporis contagione ia-
ſcuntur. Hæc verò efficiunt quidem, vt anima purgatione indigen,
nequaquam tamen vt intereat, niſi ex conſuetudine loquendi Chus
ſtiana, animæ æternam damnationem eiuſdem mortem appellemus:
quæ cum immorralitate de qua hoc loco agimus, conſiſtit. Deilli autem animæ vitiis, ſic Plato in Phædonc. Si polluta, impuraqus de⸗ cedat anima, vtpote quæ corpus ſemper amplexa, ipſum duntaxat co- luerit& amaucrit, eiùſque voluptatibus& libidinibus, quaſi yenel⸗ ciis quibuſdam delinita fuerit,& vſqueadeò capta, vt nibil aliudpu- tet eſſe verum, niſi quod corporeum ſit, quod tangi, quod videri pol ſit, quodve bibat,& quod edat,& quo in venereis vtatur: quod vero oculis quidem occultũ,& inuiſibile ſit, veruntamen intelligibile,& Philoſophia comprchendendum, habere odio conſueuerit, treme- rèque& fugere, ſic, inquam, inſtitutam animam, putalne ipſamper
ſe ſinceram cuadere: Nullo modo, inquit, Sed infectam, inuolutam:
que, vt arbitror, contagione corporea, quam conſuetudo congter-
ſuſque cum corpore propter continuam familiaritatem,& plurimum eius cultum, effecit quaſi congenitam. Ita putamus. Et Ariſtoteles ipſe cap. 4. lib. i.de Anima, ſcribit intelli gendi atque contẽplandi ſim
4
extrema ſenectute in nobis marceſcere; non quod mentis ſublimti
4 8
quicquam patiatur, ſed quia in ipſo corpore internum quiddane
gulint
4
lomoct aatin bt huius ratio inc bosomni quoc he mut& I ille magi lo Proclus iemundi het tewir ümilitudi- mitat. H xdh nin diyſaanie Kantaanit ulliatsan queexpli Tuſculanz tumacter der moru quod ſeij veri quid hrincipiu iyio oriu
eimellet ditur, ne olom abz
ckäpiinci iplomaſe dat omne lam nanci tternuw: dielle er dut exter o. Nar daexy amcor ilem dloalen

3
dum h dn aadue
t acto uuh
—
lpu⸗ A a * Null n
4
erimaran
4 1
—
W 1
— den
dropüüate * Oris conn
urgrinna⸗
inelora ortemit , collt
A luxairns = iplumne
G⁴ lniduß
)
9
name
eanenin a j onlict 9, pui SB fecans
A& onlden
DOCTRINAM PILAT. 17
uod interit. Quęmadmodum ſenectus, ait, euenit non quod anima alio modo quam prius affecta ſit, ſed quia corpus in quo habitat: ſi- cut in ebrietatibus fit& morbis. Quo loco nonnulli ad probandam ex huius ſententia immortalitatem, abutuntur. Reliqua eſt poſtrema ratio in qua Platonici plus virium ineſſe arbitrantur, quàm ſuperiori- bus omnibus: quamque Marſilius Ficinus ab illis differre arbitratur, uod hæc non ſolum pertineat ad eam animæ partem qua ratiocina- mur& intelligimus, ſed etiam ad cæleſtes intelligentias& dæmones: ille magis propriè naturam humanam videantur attingere. Addit ve- ro Proclus Commentario in Phedrum, quem citat Philoponus libro de mundi æternitate. Scite nos decet, inquit, quod in Phedone tum er reminiſcentiam animam immortalem eſſe confirmat, tum per limilitudinem quam ipſa cùm diuinis habet, tum quod iis vitam ſup- editat. Hæc autem omnia animæ functiones ſunt. Quare in Phædo- ne ab animæ functionibus producebatur demonſtratio: hic autem ab ipſa animæ ſubſtantia probationem inſtituit. Quanto igitur ſub- ſtantiaanimæ, actione eſt potior& perfectior: tanto quæ hic immor- talitatis animæ producitur demonſtratio, ea potior eſt& accuratior uæ explicata eſt in Phædone. Hanc vero ſic Cicero expreſſit prima Tuſculana. Quod ſemper mouetur, id æternum eſt: quod autem mo- tum affert alicui, quodque ipſum agitatur aliunde, quando finem ha- bet motus, viuendi quoque finem habeat neceſſe eſt. Solum igitur uod ſeipſum mouet, quia nunquam deſeritur à ſe, nunquam ne mo- neri quidem deſinit. Quinetiam cæteris quæ mouentur, hic fons, hoc principium eſt mouẽdi. Principij autem nulla eſt origo, nam ex prin- cipio oriuntur omnia. Ipſum autem nulla ex re alia naſci poteſt. Nec enim eſſet id principium, quod gigneretur aliunde. Quod ſi nunquã otitur, ne occidit quidem vnquam. Nam principium extinctum nec Ipſum ab alio renaſcetur, nec ex ſe aliud creabit. Si quidem neceſſe eſtà principio oriri omnia. Ita fit vt motus principium ex eo ſit, quod ipſum à ſe mouetur. Id autem nec naſci poteſt, nec mori: vel conci- dat omne cælum, omniſque natura conſiſtat neceſſe eſt, nec vim vl lam nanciſcatur, qua primo impulſu moueatur. Quum pateat igitur eternum id eſſe quod ſe ipſum moueat quis eſt qui hãc naturam ani- mis eſſe tributam neget? Inanimum eſt enim omne quod pulſu agi- tatur externo. Quod autem animatum eſt, id motu cietur interiore & ſuo. Nam hæc eſt propria natura animi atque vis. Quam Rationé magna ex parte probaſſe videtur Athanaſius oratione contra idola. S i anima corpus mouet, inquit, nec ab alio mouetur, conſequens eſt ip- ſam à ſe moueri,& poſtquam corpus terræ inhumatum eſt, ipſam tutſus Aſe ipſa moueri. Non enim anima eſt quæ moritur: ſed ob cius c iij

———————
1½ AICINOTI INSTITVTIO AD
diſceſſum corpus moritur. 5i igitur illa à corpore moueretur, conſe- quens eſſet diſcedente motore iplam mori. Quod ſi anuma mouer corpus, multo magis neceſſum eſt libi ſeipſam motricem eſſe:& quia à ſe mouetur, neceſſarium eſt eam poſt moctem corporis viuere ac fuperſtitem eſſe. Quo modo hanc rationem Platonicam interpren- tus eſt Contarenus Cardinalis lib. i. de animæ immorjalitate. Quan⸗ quam forraſſe hoc argumento aut id ſolum efficitur immortale quod vt à ſe omnino eſt, non abalio, ſic à ſe ſolo vitam habet& motum, nullo modo ab alio: ſicque D. Hieronymus ſcribit Commentario in cap. 1. Epiſtolæ ad Titum, ſolum Deum immottalem eſſe, cætetos verò vt Angelos& homines, immortalitatem non à ſe habere, ſeder illius largitione conſequi. Et D. Auguſtinus libro de queęſtionibus ſeptuaginta tribus, negat animam à ſe eſſe, aut à ſe moueri, ſed à Deo: eandem tamen fatetur ſua voluntate moueri, ſed hanc à Deo accipe- re. Aut ſi hoc iplum moueria ſe, cõmunius Platonici eſſe volunta:. que id omne inanimum dici quod Aſe non mouetur: fateantur ne- ceſſe eſt aut cætera ab homine eſſèe prorſus animæ expertia, aut ſii illis anima eſt quæ ipſa à ſe moueatur& corpori motũ det, eam quo- que in illis eſſe immortalem. Ex quo D. Thomas cap.&2. lib. vcomtra
Gentiles, cõcludit Platonem credidiſſe animas belluarum immotts-
les eſſe. De quo paulò poſt exactius diſſeretur. At hoc in Plaone
quadam adiectione excuſari poſſe ſignificauit Lactãtius cap.&.libq.
de diuino præmio. Plato ſic argumentatus eſt, inquit, immotiale eſt quicquid per ſe ipſum& ſentit& ſemper mouetur. Quod enim prin. cipium motus non habet, nec finem habiturum: quia deſeri à ſemer- ipſo non poteſt. Quod argumentum etiam mutis animalibus ztcr- nitatem daret, Niſi adiectione fapientiæ diſcreuiſſet. Addidit igitar vt effugeret hanc communitatem, fieri non poffe quin ſit immotts-
lis animus humanus, cuius miranda ſolertia inueniendi& celeritas
cogitandi,& facilitas percipiendi atque diſcendi& memoria preęte- ritorum,& prouidentia futurorum& artium plerunque innumera- bilium ſcientia, qua ceteræ careant animantes, diuina& cæleſtis a- pareat. Quia origo animi qui tanta capiat& tanta contineat, nulla percipiatur in terra. Et certè Platò inicio lib. 10. de Eegibus. ponitpii mum omnium motuum eum eſſe quo quid ſe iplum mouet atque hanc omnium antiquiſſimam potenriſſimamque eſſe mutaionems ſecundam verò illam qua quĩd ab alio mutatur& alia mouet. Ex il que concludit idem eſſe animam& primam generationem, ac mo- tum rerum quæ ſunt, quæ fuerunt, quæque futuræ ſunt. Moruſque ems enumerat, velle, conſiderare, curate, conſultare, rectè& nonte- cte opinati, letari, dolere, audere, metuere, odiſſe, diligere. Hincle-
vdeduch ſum mod. celofacit 3 procl ſententia torales,. non elle — hropriea torralle n aim etian cendama cumeon de anima
corpofe
vurpati (ecundum u. Licen motus K ami.. ceorfumr volt anic nanteno que libe monſtrat deumille⸗ tivelit& Nuum tra voprimir
ſemoueta
mouetur, inünitäah cuiusic. lnguloro beca rij oport Aouod me Uſemon Komne kaniran dühtge 9 lar 6

* rlemclha 2 lle laden
fi agate
Noberi ſt 1 1WcDe,
„3 iicieſle in „u: fuen
3
ii expeniann, 5 Rüctna
darrugne 1 4 hocülte kiuahle
en iit imna
*=Coolit
diadten ds aniaht
X oidü
m aenäli, Si meauite
1 n 5 nr kaf
e reeet L dlgae
DOCTRINAM PbLILAT. 19 r0 deducta eſt illa definitio qua animus eſſe dicitur, Numerus ſe ip- ſum mouens: cuivus authorem Xenocratem Platonis diſcipulum, Ci- cero facit prima Tuſculana. Vt non ſine cauſa dictum antea videatur ex Proclo, rationem hanc ab animæ ſubſtantia eſſe petitam. Quam ſententiam Ariſtoteles cap. 3. lib. 1. de Anima, retulit ad motus na- turales, atque in iis efficere conatus eſt, non modo animæ eſſentiam, non elſe in eo, vt ſe ipſa moueat, ſed ne poſſe quidem motum animæ ropriè accidere. At moueri animam per ſe ſiue à ſe, apud Platonem fortaſſe non aliud eſt, quàm eam propriam habere actionem(hanc e- nim etiam Ariſtoteles nonnunquam motum appellat)ad quam exer- cendam aliunde non pendet, nec adiuuatur. Vt hoc ſic intellectum cum eo magna ex patte conſentiat quod idem Ariſto. ait cap. 3. lib. 2. de animalium ortu, mentis actionem eſſe propriam, nec eam cum corpore communicate. Apud hunc verò moueri à ſe dupliciter video vſurpari, vno quidem modo vt communiter pertineat ad omnia quæ ſecundum naturam mouentur, ſiue animata ſint, ſine animæ exper- tia. Sic enim naturam ipſe definiuit cap. i. libr. z. Phy ſic. principium motus& ſtatus in eo in quo eſt, primo per ſe,& non aduentitia qua- dam vi. Arque hoc modo dicere ſolet grauia omnia per ſe, ſiue à ſe, deorſum moueri, leuia ſurſum. Alio vero modo proprium hoc eſſe vult animalibus quæ in motu ſecundum locum ab elemento domi- nante non reguntur: ſed ab anima motum hunc inchoante eundèm- que libere finiente. Omnino vero contra ſuperiorem Platonis de- monſtrationem animaduerto duo ab Ariſto. ſolere diſputari. Nam cum ille animam vt primum principiur, à ſe perpetuo motu moue- tivelit& cæteris motum præſtare: Ariſtoteles libr. 8. phy ſic. hoc ad Deum transferens(hic enim in vniuerſitate naturæ principij omni- no primi rationem habet) eum mouere omnia vult: non quia ipſe à ſemouetur, ſed dum manet immotus. Contenditque omne quod mouetur, ab alio moueri oportere:& ne in ordine mouẽtium res in infinitũ abeat, conſtiruẽdum eſſe aliquod primum omnino immofũ, cuius vi cætera in natura moueantur& moucãt. De anima vero quæ ſingulorum hominũ eſſentiam conſtituit, idẽ ſic agit lib..de Anima. di hæcà ſe mouetur, aut vno motu, aur pluribus, aut omnibus mo- neri oportere. Cum vero hi omnes loco indigeant quo contineatur ad quod moueri dicitur, ex eo videri conſequens animam ſi propriè & àſe mouetur, loco contineti& corpoream eſſe oportere. Deinde addit omne corporeum dum mouetur, facile poſſe ab vno loco in al- terum tranſire. Itaque, inquit, anima eadem, ſua ſponte corpus idem modo egredietur, modo rurſum ingredietur. ſieque ea quæ iam mor- zua ſunt, eadem numero iterum reuiuiſcent. Quod omnem naturæ
S
——

— 4—
————
— 5————————————. 9—. 1* 8 8 ————————————————*—— —— 2—-———————————————-—;;————
26 AIL CINOI INSTITVITIIO AD
fidem putat excedere. Quibus Platonici hæc reſpõdent: motum qui. dem in natura corpoream eſſe affectionem: Ariſtoteli verò cum Dla. tone commune eſſe animam per ſe corporeis& naturalibus moti. bus agitari non poſſe. Alium vero animæ motum eſſe, vt aiunt, ſab. ſtantilicum, nulli mancipatum ſubiecto, cum nullo corpore com. municantem, ſed ab agente principio tantum pendentem. Quemte. ctius dixeris ſubſtantiam eſſe actumque animæ. Vt hanc moueria ſe, jam nihil ſit aliud quàm eandem in ſua eſſentia ex ſe vigere. Quute neque talis motus ab anima ſtatum excludit: imò ſi verè iudicare vo-. lumus, perennis motus hic, idem ſubſtantificus in illa ſtatus erit,&
conſlantia eſſentiæ. Vt nemini mirum eſſe debeat animam à blatone
ni, quia in ea potior eſt ratio motus quàm ſtatus: in intellectuyero
ex motu& ſtatu conſtitui eiuſldém que eſſentiam in perẽni motupo. ni. Niſi forte ſubtilius hoc videtur, in motu animæ ſubſtantiampo-
contra ſtatum motu lõge eſt potiorem. Itaque vt in intellectu ſtatus regnat& cætera quantum ſtatus habent, tantum ab eodem ſorriuntur & capiunt: ſic in anima motus& per eandem res ceteræ mobiles.
Idque fortaſſe eſt quod Plato dixit in Phedro animam initiumeſe motionis& fontem, vt pote à qua tanquam à fonte quæ ſequuntar omnia, motionis plus capiunt quam ſtatus. Hactenus ſatis aunde
dixiſſe videmur de animæ immortalitate quæ fuerit Platonis ſenten- tia& ad huius confirmationem quam vim apud illum ſingulærnii. nes haberent. Nunc vt in inſtituta comparatione permaneamas, de Ariſto. dicendum, ac querendum eſt vtrum hanc quoque immottr- lem eſſe voluerit: deinde quibus rationibus in huius queęſtionis tr- ctatione ſit vſus. Equidem in ea ſic varius eſt& obſcurus, vt nonim- merito dictum videatur ab Attico, hũc ſepiæ piſci ſimilem eſſe. Quod vt hæc attramento in aquam effuſo, eam conturbat, ne capiatur: ſicin
Deohee hac quæſtiõe magna obſcuritate omnia inuoluat, vt cùm vna ex patte opunio de n pręmitur, in alteram poſſit euadere. Multi in re ambigua in peripate-
mortalitate.
ticam doctrinam bene affecti, hunc animæ immortalitatem probaſſ dixerunt. At Plutarchus eundem mortalitatis aſſertorem facit. Imo
ex vna eadémque parricula lib. 12. Metaphyſic. D. Thomas& Theo-
dorus Metochytes intellectus humani immortalitatem colligunt:
Alexander verò mortalitatem. Et de Eccleſiaſticis ſcriproribus ble⸗
rique veteres iidèmque magni nominis, dixerunt Ariſtotelempolair
ſem animam mortalem, vt Gregorius Nyſſenus, Theodoretus Cf
renſis, Origenes. At recentiores plerique non modò in huius dockti⸗
na eam immortalem eſſe dix erunt, ſed iidem ſuam ſententiam decins
partis qua ratiocinamur cæleſti origine, atque vnione cum inferiotl⸗
bus facultatibus, in fœtu iam conformato, nondum tamen in ain 5 1 Iam GOn Aalel tamen uio
ehie⸗i n Atiſto eunt, p mentem om diſt onamus ſrin lbre eam patt tevendun iocinami alconkftn hylic.0
diainasa
entem at
umen act um inſte winefcen liomotto, oplvor(q⸗ Htaditu dula miſ aam q yetè acca nes anim. rrioris mas, cale Wwenire, Hate eſt,r
6
lpatata.
deo indp cuinillen Keolert, nortelep betid eäc ima N lcide, anin cou
dt cor
lhi Iie nda.N mam

1= aüimam M
ccera ul
* mum ilin, ue be renoslan V At DMatoun a ilum lngtn cpetmna ue quoquin I ius quein
curohya
wien d recha etcimmt. 8 e=bigerun
wtalttarog a tooreni
1 Thom
A taaten e A ſciu Arriſtong 1 Theoün ld abbe un kentenii vne cun a une
eiln bauaſ 1 periüng ter lobdlen Es in inrelth 7 ninteltah eodexlin
DoCTRINAM PLAT. ar
zuncta. Non quod ſua ſubſtantia in corpore non ſit(quod hi volunt
1 8 7 2 2. 22 7 qui vnam mentem externam ponunt, camque ſuæ Lntis raci cum
a e
———--—. ———yyy————;—

24 ALCINOIINSTITyT IO AD noſtro intellectu vniri aiunt) ſed quia in eo ita eſt, vt in ſuis actioni- bus cum illo non communicert. Et cap. 4. lib. 3. ſcribit ſenſum ſuo ma- nere fungi non poſſe, cùm res ea incidit quæ vehementer ſenſum mo- uet: velut magnus ſonus, color aut odor: mẽtem autem ipſam(iqvid intelligentia complectatur, quod magnas habeat in cogitando R in- telligendo difficultates, nihilominus, imo vero acrius cætera intpen. Quoaiam, inquit, ea pars quæ ſenſus eſt, immerſa eſt& permixta ci corpore: mens vero ab illo ſecreta& ſeparata. Vel quia vt idem do- cet cap. z2. lib.eiuldem& cap. vltimo lib. 2. ſenſuum actiones, partium corporis organicarum certam temperationem deſiderant, quæabe- juſmodi obiectis vehementibus difſoluitur. Adde quod animushu- manus in iis eſt quæ intelligunt& intelligũtur(idem enim ſe ipſe in- telligit) At cap. 4. lib. 3. de Anima, ſcribit hoc ſolũ in ea cadere polt quæ materiæ& corporis ſunt omnino expertia. Quid vero ad immot talitatem confirmandã co poteſt eſſe apertius quod ſcribitur capi lib. eiuſdem? Aliquid in animo eſt, inquit, quaſi habitus quidam in-
ſtar luminis quod quidem facit quodammodo, vt colores qui cetni
poſſunt, re ipſa cernantur. Atque hæc quidem mens ſeparata eſt, non permixta cum corpore& impatibilis, cum agat natura ſua. Et paulo poſt, Separabilis autem hæc vna eſt natura ſua& quicquid ipſacſt ea- que ſola immorralis æternaque eſt. Poſt mortem verò non eſtinvo- bis vllus memoriæ locus: propterea quod ſit imparibilis nihiſqueac- cipere poſſit. Mens vero quæ vim patiendi,& quaſi accipiendi habes interit, nec ſine hac quicquam intelligit. Quibus manifeſteè conft- mare videtur animæ noſtræ partem aliquã à corpore ſeparatam ma- nere. Niſi fortè ablurdum non eſt& omnino indignum Ariſtoteli ingenio, quærere vtrum id à corpore ſeparatum recordetut, quodo- mnino extinctum arbitreris. At cur non recordatur, inquies, ſi manet & in aliqua cognitione viget? Quia recordatio præteriti quaſi reco- gnitio quædam eſt per phantaſmata,& imagines rerum antea ſenli⸗ bus perceptarum, vel etiam per vniuerſas noriones de viſis excitatas & in intellectu patibili(quem Ariſto. eodem loco interire ait con- formatas. Mens autem à corpore ſeparata, longe alio modo omnia contemplatur atque cognoſcit. De quo ſi placet ipſum Ariſto. ſimo- do hic eius operis author eſt) audiamus cap. 1. libr. z. de ſectetiole parte diuinæ ſapientiæ ſecundum EÆgyptios. Anima cum eltin l⸗ periore mundo, inquit, intuetur naturam rerum quæ in eo ſant. Neque in ratiocinando eum modum adhibet, quem in hoc infetio⸗ re. Imo neque hæc infima contemplatur, quoniam altiora petlpiecit Vr enim cum eſt in inferiore mundo, purior'propter naturæ pralkan- tiam ſe ad hæc terrena non demittit: ſic iuſtiore cauſa hoc mundo
la, 5 liora ſe goe actio iiore mut emper i diget. 1 conlentit pote ſolu Etin Pha ſworum cc rfümq ciuſdeme ſideturh
bphando
eparan
buswemo teſt ln qo utem ple mine ſtatt dus omnit iuldem r. pra anin de Anim aut finee zeſi quo deſt. Sin; mmodum leniunt,,
eam tange
on poteſt verd vriu cta, Cuiu dothetica uædä fur d penes, dtionen Keare en ſine nö nüha. e haatusa chia 21

cogima cm ennn
4 quuni ¹d cimne 1 1 b
4 üeimn d
) meuiaki inen ait
*. Awenoti * Alaiin,
ia abttu ü
ccolanii
1
9f N
ra W exru
a ruuraſang
12 tidiisuln
F s maitn
—
Dꝛle eun t cäenon en corteu ringasse Trenllein
I oinrist . lioca 1 om a 1E im an 1 qut un 11 miurtss da aaltodf runs d aull l Dai
en terunet Sisde ibc
DOCTRINAM PLAT. 23 ſoluta,& ad nobiliorem reuerſa, non meminit præterirorum. Sed altiora ſemper contemplans& amans, nunquam ſatiatur: omnèm- que actionem,& cognitionem ad illa refert. Quare cum illi in ſupe- riore mundo rerum omnium ſcientia conſtantiſſima inſit, habeatque ſemper in promptu ea circa quæ verſatur, illorum nulla memoria in- diget. In quibus omnibus ille non ſaris prima fronte cum Platone conſentire videtur. Quoniam hic lib. 10. de Rep. ſcribit animas cor- ore ſolutas flere,& ingemiſcere, malorum preterirorum memoria. Er in Phædone, impuras animas circa ſepulchra oberrare: quoniam ſuorum corporum deſiderio adhuc tenentur. Alias verò aſcendentes rurfümque deſcendentes, preteritæ vitæ calamitates& ærumnas aut eiuſdem delitias inter ſe commemorare. In quo loquendi genere hie videtur humana ad diuina tranſtuliſſe: Cum Platonici, vbi in philo- ſophando accuratiores eſfe volũt, dicere ſolcant intellectum à corpo- re ſeparatum, nihil intelligere per notiones& phantaſmata, fine qui- bus memoriæ, vel recordationi locus in anima propriè eſſe non po- teſt. In quo hi cum ſuperiore. Ariſtotelis loco conſentiunt. Moucor autem plurimum ratione vnica quæ, ſi de hac quæſtione naturæ lu- mine ſtatui quicquam poteſt, apud Ariſto. mihi videtur ſuperiori- bus omnibus Platonis argumentis anteponenda:& tamen cum e- uſdem ratione octaua quadam ex parte conſentiens. Maximè pro- pria animi intelligentia eſſe videtur, inquit, Ariſtoteles cap. 1. libr. r. de Anima. Quæ ſi eſt actio eius partis in qua viſa imprimuntur, aut ſine ea non eſt, certè ſine corpore conſtare nullomodo poteſt. Ac ſi quod eſt munus& ſi qua affectio animi propria, is ſeparari po- teſt. Sin nullum eius proprium eſt, ſeparari non poteſt: ſed quem- admodum ei quod rectum eſt, quia rectum, multa accidunt& con- veniunt, veluti æneam ſpheram per punctum tangere, non tamen eam tanget cum ſeparatum erit, id quod rectum eſt. Separari enim non poteſt, ſi quidem ſemper eſt alicui corpori coniunctum. Hæc verò vnius rariocinationis eſt propoſitio, non ſimplex ſed coniun- Gta. Cuius duæ partes ſunt hæque rurſum ſingulæ connexæ, quæ hy- potheticæ nominantur. Quarũ prior eiuſmodi, Si eſt animi propria quædã functio ſiue affectio, in qua ille nihil cum corpore communi- cet, penes hanc à corpore ſeparari poteſt,& cum erit ſeparatus eandéẽ funetionem non ſolum adhuc retinere, ſed perfectiorem quã in ipſo corpore exercere. Poſterior vero, Si non eſt animi vlla actio in qua cũ corpore nõ cõmunicet, aut in qua eo eiuſue parte, vt inſtrumẽto non indigeat, ſeparatus à corpore manere nullo modo poteſt. Quid enim ſeparatus ageret ſi ommũ actionũ eius inſtrumẽta ſunt in corpore ne- ceſſaria? aut quo modo nihil omnino agẽs manere poſler ſeparatus⁊ ij

———————
24 ALCINOI INSTITVT IO Ab In qua quidem propoſitione, ſi quod Plato dixit in Phedro, animam moueri à ſe, idẽé in Ariſt. doctrina intelligas àſe& ex ſe agere, laamc, functionem exercere corpore nihil adiumenti conferente: facile ani- maduertes, quòd antea indicauimus, vtrunque philoſophum in eara⸗ tione quam ſummam habuit, naturæ luminc eadem pene fundames- ta eſſe ſecutum, ſed non eodem modo eſſe loquutum:& Ariſtotelen in loquendo phyſicorum conſuetudinem magis ſeruaſſe: Platonem autem ab ea omnino receſſiſſe. Neq; vero in illa Ariſtorelis propol- tione duabus partibus cõſtante, euerſo antecedente conſequens euer. titur, atq;(pace dixerim Themiſtij)etiãſi in eius loci explicatione non vtar verbo contingentis, pars poſterior nõ minus certitudinis haber, quam prior: ſed eiuſmodi enunciationũ gænus iis tantum accõmods- tum eſt, in quibus id quod antecedic, conſequentis cauſa continés eſ, vel certè propria nota. Vt quia defectionis in Luna cauſa cominens eſt rerræ interpoſitio: certe ſi terra interponitur luna deſicit,& fiill non interponitur, hæc non deficit. In quo quanquam non vſutpetur verbum contingentis, tamen non minus neceſſariam ſigniſico conſe- quentis cum antecedente connexionẽ in poſteriore, quam in ytiore Iam vero iſtius cõnexionis rationem videamus. Ea primumiucoeſt poſita, quod ſi operatio animæ non pendet ex corpore: animalbſtã- tia, quæ operatione longe præſtantior eſt, ex illo multo minuspädde- bit. Quare ſi ab anima in corpore exiſtẽte, operatio propria ſinecor- pore poteſt exerceri: eadem à corpore ſeparata, ſubſtantiam ſuamin- tegram videbitur poſſe retinere. Deinde eadem nititur diſſimilia- dine quæ inter formas naturales& diuinas, quas metaphyſicas appel lant, intercedit. Nam quia naturales formæ in ſuis actionibus cuma- teria neceſſariò cõmunicant(ab hac enim actionum quarum princi- pes cauſæ ſunt, qualitates organicas in nonnullis euidentes in alis le tentes, accipiunt, atq, his tanquã vinculis cum eadem connectuntul idcirco ab illa ſeparatæ, manere nullo modo poſſunt: quoniam line ca non poſſunt agere. Diuinæ auté, vt cæleſtes intelligentiæ, quiapu- riſſimi actus ſunt& in ſuis fanctionibus corpore non indigtt, iqeir co à corporibus ſeparatæ manent, aut ſi quando propter quädam m- turæ vniuerſæ cõmoditatem ſo ad corpora demittunt(vt fottaſeile quæ Methaphy. lib. 12, cæleſtes orbes mouere dicũtur)bæ ſuntab ili ſeparabiles, vel potius adhuc ſeparatæ. Itaq; in illa propoſitione kit ſtoteles videtur indicaſſe, quod etiã Theologis fundamentũ eſt hoius diſputationis de immorralitate. Népe ſi hominis anima omninota- tionem habet formæ naturalis, eã quoq; omnino à corpore eſſe inſe Parabilẽ. Si autem in illa diuinius quiddã eſt quod corpote impedia- tur, potius quàm iuuetur„penes id illã poſſe à corpore ſeparaii, aich
auaado iconlag Äean pol nnete deb niwe bun hilcocch quic 1 ul hoc velo- eulio. Al
na pon in
hrvuid& pecaula dalle Vl
icate Alii
larum rati
hiwam co
bade;
von ſta ce
conſtetiqu
lnquſtio natius opi las sem àc0. milla, no rideantur nima, con ſomdes co wcimau
ane fuerik quidem
ingere au
Ceierm
rum enim von poſſe dialecus, plunr, vement
waccedh
dicat ac mnali yectech M
larlid
VNVNNNſjfo[7(z

e maadüuna d2 am uuni 5 algüaa, ine, quund
= primuna Soteanm
Taulonm 2 o htoyiilt e 1 kanuma 1Saütitur di um erzybylen actaninn
W mqunni
1 f
as lütternaai
„ e 20 dm: Aöcand
. 1 4,
oninbß
e lopcrqu⸗
r at(ah n uusſbeſ pryris 4 anmenid- 5 animaos a colport
a colpok
24 pole ee
8
7 llienisf
DOGCTRINAM DI,AT. 45. aliquando ſeparatam, eam actionem perficere, quæ in vita hac corpo- ris contagione impeditur. lam igitur videamus prioriſne connexio- nis,an poſterioris partem antecedentem ex Ariſtotelis ſententia re- tinere debeamus: id eſt, vtrum in huius doctrina conſtituendum ſit a- nimæ humanæ functionem eſſe aliquam, in qua illa cum corpore ni- hilcommunicet. Eoenim explicaro, non erit difficile conſtituere, quid illum de animæ immortalitate ſenſiſſe, exiſtimare deheamus. De hoc verò grauiſſima eſt inter omnes, caque ex huius verbis nata diſ- ſenſio. Atque cùm functionum in anima humana varieras ſit maxi- ma, von in omnibus eadem eſt dubitatio. Siquidem eas quæ cum
lantis& belluis nobis communes lunt, ab anima quidem, vt à prin- cipe cauſa proficiſci certum eſt, eaſdem tamen corporis qualitate, vel parte vt inſtrumento indigere. Quare& illas cum materia commu- nicare Ariſtoteles dicere ſolet,& ab hac eſſe inſeparabiles. Imò cùm harum ratione habita, phy ſico more animam definiuit perfectionem primam corporis organici, poteſtate vitam habentis, hoc ſubiicit cap. 1.11b. z. de Anima, Illud quidem non eſt dubium, inquit, quin anima non ſit à corpore ſeparabilis, aut aliquæ eius partes, ſi ex parribus conſtet:quoniam quedam ex iis, partium corporis perfectiones ſunt. In quæſtione autem de humana mente, hoc maxime Peripateticos in
vatias opiniones diſtrahit, quod cùm multis locis illius ſeparatio- Dobis A- nem àcorpore,& immortalitatem Ariſtoteles teſtetur, hac tamen ad- iſtotelis ſen- miſſa, non omnia doctrinæ Peripateticæ principiis conſentanea eſſe tentia de ans videantur, Nam de trium partium, ſiue facultatum principum in a- mi immorta- nima, comparatione ita ſcribit, cap. 3.libr. 2. de Animalium ortu. Aut ¹tate.
omnes contingere, inquit, cùm antè non fuerint, neceſſe eſt: aut om- nes cum ante fuerint: aut partim cùm ante non fuerint, partim cum ante fuerint:& contingere, aut in materia ſubeuntes ſemen maris, aut eo quidem inde venientes, ſed in mare, aut omnes extrinſecus con- tingere, aut nullam: aut partim extrinſecus, partim non extrinſecus. Oæterùm omnes ante eſſe impoſſibile iis rationibus oſtéẽditur. Quo- rum enim principiorum actio eſt corporalis, hæc ſine corpore eſſe non poſſe certum eſt, verbi gratia ambulare ſine pedibus. Itaque ex- trinſecus ea venire impoſſibile eſt. Nec enim ipſa per ſe accedere poſſunt, cùm inſeparabilia ſint. Neque cum corpore. Semen enim ercrementum elt alimenti vltimi. Reſtat igitur vt mens ſola extrin- ſecus accedat, e4que ſola diuina ſit. Nihil enim cum eius actione cõ- municar actio corporalis. Et cap. I. lib. 2. de Anima, Nihil prohibhet, inquit, aliquas animæ partes feparabiles eſſe: quoniam nollius corpo- ris pẽrfectiones eſſe videntur. Quod de eo intelfectu, quem agehtem appellat lib.;. multis locis teſtatur apertius. Ex Wibas videtur effici iij

Le ALCINOI INSTITVTIO Ab in huius doctrina pro rato eſſe ponendũ inrellectus humavi funqio. nem eſſe quandam, in qua ille nihil cum corpore communicar rimd multa cõtra corpus ipſum nititur, ab hôcque impeditur, potius quim adiuuatur. Ad eiuſdem rei cõfirmationem alia permulta collignntur cap. 7. libr. z. de Secretiore parte diuinæ ſapientiæ ſecundum Ae. prios, quibus hoc loco vterer, ſi mihi illud opus Ariſtotelis eſſe con. ſtaret. Contra verò, multa nos vrgent atque efficium, vt valde proba- bile eſſe videtur, ex Ariſtotelis ſententia, intellectus propriam fun- ctionem à corpore ſeparari omnino non poſſe. Nam cap.i. libt. de Anima, ſummam rei de qua quæritur ex conditione tantum, ita pro- ponit. Si intelligendi munus, actio eſt eius partis in qua viſa impti- muntur, aut ſine ea non eſt, ſine corpore conſtare nullo modo poteſt. Non poſſe autem in homine munus hoc intelligendi, ſine ea parte extare, apud eundem tam certum eſſe videtur, quàm quod eſt ceriiſ- ſimum. Quoniam illud verſatur circa notiones vniuerſas, quæeffot- mantur ex viſis: ideõque eodem capite dictum mihi videtur(quan- quam aliis aliter locum eum interpretantibus vniuerfale animahaut nihil eſſe, aut eſſe poſt ſingularia. Adde quòd humanus imtellectus quando primùm cum corpore coniungitur, tabula eſt omninonuda, vt idem ait cap. 4.lib.ʒz. In hac autem quæcunque poſtea efformanuu, naſcuntur ex viſis. Hec verò rerum ſingularium per ſenſus corpotess perceptarum ſunt ſimulachra, vt idem docet cap. 24. lib.. Anahc poſter.& capite vltimo lib. 2. Equidem permaneo in illa huius dui tationis explicatione, qua vſus ſum cap. 11. libr. 4. prioris noſttadx- ſcriptionis Phyſicæ. Atque exiſtimo permultum intereſſe, vtrumin nobis conſideremus intelligentiæ initia, an eius progreſſionesanque perfectiones. Quandoquidem in initiis, nihil eſt quod in Ariſtotelis doctrina non facilè adducat in deſperationem immortalitatis: cim animaduertimus ab illo contra Platonem diſputari, nullas eſſeno- tiones ingenitas, ſed nudam facultatem ad omnes percipiendas: hanc verò ſic eſſe corporeis ſenſibus addictam, vt aliquo horumà naturs deficiente, deficere quoque oporteat omnes cius notiones, quatum efformatio proficiſcitur ex obſeruatione rerum ſingularium, adilli ſenſum pertinentium, quod ille ſcribit cap. 24.lib. i. Analytic oſter Adeò vr in Peripatetica ſchola tritum illud ſit, quod tamen cum cet- [ta cautione accipiendum eſt, nihil eſſe in intellectu, quod nonpfius fuerit in ſenſu. Auget etiam dubitationem, quod ab illo de mente ſen ptum legimus Problem. 4. Sect. z0. Cur ſeniores amplius menteya lemus, inquit, iuniores ocius diſcimus? Quia natura parens& authot omnium, duo nobis inſeruit, quorum opera inſtrumentis extranels vti valeremus:manum, inquã corpori dedit, animæ mentem. Nige
nmanu lhloloit, inub led ruhm ma leiotaſt i Menu wenta fe nnes,pri menla, 1 trque hæc cotpore c ue quem b ſpetiotel aent,&. igerent. wiibetius tam lumm
ſe ades f
tum ſiin cc ile ad pelt ompium! lis ftiens ftuſtran pertiſum de perfru⸗ idetur ſin veimmo⸗ igpe men
mdilicum
piunt: pol odit h intellegrus ldeptusjjn ſusinciig dlguntun iptios. Weüm ingan
7(bc ant
llrcale

1Gsin qunt ¹ dullo noan, — am qädtag
dilerlin r imihi ſitug iretſatan. be umenuin ſa lektomit P bolteachtt A oet eulumg * 4.heh inihbit Jtioin nintenin
i aptogtclen
li tquoduen
mmolutn
d it, uli
2 5 ercheit 8 Juo horman
znotions 8 2 iee 4 Db. Arns
a iodum ctu, ruuc
w s anplur AMapumn mnend, r nenl-
DoOcCTRINAM DLAT. 35 tur manu non iam inde ab ortu vti poſſumus, ſed cùm eam natura abſoluit, perfecitque: ita etiam mens, quæ res naturalis eſt, non pro- tinus, ſed in ſenectute maximè nobis contingit. Mens verò poſterior auàm manuum facultas accedit: quoniam inſtrumenta mentis po- ſteriora ſunt, quàm manuum. Eſt enim mentis inſtrumentum, ſcien- tia. Menti namque vtilis ſcientia eſt, vt tibicini tibia, manuum inſtru- menta res pleræ que ſunt naturales. Natura autem ipſa eiuſque res 0- mnes, priores ſunt quàm ſcientia. Quorum autem priora ſunt inſtru- menta, facultates quoque eorum prius contingere congruum eſt. Atque hæc quidem indicare videntur, intelligendi facultatem cum corpore communicate,& huic quodammodo eſſe addictam. Ideò- que quemadmodum dixi, facile in deſperationem immortalitatis ex ſupetiore hypotheſi Peripateticos inducerent, niſi hæc contra recre- arent,& in certiſſimam eiuſdem immortalitatis expectationem e- nigerent. Quod eiuſmodi initiis in iotelligendo excitati, intellectum yt liberius contempletur, quoad poſſumus à corpore abſtrahimus,& tum ſummã invita hac perfectionẽ adeptum arbitramur, cùm poteſt ſe ad eas formas erigere quæ omnino ſunt à materia ſeparatæ. Qua- rum ſi in corpore inchoata& adumbrata rantùm eſt cognitio, atque ille ad perfectiorem ſemper nititur, quis non fateatur eum, aut eſſe omnium miſerrimum, qui ſublata ſpe immorralitatis, Tantalo ſimi- lis ſitiens fugientia captat flumina: aut ſi hæc tam nobilis apperitio fruſtra non eſt illi ingenita, futurum vt cùm è corpore exceſlerit, a- pertiſſima atque perfectiſſima formarum eiuſmodi contemplatio- ne perfruatur. Ad quam rem rudibus explicandam non inepta eſſe videtur ſimilitudo, qua vritur Contarenus Cardinalis libr.i. de Ani- me immortalitate. Quod vt animalia antequàm perfecta corrobora- taque membra, nutriuntur ſanguine menſtruo, digeſto à matre per ymbilicum, matrique tum adhæreant neceſſe, à qua nutrimentum ca- piunt: poſtquàm verò perfectus eſt fœtus, ex vtero matris in lucem prodit, ſibique ipſi ſufficit ad capiendum& digerendum cibum: ſic intellectus quandiu imbecillis eſt,& ad ſupremam lucem recipiendã ineptus, intellectionem ueluti cibum digeſtum prius in phantaſia re- cipit, oſtquam verò perfectus eſt, iam per ſe ſibi ſufficit, neque am- plius indiget phätaſia. Placent etiã ea quę ad eivſdẽ reiconfirmationẽ colliguntur cap. 8.lib. 12·de Secretiore parte diuinæ ſapiẽtiæ ſecundũ Acgyptios. Si primus rerũ omniũ author, inquit, à materia eſt ſepara- ratus, eümq; talé animus cognoſcit, certè eiuſmodi cognitio per cor- poris organa parta eſſe nõ poteſt. Et cm animus ſe ipſe contẽpletur, ſna lubſtantia eorporis expers ſit, atque idcirco in ſenſum minimè poſſit cadere: in co nullo corporis organo vtitur. Quoniam id omne

————j„ —— ͤ¼⅓
——— 2————— 4—,.———*—.. 2
——-——————————————-ʒ;—
2——————————
—— 5 2 L—
———————
——————————————* . — 4—— —————————-———— 4
2* AL CINOIINSTITVTIO AD quod per corporis organa cognoſcitur, in ſenſum cadere eſt neceſſe. Itém que animus quo in contemplando progreditur longius, edma- gis à materia formas abſtrahit, arque hæc perfectiſſima operatioor- ganorum expers eſt, eadémque illi maximè proptia. Nam càͤm ia ho. mine omnis cognitio tribus gradibus diſt incta ſit, in eorum primo inſunt obiectum, medium& ſenſus: in ſecundo interior ſenſus,phan- taſia& iudicium, quod quia nobis cum belluis commone eſt, nonra- tionis proprium, diſtinguendi cauſa liceat hoc loco animale appel- lare: atque hæc corpori ſic addicta ſunt, vt ab eo ſeparari nullo modo oſſint. In tertio verò continentur humanum iudicium, ratio& in- tellectus potentiæ ſiue poteſtatis, quæ principium etiam hauriunta ſenſibus. Domina verò mens eademque diuina, recepto lumineſa- periore, poſſibilem iatellectum illuſtrat& perficit, atque hominem ſupra hominem erigit. Quam ſolã extrinſecus aduenire,& ſuaactio. ne cum corpore nihil communicate, haud dubisè Ariſtoteles voluit ſed qualem eam in ſingulis hominibus eſſe vellet, nõ ſatis apertè de- finiuit. Et tamen Deo ſimillimam eam eſſe ſcribit, cap. 7.lib. 12. Meta- phyſic. vt pote quæ ſe ipſa intelligit, hoc tamen ab illo differemtem, quòd Deus ſe ſemper intelligit, mens verò non item. Quodnonri. detur verum eſſe poſſe, niſi de ea mente quæ in nobis eſt. Sedſ fucrit poſitum, quod ſuperiora omnia videntur arguere, in Peripatettcoii doctrina, mentem eam quæ ſingalis propria eſt, in intelligendo um corpore nihil communicare, ab eo feparari poſſe, nec ſeparatamime- rire, ſed immortalitate perfrui: res in maiorem controuerſiam veniet atque amplius queretur, an illa ſimul cum corpore incæœperit aneſſt priuſquàm cum eo coniungeretur. Nam ſi animi hominum ptoptij cum corporibus incœperunt, etiamſi de illis non exortiſquia de co hoc loco non quærtimus) cur igitur apud Peripateticos eſſe non del⸗ nent, quando ſeparabuntur Præſertim cùm Ariſtoteles doceat capite vltimo Iib. t. de Cœlo, omnia que eſſe incœperunt, eadem quoquele- ge qua incœperunt, finem eſſe habitura? Si verò erant priuſquamci corporibus coniungerentur: an num(quia otioſi eſſe non potetant in aliqua contemplatione vigebant, cuius quædam notionesii yita hacrelictæ, ſed cotporis con tagione obliterate At, vt dictum elt Ar- ſtoteles intellectum quando primùm cum corpore coniungiuu, ta- bulæ omnino nudæ ſimilem oſſe vult, cap. 4. lib. 3. de Anima hacin patte Platonis ſententiam, de obliteraris per obliuionem hotlo- nibus,& de recordatione vitæ ſuperioris, multis locis reptehendit Atque hoc vnum eſt, in quo naturæ omnia fundamenta apud beſipæ- teticos retinere volentibus, antea diximus non eſſè facile ommi da⸗ bitatione ſe explicare. Ne que de eo ampliu squicquam eſt, quod du 35
nud At ſ niyl C feld it fa umlaoit avtem al rim dih tellectus. odicat nl nreligim corpote e jienie e pos fullle de vno co iia à cobi rum inte Luxfui inlirdoni, Kramteli rullstecc rdlus pt dionibus: towparan ſima hæc lubſtanti: ue& iut antiquiſſi anlenlu, kiflliam loroaſtre lowinum inrerum appellani Kotelesſe rivertat degiſtusi dü N ho. Nergo. ſallete elont tantn atzi

To 1 . catett 6
1 dur wr
Awhu 7 ſ 1d 9 näöym 9 a N 1 Mdh
lh eot
2 keriot(enn
2(dco nimes
—
—
— —
rparrn öüh a Gieium nn emeimim E tternol 2 ccit Acbelme elenite ae
—
—
K Krittonen 7 N6 lauen r Dit cap-ad. ranab ilodi.
——
*item. W
1
t odseltdet
te in hei
4 in itrl 4 le ncclexer tonroutte dre inccnt
ee ni tonim
Tvon exong
atetiewichn h
. arta b
1 7
epandealtm
* d exanrwn
olſeleruen rdam mis A At,tds pore coet b d5 e ue Set oblunet „ls loiin „ dawehuſt V aoneſete — iigunt,
1, e
DOCTRINAM PL AT. 29
apud Ariſtotelem definitum, quàm quod ita ſcribit cap. 3. lib. 12. Me- taphyſ. Cauſæ mouentes tanquam antea ortæ exiſtunt, inquit. Quæ verò vt ratio& forma, ſimul ſunt. Cùm enim ſanus fit homo, tunc e- tiam ſanitas eſt& forma æneæ ſpheræ, ſimul atque ænea ſphæra. Si autem aliquid poſterius permanet, conſiderandum eſt. In quibuſdam enim nihil prohibet. Veluti ſi anima tale quid ſit, non omnis, ſed in- tellectus. Omnem namque fortaſſis impoſſibile eſt. Quibus apertè indicat nullam animæ partem, ne eam quidem qua ratiocinamur,& intelligimus, ante corpus extitiſſe: poſſe tamen fortaſſe hanc cùm è corpore exceſſerit, permanere. At libris de Secretiore parte diuinę ſa- pientia ſecundum Aegyptios, multis locis oſtenditur eam ante cor- pus fuiſſe,& è cælo deſcendiſſe. Quæ res aliam opinionem peperit, de vno communi intellectu agente, qui ſolus immortalis ſua ſubſtan- ti à nobis dicitur ſeparatus, virtutis autem ſuæ quaſi radiis in no- ſtrum intellectum influere, atque huic intelligendi actum præſtare. Quæ fuit ſententia Themiſtij, itémque Auerrois. In qua erſi aliquid inſit boni, modò id certis rationibus regatur, quodque etiam ad no- ſtram religionem transferri poſſit, verendum tamen eſt, ne hæc à nõ- nullis recentioribus ſcriptoribus renouata,& ſine vlla diſtinctione rudibus propoſita, multos de eo quod maximum eſt, peruerſis opi- nionibus imbuat. Ideoquc ea nobis hoc loco priuſquam inſtitutam comparationem concludamus, attentius eſt conſideranda. Vetuſtiſ- ſima hæc opinio eſt, de prima mente à ſingulis hominibus ſecundum ſubſtantiam ſeparata, virtute tamen ſua in eos influente, ſapientüm- que& iuſtorum contemplationem atque actionem dirigẽte. In qua antiquiſſimi Philoſophi, ſicut alio loco obſeruauimus, incredibili conſenſu, naturęque lumine admirabili, diuinum Spiritum, vel ipſum Dei filium nobis adumbrarunt. De ca enim ſic ſcripſerunt Magi, qui à Zoroaſtre deſcenderunt. Omnia perfecit pater, ac menti tradidit, quã hominum genus omne primam vocant. Et Chaldæi atque Aegyptij in rerum principiis primo loco poſuerunt bonũ, deinde mentẽ, boni appellatione Deum patrem ſignificantes. Anaxagoras etiam vt Ari- ſoteles ſcribit cap. z. lib. 1. de Anima, dixit ab eadem mente naturæ v- niuerſitatem moueri. Apertius eſt quod de ca ſcribit Mercurius Triſ- megiſtus in Pimandro Sermone 1. Deus ipſe mens, inquit Pimander, iuſſit vt homo mentis particeps ſe ipſum animaduerteret. IRI§ M-. Non ergo homines ſinguli mentem poſſident. PIMAND. Rectè dicis Mercuri. Aſſum enim ego mens iis qui boni, puri, religioſi ſan- qique ſunt: præſentiàque mea fert illis opem, adeò vt ſtatim cuncta dignoſcant, patrémque pacatum& propitium habeant. Contra, ab ignaris, improbis, ignauis, inuidis, iniquis, homicidis, impiis, procul e
——

—
———
————
—
.—————
———
30.. admodum habito, permittens eos dæmonis vltoris arbittio. Et ſer.
ALCINOI INSTITVTIO Ab
. A. 7. mone quarto. Sermonem quidem 6 Tati, inquit Trilmegiſtus, ſin. gulis hominibus Deus impartiuit: mentem verò nequaquam. Non quod inuiderit„quibus ne vtique inuidet, Uuor quippeab eo non prouenit: ſed illa quæ habitat in animis hominum mente carenti. bus. TA T. Cur 5 pater, non omnibus Deus mentem comma- nicauit: TRIS M. Quoniam voluit eam d fili in medio tanqvam certamen præmiùmque animarum proponere. TAT. Vbinm hanc locauit? TRISM Cum craterem patulum hac impleull ſet, præconem miſit, iubens talia quædam animis hominum nantis re. Mergat ſeipſam in hanc pateram quæcunque poteſt, quæ videlicet credit craterem animam ad eum qui dimiſerat rediturum, quæſeſ- nem noſcit, cuius gratia nata fuerit. Quicunque igitur præconemer- audiuerunt, ſeſe miſerunt in mentem, hi cognitionis participeseffe- cti ſunt, mentémque ſuſcipientes, in homines perfectos euaſete, ât qui præconium neglexerunt, hi ſermonis quidem participes, mentts autem expertes relicti ſunt: ignorantes& cuius gratia,& à quo æeni- ti fuerint. Et Sermone duodecimo, Mens quidem ô Tati, inquli er ipſa Dei eſſentia, ſi qua tamen eſt eius eſſentia, naſcitur. Hæcqualie cunque ſit, ſola ſeipſam ſincera comprehendit. Mens igiturqheſtin. tia Dei nequaquam diuiſa, ſed illi potius eo modo connexa quodo lis corpori lumen. Hæc mens Deus eſt in hominibus, atque idenm nonnulli ex hominum numero Dij ſunt, eorumque humanitasc diuinitati quàm proxima. Etenim bonus dæmon Deos quidempis- dicat immortales, homines autem mortales Deos. In animalibusas. tem irrationalibus mens illa natura eſt. Nam vbicunquc anima, ii quoque mens: quemadmodum vbicunque vita, ibi etiam animain viuenribus eſt, hominum animas in bonum proprium feuocans- In animalibus ratione carentibus, cum natura cuiuſque congtedi tur operando: in animis hominum reſiſtit interdum, atque repu- gnat. Et idem in Aſclepio, Quid eſt incorporeũinquit, Mens& fer bum qnæ ſe ipſam ex vniuerſo ab omni corpore liberam ſuſtinet,& continet: inerrabilis, impaſſibilis à corpore, intangibilis: iple ſipl ſtans, capax omnium, ſeruatrſxque rerum: cuius radij ſunt honitas Veritas, lux exemplaris, exemplar animæ. Quibus aliqua ex pene ſ⸗ mile videri poteſt, quod Plaro ait in Timæo, Deos quidemomhes mentis participes eſſe, homines autem paucos. Socrates in Dhædone teſtatur ſs ex Anaxagoræ libro didiciſſe, mentem munqdi effectricem omniũmque rerum cauſam eſſe, eandém que Anaxagoræ ſentenuiim iterum laudauit in Cratylo: ipſamque mentem, iuſtitiam nominaulo quam ſimul cum anima dixit naturamomnem conrinere atqueciot
nte.tit oincant ſon tect gus dilin cis he curam ha commun ſua vittut endis acti b pusillod, diuinæ ſa na velde uerſa vete rius. Nan manimam V quodinn vigpe or autpropte wuspoſtr foſtra elle kentia lup bilem lu nicum, al latelleckt Ntpater uttate inf iranimi agpeetian
tem aſent nun eligi
dnr„M primario ſecdum 4 Waquam!: epropr- hiles ac nanem, uici tlnäus,
— dl, ſolan

onim teld qu n darnn, uupun aK nüpm
1 ekeceue
L Upanicha 112 tis, lig
ſHnolnn
11= Ciuch
1 Wigut
3 3n coann
1 idohun 1 Aqpebu 1 Decsgt 1*(lnanas
1r congxa
t a iſbieina. ¹ oprin 42 dülgess ☛ dum,30 1 4 guie a abeum rn agbüß
in naäjlet 1 1 rla 0¹ qus
cutai
4 1
b— mandes E iagaen c kiim uilele
b
b DOCTRINAM PLAT. 31 nare. Et in Philebo, Conſentiunt, inquit, omnes ſapientes ſe ĩpſos in co iactantes quòd mens in nobis, ſit regina cœli& terræ, in eoque fortè rectè loquuntur. Ariſtoteles verò quia in philoſophando mi- nus diuinus extitit, quàm ſuperiores, Deum quidem vnum multis locis, ſicut antea docuimus, agnouit cundémque rerum humanarum curam habere voluit: nullo tamen loco, quod ſciam, mentem vnam
communem à Deo rerum omnium moderatore diſtinxit: aut eam
ſua virtute ſingulorum animos in intelligendo illuſtare,& in inſtitu- endis actionibus dirigere dixit. Niſi fortè eius eſſe concedimus o- pus illud, cuius iam ſæpe mentionem fecimus, de Secretiore parte diuinæ ſapientiæ ſecundum Acgyptios. In quo de iſta mente exter-
na, vel de intellectu agente, ita pleriſque locis diſſeritur, vt in vni-
uerſa veterum Philoſophorum doctrina, nihil poſſit reperiri diui- nius. Nam capite octauo libri decimi ſic ſcribitur: Intellectus agens, in animam rationis parricipem influit. Quoniam huius lumen eſt, quod in naturæ vniuerſitatem effuſum, alia quæ ſunt dirigit, conſer-
e 1
—

— ALCINOI INSTITVTIO AD
cum corpore communicare? Quid aptius ad confirmandum quod Themiſtius& Auerroës perſuadere voluerunt, de vno imellectua. gente communi, ſubſtantia externo ‚ſuo verò lumine ſinguloruma. nimos illuſtrante,& intelligendi actum præſtante? Moueor etiam eo quod ex Theophraſto Themiſtius commemorat. Quooniaminte val. de recondita, dubium eſſe non poteſt, quin ei imprimis perſpeca ſir rit Ariſtotelis ſententia, quem ille per multos annos Philoſophiæas- ditorem habuit,& ſcholæ ſuæ nobilem ſucceſſorem. Quæ omniali quos fortaſſe commouent, eiſque Auerroëm& Themiſtium ſeques- tibus perſuadent, apud Ariſtotelem ſolam mentem vnam ſua lid- ſtantia externam immortalem eſſe, totum verò id quod in nobheſ finguliſque proprium, ſine illa communi mente nihil prorſus intel- ligere, corpori eſſe addictum, ab eodémque omnino inſeparabile, a. que idcirco mortale: contra audiant eodem operre de Secretiote par- te diuinæ ſapientiæ, præter illam mentem, de qua antea ex libr. 1o. di⸗ ctum eſt, conſtitui animos ſingulis hominibus proprios, in corpote intelligentes, eoſdém que ab illo ſeparabiles& immortales. Dequo apertiſſimum eſt quod ſcribitur cap. i. lib. 12. Homo ſimplex non elt inquit, ſed conſtat animo atque etiam corpore, quod inſtrumentum eſt cum animo coniunctum, ab illque ſpecie diuerſum. Quqdque quanquam cum animo aptiſſimè vniatur, non tamõ eſt eiuſmodhi ab eo ſeparari nullo modo poſſit, aut vt in ſe ipſum ſatis conſtansa- q; firmum: ſi quidem cõpoſitum eſt, non ſimplex. Qmne autem com- poſitum, diſſolubile eſt in ea ex quibus componitur. Quibus eflii⸗ tur illud nequaquam permanere. Quod etiam res ipſa teſtatur. ſile- mus enim corpora variis modis diſſolui, tum ab aliis, tum ſein⸗ uicem: præſertim cùm ab eis nobilis animus fuerit ſeparatus Contti verò ſi corpus permanet, ſuperioris animi beneficio conſetuatuninec ſine eo viuum eſt, aut naturæ conſtantiam vllam habet. Quandoqur dem diſſoluitur in materiam& formam ex quibus conſtat, animo autem abeunte, quo corpus ipſum continebatur; hoc diuiduumim pattes tenuiſſimas: atque hæc in illo interitus ſpecies vna eſt. Cum itaque corpus hominis pars altera efficitur, non vtramque pattemim illo interitus expertem eſſe, ſed vnam interire, eam ſcilicet in quaant mi eſt inſtrumentu m. Quo ille indiget, non ſemper, ſed tempore de- finito. Alioqui diſſoluto inſtrumento, animum quoque intetitees ſet neceſſe. Quod certè non contingit. Quãdoquidem animus ècor- Pore ſeparatus, adhuc permanet, nullaque ex parte conſumitat, ne eius natura vllum intetitum admittit: formaque eſt, per quam bo⸗ mo eſt,& conſiſtit. Quare etiam ipſe verè animus eſt: cotpoceau- tem indiget, ſicut artifex inſtrumento. Et capite quarto libiieſut
m, ſe gechofat nvobise adiſtin nque les jmmorte nes nabe qucatti tb elete
min deli kent,pt tute wat o corpo iaſtrume -uo etia inoccutt aaeſfeni mentis: chpi ſenl ſque his poreis in modi ind ſtantias ſtate, it tamen e⸗ bus mate rum ac uimi ſcil nunione egit. Hxc Lanspii guitione vero eſt te zniwe Käguiden ületap. deiulim, 8e. waper wan lüſ bentülga

— ₰½ — — — — —
—õj-—
——— 69 = —2—— —— —— =—— ——
Ad inlepun
n
* Cle Keorin A nezellhi = praran nonae
12olaylnu
6* dlod inttann 1* 1cetlum, d
Moäckeln
( nuat
1* JOmneub (e dt. Lt wiiplar r alib,. Si ſaul cio cutr
E lkder b. boscutt
8 ct) bartan 85 ſpeci M Ä & vtranp em ſcirs penſis Sizu urteccis ullec 3 „a ek, 22 HlS 4 — ite aul
—“““
DOCTRINAM PLAT. 33 dem, ſecundum illam propoſitionem connexam quæ antea com- memorata eſt, ex capite primo libri primi de Anima, eius animi qui in nobis eſt noſtræq́ue ſubſtantiæ principem partem facit, fanctiones ita diſtinguit, vt quaſdã corpori addictas elle fateatur, alias non item: arque ſecundum has illum à corpore ſeparabilem eſſe concludit& immortalem. Animus humanus, inquit, ignobiles quaſdam functio- nes habet, ad quas corpore opus eſt: vt facultatis oratoriæ cęterarũ- que artium, quas ſine membris tanquam inſtrumentis ad eas deſtina- tis, exercere non poteſt Ad pleraſque autem cogitationem adhiber, vt in deliberando atque contemplando: cum ex manifeſtis ad ea quæ latent, progreditur. Alias vero nobiliores habet ab intelligendi vir- tute manantes,& quas ipſe pro ſua facultate exercet. Ad haſque nul- lo corporis miniſterio indiget. Omnis autem forma quæ corporeis inſtrumentis ad edendam actionem non eget, interitus eſt expers. Quo etiam libro ei dubitationi in qua explicãda antea laborauimus, ita occurrit cap.7. Si quis contra contendat, inquit, animum quidem ſua eſſentia ſimplicem eſſe, ſed eum non perfici ſine corporeis inſtru- mentis: quod ſcientiarum perceptione perficiatur, ad quarum prin- cipia ſenſibus dirigimur ‚quibus corporea inſtrumenta ſubſeruiunt:
ſique his rationibus effici arbitretur animũ ad ſui perfectionem cor-
oreis inſtrumẽétis indigere, eõque poſito neceſſe eſſe corruptis eiuſ- modi inſtrumentis ipſum quoq; corrumpi: atque etiam adiiciat ſub- ſtantias omnes, preter opificem primum, ex materia& forma con- ſtare, itémque animum ea contemplari quæ congenea ſunt, neque tamen exquirere quæ à materia ſunt ſciuncta: quare& eum cum re- bus materiatis conuenire, idque apparere in communi vſu inſtrumẽ- orum ad corpus pertinentium: idem reſpondebimus quod antca, animi ſcilicet operationes triplices eſſe, quarum vna à corporis com- munione proficiſcitur, reliquæ vero duæ corporeis inſtrumentis non egét. Hæque verſantut in deducendis concluſionibus ex accommo- qatis principiis,& in progrediendo ab vno pręcognito ad leeriae co- gnitionem. In quo animi dignitas propriaque functio exiſtit. Falſum vero eſt lubſtantias alias omnes à prima, ex materia& forma conſta- teaꝛnimumque ea ſola intelligere quæ cum materia ſunt coniuncta. Si quidem plutimæ à materia ſeparatæ ſunt, quarum numerum prius
.* 7* 4 †¼,. in Metaphyſicis collegimus, eodéẽmque loco cõfirmauimus ſubſtan
tias eiuſmodi, quia materia carent, perpetuas eſſe& interitus exper- tes. Quæ ſuperiores intelligentiæ appellantur. An num hæc omnia cum ſuperioribus comparata, ſi Ariſtotelis ſunt(ſicut eſſe ex eo boſ. ſumus ſuſpicari, quod ad extremum in quæſtione de eeleſtibon intel-
2* 9 2. 2 2 9. 8 25„ ligentiis ad ea reuocamur, quæ ab eodem de illis Aüs ſun ibro 12.
—

3 AICINOIINSTITVTIO Ab
Meraphy.) facile cuiuis probabunt, præter vnam communem wen- tem ſua ſubſtantia externam& ſeparatam, poſitos ab illo animos ui ſecundum ſubſtantiam in ſingulis hominibus ſant, ſeparabiles& 9 mortales. Neque vero his contraria eſt Theophraſti ſententia ne⸗ que in eis quæ ex illo commemorat Themiſtius cap. z9. Paraph in libr. z. de Animo, notari quicquam poteſt quo certo probetur ab i. lo in Ariſtotelis doctrina poſitum vnicum intellectum agentem im. mortalem, qui ſecundum fubſtantiam à nobis ſeparatus, vittute ſua in nos influere dicatur,& in intelligendo illuſtrare intellectum he⸗ tibilem: qui, ſicut iſti immortalitatis oſores volunt, apud cundem o. mnino mortalis ſit,& à corpore inſeparabilis. Quoniam ille, ſcut eodem loco Themiſtius ſcribit, nihil ſtatuit, ſed ea tantum propo- nit quæ de intellectu agente& eo qui poteſtatis eſt, apud. Ariſto. ä. gna quæſtione videbantur. Porro quod dicitur ab Ariſto.(inquit Theophraſtus) mentem extrinſecus aduenire, id de intellectu agente non ita ſtatuendum eſt, quaſi verè appoſitus inuectuſque habeatur ſed vt qui ſtatim ab ortu qu aſi comprehendere nos complectiqueſo- leat. Item, quonam pacto res efficiuntur intellectæ& qualiſnam ii- detur paſſio ea? Neceſſe enim eſt afficiatur animus& quaſipaturmt ſi prodire ac peruenire ad actionem debet eadem ratione quaſealus.
Sed cum ſit incorporeus, qui fieri poteſt vt patiarur& immutemna
corpore? Vtrum item ab illo, an ab hoc principium eſſe putandum eſt? Plane ipſum pati videri poteſt ab illo orrum habere: nihilenim ipſum à ſe patitur. At vero cauſam præſtare omnium actionum hoc eſt vt inrelligatur, vel non intelligatur res, quemadmodum K& inſen- ſu perſpicitur, vtique ab intellectu proficiſci videtur. Hæc, inquam, Theophraſtus dubitans tantum proponit, ſicut Themiſtius obſet⸗
uat,& amplius etiam Priſcianus Lydus Commentario in librum e-
iuſdem Theophraſti de phantaſia& intellectu. Quærit Theopbts- ſtus, inquit Priſcianus, quare intellectus noſter ab intellectu ſupe- riore non ſemper accipiat, nec ſemper intelligere videatur. Sed pto- fecto ſemper intellectus agit: anima vero non ſemper vtitut intel⸗ lectu preſente: quoniam videlicet ad corpora verritur. Videnturl- nè Ariſtoteles& Theophraſtus intellectum aliquando totam vitam rationalem cognominare, vbi etiam vſque ad phantaſiam intelleckus nomen extendunt. Atque ita non abſque ratione circa animam quę- ritur cur non ſemper intelligat. Nempe non intermittitur vnquã in- telligentia, quia potentiam intelligendi non habeat: ſed quoniam ad ſequentia corporeaque,& omnino extra ſe ipfam anima diſtrali tur, propter conditionem particularis vitæ ad vtrunque vices apelr rem. In perſpicua enim ad ſe ipſam reuerſione& ad incellectumcolr
*
—
rellont; dcorpol ppdicant: mom ezt Halia l ſtentem, eiustadi irtelligt e herip gidetur q ceres non Ariſtote ſubſtanti dote ſepa
npiumt 0
onem ab
vetendum ma mulii inreligio dccietatur winidus rale ſit fo talio qoi terna me te ſeparal buloſum (Chriſtian
antühah . ls duobu
tellqpe,
dow viro fdato6. poſlit in ligione hſ mente
6 qpod iw m beice le taad me unbes i iegaic

1) wrimi 1tamn 112 pud 11 d diihe idtellecae le ihen 2 comgtig deR quula 1 s Kauih
mar Kima
1n atioheca
1A& meleſ t raabete i emacin
1modun
1 N tur. a a lhemi mtarionlh,
= videane Ca ewperts 1w itol. ſa 11 andou rualn e= cias a mittin dea, — am vin 1 lunqun
5 d un
1„en
DOCTRINAM PILAT.
uerſione, animæ perfectio tota conſiſtit: contra vero in inclinatione ad corpora, caſus ab intellectu contingit. Quæ omnia facile quidem indicant ex Theophraſti ſententia Ariſtotelem poſuiſſe intellectum vnum externum agentem communem immortalem,& à nobis ſub- ſtantia ſua ſeparatum noſtroque intellectui ſuo lumine ſemper aſſi- ſtentem, eriamſi ab eo ad intelligendum non ſem per exci temur, quia
eius radium non ſemper excipimus: neque nos à rebus ſenſilibus ad
intelligibiles ſemper cõuertimus. Quod quis negat? aut quis doctri- næ Peripateticæ ſtudioſus negare velit, niſi fortè cui hoc diuinius eſſe videtur quàm vt illi naturam ſequenti, probari potuerit? Sed cum ve- teres nonnulli, recentiores vero longe plures, addunt nihil præterea Ariſtoteli viſum immortale, nihil quod quidem in nobis ſit fecũdum ſbſtantiam ſinguliſque proprium habeatur, ab illo poſitum à cor- pore ſeparabile: hi in re ambigua, neſcio an non quia male animati, rapiunt omnia in peiorem partem& ad eius quod volunt confirma- tionem abutuntur Theophraſti teſtimonio non ſatis definito. In quo verendum eſt profecto, ne preiudicata opinione de Ariſtotelis doctri- na, multis rerum nouarum cupidis id perſuadeatur quod non modo in religione Chriſtiana capitale eſt: ſed quo poſito ciuilium omnium ſocietatum ſummã perturbationem conſequi eſt neceſſe. Nam ſi ho- winibus ſingulis nihil proprium, quod quidẽ poſt vitam hãc immor- tale ſit futurũ, vel vt iſti dictitant, nullus actus eos informãs niſi mor- talis, quique& principium habuerit& finẽ ſit habiturus: ſola vna ex- terna mens intelligendi actum præſtat ſolaq; immortalis& à corpo- te ſeparabilis, vel potius ſemper ſeparata, quis non vider totum id fa- buloſum futurum quod de premiis,& pœnis in altera vita propoſitis, Chriſtiana perſuaſione receptum eſt? Quod quidem in omni Rep. tantü habet momenti, vt vix vlli vnquam legumlatores extiterint qui his duobus tanquam vinculis ſuos in officio continere non ſint cona- tieiſque perſuadere propter hæc, non propter hominũ iratorum me- tum, viro bono virtutem eſſe amplectendam, vitium fugiendũ, etiam ſidato Gygis annulo, vt Plato loquitur, inter homines impune ruere poſſit in omne flagitiũ. At non quæritur, inquies, quid in Chriſtiana religione probandum ſit: ſed quid Ariſtoteli de intellectu agẽte déq; ipſa mente videatur. Sit ita ſane, Sed hoc in iſta queſtione mihi mirũ eſt, quod hi dũ metuũt ſi animi qui ſingulos homines informãt apud Atiſt.immorrales eſſe dicantur, ne in quædã principia doctrinæ Peri- pateticæ leuiter peccetur: non vidẽt facile alio modo hoc vitari poſ- ſe quod metuunt: At eo poſito quod volunt, peruerſis opinionibus homines imbui,& ſummam doctrinæ peripateticæ perturbationem cõſe qui oportere. Quod vt intelligatur contrariarũ rationũ momẽta
35

— 4— ————*
Themi ſtij ſententia de
intellectu a-
gent 2
z6
ALCINOIINSTITVTIO AD
diligenter conſideranda ſunt, atque primum videndum qyuidea dete Themiſtio, quid Auerroi videatut. Quoniam hos iſti ſuæ ſententis potiſſimos duces habent. Deinde quid ad eorum rationes nonnulli recentiores adiicere ſint conati. In quibus omnibus explicandis it laborabimus, vt ſi cui ſatisfactum non ſit, facile tamen intelligatai- mum non defuiſſe: ipſe vero poſſit quærere meliora eäque pro ſi arbitrio his adiicere. Iam igitur ab ipſo Themiſtio exordiamur. lic cap. 23. Paraph. in lib.z. de Animo, diſtinguit intellectum potentiz ab agente: ſcribitque agentem quando illum priorem, naturaſuam. dem amplexatus eſt, primum educere quaſi in lucem è tenebtis,&in actu conſtituere: deinde habirum in eo quendam efformare, in quo vniuerſales rerum notiones collocantur. Nam quemadmodumtude ſaxum, inquit, aut impolitum æs, quorum alterum domus poteuii eſt, alterum ſtatua, neque illud accipere formam domus poteſt, neq hoc ſtatuæ, niſi ars materias illas quæ ad domum& ſtatuam comp- ratæ ſunt, fingat& formam artificioſam imponat, atque ita demum conſiſtat domus& ſtatua: ita intellectum potentiæ ab altero itelle ctu perfici oporter, qui quod ipſe perfectus eſt& in actu ſempen aul- li potentiæ affinis conſors ve, præparationem illam intellectuiadin- telligendum adiunctam ad inſtar artis excitet, excolarque, inbium & ſcientiam rerum abſoluat. Atque hic intellectus ſeparatus gim- patibilis impermixtüſque. Intellectus autem poteſtatis quanutser dem fere qua intellectus agens dignitate authoritaréque polleatiqi- tamen aliquanto coniunctior addictiòrque humanæ animæ eſt,jict⸗ tur ſocietate hac nobilitatis ſuæ nonnihil diſpendij detrimentiquefa cere. Capite 24. intellectum agentem comparat cum lumias quod quidem colores& oculos illuſtrans, his& illis actũ prebet, per quem hi quidem vident, illi vero videntur. Ita intellectus agens, inquit d intellectum potentiæ agirat, non ſolum intellectui actum miniſtrat ſed& res quæ potentia intellectæ ſunt, facit vt in eo intellectæ ſun actu. Atque hæ ſunt materiales formæ& notiones cõmunes deſn- gularibus ſenſibus collectæ. Has intellectus potentiæ neque potelt per ſe diſtinguere, neque ex vna earum in alterius cogitationem tr⸗ ſire, neque componere: ſed illas à ſenſibus& imaginatione acceptas & materia exutas, in memoria tanquam in promptuario thelauros fuos, cuſtodit. Deinde accedente intellectus agentis luce Kmalam illam notionũ atque ſyluam intrante, verſantéque, efficiturit inu- cum illo euadat, atque ita libero diſcurſu poſſit componere, iuidel circunſpicere, conſiderare, agnoſcere ſingula. Ex quibus omnibus idem ita cõcludit. Ergo qualis eſt artis cum ſua materia comparaio,
talis intellectus agentis cum intellectu patiente. Capite 26. ſerbitin homine
ganinei hluteage bbilisim rligur un iotel natura eit lotttigab ellectus⸗ nreligun Liatellig lubet vt 8 crimen paratume um. In in. ie tum art lauagete glexadtose ratio ſtatue enim sex iuidit, nec n quadan hoqpe: ania qo⸗ lo lumin niſi diui 5 Nosyt ſüngo ita.
laliud ſit latigweg. ſameaſit hac etiart teſtate cor onſtat, ſe biucitur. Aaue inte an
dn cor
muraiie auünnner mm l vnc Nadmo

d 71 tem naun. 1 em erenci E R ſekotnagz
rematmohh
2 lmännun = domuspuch 12& Ktaume 1 agpeint 1a ir d ammi. Pin aculeg rmintelt
2 xcoluqxs
Ii boslcpaa eltaub e e ategveyt ☛ anx anim e ciidettina ctcum ln
a Aüpreteg Itaus agenn Ituiacuns . iin eo iniet des cän 1 atentatff S coghals
meinaies a pruu emti lu 1 dle, 3
8 ompera⸗ AlE guis 4 naterud
6 1
1 * Caple 1
N
DOCTRINAM PLAT. 37
homine intellectum potentiæ priorem eſſe intellectu agente. At ab- ſolute agentem eſſe priorem. Quoniam hic, inquit, abiunctus, impa- tibilis,„ impermixtúſque eſt. Quare non eſt eiuſmodi vt aliquando in- telligat, aliquando ceſſet: ſed hoc illi tantum accidit, hoc ipſo quod cum intellectu potentiæ coniungitur. Quum vero ſecum ipſe eſt, quũ natura eius ſola ſpectatur, quæ nihil eſt aliud quàm actus merus, tum infatigabilis, immortalis, æternus, ſemper intelligens,& ſemper in- tellectus à ſe eſt, non alia re aut per aliam: quemadmodũ cætera quæ intelliguntur,& quæ intellectus habitu conſtituto à materia diuellit Kintelligibilia facit, ſed per ſe intelligibilis eſt& per ſnam naturam habet vt& intelligere,& intelligi poſſit à ſe. Deinde eodem loco di- ſcrimen ſubiicit in intelligendi modo inter agentem intellectum ſe- paratum& intellectum poteſtatis, illius agentis lumine iam illuſtra- tum. In intellectu poteſtatis, inquit, diuiſæ notiones ſunt, in eõq; va- riæ tum artes, tum notitiæ& ſcientiæ collocantur. Contra in intel- lectu agẽte,& vt expreſſius ac verius laquamur, in intellectu qui ſim- plex acus eſt, quando ſubſtantia eius actu deſcribitur, videtur alia ratio ſtatuenda longe difficilior dictu& lõge etiam diuinior. Neque enim is ex vno genere in aliud tranſit, neque cõponit quicquam aut diuidit, neque diſcurſu vtitur ad res cognoſcendas, ſed comprehenſio- ne quadam. Cum enim formas rerum omnium ſimul cõrineat, ſimul quoque aggreditur, cõplectitur& intelligit omnia. Atque quanquam omnia quæ intelligibilia ſunt, agens intellectus ei qui poteſtatis eſt, ſuo lumine indiuiſibiliter ſuggerat, ab hoc tamen non dicuntur exci- piniſi diuiſibiliter. Cuius rei cauſam cap. 27. idem ita explicare cona- dor. Nos vtriũſque intellectus copulario& communio ſumus, inquit. Siergo ira habent omnia quæ ex actu& potentia conciliantur, yt in iisaliud ſit ipſa res, aliud eſſentia: ſequitur vt aliud ego ſim, aliud eſ- ſentia mea. Ita vt ego ſim is qui ex actu& poteſtate cõſtituor: eſſen- ti mea ſit ſolus actus tantum. Quamobrem eadem quæ conſidero, hæc etiam ſcribo& literis mando. ↄcribit vero intellectus qui ex po- teſtate componitur, ſcribit inquam non tamen quatenus ex poteſtate conſtat, ſed quatenus intellectus agens eſt. Quia illinc omnis actio deducitur. Quod ſi intellectus potentiæ non accipit indiuiſibiliter en quæ intellectus agens indiuiſibiliter tradit: nihil eſt quod mire- mut. Quando huius rei exemplum illud exploratum eſt, qꝑod affe- ctiones corporum, candor, nigror& huius generis ceteræ, quãquam propria ratione& ſuapte natura indiuifibiles ſint, in materia tamen diuißbiliter recipiuntur. Fandem vero ſingulorum hominum eſſen- tiam illo vno intellectu agente comtineri, ita eodem capite concludit. Qemadmodum aliud eſt animal, aliud ſuum animali ee.& quem-

38 4LCINOI INSTITVvTIO AbD
admodum ſuum animali eſſe, ab ipſa dependet animalis anima ita aliud ego ſum, aliud mihi eſſe& mea eſſentia. Hæc autem ab anima prouenit non quidem ſenfuali, quippe quæ tanquam intellectus po⸗ tentiæ habeatur, neque item ab ipſo intellectu potentiæ: vt quipto materia intellectus agentis ſit. Reſtat igitur vt ab intellectu agente proficiſci ac pendere dicatur. Solus enim intellectus agens propit & maximè cenſendus eſt forma, imò vero forma formarum: cæten modo ſubiectorum loco, modo formarum habentur. Sanè otdom- turæ& proceſſus hic eſt, vt reſpectu inferiorum, ſuperioribus vice formarum vtatur: reſpectu ſuperiorum, inferioribus loco matetia. Summam ergo& ſupremam formarum, intellectum agentemcon- ſtituit. Quo ſimul atque progreſſa eſt, receptui canit, in eéqueſnem, quaſiextremam manum imponit: vt pote quæ nullam formam ſu- periorem aut nobiliorem haberet, cui loco materiæ ſubiiceret imttl lectum agentem. Quamobrem nos proprie animus& intellectusl⸗ mus. Ex quibus variis Themiſtij locis hæc colligi poſſont, Imtelle- ctum eum qui poteſtatis vel potentiæ nominatur, reuera in nobisel- ſe, ſinguliſque quendam proprium: qui quando naſcimur tudisom. nino cxiſtit,& vt Ariſto. ait, ſimilis tabulæ nudæ: eundémq difau- rendo à precognitis ad incognita, progrediente ætate diſcere beneſi cio luminis ab intellectu agente manantis,& partim huncinele⸗ ctum potentiæ, partim res ipſas intelligibiles illuſtrantis: prsci tionis vere ſuæ illum fundametum habere in ſenſuum functionibas quibus rerum ſingularum imagines notatæ, deinde in phantaſittto- ditæ, poſtremõque inter ſe comparatæ, notiones vniuerſas in hocin- tellectu pariunt: ideoque hunc non ſemper re ipſa intelligete,ner intelligendi actum à ſe habere, ſed à ſuperiore intellectu agente ſe accipere, vt neque ſimplices notiones efformare, neque has effotme tas, vi eorum quæ in animo affirmarioni& negationi reſpondent cd- ponere aut diuidere per ſe vllo modo poſſit: ſed vtrunque agentisin tellectus in illo tanquam in ſubiecta materia ad patiendum aptamt- nus eſſe dicatur. Hæc enim omnia in ſuperioribus locis quanquam diſperſa ſint, facile tamen in eis ſedulo inter ſe comparatis notati pot ſunt: ſicut& iſta de intellectu agente, hunc ſua ſubſtantia exttanos eſſe, quoniam, vt ille ait, ſemper actu intelligit& omnia in ſeiplo, vel potius ſe ipſe contemplans, ſine vllo rationis diſcurſuà ptæco- gnito ad incognitum, ſed in puncto indiuiſibili: quotum nollum de intellectu qui ſingulis hominibus proprius eſt, vere dici polen, imo verò contraria omnia. Hic enim neque ſemper intelligit ne que omnia, neque quicquam ſine antecedente quadam cognitone manifeſtaque diuiſione. Addit etiam nos non ſolum per Atridſque
pellect zzlem i r om eum täm cs parun in teligi tanea. Themilt queintel met cogn lectum q daumrat ſait, pert mic int huncinte Kotele m corpolec ato mol 7) Nem gens im, bis conti duos int corpore ie minus bunc ſin öque im t inqui unerit, 8 abi eſſe la cui bmimm ſtea ine bit eode lparatio Lepar Ventix, donſtre dens nele unat a

it a oh b lmii 1 tiilbün (i us Kint ( polang
1 Puläng 4 2e.:zecndat 1e atacälta
4 rrim un
itt altranbe
1
A uum i deSeid phe
4
2 2
ammiuein Jr paim
4 re atelete
x neqlebn 1 R oniriu 1= uungxi 1 Le uientre
l. reuenim
pPoOCTRINAM PILAT. b 35 intellectus communionem reipſa intelligere, ſed ipſum intellectum agẽtem in ſe eſſe cuiuſque noſtrum veram germanâmque eſſentiam. Quæ omnia quanquam diuinitatis quandam ſpeciem præ ſe ferant,
eum tamen philoſophandi modum habent qui Ariſtoteli in phyſi- cis parum videtur placuiſſe,& pleraque continent, quæ non modo
in religione noſtra capitalia ſunt: ſed ipſa inter ſe non ſatis conſen- tanca. Hæc vero dabimus operam vt poſtea intelligantur: nunc in Themiſtij interprætatione pergamus, vt his poſitis quid de vtriuſ-
ue intellectus ſeparatione à corpore, Ariſtoteles ſtatuendum exiſti- met cognoſcamus. Superioribus duobus, ille adiicit tertium intel- lectum quem vocat patibilem, eumque capit. 38. interpretatur affe- ctum rationalem, vel rationem in affectibus conſtitutam: id eſt, vt
ait, perturbarionem animæ humanæ, quæ propter habitationem ani-
mi& intellectus in corpore, particeps rationis efficitur. Capite 37. hunc intellectum communem nominat eümque haud dubiè ex Ari- ſtotele mortalem dicit: per quem, inquit, homo eſt qui ex anima& corpore conſiſtit: in quo iracundiæ& libidines ſedent, quas etiam Plato mortales facit. Idem ex Ariſtotele conatur confirmare cap. 27. Nemo meminit poſt mortem, inquit, quia tametſi intellectus agens impatibilis ſit, nec ipſe occidat: tamen intellectus alius in no- bis continetur, qui& patibilis& particeps obitus eſt: Reliquos duos intellectus agentem ſcilicet,& potentiæ, ſeparabiles ponit à corpore vel etiam ſeparatos& immortales. Quod quoniam in agen- te minus mirum eſt, de altero illum audiamus. Capite 34. ſcribit hunc ſine corporeo inſtrumento functiones ſuas abſoluere, omni- néque impatibilem& ſeparatum eſſe.& capit. 3. Nulla dubitario eſt, inquir, quin Ariſtoteles intelle ctum potentiæ impatibilem pu- tauerit,& ſeparatum,& qui formas rerum poſſet concipere,& qui nihil eſſet actu ſed potentia: item qui cum corpore miſceri non poſ ſet,& cui nullus vfus' eſſet corporei inſtrumenti. Nec vero hunc ſo- lum immortalem eſſe voluit quia à corpore ſeparatus, nunquam po- ſtea interiret: ſed etiam quia nullam habuit originem. Sic enim ſcri- bit eodem capite eum, ab Ariſt. initio finéque vendicari. Deinde in ſeparationis modo eundem intellectum cum agẽte ſiccomparat cap. 36. Separatus ergo impermixtus& impatibilis„inquit intellectus potentiæ, quod nos ſuperius Ariſtotelem dixiſſe comprobaſſéque demonſtrauimus. Non tamen eo modo ſeparatus eſt quo intelle- ctus agens. Sed attende obſecro quæ de intellectu agente& intelle- ctu poteſtatis per comparationem Ariſt. dixit. Eſt intellectus, alter, inquit, qui omnia Poſſit fieri, alter qui omnia facere, tanquam ha⸗
f ij
2 4 I N 6

40 ALCINOIINSTITVTIO AD
bitus quidam perinde atque lux. Nam& lux quodammodo facitit colores potentia, con ſiſtant actu colores. Atque hic intellechus ſeda⸗ ratus, impatibilis, impermixtùſque habetur Cuius ſubſtantia, eta- ctus. Semper enim præſtantius eſt id quod facit, quàm id quod pai. tur,& principium quã materia. Atque hæc accipienda atbittorqenn- de ac ſi quis Solem diceret magis ſeparatum quã lucem. Ex quo der ſpicuum videtur Ariſtotelem vtrunque intellectũ ſeparatum putalt ſed agentem magis& ſeparatum& impatibilem& impermiuuã. N & in eo diſcrimẽ, quod intellectum potentiæ in nobis temporepii. rem cõmonſtrauit, agentem autem priorem natura, perfectione, qè- gnitate. Imo verò neque illud ſimpliciter verum, intellectum poten- tiæ priorem tempore haberi agẽte: etiam ſi in hoc vel illo priustum- pore adſit quam intellectus agens. In quibus omnibus Themiſiijl cis hæc diligenter notanda ſunt, intellectũ potentiæ quem Ariſtoteles in nobis eſſe ait, nudæq́; tabulæ ſimilem facit, neque initium habul- ſe, ſi Themiſtio credimus, neque ſfiné habiturum:& tamen in inga- lis hominibus tempore priorem dici agente. Quia, vt opinor cumyt- mum naſcimur, illum nobis reuera ineſſe vult, noſque iam àbelluib⸗- lios facere: nõdum tamen agentis lumine vel actu illuſtrari, Qusno dicam ſi vera ſunt, ſed ſoluęm ſi doctrinæ Ariſtotelis ex opinione lhe-
miſtij conſentanea, facile animaduerti poteſt præter intellequns
gentem ab illo eſſe poſiram animæ partè quandam ſingulis homis
bus propriã, quæ non modo immorrtalis futura ſit à corpore ſeparan ſed quæ fuit ante corpus, nunquã orta, ſicut neq; vnquam interituns. Quod etiam ſi multis de cauſis mihi non omnino probetur(ſiarne- que omnia quæ idem ſcribit de intellectu patibili) tamen quiailutr- mum cõtra eos valet, qui huius interprętatione abutuntur ad docen- dum nullam partẽ animæ, quæ ſeccundum ſubſtantiam in nobisſſt ſingulis propria, ab Ariſt. poſitam, ſeparabilẽ à corpore& immonts lem: idcirco nobis hoc loco viſum elt obiter obſeruãdum. Nuncie ro de intellectu agente quid ille ſtatuat attentius conſideremus. Cy 31. Sos reprehendit qui apud Ariſt. intellectum hunc ſiue mentemar- bitrantur Deum eſſe: arque hoc argumento redarguit, ꝙ Atiſt. a,ca9. lib. z. de Anima, de hoc agente intellectu ſiue de mente ita ſeribat dt intellectu& vi ea qua contemplamur, nondum hoc conſtas inqui,
animique genus aliud eſſe videtur, idq́; ſolum ſeparari poſſe: quemad
modum id quod ſempiternum eſt, ab eo quod interit. Et cap;lid.j
Separata mens, inquit, hoc ſolum eſt quod ipſa eſt: eaque ſobim- mortalis& æterna. Nam quod philoſophus hic dicit, inquit, Themt
ſtius, ſolum hoc immortale& ſempiternum haberi, non eſt eiuſmodl
fiteert nerit, quus in eKomal opeten piterno que cui liquid ſtriſem tet hoc⸗ elle alia ech qpvic noblsli immor. entedlt turbicet dier non reqvehi entaneu auanqu⸗ pto rato propent iit intel tuſquee dius luc
4
ſcpium!
uspoſte ninanten ilumina
men lax, velanar Quamo vit, Dlate auam fr afkern eriiug. erzd drekerꝛ Anerſe mcodee
nelagär

* is quen 1
11:&una. Shun opida
ſ
11. loreimt
Aam(nat sa täcone. 12 maun cptobens i) uman 2 cadutunat X riamät. ¹ zorporela 2 ſeruim)
T conlien)
e uncd
= teuigt d ementt 3 hoccuif d aatind K terit lo ietk: ann eA liciriun
drti 1on
que inriun,
8 ailluttige D seryt r tet in
DocCTRINAM PLAT. a4 veteferri ad Deum poſſit: cùm is non modò Deum immortalem ſta- tuerit, ſed& poteſtates eas quæ motum naturæ cœleſtis imperant, quas in Metaphyſ.tractauit, vel vſque ad numerum. Quamobrem cũ ex omnibus viribus animæ, immortalitatem huic vni tribuerit toto opere, tectè hoc loco dictum exiſtimo, ſolum hoc immortale& ſem- piternum haberi. Ex eiſdem verbis illud ſubinde colligi, confirmari- que cupio, Ariſtotelem opinatum faiſſe intellectum agentem, aut a- liquid noſtri eſſe, aut planè nos ipſos. In totum ſi dicat lolum hoc no ſtri ſempiternum& immortale eſſe, ſibi confentit. Si verò ſimplici- tet hoc affirmet, diſſentit: cùm ipſe multis locis concedat complura eſſe alia quæ natura immortali ſint prædira. Quibus poſitis videndũ eſt, quid in Themiſtij doctrina ſequatur. Ille enim de iis quæ ſunt in nobis ſolum intellectũ potentiæ impatibilem eſſe ait, ſeparabilem& immortalem. Ex quibus efficitur hunc, etiam ſi fortaſſe ratione ab a- gente diſtinguatur, re tamen cum illo eundem eſſe oportere. An igi- tur hic etiam intellectum potentiæ ſecundum eſſentiam vnicum fa- ciet, non ſingulis hominibus quendam proprium: Durum hoc nimis, neque his quæ paulò ante in eiuſdem doctrina notata ſunt, ſatis con- ſentaneum. Et tamen de agente idem ita ſentire videtur. Nam cap. 32. quanquam de eo nihil omnino definiat, nec quicquam ſtatuat, quod pto rato haberi velit, dubitando tamen facile indicat ſe in hanc partẽ propenſiorem eſſe. Illud dignum quæſtione eſt, inquit, vtrum vnus lit intellectus agens, an multi? Ac ſi lucem cui ille collatus compara- tuͤſque eſt, reſpicias: obtinebit vnum eſſe. Quando& Sol vniuerſis v- nius lucis ſplendoriſq; dem largitur, proindeq; vnus author& prin- cipium luminis fit, vnde omuium animalium oculi illuſtrantur. Qai- bus poſtea hæc idem ſubiicit. An primum quidem intellectum illu- minantem, inquit, vnum credi oportet, illuminatos verò& ſubinde illuminantes multos? Quemadmodum quanquam Sol eſt vnus, ta- men lux quæ de Sole prodit& mittitur, quaſi abiungitur ab eo& di- uellitur, atque ita in multorum oculos diſtrahitur& diſtribuitur? Quamobrem Ariſtoreles intellectum non Soli ſed lumini compara- uit, Plaro autem Soli: quia intellectum& animum hominis Deo eſſe, quàm ſimillimum volebat. Occupat etiam eodem capite quod con- tra afferri potuit, huiuſque confirmatione opinionem ſuam declarat apertius. Quod ſi cui improbabile videatur, inquit, omnes homines qui ex actu& potentia conditi dicimur, ad vnicum intelleckum 2g6 tem referri, vnde cõſiſtimus ſumũſque homines: nihil eſt quamobrẽ hoc auerfari debeamus. Vnde enim communes illæ animi prænotio- nes conceptionẽſque ommbus haberentur Vnde ingenita illa— im- preſſaqae omnium mentibus primorum notitia conſtitiſſet, natufa
f iij

4²* ALCINOI 1NSTITVTIO AbD duce, nulla ratione, nulla doctrina? Vnde poſtremò intelligetemu- tuo,& intelligi viciſſim poſſemus, niſi vnus ſingulariſque intelleqqus fuiſſet, quem communem omnes homines haberemus: Huie ſenten⸗ tis argumento& illud eſt, inquit, quod niſi ita dicatur, diſciplinę uit fundi in diſcipulum non poſſent. Cùm enim eadem ſint quæ traden- dis iis,& qui docet,& qui addiſcit conſiderat,(quia neque hic qiſt re, neque ille docere vnquam poſſet, niſi ab vtroque eadem commè- tatio tractaretur) perſpicuum eſt eundem intellectum præceptoris à diſcipuli eſſe oportere. Quandoquidem eſſentia intellectus, idem eſt quod actus ipſe deſcribitur. Atque hæc fortaſſe cauſa eſt, quamobtem ad ſolos homines perrineat docere& diſcere, viciſſim orationi& ſermonis intellectum habere. Hoc animalibus aliis non poteſtcon. tingere: quia in iis conſtitutio animarum,& præparatio contuma ineptàque, vt intellectum potentiæ poſſint recipere, qui ab imtelle ctu agente perficiatur. Vellem tam eſſet facile in iis Themiſtiumo. mni ſpecie cõtradictionis liberare, quàm apertum eſt illum poſuie cx Ariſtotele vnicum intellectum agentem ſua ſubſtantia à nobisſe paratum. Capite trigeſimo quarto attingit ſuperiorem dubita:ioné de intellectu potentiæ. An ſeilicet ſi apud Ariſtotelem ageumsmiaus eſſe dicatut, iſque ſolus immortalis,& à corpore ſeparabili, ſelpo-
rius ſua ſubſtãtia ſeparatus, adhuc alterius intellectus qui potbinet
immortalitas in eiuſdem doctrina retineri poſſit: Sed in hac eaplé
canda ſic hæret, vt non ſatis definitum habere videatur, quod ſequ- tur. Illud quæritur, inquit, vtrum quemadmodum incorruptionem luminis quo oculi illuſtrantur, non participat virtus viſibilis itaim. mortalitarem intellectus agentis, non participet intellectus poten- tiæ: qui ab intellectu agente illuſtratur, vt aſpectus à luce? Anſenlis quamuis longè ſit impatibilior quàm ſenſorium, quamuiſque paitem te ſenſorio ipſe non patiatur(ſi enim ſenex oculo probo valenttgs vteretur, videret æquè ac iuuenis) non tamen prorſus impatibili eſt ſed paſſionem ſenſorij, oblæſionémque ad quendam modum asno- ſcit: intellectus verò ſeparatus,& expers omnino huius dſpmiſa Apertius poſtea concludit intellectum hunc quem potentia,elpo- teſtatis eſſe dicimus, quia ſine corporeo inſtrumento functiones ſuus abſoluit, impatibilem eſſe, ortus interituſque expertem. Sedile iid rit quomodo hæc inter ſe conſentiant, intellectum agentem lmilemm eſſe ſoli, illumque ſua eſſentia vnicum, intellectum verdò potentia multiplicem, ſingulorum oculis qui lumine illuſtrantut, teſpondete agentémque ſolum vno loco dici immortalem(hoc enim anteac cap. 31.commemoratum eſt)altero verò defendi ctiam immoralia- tem intellectus potentiæ, qui in ſingulis hominibus nudæ tabuls 8
lwil Sw0 leck „Atilt guem ir felit. I qaidem jntellig Deo 71 ribuit! Deume⸗ is qux: tonicap huncD eeminn natoren K diibe Suiones nedam u quis. tonica d luErgo gere int Ariſtot cum ill tiam ha lne qua ſjonere aarum ſ lum indh um eſd Kmäb- mul cu ſatis vi venire. macom tmmans temm⸗ dwmo onna m bleter
erde

Sls nongen
* Sete, guihd iüs Ideni
dkKtanti m 1* iotemdli relem zeen
6
L= asgdind t: Sedibe
7 eu
um loconne
1— os'ili
1 i inelläs
cwsalur
an quamua
0 nin T orlusin
* pdam ni. de huisth
—B½ ctum 91
1
1 Ppanaioan
mnneſt lm
* dlepurdlh,
dOCTRINAM PIAT. 43
eſt ſimilis. Neque verò cùm idem Themiſtius dubitat capite trige-- ſimo ſecundo, vtrùm intellectus hic agens, melius à Platone Soli, an 25b Ariſtotele lumini ſimilis eſſe dicatur, ſatis definit qualem eius, quem vnicum ponit, eſſentiam extra nos, vel à nobis ſeparatum eſſe velit. Nam ſi huius eſſentia actus purus eſt, omnis poteſtatis quæ uidem ad nouam perfectionem referatur, prorſus expers, ſe ſemper intelligendo, omnia quoque ſine intermiſſione intelligens, quo à Deo ipſo diſtinguetur? Talia enim ferè ſunt quæ Deo Ariſtoteles at- tribuit libro decimo Ethic.& duodecimo Metaphyſic. Atqui hunc Deum eſſe Themiſtius negat capite trigeſimo primo, neque his poſi- tis quæ alio loco ſcribit, etiam ſi licere putes cum Peripateticis Pla- tonica permiſcere in quæſtione propoſita, dicere poſſis intellectum hunc Dei filium eſſe. Nam capite vigeſimo quarto intellectum agen- tem in noſtro patibili, ranquam in ſubiecta materia, non ſolum effor-
matorem facit notionum ſimplicium, ſed authorem compoſitionum
& diuiſionum omnino omnium quibus affirmationes omnes& ne- gationes in voce reſpondent. Ex his autem cùm in contemplatione quædam veræ ſint, aliæ falſæ, in actionibus quædam rectæ, aliæ pra- uæ, quis vtraſque ad Deum, vel ad Dei filium, in Peripatetica aut Pla- tonica doctrina(nam de Chriſtiana hoc loco non agimus referre poſ ſtErgo ex illorum omnium diligenti comparatione, facile eſt colli- gere intellectum agentem vnicum,& haud dubiè immortalem ex Ariſtotelis ſententia à Themiſtio eſſe poſitum: nec ſatis definitum, cuͤm ille ſuo lumine in nos influere dicitur, qualem extra nos eſſen- tiam habeat, Dei ne an mentis cuiuſdam Deo proximæ?& vtrum hec ſine qua nihil omnino poſſumus meditando, vel deliberando com- ponere& diuidere, malarum cogitationum in nobis, ſicut& laudan- darum ſit cauſa? De intellectu autem potentiæ, non minus apud il- lam indefinita ſunt omnia. Impatibilem quidem ab Ariſtotele poſi- tum eſſe vult, minus tamen propriè quàm intellectum agentem. Eundémque immortalem affirmat, non ſolùm quia non interit ſi⸗ mul cum corpore, ſed quoniam nunquam ortus eſt: quod mihi non ſatis videtur cum Ariſtotelis ſententia Metaphy ſic. duodecimo, con- uenire. Vtrum autem intellectus hic, propria hominis forma ſit, non vna comunis omnium, ſed ſingulis quædam ſua, corpus in quo eſt in- formans& continens, quoque modo ſecundum eſſentiam ad intel- lectum agentem ſe habeat, cùm imprimis in diſputatione propoſita de immortalitate quæreretur, illo loco ab illo explicatum eſt: ſed ita omnia, meo quidem iudicio, inuoluta ſunt, vt perſe obſcura Ariſtote- lis ſententia, Themiſtij interpretatione nihilo clarior facta videatur. De Themiſtio ſatis, nunc de re cadẽ Auerrois opinionẽ cxpẽdamus,

————————————— ——————.————
2—————
44 4AL CINOI INSTITVTIO AD Hæc à multis in eo grauiter exagitata eſt, quod inrellectum agemem vnicum,& ſecundum ſabſtantiam extra nos eſſe voluerit, qui vintu- tis ſuæ quaſi lumine in ſingulorum intellectus dnfluat„höſque illo. ſtrans, faciat vt re ipſa intelligant. Sed longè pernicioſior eſt de intsl. lectu altero, quem materialem vocat. Is verò eſt quem antea ex Iie. miſtio intellectum potentiæ vel poteſtatis nominauimos. Nam(i. mentario in tertium de Anima, hic primùm ſcribit in nobis tres eſſ partes intellectus, primam recipientis, ſecũdam agentis, tertiam ade. pti(ſic autem eum nominat, qui ab intellectu agents iam illuſtraus, rerum intelligibilium cognitionem adeptus eſt)de quibus agemem, qui ſecundum ſubſtantiam vnicus extra nos,& recipiètem qui ino- bis, immortales eſſe vult: tertium verò partim generabilem& comn- ptibilem, partim æternum. Deinde cùm queritur, quod antea in The- miſtij doctrina proponebamus, quomodo intellectus recipiens ſue materialis, qui etiam potentia eſſe dicitur, æternus ſit,& an ſingubo- rum hominum quidam proprius, hoc eodem loco ita explicat, nqũ vitare vult ea in quibus Themiſtius hęret, in alia incidat, quæ neq;a illo ſunt declarata ſatis, neque Ariſtoteli conſentanea. Locum eiuuſ. deliter deſcribam, ne quid in re ambigua& obſcura commialtino- ſtra interpretatione videamur. Quia ex ſuperioribus opinanſald- mus, inquit, intellectum materialem eſſe vnicum in cuncttisin3ins duis, poſſumũſque adhuc exiſtimare humanam ſpeciem eſſe ztena vt in aliis locis declaratum fuit: ideo oportebit intellectummas. rialem non poſſe denudari, àprincipiis vniuerſalibus natura notiui. niuerſæ humanæ ſpeciei. Dico autem primas illas propoſitiones ilor que conceptus proprios particulares, qui cunctis communicant ſe- bus. Quoniam huiuſmodi intelligibilia ſunt, vtique vnum raliohe recipientis, plura verò ratione ipfius conceptus recepti. Ea igitut t tione qua ſunt vnica in ipſo, ſunt vtique æterna: cùm ipſum eſſe nom ſeparetur à ſubiecto recepto, hoc eſt ab ipſo mouente, quodiuidem eſt ipſa intentio, ſeu conceptus formarum imaginararum, nullümque reperitur ibi prohibens ratione ipſius recipientis. Idcirco nullam ha- bebit generationem& corruptionem, niſi ratione pluralitatis, qus eis accidit,& non ca ratione qua ſunt vnum in ipſo. Er idcircoſicor- rumpitur aliquid primorum intelligibilium, ſeu primarum notionũ, Propter corruptionem fubiecti ipſius, qno coniungitut nobis& co- pulatur,& eſt vnum& verum, ratione ſcilicet& reſpectu alicuiusi- diuidui, tunc oportebir illius intelligibile eſſe abſolutè incorrupiibi- le, ſed corrupribile ratione ac reſpectu vnius indiniduorum. Haccr- go ratione poſſumus dicere„intellectũ ſpeculatiuum eſle vnicumm cũctis indiuiduis. Er alio loco cu etiam de intellectu materialſus potentl
Jrenti Animan b nohl, dit nt q inagine ſpeciei ligat qu
ter aule.
cees hun
3
capitali Odonis iid quddc ma quc ctum c derſeon non pen
alisca
8
b
8
mus lum pore per el bis d Oodi Mlelabt Ariſtote
onlerue
de place
Kchegki haßee dogle
conſer teris
i, yt Aodtan
dioneh dant.( uanngh
r iute
wanihi

4* lis renin
an ilu
ͤõ —“
odantein os un Rt, Anki
ntM bs pam. 51e 4opolte u k ommn 1— ue mar 81 epti hi d* Amm iyln.
d un Scicus
4 f l S plurie 1A. Etit-
4* ute pecu⸗ 1A lborenr 5 ridvold' 2 meki Secun
9 G
1
Cnode
Daanla, Kilangan d alom 4. acomni C r us chin n e in en ait aciemckat t iitelleiur
A te,u n r i aumg
1 E imale
DOCGCTRINAM PLAT. 45
otentiæ explicare conatur quod Ariſtoteles affirmat cap.. libr. 3. de Anima, intellectum non eſſe eiuſmodi vt aliquãdo intelligat, aliquã- do non, ita ſcribit. Intellectui qui dicitur materialis, inquit, non acci- dit vt quando que intelligat, quandoque non, niſi reſpectuformarum imaginationis, exiſtentium in vnoquoque indiuiduo, non reſpectu ſpeciei. Verbi gratia, quod non accidit ei, vt quandoque equum intel- ligat quandoque non, niſi in reſpectu Socratis& Platonis. Simplici- ter autem& reſpectu ſpeciei, ſemper intelligit hoc vniuerſale: niſi ſpe cies humana deficiat omnino: quod eſt impoſſibile. Hæc verò eſt illa capitalis ſententia, quæ à nobis notata eſt in diſputatione Keginaldi Odonis Itali de animi immorralitate, quam Latinam fecimus. Si quis (inquit Odo, Auerroëm, vt opinor, ſecutus)hac ratione nos vrgeat, quòd cùm intellectus ſine viſis nihil intelligat, neceſſariò efficiatur vna quoque cum viſis interire: poterit hoc reſponderi. Cùm intelle- ctum à corpore ſeparari poſſe volumus, id non ita accipiendum, quaſi per ſe omnino eſſe poſſit ſine vllo corpore: ſed quod ex huius natura non pendeat, nec vna cum eo intereat, ſed ipſe æternus ſit& immor- talis, cuͤm in ſingulos homines interitus cadat. Sicut omnes concedi- mus, lumen Solis ab aëre& aqua poſſe ſeparari: non quod ſine cor- pore perlucido eſſe poſſit, aut apparere, ſed quoniam illud natura ſua ex his non pendet, neque cum hoc aut illo corpore perlucido perit. Quod in intellectu, quàm in lumine nobis eſſe debet certius, quoniã ille ſubſtantia quædam eſt: lumen autem affectio tant˙ùm. Illümque Ariſtoteles vnum eſſe arbitratur, per vniuerſam humanam naturã fu- ſum& aſſiſtentem: vt quãquam modò hic, modò ille intereat, aut ho- rum hominum viſis in intelligendo non amplius vtatur, in aliis tamẽ conſeruetur, eiſque aſſiſtat. Qnodquidé Qdonis dictuma ctiam ſi val- de placeat Chi i Simonio Lucenſi, in diſputatione contra Schegkium, tamen ſi accuratè expẽdatur, nihil aliud ſignificat, quàm Seetu hunc ſemper intelligere, non in certo aliquo hominum ſixgulorum, ſed in ſpecie tãtùm: ideòque immortalem probari, quòd in perpetua rerum ſingularum ſucceſſione, per æternam generationẽ conſeruetur. Quomodo certè humano intellectui immortalitas cum cæteris rebus in Ariſtotelis doctrina eſſet communis, nõ eius ita pro- pria, vt per hancà reliquis rerum naturalium formis poſſit ſeparari: quod tamen Ariſtoteles locis infinitis videtur indicaſſe. Nam& eadẽ ratione hic quamlibet ſpeciem æternã eſſe vult, etiamſi res ſingule in⸗ tercant. Quia rerum ſingularum perpetuam generationem ponit, in qua tanquam in fluuio ſempiternitatis, ipſa ſpecies æterna conſerua- tur. Eiuidem Auerrois melior ſententia eſt de intellectu agente, eaq; non nihil continet, quod ad Chriſtianam religionem rectè transferri
8
—

— —— —. —*
46 2LCINOI INSTITVTIO AD oteſt. Nam libro de animæ beatitudine, poſtquam intellectum ite: rum diſtinxit in materialem& abſtractum, Cap. 4. materialem eum eſſe docet, quem Ariſtoteles in nobis nouæ tabulæ ſimilem facit: ab. ſtractum verò, quem idem agentem nominat. Atque ſtatuit matelia- lis intellectus beatitudinem in eo conſiſtere, vt ſe vniat cum ablita. cto& agente. De qua vnione ad finem capitis ita concludit. Vinust tionalis quæ eſt in homine, inquit, non eſt ipſa eadẽ in ſe intellectun in actu, nec per naturã ſuæ eſſentie: ſed intellectus agens reducitein intellectũ in actu,& concedit ꝙ alia ſint intelligibilia in actu. Et eim rationali virtuti acciderit, vt ſit intellectus in actu, aſcendet tuncille intellectus in actu, ad aſſimilationem rerum abſtractarum,& intelli et ſuum eſſe, quod eſt actu intellectus:& tunc relinquetur ſuumin- telligibile eſſe intelligens:& etiam intellectus intelligibile& imell- gens, erit tunc vnum& idem in hoc,& reducetur in eſſentiam grads intellectus agentis. Nam erit tunc intellectus materialis,& hæcſunt vnum in eſſe,& tria in diſpoſitione. Deinde hoc illuſtrat ſimilitudi. ne eiuſmodi. Scis quod comparatio intellectus ad hominem, inquii eſt ſicut comparatio Solis ad ſenſum viſus. Et vt Sol dat viſui lucem, & poſtea per hanc lucem quam recipit videns à Sole, efficiturridens iplum Solem in actu,& omnes colores qui erant apparemssinpo- tentia, efficiuntur apparẽtes in actu: ſimiliter intellectus agenstact. quia tribuit homini eſſe impreſſum in virtute rationali, quod iaba comparationem cum anima tationali, quam habet lux cum i cum illa eadem re intelligit anima rationalis, id quod fecit eamii- telligere:& reducuntur per hoc ea quæ erant potentia intelligbiis ad actu intellecta. Et reducitur vt ſit ipſa idem cum intellectuagen⸗- te,& efficitur intellectus quod non erat prius,& reducit ſe admid ligibile, hoc eſt vt intelligat ſe, quod non erat prius. Igitur reducun- tur omnia hec quæ tria fant, in vnum, quando ſunt in actu:& tes qn, erat atttibura materiæ, reducitur ad eſſe diuinum. Hæcque eſtacti quam facit intellectus agens,& hinc vocatus eſt agens. Atque quas- do ad hunc peruenimus gradum, completa eſt noſtra beatitudo. Ne- que verò minus obſeruandum eſt, quod de ordine principiorum r pite quinto idem ſubiicit, eorum ſex gradus eſſe altos& ſuptemos- in quorum vnoquoque ſpecies aliqua contineatur. Vt primacaui 1 in gradu primo, ſecunda in ſecundo, intellectus agens in tettio animna in quarto, forma in quinto, materia in ſexto. Quod eſt in ptimo gya- du, inquit, non poreſt eſſe plura, ſed omnibus modis eſt vnum lolum ſeparatum: quæ autem ſunt in aliis, ſunt plura. Et horum qpidemili neque ſunt corpora, neque ad corpus, videlicet prima caula, ſeamda
au,& nwen a corpolu ionale:
vet x
ptican
jpleen
tellecta Kab bi caiallib ſoptemt mame futuont videm Cim ter
nm Rc
cipeten torum.N uidem: aimali perkegi Contin ſuben, manet! gvamui lbo rat
nr Spit
hagitioſe
vocat,un
Ce dobe
Nucter potuerl nicæ de
duntor,
on lold ui nrurſe äiguie lutt wond, rual

S= ſcraänd 1 1 daung ¹ zn xeun u zerigbikbe d T rellamiag 1 rriali a de zloktaiud d aomürau
E läuriuh
et ü lexftin
i appun.
at ait lu uli. flodt 10 Dtia un
id rmimn
de Reäuii en.bin n tinabh
77 li.Hrqet
1 A ges.
1 A labal 1 a epturs
4 inis
4
net Niß 1 e edsle 1 lehist 5 2 dis 1 1 8. horun kinaal
——
8
1
pPOCTRINAM PILAT. 5 cauſa,& intellectus agens: tria autem alia licet non ſint corpora, ſunt tamen ad corpus, videlicer anima, forma,& materia. Genera autem corporum ſunt ſex, videlicet corpus cœleſte, rationale animal, irra- tionale animal, vegetabile, minerale& quatuor elementa. Summa verò ex his ſex generibus compoſita, eſt mundus: cuius propriam&
rimam cauſam credendum eſt eſſe altiſſimum Deum benedictum. Ioſe enim eſt cauſa propinqua eſſentiæ ſecundorum,& eſſentiæ in- tellectus agentis. Secunda verò, ſunt cauſæ corporum cœleſtium, & ab his proueniunt ſubſtantiæ horum corporum. Eſſenria enim cuiuſlibet corporis cœleſtis dependet à quolibet ſecundorum. Nam ſupremum ſecundorum in gradu, conſtituit eſſe primæ ſpheræ: infi-
mum, conſtituit eſſe Lunæ: media quoque quæ ſunt inter hæc, con-
ſtituunt eſſe cæterarum ſphærarum quæ ſunt inter has. Et numerus
quidem ſecundorum, eſt ſecundum numerum corporum ecæleſtium.
Cum verò dico hic numerum, debes intelligere per modum cauſa- rum& cauſatorum. Scis namque cauſam quæ non eſt corpus, non re- cipere numerum, niſi per modum quo eſt cauſa corporum numera- torum. Hæc autem ſecunda, ſunt quæ dicuntur Angeli. Et intellectus quidem agens habet de ſua virtute& opere prouidentiam, quę eſt in animali rationali:& apprehendere quidem illum, eſt vltimus gradus perfectionis animæ noſtræ, quia illud eſt finis& noſtra beatitudo. Contingit autem hoc cùm ſeparatur, nec eget in ſuo eſſe, re quæ ſit ſub ea, vt eſt corpus, materia vel accidens:& in hac perfectione re- manet ſemper. Er fubſtantia quidem intellectus agentis, eſt vna, quamuis ſuo gradu contineat id quod dependet ab omnibus anima- libus rationalibus receptiuis beatitudinis. Et hoc eſt quod voca- tur Spiritus ſanctus. De quibus vt illud in Chriſtiana religione fagitioſum eſt quod intellectum agentem, quem Spiritum ſanctum vocat, vno gradu inferiorem Angelis eſſe vult: ſic alia permulta ſunt quæ lubens amplector: quæq́ue tantum diuinitatis habere videntur,
wverendum ſit, ne Ariſtoteles naturæ genius, ſuo lumine ad ea non
potuerit peruenire. Quanquam hæc magna ex parte doctrinæ Plato- nicæ de aſcenſu animæ ad Deum, conſentanea ſunt& illis quæ ſcri- buntor libris de Republi. ipſum bonum iis quæ intelliguntur dare, non ſolùm vt cognoſcantur, ſed etiam vt ſint. Et alio loco, ip ſum bo- num huiuſque filium ad intellectum noſtrum,& ad ea quæ intelli- guntur ſe habere vt Solem ad oculos,& ad ea quæ aſpectabilia ſunt: quod quidem præſtat vt& illi videre,& hæc videri poſſint. Aper- tius eſt quod in eandem ſententiam ſcribit Proclus lihro de Anima,& dæmone, Inrellectũ ipſum circa nos ſemper agere, ſempèerque prebe- te intelligentiæ lumen, atq; eriam priuſquàm in conditioue labamur
8 ¹

ö—
—
1 ———— .— ——.—— —*—————
Pomponatius dee animi mor talitate 3
43 ALCINOIINSTITVTIO AD
irrationalem: Et quando in paſſionibus vitam degimus, imò pallloni. bus quandoque ſedatis, nos non ſemper animaduertere, ſed quando; plurimo generationis tumultu purgati ſumus„atque tranquillè vui- mus. Tunc enim, inquit, intellectus nobis affulget: tunc quaſi nobiſi loquitur, tunc ſuam nobis communicat vocem, antea ſilétio pratem, Superiorem Auerrois opinionem de vnico intellectu tã agéte,qumm poſſibili, rectè reprehendit Petrus Pomponatius libro de Animeim- mortalitate, negatque pictores aut Poëtas, quibus uillibet audendi ſemper fuit æqua poleſtas, quicquam vnquam finxiſſe, quod magis mõſtroſum videri poſſi, el illi eam pto ſua ſubiicit, in qua iuſtam reprehenſionem vitare nonpo terit:& de immortaliate ita diſputart, vt ipſe animæ mortalitatemi- bi perſuaſiſſe, cæteris verò eandem probare voluiſſe videatur. Arque quanquam extrema eius libri pagina(ſicut& libro altero de lncants tionibus)rem omnẽ, vt ait, Romanæ Eccleſię arbitrio iudicioq; per mittat: dubitando tamè in ea incidit quæ Chriſtiano vel cogitarene- fas. Præſertim cùm cap. 14 dicere audert à Legumlatoribus foutalſeco fictam opinionem de animæ immortalitate, vt hac ſuos in offlcio cõ⸗ tinerent. Im qua aut totus mundus decipitur, aut huius patsmaima. Nam ſuppoſito, inquit, quod tantùm ſint tres leges Chriſti, Molua Mahumeti, aut omnes falſæ ſunt,& ſio totus mũdus eſt deceptasan ſaltem duæ earum,& ſic maior pars eſt decepta. Quid vel hacſokin bitatione, in Chriſtiana ſchola cogitari poteſt pernicioſius? Venm non id agimus hoctempore, vt quid in religione noſtra proraohr- bendum ſit, ſtatuamus: ſed de quæſtione propoſita quæ fuerit Ariſto- telis ſententia exquirimus. De quaPomponatium audiamus: Heca, 9.libri eiuſdem, ponit apud Ariſtotelem reipſa idem eſſe principum quo alimur, ſentimus, intelligimus: ſed cùm alij dixerint illud immar tale eſſe ſua ſubſtantia& abſolutè, mortale ſecundũ quid, nempe ſ- cundũ eas operationes in quibus neceſſariò communicat cũ corpots quales ſunt ſenſus& nutritio, quas amittit eùm ab codẽ ſeparaut Pomponatius contra, vult in Ariſtotelis doctrina hoc abſolutè, ſur-
que fubſtantia eſſe mortale, veréque ſimul cum corpore incipets&
cum eodéem deſinere, ſecundum quid autem i mmortale dici, quiali
intelligendi munere quadam er parte accedit ad cœleſtes intelipe- tias, quæ immortales funt,& à corpore ſeparabiles, vel etiam ſepata- tæ. Cumque de formis quæ præditæ ſunt facultate coguoſcendi quædam, vt idem ait, indigeant corpore, vt fubiecto& vt obiecto,ye- lut ſentientes, aliæ neque vt ſubiecto, neque vt obiecto, ccœleſtesſer licet intelligentiæ: hominis intellectum vult inter has duss dff
rentias medium eſſe. Quoniam corporc vt fubiccto non incige
antait, gardec hittatur pägan zblolule Athum vonſep ſeckus, tie non quähan ntur:v ſeibit aduenit eiter, n elc acci tieentem um qui Kcuritate cut doct contrah ad noſtr teſt au Peripat dem hæ e in qi uus, mai Arhum⸗ no eod. diis abu lom elle dipon religio Daclo X ueſtio deri pot iisho. lito, ſ arh lanri inno⸗ Ucew ac

— ——
—
·—— 4
— — — — —
— — —
—
— S — =
ridenu 4 lene 1 ii uulin 1domlon 3 atuin
rxiuwüdkh
14 rün n 4= Chn 4 d etzektenn C e rebunt 9 aiiciolu i r cooltuna G R cqpr is
1 ntudama
eii&meltu 1 ieeiidilis 2dügals 1 unicnäh M 0 Sdeaug — rotpakin
ottat
S 1elo
coane
DOCTRINAM PLAT. 49
at, vt ait, ſine corpore obiecto non poteſt intelligere, nempe ſine viſis quæ de corporibus ĩp ſis ſunt excitata. Quo poſito facillimum eſſe ar- bitratur dicta omnia Ariſtotelis retinere, eaque conciliare quæ in illis repugnantiæ quãdam ſpeciem præ ſe ferunt. Intellectus enim, inquit, ablolutè& quàâ intellectus eſt, omnino, immixtus eſt& ſeparatus. Athumanus, vtrünque retinet. Nam ſeparatur à corpore vt ſubiecto- non ſeparatur vero ab eodem vt obiecto. Intellectus etiam quãà intel- lectus, nullo modo eſt actus corporis organici, quoniam intelligen- tie non indigent organo in intelligendo: intellectus vero humanus quâ humanus, actus eſt corporis organici vt obiecti,& ſic non ſepa- ratur: verum non vr ſubiecti,& ſic ſeparatur. Atque quod Ariſto. ſcribit cap. 3. lib. z. de Animalium ortu, ſolam mentem extrinſecus aduenire, id ille eodem loco intelligendum eſſeait, de mente ſimpli- citer, non de humana: vel ſi de humana intelligatur, id non abſolutè eſſe accipiendum, ſed vt in eo ordine quem habet ad alentem& ſen- tientem, maioris diuinitatis eſt particeps. Quod quidem commen- tum quia illi placet, ſi fortaſſe in Ariſto. propter ſummam huius ob- ſcuritatem præſerrim in parte hac, concedi potuiſſe quis arbitratur: cur doctrinæ Peripatericæ finibus ille ſe non continet? Cur cap. 13. contra hanc opinionem eas dubitationes affert, quarum pars maxima ad noſtram religionem pertinet, Ariſtotelem vero nullo modo po- teſt attingere? Cur in iis explicandis cap. 14. pleraque aſſumit quæ Peripateticis& veteribus Academicis omnino aduerſantur? Equi- dem hæc in Pomponatij ſcriptis diligenter conſiderans, ſoleo vereri ne in quæſtione omnium maxima hic Ariſtortelis obſcuritate inuolu- tus, maius aliquid moliatur,& quo haud ſcio an quicquam eſſe poſ- ſi humanæ ſocietati pernicioſius. Ideõque minimè mirum eſt penè vno eodèmquc tempore in illam opinionem tam multos, quorũ ſcri- ptis abundamus, eſſe conciratos: qui non ſolum aliud Ariſtoteli vi- ſum eſſe docere conati ſunt, ſed id multò magis cauere, ne eiuſmodi diſputationum licentia, non tam Ariſtotelis doctrina labefactari, quã religionis noſtræ prima fundamenta peti viderentur. Petro Pompo-
natio Mantuano, ſucceſſit Simõ Portius Neapolitanus, qui in eadem Simon Por-
quæſtione de humana mente illo paulò moderatior prima fronte vi- deri poteſt: ſed tamen in eo apertè conſentit quod animam quæ ſin- gulis hominibus ineſt, horumque eſſentiam cõplet& abſoluit, apud Ariſto. ſubſtantia ſimplicem, facultate triplicem eſſe vult,& abſolu- ts à corpore inſeparabilem& mortalem. Nominatimq; ſcribit cap. 8. ſententiam corum, qui partem qua intelligimus à reliquis ſeparatam & immortalem eſſe dixerunt, pium eſſe inuentum eorum qui dolent vicem noſtram: quale, inquit, à Chriſto opt. Max. accepimus. Quod 8 1]

— oöoö—oö—oͤoͤͤͤo .—
— —.
75 ALCINOIINSTITVTIO AD ad Pomponatij licentiam proximè videtur accedere. Sed tamen quid ab illo ad ſuperiora adiectum fſit conſideremus. Hic cap.. diſputa- tionis ſuæ poſtulat ſibi concedi ex Ariſt. doctrina, corruptibilium eſ. ſe cortuptibilia principia, xternorum æterna: operationeſque cor. ruptibiles à formis corrupribilibus„xternas ab æternis manare, Et quia homo corruptibilis eſt, hominiſque alterum principium in ani- ma, cuius operationes omnes idem corruptibiles eſſe vult, ex his co. cludit hanc quoque omnino corruptibilem eſſe oportere. De diſtin- tione autem intellectus in poſſibilem,& agentem ſic ſtatuit. Capi⸗ te 6. eos reprehendit qui has duas ſubſtantias diſtinctas eſſe arbittan- tur,& earum vtramque æternam: ſicut& alios qui contra, eiuſdem ſubſtantiæ has duas facultates eſſe volunt, ratione tantum diſtinqas. Atque amplius cap. 7. negat Ariſtotelem vllo loco intellectum poſi- bilem ſubſtantiam eſſe voluiſſe: ſed tantum cognoſcendi quandim facultatem, quam ex Sectione 30. probl. animæ datam eſſe ait velun inſtrumentum, ſicut& manum corpori. Apud eundem tamen ſite- tur intellectum agentem ſubſtantiam eſſe actu exiſtentem eandem- que non modo à corpore ſeparabilem, ſed etiam ſua natura ab ilo ſeparatam. In quorum priore neſcio an ille ſibi conſtet, aut ſitba- perte exprimat quod ſentit. Quoniam eodem cap. intellectum pol- ſibilem, quem nobiſcum interire ait, ſubiectum ſcientiæ nomina ipſamque intellectus ſubſtantiam eſſe vult, non huius operationem tantum. Imo Simplicium in eo reprehendit, quod voluerit cottipt homine perire poſſibilitatem intellectus tantum, non ipſam eiaſden intellectus ſubſtantiam. Aperrte enim, inquit, aduerſatur vetbis Ai- ſtotelis, qui dixit aliquid interius corrumpi: quod de mnterioreintel lectus ſubſtantia interpretatur. Idem cap. 20. intellectum potenti ab agente diſtinguit, quod ille ratione tantum ſeparabilis ſit, teiple vero ſimul cum corpore intereat: Intellectus autem agens ſubſtanti ſit& actus ſolùm, ſeparatus ſecundum rem& ſecundum elſentiam: quôdque ille pars animæ noſtræ ſit, hic vero minime- Tandem velo qualem intellectum agentem eſſe putet eodem capite ſic explicat. Congruum eſt, inquit, vim quandam diuinam diſſeminari& aſper gi mareriatis rebus, qua res fiunt intelligibiles. Quam quidem uinu- tem Ariſto. vocauit ſubſtantiam ſeparatam& xternain, Aletunde Deum, complures intelligentiam orbem Lunæ agitantem, po ello- res crediderunt eſſe intelligentiam infra cælum hominibus deſtina tam, vel ad eſſe, vel ad intelligere neceſſariã. Deinde cum quæli por ſet quo modo Deus hic vel intelligentia, in nos in fuat ad formar- dam intellectus noſtri operationem, cùm apud peripateticos ſan
& diuinæ mentes non dicantur agere in hæc inferiora niſi ſ et
voum wonatut
doquie mnibus hiliorer tentia, ms K. intellig operato Killat actu,qu piintel
eſle ſub
is ſita
feminat aisinte Gamſoh hoc iplo woriijſe aboler winöse EXhis ponatij in alter Dompo PErgoha 10s, co⸗ aus Ki
eius for. amünac rAime
nalis. ablolur d quæ ur, aug ator, 3 pote dem h. uel dan dr la ct

d di tne dip h enüh. 4 noden 4 nis dan nipund e znga D ten. 1 wlan 3 welen 1 onn a 1ar umh
A
1S uleän
1 4
—
Sſerüm
1* i am.
1* Adem unn 11* enrental dm ann dam e Ctter n
et a= irelein ie aa ſcienitn „ üscyen
it NA folueni oniylas di de kſeturn à* deiwren S1 t Neäug a muht
86
80 näl-
m 1 mäuni
3 8
1 he. lun 02 Crditeb emier 6
1 1
8 1†. amc
DocrRiNaM bLaAT. 51 motum& lumen: hoc ille eodem loco ex ſua ſententia ſic explicare conatur. Cælum quod à Deo motu circunducitur, inquit, in hoc mũ- do qui eſt circa terram, virtutes, vt decet materiam, communicat o- mnibus corporibus corruptioni obnoxiis, alterando, quibuſdam no- biliorem formam, aliis ignobiliorem præſtans. Sed intellectui po- tentia, qui eſt veluti inſtrumentum animæ, non motu& lumine for- mas& intellecta reponit: verùm vt eſt intellectus actu, materialibus intelligibilibus, quaſi inſtrumentis quibus in intellectum potentia operatur, diſpergit vim quandam qua intellectus potentia perficitur & illa fiunt intellecta. Hanc virtutem Ariſto. vocat ſubſtantiam in actu, quam ſemper Deus pręſens rebus, vt ab intellectu potentia reci- pi intelligibilia poſſint, elargitur. Et quemadmodum dicimus lumen eſſe ſubſtantiam ſolis quod nobis Sol ſemper præſens eiaculatur, quã- uis ſit accidens: ſimiliter vis illa eſt ipſe Deus, quæ ipſo præſente diſ- ſeminatur in formis materialibus. In quibus neſcio profecto an iſta
ſatis inter ſe conſentiant, intellectum agentem ſubſtantiam eſſe& a-
Gtum ſolum, ſeparatum ſecundum rem,& ſecundum eſſentiam at que hoc ipſo differre ab intellectu poſſibili, quod paulò ante ex huius Portij ſentẽtia dictum eſt: eundẽm que ad Deum ſe habere vt lumen ad Solem: quod quidem reuera accidens eſt tantum, etiamſi ab iis qui minus exactè indicant, pro Solis ſubſtantia nonnunquam habeatur. Ex his vero intelligi poteſt Portium de intellectu agente relicta Põ- ponatij opinione magna ex parte cùm Themiſtio,& Auerroe ſentire, in altero autem intellectu qui poſſibilis nominatur, eũdem ad Petrũ Pomponatium potius quam ad Themiſtium aut Auerroé accedere. Ergo huic intellectus agens vnicus,& ſecundum ſubſtantiam extra nos, communicatione tantùm ſui luminis in nobis, ſolus eſt æter- nus& immortalis, nec in nobis ſubſtantiæ partem conſtituit, ſed eius formæ quæ ſingulis eſt propria, actionem perficit, virtutis ſuæ quaſi radiis illuſtrando intellectum poſſibilem qui ſine illo nihil po- teſt intelligere. Poſſibilis autem intellectus facultas eſt animæ ratio- nalis. Hæc vero anima re eadem cum alente& ſentiente, à corpore abſolutè inſeparabilis eſt& mortalis. Quibus poſitis quo modo ille ca quæ ab Ariſto. de duplici intellectu dicuntur, conciliare cone- tur, audiamus. Capite 15. ſcribit intellectum potentia datum eſſe Anatura,& ab homine generante: verum cum ſit abſoluta& ſim- plex potentia,& ante ipſum intelligere nullum habeat actum, o- mnem huius actum eſſe ab extrinſeco, nempe ab intelligibili& ab intellectu qui dicitur agens. Habet enim ab hoc, inquit, a- ctum primum qui eſt vt ſcientia, habet& actum ſecundum, ip- ſam conſiderare& intelligere. Atque idcirco cum Ariſtoteles

—*—— —x;—— ————————
y———
2 ———— ————
9. ArCINOI INSTITVTIO AD
dixit ſolam mentem extrinſecus aduenire, illum loquutum eſſe vlt de intellectu quem vocat in actu. Quoniam omnis actus, ait, ab ex. trinſeco eſt: ab intrinſeco autem nuda illa potentia, nullum habens
actum. Nec idem dixit de ſenſu. Quoniã huius primus actus eſtage.
nerante,& ſolum ſentire extrinſecus aduenit ab ipſis ſenſibilibus he intellectu ergo ait ſolam mentem extrinſecus aduenire, quoniamo. mnis huius actio manat ab exterioribus intelligibilibus,& abintc. lectu agente. Quo vno loco, propoſiti defendendi obſtinatum ſtu-. dium, pace eius dixerim, multa videtur in Ariſtotelis doctrina mon. ſtroſa parere. Illic enim haud dubieè Ariſtoteles per mentem intell- git hominis actum primum, qui in huius conformatione ad princi- jum ſentiendi accedens, ex animali, vt ait, hominem facit. Sicuten eo poteſt intelligi quod paulò ante eodem capite dixerat, conceptus animalium in vtero primùm viuere anima alente, deinde procedents tempore ſentiẽtem recipere, per quam eſt animal,& rationalem per quam homo. Non enim, inquit, ſimul fit animal& homo, nec animal & equus. Quibus poſtea idem ſubiicir differétiam eſſe interhosts ackus, alendi, inquam, ſentiendi& intelligendi: quos progredimt tempore conceptus recipit. Quoniam priores duo quorumœperatio (in qua ſecundus actus eſt) cum corpore neceſſariò commutiess per ſe ipſi accedere non poſſunt, cùum inſeparabiles ſint. Sola mensenti ſecus accedir eõque ſola diuina eſt: quia cum eius actione niiſcan. municat actio corporis. Atqui ex eodem Ariſto. didicimus capauſh 2. de Anima, formam quæ cuiũſque rei eſſentiam perficit, nudm ſimplicém que potentiam non eſſe, ſed potius actum primummats- riæ potentiam informantem eandémque, vt ſic dicam, quaſi a6uin- tem. Quanquam hæc ipſa forma cum eis operationibus compatats quarum principium eſt& cauſa, ad has in quibus rei cuiuſque natu- ralis ſecundus actus conſiſtit, potentiam habet adiunctam, quã Atte obſeruans, intellectum nudæ tabulæ ſimilem, videtur poſſibilemq- pellaſſe. Ergo hoc primũ Portius mihi peccare videtur, quòd locum Ariſtotelis de ſecundo intelligendi actu interpreratur, qui de primo hominem conſtituente& à reliquis animalibus ſeparante, erstintd ligendus. Deinde quod mentem extrinſecus aduenire, eſſe voltintel ligendi actum ab externo intelligibili,& ab' intellectu agenteeicite ri. At Ariſto. mentem vſurpat pro ſubſtantia hominem pertcente ab hacque manifeſtè diſtinguit operationem, quam Portius vocain- telligendi actum, ab intelligibili& ab intellectu agente excituum, Nec Ariſto. ipſe dixit inteligendt actum extrinſecus aduenire, t mentem. Hoc vero de mente ex eo confirmat qudd intelligb-ſdls in quo eſt propria mentis operatio, cum corpore nihil communha
El ur el bridem aamaut geveran das ett) tanen lute ver iie. Al dus znit
holam
adtus ap telligen ee in pre in ſehab innobis inltagn velimuse cpiumf primi ac portuin; mimaæ le plandin ptimus nen fach ſutellect 1n jpla v Weiusr benite gt iiendi ſec enninles te. lue te Ariſt domen! umanin dorſum upler n A nühel, tniens. ans i
, 5

¹ Srindema 2r E Kraina 1 ¹ ongenn het 1 ieleima 39 10 ro or* P wonn cc r Ecommn
3
1 4 ¹
à Däcime et2i hetun tit de piin S am guis 9. nbune d k ri a e im 1 uunai c=3 keran dt Cükgur 1 e Tprrr 1, Pir,S
1 39 Cue 1 1 A iienſ 1u pLansn
B penr
ilt 1E Sckuna
DOcCTRINAM pPIAT. 73
Quæ ſententia vno quoque conſenſu noſtrorum theologorum vi- detur eſſe firmata. Moucor etiam eo quod iſta in Portio mihi non ſa- tis videntur inter ſe conſentire, omnem actum eſſé ab extrinſeco, nu- dam autem potentiam ab intrinſeco:& primum ſenſus actum eſſe à
enerante, vt ab intrinſeco: ſolum autem ſentire(in quo actus ſecũ- qus eſt) extrinſecus aduenire, nempe ab zpſis ſenſibilibus. Quorum tamen vtrunque ille paucis verbis interiectis affirmat. Neque abſo- lute verum arbitror ſecundum ſentiendi actum à ſenſibilibus adue-
nire. Alioqui quod in ſenſibus eſt perfectiſſimum, id obiectis agenti-
bus, animæ patienti erit tribuẽdum. Quod nemo in Peripateticorum ſchola mediocriter verſatus admiſerit. lam vero vt primus ſentiendi actus apud Ariſto. dicitur ipſa anima ſentiens: ſic opinor primus in- telligendi actus erit animæ in nobis intelligentis ſubſtantia. Niſi for- te in propoſito adeo cæcutimus, vt fateamur quidem belluas aliquid
in ſe habere interioris ſubſtantiæ, per quod ſint id ipſum quod ſunt:
in nobis vero ſupra eas nihil quod ſecundum eſſentiam ſuam reuera inſit, agnoſcamus, ſed id totum quo illas vincimus, nouum quotidie velimus extrinſecus aduenire, nullam eſſentiæ noſtraæ partẽ vel prin- cipium facere. Illas igitur duas ſubſtantias quæ ſingulæ in ſuo ordine primi actus ſunt, in ſuperiore Ariſtotelis loco inter ſe comparare o- portuit: ſicut certè Ariſto, ipſe comparauit: non autem eſſentiam a- nimæ ſentientis cum ſcientia intellectus, vel cum eiuſdem contem- plandi munere ab habitu ſcientiæ manante. quorum neutrum actus primus eſt, ſi cum intelligentis animæ eſſentia conferatur. Quod ta- men facile eſt videre Portium hoc loco feciſſe. At ſi ſecũqum actum intellectus, in contemplando poſitum, cum ſecundo actu ſenſus, in re ipſa videndo, comparauiſſet: facile deprehendiſſet ex fundamen- ti eius rationis quam confingit, non minus ſenſum extrinſecus ad- uenire quàm intellectum. Quoniam vt re ipſa videamus(in quo ſen- tiendi ſecundus actus eſt) indigemus obiectis exterioribus,& lumine extrinſecus adueniente ipſùmque oculum& rem obiectam illuſtran- te. Illud etiam explodatur quod idem ſcribit cap. 23. in illo ſuperio- re Ariſto. loco, in quo mentem extrinſecus aduenire dixit, mentis nomen non ſignificare ſubſtantiam, ſubſtantiæũe partem, ſed tan- tum animæ facultatem. Nam ſi facultas tantum eſt, non ſubſtantia, quorſum igitur ab Ariſto. confertur cum ſubſtantia animæ eius quæ ptius planram quàm animal, vel prius animal quàm hominem con- ſtituit? Aut ſi facultas eſt, cuius erit ſubſtantiæ? Eius certè quæ in nobis eſt, quæque nobis non minus propria quam animali ſua anima ſentiens. De hac igitur, de hac inquam animæ ſubſtantia cui ineſt fa- cultas intelligendi, definiendum erat, ſi modo poterat deünir ½
—

A1LCINOI INSTITVTIO AD lib. 12. Metaph aliiſque locis petmulti ſignificat philoſopho naturali non ſatis eſſe perſpectum, vtrum eaci corpore inceperit,& cũ codem ſit interitura: an potius ab eo ſepata- ta, immortalis futura:& ſi cum corpore incepit, an in illo ſicut cgre ræ ignobiliores formæ, cõmuni virtute cæleſti in hæc inferiora agen⸗ te, excitata ſit, an potius ſpecialiore quodãmodo extrinſecus aduche- rir. Quam quidem ſubſtantiã ſi Simon Portius apud Atiſt. eſeatbi tratur re vnam cum ea qua ſentimus,& alimur, eandémque ſicut in- tio dictũ eſt, cum corpore interituram, ille viderit quo modo hacco- ſentiant cum eo quod ipſe quoq; ſcribit, cap. 17. iterumque repeti, cap. 23.& 24. illam ſiue ſubſtantiam, ſiue facultatẽ animæ intelligen-. tis verè dici ab Ariſt. pleriſque locis immixtam& impatibilẽ: quod eius operatio cum actione corporea nihil cõmunicet. In quo mas Ktri Pomponatij opinionẽ deſerit,& illud peruertit quod apud fuit cap. 1. lib.i. de Anima, huius diſputationis fundamentum cotinet. i intelligere, inquit, Ariſt. aut actio eſt eius partis animi in qua i imprimuntur, aut ſine ea non eſt, certè ſine corpore conſtate nulo modo poteſt. At ſi quod eſt munus, aut ſi qua affectio animæpro- pria, hæc ſeparari poteſt. In hoc enim quis non videt illum ggete de ſeparatione animæ, ſine corpore hoc manentis& liberius am asio. nem edentis, in qua corpore hoc impeditur potius quàm adiuuanun Cardanus de Hieronimus Cardanus in eadem quæſtione quanquã verbis inſe& tur Themiſtij,& Auerrois opinionem de vno cõmuni intellectuage te, in eam tamen videtur incidere, aut in alterã illa etiam detetiorem, cum ſcribit lib. de animæ immortalitate, Intellectum vnũ eſſeſubiu- na, eümq; nõ eſſe humanũ, niſi quatenus ab homine vtmatetixſulii pi poteſt: ingredi in hominem, eõque fieri vt homo intelligat: eundä etiam intellectum belluis imminere eaſq; ambire: at ipſi non paet aditum, propter materiæ ineptitudinẽ. Igitur illum hominem intus irradiare, circum belluas extrinſecus collucere: neque alia rehomini intellectum ab intellectu differre belluarũ. Idcirco belluas es omnis habere inchoata, quæ in homine ſunt perfecta. Neq; vero magisyk cet quod de ſeparatione intellectus à corpore, idem ſic ſcribit lb. de Subtilitate. Ipſe intellectus, inquit, omnino à corpote per paratus eſt. Nunc enim dum hæc ſcribo, meus intellectus eſtea quæ per ſcripta hæc, tu intelligis: dumque medica pertracto, medieinas dum de numeris ſcriberem, tunc numerus crat. Adee quod lliis om· nibus qui diuerſa ſcripſerunt, euenire neceſſe eſt, vt dum mea telego ſcripta, alius mihi fuiſſe videar ab illo qui nun maxgis neſcio qua ſubtilitatis ſpecie, in eo quod ſequitut. Cumdol- mit homo, inquit, aut adhuc eſt infans, aut ebrius, licet videatut o-
4 Ariſt. quod hic eodem cap.&
ſe ſe⸗
c ſum. Ludit eiim
luli in rpile mellec Jblis aiverl in nobi walſqu eriote 45 Aril aturali mur, n tant. oimus, recentic teseam dbosomr ſiotum in lubſta hoc quo immott uerſæ d occurrr princip poſſé: ſtoteli m aübiben em in h am reli eccaret, winum Apäͤcn les qua longe d N lne nanere ke nato
Rlis,
adlige
ult
dlwam b baara

eamineinſ Miimpatt
† fcet. la 8 3* qpotan
8 s kentundin
Sen auim an Slecunke riecii 3 3t en detillag
n 8 dderue N CS quünu de w ghlä ſtin 5 Sniin Ut: S etiamas
In Tlummi
S denen
irlo urdr 1d:nhin it R mimmf c 1e-qretüe Bohhu f—e a
4 1 c 1 1.9 1 1
dl Kai conpe 1 e ellib 6 n 8 Sktra 4 ½ aaßes 38 nusf
SLunn 1M Sllad
1
(So aun
PocTrRINAM PLAT. 31 tiari, intelligir, ſed non fit operatio habenti communis: nam cum reſipiſcit, abſque negotio rurſus intelligit. Æterna igitur eſt forma intellectus: quoniam noſter intellectus dum hæc legis& contem- laris, manet& eſt, eadémque ſunt, formæ ſcilicet ac ſpecies rerum vniuerſalium vſque in æternum. At de eo quod ſecundum eſſentiam in nobis eſt,& naturæ noſtræ principium alterum continet, à quo vnuſquiſque noſtrum habet id ipſum quod eſt, non male libro ſu- eriore de animæ immortalitate videtur ſic conſtituere, immortale ab Ariſtotele hoc eſſe poſitum, ſed id dubirationem parere, quod naturalis ſcientiæ, quam Ariſtoteles ipſe conſtituit, principia ſi ſequi- mur, non omnia in huius immorralitatis confirmationem conſen- tiant. Ex quo veterum interpretum opiniones, ſicut antea ſignifica- vimus, in contrarias partes ſunt diſtractæ& in hac ipſa contrarietate recentiores conciliationem aliquam in Ariſtotelis doctrina quęren- tes, ea monſtra confinxerunt quæ in ſuperioribus ſunt notata. In qui- bus omnibus dum attentè inquiro quid ſequendum ſit, locorum va- riorum diligenti comparatione, lubens mihi perſuadeo Ariſtotelem in ſubſtantia eius animæ quæ nobis ſingulis ineſt, quæque corpus hoc, quo conſtamus, informat, aliquid agnouiſſe reuera ſeparabile& immorrale. At cum perſuaſionem hanc reuoco ad conſenſum vni- uerſæ doctrinæ Peripateticæ, quia circa eam nonnullæ quæſtiones occutrunt, quæ neque ab Ariſtotele tractatæ ſunt, neque ſeruatis principiis phyſiologiæ quam hic nobis reliquit, videntur explicari poſſe: cogor dicere hoc mihi ſatis non liquere. Et fortaſſe ipſi Ari- Kooteli modo naturam ſequenti, modo diuinius quoddam lumen adhibenti, in hac quæſtione non ſatis definita erant omnia: aut ei- dem in hac re, ſicut in aliis nonnullis, metuenti ne quid in commu- nem religionem, aut in opinionem multorum conſenſu firmatam peccaret, parum tutum eſſe videbatur de eo quod in quorumuis ho- minum ſocietate tantum habet momenti, ſententiam ſuam aperte explicare. Et tamen apud hunc certum eſt formas omnino natura- les(quas idem naturas abſolutè ſolet appellare) etiam ſi materia ſua longe duuiniores ſint, quia tamen in agendo eidem ſic addictæ ſunt, vt fine hac nullo modo poſſint agere: idcirco ab eadem ſeparatas manere omnino non poſſe. Vt ſi apud eundem anima noſtra abſo- lutè natura eſſe dicatur, id eſt forma omnino naturalis,& in omni-
bus ſuis functionibus neceſſario cum materia communicans, aut
hac indigens à qua in ſuis functionibus adiuustur: nemini dubium
eſſe poſſir, quin ſi in huius doctrina conſentanea dicere volumus,
animam quoque fateri oporteat omnino à corpore inſeparabilem
&mortalem. Hinc nata eſt illa dubitatio capite Primo libri primi 1 1j

—— —-———
———— 3—————— 4—— — 8 4 ————————„ ———————————— 2— 3 ———yõ—————— . 2—„ 4——————————„ —————.————————— —. 4..————,————— ————.———— ——* 4—————————————— .—*—. — ‧e—
———
——
———— ͦ ———ͤ———— 8———
——— —.[.[ſ/—————
1s ALCINOI INSTITVTIO AD de partibus animalium, An ſit phyſici de omni anima agere! Quameo loco obiter ita explicat, vt cum manifeſtè de ea agat quæ in nobis eſ ſatis tamen indicet illius partem ſiue facultatem, qua ratiocinamor intelligimus, ablolutè naturam non eſſe. Lege attente cap.3.ib a d Animalium ortu, faciléque animaduertes Artiſtotelem eo loco agee de mente quæ hominem conſtituit, quæque non minus verè ſecun- dum ſubſtantiam eſt in ſingulis hominibus, quam anima equi inſi gulis equis. Et tamen apertè fatetur hanc cum principio alẽdi&la tiendi comparatam ſolam extrinſecus aduenire ſolamque immoni eſſe,& à corpore ſeparabilem. Quia, vt ait, eius actio non cõmanica cum corpore. Hoc vero id ipſum eſt quod modo dicebamus lignilia ti cap.i.lib.i. de partibus animaliũ, illam non eſſe nudam ſimplicing naturam. Quibus poſitis ratam habere videmur ex huius ſentenii aſſumptionem eius ratiocinationis, quæ vt antea dictuũ eſt, apud eun- dem homini phyſicè rem ſpectanti, regula eſt non incerta adiudicm. dum de quæſtione propoſita. Nam cu cap. 1. lib. 1. de Anima, axioma hoc connexum vlurpat, Si quod eſt munus& ſi qua affectioznims propria, is ſeparari poteſt: ſin nullum eius propriũ eſt, ſepatarinopo- teſt, nemini vt opinor dubiũ eſt, quin loquatur de ea anima quæſec- dum eſſentiã in nobis eſt,& de ſeparatione huius per quameuiſitcũ è corpore exceſſit, per ſe ſatis potens ad edendã actionem in quqyi do erat adhuc in corpore, cũ hoc tamen non cõmunicabat, ſed coim- pediebatur potius quã adiuuabatur. Itaq; ad iudicãdum de Atilſſe tentia in quæſtione de animæ immortalitate, hoc vnũ reliquum eſe videbatut, vt cõſtaret, num actionem aliquam animæ proprũagpot ceret, ad quã edendam hæc corpore non egeret. In quo nuncnbum querimus an reuera talis eius actio aliqua ſit, quã an illam Ariſto elle exiſtimauerit. Hoc vero illum exiſtimauiſſe iam in ſuperioribus ai quot eius locis ſignificatum eſt, qui nobis in vnũ colligẽdi ſunt&a- tentius conſiderandi, vt quod volumus apertius intelligatut. In qui- bus illud nõ leue eſt quòd ſcribit cap. 4.lib. 1. de Anima, intellectum ipſum, qui fubſtantia quædã eſt, videri aliundè aduenire ac noninteii- re. Maximè enim, inquit, ab eo marcore qui in ſenectute accidin in- terirer. Nunc autẽ id contingit quemadmodum in ſenſuumimſtu- mẽtis. Si enim ſenex oculum iuuenis reciperet, nõ minus acots vide- rèt quam iuuenis. Quare ſenectus accidit, nõ quod anima alieetatte- cka lit quã prius, ſed quia corpus in quo eſt: ſicut in ebrietaibus& morbis contingit. Vbi cum agat de his ſiue partibus, ſiue facultutbus animæ, quæ ſecundum ſubſtantiã in nobis ſunt, hoc etiam ſiguiftas
quod adhuc non niſi dubitando proponit, ſubſtãtiam eius principi
quo ratiocinamur& intelligim us, quanquã in ſuo munere mutceſer
eertte e.Clar coiud pequé? achec pooip ſuntil Quate non ill ſortalle meo qu diſpuie rele vl zgique ls anim mwarcum, womh eocdem!. hexione ltelt quim das,ſu quoqu fe cum interitt iecti dit ſpotius tit,ira im ei amare)i busad moo pokec aſqor l(ogitat boc cot ane, n
ir küpar ata ci nahd te aen aait

—
1r tecna (ien
( inus a
Kpiori
Nade im
1 CTäe laius 4 1 sfeca n ke eltſexuni
9 b Arimg 12 er und n* Eionenag ar Cniccbag 3* dumäen
1 mäm Dr rimepi 3 2n quohen Pu ilurn — lin ſiyn 1 mm woliie e ntellon 3 E wima 1 eruitek Aineche
2 5 mus
7 nis 3 13 —* 1s e aocti
itiam
w'mll
DOCTRINAM PLAT. 57
re extrema ſenectute videatur, extrinſe cus tamẽé aduenire, nec interi- re. Clarius eſt quod ſequitur,& tamen adhuc cum cadẽ dubitatione coniunctum Quoniam de eo neque phyſicè facilè conſtitui poterat, neque ad cõnſtituendum locus ilſe erat accommodatus. Intelligere atque contemplari, inquit, Marceſeit quidem aliquo interius corru-
to: ipſum autem impatibile eſt. Cogitare verò, amare, aut odiſſe non ſunt illius affectiones, ſed huius habentis illud, quatenus illud habet. Quate cùm hoc interiit, illud nec recordatur, nec amat. Quoniã hæc non illius erant: ſed torius communis quod interiit. Intellectus verò fortaſſe diuinum quiddam eſt,& impatibile. In quo ridiculum eſt, meo quidem iudicio, quod comminiſcitur Simõ Portius cap. 12. ſuæ diſputationis de mente, intellectus nomen adhuc confuſè ab Ariſto- tele vſurpari, nec diſtingui eum qui actu eſtab altero qui potentia: agique tantum de interitu qui fit à contrario, quẽ idem Pottius nul- lis animæ partibus fatetur accidere: non de interitu qualitatũ vel for- matum, diſſoluto ſubiecto in quo ſunt, etiam ſiillæ nihil ſibi contra- rium habeant, quem omnibus animæ partibus, ſiue facultatibus hic eodem loco aſſerit eſſe communem. Nam quoniam ſententiarum cõ nexionem toto illo capite attentè conſideranti, dubium eſſe non po- teſt quin, vt modo dictum eſt, diſſerat Ariſtoteles de his, ſiue parti- bos, liue facultatibus, quæ ſecundum eſſentiam in nobis ſunt: ex eo quoque manifeſtum eſt quando illa, cogitare ſcilicet amare,& odiſ- ſecum ſubiecto homine interire ait, non ſolum eum agere de ſpecie interitus, quæ à cõtrario proficiſcitur, ſed& de altera quam parit ſub- jecti diſſolutio, etiam in iis quibus nihil eſt contrarium. Itaque hoc potius ſigniſicare voluit, cùm homines animo contemplentur, cogi- tent, iraſcantur,& ament(ſic enim eo loco dicendum cenſet, præſer- tim de tribus poſterioribus, potius quàm animam cogitare, iraſci vel amare/jin illistamen omnibus animam in ſuis partibus vel facultati- bus, ad corpus& interitum, cuius ratio ex corpore pendet, non eodẽ modo ſe habere. Qnoniam in contemplando non omnino cum cor- pore communicat, ſed quiddam habet ſuum, etiam ſi initio à phanta- ſiaſquam in corpore interius quiddam videtur appellaſſe) excitetur, eogitare autem amare& iraſci omnino corpori addicta ſunt. Ex quo hoc conſequens intellectum, etſi in contemplandi munere extrema xtate, nonnihil cum phantaſia langueſcere videatur,(ſicut in deliran- tibus ſenibus experimur) nequaquam tamen interire. Quia ipſe in ſe nihil patitur aut accipit, ſed vt ait, diuinius quiddam eſſe viderur, illũ tamen cùm corpus interiit, amplius neque cogitare, neque diſcere, neque recotdari, neque amare, aut odiſſe. Quoniam hæc, vt ait, non e- rant animæ propria, ſed totius quod interiit. Quis autem, ſicut antea
h iij

58 41CINOIINSTITVTIO AD
monuimus, dignum tanto Philoſopho exiſtimauerit, dicere intell- ctum à corpore ſeparatum non recordari aut amare, ſi omnino nul-. lus eſt ſine corpore. Nec verò minus abſurdum, quod tamen nonaul li elabendi cauſa fingunt, Ariſtotelem in vna eadém que ſententiaci intellectum in cõtemplãdo, ſenectute marceſcere ait, de eo agete qui in nobis eſt, quique ſingulis eſt proprius. At cùm ſtatim concluditu- tellectum fortaſſe diuinius quiddam eſſe,& in ſe nihil pati,ſtatimſe- ſilire ad agentem, ſua ſubſtantia externum& vnicũ. Cur enim de hoc intellectu ſeparatoſtalem enim agentem jidem eſſe volunt, hüncqne aut Deum faciunt, aut Deo proximum]) dubitando dixiſſet fonalt diuinius quiddam eſſe, aliis animæ partibus quæ corpori ſunt addide cùm non poſſit hoc non eſſe omnibus lõgè certiſſimũ? Eadẽ eſſ rehe tita dubitatio cap. i. li. z. de Anima, dubitationiſq; ea ratio ſignificin quam nunc quærimus. Nam cùm animam definiuiſſer, vt naturalem formam ſuo corpori addictam,& cum eodem communicantem in organicis partibus, vel qualitatibus ſuarum actionum miniſtris, tan- dein hæc ſubiicit, illud quidem dubium nõ eſt, inquit, quin animand ſit à corpore ſeparabilis, aut aliquæ eius partes, ſi ex partibus conſin. Quoniam quædam eius partes corporis ipſius perfectiones ſin M hil autem prohibet aliquas eſſe ſeparabiles: propterea quddnullius cetti corporis actus perfectionèſque ſunt. Idem ſignificatum apr libri eiuſdem, De intellectu vique contemplandi, inquit, nõdumhs conſtat, animique genus aliud videtur eſſe: idque vnum ſeparaiipo teſt, quemadmodum id quod ſempiternum eſt, ab eo quod interit i igitur videamus, num hæc dubitatio ſequenribus eiuſdem ſermoni- bus tolli poſſit. Ariſtoteles lib. 3. ſtatim initio cap. 4. fuperiorem qus ſtionem repetit de ea parte qua ratiocinamur,& intelligimus tum ſeparabilis ſit omnino& reipla, an ratione tantum. Deinde itaagitii c˙ùm nemini(niſi fortè in propoſito defendendo valde obſtinatodi bium ſit quin de ea loquatur, quæ ſecundum eſſentiam in nobis eit ſinguliſque propria, quemadmodum anima equi, equis ſingulis:ma- nifeſtè tamen confirmet hanc non eſſe mixtam, nec conctetam cum corpore. In quo à ſenſu eodem loco ita diſtinguitur. Senſus, inquin ſuo munere fungi non poteſt, poſtquàm res quæ vehementerſenlum mouet, velut magnus ſonus, color& odor, incidit: cùm intellectus pſe ſi quid intelligentia complectarur, quòd magnas habeat in intel- ligendo difficultates, nihilo minus imò verò acrius vel melius catets intueri ſoleat. Ea enim pars cuius eſt ſenſus, immerſa eſt,& petmilt cum cor pore: intellectus verò ab illo ſecretus& ſeparatus. Quil⸗
cõfirmationem cius quod quærimus, dici potuit apertius:? Obſeunus eſt quod paulò p oſt, eodem capite ſequitur, ſed tamen acutè cemnend
“
lellic dubip aam in lqitur. diliuw manife ee dise Huicv gerezſe obist nom re me dul eo loce comm celliib X corpe potein
gentiis & iterul
erò la nicum eſſenti⸗ idem ſi ſentie! fcit,& aunc, c poris er anis in dum ſup manokt Keralch ytiden tellectt quidam
—
—
—
⅛⅓

¹0. den
Rieka b
1 ääi
1= oun ie auullea 1e wulan 4 ükuüt 9 EI miolga d a ler um d amerien
a e m wih
Jmiik gäe 16) parten id Gdione ettea Gi ld rzidem la i Paquisid, i en'numiih n4*.Bo gua det Seilläe tii= plupr
ere
m ¹ 2 melles.
do G& uldeohin
1 1= rumin 5 en ſuütt ir ecconn
DOCTRINAM PLAT. 59 ad efficiendum quod volumus, magnam quoque vim habet. Intelle- ctus ipſe, inquit, etiã intelligibilis eſt, ſicut cuncta intelligibilia. Quo- niam in his quæ ſine materia ſunt, idem eſt intelligens,& quod intel- ligitur. In iis aurem quæ materiam habent, vnumquodque intelligi- bilium potentia eſt. Ex quo fit, vt illis intellectus non inſit. Quo loco manifeſtum eſt agi ab Ariſtotele de noſtro intellectu, quẽ paulò an- te dixerat ſimilem eſſe tabulæ nudæ, in qua nihil reipſa depictum eſt. Huic verò cùm eſſet attributum, vt non modò cætera poſſit intelli- gere, ſed à ſe quoque ipſe intelligi: quia ex eo efficiebatur eundem in nobis rationem habere formæ intelligibilis& intelligentis, quæritur num rerum cæterarum formæ vt intelligibiles ſunt(hoc enim mini- mè dubium eſtſic etiam poſſint intelligere. Hoc autem Ariſtoteles eo loco ſic explicat, vt velit eas formas quæ cum materia neceſſariò communicant, intelligibiles eſſe tantum: alias autem quæ eædem in- telligibiles ſunt,& intelligentes, quanquam diuerſa ratione, materiæ & corporis expertes ſuapte natura eſſe oportere. Quia cum cor- pore in quo ſunt, nihil communicant. Quæ ratio etiam in intelli- gentiis cœleſtes orbes mouentibus, vſurpata eſt capite ſeptimo, & iterum repertita, capite nono libri duodecimi Metaphyſic. Cùçæm verò luce clarius ſit in Ariſtotelis doctrina, non ſolùm illum v- nicum intellectum communem, quem Soli ſimilem ſecundum eſſentiam ſuam extra nos iſti eſſe dictitant, ſe intelligere poſſe, vt idem ſit reipſa intelligens& intelligibilis, ſed hunc ipſum qui eſ- ſentiæ noſtræ partem facit, vel potius qui noſtram eſſentiam per- hicit,& continet, an non hac ratione extorqucbitur intellectum
hunc, cuius eſſentia ſingulis hominibus eſt propria, materiæ& cor-
poris expertem eſſe,& ita in corpore agere, vt cum hoc huiuſve or- ganis in ſuo munere nihil communicet? Pergamus verò ad ea quæ cum ſuperioribus connexa ſunt. Capite quinto libri eiuſdem in ani- ma noſtra, tanquam in natura conſtituta ex duobus ptincipiis, ma-
teria ſcilicet& forma, ad omnia quæ ſunt analogicè pertinenribus,
vtidem docet capite quarto, libri duodecimi Metaphyſic. notat in- tellectum quendam qui fiat omnia, alterum qui faciat quaſi habitus quidam inſtar luminis: quod quidem facit quodammodo, vt colores qui eſſe poterant reipſa, ſint. De quibus cùm prius ad intellectum poſſibilem, poſterius ad agentem referat, diligenter obſeruandum exiſtimo hæc ab illo animæ attribui, vt eiuſdem duo principia: inter quæ poſſibilis materiæ, agens verò formæ dicatur reſpondere. Atqui hæc ipſa ſunt per quæ ſuperiore capite voluerat intellectum noſtrum ſe ipſum intelligendo, reipſa eundem eſſe intelligibilem& intelligẽ- tem. Quare vtrumq; horum ſecundũ eſſentiam in nobis eſſe oportet.
—

— 8 —— —————
——
8 1—
———
.——————— 2 4.——————— ——————————. 5 ———*———* 1 1——. 1 ——————————— 2—*——————————* ————————————— 1— 3 .——————.————— ¹-———— —— 8—— 8—— 2 14———— 4 8————————- . 4————— — 3
—
..11 „——” .
60 5LCINOI INSTITVTIO AD
—,———
vr per eorum. vnionem, reipſa vnum d& idem intelligens ſit, Kint-. ligibile. Alioqui non tam dicetur intellectus noſter ſe ipſe intellige. re, quàm intellectus agens, quem ſecundum eſſentiam extra nos eſſe volunt, communicato ſuo lumine, intellectum noſtrum illuſtrande, eundem intelligendo comprehendere,& in illo ſeipſum quoqpuein- telligere. Hoc verò quis in Atiſtotele ferre poſſit? An anima ſentiem primum ſentiendi actum ſiue energiam à ſe habebir, anima autem inr telligens in homine, in ſe nihil quod quidem ad intelligendum het. tineat, continebit, pręter nudam facultatem, per quam formarnmm turalium ſupremus gradus, primæ materiæ tantum dicetur eſſe ſmil limus: Sed de hoc intellectu agente ſua ſubſtantia externo, autea hi- dè ſatis dictum eſt: nunc pergamus in eo quod cœpimus. di ſubſtan tia animæ eius quæ nobis propria eſt, vt natura vna, apud Ariſtottlem habere intelligatur, duo principia ſola cogitatione diſtincta, quorum vnum materiæ, alterum formę reſpondeat: rationéque horum esden actu intelligendo, quodam modo pati dicatur cum rerum intelligii- lium notiones adiuuante phantaſia diſcurrendo, à præcognitoad in cognitum, in ſe recipit,& quodam modo agere, cum eaſdemiingeni- to lumine illuſtrat: ſique apud eundem prius ad intellectum yoſſbi-
lem, poſterius ad agentem pertinet(ſicut certè pertinere vidaunſui-
hil eſt facilius quàm ex eodem cap. 5. lib. 3. cõcludere quod volumus
nempe in anima quæ ſecundum fubſtantiam nobis ineſt, ſinguliqas
propria eſt, quiddam eſſe ex huius ſententia in perfecto ſuomunei cum corpore nihil communicans: imò quod ab hoc impeditut, po- tius quàm adiuuarur: idemque impatibile eſſe, ſeparabile,& immot- tale. Nam de intellectu agente qui rationem habet luminis, hæcc. dem loco ſubiicit. Is intellectus, inquit, ſeparabilis eſt, impatibilisno immixtus: cùm ſua ſubſtantia actus quidam ſit. Deinde cùm ſepats tus erit, declarat etiam amplius qualem eſſentiam idem lit babind rus. Separatus autem hic, inquir, id eſt ſolum quod eſt, atque hocſo- lum immorrale& æternum. Vt verò apertius eſſet Me dici de eo ipb intellectu qui ſecundum eſſentiam in nobis eſt, poſtea indicat exii quæ habebat in corpore, quædam non manere cùm ex hoc ercellt nempe recordationem,& vt ſic dicã patibilitatem in recipiendino- tionibus, antegreſſo diſcurſu, quem diximus phantaſia adiuuali Non recordamur autem inquit, quia expers paſſionis eſt, intellectüſque pa tibilis extinguitur, ſine quo homo nihil intelligit. Quibus eil Ihe- miſtius& Auerroés ad confitmationem ſuæ ſententiæ abutantut, es tamen vim maximam mihi habere videntur, contra eos qui ſupero- ra referunt ad intellectum vnicum, quem Deum eſſe aiunt, an Deo
proximum, qui ſecundum ſubſtantiam à nobis ſeparatus, ſua ha.
Carcegi rexpte
feranun ercum!
Lueſip uuialiqu niis:ver m volu
upulisp
tbusſep⸗
letume nublücc
ationee
iitoteles faraum gaoleſt, Tiiliiige locum hal tominis, mus reco tatlocus
pbyfic.
1
ſitum ſi ldus eſt etius lopikica manx a tem, po Cnoni⸗ A. Quor obauiſh
danima
Fperv
keporun npi
aktr

iicauut t aernone
3 19 imualt 4 pas gi Wültihn 1 redonae 2 dretominn d E praungn =mellmh K rllha er iinerit dsr gala Dinehig it cifecc un 3 E veime ee. anbiess n. tlunin
lchänd
n aeinteaut 1 ra mitmti l lekan i 1= Mrtüs d R olkek ram elb dl ninteos3 Auſus
DOCTRINAM PLAT. 61
quaſi lumine in noſtros intellectus influat, hiſque intelligendi actũ præſtet. Quorſum enim de eo quęreretur, an à corpore ſeperabilis ſit, qui nunquam fuit niſi ſecundum eſſentiam ab eo ſeparatus? aut cur qe iſta ſeparatione tam timidè multis locis Ariſtoteles loqueretur, cũ illa in Deo, aut diuina mente Deo proxima, nihil poſſit eſſe clarius? Cur denique moneret illum homine mortuo non recordari, id eſt, vt interpretor per ſigna res præteritas non apprehendere, diſcurrendo per harum imagines quæ in phantaſia ſunt, aut in memoria recondi- tæ: c˙ùm neque homine adhuc viuo res vllas iſto modo cognoſceret? Quæ ſi perficere poſſunt, vt hæc dicta exiſtimemus de eo intellectu qui aliquid eſt noſtre ſubſtantie, quiq́ue ſingulis hominibus eſt pro- prius: veritas ipſa tandem à nobis extorquebit, vt fateamur Ariſtote- lem voluiſſe iſtud ipſum quod aliquid noſtræ ſubſtantiæ eſt, quòdꝗ; ſingulis proprium, quo ratiocinamur& intelligimus, nobis intereun-
tibus ſeparatum manere, atque adhuc intelligere& contemplari, a-
liter iamen quàm cùm eſſet in corpore. Quia in hoc cum intellectu patibili communicabat, multarümque retum præteritarum recor- datione excitabatur: at intellectus patibilis munus, vt eodem loco A- riſtoteles ſignificat, perit ſimul in corpore. Quoniam id quod manet ſeparatum, ſicut paulèò ante dictum eſt, omnino actu eſt id ipſum quod eſt, vel potius actus quidam eſt omnis potentiæ, per quam pa- tibilis videri poſſit, prorſus expers: ſine qua præteritorum recordatio locum habere non poteſt. Quis verò nonarbitraretur delirantis eſſe hominis, non philoſophantis, quærere, an intellectus à corpore ſepa- ratus recordetur, niſi prius eum ſeparatum manere conſtiterit? Re- ſtat locus vnus expendendus, qui ex capite tertio libri duodecimi Me taphyſic. paulò ante adductus eſt. In quo cùm ex ipſo contextu mani- feſtum ſit, agi de anima quę ſecundum ſubſtantiam in ſingulis homi- nibus eſt, quæque in corpore tanquam in materia rationem habert alterius principij, nempe formæ hominem conſtituentis: de hac duo ſignificantur quæ digna obſeruatione ſunt, nempe nihil animæ hu- manæ ante corpus fuiſſe,& fortaſſe huius aliquid, ipſam ſcilicet men- tem, poſt hominis interitum, mareriæque diſſolutionem permanere. Qnoniam, vt ait, fortaſle fieri non poteſt, vt omnis anima permane- at. Quorum priore apertiſſimè declaratur, Ariſtotelem nulla ex parte probauiſſe, quod nonnulli in eius doctrina confingunt, partem ſeili- cet animæ qua homo intelligit, ante corpus ab æterno fuiſſe, eandém- que per varia corpora(humana tamen, non ea quæ belluarum ſunt) temporum perpetua viciſſitudine iactari. Quod in Io. Geneſij Sepul- uedæ opinione antea notatum eſt, capite decimo terrio libri huius- In poſteriore verò, cùm nihil abſolutè confirmatur, ſed dubitandi 1

— 4
E— —————
——=
42 ALcCINOIINSTITVTIO AD
particula adiicitur: hæc indicat Ariſtotelem non auſum iq pto ina d1
ſtatuere, quod naturalibus rationibus non ſatis certò probari polle
videbatur: aut etiam aliquid continet, quod phyſiologiæ principii
non eſt omni ex parte conſentaneum. Sic enim in quæſtione quey.
trinque apud Ariſtotelem dubia eſſe videtur,& quædam habet al-
iuncta Phy ſicis eiuſdem principiis, fortaſſe non omnii ex pane can.
ſentanea, ſatius eſt nos in ſententiam de immorralitate animorum
ſingulis hominibus propriorum(quæ multis argumentis ex eogem contirmari poteſt,& in religione noſtra multas habet commoditz- tes) quam eundem authorem facere eius opinionis, quæ facilè qui dem irrepere poteſt in animos Philoſophorum, ſed Chriſtianis eyi talis eſt, multaque habet adiuncta incommoda, quæ in huius dogii na difficilius explicari poſſunt, quàm eaſipſa quæ partem contrarim in eadem videntur conſequi, ſed in doctrina Chriſtiana nihil habent incommodi. Sunt verò hæc eiuſmodi. Quod ſuperioribus tationibus victi ſi apud Atiſtotelem præter mentei communem(cuius vim in hæc inferiora, at que in noſtros intellectus non tollimus) aliud ele concedimus, non ſolùm ſuo lumine aſſiſtens, ſed ſubſtantiæ inſium, & ſingulis hominibus proprium, hocque ſeparabile& immottale: aliæ duæ quæſtiones exiſtent. Prior quidem an poſita cum Aiſtottl mundi æternitate perpetuaque hominum Benerarione per citeulam quaſi ipſius ſempiternitatis fluuium, non fit neceſſarium inalisai- mis qui a corporibus ſeparati, immortalitate iam fruuntut, nume- rum ponere reipſa infinitũ. Poſterior, quæ eorundem animotucim ſeparati erunt, differentia ſit furura: an quemadmodum hominesſe illi ſeparati à ſe inuicem ſolo numero diſtinguëtur: an verò etiamſpe- cie. Cùm in iis quæ ſunt eiuſdem ſpeciei, diſcrimen numeri aà lolam- teria proficiſci videatur: ſint verò animi eiuſmodi omnis materiger- pertes: quia à corpore ſeparati. De quibus hoc loco nonnihilciſe- rendum eſt, ne vlla pars inſtitutæ comparationis prætermiſſa elle i⸗ deatur. Prioris quæſtionis incommoda vt Plato vitaret poſaiſſe i- detur animorum humanorum numerum, ab ipſa æternitate delini tum,& vt antea diximus, aſtris parem. At in Ariſtotelis docttinz cùm tam multa in Phyſicis contra infinirum diſputentur,& polia mundi æternitate, iam nihil primum ſit futurum, in hominum ſin gulorum ortu, an animorum humanotum, qui ab ipſa æternitatc a luis corporibus ſeparati ſunt, numerum reipſa eſſe infinitum conce- demus: Hic profectò lubens adhuc illud vſurparem, Mihi non lique⸗ re, in quo etiam animaduerto D. Thomam hærere, nec ſatis habers definitum quod reſpondeat, libro de vnitate intellectus contra duer- roem. Recentiores nonnulli(quos ſequitur M. Antonius Natualbio
fettio com h elem cerel lb ler weru plo mera prehe taali citur, tus ir At in rte nec additi tsdq ne que verö politle huics minis Ariſte altera ro diff ſtincti balle: wem n. Ci patati, Kforn de oi Qoor cund potac bant, t, gu drom Veſt Teseane pir G niol

1G Kamde
nen
1 1 1tem com a
4* d Sidpni af(cü ng in imu a 8,3 Pſtantei
ſeg i. e Cimn
T em lam h gu aen ken Ich 2= aumendn acd H mürn
II G karag
3 Gerenni
4- aitore an RE tenu
ec 15
ta manüle
I det ne he aet Scciamia unt I itoun,
SAI oron rit Sietenl
DOCTRINAM PILAT. 6 tertio de immorralitate) exiſtimant obiectionem hanc, in eis quidẽ lo cum habere, quę cũ materia ſunt cõiuncta: at in formis ſeparatis, non eſſe magis ablurdum ponere aliquid infinitum in numetis, quàm di- cere Deum poteſtate& virtute eſſe infinitum. Hæc verò fuit Algaze- lis ſententia, quæ mihi certè non ſatis probatur. Quomodo enim nu- merus(numeratum autem intelligo, quoniam de eo nunc agitur)re jpſa, etiam in ſeparatis Amateria mfinitus erit, cùm omne quod nu- meratur, hoc ipſo quod numeratur, certa aliqua numeri ſpecie com- prehendatur? An verò quod in numero infinitum eſe dicitur, id cer- ta aliqua numeri ſpecie compreh endi non eſt neceſſe: ſed tale eſſe di- citur, quia eſt innumerabile? Adde quod eiuſmodi animorum nume- rus in dies augetur, nouis quotidie decedentibus de ſuis corporibus. At infinitum re ipſa non eſt, id quo maius aliquid dari poteſt. Qua- re neque in iis alitet infinitum eſſe videtur, quàm poteſtate, propter additionem: niſi fortè hoc ipſo aliter ſe haber, quod in aliis ipſa vni- tas Aqua numerus incipit, aſtera ex parte, nempe in ipſa compoſitio- ne quorumlibet numerorum, definitum eſt principium: in animis verò prima vnitas apud Ariſtorelem non eſt, à qua huius numeri cõ- poſitio ducat initium. Quoniam, vt diximus, hominum geveratio ex huius opinione ab æterno eſt, nec in ea primus homo, aut vllius ho- winis primus animus dari poteſt. Atque hoc vnum eſt ex his quæ in Ariſtotele alium errorem fequuntur, de mundi æternitate. Nunc ad alteram quæſtionem veniamus. Res ſub eadem ſpecie, ſolo nume- ro differentes à materiæ partitione, eiũſque variis affectionibus, di- ſtinctionem capere Peripateticis vulgare eſt,& Ariſtoteles ipſe pro- baſſe videtur, libro primo de Cœlo„cuͤm cauſam reddit ptopter quam plures mundi ſolo numero differentes, non poſſunt exiſte- re. Cuͤm igitur materiæ omnino expertes ſint animi à corpore ſe- parati, non videbuntur à ſe inuicem ſolo numero differre. Quod ſi vt formæ ſunt& ſpecies quædam, ſic à ſe inuicem extra corpora ſpe-
cie differre dicantur: magis tum different, quàm in ipſis corporibus.
Quoniam in iis ſolo numero differebant. Ideõque noua aliqua ſe- cundum ſubſtantiam mutatione factum eſſe oportebit, vt extra cor- pora differant ſpecie, qui in corporibus numero tantum differe- bant. At illos ſecundum ſubſtantiam immutabiles dicant neceſſe eſt, qui coſdem æternos eſſe volunt Niſi fortè non quæuis for- marum diſtinctio diſcrimen ſpeciei patit, ſed ea tantum quæ ratio- nis eſt atque naturæ. Animi autem humani cùm ſeparati ſunt, om- nes candem eſſentiæ rationem arque naturam habent. Quomodo zgitur diſtinguuntur? De hac re Marſilium Ficinum capite decimo
tertio libri decimi quinu Theologia Platonicæ, audiamu 5.Py thago⸗
1*¹
Ar 14—
5 ₰

64 ALCINOI INSTITVTIO AD reorum& Platonicorum plurimi, inquit, arbitrantur ſpeciei nauram vnam in plura indiuidua fundi, non propter externam materiam ſed propter inſitos quoſdam ipſi formæ modos, in quos actu produq forma, indiuiduum hoc aut illud euadat. Et eodem loco ex Dlotino Quidnam eſt, inquit, quod diſtinguit Platonis animam à Socraiia- nima? Diuinus ille conceptus qui viuificam animæ blatonis vinaq talis cuiuſdam temperauit corporis indumentum. pêrque hocadtal quandam præcipuè corporis complexionem gignendam regendim- que accommodauit. Ita& ad ſua quædam Socratis animam. Adq hoc etiam poteſt, quod fortaſſe magis Peripateticum videbitur, ani- mos noſtros non eſſe actus omnino puros, ſed habere quandamf- cultatem adiunctam per quam variè conformare poſſint: indèqpuein illis enaſci varios exiſtendi modos, in corpore quidem maniffeſios quoniam'corporis contagione non omnes animi eodem modo aff- ciuntur: in cœlo verò ex ipſa cõtagione,& vita antecedenterrelictos Ex quo inter eos ordo quidam eſt: non poteſt autem inter ea quæſe- cundum ſubſtantiam æqualia ſunt, ordo exiſtere, niſi plura numero differentia eadem ſpecie comprehendantur. De qua quætione riqe plura apud Contarenum Cardinalem libro poſteriore de alimeim- mortalitate contra E.Pomponatium.
2 Dicit Alcinous&rre da dusxei. In quo voluiſſe videtur ſigniſicate ini
mum, ſecundum ea quæ concomitantur corpus in quo eſt, multis mueationibas obnoxium videri poſſe. Quoniam in hunc ab ipſo corpore multa redundit, ſt ſecundum eſſentiæ proprietatem, nihil tale in'cum cadere. In eõque cenè poſiu eſt explicatio multarum dubitationum ad diſputationem de immortalitate er- tinentium. Sic enim fortaſſe intellectus patibilis dicitur ab Ariſtotele lisde anima, à corpore inſeparabilis& mortalis. Quia non pertinet ad propramai- mi hy poſtaſin, ſed ad huius communicationem cum corpore, ſicut& amare, o- diſſe, memorari& recordari. Quod verò ſequitur in ratione proxima animum ad ſenſilia conuerſum, citca hæc quaſi quadam vertigine tentari, circa autem in- relligibilia prima, ad quæ per contemplationem aſcendendo aſpirat, bene ſeha- bere, pertinet ad docendum proprium munus eiuſdem in cognitione ſenflinm non eſſe poſitum, ſed in eleuatione ſupra ſenſilia. Quare antea notauimusila- ptum mentis à corpore(in quo eſt contemplationis gradus ſupremus) marima habere fignificationem immortalitatis. Qnia in eodem nulla eſt omnino men- tis cum corpore communicatio. Vt minimè mirari debeamus Petrum Pompo-
natium, cum hoc argumento præmeretur, dicere eſſe auſum hanc exuſi intt-
mitatem eſſe tantum,& ægritudinem cerebri: ideòque exilla de præſtartiſim intellectus natura minimè eſſe ſtatuendum: Digna profectò eius pietate o- ratio. 8
3 Contarenus Cardinalis libro primo de Animæ immortalitate, in co labora,
vt doceat formas pure naturales, actus quidem eſſe materiam fuam inb- mantes, ſed qui per hanc extenduntur, ideöque cadem vt in rerum ma- ra fint, indigent. Quoniam, inquit, formæ ciuſmodi non ſunt in abu:
regbe pe uut ind fot. Vt mellen adem qu eodem Il zdhanc! perandi Ile pure cadem of ztaui cer gem deſ di faculta Cur Wgir &opetar ntionem dle in eo alitatem. moltaeſſe do vonfac nature. Q aot gvid t nec habuil olutione, uum quæ: menta à Deo data imo& eic Quod no c4p.7. Me Hatione i Rnc verc A Ariko. udit noſt
Jlicandan
deanma: Lon. Ne tibusadt mettig fullone einfers reircate ſi exci dh. Flaibit Indene ka Num mariait
48

—
—
— —
— — ĩ—
1 regen in Sdüarm. 60 e lenna 1 5 dem m ſit ea eenu 4 2 intetan rit, eüiplunn 1.1e aquk
17u lultiöm oco t Cäulu nd rm nedgu atic e inman 3 di t& Arütet not tm-etadynd
urit ta epumius
nig atidan
Icg= ahünd ie M gulin . 2 a ter na rs K lcpe 0 acko⸗ ari x el r bucs
4 3 rrun 19 31 4. a a 2 ſtiu lel
ge— m Tunt! 4 10
22 deg
duil en ur kauie
um fcuie
d iirreo
DOCTRINAM PLA T. 65
neque per ſe: ſed ſunt tantummodo actus per quos res naturales compoſitæ ſunt, indigéntque materia non modo in qua ſint, ſed etiam per quam operen- tur. Vt ſcilicet in corporibus naturalibus duo principia concurrant quæ illo-
rum eſſentiam compleant& abſoluant, non tamen eodem perfectionis gradu:
cadéemque ad illorum actionem propriam edendam fint neceſſaria, non tamen codem modo, ſed forma, vt primaria actionis naturalis cauſa: materia vero vt ad hanc neceſſaria inſtrumenta continens& ſuppeditans. Itaque cum modus o- perandi in formis, ſequatur earundem modum, vt ſic loquar, eſſendi,& contra, illæ purè naturales ſunt quæ vt non poſſunt eſſe niſi in materia, uc neque ſine cadem operari: ſupra naturã aurem, quæ& operari& eſſe ſne materia poſſunt. Atqui certum eſt quædam eſſe in vniuerſitate quæ intelligunt ſine corpore: quod jdem de ſubſtantiis ſentientibus dici nullo modo poteſt. Ergo forma intelligé- di facultate prædita, neque ad eſſendum, neque ad agendum corpore indiget. Cur igitur manere non poterit à corpore ſeparata, cum ſine corpore eſſe poſſit & operariè In quo queſtionis propoſfitæ explicatio ſemper naturæ lumine ad eam rationem reuocatur, quæ vr antea monuimus, apud Ariſto. eſt vnica. De qua fa- cile in co aſſentior eidem Contareno, quod ſcribit libro eodem, animæ immor- talitatem argumentis Ariſtorelicis à naturæ lumine petitis probari poſſe, ſed multa eſſe cum hac connexa quæ vtrinque graues dubitationes pariunt. Has ve- ro non facile explicari poſſe, neque ex Peripatetica doctrina, neque ex legibus naturæ. Quales certe ſunt quas antea attigimus, An anima hec eſſet ante corpus: aut quid tum ageret. In quibus idcirco idem Ariſto. nonnunquã heſiſſe videtur: nec habuiſſe omnino definitum quod ſtatueret. Hoc vero in ipfius hominis diſ- ſolutione, quæ in morte contingit, obſeruandum eſt, ſicut portiones elemento- rum quæ aſſumptæ ſunt ad corporis coagmentationem, redeunt ad ea ipſa ele- menta à quibus acceptæ(quod etiam antea ex Platone dictum eſt) ſic mentem à Deo datam ad Deum redire: ad quem etiam in vita hac contemplando aſpirat: imo& eius quaſi colloquio ad aliquod tempus fruitur, cum Acorpore rapitur. Quod non modo Platonicis familiare eſt, ſed& ab Ariſt. ſignificatum videtur cap. 7. Metaph. 12. cum dixit, talem eſſe in Deo perpetuam vitam ipfa contem- plarione iucundiſſimam, qualis in nobis aliquando ad breuiſſimum tempus eſt. Hanc vero cõditionem animi cum è corpore exceſſerit minus apertè expoſitam ab Arifto. naturæ genio, minus mirabitur, qui animaduertet attentéque conſide- rabit noſtros etiam Theologos qui ſuperiore lumine illuſtrantur, in eadem ex- plicanda nonnunquam maximè laborare. De qua ab ipſo Gregorio Nyſſeno lib. de anima& reſurrectione, ea ſcribuntur quæ neſcio an cæteri facile ſint conceſ- ſuri. Nempe corpore diſſoluto in elemẽta, animam adhuc ſingulis horum par- tibus adeſſe. Nihil enim impedit, inquit, eam quin æqualiter corporis adſit ele- mehtis, tum per concurſum contemperatis, tum per diſcuſſionem, diſtractioné, refuſionem atque diſiunctionem reſolutis. Imo ſic etiam eſſe intelligendũ quod de inferis à vereribus philoſophis,& ſacris ſcriptoribus dictum eſt, animas ſcili- cet circa terram in quam corpora reſoluta ſunt, errare: vel potius eius quaſt ho- ſpitio excipi, tanquam domicilio his familiari,& ex ſuperiore vita accommo- dato. 4 Scribit Franciſcus Picus Mirandula cap. 14. lib. i. de vanitate doctrinæ Gen- tiom, Xenocratem& Speufippum exiſtimauiſſe animam ſentientem immorta- lem: Numenium autem& Plotinum etiam ei quæ in plantis eſt, immortalita- tem tribuiſſe. Quod collectum videtur ex huius libro de animæ immortalitate cap. 14. Quæritur etiam, inquit plotinus, de anima reliquorum animalium. Et i iij
2

-——O
—
6& ALCINOIINSTITVTIO Ab
profecto quæcunque inter cas tales ſunt, vt 3 ſuperionibus degenerätesyfqneaa brutorum corpora ſint prolapſæ: hæ quoque nec eſſariò lunt immonales. si au. tem eſt alia quædam ſpecies, oportet hanc inſuper non aliunde bendere quan à natura viuente: quippe cum ipla anima animalibus viræ ſit cauſa. Similiter a plantarum animam ſe oporter habere. Omnes enim ab eodem principio to- ceſſerunt, propriam habentes vitam. Atque hæ quòque ſunt incorporeæ indiui. ſibil&ſque& eſſentiæ. Similis locus eſt veletiam apertior de anima plamaun, capite vltimo lib. 13. de ſecretiore parte diuinæ Hapientiæ ſecundum Agyhtar Si quis inquirat, inquit, an anima plantæ exciſis radicibus ſeparata inteca, d cendum eſt hanc redire ad propriam regionem qua habet in mundoimtelligtil à qua nunquam poſtea recedit. Quemadmodum& cum interit quædam auims ſentiens in bellua, illa ad eundem mundum aſcendit. Si quidem intellecäusat animas recipiendas comparatus eſt: à quo hæ poſtea nunquam diſcedum alo. qui anima nuſquam eſſet. Neque verò Platonici animam ſentiemté monaſen dicere poſſe videntur, ſi cum magiſtro admittunt eam quæ prius fuit in dume⸗ no corpore, in vita altera nouum belluæ corpus ingredi, in cöque purgui De quo antea diſputatum eſt cap. 13. lib. huius. Quanquam hoc dubitationemafen, quod facultates duæ ex Platonis ſententia in Corde& lecore ſedem dader. tes, nobis cum ipſis belluis communes in Timæo mortales eſſe dicuntur. di minores, inquit, ſuum parentem imitati principiumq; animæ immonale loli. pientes, animam ipſam mortali corpore clauſerunt, totúque corpus anims quat vehiculum ſubdidere, arque in eo aliã animæ partem mortalem fidricauetumr quæ grauibus neceſſariiſq; perturbationibus afficeretur. QLem locum ſeuutus Plutarchus lib. de placitis, dixit apud Platonem ſolam animam rauonalem elſe
jmmortalem, alteram vero mortalem. Niſſ forte anima ſentiens abiltoudm
partibus, vel facultatibus, quarum vna in corde, altera in iecore ſedem uubereür
citur, eriam diſtincta eſt& in alia corporis parte, nempe in cerebro,ſta, hiie
ſola immorrtalis: quæ in humano corpore ratiocinatur& intelligit bellu corpus ad purgationem ingreſſa, ſentiendi tantum facultatem rerinet. vonſi- rius tamen lib.;. de abſtinentia ab eſu carnium, dicere audet omnem anima ſen- fibus& memoria præditam, eſſe rationalem haber éq rationem& oruionetum inreriorem, tum exreriorem, qua inter ſe bellua: colloquantur, etfi à mbisnon intelligantur. Addit etiam ſi credendum eſt antiquis, nõnullos lermonem del luarum intellexiſfe, vr apud veteres Melampũ& Tireſiam& nuper Apollotii Thianeum. Quod in huius vita teſtatur quoqus Philoſtratus. Alia eſt Befſanion, Cardinalis ſententia. Hic enim cap. 7.lib z. negat animam humanaà cum cotpos belluæ ita poſſe coniungi, vt huius forma efficiatur: ſed illam alieaum cofpbn
fubire aut inſinuarique ſpiritu imaginario bruti, at que ita coercità, plecti&yc
nam pendere ſcelerum: nec vllum opus ſuum exercere poſſe inſtrumeatis cius animalis in quod detrufa eſt, donec longo temporis curriculo puiiſicaua al cx leſtem demum redeat ſedem. Deinde de hac quęſtione propofita, Grorgio Tu- pezuntio pro Platone ita reſpõdet. Etſi Plato eodem nomine tam brun* hominis animam ſeępenumero vocet, inquit, de hominis tamen niuocs de zu anima æquiuoce loquitur. Nec animas dici brutorum cenſet, ſed vitas qualdim & ſimulachra animarum. Animæ autem triplex genus eſſe conſtituit Cale Geniale, Hu manum. Primo generi amnium rerum ſcientiam teibuit, quod u
leſtibus locat: ſecundo opinionẽ rectam. quod in Geniis(demones emm hen
mine latini vocant) tertio generi ancipitẽé opinionem, quæ partim rectè palt 1 non recte habetur, aſſignat, hocque hominibus pręſcuibit. Atque hactenssdon
zwein; anappe akim aruee vid Aabhoci ropott D qaoꝗ fonibuse ſcienter! zwim ei um lub ſ umen eſſ Mufft lum aulc. rem. Ktfe is defal
bos idem: ſtqui nor
acere lib
erbthag.
jaiulluim
done, Sed
nt Macrol am conſi lam(upe vis ſoluit empora! dd imple um deſe locusa
writider
ilolutior
urnam m nnis vita
6 Race Irfogn
Cod m
Porum p.
tum vel
ſidentur;
nimæ affe olidus, wum vel 1 1 dconlott anes ale n uli c mälteli

l ¹neogle 1 5 rubtana
1 Seeor li ar e esellenn
nt a ecopunn Ie n len ün 5* Lendu
(ol« man e
ea r atjensoie lie en i deeſctat „M neerbn dn n rellgri umn S ten en dic ue. Nomat de memn
II dulosſer K&n we D u.Auck na Eer brnies 1 32 lumden
* 5
31 ⁸ veriüſ
4—
r mur ein
DOCTRINAM bPI. A T. 67
animæ in propria ſignificatione diſtribuit. Brutorum vero animam vitam quan- dam appellat& metaphoricè animam. Quare cum omnem animã immortalem eſſe affirmat, nequaquàm de brutis intelligit. Et certe Plato ipſe in Timæo in- dicare videtur affectiones fiue functiones ſenſuum cum corpore eſſe coniunctas & ab hoc inſeparabiles. Principio, inquit, ſenſum his quæ dicta ſunt adeſſe ſem- per oportet. Carnis vero& eorum quæ ad carnem pertinent generationem, ani- mæ quoque quancum mortale eſt, nondum declarauimus. Sunt enim hæc à paſ-
fionibus quæcunque cum ſenſu ſunt, minimè ſeparata& illę ſine his exponi ſuf-
ficienter non poſſunr, ſimul vero expleri ferme nequeant. Ariſto. cap. 12.lib. 2. de Anima, eius parris qua ſentimus, diuiniratem quandam in eo agnoſcit quod te- rum ſub ſenſum cadentium ſpecies& formas ſine materia accipit: ſeparabilem tamen eſſe negat, quia huius actio cum corpore neceſſariò communicat. 5 Marfilius Ficinus locum hunc explicans, referre videtur ad definitum nume- rum animorum humanorum: quem antea diximus apud platonem aſtris eſſe pa- rem. At fortaſſe melius hoc intelligetur de numero in cuiuſque hominis vira fa- tis definito, quo animus cum corpore debet cõiungi: aut de reuolutionibus qui- bus idem animus per varia corpora iactatus, tandem redit in cæleſtem originé. Vt qui nondum expletis numeris eiuſmodi, vitæ huius tedio animum corporis carcere liberate vult: is cum Deo Gygantum more pugnare dicatur. Sic enim ex Pythagora Cicero ſcribit in Catone, non eſſe de ſtatione vitæ decedendum iniuſſu imperatoris, id eſt Dei. Quod etiam pluribus explicat Socrates in Phæ- done. Sed ad hunc locum magis accommodatum videtur quod ex Plotino ſcri- bir Macrobius capite 1z. lib.:. in Somnium Scipionis. Conſtat numerorum cer- tam conſtitutamque rationem, inquit, animas ſociare corporibus. Hi numeri dum ſuperſunt, perſeuerat corpus animari: Cum verò deßciunt, mox arcana illa vis ſoluitur, qua ſocietas ipſa conſtabat. Et hoc eſt quod fatum& fatalia vitæ tempora vocamus. Anima ergo non deficit: quippe immortalis& perpetua eſt, ſed impletis numeris corpus fatiſcit. Nec anima laſſatur animãdo: ſed officium ſuum deſerit corpus, cum iam non poſſit animari. Hinc illud eſt doctiſſimi va- us(locus autem eſt apud Virg. Aeneid. 6.) explebo numerum reddarque tenebris. Jentit idem Mercurius Tri(megiſtus cap. 10. Aſclepij, Mors efficitur, inquit, difſolutione corporis labore defeſſi,& numeri completi quo corporis membra in vnam machinam ad vſus vitales aptantur. Moritur enim corpus quando ho- minis vitalia ferre poſſe deſtiterit. 6 Hinc exiſtit inter animam& corpus naturæ quædam Sympathia, quam vt phyßognomiæ fundamentum ſic explicat Ariſt. initio libri de phyſiognomicis. Quod mores animæ corpora ipſa ſequantur, inquit, quodque à motionibus cor- porum poſſint affectionem accipere, id valde perſpicuum eſt, cum in temulentia, tum vel maximè in ſiniſtra corporis valetudine. Impenſè ſi quidem immutari videntur ingenia à corporis affectionibus. Similiter etiam è conuerſo ipſius animæ affectibus conſortij lege compati corpus videtur: vt in amoribus& ti- moribus, ſimiliter in triſtitia& voluptatesmanifeſtè videre licet. Ad hæc e- tiam, vel in iis quæ in dies natura fiunt, quis obſecro facillimè non cognoſcat co conſottio ac neceſſirudine corpus& animam colligari, vt plurimas affe- Giones alternata viciſſitudine ac fibi mutuo progignant? Nullum enim ani- mal tali conditione productum eſt vt ſpeciem quidem vnius, ingenium au- tem alterius animalis ſorriatur, ſed ſemper eiuſdem& corpus& animam re- Præſentat. Atquc idco vt tale corpus talis affectio ſequatur eſt neceſſa-
,
——
L

—ÿy—
1— ———V————ͤ—— Q————ꝛ—,y y y ·„„—— ————— ———————— ———
——————— ———————
4 eo.
5
68 ALCINOI INSTITvTIO ADd
neceſſarium. Quanquam de iſta coniunctione animæ cum corpore aliter aun hoc loco Alcinous, multis locis Plato philoſophari videtur. Nönunquamꝗun corpus illius carcerem appellat, vt in Phedone, quo ſignificet in eo quiddamell huius diuinitati motibúſque contrarium. Atque in Phedro ſcripit eandem m ti alis contra ſuam naturam in corpus precipitem cadere. Qomodo iginur iner animam& corpus talis cognatio eſſe dicetur, qualis inter ignem& bitumen: cum in bitumine quaſi in oleo, vt plinius ſcribit cap. 15. lib.35. ignis familiatier foueatur, animæ vero propriis motibus in corpore ſecundum blatonem con- traria omnia eſſe videantur? Plotinus lib. de animæ deſcenſu in corpora cap.) hoc ita explicat. Cum natura duplex ſit, inquit, vna intelligibilis, altera ſenſ. bilis: fatius eſt animæ in ipſa intelligibili viuere, neceſſarium tamen eſt eam meqdia eſt inter illas duas naturas, ſenſibilem quoque naturam participate, Ne. que grauiter ferre debet ſi non eſt omnino ipſum bonum. Quippe cum medum in rebus obtineat ordinem,& diuinæ quidem ſortis ſit particeps: in pofteme autem gradu intelligibilis naturæ poſita, velut affinis naturæ ſenſibili, ſic man- raliter inſtituta vt de ſuis aliquid exhibeat, recipiat quoque hinc nonnibi, ni propria integritate ſeruata gubernet. Sed affectu ſtudiòque plurimo natuxæiw- ferioris, ingrediatur interna: neque cum tota anima, tota permaneal. Er qu- bus verbis intelligi poteſt ſecundum eam functionem in quàâ cum coppoce non communicat, in hoc eſſe tanquam in carcere: in reliquis vero naturali eiusc- piditatè teneri, in eodéèmque vt flammam in oleo foueri. Sic enim idemait cap. 8. lib. eiuſdem, in anima noſtra aliquid eſſe inferius quod ad corpus demittitur aliud vero ſuperius, quod ſuapte natura ad primam mẽtem erigitur. Atqueſpe- ctata illa parte ſuperiore, Ariſto. dixit cap. f. lib. 1. de Partibus animaium idn eſſe phyſici de omni anima diſputare. Quoniam quædam huius parsnanuutan eſt. Idémque in inferiore animæ parte neceſſariam exiſtimauit cum cofpotsas ganico coniunctionem: de qua ſic ſcribit cap. 3. lib. 1. de Anima, Animæk cor. poris ſocietas& coniunctio. inquit, facit vt anima agat, corpus accipiut aqut patiatur:& hoc moucatur, illa moueat. Quorum nihil in iis quæ caſu occuttt aliud alij conuenit. Ideòque eodem loco Plaronicos reprehendit quod hiſolum exponere conarentur quid nam eſſet anima: de corpore autem, quod lliusek domicilium& receptaculum, nihil præterea explicarent. uafi vero, inquit, fleri poſſit ex Pythagoricis fabulis, vt quæuis anima in id corpus quod occutte rit immigret: cum in ſuo quicque genere permanere videatur. Similiter antem dicunrt, vt ſi quis fabrorum artem in tibias ingredi aſſeueret. Vtenim assinftm- mentis, ſic animus corpore vti debet., 7 Quod in Deo aut in intellectu à corpore ſeparate vis ad agendum impells aliam appellationem habere dicitur quam in homine, cauſa potiſſimuminco eſt poſita quod illorum ſim pliciffima natura ſit ſimpléxque cognoſcendi modus. In hominis autẽ anima partium, vel facultatum magna varietas in hacque pals ſuperior ab inferiore ſaltem cogitatione diſtincta. In quo ipſa vis ad agendum impellens, contra rarionem aliquando exultans, reuocat ab honeſſis: Nonuun- quam vero eadem rationem ſopitam excitans inuirat ad honeſta. Ex quobelpa- tetici iram fortitudinis cotem dicere ſunt auff. Cauſſa tamen aliqua erflieuii poteſt per quam etiam in deo gaudium& dolor itémque ira locum ladete r cantur. Quanquam enim vt perturbationes ſunt, neque deo ineſſe doßi ne intellectui ſeparato(quomodo enim in eis dici fingive poſſet vlla perturbano
mode 1v. Fruilcne quibus pars ſuperior ab inferiore nullo modo eſt diſtincta?) tamen cuͦ lgus 08 4
Nolumus aliquid naturę eorum conſentaneum, aut contrarium, humauna 3
nzaker ium geauet imatla guit,ni ta vin qpicqus penutb narurali pos,nat ab harme eget. C coxpor cundum
pallon
Eide d ane ſolis. hlacale
nodi nor
bos. Dij
pellunt,,
c. 16,lit
0s, rt lit lo modo bonos, I na vila contem uus eſſe, deſinitio licere leat.Erg
urmore
1
aunne nec
uem pen emus: it iralcarur cran. r gentis. ne in ho dem yit icbus hu
landi a¹
pyellit u iylo co liorem ir vnpeho wwninter ſaipote,

vnonn lüa et auma — eman E. Phem 1 nccyxn t en wlani 13 e edin un 1 i luumm ue a hetmaa. on iem. Ew Htto nni dfg n iceuma int N r dcere m erigiu 1.1 ädwma qu= lhuiusjan am aum 5 vim e u fun
um t r isqura
alch henäug
ech K antem,g3 l. Luic nid E colpuige un
rdi e Ict. Trran
11 eidrntr im ☛△:dn mt x Affelasn, 1 1 2.„ 2
7— onekal
1 TN imenuf 11 21 ia beu . neleys,
6 4
*
Peu
DOCTKRINAM PLAT. 69 trzusferentes eiſdem gaudium ſicut& dolorem, nõnunquàm attribuimus, irem- Iuam cum indicare volumus deum rebus turprbus valde commoueri haf- que auerſari. De intellectu autem à corpore ſeparato quod prius dictum eſt, con- firmat lamblichus libro de Myſteriis Aegyptiorum. Numina nobis ſuperiora, in quit, nihil habent in ſe paſſibile: atque hanc impaffibilitatem non habent acqui- ſita virtute, ſed natura. Neque etiam anima quæ eſt vltima dininorum, pafſibile quicquam habet. Animam dico à corporibus puram: quæ neque etiam tangitur perrurbatione voluptatis eius quæ eſt reſtirurio in naturam. Cum ſie vita ſuper naturalis ingenita, neque dolore quopiam diſſoluente, cum ſit extra omne cor- pus, naturàmque circa corpus diuiſam& harmoniam deſcendentem in corpus, ab harmonia animæ principali. Neque enim paſſionibus ſenſum præcedentibus
eget. Quoniam neque corpore continetur, neque per inſtrumenta exteriora
corpora percipere cogitut. Iam vero cum ſit indiuidua& vniformis eſſentia ſe- cundum fe incorporca permanens, cum corpore nihil communicans, nimirum aſſiones diuifionis, vel alterationis, vel mutationis alicuius nullas admittit. Et de deo codem libro, quando a benefica cura eorum, inquir, quaſi à lumi- ne ſolis nos diuertimus, in tenebris ſtatim ſumus: diciturque nobis iratus. placare igitur deorum iram, eſtad illos ſupplicando redire, Placatio eiuſ- modi non affert paſſionem deo: imo& animam à prioribus liberat paſſioni- bus. Dij demonéſquæ diuini fuppliciter adorati cultique mala multa re-
pellunt, quæ alioqui naturaliter euenirent. Aliter de deo ſentit Lactantius
cap. 16.lib. de Ira Dei. Vult enim affectus quoſdam eſſe toto genere vitio- ſos, vt libidinem, timorem, auaririam, mœrorem, inuidiam, qui in Deum nul- lo modo cadunt: alios autem vixtutis eſſe, vt iram in malos, charitatem in
bonos, miſerationem in afflictos, qui, inquit, niſi Deo ineſſe dicantur, huma-
na vita turbabitur, atque ad tantam confuſionem deueniet ſtatus rerum, vr contemptis ſuperariſque legibus, ſola regnet audacia: vt nemo denique tu- tus eſſe poſſit, niſi qui viribus præualeat. Er capit. 17. qualis hæc ira ſit, contra definitiones à veteribus aſſignatas ita diſputat. Neceſſe eſt bono ac iuſto diſ- plicere quæ praua ſunt, in quiti,& cui malum diſplicet, moueri, cum id fieri vi- deat. Ergo ſurgimus ad vindictam, non quia læſi ſumus, ſed vt diſciplina ſerue- tur mores corrigantur, licentia comprimatur. Hæc eſt ira iuſta, quę ſicut in ho- mine neceſſaria eſt ad prauitatis correctionem: ſic vtique in deo, à quò ad homi- nem peruenit exemplum. Nam ſicuti nos poteſtati noſtræ ſubiectos coercere de- bewus: ita etiam peccata vniuerſorum Deus coercere debet. Quod vt faciat, iraſcatur neceſſe eſt. Quia naturale eſt boni ad alterius peccatum moueri& in- citari. Ergo definire debuerunt, Ira eſt motus animi ad coercenda peccata inſur- gentis. Ira autem quam poſſumus vel furorem, vel iracundiam nominare, hæc ne in homine quidem debet eſſe, quia tota vitioſa eſt. Ira vero quæ ad correctio- nem vitiorum pertiner, nec hom ini adimi debet, nec deo poteſt: quia vtilis eſt rebus humanis& neceſſaria. Cum vero hoc loco Alcinous addit vim conci- liandi alioſque familiaritate deuinciendi, ixémque alteram quæ ad agendum impellir, fuiſſe prius in animo quam hic cum corpore coniungeretur, iam vero in ipſo corpore permutari priorémque vim in corpore concupiſcibilem, poſte- tiorem iraſcibilem nominari: indicare videtur id de quo antea dubitatum eſt, nempe hoc ipſum quo iraſcimur& concupiſcimus, ſecundum ſuam ſubſtantiam non interire, ſed fuiſſe ante corpus: manerèque adhuc in animo cum exceſſit ò corpore, ſed in concupiſcendi iraſcendique modo, communicationem quan-
——————I—ͤſſſſ-

4 ALCINOIINSTITVTIO Ab 70
dam habere cum corpore, quam non niſi in corpore euinereiddghs dao bee 8
iuſmodi rationem ſpectata, ſimul cum corpore dicuntur interire. F Landumeiu fortaſſe re ipſa,& ſecundum ſubſtantiam eadem eſt anima qua cut Placguiei lr imus, ſed in corpore ſentiendi modus eſt omnino coryo. Leurömuse 3antaß intelligendi in corpore, quia aliquid habet cum corpore reusemodus empe id ipſum in quo à phantaſia adiuuatur, aliud ſibi proyrim Lon udenme womh 5 iu editur, idcirco prius quod ad intelleckum padlen anha glorhat pertinere, etiam interit ünulhm kowbore oterios quod ao prium eſt intellectus agentis, ſolum manet in animo ſeparato.
b Dekac
dunl HPejatio V quis 4 it he in eiu Man nr, in 1 dwiet Gralin
MMonue fluum, Laiu
faro 3, uinter 1 mua 7 Lac 1 Luoda ,.

—— ——. 8
DocCTRINAM pPLAT. 71
De Fato ita diſſerit ex Platonicis, vt eo poſito retinere conetur
nooſtram in agendo libertatem: deinde facultatem ab actu diſtinguit, vt ipſis contingentibus quæſtio de fato accom- modetur.
C. aput 19.
De fato talia quædam ilii placent. Omnia quidem in fato eſe ait. Non omnia tamen fato eſſe defnita. Fatum
enim inſtar legis nequaquà dicit, hic illa faciet, ille vero hæc
patietur(hoc enim in infinitum abiret, cum infiniti ſint qui
naſcuntur,& infinita quæ his accidunt: Periret quoque quod in nobis ſitum eſſe dicitur, omnéſque laudes& vitu- perationes, quæque his proxima ſunt, tollerentur) ſed quod ſj quis animus witam eiuſmodi delegerit, atque talia fece- rit, hæc illum conſequentur. 4 Liber ergo animus eſt, atque i eius poteſtate ſitum illa agere, vel non agere: nec ad ea vll neceſsitate cogitur. Quod autem in illo ordine ſequi-
, id fato perficietur. Veluti ex eo quod Paris Helenam
rapiet(quod quidem ilii erat liberum) conſequens erit vt Graci pro Helena aduerſus Troianos bellum gerant. 5 Sic Quoque& quod Apollo ipſi Laio pradixit, Si genueris flium, natus ipſe te perimet, in connexione continentur& Laius& filij procreatio. At quod ex iis eſt conſequens, id fato definitum.°E ius autem quod fieri poſſe dicitur, natu-
ua inter werü& falſum media incidit, eac; ex ſe indeßinita:
in qua tanquam vehiculo fertur id quod in nobis ſuum eſt.
Quod cu nobis eligtibꝰ facti fuerit, ueri aut falſum erit.
Quod autem facultate eſt, ab eo differt quod ſecidum habi-
uum,& quod ſecundum funclionem muneris dieitur Qod b E
——————

71 ALCINOI INSTITVTIO AD enim eſt facultate id aptitudinem quandã declarat incoin quo habitus nondum conformatus. Quemadmodã puerſe cultate grmaticus& tibicen& faber appellabitur. Tun vero in habitu vnius horum, aut duorum, aut triumgi, cum didicerit, iſtorümque habitum fbi conformauerit. actu vero erit& muneris functione, cum in operanlo il habito conformato dirigetur. At quod poßiibile dicituni hil horum eſt. Indeterminatum autè eſt quod in noſtnayp- teſtate ſitum, in vträmque partem pari momento yryn.
ſum, modò verum eſt, modo falſum.
Iac.(arpentarij Commentarius in(ap.! 9.
1 Ab interprete Marſilio Ficino neſcio qua ratione, Aleinoi ordo noqjoco,ge. liqua parte libri huius valde pertubatus eſt. Si quidem ille his quæxxnvorims dich ſunt de animi immortalitate, abſoluit eam philoſophiæ partem quæ nautanmi- uerſæ explicationem cõtinet. Deinde ſubiicit tria capita, quibus nonnulleenji cantur quæad vitam& mores pertinent. Ea vero ſunr in noſtra intethteutione 22.23.& 24. Poſtea aggreditur quæſtionem de fato& libero arbitrio:cuiuserhl: catio ab illo concluſa eſt cap. 29. Neſcio an non hoc nomine quod hæc olumai phileſophiam moralem referenda videretur, eiuſq; prima fundamenta ule tinere. Atqui eo capite quod apud Ficinũ eſt 30. hic verò z0. manifeſtum eker⸗ ordium diſputationis de moribꝰ: quam parum aptè apud eundẽ kicinumtia- lia capita antecedunt nẽpe 26. de virtutibus& vitiis horumar diſtinttioutdwn de virttutibus& vitiis, quo modo voluntaria, vel inuoluntaria dici poſſint:&: de iniuſtitia& de affectuum diſtinctione- Quæſtio vero de fato, quæ ab eziüte Ctatur cap. 29. id continet ſine quo ordo vniuerſi(de quo in ſecunda huiusli i parte erat diſſerendum) non poterat cõmode explicari:& maxime coniuncayi debatur cũ quæſtione de animi natura& immortalitate. Nec tamen wad 3 quod ſcribit Cõradus Geſnerus in ſua bibliotheca, tria illa eapita quæ ꝛpud 4 ſilium Ficinũ ſunt 26.27.& 28. in noſtra vero interpretatione 22.23.& t,lase co contextu deſiderari& à Ficino eſſe adiecta. Tranſpoſita enim tantu ſun 4 nobis ex græco contextu ſuo loco repoſira. Sicut diſputatio de amieitid græco cõtextu præponitur definirioni& diuiſioni affectuum explicatæ nanne interpretationis noſtræ, à nobis poſtpoſita eſt& in cap. 25. reiecta. Vthæc 4 4 viam pararet ad ſermonẽ de republica, qui cap. 26. cõtinetur. In quibus oma 44 conſilium noſtrum circa diſtinctionem contextus, Logodedalus Fdauie tantum in ſua interpretatione ſequutus eſt, ſed ad græcũ contextum te 4
tiuita oppo ſertore myino delio vomin arüm letyt ltagal eredn cordi do Ea ptios arum torom u lbi Natiasr leſle terteir dm
4

de 4 a1 etdalo
iden TIsguem
8
od e dumn
1bod Tacgnle luſs n mtnn .Nic Sr mnits apte H tikr rinis us icittin elin ex iächl bo t guts 5 e ilrcnir
nli d uin
rali. ccunte M
wng lpun
36,0 3M. 1u5 B ann
. 1rn
B—
DE FATO., AN SII.
VEL QVXOMODO 8§ I. I, diſputatio.
Quæ digreſio eſi VeAechma.
E Fato quatuor hæc ſuo ordine nobis inquiren- da ſunt, An ſit: In quo ſit: Quænam fato ſubſint: & vtrum hoc ineuitabile. Deinde in his Platonis & Ariſtorelis ſententiæ inter ſe conferendæ. Fa- tum nonnulli vno modo dici arbitranres, ſolum- que poni in virtute corporum cœleſtium in hæc inferiora influenre,& in aſtrorum, quorum in na
ud eſſe intelligitur, quàm Dei voluntas, vel dictum, vel placitum, hoc

ALCINOI INSTITVTIO AD uæ nobis maximè libera eſſe videntur, dicere ſolemus nos hoc vel illud eſſe facturos ſi Deo placuerit. Sed cauendum eſt ne propter hu-
ius nominis multiplicem ſignificationem, in eo fati nomine quiſcus
offendatur. Scitum enim eſt quod ſcribit D. Auguſtinus libro quinto de Dei ciuitate, Si propterea quiſquam, inquit, res humanas fatouni. buit, quòd ipſam Dei voluntatem, vel poteſtatem fati nomineapydl lat, ſententiam teneat,& linguam corrigat. Veteres autem, quiain naturalium cauſarum neceſſaria connexione fatum poluetuns iqdeir co prout varia vniuerſæ naturæ principia vſurpauerunt, ita de fatal neceſſitate diuerſas ſententias ſunt ſecuti. Nam, vt inqvit Dlotinus capite ſecundo libri de Fato, cùm Philoſophi in propinquis aau quieſcere nollent, quicunque principia corporea poſuerunt(veluiis tomos)eorum motu, impulſibus& complicationibus mutuis,§iga- la facientes, dixerunt ea conditione fieri, atque ſe habere ſingulaqys illa principia cocunt, faciuntque atque patiuntur: noſtros quoqe impetus affectionéſque tales eſſe, quales illa faciunt. Hi ergo necelſ- tatem hanc in principiis,& in iis quæ ſunt ab illis, paſſim rebus inqu- cunt:& quæcunque alia quis corpora eſſe ptincipia dicit, abeiſque omnia fieri, is nimirum neceſſitati cuidam in his fundatæ, ſeruitco- mnia putat. Aliuinquit idem Plotinus, ad ipſum vniuerſi piincpum aſcendentes, ab ipſo cuncta deducunt. Atque cauſam hanc puimam per omnia ſe diffundere, neque mouere ſolùm, verumetiam ſingyla facere arbitrantut: quam quidem& fatum vocant. Fatum exiſtimu- tes cauſam potiſſimam cuncta mouentem: non modoò cætera qvor cunque fiunt, ſed cogitationes quoque noſtras ex ipſius motionibus proficiſci. Non aliter quàm in animali partes ſingulæ mouentu, 1o quidem à ſcipſis, ſed ab eo quod in quolibet animali obtinetptind- Patum. Alij præterea totius mundi circuitum omnia compſecten- tem, motuque ſuo ſingula facientem, atque habicibus conſiguratio- nibuſque ſtellarum, tam errantium, quàm non errantium, mqui fatum indicant:& prædictionibus per cœleſtia factis, freti, ſiuguli inde fieri arbitrantur Poſſet inſuper aliquis alia quadam malione de- ſeribere fatum, dicens ĩd eſſe complexionem mutuam cauſarumſe- riémque connexam deſuper emanantem, per quam poſteriotaſem Per prioribus obſecundent, atque hæc ipſa poſteriora in præcedemii ntur: vt pote quæ per ipſa fiant,& abſque ipſis efficineque- ant. In quo Plotini loco de Fato, variæ opiniones notari poſſunt ſta in iis vna celeberrima de virtute ab aſtris in nos influente, quæ fir vuræ vitæ noſtræ curſum regere dicatur: nec ſolum noſtra corpots Ied etiam animos variè afficere. Quæ opinio non meda LclfICip’ Oſquc exercuit;, ſed de recentioribus nimium multos occugauhge
2
naätal mental Chrilti cere co ea qor cedere eriua ſeueri beo M umm. ariſlu ineuit noſtri ſHatiat. Keiiptal ad Chri qpueli auarti. bitrijli que A inexpu kacilèp tuncpr arumt ſpheras udetur eliſſe. i fin nump Nauc rum a tium. de hor denian: nam b. lettate andula duarti c wnläder dü nal

4 f rin 2” eyexanſ 2t eune 5 kr Ga t enein in w umg bi Tem dii A l n Amg dlun a ui
5 Iaad Bum 3 Wriah
1roc. men
1:n0 Srdcen
ſtrsſ d 5 tres&:age det at K r diir
nitu cn
ue ht uun
mDo Sa iin rleſti Sa krih iisal 3a B
gem 1 7 di
per 1 m K
apo
4 2 en üfe binr Einn * n tua * 1 2¹
ao 1
w0 o
PDOCTRINAM PLAT. 75 in ea rapuit, quihus neſcio an quicquam in religione Chriſtiana fin- gi poſſit capitalius. Quid enim? quod Hieronymus Cardanus com⸗ mentario ſuo in librum ſecundum Ptolemæi, de iudiciis aſtrorum, Chriſti geneſim ex Aſtrologiæ legibus aggredi audet, ex hàcque do- cere conatur, in illo(in quo omnino omnia aſtris ſuperiora extiterüt) ea quæ nos veneramur& colimus, quæque omnes naturæ leges ex- cedere piè meritoque credimus, ex virtute aſtrorum in eundem eſſe deriuata? Nimia profectò hæc in philoſophãdo licentia,& digna quęe
ſeueriſſima lege coërceatur. Quare ego contra hæc magnã gratiã ha-
beo Marſilio Ficino,& Ioanni Pico Mirandulæ, qui patrum noſtro- rum memoria, quanquam in aſtrorum iudiciis atque peritia exerci- tatiſſimilhoc enim eorum ſcripta teſtantur) ſemper tamẽ conati ſunt ineuitabile fatum hoc in aſtrorum virtute ab aliis poſitum, euellere, noſtriſque perſuadere in eo nihil eſſe, quod cum religione bene con- ſentiat. Ad quam rem attentè conſiderari poſtulo, quæ à Marſilio piè ſcripta ſunt, in concione de ſtella Magorum, cuius ductu peruenerũt ad Chriſtum. Ad idémque vehementer expeto librum eum quẽ de quæſtione hac à ſe ſcriptum, idem meminit in epiſtola quadam libri quarti. Compono, inquit, librum de prouidentia Dei,& humani ar- bitrij libertate, in quo agitur contra aſtrorum neceſſitatem fatum- que Aſtrologorum. At verò dixerit fortè quiſpiam, fatui eſſe contra inerxpugnabile fatum velle pugnare, Ego verò, inquit, reſpondeo tam facilè poſſe hoc impugnari, vt qſnando quiſpiam impugnare voluerit, tunc primùm eo ipſo quod vult, expugnet. Nempe cœleſtium ſphæ- rarum motus, nunquam altius mentem attollere poteſt, quàm ad
ſphæras. Nunc verò qui diſputat contra illas, eas iam tranſcendiſſe
videtur: atque ad ipſum Deum, liberümque voluntatis arbitrium ac- ceſſiſſe. Et eodem libro in alia epiſtola ad Franciſcum Hyppolitum, Qui fingula, inquit, neceſſariò fieri à ſtellis affirmant, tribus potifſi- mum pernicioſis erroribus,& inuoluuntur ipſi,& vulgus inuoluunt./ Nam ſummo& omnipotenti Deo, quantum in eis eſt, propriam re rum auferunt prouidentiam, abſolurumque totius mundi impe rium. Angelis verò qui ita apud illos cœleſtia mouent, vt omnia in- de hominum ſcelera, omnia mala bonis, omnia bona malis pro- ueniant, iuſtitiam adimunt. Hominibus denique qui non minus quàm beſtiæ, vr illis viderur, huc& illuc impelluntur, auferunt libertatem, omnique priuant tranquillirate. Ioannes Picus Mi- randula in codem argumento ſe exercuit, capite quarto, libri quarti contra Aſtrologos, cuius opinio paulò poſt commodius conſiderabitur. Naunc verò quæ fato ſubſint,& XITHL
tari nullo modo poffint, videamus, Si fatum in corporis prin-
eaa ee
—

4— 1 5 3 4 3.— — h— 8——.—————-——————„— 4 „. 1 ———————————————————— 3 8.— 3 öb——————ö—ö—ö——ꝝ——.——————— 4———. 5————— —————.. „.————————————.—— 7 ——.————„——.— 5.. 1 =.— 4. 5. 3 -—— —. 3— 1 4————„———————— 4„ 4. 2—.———..—— — 4..———* 2„ r 2—— ſſſſ 4 g—— 2——ʒ— 8———·—n—.— 4 8—= ——*— 1— O————— — r—————
„ LOINOI INSTITvTIO AD
cip is pon itur, vt à Democrito in aromorum concaurſione, autaà Chal. dæis, ſicut modò dictum eſt, in virtute ab aſtris influente, certum eſt ſi verè iudicare volumus; non omnia fatali neceſſitate teneri. o⸗ niam illa nullam vim habere poſſunt in ea que corporis omninolunt
expertia: animis autem in vita hac cum corporibus cõiunctis, propè-
ſionem quidem afferre poſſunt, ſed nequaquam neceſſitatem. Animi enim in vitia propenſio varia, vt Cicero ſcribit libro de hato, exna- turalibus cauſis naſci poteſt: extirpari autem& fundirus tolli, tam is ipſe qui ad ea vitia propenſus fuerit, à tantis vitiis auocetur noneſ oſitum in naruralibus cauſis, ſed in voluntate, ſtudio, diſciplina.la- que eſt quod Plorinus dicere voluit, cap. S. lib. de Fato, amuman elt ſupra fatum, in fato, ſub fato. Si anima, inquit Marſilius, in illudhlo. tini capur, omnino extra corpus ſit, ſimiliter eſt extra farum Jiltin corpore, quatenus indulget corpori naturaliter patienti ſub fato, yſ quoque earenus in fato patitur. Sin autem pro viribus ſe à corpoto ſegregat, ſolamque huic vim accommodat vegetalem, iu fato dunta- xat computatur vt agens, agit tamen pro conditione fortunæ. Bt no⸗ nulla quidem ipſa vel naturali facultate permutat, vel arte quatame mendat& corrigirt, vel magnanimirate facillimè rollerat. Cuodau-. tem anima eatenus fatum fubeat, quatenus ſe immergit in cotpuso- ſtendit Timæus dicens, animas tune primùm didiciſſe fatales ſeges cùm ſunrt coniunctæ vehiculis. Hinc enim fari trahuntur exordia dal interea quòd libero motu& fatum adeant,& deinceps quandoqut ſe ſoluere poſſint, declarat quod ait Plato& in Timæo,& 10.de Re- publ. Deum docuiſſe animas tum fatales leges, tum rationemiuli diuini, pariter& humani, vt extra culpam Deus exiſteret:& addit,iir tutem rationémque liberam eſſe. Si verò fatum ſtatuitur in Dei hro- uidentia, hoc certè modo non tantum vniuerſa(quod hic Aleinous ait) ſed& ſingula, fato quodammodo ſubſunt. Nempe quatenusom- nia Dei cognitione ſuo modo continentur, eiuſdèmque voluntatett guntur. Quoniam etiam peccata, vt ſcribit Origenes in Geneſin qus- quam ab eius voluntate non proficiſcantur(quod quidam impiea- firmant)tamen fine eius aliqua prouidentia non ſunt, per hancquec eiſdem certa quædam commoda eliciuntur,& ad aliquam nanumæt- niuerſæ commoditarem n onnunquam referu ntur. Sed hoc diflus eſt, an qua iſto mada in fato ſunt,& diuina prouidentia conmnee tur. nulla ratione mutari poſſint. De quo non eodem modo, vec huc diſtinctione, in ipſius fati multiplici ſignificatione reſpondendum Nam ſi hoc in Dei prouidentia præſcientiàque ponimus, lneenne dici illud poteſt, quod pluribus explicatum eſt ab eodem Mallt
101 14112d P3 A TIDS KXPilcathnen e e Ficino, Dei eſſentiæ non minus opponi malam, quàm erame Eſ 740 gentim.
8
1 8
entlar emit plinit aem q ekat ful el pec iiſte. 4u. ua 0p5. mttel delinit volon Ouo,in cpium ernoſtr temind atal caru
nontar
— dam pi dennit: fturun
— ſtamur
1T
—
fatla à 1'
eluia in dete Eco peccat patte⸗
Jleriqu
bilolo uwäca deunde ulton
atà90.
dlaver cellar

leao na
arüü nl 1¹ eernlum, * nienüiht tirbuka t a lem, Uuh 9 Hionetomm a Ar yelana — wi tollem m iS mergin
n cr diciſet
—
—
4 4 *
—
SrS burtua n S eioctg
5n limro ₰ S tum ui 2 xiſterait u kunmi =(Gooc h
3 — *
1 dempequs.
E-lemgen it in Desin oi 1* Jodquüen
1 eI L
dema hol
1 8odne fe 1 a Fonin : 1 45 coin 112e
da gunra
“
1riie V
DOCTRINAM PLAT. 77
gentiam. Itaque hunc vt malum nonnunquam permittit, ſic quoque, permittere contingentiam. Atque ſicut malum cùm accidit, ille ſua
infinitate hoc reuocat ad aliquod bonum: ſic ipſum contingens eun-
dem quodam modo in neceſſarium redigere. Quoniam quod dum, erat futurum, poterat contingere vt foret,& non foret, idem cùm iã2 eſt, neceſſarium eſt exiſtere:& cùm præteriit, neceſſarium eſt præter, iiſſe. Quomodo etiam ex Atiſtotelis doctrina dicere ſolemus: omne quodeſt. quando eſt, eſſe neceſſarium vt ſit:& hoc ſalo Deum carere, quia quod factum eſt, infectum reddere non poteſt. D. Auguſtinus
V
cCap.5. lib. ↄ. de Dei ciuitate, nobis author eſt Ciceronem in Deo ad-
mittere noluiſſe, corum quæ ad ſingulas actiones noſtras pertinent definitam præſcientiam. Quod vereretur ne hac poſita, nobis noſtræ voluntatis& arbittij liberras ad futura contingentia, adimeretur. In quo, inquit, non eo errabat quod actionum noſtrarum liberum prin- dpium vellet retinere, ſed quod arbitraretur Dei præſcientiam ſic eſ- ſe noſtrarum actionum cauſam, vt in eaſdem ineuitabilem neceſlita- tem inducat, nobiſque noſtram in eligendo libertatem adimat. Ita- que etiam ſi Deus non modOè res XLincrſas, ſed& ſingulas, eriam T- turas quæ 12 ies Perl arguide ræſciréque di- catut, quatenus hæ in ſuis cauſis continentur illique Præſentesſunt, nontaméen adillas omnes ic habet eodem modo. Nam de illis quaſ- dam præuidet,& definitè vult, quæ immutabiles funt, quia eiuldem definita voluntas omnino immutabilis. In aliis præuidet quidem futurum vt hoc velillo modo, voluntate noſtra„Karbitrij libertate vamur uia Totura omnia cidem lunt præſentia: neque tamen hoc veIIlud determina Vulc, ſed noſtræ libertaui relinquit. Quam ſilüa gratia adiuuat, in meliorem partem& ad virtutem drigiuſin acr-, aud gratia deftituimur vel. quia ad nos ipſi hanc non allicimus fel quia ſua ſponte influentem ſicut debemus non excipimus, tu
in deteriorem partem, in omnéque flagitij genus nos ipſi ruimus 3
Ex quo rectè factorum ille nobiſcum, vel in nobis cauſa eſſe dicitur: 3
peccata autem nos ipſi ſoli committimus, horümque cauſa nulla ex parte ad eum referenda. De quo melius Plato lib. z. Äe Republ. quam plerique de recentioribus qui ſe Chriſtianos profitentur, videtur eſſe philoſophatus. Nam eum optimum, imò qui ſua eſſentia pura eſt,& immélſa bonitas, peccati in nobis cauſam dicere, quid aliud eſt, quàm in eundem aliquam cum peccato communicationem inducere? Quę multo magis ab eius natura aliena eſt, quàm ab ignis calore frigus, aut ASolis ſplendore tenebræ. Et ramen vel ſolo naturæ lumine, vel ſola veterum philoſophia duce, facilè intelligimus omnem caulam neceſſariè quandam habere cum ſuo effectu communicationem,
2

——
ö——————————————— ——.———————————————.———.. „———————,———— ——————————— ————.—— 8.——— — 8 5—————— .——
ter. Semel autem talem diem fecit, veluti ſcriptura ſignificau
78 ALCINOI INSTITVvTIO AD ſine qua neque hunc poteſt omnino producere. Quanquam depto- poſita quæſtione, ad fati neceſſitatem pertinente, veteres non codem modo funt loquuti. Nam Poẽtæ fatum appellauerunt, totius con- cilij Deorum quaſi decretum: cui ne ipſi quidem ſinguli Dij poſſem obſiſtere. Sic enim apud illos Thetis non poteſt impedire fata Achi- lis: neque Iuno Aeneæ. Et lupiter luget mortem Sarpedonis: dua diuturniorem vitam contra fata, illi non potuerit concedere. In Je- corum religionem variis rationibus exagitat Tertullianus in Apolo. getico contra Gentes. In eandémque ſententiam dictum nidetu, quod commemorat Plato libro ſeptimo de Legibus, neceſſitain
Deos quidem ipſos poſſe obſiſtere: aut quod idem ait in Gorgiumu-
lieres dicere ſolitas, neminem vitare poſſe fatum. Melior eſt btego- rij Nyſſeni ſententia capite quarto libri de Fato, vbi Platonis opinio⸗ nem ita corrigit. Quod Dei ordinationem& voluntatem Platofa- tum appellat, inquit,& quod fatum prouidentiæ ſupponit, paum certè à diuinis eloquiis diſtat, ſolam prouidentiam omnia dipen- ſare dicentibus. At multum differt, ex neceſſitate ſequi fines qui un in nobis affirmans. Nos enim non ſecundum necceſſitatem ſequi es quæ ſunt prouidentiæ dicimus, ſed contingenter. Nam ſi ſeeundum neceſſitatem, primùm quidem rationis pars tollitur. Deſolienim actionum principiis rationes erunt ſecundum eum, vt mellotaeli⸗
gamus. Poſt electionem autem inanis eſt deinceps ratio,hisquelt
quuntur ex neceſſitate inductis. Nos verò in hoc quoque taionen poſſe determinamus. In prouidentia enim eſſe naufragat maui- gantem vel non: neque ex neceſſitate quidem alterum eſſe, ſticon- tingenter. Non enim ſub neceſſitate eſt Deus: neque voluntueme- ius ſeruire neceſſitati fas eſt dicere. Quoniam neceſſitatis eſſ cindi tor. Nam neceſſitatem ſanè impoſuit aſtris, vt ſemper ſecundumi- dem moueantur:& mare circumterminauit,& vniuerſalibus&s neralibus neceſſarium terminum impoſuit. Quem ſi fatum yocut volunt, eò quod vbique& ſemper ſecundum neceſſitatem ſit,nto-
mnia per ſucceſſionem ſint in generatione& corruptione, nibiſax
ramus. De nominibus enim non velitamur aduerſus eos. lole 4 rò ſuprà omnem neceſſitatem non modò conſiſtit, ſed& dominus & factor eius eſt. Omnipotens enim exiſtens,& ſuapte natura yſa poteſtas, nihil neque naturæ neceſſitate, neque legis diſpoſitine ke cit, omnia verò ſunt ei contingentia, etiam neceſſaria. Et n boc monſtrerur, curſum Solis& Lunæ, qui neceſſitate feruntur, gſem per vno modo habent, quandoque ſtare fecit: vt oſtendat nibiiſ ſecundum neceſſitatem fieri, ſed omnia per poteſtatem contingen
t, N
üm: 1, ql pesin corrup cellita Mere mni y. dine c
ſit, ve Aegyf les lit iplius nobis maigi uus ſec adeſt vimar, musad
abital
nomin
priom quægi gorius uum dit inquit, ſrigerſis netibus got fon
gulis a
riccue r don d les ye
nis Pr.
nam yi
dus prc duonia
betios
lori lecn
ui, za oniune

1. Melcte
8 vi lana V
oluntun n nir unn e eminm em
Arueſeguikte
1 6
1aa necellue 1 tet. Nmia
as ollitur.Na 1u eum,n
b Aceps nin
5 1
— 4 5 4 8
1i choc qu
Earelle tuh 1 alterumät nequema
4
Sa nſempaln 1* ix viibend
1. luen lin⸗ 21 necellun econpin a rüdverua
18 ll, 809
4
V 82 receſti
2 eitarefeus
—
V—: vt olten b 3 doteſtun
ii
iirma
u i necellan
W elegisd
DOCTRINAM PLAT. ſolvëm monſtret, non verò vr diſpoſitionem neceſſarij aſtrorum mo- tus, quam à principio impoſuit, diſſoluat. Ita& quoſdam homi- nes in vita conſeruat, vt Heliam& Enoch mortales exiſtentes,& corruptioni ſubiectos, vt per omnia hæc poteſtatem eius,& non ne-
ceſſitate coactam voluntatem intelligamus. Atque hæc quidem
ille rectè de Dei poteſtate, liberaque voluntate, quæ ſuperior eſt o-
mni virtute cœleſtium corporum, cauſarmque naturalium ſuo or-
dine connexarum. De anima verò noſtra quomodo tali fato ſoluta ſit, vel eidem obnoxia, diſcamus ex lamblicho libro de Myſteriis
Aegyptiorum. Homo, inquit ille, duas animas haber, vt Mercuria-
les literæ docent. Vna quidem eſt ab intelligibili primo, atque pſius opificis potentiæ particeps, altera verò ex circuitu cœleſtium nobis indita, in quam& anima ſpeculatrix diuinorum irrepit. Ani- maigitur à mundis in nos deſcendens, mundorum quoque circui- tus fequitur. Quæx verò ab intelligibili veniens, intelligibiliter adeſt, geneficum circuitum ſupereminet. Atque per hanc à fato ſol- uimur,& ad intelligibiles Deos aſcendimus,& religionem habe- mus ad æterna tendentem. Non igitur putandum eſt, de quo tu dubitabas, omnia inſolubilibus neceſſitatis vinculis, quod fatum
nominant, colligari. Habet enim anima principium in ſe pro-
prium, quo ad intelligibile ſe conferat,& diſcedat quidem ab his quæ gignuntur: ad ipſum verò ens accedar, atque diuinum. Gre- gorius Nyffenus capite tertio libri de Prouidentia, cùm antea fa- tum diuinæ prouidentiæ ſubieciſſet, hanc triplicem facit. Prima, inquit, eſt Dei. Conſulit verè hic primo loco propriis, deinde v- niuerſis, vr cœleſtibus orbibus& aſtris, omnibuſque rerum ge- neribus, vt ſubſtantiæ, quantitati, qualitati,& aliis talibus, at- que formis quæ his ſubiectæ ſunt. Secunda qua conſulitur ſin-
gulis animalibus& plantis, horumque ortui& interirui, cate-
tiſque mutationibus. Quam quidem prouidentiam Plato attri- buit Diis minoribus, qui per cœli ambitum feruntur: Ariſtote-
les verd Soli& Zodiaco circulo. Terria Verò rebus huma- nis propria eſt: quam Dæmonum eſſe vult, circum ipſam ter- ram viuentium,& humanis actionibus præfectorum. In qui- bus prouidentiæ gradibus, ſecundus& tertius à primo pendent. Quoniam Deus rerum omnium opifex,& moderator, ſecundos& tertios conſultores inſtituir. Addit Beſſario Cardinalis capite nono libri ſecundi contra Trapez untium, primæ ꝑtouidentiæ vim immu⸗= tari, aut impediri nullo modo poſſe. Quoniam ſcilicer in hac duo coniuncta ſunt, Dei præſcientia,& eiuſdem dees minala volncae— 1 1
78—

————
3— 1 4 ——-.————— 2** 89—————— 5 2„ 4—* .— 4—————— 8——— 2 . † 2 5—— 8——.——— X*— —— 3—————— 1——
————yy—
„. ALCINOI INSTITVTIO AD
quibus quæ definita ſunt, ea nihilo magis quaàm ipſe Deus immutari poffunt. Qualia quæcunque ſunt, cadem abſoluta fatali neceſſtat contineri dici poſſunt: modò ne quis inter Chriſtianos Vtanteacx Diuo Auguſtino dictum eſt) fati nomine offendatur. Quæ verdad
ſecundam& tertiam prouidentiam pertinent, hæc idem ait facilsim-
mutari poſſe,& euitari. Quia in his interueniunt multæ cauſæ, qpr ad vnum effectum determinatæ non ſunt,& interturbari facilè pol. ſunt. Alij in fato duo ineſſe aiunt, diuinam voluntatem ad hunc eff ctum determinatam,& ordinem cauſarum intermediarum, harüm- que in agendo liberarum& contingentium. Prius immutabileelſe
fatentur, poſterius, mutabile. Sicque dictum videtur à Bodiioli-
bro quarto, de Conſolatione philoſophica, fati ſeriem mobilemelt, quæ ab immobilis prouidentiæ exordiis proficiſcatur. Fatum i- quit Marſilius in duodecimum de Legibus Plaronis, immobilis qua. dam eſt in anima mundi rerum mobilium diſtinctio: ſed matettiim quam agit per inſtrumentum, eſt moles elementorum. In quo ſice- tur communis naturæ ordinem fato ſubiicere, vel fati inſtrumentum in ordinatis naturæ cauſis ponere. Quod ſequutus eſt Geneſius He. pulueda cùm libro primo de Fato, horum duorum comparationem ita concludit. Fatum, inquit, prorſus nihil aliud eſt, quàm iyſanauta,
& quod natura fit, fato fieti dicitur. Neque enim homo exlomins
elephantus ex clephanto natura procreatur, fato nou itemiſedcim
re fatum& natura conſentiant, ſolo vocabulo diſtrahuntur, Quænr- hil aliud ſunt, quàm primæ cauſæ generationis naturalis ſingulorum efficientes, hoc eſt corpora cœleſtia,& ipſorum rata conſtalque vertigo. Quanquam hic in maximè varia& multiplici huius ſocs- buli ſignificatione, nudè nimium& ſimpliciter, ſine vlla diſtindsio- ne, de hac ipſa comparatione pronuntiaſſe videtur: nec omnino for⸗ taſſe ad mentem Theologorum& Philoſophorum, vekad conſuetu dinem eorum qui latinè ſunt loquuti. Eſt enim alia fati ſignifesio Theologica, non in natura tota poſita, ſed à diuino conſilio pendens In Deique partim prouidentia, partim præſcientia poſita: quæ catem tum ipſa natura dici non poteſt: ſed hac longè ſuperior eſt. Atque(i tero fatum ab ipſa natura diſtinxiſſe videtur, cùmmn dixit Philippilaſe- cunda, multa poſſe contingere præter naturam, prætérque fatumi- cut& Virgilius Aeneidos quarto, cùm de Didonis morte üolen- ta ait,
Nam quia nee fato, merita nec marte peribat.
Vt ſcilicet hoc modo naturale eſſe dicatur, quod pendet ab otdina- tis vniucrſæ communiſque naturæ principiis: fatale, quodptätet
l aim: abilf tem D qur, ra bi idea certe draſti rmm⸗ älew lib..
in hac gam
üibus, o, ſicu
übust
tühon
tum lt
queh eſt lot nem! dame homit ſe Chr
ſrapro⸗
ia, vt
diſterit cum ac
masde
nco ius fu Deus
ſed Dal
aulam um qo lder al
di nec cehtis, V nalis leui⸗

Ai nudai 8 Acmem n rrclan, .1 us nor icenutih 8 i rieu nuh 4 Miſcan, 3 1 T s m In dio an 4 um ie ee lfaine 1P use n m ca al babqun du Mea boma n t„oroaien G ſtrahm at ie atukal K& Gm nue rit 1 alltipli 79 mi fne s b idr Nem 7 1e, eair 1 ꝛlatu ci R locnin ahrür la S xrictä dei 8 1duns 1 a rr
6
9dni u
—
33
8
—
. lpendes
u M Prnes e k,e
“ 44—
DOCGCTRINAM PLAT. 81 & ſupra communes naturæ cauſas, diuina voluntate contingit. Sic- enim& Ariſtoteles lib. i. de cælo, quando ſcribit Deum& naturam
N
„ 9 nihil fruſtra facere, quanquam naturæ opificem, vel certe moderato- Dℳ rem Deum agnoſcat, naturæ tamen attribuit quæ ordinata, Deo vero v
quæ preter eius ordinem accidunt. Iam verò in hac multiplici& va-) ria huius vocabuli ſignificatione, de fato quid Platoni& Ariſtoteli videcatur, inquiramus. Plato in Phædro Adraſtiæ nomine fatum, vel certè dininam prouidentiam videtur voluiſſe ſignificare. KRegula A- draſtiæ, inquit, hæc eſt vt quæcunque anima Deum comitata vero- rum aliquid inſpexerit, ea vſque ad cireuitum alium fſit indemnis:&
f ſemper hoc facere queat, ſit ſemper illæſa. Atque idciroo Socrates
lib. 5. de Rep. leges daturuse, iuſdem Adraſtiæ opem implorat: quod in hac prouidentiæ diuinæ ineuitabili neceſſitate ſitum arbitretur le-
um diuinarum& humanarum principium. Sicut Cicero lib. de le- gibus, ſcribit ab ipſo Deo legum eſſe capienda exordia. In Timęo ve- ro, ſicut antea notatum eſt, ait Deum animis noua corpora ingredien- tibus fatales leges præſcribere: ne ex harum ignoratione cõtra pecca- tü homines excuſationem querant. At idem lib. 2. de Rep. cum ad fa- tum ſingulorum pertinere videretur Homeri fabula de duob' doliis, quæ hic iacere ſcribit in Ilouis lumine, quorum vnum quidẽ plenum eſt ſortibus bonis, alterum malis, ex quibus viræ humanæ conditio- nem lapiter ipſe temperare diceretur, hanc illc in ſua ciuitate feren- dam eſſe negat, quod ea Deum malorum eſſe cauſam facile tandem hominibus perſuaſura videretur. Quid his faceret, qui cum hodie ſe Chriſtianos profitentur, peccata quantumuis nefanda cum diui- naprouidentia conſentire dicere audent? imo ea à diuina prouiden- tiia, vt à cauſa principe per malorum demonum atque hominum mi- niſterium tantùm proficiſci? De quo placet ſuperiorem Platonis lo-
cum ad verbum citare: vt eo vel ſolo naturæ lumine inſtructi, diſca-
mus de Deo magnificentius ſentire& loqui, quàm hi ipſi, qui cum neſcio quam religionis reſtiturionem in integrum polliceantur, hu- ius fundamenta iſtiuſmodi nefanda arque impia ponunt. Non igitur Deus, inquit Plato, cum bonus ſit, omnium cauſa eſt, vt multi dicunt: ſed paucorum quidem in hominibus cauſa eſt: multorum vero extra caulam. Multo enim pauciora nobis ſunt bona quàm mala. Et bono- rum quidem ſolus Deus cauſa eſt dicendus. Malorum autem quam- liber aliam præter Deum cauſam quærere decet. Neque Homeri igi-
tur nequc alterius poεræ accipiendum eſt peccatum, ſtultè de diis di-
centis, in Iouis limine duo iacete dolia plena ſortibus, bonis vnum,
malis alterum. Cuùmquc ex his lupiter inuicem commixtis impertit
alicui, alias huic bene, alias male eſt. Cui vero ex dlrero lartr hung Bl 11j
————
4
. 1⁴α ðℳ 4 4„ 4 1

32. AILCINOI I1NSTITVTIO AD
veſana fames ſuper terras exagitat. Neque vero admittendum eſtl. Alm uem nobis penuarium eſſe bonorũ atque malorum. Quanquã hanc bene ipſam opinionem Plato potuit eiuſdẽ Homeri teſtimonio etiam t. iibai fellere: qui Iouem facit reliquos Deos ſic alloquentem. nrtebt LQuam temere incuſant mortales numina, nòſque lioner
Aut hores faciunt, ſi quid ſenſere malorum: dofa
cum prater fatum hus pariat mens ſtulta dolorer. nemt
Idem vero Plato de fatali neceſſitate in naturæ vniuerſitate, ſicſeti- vonc bit in Epinomide. Animæ intellectum habentis(de ea autem loqu. Lener tur quæ eſt Vniuerſij neceſſitas eſt omnium neceſſitatum marinn. natut Ducens enim, ſed non ducta gubernat. Quãdo autem anima, quætss tutam optima eſt, conſilio ſecundum optimum intellectum ſe gerit, iune ſ. totibe ne peruerſione id quod verè ſecundum intellectum perfccitutinceſ. titey ſario eueniet: nec adamas ſolidius immobiliũſq; eſſe poterit. Sedues temp profecto, Parcæ quod ſinguli Deorum optimo cöſilio deliberatunt, dam 1 perfectum cõſeruant. Obſcurior eſt de eadem quæſtione ſentẽtiaati. le ride ſtotelis. Quem tamẽ Cicero libro de fato, inter eos philoſophosen- aumt merat, qui cenſent omnia fato fieri, farumque ipſum vim neceſſitais les tt habere. Ac mihi quidem videtur, inquit, cum duæ ſententie fiülent quidſ veterum philoſophorum, vna eorum qui cẽſerent omnia itafuoſee-. uint ri, vt id fatum vim neceſſitatis afferret, in qua ſententia Democritus tiam Heraclitus, Empedocles, Ariſtoteles fuit: altera eorum, quibus ſid quibu rentur ſine vllo fato eſſe animorum motus voluntarij, Chrjſppus& no tanquã arbiter honorarius mediũ ferire voluiſſe, ſed applicat ſeateos dum n potius qui neceſſitate motus, animos liberatos volunt. Dumautem tlt. I verbis vtitur fuis, delabitur in eas difficultates, vt neceſſitatemfuici- ſphyli firmet inuitus. Sed hoc mihi, pace Ciceronis dixerim, non latis cam nidusr eo videtur cõſentire, quod Ariſtoteles ipſe libro de interpretatiode Cuam
diſputat vno capite de futuris contingentibus. Vbi manifeſtum et ueffes eum pro abſurdo habere, ſi quis dicat earum enunciationum, quede Mtuta rebus ſingulis in futuris contingentibus contradicunt, determinalt ds vnam partem veram eſſe, alteram falſam. Quoniam, vt ait, rerum cõ. depa tingentia tolletur, omniaque futura, ex neceſſitate futura eruntiom- tus( niſque à vita tollerur deliberatio& actio. Neque veto eadem mags mach conſentient cum aliis permultis, quæ ab codem Ariſto. dicuntutin tentia Ethicis de deliberatione,& electione in omnibus quæ ad vité&mo- nus res pertinẽt, déq; libera ratione virtutum omnium comparandunn. umne De quo etiã aliud viſum eſt Beſſarioni Cardinali hunc cũ Platone in diutis iſta quæ ſtione ſic cõparanti cap.. lib.². contra Trapezumium. Ari um b ſtoteles, inquit ille, vſus- quidem fati nomine eſt, ſed quid fatum ſi d ellpal
. 2 3 I 5.. minimè declarauit. Viderur tamen ipſe quoque naturã fatum ſocas

1 4.9]
had a
8 5 1 1„
deri Bnis
— 4 und
aa, 4644& 5 In lun den H lautd
1
m t Rua
Lith aa ni 9
ntel u
nelle 11 dtin lüſ Aeen dim 8) deite dem de dthi intei-Wiluite quei E inta cum e rrnig cèſer m nan dual— cülm zältet dewg us v M ii, G
—
oluiſſ va
deraid e.Nd tates, E Tlun onis 2=,Inldt ple 1 5 dmen didus Vru nume ta iiomn, Scont ir, n g Astum, necel 2 kllu . NI D ite bcod d chin onn eitu V ond a ardif 11 kan caat a Teaunt
1e 1. Aqut Dluec e 4 4 Sihu
5
dDOCTRINAM pPIAr. b 8, ſed longe aliter quam Plato. Etenim ſi Alexandro eius expoſitori ad- hibenda fides eſt, Fatum iuxta Ariſtotelis opinionem, nõ in ſubſtan- tiis æternis eſt, non in iis quæ ſemper eodẽ modo fiunt, ſed duntaxat in rebus generationi corruptioniq; ſubiectis& natura aptis ad muta- tionem oppoſitorum. Vt non omnis natura, ſed ſingularis tãtummo- do fatum contineat. Artem vero, arbitrium& omnem hominis ratio- nem fato ſolui videtur exiſtimare. Fatum itaque ſententia Ariſtotelis
non omnẽ complecti naturam, ſed eam tantum modo partem gu7
generatione ac corruptione varietur: idéẽmque eſſe quod ipſam partẽ natutæ,& ne que naturã neque fatum eſſe neceſſaria, ſed, vt præter na- turam, ſic præter fatum multa euenire à diligentioribus eius expoſi- toribus accepimus. Nec verba eius ex primo Meteor. ab hoc diſſen- tire videntur. Horum omniũ, inquit Ariſt. cauſa ponẽda eſt, quod per tempora fatalia fiunt, vt in téporibus anni hyems, ſic circuitus cuiuſ- dam longi pars hyems fit. In quibus verbis naturam fatum eſſe dice? te videtur. Hæc enim fatalia ſunt hyemis& reliquarum viciſſitudi- num tempora: quæ quãuis naturales habeant reditus, non tamen ta- les vt trãſcendi non poſſint. Vnde fit vt etiam præter fatum poſſit ali- quid fieri: videlicet in iis rebus quæ generationi dantur. Vt etiam quinto phyſicæ auditionis libro dictum legimus, an generationes e- tiam ſint violentæ, nec fatales, quibus contrariæ naturales ſunt. Ex quibus omnibus ita concludit idem Beſſario. Cum itaque violentum & non fatale pto eodem Ariſtoteles accipiat: profecto quod ſecun- dum naturam fit, idem eſſe quod fatale, ſententia eius exploratum eſt. In quibus omnibus nelcio num Ariſto. in loquendo veterum phyſicorum opinionem ſequutus, neceſſitatem deſcripſerit conditio- nibus materiæ fluentis: qualis eſt in rebus quæ oriuntur& intereũt. Quam in eiſdem fortè ſequi dicatur iιμακο μ, id eſt fatalis cohæren- tia effectuum cum ſuis canſis. Etiam ſi hanc eiuſdem neceſſitatis in natura obſeruandæ rationem ex materia petitam, in ceiſdem veteri- bus phyſicis multis locis reprehenderit, vt lib. 2. Phyſic.& libro 1. de partibus animalium. De eodem Ariſtorele ſie ſcribit Theodore-
tus Cyrenſis libro 6. de curatione græcarum affectionum. Nicho-
machi filius Ariſtoteles, Luna tenus, inquit, putauit Dei proui- dentiam rebus præeſſe. At ea omnia quæ infra Lunam ſubſidunt minus Deum curare, ſed eorum gubernationem tradidiſſe fato-
rum neceſſitati. Cui quidem tantam tribuebat vim, vt non ſolum
diuitias, paupertatem, proſperam valetudinem, morbos, ſeruitu- tem, bellum pacéêmque ab immortalibus diſpenſari, ſed virtutem quoque& vitium tribui diceret. Ex. quQ inueterata opinio eſt de Peripaterica doctrina, quod de Deo diuinaque prouidentia male
——

——
— ſ— ö———————————. 9 4 24 2 ————.—————————————.—— ————————,— 2————————.— 4 4——— 4———— —— 2 4. 8————————— *——— f.— 8..—————— .——— 4.——— 4 .. 25——————————————. 8————— 4 4 — G“———————.————— ———— 3———— 1— ———
— .——— ————
— —
——
4 8 ½ 4 † 4
₰
³ 4 — —
34
XL CINOI INSTITVTIO AD
fenſerit. Sic enim Origines lib. 1. contra Celſum ſcribit Ariſtotelen Epicuro haud inferiorem, quod in diuinam prouidentiam fuetit im- pius. Et lih. a. ait Peripateticos affit mare nihil prodeſſe praccs volſ- crificia diis oblata, Sed neſcio profecto ex quihus Ariſt. locis hæci
potuerint colligere. Nam his quæ de virtute& vitio à Theodorato
dicta ſunt, aduerſari videntur quæ ſcribit Ariſto. cap.. lib. 1.8& cap.
lib. 2. Ethic. De diuina autem prouidentia quida philoſopho natra genio expectari potuit maius eo quod ſcriptum eſt libro de mundo
ad Alexandrum? Vetus eſt ſermo, inquit, à maioribüſque prodius inter omnes homines, vniuerſa tum ex Deo, tum per Deum conſtitu- ta fuiſſe atque coagmentata: nullamque naturam ſatis inſtructam ad ſalutem eſſe poſſe, quæ citra Dei præſidium ſuæ ipſa demum uncle permiſſa ſit. Quocirca veretum nonnulli ceouùſque prouecti ſum, i hæc omnia dictitarent Deorum eſſe plena, hauririque eorum ſpecdta ab hominibus, oculis& auribus reliquiſque ſenſibus: ſententie ili quidem fundamenta iacientes diuinæ fortaſſe potentiæ, nonitem uinæ naturæ congruentia. Etenim cunctorum quæ rerum naturacõ. plectirur, cum ſeruator eſt Deus, tum vero quæcunque in hocmun- do quo quomodo perficiantur, eorum omnium idem geuitor eft non ſic tamẽ ipſe vt opificis in morem animaliſque laſſitudinemſe. tientis, labore affici poſſit: vt qui ea faculrate vtatur quæ nollica- dat difficultati. Cuius ipſe vi facultatis, omnia in poteſtate continen nee minus etiam quæ longius ab ipſo videntur eſſe ſummota. Podem libro cauſas ſecundas diuinæ prouidentiæ ſubſeruientes agnoſiitnec vult Deũ ad omnia pari gradu ſe demittere. Si dignitate regstaud quaquam eſſèt, inquir, Nerxem functione propria adminiſtreom- nia& abſoluere quæcunque facta cuperer, ne ipſum quidem opetr bus faciendis inſtantem, curatoris operum officio perfungi: longe id nimirum minus Deo conuenit. Quare auguſtius id decentiiſque exiſtimandum eſt Deum ſummo in loco ita eſſe collocatum, numt- nis, vt tamen eius vis per vniuerſum mundum pertinens, tum Lolem Lunamque moueat, tum cælum omne eircumagat, ſimuùlque caolem præbeat eorum quæ in terra ſunt ſalutis& incolumitatis. Cum veto alia multa ſint quæ ex eiuſdem Ariſtotelis docttina colligi pollunt, ad diuinam prouidentiàm, quæ eum quæſtione de fato coniunckaelt, pertinentia, in eis noH elaborabo hoc tempore, Quòd hæcmagnac parte repeti pofſint ex iis quæ antea dicta ſunt de Deo, digreſliones Commentario in cap. o. I13G1O ie 3 Ex Platonis lententia, fingula in fatis non ſunt, niſi prour continentul m- uerſis, ad quæ fatales leges Pertinenr-lla autem, ſicut etiam peripateriaii
vwiu amen uuncta aolta: nunen Jrobat mein Plotiu nia, in uxda que in intelli fulaq genti⸗ eoulq Perag bus co⸗ rinute aternæ
tor om bonum uinayi gentia laber,a rum cun zuoniar (uberen uudern⸗ (Lo eti⸗ tognitic bosab il
4
luntas,
rodos ſ celsiran tiſsim
nullam
llio ic lnt ofß⸗ zadlibis dipoſte eniquei ulcj wncuam dodllig: sagi ſdheälar

neg P hrode 1 ud T eend qus in u en nal* crie mn or iemm to reä om e denm
—
1
de Daum
et, ſt mauten um be e enn eit Mlac 2 1e ru nl Tr lnles rin Slu b 4 ai
ma PS. lüln ulta e urgan maj Ki tteban entt 1= umanh. rlu nrn ere. 8 miatul
DocrRINAM bDEIAT. 2 in vniuerſis tãtum ſunt poteſtate. Quo fit vt& in fato eſſe dicantur, nequaquam
tamen fato eſſe definira. Nam fati, diuinæ prouidentiæ& præſcientiæ ratio cõ-
juncta eſt. Prouidentia autem Dei& præſcienria à Platone in ideis omnino eſt poſita: hæ autem, vt antea dictum eſt, non ſunt ſingulorum, niſi vt ad vnam cõ- munem naturam reuocantur. Quanquam non omnibus platonicis hæc ſententia probata eſt: minime vero his qui Platonicorum doctrinam cũ noſtra religione
hac in parte conciliare voluerunt. Nam Marſilius Bicinus Commentario in lib.) Pplotini de diuina prouidentia, eam ſic exagitat. Deus ſi int elligendo facit om-* nia, inquit, nimirum& faciendo intelligit omnia. Intelligit, inquam, nõ ſolum)
quædam omnibus cõmuniſſima, ſed etiam vnicuique propria, quibus vnũquod- que in ſuo eſſe actuq; perficitur. Alioqui confuſè nimium intelligeret minimã́ intelligentiam poſſideret: ac res potius in potentia,& hac quidem remota con- fuſa que cognoſceret quam in actu. Accedit, quod ſi actio ipſius propria, intelli- entia eſt, tanquam eminentiſſima ampliſſimấ; ſimul& intima, quouſque agit eouſque intelligit,& Sconuerſo. Agit autem in fingulis etiam atque minimis peragendis: ſi quidem entis primi per ſingula quomodolibet entia certis ordini- bus conſequentia, ampliſſimus eſt infiuxus:& quæ poſt ipſum agunt, ipſius vbiq; virtute mouentur& agunt. Aguntut vero vbique non ſpecies ipſæ rerum, quæ æternæ ſunt, quæ Deus ipſæ ſunt, ſed indiuidua. Aut ergo Deus nihil extra ſe in- telligit atque agit(quod falſum eſt) aut agendo ſingula, intelligit eadem. Quæ nuſquam fierent, niſi prius intelligerentur à Deo. Intelligit itaque Deus ipſe fin- gula, non diſtractus in plurima, ſed collectus in ſemetipſum, quem intuendo ve- lut totius exemplar,& cauſam cauſarum, perque cauſas omnium cauſam contuę- tur, omnia& contuendo curat& prouidet, quatenus ad finem ſingula dirigit arg; bonum. D. Thomas libro 3. contra Gentiles, tractat quæſtionem eandem de di- uina prouidentia, an ſit ſingularium,& vtrum cum illa rerum eorundem contin- gentia poſsit conſiſtere. Si Deus, inquit, cap. 75. fingularium prouidentiam non habet, aut hoc eſt quia nõ cognoſcit ea, aut quia non poteſt, aut quia non vult ho- rum curam habere. Non poteſt autem dici quod Deus fingularia non cognoſcat: quoniam hoc idem refutatũ eſt cap. 19. lib. 1. Nec vero, quod Deus eorum curam habere non poſsit, cum eiuſdem potentia infinita ſit. Neque quod hæc ſingularia gubernationis capacia non ſint, cum videamus ea gubernari rationis induſtria. Quo etiam loco variis argumentis efficere conatur, non eſſe ſatis vniuerſalium cognitionem& curam in Deo ponere, aut dicere fingularia tantũ in vniuerſali- bus ab illo ſecundum eſſentiã conſeruari. Sed cum Dei prouidentia itémq; vo- luntas, ſicut& eſſentia, immutabilis ſit, ideõque verendum eſſe viderertur, ne illa rebus ſingulis harüque mutationibus accõmodata, omnia circa res eaſdem ne- ceſsitat e quadam inæuitabili euenire, fateri cogeremur, idcirco in eo laborat po-
tiſsimum, vt doceat talem futurorum ad res ſingulas pertinentium præſciãtiam,
nullam neceſsiratem inducere: aut cõtingentiam non tollere. De quo ſic à Mar- ſilio Ficino ſcriptum eſt in lib. D. Dyoniſij de dminis nominibus. Prouidentiæ ſunt officia, inquit, primum quidem quando compoſuit vniuerſum, ſuis quæque
radibus vbiq; diſponere: ſecundũ vero res fingulas quo naturaliter ordine ſunt diſpofire. cõſeruare, ac ſi præuaricentur, mox illas in ordinem redigere: tertium denique ita regere, mouere fingula, ſua cuiq; diſpenſare quéadmodum naturæ cuiuſq; conuenit. Cum igitur alia ab initio conſtituerit tanquam tota, alia vero tanquam partes: item alia ſupetiora, alia inferiora: alia rurſus ſtabilia, alia vero mobilia:& mobilia rurſus alia ex ſeipfis libero quodam motu mouenda, alia ah Aliis agitanda, cõſequenter ſuis quæq́; conſeruat gradibus& pro captu cuiuſqut diſpenſat: vniuerſalia quidé munera totis, particularia partibus, maiora fuperio-
eeen e 3 2——
——
———
——

———
.—— 3 4—— 4—* ———y—ſ-———————————.—.. 8 3—————— 3 4 —————õ————.——————— 1 *.—— 8— 8.——
—
——————,
———. ——8hZö—öͤͤͤ
——
———
—-
86 ribus pa
ALCINOI INSTITVTIO AD
(sim ordinibus, inferioribus verò minora. Stabilia non impellit ad mo. tum. Per ſe libero motu mobilia nuſquam cogit: naturaliter coacta non libe. rat. Quanquam etiam locus hic Alcinoi aliam ſententiam poteſt admittere,
Significare enim fortaſſe voluit non in omnibus quæ in fato dicuntur eſſe, abſo-
lutam& definitam neceſſitatem ineſſe ſed ex conditione tantum. Cum vetoin ipſa conditione partes duæ ſint, vna antecedens, altera conſequens, anteceden. tem nobis eſſe omnino liberam. At cum in hanc noſtra ſponte atque elecione inciderimus, non poſſe amplius conſequentem vitari. Quod certe exempla duo quæ er poëtis ſubiicit, ſatis apertè declarant. Nam quia erat fatale Laio fi 3lium igneret, futurũ vt ab hoc interficeretur: poterat quidem ille cauere ne klium nerct. At cum filium genuiſſet, non poterat impedire ne ab hoc interſicene- tur. Cui ſimile eſt quod de cylindri motu per decliuia Stoici afferunt. In quo qui cylindrum protruſit, dedit ei motionis principium: quod erat in eius poteſtate
At cum à ſe cylindrum emiſerit, iam per declinia ſuapte vi atque natunnole-
bitur: nec amplius poterit ab eo qui protruſit, cohiberi. Qupdquidem,t Cicer diſputat in libro de fato, ratione aliqua niteretur, ſi antecedens cauſam eaminſe haberet cuius vi per ſe efficeretur,& omnino contineretur conſequens. Dermul- tum autem intereſt vtrum aliquid ſit eiu ſmodi ſine quo quippiam efſic non yol. ſit: an ciuſmodi cum quo aliquid effici ſit neceſſe. Nam à Blio quidem laisin. terfici non poteſt, niſi hunc genuerit: at cum eum genuerit, nulla cauſa eſt curab eodem interfici ſit neceſſe. Adde quod ex Gregorio Nyſſeno verè dici poteſt’os qui eiuſmodi fatum conſtituunt vna adhuc in parte retinere libertatem earioms noſtræ deliberantis de rebus agendis: in altera vero tollere. Ad principis nim vel ad antecedentia, ratio erit libera, vt poſſit hoc vel illud eligere. Doteedio- nem autem deinceps libera non erit, his quæ ſequuntur, ex neceſſitate mäudi- Nobis vero in vtriſque, id eſt tam in antecedentibus, quam in conſequentbus inter quæ nulla eſt naturæ neceſſaria connexio, voluntatis noſtræ dletioni libertas eſt retinenda. Sed iſta quæſtio de libertate voluntatis noſttæquomo- do ca cum fato& prouidentia conſiſtere poſſit accuratius hoc loco nobisektt⸗
ctanda.
irruer ligatu teligie nenda
eos qr Ume; teca dem redi 2d o fatur bertas
plus
mom
rimu owoid dot. it un nc

— „ — —
—— —— ——“““ 8 3. W 2 3— — 4
69 4— ulc lio I wet anet er i lden rero TI. Aum c vel lget
auun e deccin atidu P incnte
6,100 Ken nokats enas* Tauumt accd Krixban
—
- .
N A I—. —=
☛
— 5 2 S
——
3 I —
DE LIBERTATE
VOLVNTATISNOSTRAE ET
arbitrij, philoſophica diſputatio.
Quc digreſsio eſt duodecima.
Iflicilis per ſe quæſtio de libero arbitrio, An ſit: quæ ipſa comparatione cum fato diuinaque pro- F uidentia& præſcientia, redditur difficilior, An ſcilicet arbitrij& voluntatis humanæ libertas cũ & fatali neceſſitate definitaque Dei prouidentia,& bpraſcientia poſſit conſiſtere. In quibus duabus quaæſtionibus cum quædam ſint diuinæ ſapientiæ propria, quorum tractatio in ſacrorum ſcriptorum teſtimoniis con-
ſiderandis conſiſtit, alia vero philoſophorũ: priora aut omnino præ-
termittam, aut leuiter attingam, ne in alienam poſſeſſionem videar irruere: in poſterioribus elaborabo. Atque còônabor efficere vt intel- ligatur philoſophos naturæ lumine, in iis non modo non peruertere religionis fundamenta, quod nõnulli dictitant, ſed ad hæc bene po- nenda quaſi viam parare: Atque de his qui ſe Chriſtianos profitẽtur, eos qui in vita religionéq; libertatẽ arbitrij retinere conantur, id ma- xime agere vt voluntatem ad bene agédum excitent,& in eorum quæ recta ſunt obſeruatione cõtineant: alios vero qui eandem libertatem de medio rollere conantur,& nos in naturalem ſeruitutem volunt redigere, ommnium maximè vita ſua& factis pro ea inducere ſummam ad omne genus flagitij licentiam. Cum vero de arbitrij libertate que- ratur, primo loco conſtituendum eſt quid arbitrium ſit, quidꝗue li- bertas, vt de horum cõparatione ſine errore iudicemus. Atq;, quoniã ipſius libertatis varij modi ſunt, hi nobis hoc initio diſtinguẽdi: quia in omnibus non poteſt eſſe eadem quæſtionis propoſitæ explicatio. Primum verò vt ſeruus ille eſſe dicitur, qui ſui iuris nõ eſt, quique in omnibus actionibus nõ à ſe ſed domini imperio,& voluntatèe moue- tur: ita liber is qui ſui iuris eſt, non alieni, quiq; in agendo à ſe moue- tur, non ab alio. Hic vero primus modus eſt omnium maximè com-
———
—
— C—
——y—
————. ——ͤ——————

88 ALCINOI INSTITVTIO ApD
munis, quo libere moueri dici poſſunt quæcùmq; mouentur ſua pa. te& ab inſito principio non ab externa vi. Quo modo nõ ſolum bal. luarum ſed plantarũ arque etiam rerum inanimatarũ naturales motus violentis cõtrarij, ſpontanei& liberi quadã ex parte dici boſlunt She. cialiore vero& cõtractiore quodã modo Ariſt. animalium motü,qui progreſſionis eſt, à naturali motu rerũ inanimatarum diſtinguit,quol ille liber ſit, hic vero minime. Nempe qnod animalium motusnôſt aad certam loci differentiã determinatus, ſicut eſt rerum inanimatari- Quanquã neque in eo adhuc eſt ea libertas quam quærimusiſicurne. que in aliis animalibus ab homine, propriè dicitur arbitriũ aut vola- tas: etiamſi in eis facultas diſcernendi vnum ab altero, adiunctũqud- dam habeat, voluntati aut arbitrio proportione reſpondẽs. Hocenm intereſt, quod in belluis appetitio ſequitur ſolã cognitionem ſenlus quæ rerum ſingularum eſt tautum: in quibus ſi quid ſuauita is appa- reat, ad illud bellua nõ poteſt toto naturæ impetu non ferti: ideoque in ea nulla appetitionis libertas. At in homine duplex cognitio eſt vna ſuperior, quæ rationis& intelligentiæ, hæcq́́ue notionibus vni- uerſis dirigitur: altera inferior, quæ ipſius ſenſus vel facultatis cum corpore communicantis, plerumque ſuperiori contraria. Erquoco- tingit voluntatem humanam in huius duplicis cognitions medii, contrariis fluctibus frequenter agitari, vnàque ex parte trahi ſenſu ad vitium altera vero à ratione ad virtutem reuocari. In quadiſte- ctione quanquam nonnullis, vt Stoicis, naturæ humanæ integxita- tem ſpectantibus, ille ad virtutem propenſior, aliis vt peripaciici, eadem vc iam deprauata in vitium ſua ſponte ruere videatur: phlio- ſophis tamen omnibus naturæ lumen ſequentibus, eadem ad hotum vtrumlibet libera eſt, quia vtriüſque horum particeps, ad neuttum eſt coacta. Alioqui ne rationis quidem particeps humana naturaye- re dici poteſt, niſi ratione poſſit voluntatem in eligendo ditigere camque ab illis reuocare, quæ ſenſus& corporis illecebræ, per hlls boni imagines noſtræ cogitationi ſuggerunt. Et certe hacin puts animaduerti poteſt medium hominem permanſiſſe inter eas nat- ras cum quibus communem habet vſum rationis& intelligentic. Angeli enim& mali demones, in naturalibus cum homine commu- nicantes, in vſu ab eodem& à ſeinuicem ſic differunt. Angeli volur- tatem ſuam cum ratione& intelligentia Deo addixerunt: à quosur la in re declinant: mali demones eandem addixerunt peccato, à 9io non reſipiſcunt, Homines autem maximè liberam retinuerunt ad vtramlibet partem: quia poſſunt ſe per naturalia Deo addicere&⸗ eodem deficere: itémque à vitio declinare& ab codem relipilete In quo Philoſophica libertas arbitrij& voluntatis humanæ ſpectat
8
nek lna. hyt guider 4 ded tur.q. vult. w lib Deo busp hortut ba, delb ſtima tiulme nis joc dusqh pog aneit ne eun quam mi ho katem lom ia bis no⸗ ſu nec
vo fa
adiwin
W gum
ue cillue
trio h
huitus digẽti⸗

d: R wirionn. dd A dſomn eig= wokm 5 e plercn r, enoinah 388 Gwellug erio ie attarun aol ei guiin
d— aten em e ati. lg
„na 8 Admtnen en e bi en don m ericen queſ K eacent lorut 2 ceph u dad n eamn 1 4 lxruuin cor, eccbe 1 1 cene ui det Ka leincun Ita Sw einit
DOCTRINAM PLATq.· 89 poteſt: nec ea, modò certis cautionibus regatur, à noſtra religione a- liena. Eſt verò vna hbertas omniom maxima, qua quis ita ſui iuris eſt,vt nemini omnino ex debito ſit obnoxius: quo modo ne Angeli quidem liberi verè dici poſſfunt. Quoniam quod habent ſummum, ei debent à quo acceperunt. Altera in conſentiendo tantùm ſpecta- tur: qua quis ita ſe comparar, vt velit quæ Deus vult, nolit quæ ille nõ vult. Tertia quæ ad ſecundam adiicit quoque efficiendi facultatem: vt liber ſcilicet hoc modo eſſe dicatur, qui per ſe poteſt facere quę cũ Deo vult, per ſeque fugere quæ cum Deo non vult. De iis verò duo- bus poſterioribus libertatis modis, omnis eſt contentio. Quod ſi in horum priore quæritur, an homo ita poſſit velle bonum, nolle ma- lum, vt in ciuſmodi voluntate nulla re contraria impediatur, aut in deliberatione quæ voluntatem hanc antecedit, nulla iudicij vel exi- ſtimationis in contrarias partes fiat diſtractio, manifeſtum eſt neque eiuſmodi libertatem in homines cadere. Quoniam hic in recto ratio- nis iudicio quo vult ea quæ bona ſunt, impeditur his perturbationi- bus quas parit pars animi inferior. Sui tamẽ in eo iuris eſt, quòd hoc Ipſo quod rationis eſt particeps, poteſt eiuſmodi perturbationes de parte inferiore exorientes, reddere obſequentes ſuperiori. Alioqui ne eum quidem ſuapte natura rationis participẽ eſſe dicamus. Quà- quam ſunt quidam qui exiſtimant ſecundũ religionẽ noſtrã poſt pri- mihominis lapſum, per quem ſerui peccati dicimur, vtramque liber- tatem& voluntatis& facultatis eſſe ſublatam: non eò quidem, vt ma lum jam velle& facere nequeamus(ad hoc enim ſolum, vt aiunt, no- bis noſtra libertas eſt relicta) ſed quia quod à Deo bonũ præcipitur, id nec velle liberè, nec præſtare poſſumus, At mihi ne liberè quidem pecCare is videlut. quiexſanon ꝑaœfeſtnon ꝑeccare. Talis aurem ho mo fauturus eſt, ſi illi ad ea quæ recta ſunt, voluntatem& facultatem adimimus. Imò ipſa ad peccandum propenſio non tam liberratis eſt, quàm ſeruituris: neque à Deo declinare poſſe, facultatis eſt, aut potẽ- tiæ, quemadmodum neque claudicare poſſe, aut ægrotare, ſed imbe- cillitatis potius aut impotentiæ. In quo qui verentur, ne poſito arbi-
trio beneficiũ Dei erga nos imminuãt: hi meo iudicio non vidẽt, dũ
huius beneficentiã vna in parte amplificare conãtur, ſe in altera pro- uidétiæ detrahere Fecit enim Deus hominẽ primũ ita rationis parti-
cipẽ, vt in eo ſummus eſſet naturæ cõſenſus: nec motus Vlli cOtra ra-
tionẽé exoritẽtur. Cũ verò hic peccauiſſet, nec rationẽ omnino amiſit
nechuios imperio priuat' eſt, ſed qui in peccädo ratione erar abuſus,
ſentire cœpiuin iis motibus qui pertin Etad parté animii nferiorè, dif
ficultatéè maxima ci illi ante ꝑccatciaut omninc nulli eſſent, aut ſua m 1)
l⸗ kAae
————— —— —————————
—— 5 5—

90 ALCINOIINSTITVTIO AD
ſponte rationi obſequentes nec vnquam huius modum exced 5 71—ehtes. Ergo— eſt,& noua gratia auctus, non vt ration ——
1b 5e e lionis hari. ceps efficeretur ſed vt rarione melius vteretur, caque ſibi reditumpa-
raret ad fœlicitatem eam qua primo peccato fuerat exclulus, autaii ad alteram forfaſle ea meliorem. Atque illa quidem communim. turæ funt, tum primæ, quæ peccato deformata eſt, tam ſecunda,qua ipſa regeneratione reparata. Alia verò eius gratiæ propria quæ neco. mnibus communiss eſt, nec in eos quibus ineſt, ex Equo diſttibutz, Ad quam præter præparationem nihil eſt libertatis noſtræ: omniai. pſi Deo accepta referenda ſunt. Vt cùm in prioribus& poſterionius eiuſdem Dei beneficium agnoſcamus, omniaque nos illi debereff- teamur, priora tamen& noſtra,& noſtræ libertatis dicere ſoleauus poſteriora verò minimè. Quanquam ſi cum his Philoſophicis caqyg ad religionem noſtram magis pertinent, volumus coniaungere, ſe ſtatuendum eſſe videtur. Hominem in prima origine, iuſtttig tis „ participem, quæ inde originalis à noſtris appellatur cuius ratio er Platonica& Ariſtotelica iuſtitia generali, repeti Auodammodopo- 5 verèfuiſſe in moribus voluntaris fuæ liberum. Quoniam heæcno
—
ad quamuis boni ſpeciem tum ferebatur, ſed ad verè bonumm ind ad
. 1 ipſum Deum tanquam ad vltimum finem rerum omniumerpeten.
darum: ex cuius nuru atque præſcripto, actiones omnes dirigball qua libertate ſumma erat tum tranquillitas, quæ nullis impedimet- tis de ſenſibus corporeis enatis, interturbarur- Ipſaque appetitio mi. malis, quæ vulgò ſenſitiua appellatur, rationis imperio omninottas ſubiecta:& in eo ſumma libertate fruebatur: eo ferè modo quo ir- geli Deo ſemper adhærentes, omnium maximoè libeti in apen- do eſſe dicuntur. Primo verò peccato animus in ea quaædd cor- pus pertinent degenerauit: hincque contraxit varias imbecilliate, per quas à recto rationis iudicio reuocatus eſt, factuſque obnoriu infinitis perturbationibus, in quibus focus extitit malorum omnium confequentium. In iis autem idem animus fluctuans, ad peccandum 9 longe propenſior extitit, quàm ad bene agendum: ac propleriſtm 2 Propenfionem nonnunquam ſeruus peccati eſſe dicitur. Neque reto poteſt ſe, ex ſeſe priori libertati reſtituere, per quam Deo adhærcbat, & quæ ſuapte natura bona erant, ſemper appetebat: etiam ſi uumad- huc aliquod retineat rationis imperium, ſed nequaquam ſufficiens ad id reſtituendum quod primo peccato eſt amiſſum: ad quodnulk hiloſophica inſtitutio, aur humana quantauis diligentia, Poteltele Bs. Seh noua gratia infſuente hominis naturalia reparari, iloue quaſi regenerari oportuit. Er quo de humanæ voluntatis libettate Propoſita quæ ſtio, non candem in veterum Philoſophorum&Chii
liano hiol tes,lal 14 7 wad pis! cut/ perm lſtam paran quod vire. polit ceat lumm alſet nlicu eſttat ſetiam nämch quær auxil penſi quuto umen ldus rem h. lctibit contr
ſewin:

43 Puudt e chei
13 aP; —
— — 8 S 4
E
mret er ndim —— Giof 1 epesta ts, C e llum. ] daru Enn nion Ea fom datut: t dnn um m Ki lhin
LOan emn
a n v ase. Uen Wnei w i bmma mos 82 h ezgem r EE ccui S uhs ete pet SrDNe er apde veim
1 3 in,k Ppas woet ti ag aanca i ſ
8
DOCTRINAM PLAT. 91 ſtianorũ ſchola explicationẽ poteſt recipere. Nam veteribus Philoſo phis ſatis eſt docuiſſe, motus omnes de parte animi inferiore exori- tes, rationis imperio cohiberi poſſe:& ſi nõ omnino extingui, at ceriè ad eam moderationem reuocari, in cuius obſeruatione virtutes mo- rum dicuntur eſſe poſitæ. Ad quam rem recta inſtitutione in præce-
ptis Philoſophiæ moralis, rectéque agendi conſuetudine opus eſt, ſi-
cut Ariſtoteles docuit in Ethicis: Plato verò in Theage aliiſque locis permultis adiecit diuinam voluntatem& benignitatem: ſine qua ne iſtam quidem virtutem moralem, exiſtimauit ab homine poſle com-
arari. Sed nos in religione noſtra amplius aliquid requirimus, ad
uod veteres Philoſophi ſolo naturæ lumine non potuerunt perue- nire. Etſi enim Plato illud agnouerit, neque vittutes morales, neque politicas, quas purgantes appellat, in nobis perſici poſſe niſi Deo du- ce: atque etiam addiderit neminem poſſe ad Deum aſcendere(in quo ſumma eſt Philoſophicæ contemplationis perfectio)niſi quem Deus ad ſe rapuerit: imò ne poſſe quidem quemquam Deum cognoſcere, niſi cui Deus ipſe ſe aperuerit,& quaſi ſpectandum exhibuerit: non eſt tamen hoc ſatis ad Chriſtianæ libertatis in animo reparationem, etiam ſi in illis omnibus magna ſit ad hanc præparatio. Superiora namque omnia in eos cadere polſſunt, qui ea ſola ſtudioſè obſeruanrt, quæ naturalis legis ſunt. At nobis alio externo diuinêque opus eſt auilio quo ab hac ægritudine, quæ nos in ꝑeccati ſeruitutem pro- penſiores reddit, liberemur,& in eius fœlicitatis quæ vitam hanc ſe- quutura, ſpem non incertam, miniméque fallacem erigamur. Interca tamen nobis illud tenendum eſt, neminem noſtrum ex puris natura- libus ad malum cogi, etiam ſi ex naturæ deprauatione ad hoc maio- rem habeat propẽſionem quàm ad bonum. De quo ſcitum eſt quod ſcribit Eraſmus in diſputatione, quam de quæſtione eadem inſtituit contra Lutherum. Interim abutar, inquit, veterum authoritate, qui ſemina quædam honeſti tradunt inſita mentibus noſtris, quibus ali- quo modo videmus& expetimus honeſta: ſed additos affectus craſ- ſiores, qui ſollicitant ad diuerſa. Porrò voluntas huc aut illuc verſati- lis, dicitur arbitrium. Quæ tametſi ob relictam peccati procliuitatẽ, fortaſſe propenſior eſt ad malum quàm ad bonum: tamen nemo co- girur ad malum, niſi conſentiat. Quanquam ſi quando rationis im- perio motus partis inferioris cohibemus, non id facimus ex nobis, quaſi ex nobis: quia primùm iſtam rationis vim in perturbationes à Deo accepimus, deinde quia ad hunc communem naturæ ordinem, ſpeciale etiam accedere potuit Dei auxilium. Et eodem libro. Gratia Dei, inquit, cauſa eſt primaria benefactorum, voluntas ſecundaria: quæ fine illa primaria nihil poſſet, quanquã primaria ſine hac poſſit
——

ALCINOIINSTITVTIO AD
omnia. Quemadmodum natura vis ignis vrit,& tamen principalis cauſa Deus eſt, qui per ignem agit: quæ vel ſola ſufficeret, vel ſinc qpa nihil ageret ignis ſi ſe illa ſubducerer. Nam& Deus eſt qui libenmm arbitrium dedit, eundémque liberauit,& ſanauit. Debet ergo Deoho mo liberum arbitrium, quemadmodum& gratiam: ſed aliter alog titulo. Quemadmodum hæreditas ex æquo obueniens liberis, non communem legem contingit omnibus Si quid præter commune ius donatum eſt huic aut illi, liberalitas d.
citur:& tamen in hæreditate debent etiam liberi agnoſcere parenti laucfut hon liberalitatem& gratiam. Melancthon quoques cuius authoritatein — ione lubentiſſimè vtor cùm in animo noſtro duo hæch- fint, pars fuperior, cuius eſt ratio& intelligentia, atque inferior n. ius appetitio, in huius cum mente atque iudicio coniunctione, po- luntatem ait conſiſtere. Cùm verò quæritur, an humana voluntasſi libera, perinde eſſe ait, ac ſi quæreretur, an voluntas humana po „bedire legi Dei. Statuitq; illam ſuis viribus, ſine renouatione, aliqup modo externa legis opera facere, vt abſtinere à cæde, à furto,à nptu, cæteriſque eiuſmodi, quæ cùm com miſſa ſunt, ciuilibus legibus ria- dicantur. At non poteſt, inquit, hac libertate adimplere Dei polunta- temeſed ad hanc ptæparatur illa libertate,& in hac naturæ quadam bonitate, in eo ſcilicet in quo iam ſua ſponte pars animi infetotſape- riori eſt obſequẽs. Idem alio loco, Si in libertate arbitrij, inquit,qus. rimus an homo poſſit ſe liberare à peccato,& à morte ererna ſiibus naturalibus, certum eſt id non poſſe: ſed poteſt permanere ineutetna obedientia iuxta legem, ex ſuis naturalibus,& ita parare ſe ad banc liberationem quæ perficitur opera Dei. Aliud verò eſt quæreteanhr beamus liberum arbitrium, aliud an poſſimus libero arbitrio ſetos⸗- ri, ſummùmque vitæ noſtræ præmium conſequi. Prius enim lica probat D. Auguſtinus libro de Eccleſiaſticis dogmatibus Libettaia bitrij ſui, inquit, commiſſus eſt homo ſtatim in prima conditioneiſt ſola vigilantia mentis annitente, etiam in præcepti cuſtodia petſeue- raret, ſi vellet in eo quod creatus fuerat, permanere, m jet ſeductione ſerpentis per Euam cecidit: naturæ bonum perdiditpuni ter& vigorem arbitrij, non tamen electionem: ne non eſſet ſuũ Juod euitaret peccatum, nec merirò indulgeretur, quod non arbittio di luiſſet. Manet itaque ad quærendam ſalutem arbitrij libe rationalis voluntas: ſed admonente prius Deo, vt vel eligat, vel ſequatur, xel agat occaſione ſa tione Dei. Vt autem conſequatur quod eligit, vel quod ſequitur,ſ quod occaſione agit, Dei eſſe liberè confitemur. Init noſtræ Deo miſerante habemus: vt acquieſcamus ſal
vocatur benignitas: quia per
lutis, hoc eſt inſpits
loni, aitior iswu hamu it in derxal ſuor nuſig iss ar perdi üphc üiag deat basi damp
iubi rilio, vyltis Liber. abitt oojde duos nonn mum, thorel ſünain) optim nollae lius et kandi doM nis poſl brag pecie coine
ſe ad p dol gitt. ef dna

G A 12dan d h au hl dog e ke 127 dh Aled= z. 1 2 um 1 clan 1 2ul
e ludj 1 Ciuncin ann, I mid n w E u 23, 32 um tidee in Raſant 2 u rate rrelig e,& Mdun
dte e ü lders 1e he a K Ereen
DOCTRINAM PI. AT. 9 tioni, poteſtatis eſt noſtræ: vt adipiſcamur quod acquieſcendo admo- nitioni, cupimus, diuini eſt muneris, vt non labamur in adepto ſalu- tis munere, ſolicitudinis eſt noſtræ& cœleſtis pariter adiutorij: vt la- bamur, poteſtatis aätr⸗ eſt& ignauie Poſterius verò idem reprehẽ- dit in Enchiridio adTaurentium. Pars generis humani, inquit, cui li-
.„.. berationem regnũm que Deus promiſit, nunquid meritis operum
ſuorum reparari poteſt? Abſit. Quid enim operari poteſt perditus, N 95 5„...
nmiſi quantum à perditione fuerit liberatus⸗ Nunquid libero volunta-
tis arbitrio? Et hoc abſit: nam libero arbitrio malè vtens homo,& ſe
perdidit,& ipſum. Idem ſequutus D. Hieronimus in epiſtola ad Cte-
ſiphontem, cõtra Pelagianos, poſtquam multa diſpurauit de Dei gra- tia qua ſeruamur: de libero arbitrio, ne poſita gratia hoc tollere vi- deatur, iſta ſubiicit. Fruſtra blaſphemas, inquit,& ignorantium auri- bus ingeris, nos liberum arbitrium condemnare. Damnetur ille qui damnat. Cæterùm nos eò differimus à brutis animalibus, quòd libe- ri arbitrij conditi ſumus: ſed ipſum liberum arbitrium Dei nititur au xilio, illiuſque per ſingula ope indiget: quod vos non vultis. Sed id vultis,vt qui ſemel habet liberum arbitrium, Deo adiutore nõ egeat. Liberum arbitrium dat liberam voluntatem,& non ſtatim ex libero arbitrio homo facit, ſed Domini auxilio, qui nullius ope indiget. Ego quidem de quæſtione hac ſic ſoleo apud me cogitare, in vniuerſitate duos eſſe extremos hoſtes( nõ tamen pari ſumméque imperio, quod nonnulli de veteribus flagitioſè exiſtimauerunt) vnum Deum opti- mum, maximum, alterum dæmonem peſſimum,& omnis mali au- thorem: hominem quaſi in medio conſtirutum, ab vtroque hotum ad ſua inuitari:à dæmone quidem ad ea quæ peſſima ſunt, à Deo verò ad optima. In naturæ autem primordiis homini à ſolo Deo ſ nam in iis nulla eſt prorſus dæmonis poreſtas)rationem eſſe datam: in quam il- lius ætate progrediente, commune lumen ab eodem Deo aſſiduè ef- funditur, quo hic poteſt diſcernere recta à prauis, atque videre quan- to illa his præſtent. Quæ enim rationis quantumuis in primi homi- nis peccato læſæ, non tamen extinctæ, alioqui eſſet facultas, ſi iſta nõ poſſet diſcernere: Dæmonem contra, eidem rationi quas poreſt tene- bras offundere,& in harũ denſa caligine, praua pro rectis, falſa boni ſpecie velata, ſuggerere: rationẽ verò ſua libertate erigere ſe aliquan- do in ea quæ recta ſunt, dirigente Dei lumine: aliquando demitrere ſe ad praua, dæmone in ſuis tenebris falſa boni ſpecie iſta velante. In quo ſi ſua libertate recta non ſequitur, quia Dei lumine ad hæc diri-
gitur; neq; certè ad ea quæ praua ſunt, libera eſſe dicetur. Quoniã ad
hæc falſa boni ſpecie quam dæmon luggerit, inuitatur. Ergo iſta ex-
terna ſunt, diuinum lumen,& dæmonis caligo denſa. Liberæ verò
n
—

—
——— —.
—
—— — 2
———————— 4 ———————————————. 3———————.———- ———————————— 4 3. 5 ———— 3——.. 4. .—.———————— ——————————.——————————— ———y—.——.————„ 3— —————. 7——.— —————
A——
——y——— ———
uke,
——
9
Artn y ſentaneum, ſi quod aliud munus à Diis hominibus datum eſt lœli
94 ICINOI INSTITVTIO AD
noſtræ rationis eſt, vel ſequi diuinum lum en, vel denſa caligine ſein uoluere. Quanquam diuinum lumen ſequendo, ſummam grali Deo habemus, qui rationem dedit, qui hanc ad agendum excitauit,eidtn. que in agẽdo præluxit. Quod verò denſa illa calpeine inuolutijinpte ua ruimus, ad dęmonis quidem malitiam aliquex parte pertinerſed hoc à peccato nos non excuſat, quoniam noſtra ſponte aſciuimus no. bis huius tenebras, quas repellere potuimus,&debuimus. Quomog verò potuiſſemus, niſi eadẽ ratio quæ his tenebris ſe inuolui ſiuit, a amplectendum diuinum lumẽ fuiſſet libera? Neque ab iis quantun naturæ lumine videri potuit, aliena eſt Platonis ſententia. Namft paulò ante indicauimus, in Theage„negat virtutis conſequenden- tionem, omnino in noſtra poteſtate ſitam, ſed à Deo petendimeſt vult. Idem tamen in reprimendis animi motibus uod proprieinu tis eſt)hominis libertatem agnoſcit in legibus. Cum quis ſeipſumin cit, inquit, prima hæc victoriarũ, atque optima eſt victoria. Cimauã quis à ſeipſo ſuperatur, hoc verò ipſum eſt peſſimum ac turpiſlimum, Hæc enim ita contingunt tanquam contra nos ipſos bellum aliquod nobis inſit. Et eodem loco, Scimus autem boc, inquit, huiuſmodiat. fectus tanquam inſitos nobis neruos quoſdam que funiculo, tabere nos prorſus retrorſumque reuocare: ſicut& ipſi conttarijltiſunt it & nos trahere in contrarias functiones, quàm vbi diſctetaum ile- des vitij ac virtutis. Dictat enim ratio vnum eſſe tractionum ciulmo. di principatum: quem ſi quis conſectetur, vt ab eo nunquam de- ciat, planè præſentit& modicas eſſe omnino vires affectionum,qua in contrarias partes trahere conantur. Hunc verò ductum e&cptict patum rationis eſſe aſſerimus. Et apertius lib. 10. Cauſas qualtaiscu- iuſdam, inquit, pendere Deus dimiſit à noſtris ſingulorum volunue tibus. Qua enim pręditus cupiditate fuerit, qualitérve animo zlelb, eo ferè ſemper modo taliſque vnuſquiſque noſtrum Heeri conſgeult Maior igitur anima& potentior quàm ſit virtus& vitium: quando. quidem& ſua ipſius voluntate,& valida conſucrtudine immutalut Etenim cùm diuinæ virtuti commiſcetur, egregiè tranſit in egtegi illam virtutem, ſanctique cuiuſdam loci fit particeps? tota nimitum tranſlata in locum alium potiorem. Cùm verò contraria vittuticke gerit, ad contrarias quoque ſedes vitam ſuam traducit atque emn 4
„ tuit. Ariſtoteles verò⸗ſcribit quidem cap.:lib. 1.Ethic-ralioni ec
fœlici⸗
„ Tatem criam ab ilſis eſſe data: Idem tamen cùm cam ſtatuat in achio⸗
ne virtutis perfectæ, docet huius parandæ rationem in libeta:ea-
conluctudine cõſiſtere. Er lib.. contra Socratem diſputat vitia qe-
admodum& virtutes, eſſe libeta. Atque in Logicis, cum librodelh
eyre egat Jhho de aib g non! facil
mat! un altis prou cinot que quæ
lberc
praui explic
fimus. dero⸗ eſſet⸗ potel teſtate omniũ rim ſit luntas terit,ſ urper licerti mihies döla miatt Lc Le duider onnu ralib inet. Neviſa bluas dens.

. 1 S —
—
¹ Apea mod ediml eb e inn ödos e lüſaa dpeims A ald
eſtpel iu ncan
tra n0 Cda m hod S Kthun o(dam Sa ine kKip Wam qaamd ſa
num el x om
Huncſ Srn slb.-ug voltri r u eii, qu Sa enne Gue d Ta kan, ütrirf S iu uacog 1= nin
uu, egf 2 iubiſ
4** dtt Pim
DOCTRINAM PLAT. 95 terpretatione agit, de conradictionis lege in futuris contingentibus, negat in jis vnam partem definitè veram eſſe, alteram falſam, ne vr ait, humanarum actionum libertas,& de iis deliberatio tollatur. Sed de arbitrij libertate ſatis. Maior verò& difficilior quæſtio exiſtit, an hæc cum fato ꝑoſſit CCiſere. In quo fati nomine hoc loco vim eã non intelligo quæ ab aſtris in hæc inferiora influit. In qua non minus facilè quàm verè reſponderi poteſt, quod in Socrate Cicero confir- mat libro de Fato, eam voluntati noſtræ variam propenſionem affer- re poſſe, nequaquam tamen neceſſitatem, ſed ſapientem, vt dici ſoler, aſtris dominari. Verùm cùm antea poſitum fuerit, fatum] diuina prouidentia contineri, hàncque non indefinitam eſſe, quod hic Al- cinous ait, ſed tam in contingentibus quàm in æternis definitam, at-
que omnino immutabilem(hoc enim Deiconſtantia poſtulat) hoc quæro vtrum ad ea quæ à Deo ſic erunt præuiſa, voluntatis noſtræ libertatem adhuc rerinere poſſimus? cùm hæcin vtramliber partem poffiteligere ab illo verè ex omni xternitate definitè pars altera fit præuiſa? Certè in eo longè facilius eſt dubirare, quàm dubitationis explicationem reperire. Ideòque aliorum veſtigiis inſiſtemus, vt poſ
ſimus loco tam lubrico conſiſtere. D. Auguſtinus libro tertio de Li- bero arbitrio, hoc ita explicare conatur. Voluntas noſtra, inquit, non eſſet voluntas, niſi eſſet in noſtra poteſtate. Porrò quia eſt in noſtra poteſtate, libera eſt nobis. Non enim eſt nobis liberum, quod in po- teſtate non habemus. Ita fit, vt& Deum non negemus eſſe præſcium omniũ futurorũ,& nos tamẽ liberè velimus quod volumus. Cùm nim ſit præſcius voluntatis noſtræ, cuius eſt præſcius, ipſa erit. Vo- luntas ergo erit, quia voluntatis eſt præſcius, nec voluntas eſſe po- terit, ſi in poteſtate non erit. Ergo& poteſtatis eſt præſcius, non igi- tur per eius præſcientiam mihi poteſtas adimitur. Que propterea mi- hi certior aderit, quia ille cuius præſcientia non fallitur, affuturam
mihi eſſe præſciuit. D. Thomnas articul. 4. quæſtion. z2. Summæl. ad
eiuſdem quæſtionis explicationem ſtatuit, diuina prouidentia om- nia ita contineri, vt quemadmodum rebus effectis differunt, ſic etiam ſuis cauſis diſſinguantur, rerumque neceſſariarum cauſæ fint neceſ- ſarig. Qnlingentium verò contingentes: arque ira Deum conſulere quidem omnibus, ſed pro varietate cauſarum ſecundarum id illum in nonnullis facete neceſſariò, in aliis cõtingenter, hecq́ue poſteriora no ſtræ libertati ab eo eſſe relicta. Sed hoc rurſum alias quæſtiones con- tiner. Primùm enim an in contingentibus non ſunt ipſæ cauſæ Deo præuiſæ, quemadmodũ& effectus? Deinde etiã ſi quidã effectus cau- ſas ſuas definitas definito quoq;& immutabili modo ſequuniur:alij ad eas ſe habeant inconſtanter, hoc tamen de poſterioribus quæri po n 1]
—

—,—
——————— ——————————————— — 4———„————— —=—————.„———.———.
— 8 ZöZöZö—ö—ſſſ—
—ü———
—
4*——————— 1. 5 3—— 2
. 2———————————————— ————— K 3 Sewee
——-—. 7 2—.————— —— 4.——.——— 8 4* 2——— ———————— 2² 3..———— ʒ ————.——— 7—— 3—————— —————————,
——
——
98 ALCINOI INSTITVTIO AD
teſt, an ad diuinam prouidentiam, ſicut ad ſuas cauſas inconſtanter ſe habcanteita ſcilicet, vt ꝑrouidentiam, prouidentiæque modũ nonſc. quantur neceſſarlè. Quod mihi in hacre viderut omnium diffcl- muùm. Non quòd arguam rerum omnium etiam carum quas comin. gentes dicimus, Deum cauſam foreſ(in quo explicando nonaullihoc loco laborant, ne eum peccati cauſam fateri cogantut) ſed quiaſte xternitate ab illo præuiſum erat, quid, exempli gratia, Socrati athe- nis philoſophanti euenturum eſſet(ſicut certè præuiſum erat ſiom- nia futura illi definita ſunt atque præſentia] Socrati accidere etatne- ceſſe vt ab Athenienſibus morti adiudicaretur. Quia hoc non potut Deo non eſſe præuiſumꝛetiamſi huius rei cauſa Deus nullo modoſt, Præuiſum verò cùm eſſet, non potuit non euenire. Quam dubiaaiio. nem attigit quidem Euſebius cap. 9. lib. 6. de Euangelica præparaio- ne, ſed in ea explicanda cauere tantùm voluit, ne Dei præſciemiam eorum omnium quæ à nobis fiunt, cauſam eſſe fateretur. Cuͤm Gen- tiles ſapientes, inquit, præſcire Deum vniuerſa minimè negatentne- ceſſarid nos agere quicquid agimus crediderunt. Nam ſiab atermo, inquiunt, iniuſtum aliquẽ futurum Deus præuidit, neoſcientia diui- na falli poteſt, erit omnino ille iniuſtus: nec poſſibile eſt iniuſtum eũ non fore, cùm non poſſit aliter agere, quàm Deus ptaſciat, Er quo ad ſequentia eriam nonnulli deſcendentes, fruſtrà culpat iniu- ſtos contendunt. Similitérque de cæteris delictis& virtutibusopi- nantur. Vnde ſequitur non eſſe liberam hominis voluntatem ſDeus
futura præſciat. Aduerſus quos dicendum eſt, inquit, quodomnia Deus ab æterno videat, antecedentia, ſequentia, cauſas rerumuqe effectus, nec tamen omnium eſt ipſe cauſa. Nam quemadmodumſ uis temeritatem alicuius hominis perſꝑexerit.& quia ignoramten eum cognouerit, propter temeritatem eius non dubitet periculol eum ac lubrica aggreſſurum itinera, in quibus lapſus miſerè lacchi, non effecit hunc ipſe temerarium illi homini lapſum: ſic Deus cim Vvniuſcuiuſque voluntatem præuideat, hunc perperam illum recter cturum non ignorat. Non ergo præcognitio futurotum cauſa ne enim vllo pacto ad peccandum Deus quem quam impellit, auwo. uet; ſed econtrà( dicam enim etiamſi ablurdum multis forlan vidts- tur id quod futurum eſt, cauſa eſt vt Deus cueuturum illud pteui- 1 deau Non ergo ideò fir, quia præſcitur: ſed quia fururum era e ſceitur. Cum quibus conſentiunt quæ ſcribit Diony ſius Areopagiilt
n, bro de Diuinis nominibus. Vnicuique propris cus ioquis
—
quraſſerunt diuinam ꝑrouidentiam oportere nos ad Lirtutemſen uitos impellerc. Non enim prouidétiæ eſt naturam peruertete-
Qupropter vanum multorum lermonem nequaquam admittimah
natur lö res deteri immu
biliter 1 digtec icc
deu tath ipp
natic
ſtibus
cendt
temt
laber lnen jnquit
de.

6.del 32 t vdlur, I M. amele= 9 aluetlat F cn
lidetau K=a
1 „ 4
quim n
dumeſt Srm lequenti e m u. N. M
Sb Ti
wmini! Gil
dancyo. lnd
uiio 1 u nnemgd etic durriut Br u7
60*
relus bi 1
DOCTRINAM PLAT. 5„
verò qua rationc eſt prouidentia, eſt vniuſcululque naturæ ſeruatfix.,
Quaproprerhis Quæ pecſe mogenturstanquam libero motu mobili- bus prouidettotilque& fingulis quemadmodam illis atquc his pro- pric cGuenit. Quatenus eorum natura quibus prouidetur, capere po- teſt totius vniuerſaliſque prouidentiæ benefica monera, prouidenter pro modo ſuo vnicuique diſtribuit. Sed horum ſubtiliorem explica- tionem aliis relinquamus& Platonicorum ſententiis hoc rémpore ſimus contenti. Proclus in libro de Anima& demone, Dij, inquit, animabus vitas proponunt& eiſdem poſtquàm elegerint, quæcũque electæ vitæ conueniunt, certa forte determinanr. Atque ita libertas
arbitrij in media prouidentia continctur mouerúrque& determina- tur inde,& in medis vertitur.& alio loco. Deus res diuiſibiles, in-
quit, indiuiſibiliter intelligit: quæ in tempore ſunt, ſine tempore, nõ neceſſarias, necefſario: mutabiles immutabiliter, longe omnia melius quam ordo ipſorum& ratio poſtulet. Nam ſi omne quod in Deo eſt
modo quodã peculiari& diuina natura digno, eſt: rerum etiam hu-
iuſcemodi cognitionem, rationem eſſe naturæ non caducæ& labilis & excellẽriſſimæ atque inauditæ manifeſtum eſt. Vnita igitur& im- paſſibilis earum rerum cognitio erit, quæ multiplices& paſſibiles ſunt. Itaque licet res quæ ſub cognitionem cadit, partibilis ſit, tamen cognitio etiam partibilis rei, impartibilis eſt& quamuis res ipſa mu- tabilis ſit, aut contingens, aut indefinita, illa tamen immutabilis, ne- ceſlaria, definita eſt. Non enim extrinſecus pro rerum deteriorum natura ſuam cognitionem recipit natura diuina, ex quo fieret vt qua- lis res cognita natura ſua eſt, talis eius cognitio haberetur. Sed hæc deteriora iuxta definitam deorum naturam indefinita ſunt,& iuxta immurabilem mutationem patiuntur,& impaſſibilem notam paſſi- biliter& intemporalem temporaliter recipiunt. Quippe deteriora digredi de melioribus poſſunt, ſed meliora, hoc eſt Deos, admittere quicquam ex deterioribus nefas eſſet. In comparatione fati cum li- bertate voluntatis noſtræ, multis verbis Chry ſippi ſententiam exagi- tat Euſebius cap. 7. lib. 6. de Euãgelica præparatione. Nam cum Chry- ſippus manifeſtum eſſe diceret, multa fieri à nobis, quæ ſi ad guber- nationem totius referãtur, fatalia eſſe dicantur, vteretúrque ad id do- cendum exemplis eiuſmodi: Non ſimpliciter, inquit, fatale fuit ve- ſtem te non poſſe amittere, ſed ſi eam diligenter cuſtodieris: ab ho- ſtibus quôque non capi fatale eſt, ſi hoſtes caueris: liberos quoque habere fatale, ſi vxorem volueris cognoſcere. Nam ſi quis diceret Mi- lonem pugilem intactum fataliter certamine abiturum, non rectè, inquit, atbitrareris ſi luctaturum eum putares: ſic& in aliis ſe res ha- bet. Multæ enim ſunt quæ fieri non poſſunt, niſi nos quoque ſtudium n 11)
—
———
—-————n—
—õõõ;—õõ S —

———.————————.—— —.——————————————. 8—* 3——ÿÿꝛ— 4—— 1 ee 1——*——— ——— 1————————————— 2—————— ———————— 2—————— ——————— †—— 5 5———ÿ—————————.— ——— 23—
————————— — 5—— 5—— ——
—————
—— — —
s ALCINOIINSTITVTIO Ab conferamus. Ita enim fatalia ſunt ſi nos voluerimus. Tandem Eula- bius hæc ſubiicit. Miranda profecto, inquit, huius ſermonis incon- ſtantia. Nam quemadmodum dulce amaro& nigrum albo& cali⸗ dum frigido contrarium eſt: ſic& fatum libertati noſtræ cõtrarium. Nam quæ fatalia ſunt, ſiue nolis, ſiue velis, omnino fiunt. Qux yera in noſtra poteſtate ſunt, ea ſicut volumus diligentia noſtra diſponan- tur. Si ergo diligenti obſeruatione in ea factum eſt ne veſtem amiſe. rim:& liberi nati quia vxorem cognoſcere volui: nec captus abho. ſtibus, quia fugi:& intactus à Gymnaſio receſſi, quia certare nolui quo modo fatalia hæc erant? Nam ſi fatalia hæc erant, nihil voluntas mea contulit:& ſi contulit, non erant fataliz. Non poffunt enim hæc ſimul conuenire. Sed hæc de propoſita comparatione, fonalle plus ſatis. In qua ſicut in ſuperiore quæſtione de fato, cauendumeſ
ne eorum nominum quæ in diſputationem cadunt, multiplici ſgni-
ficatione fallamur. 5 Exemplum hoc ex Euripide deſumptũ, declarat Euſebius& mul. tis verbis exagitat cap. 6. lib. 5. de Euangelica præparatione, Atquc in eiuſdem accommodatione eam ſententiam videtur reprehendere quam nunc ſequitur Alcinous. Vruntur ſapientiores, inquit ratio- ne quadã Euripidis. Laium enim aiunt dominum ſui fuiſſe, ſiue vel- let filium procreare, ſiue noller filio vero nato, neceſſe fullle?beo interfici: quare potuiſſe id recte Apollinis prouidentia peteipi. 3e- rum filius quéque ſicuti& pater ſuæ voluntatis erat. Et quemadmo. dum ille dare operam liberis,& non dare, ſic iſte interficere&non interficere poterat. Proclus vero libro de Anima& dęmone, codem exemplo vtitur ad confirmandum Deos hominibus ſemperopime conſulere, etiam ſi præuideant hos non obtemperatures. Apollobj- thius, inquit, hoc Laio reſpondit conſulens ne filium generaretjalo quin demonum violentiæ fubditum. Præuidebat tamen interea lalũ oraculo non obtemperaturum: ſed Phæbus tanquam bonus yropo- fuit ei vitæ melioris electionem.
6 Vr quod fato definitum eſt, neceſſarium eſſe dicitur: ſic quodli bertati voluntatis noſtræ ſubiicitur, id contingens,& poſſibile quo in vtramlibet partem euenire poteſt, etiam ſi fortaſſe in alteram ſi propenſius: idémque ipſi neceſſario contrarium. Qua occaſione hic de poſſibili ab Alcinoo diſſeritur, quod natura ſua adhuc indetetmi- natum eſt ad verum& falſum, eõque his ex aduerſo opponitut quẽ fato determinatam habent veritatem. Quod vero ſequitur de ditiu ctione facultatis, cum eo diligenter conferendum eſt quod Ariſo ſcribit cap.. libro 2. de Anima, de duplici actu deque duplici pate ſtate. Nam vt in rebus animatis primæ poteſtatis quæ ad maxetam
enit undh guet et in in il uad ſtati nem dem lio il alter cate ſcier funt Vter quod tekn ral pimi plina ſlt:2
ad 7
a 3

len 4 10cinn 4 ke 5 ügg a unn 8 4
eltenn
1
du decl 1chahd Pelca Tin
ntlamſ ne
kero dat E li
ini 9 n
Aunzais. me le,ſcl t e de win„S un 0s oni SCx loben ae u
alespeſ I n rxuideh 8 für rdestt ErM
4 le
1
ronel ult 1 crrin 2e 1 4 9
ean T e enrit) 1on
6
p
DOCTRINAM PLAT. 99 pertinet, primum actum ſiue perfectionem in anima eſſe docet, ſe- cundum in eiuſdem animæ functionibus: ſic poteſtatis eius quam puer habet ad grammaticè loquẽdum vel ſcribendum, primus actus eſt in confirmatione habitus grammaticæ pet diſciplinam: ſecundus in illo exercendo qui iam quidem conformatus eſt, vt nulla no- ua diſciplina ſit opus, ſed qui antea erat otioſus. Cum autem pote- ſtatis omnis proprium ſit ad actum referri, ab eõque ſuam perfectio- nem accipere, id tamen in vtraque non cõtingit eodem modo. Si qui- dem ea quæ prima appellatur, per quandam mutationem à contra- rio in contrarium circa ſubiectum factam, ſuum actum aſſequitur: altera vero minime. Quam diſſimilitudinem idem Ariſto. ſic expli- cat cap.. lib. 2. de anima. Eſt aliquid ita ſciens, inquit, vt hominem ſcientem dicimus: ex eo quod homo in iis ſit quæ ſcientiæ capacia ſunr. Eſt etiam cum dicimus ſcientem eum in quo grammatica inſit. Vtérque horum non eodem modo facultate præditus eſt, ſed vnus quod genus tale eſt ac materia: alter eo quod ſi velit contemplari, po- teſt niſi quid extrà impedimentum afferat. Alius vero rem conſide- rat vſum que ſcientiæ& cognitionis exempli cauſa A. iam habet. Ac primi quidem illi duo vim habent ſcientiæ, ita tamen, vt vnus diſci- plina commurtatus& affectus, ex contrariòque habitu ſæpe mutatus ſit: alter ex eo quod cum ſenſu vel grammatica ſit præditus nec agat, ad agendum ſe confert, longe diuerſo à ſuperiori modo.

foc ALCINOI INSTITVvTIO AD In tertia philoſophiæ parte de vita& moribus, ex Platone erpli canda, ducit initium à fœlicitate: quam ponit in contempha. tione& cognitione ipſius boni, in quo eſt hominis cu Deo ſimilitudo. Atque oſtendit quam variè ſimilitudo haca
eodem Platone ſolcat explicari.
(aput 20.
1 Deinceps vero ſummatim colligenda ea quæ ab ilodi Ka ſunt de moribus. Illud quidem bonum quod diguſſ- mum eſt& maximum: nec facile inueniri poſſe puualu, nec cum inuentum eſſet, tutum eſſe in vulgus efferre. ſuu- que de notis paucos eoſque de quibus antea iuditaſtt, u auſcultationis de ſummo bono, participes fecit.5 Noſßnun quidem bonum, ſi quis diligenter eius ſcripta repeia jan- bat in ſcientia& otemplatione primi boni: quad quilem & DPeum& · primam mentem, poſtit, quis appellate.on. nia enim quæ quacunque ratione ab hominibus numtuan tur in bonis, ea hoc nomine in illis haberi volebat, qucla- liquo modo ipſo primo digniſtimõque bono participem. Quemadmodi dulcia atque calida quadam primorum u- ticipatione eiuſmodi appellationem ſortiuntur. Ex iu ve rò quæ in nobis ſunt, ſolam mentè atque rationem cum jyß bono ſimilitudinem quãdam retinere. Quamobrem bonm noſtrum, Pulchrum, Auguſtum, Diuinum, Amabublam menſuratum diuinis aliis nominibus appellatum bo. rum autem quæ wulgo dicuntur bona, cuiuſmodi ſum ſmni tas, pulchritudo, robur, diuitiæ& his ſimilia, nihil eſſem nino bonum niſi in vſum virtutis inciderit. Separata ein
ab hac, materiæ tantum conditionem obtinere: in mum ““

ma 8M elus ſc rimiſ Rasp
lule e einr Kum l.aut Kun mnſi 8AÄ,n iunus dama 1 Wn Dun 8 nuii A b
. “
n
b DOCTRINAM PLAT. b 101 vero cedere, abutentibus. Interdum etiam hæac caduca bona nominauit. Fælicitatem autem in bonis humanis non cen-
ſebat eſſe, ſed in diuinis atque beatir.= Quare philoſopho- rum animos reuera magnis& admirandis abundare ait, & corpore ſaparatos Deorum conſuetudine atque menſa frui, cum illis habitantes& veritatis campii perluſtrantes. Quoniam in vita illius cognitionem expetiuerunt, eiuſdem-
que ſtudium omnibus rebus aliis poſthabitis coluerut. ¹(u-
ius beneficio cum illi repurgarint atque recrearint animi quaſi oculum(qui extinguebatur& excæcabatur, dignior tamen coſeruatione innumeris oculis) ad vninerſi quod ra- tione præditum eſt, naturam comprehendendam apti efhci potuerunt.7 Amentes enim hus ſimiles eſſe qui in ſubterra- nea ſpelunca vitam degentes, ſplendidum lumen nunquam intuiti, cuùm tenues quaſdam vmbras eorum corporum quæ apud nos ſunt, uident, arbitrantur ſe ea quæ ſunt apertè wi- dere. Vt enim hos, ſi quando datum ſit è tenebris in lucem prodire, credibile eſt illa omnia quæ antea widerant cantem- pturos, ac ſe ipſos multo magis, quaſi fuerint delußi ſic& eos qui ex huius witæ denſa caligine ad ea quæ verò diuina ſunt& pulchra, ſe conferunt, rationi congruum eſt ea quæ quondam admirati ſunt, aſpernaturos, ardentioremque in illis contemplationis diuinorum atque pulchrorum cupidi- tatem futuram. 1 Quibus etiam conſentaneum eii dicere ipſum honeſtum ſolum eſſe bonum, atque virtutem ad bea- tam witam ſe ipſa eſſe contentam. Quare bonum& pul- chrum in ſcientia primi conſſtere& honeſtum eſſe, per om- nes libros à Platone eſt declaratum. De is autem quæ per 0

102 ALCINOIINSTITVTIO AD participationem bona, ſic in primo de Legibus. Dupliai bona ſunt, quæda humana, alia vero diuina,& catera. i quid vero d primo ſecretũ ſi& eius eſſentie expers ilji 1 hominibus qui ſine mente ſunteæ intelligktia, bonũ apyal- en. tur, boc in Euthydemo habèti maius malu eſſe ait. 4c qun ym virtutes per ſe ipſas expetendas putet, ſumendi eſt quqſe tn eo conſequens quod ipſe exiſtimauerit, id quod honcſiei umi ſolum eſſe bonu: idque c plurimis locis demöſtraueriiun Hond maximè in tota Repub. io Eum enim qui pradicta ſeimi pero ſit adeptus, fælicißimu eſſe atque heatiſcimu: non pnofun Deu cauſa(quos, qui talis erit, conſequetur) neq, propter reni nin verum etiamèſi omnes homines lateat,& ſi ea illiciinamn quæ vulgo putantur mala, infamiæ, exilia, mors. Atumu fu qui hac ſcientia caret, etiã ſi cuncta poſuideat qus yuamur uin bona, vti diuitias, ampla regna, corporis ſanitatk ou mie formã, nihilo magis eſſe beatii. Quibus omnibus cemien. Uſu tem finẽ in eo ponebat, vt homines quoad poſſent, Duſm- les efficerentur. Varid autẽ hoc explicat. u Interdumain ſmilẽ Deo dicit prudentem, iuſtum& ſancti, quemalm. lſ dum in Theæteto. Quare enitendu eſſe vt hinc adilla qumm Wauio citiſeimè confugiamus: fugã vero conſiſtere in ſmilitul cum Deo, quo ad fieri poteſt: fimilitudinẽ autem in prulmn tia, inſtitia, ſanctitate. NNonnunquà etiam in ſola uſii vr poſtremo lihro de Repu. Neq; enim vnquãa Diudo ſue citur qui conatur iuſtus euadere:& qui virtutis ofjiuin ſe, prout homini datii eſt, Deo ſimilè reddit. In Pheædone ue- ro Deo ſimilẽ effici vult temperantem ſimul G& iuſlum?lu 2 modo. Nonne frliciſcimi, inquit,& beati ſunt& in 4.

ana R 13i haaiſ Nuunn ams he atet d 8 ili
ie, er Rnh
Kapog Keu
canen Ka
nes uo⸗ 79
explica 2
lun eWd ſer aeſet Adb
enn anſ w hi
tau
“““
DocrRINAM PLAT. 103 mum locum migrant qui popularem cinilemque virtutem quam temperantiam& iuſtitiam vocant, exercuerunt?In- terdum igitur vitæ finẽ eſſe dicit Deo ſimilem fieri, aliãs au- tem Dei ſequs vt cii inquit. Deus profelo vt antiquus ſermo teſtatur, principii finemque& medin reru omnium obtinens, recta ratione omnia perficit. Quem iuſtitia ſemper comitatur, vindex eorum qui à diuina lege deficiut, cui ſua ſponte ſe ſubiiciens is qui beatus futurus eſt, demiſſus obtem perat. Nonnunquã hæc duo coniungit, vt ci ait animum Deum ſequentem arque huic ſimilem factu& cætera. Et- enim vtilitatis principium ipſum bonii: hoc autem ex Deo dicitur. Conſentiens ergo principio finis erit, Deo ſimilem ef fici: Deo, inqud, cæleſti, aut per louem ſupercæleſti: quique virtutem non habet ſed hac praſtantior eſt. ⁴ Quapropter rellè quitpiam dixerit wvesaunien, id eſt infælicitatem, dæmo- nis ſiue genij peruerſitatem eſſe: adauanien Vero, id eſt fælici- tatem, bonum dæmonis habitum. ⁄(onſequemur autem vt Deo ſimiles eſficiamur ſi natura conueniente fruamur, mo- ribuſque educatione& ſenſu ſecundum legem: maximtque ratione& diſciplina præceptorumque traditione. Ita vt ab humanis negotiis vt plurimi mentem auocemus: ſemper in intelligibilia ipſa contemplatione defixi. ε Praparatio- nes vero& purgationes eius dæmonis qui in nobis eſt, ſi ſuperioribus diſciplinis initiemur: quales ſunt Muſica, A- rithmetica Aſtronomia atque Geometria: addita etiam corporis cura per Gymnaſticam, qua ad obeunda pacis& beli munera, noſtra corpora melius aſſicientur.
2 1]
5. 8— 8 3- 1* 3 ʒʒGʒʒʒ

———.———————.—— ——————————— —*——————— ———
——————
A L CINOI INSTITVTIO AD Iac.(arpentarij(ommentaxius in(ap. 20.
1 Dehis quæ pertinent ad vitam& mores qua ratione dictum ſit ab Alcinas loco poſtremo, antea obſeruatum eſt. In hac vero pkiloſopsiæ pane Platoqii. dem Ariſtotele longe diuinior eſt, quia de ſu mmo bono, cuius in altera vita es. pectatio, nos deber in hac mortali ad omnia virtutis officia excitare, in eilqem. que continere, philoſophatur modo quodam admirabili,& communis humanz naturæ lumen excedente. Sed tamen in illa ſic Ariſtoteles verſatur, vt in his qus naturæ lumine videri poſſunt& iuſta atione probari, vix quicquam ſir huius
ſcriptis excellentius. Quare quãquam priore nomine meritò contendat D.4u.
guſtinus cap. 3. lib. 8.& cap. 1. lib. i. de Dei ciuitate, Platonicos hac in pattepni- cipatum obtinerè: hoc tamen Ariſtoteles ſuperior eſt, quod ad præſenuam u- manæ naturæ conditionem magis ſe accommodat,& ad vnam Otmam qhaddi ad vnum corpus ea reuocat quæ apud Platonem ſunt diſperſa. Etſi nönunqum ille etiam aſſurgit ad ea quæ diuina ſunt,& cum initio ſibi fingere videatorho- minem mortalem his rebus quæ corporis ſunt atque fortunaæ, in conſtituenda i. tæ fœlicitate permulta tribnentem, ca ad extremum ita reſecat yt in commes- danda hominis excellentia ad Platonis diuinitatem proximè videaturaceedets, Quod facile is cõcedet qui mecum attentius intuebitur primas lineas eiusope- ris quod ab illo ad Nichomachum libris decem(quos tamen Cictro libro. de finibus ſcriptos ſuſpicatur ab ipſo Nichomacho Ariſtotelis hlio) eſabſolutum. Nam quoniam, vt docer initio lib. 3. eiuſdem operis, hominum de vit delben- tiones à fine incipiunt, eorundémque actiones in finem deſinunt, à quætione s fine libro primo ducit initium:& per certos gradus omnem vitæ& moumer. plicationem eo deducit, vt libro r0. omnia referat ad alterum finem pritetan- to ſuperiorem, quanto diuinus homo mortali, quem animalem vocant ytaſtä- tior eſt. Id vero ita facit vt cum etiam ex Platonicorum ſententia virnntesiyſe quc fœlicitatem continent, priores quædam ſint animum purgantes alieſoſe. riores, huius iam purgati: ab initio libri 2. vſque ad finem. 5. totus fi in èſin. Buchdi officiis virtutum moralium, per quas repurgamur his ſordibus quasaf- fert corporis cõtagio. Quibus poſtea ſubiicit libro 6. virtutis genus alteru, quc pars animi ſuperior atque melior exornatur. Indéq; lib. 7R progreditut ad ſittu- tes heroicas, quæ cõmunem humanam naturã excedunt. Tandem vero lib-io deſinit in cõtemplationem: per quam(illis moralibus virtutibus antegreſſisnos corporis etgaſtulo quodã modo liberamus,& in vita hac quo ad poſſumus dc- rum vitã imitamur. In qua fœlicitate Platonici omues magiſtri ſui dodtinãad. mirari ſolent,& Afiſtotelem quaſi cæcutientem inſectari. In reliquis duabus hu- ius philoſophiæ particulis hoc etiam verè videor eſſe dicturus, de his quæad temn domeſticam& ciuilem ſocietatem regendam pertinent, multo pluta eadem qle diuiniora apud Platonem quã apud Ariſtorelem extare: ſed eo huius dottini eſſe ſuperiorem, quod certa via atq: ratione philoſophatut in iis omnibasqle apud platonẽè ſunt diſperſa. Niſi quod ille nönunqud, præſertim in ſuisPoliticis nuda& ſimplici veritatis explicatione cõtentus nõ eſt: ſed tam acutã cottaali-
rũ opiniones diſputations in pleriſq; inſtituit, vt hoc ipſo moleſtus ſitqoobn
alüt, nõ porteſt manũ de tabula tollerc. Quorſum vero hoc loco Alcinous lan .A. ·..„—y——
Ariſt. in Eth. eorũ quæ pertinẽt ad vitã& mores, ducat initiũ à quęſtiõe de e
ſummo bono, intelligi poteſt ex eo quod Cicero ſcribit li.. de ſinib. Racit Luci
lhitat
wolet coottl
emit tuegu aum
euite
1 Ho
ſleaus raulol Altone ſtſele
aatii
zümin
hdjeuy
Kteudia hhellat tegtior jünde tnlüpt Güme lluscod
hlur hm g lealt Laulse.
tüsſug tecltut llisriſa ternunt,
Quande
cognolc ubtise (tturach e.. Ull Imadi herinte
mobed meoe Inon Qr tem h lit pro usad. um pe nte qh düuin end
dari

ncho kür 15 G; mopensdog Mun ner uien. ur
ugntnomd p 1n aickemilt un
nali aen ni la Nlaronicomn an miiat aninn 1 .7fmead in a. u. euteyupul a e citloro.it nit
arbEsld Sau ieuertun Im
moalbas Tüf 1 1
RRuſakt oi 4
aici omnes! Ai lb
6
DOCTRINAM PLAT. 105
aoſterprudenter, inquit, qui andire de ſummo bono potiſſimum velit. Hoc enim
conſtituto, in Philoſophia conſtituta ſunt omnia. Nam cæteris in rebus ſiue præ- termiſſum, ſiue ignoratum eſt quippiam, non plus incommo di eſt, quàm quanti quæque earum rerum eſt, in quibus neglectum eſt aliquid. Summum autem bo- num ſi ignoretur, viuendi rationem ignorari neceſſe eſt. Ex quo tantus error cõ- fequitut, vt quem in portum ſe recipiant, ſeire non poſſint.
2 Hoc ſummum bonum Platoni idæa eſt bonorum omniumt hæc verò Deus i- pſe quem difficile eſt inuenire, aut inuentum cum hominibus communicare pe-
riculoſum, antea ex eiuſdem doctrina dictum eſt cap. 9. Er certè ſicut apud eundẽ
platonem res ſingulæ id ipſum quod ſunt, à ſuæ ideæ participarione accipiunt, ſic verè dici poteſt bona omniâ ex Deo eſſe,& huius aliqua participatione bona cenſeri: in qua prout ad eundem magis minuùſve accedunt, ꝓro eo quoque ma- gis minüſve bona ſunt. Idem Plato lib. 6. de Republ. quoniam ipfius boni, id eſt Dei, explicationem humanis viribus ſuperiorem eſſe arbitratur. vmbram aliquã ad rudium imbecillitatem accommodatam quærit in huius filio, quem Solem appellat. Vereor, inquit Soctates, ne vires deficiant: atque ego ſupra vires auſus, ineptior appaream, riſumque audiëtibus moueam. Cæterùm ò viri fœlices, quid iplum bonum ſit in præſentia dimittamus. Eſt enim, vt mihi videtur, præſen- tem ſupra eontemplationem. Quis autem appareat boni ipſius filius, quiſque ſi- millimus ei ſit, ſi vobis placet, dicam: ſin minus dimittam. Deinde quis fit hic fi- lius eodem loco ita exponit. Solem, inquit, me vocare boni filium dicito: quem ipſumbonum in hac ſecum genuit comparatione conſimilem. Vt quemadmo- dum ipſum in loco intelligibili ad intellectum,& ea quæ intelliguntur ſe habet: ſic& iſte in loco viſibili ad viſum ſe habeat,& ad ca quæ videntur. Quo pacto? Latius explica. Oculi pofrò quoties non ad ea vertuntur, quorum colores diur- nus fulgor illuminat oſtenditque, ſed ad illa quæ nocturnis radiis attinguntur, cœcutiùnt hallucinantürque,& propè cœci eſſe videntur, perinde ac ſi purus in illis viſus non inſit. Sic accidit. Quoties verò ad ea quæ sol illuſtrat, perſpicuè cernunt, iiſque ipſis in oculis eſſe viſus apparer. Eſt ita. Sic de animo cogita. Quando emm illi inhæret, in quo veritas& ipſum Ens emicat, intelligit illud, cognoſcitque,& intellectum habere videtur. Sed quando ad id fertur, quod te- nebris eſt permixtum, quod videlicet generatur atque corrumpitur, eius obtun- ditur acies, opinionéſque verſat varias, ac mentis expers eſſe videtur. Sic appa- ret. Illud igitur quod veritatem illis quæ intelliguntur præbet,& intelligenti vim ad intelligendum porrigit, boni ideam eſſe dicito, ſcientiæ& veritatis quæ per intellectum percip̃itur, eauſam. ln eandem ſententiam Plorinus libro de pri- mo bono, docet ipſum vniuerſi bonum Deum eſſe,& proprium cuique bonum in eo confiſtere, vt appetendo& agendo, ad ipſum vniuerſi bonum cõuertamur. In omnibus verò eſſe aliquid boni, ipſam ſcilicet vnitatem, eſſentiam, ſpeciem. Quxæ in quibus vera ſunt, in eiſdem verum quoque bonum ineſſe, in quibus au- tem hæc tantum apparent, in eis falſam boni imaginem& ſpeciem exiſtere. Ad- dit Proculus eam rationem ſecundum quam bPlatonici exiſtimauerunt, homini- bus ad hoc ſummum bonum eſſe aſpirandum. His, inquit, qui ad ſummum bo- num peruenire cupiunt, non ſcientia& exercitatione ingenij opus eſt, ſed firmi- tate, quiere, tranquillitate didina fides eſt quæ nos ad ſummum bonum, diuina que omnia ineffabili rarione trahit, atque coninngit Piofecte non per ſcientſam aut actionèm vVllam ingenij exquirere ſummum bonum aut ad ipſum aſpitate debemus:ſed offerte commendaréque nos diuinæ luci,& præclufis ſen- ſibus, in illa incognita& occulta entium vnitate quieſcere. Hoc enim fidei ge⸗ o iij
— 2 4 8 u 4 8 1 8 8 3 ſſſ— e

—
——ÿ
lutè affirmati
106 ALCINOI INSTITVTIO AD nus omni doctrina antiquius eſt. Ariſt. cuͤm omnino blatonicas ideas labef. ctare conatus eſt, tum maximè hanc boni: contra quam rationes multas colij 1
cap. 6.lib. 1. Ethic. ſcd.xtliberè dicam quod lentio, magna ex parte vſqueades le ues, vt magiſtri verba magis quam ſententiam inſectari videatur-In cMens
—
Se e 2— ℳ 0 5 3 8* 2* ql pertinent ad fœlicitatem poſitam in contemplatione rerum intelligibilium je
quam Deo quoad poſſumus in vita hac ſimiles efficimur, magna ex parte cũ Dia. tone conſentire videtur lib. 10. Ethic.& 12. M eraphyſ. Quod verò iſto loeo dici. tur de hoc ipſo bono, cuius explicatio non eſt cũ omnibus eodem modo con- municanda, id pater latius, pertinérque ad omnia Philoſophiæ m yſteria. Dequi bus ſic Plato in epiſtola quadam ad Dionyſium. Caue, inquit, ne hæc ercidätin aures hominum diſciplinæ eruditioniſque expertium. Nulla ſunt enim, iimas fert opinio, quæ dicta ad populum magis ridicula videantur: neque quæaudi- genuos prolata, magis admirabilia& diuina. Sæpe verò dicta, ſempérque audi- ta,& multis annis, vix tandem velut aurum; cum magno labore purificantur. Na quod in hac re mirabile contingere conſueuit, id audi. Sunt complureshomines qui iſta iam audierunt: pollentes acumine, pollentes memoria, in examinanaa & iudicando ſolertes: prouecti iam ætate, neque minus triginta annis hæcaudie- runt. Hi tamen affirmant quæ auditu quondam incredibilia maximsè ridebätu, ea ſibi nunc primùm valde credibilia videri atque perſpicua:& quæ tuno yroha- biliſſima, ea nunc ſibi contra videri. Hæc igitur intuens, caue ne quandote pam teat eorum quæ indignè nunc exciderunt. Maxima verò huius reicuſtodiani- hil ſcribere, ſed addiſcere. Nam quæ ſcribuntur, contineri non poſſunt. Macde cauſa nihil ego de iis ſcripſi vnquam, neque eſt Plaronis opus præſcriptum ali- quod, neque erit. Quæ autem modo dicuntur, Socratis ſunt: qui ſitetiam dum
iuuenis eſſet, virtute claruit. Atque id certé pertinet ad veterum philoſopho-
rum conſuetudinem Pythagoreis celeberrimam: qui nefas exiſtimauetunt, non
modò de Deo, ſed omnino de ipſa Philoſophia cum omnibus eodemmodoa-
gere. Quæ etiam in Ariſtotelis ſcriptis peperit nobilem diſtinctionem openum
2in Acroamatica& Exorerica. De qua Anobis multa ſunt collecta, in diſputatio-
ne de ordine vniuerſæ Phy ſiologiæ, priore parte noſtræ deſcnprlonis Phjſcs. Neque verò iſta veterum opinio de modo philoſophandi alio apud imperitos
& apud eruditos, aliena eſt A noſtra eligione, imò cum eadem hac in panema- ximè conſentiens, In qua quæ ad Dei cultum regnùmque pertinent, ruibosd
„ Prophanis per ſimilitudines tantum explicanturaaliis ipſa veritas derecaaher-
tius. Quare vt pPythagoras ſacra Philoſophiæ myſteria à mentis expiatione esor diebatur, expiationem verò ponebat in eiuſdem mentis reuocatione, a commu- nicatione cum corpore,& ab illecebris voluptatum ad corpus pertinentium ſe quoque in noſtra religione de Deo, cum iis tantùm accuratè agendum clt qui non modòaliis diſciplinis, quibus ad hunc via paratur, exculti ſunt, ſed multo magis animo repurgati. Scitum illud eſt Lyſidis Pythagorei ad Hipparchum haud pium eſſe myſteria Philoſophiæ cum his communicare, qui ne ſomniafe quidem animi purißcationem potuerunt. Er ceriè multa ſunt ipſerum tum Platonicorum, de Dco dogmata, que non modd vul garibus im probabilusſei 8 anud eruditos difficilia. Ex quibus illud vnum quod proximo capiteab Alcinoo Proponitur, Deum virtutem non habere, quoniam ſcilicet omni vittuteſipe- rior, Cui aai P m eſt quod antea capite nono attigimus, de Deo nilulabbo — 84 cbere, Quia quicquid affirmatione defmitpr, id infinita Deim⸗- ieſt ate Iongo interuallo inferius eſt. Itémque illud n libro pletinuicb
rim lum phun lati nim! imme
appe tudin
julte conte
ftuit gum x VI quoſc Dhæd uam t inte antur in vit tempt toͤde conte mAW Viue fune ket t⸗ adme lpatr her, ggille fülere nisia iudice dgant,

1 2. * 4 A † 4 1
Lnrar err 1 1 ai eeſt Naud 3e* ter Zocuui te tan e perin Vd mamai ne ophan rn pemaadüel in Pün bis makaſat Woznt ze hanenoi d un
ge, imô cag es un
unram
Ganuslis u ur pyfer 7 A vnd Sidem weat 2=e K
Saxram ad Ta tue
umin er Wül
umun Ir u⸗ Lridsey- 0. lkp
4
6
1 49* dires m Mscomnd Lgi Le 4 7 mule 4 k. 1 auf 12
DOCTRINAM PLAT. 107 cuit, Deum quia ſupra Ens, non intelligi: quod etiam à Diony ſio Areopagita cö- firmatum. Qugniam ſcilicet Deus ipſe omnem intellecum, omnéque intelli-
ibile infinito interuallo excedit: quare nec vlla intelli gentiæ actione, huius ſubſtantiam poſſumus conſequi: ſed quantumcunque eius eſt quod noſter intel- lectus aſſequi poteſt, per paſſionem tantum aſſequitur„hancque benignam: eã ſcilicet ſecundum quam idem Deus in nos influit, vel mentem noſtram in vnio- nem rapit. In qua quandiu confiſtit, tandiu Deo fruitur. Quibus omnibus iidem etiam illud addunt, Deum non modo non intelligi, ſed ne intelligere quidem, id eſt non- xt egenum intellectum ſead intelligibile conucrtere, tanquam ado- num, quo illuſtrante proficiat,& perficiatur.
3 Totus Plato in eo eſt, cùm ſubtiliter& accuratè philoſophatur, vt doceat Phi- loſophorum viram inter homines omnium eſſe perfectiſſimam: huiuſque ſum- mam in eo conſiſtere, quod illi per contemplationem veritatis ad Deum pro- ximè accedunt, huiuſque colloquio quodammodo fruuntur. Quare vt idem ſo- lum Deum omnino& abſolutè ſophum, id eſt ſapientem eſſe vult, ſic Philoſo- phum dictum eſſe ait, quaſi Dei amatorem: ad quem omnis huius actio, contem- platiõòque aſpirat. Quanquam vt antea ſignificatum eſt, non eadem ratione. Ete- nim Philoſophi actiones omnes ab Deum referuntur, vt ad fontem, vel potius immenſum pelagus bonitatis omnis. Eundem verò ille etiam contemplando appetit, in ipſa contemplatione rerum pulchritudine delectatus,& eius pulchri- tudinis quæ rebus ſingulis ineſt, primum principium in eodem Deo ſtudiosè in- quirens,& per hos gradus ad eundem contemplando aſcendens. Iſtam verò contemplationem Philoſophus in vita hac inchoat, eadem perfecta in altera fruitur. Quare ſapienter admodum idem Plato(vt ſcribit Marſilius EFicinus ar- gumento in Epinomidem) fœlicitatem in altera vita ſperat, tum præſentis vi- tæ vittutibus, tum Dei munere comparandam. Non diffidit tamen pauciſſimos quoſdam in hac quoque vita fœlicitatem deguſtare poſſe. Quos in Phædro, in Phædone,& libris de Republica, tales eſſe vult, vt extra corpus viuant, potius quam in corpore, Deòque ipſi potius quàm ſibi viuant: quo aſpirante efficiatur,
vt inter ipſos fluminis Lethæi fluctus, libare nonnihil ætherei nectaris vide-
antur. Ariſtoteles quidem capite decimo libri decimi Ethico. inquirit, num quis in vita hac beatus ſit iudicandus, ſed Solonis fententia expectandum extremum tempus ætatis: vt tum denique cùęm ſupremum vitæ diem morte confecerit, tu- tô de antecedente vita iudicati poſſit. Sed hoc ille non refert ad difficultatem contemplationis, verum ad inconſtantiam fortunæ multa, habentis in huma- na vita quæ ferire poteſt. Quomodo etiam Plato libro ſeptimo de Legibus, ait viuentes adhuc, laudibus hymnifque honorare turum non eſſe, priuſquam vita functi præclarum viuendi finem fecerint. Idemque quanquam fabuloss, elegan- ter tamẽ eandẽ ſententiã pluribus explicar ad finẽ Gorgiæ. Profectò, inquit, quõ- admodum ait Homerus, lupiter, Neptunus& Pluto regnum quod acceperunt à patre inter fe diuiſerunt. Extabat enim lex de hominibus ſub Saturno,& ſem- per,& nünc etiam extat apud Deos, vt quicunque homines iuſtè piéque vitam egiſſent, cùm e vita migrarent, ad beatorum inſulas profecti, in omni fœlicitate viuerent àmalis longé ſeiuncti: qui verò iniuſtè impiéque vixiſſent, in punitio- nis iuſtique ſupplici]j carcerem, quod appellant Tartaram, irent. Horum verò iudices ſub Saturno arque etiam ſub ipſo Ioue regnare nuper incipiente, viuéres erant, atque viuentiũ. Atque eadem die qua mortẽ quis obiturus erat, iudicabãt,
e e

——
———
———-—-——— ———————
——————
———— 1— 4——— ————— · .——— —— 82—* 1———
—
8——— g—————— 2—— ————————— 4 5 —————,——————————— 2 2————-— ———————. 4.——.—
—xöb“
108 ALCINOI INSTITVTIO Ab
Quapropter iniuſtè iudicabatur. Igitur Pluto, atque beatarum carzatores inſila. rum louem adeuntes rerulerunt, indignos ad eos vtrinque howines qeueuire Ad quos ſic inquit Iupiter. At ego remedium adhibebo. Nunc enim propterea zudicatur iniuſtè quod veſtiti atque circumdari finguli iudicantur quoniaman- te obitum iudicantur. Itaque multi prauas circumferentes animas, circum qiti ſunt forma corporis& genere arque diuitiis. Præterea quando nudicium immi. net, confluit multitudo teſtium aſſerentium eos iuſte vixiſſe. Quo fit vt iudice ob id obſtupeſcant. Accedit quòd& ipſi veſtiti atque circum dat iudicant, oco- los& aures,& totum corpus quaſi animæ velamen habentes. Hac enim omnis Illis obſtacula ſunt, videlicet tam ſui quidam quàm eorum qui iudicautur, ami ctus. Principiò prouidendum eſt, inquit, ne homines mortem ſuam praæſentiant Nunc enim præuident,& mandatum eſt Prometheo ne eos præſentite pernir- tat. Deinde nudi his omnibus ſunt iudicandi poſt obitum. ludicẽ quqque ylim eſſe nudum oportet, mortuum videlicet:& ipſo duntaxat animo animum ingji⸗ cientem ſtatim poſt inſperatum cuiuſque obitum: animum, inqnã, a ſi omii- bus deſertum, omnèmque ornatum exteriorem relinquentem in terra, yt udi. cium rectè procedat.
4 De bonorum generihus, apud Platonem duplex eſt Socratis ſententia, eiuſ- démque varietas nobilitata duabus Philoſophorum ſectis inter ſe diſſidentibus, vna Stoicorum, altera vererum Academicorum, quos Peripatetici hac in patte ſunt ſequuti. Ille cnim dum ſubrilius philoſophatur, quia in homine ſolius ani- mi rationem habert, in bonis ea tantùm numetat, quæ ad animum pertinent quę- que eum exornant. Sic enim hunc loquentem Plato facit in Apologia, Vos ni ri iudices, bonam ſpem de morte concipere oportet, vnum que hoc agiate rert eſſe, bono videlicet vito, ſeu viuat ille, ſeu moriatur, nihil poſſe mali coninge- re, neque Deum non curare huius negotia. Itaque verè mala non ſunt mots pau- peries, ſeruitus, ægritudo: ſed vocantur quidem àſtultis mala, bene autem vten- tibus bona fiunt. Ex qua Socratis ſeutentia profecta ſunt ea quę, quia prætet com- munem homianum opinionem ſunt, à Stoicis uocantur Paradoxa, yt quodhone- ſtum eſt, id folum eſſe bonum:& ei in quo virtus ſit, nihil deeſſe ad beatè ſiuen- dum. At apud eundem Platonem lib. 1. de Legibus, Athenienſfis hoſpeseer com- muni hominum opinione, quam ſequuti ſunt veteres Academici& betiparetiei bona ſic diuidit, Duplicia bona ſunt, inquit, quædam humana, diuina alia, geyo- dént que à diuinis humana. Si qua verò ciuitas maiora ſuſcepit, minora quoque poſſidet: fin autem illis caret, vtriſque priuatur. Minorum primum eſt ſanitas ot ma ſecundum, tertium vires ad curſum cæteròſque corporis motus, quattum d. uitiæ, quę cæcæ non ſunt, fed acutè cernunt, ũ prudentiam ſequuntur. equr dem prudentia diuinorum bonorum dux primus exiſtir. Deinde poſt mentem temperatus animi habitus. Ex his duobus cum forr itudine mixtis juſtitia tenid emergit, fortitudo quartum locum tenet. Quæ omnia humanisjllis natula pix- ponötur. Socrates in Philebo, bonorum à primo& ſummo gradus ita diſtingunl. Cunctiis igitur è Protarche, inquit Socrates,& per nuncios& voce præſcuu d. clarato, quod voluptatis poſſeſſio neque primum eſt, neque ſecundum bonum. Sed primum circa menſuram& moderatum& opportunum,& quæcunque tali ſempiternam quandam naturam ſortita eſſe putare decet. PROI. äpbares vtique ex iis quæ modò dicta ſunr.§ O C. Secundum deinde citca commen⸗
ſuratum& pulchrum, perfectum atque ſufficiens,& quotcunque huius vffa ſunt. PR OT. Videtur.§0 C. Terrium vt ipſe vaticinor, ſim ehun
entiamquc poſueris, haud procul à veritate diſcedes. PROIT. 500
60 oylu wlo guüt dio t lbe. Deo bus art jn s zen ſubſt mop quo⸗ fus p ul P dui m Kant telat; caam
Luitu
lui co. poner
1o0 ho⸗

danie e. uid „Dmretet A na mih e i T untte 4 danmi 39 apmner an — 1 3 iiä madeo a lan ekodim e
dna
6
nie zunan is an Duum mi het i en münqa Ke m
i Dcun, Goos un ncrat urid mN.i n em luaui an ſ ohont P ru norrn lagx wre l ndem iſu eere profecaunt a un cistocanu an
tinus ſtail AE un
—
DOCTRINAM PI. AL. 109
3. 1... A S0C. Quarta vero ſunt quæ ipfius animæ propria poſuimus, ſcientiæ& artes opinionéſque rectæ. quæ ideo tribus illis ſtatim ſuccedunt, quia bono ſunt quàm voluptas, cognatiora, PROT. Forfitan.§OC. In ſexta vero progenie, in-
quit Orpheus, cantilenæ, ad ornatum finitæ. Noſtra quoque oratio in ſexto iudi-
cio finiri videtur. vnde nihil deinceps nobis aliud reſtat nifi vt dictis caput ad- hibeamus. Diuinius& ſubeilius eoſdem bonorum gradus ab ipſo primo, id eſt à Deo, ſic explicat Diony ſius Areopagita libro de diuinis nominibus. Bonum qui- bus perfectè ineſt, inquit, perfecta, pura, integra bona facit: ſed quæ minus ipſum
participant, imperfecta bona ſunt, ac propter defectum boni, permixta. Omnino
quidem malum, non eſt ens, neque bonum, neque beneficum. Sed quod ma- gis propinquat bono, pro ipſa appropinquandi menſura fit bonum. Siquidem
perfecta bonitas per omnia ſe diffundẽs, non ſolum ad illas quæ ſunt circa ipſam,
ſubſtantias optimas accedirt, ſed ad extremas vſque procedit: aliis quidem ſum- mopere preſens; altis autem inferiore quadam conditione, aliis tandem infimo quodam pacto, quatenus ſingula percipere poſſunt. Iam vero alia bonum pror- ſus participant, alia vero magis minuſve inde degenerãt. Sed alia tenui orem bo- ni præſentiam ſortiuntur, alia denique veſtigium boni contingit extremum. At- qui niſi bonum vnicuique pro modo cuiuſque ſe præſtaret, diuiniſſima quæque & antiquiſsima, infimorum ordinem obtinerent. Quonam vero pacto fieri po- terat vt vnica ratione fingula bonum participarent, cum non omnia ſint ad exa- ctam participationem eius accomodata? Nunc autem hæc penes bonum eſt ma- gnitudo poreftatis excedens, quod ipſa etiam quæ priuata ſunt& priuationem ſui corroborar, ſecundum participationem ſui vbique productam. Denique ſi o- portet vera attentius confiteri, illa etiam quæ repugnãt bono, ipſa boni virtute & exiſtunt& repugnare valent. Omnia vero hæc quæ de bonorum varietate col- lecta ſunt, valere poſſunt ad ca explicanda quæ Stoici obiicere ſolent contra A-
cademicam& Peripateticam bonorum diuiſionem in tria genera. Quam ſic col-
ligit Diogenes Laertius in vita Zenonis Cittiei. Eorum quæ ſunt inquiunt Stoi- chalia bona eſſe, alia mala, alia ncutra. Et bona quidem, ipſas virtutes prudemtiã, iuſtitiam, forritudinem, Temperantiam& reliqua. Mala vero contraria, inſipiẽ- tiam,& cetera: neutra autem quæ neque iuuant neque nocent, vt fanitas, voluptas pulchritudo, robur, diuitiæ, exiſtimatio bona, nobilitas:& quæ ſunt his contra- ria, mors, morbus, dolor, deformitas, imbecillitas, paupertas, ignominia, ignobi- litas& quæ ſunt his finitima, vt inquit Hecato, ſeptimo libro de fine,& Apollo- dorus in morali& Chry ſippus. Neq; enim eſſe hæc bona, ſed indifferẽtia ſpecia-
Khetoricam& Dialecticam. Quod hæc ex hominum voluntate facultat lue
ad vtramlibet partem parata fint: ideſt ad vſum& abuſum. Quod etiam ⸗o Alci- noo hoc loco ſignificatum.
Virgilius Platonica imitatione libro 6. Aeneidos, cum au campis elyſiis deſcribit conditionem beatorum, vult fingulos exerceri iiſeem ſtudiis qribus in priore vita ſunt oblectati,
— quæ gratia currum, inquit,

ALCINOI INSTITVTIO ADb
Armorümque fuit viuis: quæ cura nitentes Paſcere equos, eadem ſequitur tellure repoſtos.
Quod hoc loco Alcinous eſt ſequutus in explicanda Philoſophorum fœlicits te poft vitam hãc. Quoniam illorum prima cura, vt antea ſignificatum eſ cag.z. lib, huius, verſatur in contemplatione veritatis, per quam dicuntur deorum ſii imitari, aut etiam eorum colloquio frui. Id vero ex 10. de Rep. deſumptum n- deri poteſt, vbi Plato ſcribit, Animum eum qui cum in hanc vitam Venerit, luce. re philoſophatur, non aſſequi electionis ſortem vltimam: nec ſolum hiecfelicem fore, ſed& profectionem hinc illuc regreſſionẽmque huc iterum hauq ſanete-. renam& aſperam ſubiturum, ſed lenem atque cœleſtem. Atque ſic Alcinou nunc ex Platone ſequentem vitam comparat cum præſente. Aliter vero broclus & tamen fers in candem ſententiam, libro de Anima& Dæmone, præſentem ii- tam confert cum ſuperiore. Animæ noſtraæ, inquit, hic peruagantur citca imagi- nes eorum quæ in patria viderant,& ad eas imagines magis aff ciuntut,quaum exemplaria illic attentius contemplatæ fuerunt. Aliæ nam que anima alis int accommodatæ ſpectaculis. Ideò aliæ aliis imaginibus incumbunt. Eorum euim
quæ illic inſpexerant ſimilitudines amant.
110
6 Platonici, vt eſt apud Macrobium in Somnium Scipionis, vittutes düuidumr in politicas, purgantes, animi purgati& exemplares. In quibus hominiproptis ſunt politicæ, ad ineundam retinendàmque ſocietatem datæ, Deo exemylaten per medias autem purgantes, quæ morales ſunt,& eas quæ animi putgati, lomo aſpirat ab humana ſocietate ad Deum, vt huic quoad poteſt ſimillimus cfficia⸗ tur. Sed ita tamen vt etiam inter eas quæ purgantes dicuntur„&animi putgati
ordo quidam ſit. Ex quo accidit, vt cùm contemplatio virtus ſit velactio animi
purgati, ei locus non ſit in humana vita, niſi prius idem animus exetcitatus ktin
virtutibus purgantibus. Per has enim quas diximus morales nominatiettur bationes redduntur rectæ rationi obſequentes. At in perturbationum tegno a5 poteſt Philoſophica contemplatio confiſtere. Quod Plato teſtatus ctinhæ- done. Quando animus, inquit, tentat aliquid cum corpore 1 nueſtigate,yrocul- dubio decipitur à corpore. Ratiocinatur autem tunc optimè, quando borum nihil cum perturbat neque auditus, neque viſus, neque dolor, neque Voluptas: ſed quàm maximè ſeipſum in ſe recipiens, deſerit corpus, nec puicquam un fieri poteſt, cum illo communicans, neque attingens, ipſum quod verèeſt a- fectat... 9
2 Nobiliſſimus hic locus eſt apug Platonem, initio libri ſeptimi de Kepubli-
—
ca, Einge animo, inquit, ſubterraneum ſpecus inſtar domicilium, cuius ingſex ſus longiſſimus verfus lumen in antrum totum pateat- In eo homines nl- tritos à pueritia ceruicem& crura ita deuinctos, vt& immobiles manele 4 gantur,& ad anteriora ſolùm proſpicere, capita verò vinculis aſtricta 3 agere nequeant. Poſt tergum autem ſupernè ac procul ignis far luſyeui⸗, térane ignem& vinctos homines via ſuperior paulò ſecus quàm pariesni di⸗ ſtructur exiguus, ſicut plerunque præſtigiatoribus ſepta quædam ſuper qul ſua miranæ demonſtrant coram ſpectantib untur,& cetera. Quploco- 1 ‚eoram ſpectantibus opponuntur,& tlep per ſubterranam ſpeluncam in qua à pueritia verfamur, ſignificare voluim 3 ſilem mundum quam incolimus,& in quo denſa caligine inuoluti, temn 4 rum inaginibus, promſis rebus fruimurſ. In mundo autem intelligibilic u. ma lux ci idearum, quibus vera rerum eſſentia continetur. Ad quam fre. mus contéylando aſcendere, tum nos viæ huius pœnitebit, in qua corpotels ſen
ſbos i aode Catc fuv rume ſum audi tend nam niun rit, men quar ing præs ditu. innum tem c na cu. teag re, yt
donur
cultas cona⸗ fume conue
8 Ple celebr. tom, ſi Iniuſta eſſe,&
obis apel⸗
Hponat
nem
caan Nam
nia pe
ditudi.
es Eg ſorum tio ſu m Aowni iane ſe ur) f lut no deum

mdig e u
¹—
waiet— mu im emyla! pudu elocic* ur Damn lunt, 4= r nücin. uie e Rin ugan Hd mr e
‧ 41
mpl aulua
„
88
Gdirit t 2 nlesmnn
tes. f ebrien re.( 1* nid cut reinue amec en ftima e riſus u dlor, u deſeri a Oi cguiſt eind E e lmqunr
em, tleuint cus 1 1— nicma orum.: hum ados, 5 uncüar zpita Sriclütte A 1 autrii ot u 1 8 due rordd naiu dsos ning
DOcTRITNAM PILAT. gII
ſibus addicti, falſis rerum imaginibus miſerè deludimur: vixque fruimur tenuiſ- fima ſcintilla ignis eius qui in mundo intelligibili clariſſimus relucer. Et cettè eodẽ dialogo Plato non multis interiectis, ſuam ſententiã apertius ita explicat. Carcer quidẽ is, inquit, ad eam quæ cernitur oculis mundi machinàã referendus: fax verò ignis in ſpecu, ad Solis potentiam: poſtremò fi aſcenſum ad ſupera eo- rumque conſpectum, ritè ad eum qui ad intelligibilem regionem tendit, aſcen- ſum retuleris, vt ego quidem ſpero non aberrabis, poſtquam ſententiam meam audire deſideras Deus autem nouit an vera ſit. Quæ igitur mihi apparent, huc tendunt. Nempe arbitror in ordine ipſo intelligibili, boni ipfius ideam ſuper- nam exiſtere, vixque videri: ſi autem viſa fuerit, aſſerendum eam omnibus om- nium rectorum& bonorum cauſam eſſe: cùm ipſa in loco viſibili lumen ereaue-
. 88 2. 2 2 X—* 2 4 41 0 8 rit,& luminis authorem:in ipſo verò intelligibili, regnet ipſa, veritatémque,&
mentem protulerit. Quam noſſe neceſſe ſit omnem quicunque ſana mente quic- quam vel priuatim, vel publicè ſit acturus. Et paulò poſt. Hæc igitur ſi vera ſunt, inquit, ita de his cogitandum eſt, eruditionem non eſſe talem qualem aliqui
prædicant. Pollicentur enim animo ſcientiæ prorſus experti, ſe ſcientiam tra-
dituros, qunaſi ocnlis cæcis viſum. Profitentur certè, Præſens autem ratio nobis innuit primùm, vim quæ eſt in animo cuiuſcunque, deinde inſtrumentum, quo rem diſcerèe quiſque poteſt, perinde ac ſi oculum impoſſibile eſſe aliter quàm v- na cum toto corpore ad clarum obiectum ex obſcuro conuertere: ita tota men- te à generatione vſque ad id quod Ens dicitur, circumagendo auellere oporte- re,vt quod clariſſimum eſt, poſſit ſpeculando tranſcendere. Hoc autem ipſum bonum eſſe dicimus. Nempe. Ad hoc igitur ipſum eruditio, competens erit fa- cultas quædam animi dirigendi, vt ipfius oculus quàm facillimè& efficaci ſſimè conuertatur: quæ huic oculo aciem viſumque non dabit, ſed eum potius cùm vi-
fum quidem habeat, neque tamen rectè conuerſus ſit, neque quo decet aſpiciat,
conuertere omni machinatione contendet.
3 plato libr. z. de Legibus, vult à Poëtis in optima Republica iſta carminibus celebrari, bonum virum, quia temperatus iuſtuſque ſit, fœlicem eſſe atque bea- tum, ſiue magnus atque robuſtus, ſiue paruus ac debilis, ſiue pauper ſit, ſeu diues. Iniuſtum autem hominem, etiam ſi ditior ſit quàm Cinyras aut Midas, miſerum eſſe,& in mœrore vitam ducere. Deinde hæc eodem loco ſubiicit. ltaque Poëta
nobis ſi rectè loquatur, inquiet, nunquã ego de illo mentionẽ faciã, neque virum appellabo, qui non omnia quæ bona dicuntur, cum iuſtitia poſſideat atque di- fponat. Quæ enim vulgò appellantur bona, non rectè bona dicuntur. Aiunt
nempe optimum eſſe ſanitatem, ei proximum bonum formam, vires tertium, quartum verò diuitias. Innumerabilia fermè cætera bona huiuſmodi narrantur. Nam& acutè cernere aliiſque ſenſibus integrè vti, bona videntur,& ad hæc, om- nia poſſe tyrannica licentia facere quæcunque cupias. Summàamque totius bea- titudinis eſſe ferunt, ſi cum iſtorum omnium poſſeſſione immortalis ſtatim eua- das. Ego autem ac vos vna conuenimus; iuſtis ſanctiſque viris optimam eſſe iu- ſtorum omnium poſſeſſionem, iniuſtis autem omnium peſſfimam, à ſanitare ini- tio ſumpto. Sanum namque eſſe,& videre atque audire, ac omnia facilètentire,
omnino viuere vel immortalem, peſſimum eſt, ſi cum horum omniam poſſef
flone, ſemper vixeris expers iuſtitiæ, cæteraruùmque virtutum. Mipasautem ma- lum, ſi quàm breuiſſimo tempore ſic affectus vitam funicris. Hinc etiam orta ſunt nobilia illa Stoicorum paradoxa, quæ paul* ante indicauimus, Quod ho- neſtum eſt, id ſolum eſſe bonum,& virtur-ad beatè viuendum ſeipſa eſſe con-
P ij
Eeeee

———y——
112 ALCINOI INSTITVTIO AD
tentam, quæ à Cicerone explicantur quinta Tuſculana. Quod verò A dinn
poſtea ſubiicit, eum qui contemplatione primi boni fruitur, etiamſi omnt 38 mines lateat, beatiſſimum tamen eſſe, pertinet ad intelligendum virum Kreig⸗ num, virtutem propter natiuam pul chritudinem expetere, non propterez die. mia quæ maxima habet adiuncta: ſicut in vitio natura deformitatem deteſtar
non metuere ſupplicia, quibus peccata ciuilibus legibus vindicantur. ldqueelt quod Plato ſcribit decimo de Kepublica, iuſtitiam ipſam optimum elſe anima præmium, iuſtéque agendum eſſe, ſine Gygis anulum habeamus„ſiue plutonis galeam. Vide quæ ab eodem de Gygis anulo copioſius dicuntur, initio lib. 3 8 Rep.& à Cicerone lib.3. Offic.
„ plato initio Euthydemi, fœlicitatem ponit in ſapientia, ſapientiam autemii rectõ vſu corũm̃ quæ dicuntur bona. Oportet, inquit, illum qui beatus fitutus cſf, non ſolm bona huiuſmodi poſſidere, ſed vti. Non enim ſola poſſeſſio uuat. Rectè, inquit. Num poſſeſſio vſuſque bonorum 6 Clinia, inquam ad beas ius. dum ſufficit: Mihi quidem videtur, inquit. Vtrum ita dicis, ſi modo quis ettr- tatur, an etiamſi nõ redè Si rectè, inquit, Probè, inquam. plus eſt enim puto, cim quis re quapiam aburitur, quàm cum omnino non attingit. Illud ſi quidem ma- lum eſt, hoc nec bonum, nec malum. Id verò eſſe videtur quod ex Doëta paul antè indicauimus, hæc quæ à virtute ſeparata vulgò numerantur in bonis talin eſſe qualis eſt animus eius qui illa poſſider. Stoici, vt eſt apud Ciceronem lib. de Einibus, cùm conſtituiſſeut id ſolum bonum, quod eſſer honeſtum,&id ſo- lum malũ, quod turpe: inter hæc tamen& illa, quæ nihil valere arbitrabantur ad beatè aut miſerè viuendum, aliquid quò differrent eſſe voluerunt. teomm ſci⸗
licet quæ in medio bonorum& malorum, partim ad corpus, pattimad tes er-
ternas pertinere dicuntur, alia æſtimabilia eſſent, alia his contraria, Maned- tra. Qugæ autem æſtimanda eſſent, eorum in aliis ſatis eſſe cauſæ, quamob- rem quibuſdam anteponerentur, vt in valetudine, vt in integritate ſenſuum, yt in doloris vacuitate, vt gloriæ, diuitiarum& ſimilium rerum:alia autemnon 5 ſe eiuſmodi. Itémque eorum quæ nulla æſtimatione digna eſſent, partim ſatis habere cauſæ quamobrem reiice rentur, vt dolorem, morbum, ſeuſunmamiſſo- nem, paupettarem, ignominiam,& ſimilia horum: partim non. In quo iden(i-
cero eo ipſo loco, inter illos& Peripateticos, latiſſimam eſſe vult differentiam:
quæ tamen nõnullis verborũ tantum eſſe videtur. Etenim perpateid autbe omnia etiam in bonis numerant cadem cùm ad virtutem adiiciuntuterl tmät Litam noſttam cdderc beatiorem: qux(ola quidem virtute benea Keiehau nequaquam tamen beatiſſima. At Stoici horum acceſſione, negant vitam nolta VIIa ex parte beatiorem reddi. Arque vt obſcuratut& offunditur luce golislume lucernæ,& interit magnitudine maris Aegei, ſtilla maris,& in diuitiis Crolte· runcij acceſſio,& gradus vnus in ea via quæ eſt hinc in Indiam:ſic aiunt omnem iſtam rerum externarum& in corpore poſitrarum æſtimatiouem, ſplendote;ir tutis& magnitudine obſcurari& obrui: neminem tamen ab ipla virtute beall, niſt ad huius ſummum graduũ, ſummamque perfectionem peruenelit. Ad aua rem docendam iidem hac ſimilitudiue vti folent, Vt qui demerf ſunt i aqus nihilo magis reſpirare poſſunt, ſi non longe abſunt à ſummo, vt iam iamquede ſint emergere quaàm ſ etiam tum eſſent in profundo: nec catulus ille qu 4 appropinquat vtwideat, pias cernit, quàm qui modèò eſt natus: ita qui proci- aliquantulum ad virtutis aditum nihilo minus in miſeria eſſe, quàm eum uil
hil proceſſit. 1
tur,
vati diſp que jpſa mot loc qua idn pio optit neat. bis, vilel quam cet, I ne co rado appe magt num! quini
eiuso
tur: a nec d luus et Dr tis vic ſtto.
ck
loco
let, le di Taur parum non ſo tr na

d
2
4
Vmg n
2 „ 4
4 1 kun u 9 Wmlolagh um 1 iauma Vmun in wolhe odein lusektein 10 10 1in Ululig 1oe Er i uqaolan araut 4 veranui Stoid 18 aputn lum, Woler hoch
la, zu Ikeraleterk
kerte luccun.
. Rr 5b tpah, m a eſſet e As com
um ia Wiisellecut
lerndin vintegtia
Kim a mme 8 ciman u eſen
ndolo e ridum ſec
aboms 4 noa lg
n, lul un eſlenulch uilerd N a nLerüa
3
nn1 M 1adium
Laen— Na neguuſ
rrri* Smdit egah r Kindus rec 11 dumis oitu t4 wioenſ ren. d n nD hAt aeec G m heller 1es* Aü demell
4 dinn A Imo, ntin
o* ec catoh
u S tnatus V
. tute den
DOCIRINAM bPLATI. 113
10 Sapienti viréque bono, vt Plato ait lib.. de legibus, honor eſt meliora ſe- qui& ex peioribus quæcunque meliora fieri poſſunt, ea ad melius quàm optimè reducere. In quo non ex approbatione populari pendebit, neque hanc captabit: ſed id quod honeſtum eſt ſua ſponte ſequetur: imò ipſius honeſti ſola pulchri- tudine rapietur, ſicut idem docet in Phædro. Eum vero talia ſequentem honor &gloria etiam inuitum ſequentur, ſicut corpus vmbra. Quemadmodum idem à vitiis abſtinebit, non metu hominum, aut pœnæ: ſed proprer ſolam horum de- formitatem, etlam ſi dato Gygis anulo, vt paulò ante dictũ eſt ex lib. z. de Rep. hic impunè ruere poſſit in omne genus flagitij. De quo digniſſimum eſt obſer- uatione quod idem ſcribit lib. ο. de Rep. Nonne cætera quidem, inquit, in hac diſputatione expoſuimus? præmia vero ipſius& honores nequaquã attulimus, quemadmodum vos Homerum& Heſiodum attuliſſe dicebatis: ſed iuſtitiam ipſam ipſi animæ optimum præmium eſſe comperimus, iuſtéque agendum eſſe monſtrauimus, ſiue Gygis habeat annulum, ſiue eriam Plutonis Galeam. Vera loqueris. Deinde paucis interiectis. Primum, inquit, hoc mihi reddetis, quod qualis vtérque eorum ſit,& iuſtus& iniuſtus Deos nõ latet. KReddemus. Si Deos idnon latet, hic quidem à Deo amabitur, ille odio habebitur, id quod in princi- pio cõfeſſi ſumus. Eſt ita. Deorum autem amico omnia, quo ad fieri poteſt, à diis optima tribuuntur, niſi quid mali ex priori delicto ei neceſſitate quadam immi- neat. Omnino. Sic ita que de iuſto viro exiſtimandum, ſiue paupertari, ſeu mor- bis, ſine quibuſuis aliis eorum quæ mala videntur, obnoxius fit, huic demum vel viuenti, vel mortuo ad bonum aliquod iſta conducere. Neque enim à diis vn- quam negligitur, quicunque iuſtus euadere virtutiſque offciis, quo ad homini li- cet, Deo fimilis fieri conabitur. Cætera vero quæ hoc loco ab Alcinoo ex Plato- ne commemorantur, Stoicis hac in parte Platonem ſequutis, pepererunt alia pa- radoxa, quæ Cicero ſic exprimit extrema pagina lib. 3. de legibus. Sapiens rectius appellabitur rex quam Tarquinius, qui nec ſe nec ſuos regere potuit, RKectius magiſter populi(is enim eſt dictator) quam Sylla, qui trium peſtiferorum vitio- rum luxuriæ, auaritiæ, crudelitatis magiſter fuit. Rectius diues quàm Craſſus, qui niſi eguiſſet nunquam Euphratem, nulla belli cauſa tranſire voluiſſet. Recte eius omnia eſſe dicentur, qui ſcit vti omnibus. Rectè etiam pulcher appellabi- tur: animi enim lineamenta ſunt pulchriora quam corporis. Rectè ſolus liber: nec dominationi cuiuſquam parens, nec obediens cupiditati. R ecte inuictus, cu- ius etiam ſi corpus conſtringatur, animo tamen vincula iniici nulla poſſunt. Quæ omnia Epicurus quoque in ſuo ſapiente imitatus eſt: fed quia illa non ſa- tis videntur conſentire cum&iuſdem opinione de ſummo bono in voluprate po- ſito, ideirco ab eodem Cicerone exagitaturinitio z. Tuſculanæ. Epicurus ea di- cit, inquit Cicero, vt mihi quidem riſus captare videatur. Affirmat enim quodam loco, ſi vratur ſapiens, ſi cruciatur, expectas fortaſſe dum dicat, patietur, perfe- ret, non ſuccumbet. Magna me Hercule laus& eo ipſo per quem iuraui Hercu- le digna: ſed Epicuro homini aſpero& duro non eſt hoc ſatis. In Phalaridis Tauro ſi erit, dicet, quàm ſuaue eſt hoc: quam hoc non curo. Suaue ctiam? An parum eſt ſi non amarum? At id qu idem illi ipſi qui dolorem malũ eſſe negant, non ſolent dicere cuiquam ſuaue eſſe cruciari: aſperum, diffitile, odioſum, con- tra naturam dicunt, nec tamẽ malum. Hic qui ſolum hoc malum dicit ſed malo- rum omnium extremum, ſapientem cenſet id ſuaue dicturum. Ego à te non po- ſtulo vt dolorem eiſdem verbis efferas quibus Epicurus voluptatem, homo, vt ſcis, voluptarius. Ille dixerit ſane idem in Phalaridis Tauro, quod ſi eſſet in le⸗ ctulo. Ego tantam vim non tribuo ſapientiæ contra dolorem. Si forris in perfe-
iij
eA eer.

öͤͤͤ
* 2 8 9 ————————. —.
2.— 4
——
54 ALCINOI INSTITVTIO AD rendo, officio ſatis eſt, vt letetur eriam non poſtulo. Triſiis enim res eſt ſ bio, aſpera, amara, ini mica naturæ, ad batiendum tolerandümque difficilig 11 Locus hic pluribus à Pplatone ſic tractatur in Theæteto. Conandum eſt quit, vt hinc illuc quam celerrime fugiamus: Fuga autem eſt vt Deo ſimil viribus efficiamur. Deo ſimiles efficit cum prudentia, iuſtitia ſimul& tas. Cæterum ò vir optime haud facile id perſuaderi poteſt quod non ill tia cuius vulgus exiſtimat, ſequenda virtu s& vitium fugiendum:hoce lus videaris, vtque bonus appareas. Hæ namque anicularum nugæ mihieſſei. dentur. Sed quod verum ſit ita dicamus. Deus nuſquam& nullo modo inid. ſtus, ſed quam iuſtiſſimus: totam videlicet iuſtitiæ complexus poteſtatem, Ni. hilque illius ſimilius quam iuſtiſſimus homo,& cæterã. De tribus autem qui bus hoc loco hominis cùm Deo ſimilitudo contineri dicitur, prudentia peni. naet ad cognoſcendum quid in officiis rectum-ſit. In iuſtitia ineſt conftans, perpetua voluntas obſeruandi id quod per prudentiam rectum cognohetis, Sanctitas vero, vt opinor, ad Deos refertur corumque venerandorum Kcqlen- dorum rationem continet. Vt primum quidem erga homines iuſtitiam, deinde erga Deos in omnibus ſanctitatem adhibeamus. Sic enim latinè dictum 3i. cerone libr. 2. off ciorum, Deos placatos effici pietate& ſanctittate. Quo rer modo iuſtit ia ad ſanctitatem ſe habeat, quęſitum quidem eſt à Socrate in Drota- gora, ſed tamen eo loco non ſatis explicatè tractatum. Quanquam fottaſleme⸗ lius ex Platonis dialogo de philoſophia, dici poteſt, coerceri nos atquealiosiu- ſtitia, cognoſci prudentia. His adiunctam eſſe ſanctitatem, id eſt vitæ puritatem per quam vt philoſophiæ fructum maximum, Deo grati efficimur ideoque hon omnia in numerato habemus. Et certe ſic ipſe Plato in Euthyphtone ſangita- tem appellat cam iuſtitiæ partem quæ ſuum Deo tribuit. Qupd Weoo ſeqpitut ex libro poſtremo de Repub. de ſola iuſtitia, per quam etiam Deo fmilesefi- cimur, id ad generalem pertinet, quæ virtutes omnes in ſe eſt complera: de qu paulo poſt ex Platone& Ariſtorele diſſeretur. 12 Locus eſt apud Platonem in Phædone, in quo explicat tranſitum animo- rum in noua corpora, ctiam belluarum, poſtquam ex humanis exceſſetunt. Quanquam in eo non tam videtur agere de ſumma fœlicitate quæ in quatan cum Deo ſimilitudine, vel in ipfius Dei fruirione confiſtit, quàm de prepa- ratione ad illam. Abeunt, inquit, in genera quælibet quibus in vita mores ſimi- les contraxerunt. Manifeèſtum id quidem. Nonne horum fœliciſſimi ſunt& in optimum proficiſcuntur locum quicunque popularem ciuilémque rittutem duam temperantiam& iuſtitiam nominant, exercuere, abſque philoſophiad mente, ſed ex conſuctudine exercitationéque acquiſitam? Quo pacco li fali ciſſimi ſunt; Quoniam decens eſt in tale quoddam genus iterum ciuile mi- téque demigrare quodam modo apum, aut veſparum aut formicarum: atque deinde in idem rurſus genus humanum, modeflöſque ex illis homines fieti. Ita decet. In Deorum vero genus nulli fas eſt peruenire præter eos qui diſtendi cupiditate flagrantes,& philoſophari ſunt& puri penitus diſceſſerunt. Addi vero idem initio Sophiſtæ, fiue de ente, inter philoſophos vrhomines omnium maximè diuinos, hoſpitales Deos ctiam in vita hac familiariter verſari:rel qxod alio loco ſcribit, ipſos philoſophos deorum colloquio fiui, à quibus ſapientes rerumpub. gubernatores ſuas leges accipere, ab codem fſignificatum eſtin Mi- noe, ſiue dialogo de lege- 13 Keperendus locus hic ex libro 4. de legibus, vbi ſic Atheniéſis hoſpes, Delo d viri, ficut antiquus quoque ſermo teſtatu r, principium finem& media emn omnium continens, recta ratione omnia peragit. Hunc ſemper iudicium comi-
in. es pro
ſanci. ius gra. ſ nema.
ne du⸗
. felu zuel
num!
funtſ lunti tiöſcu tutey mane Mal lort ſing ſpler noſtr. iidlie l 1 Ll 8 Aleinc nodic taluche aitin b
le dol

du 1 lemdi tund nr kih 4 unan Aralad mdendh d. ai Men 1 d ae muh
aum d r
i poteſ q— ſeſancin n chi „Deogs= r nDeo rit. 2 ol 4, etqu 480 dden— ezomdes 3 ema .
n, in quo T ie pofqram Aei ai en
e land Ela 6 1 4 3 fwitione er, gne
n aulüds Krnſian m. Nonnt c falct gue popul ulenef un, eretc ei ün daue acoo ee WDn auoddas. iennc ut veſyan Arünr b wodcho l bem e per rtco K pen llelem nrer lüol a tonis a1ia bet I itericlo colloq A wiuib.
4
*
16& . ielswh. guniſ Nut
em 1
e. nnc.. iel. — 1 2 xriuli geng 1
DOCGCTRINAM PLAT. I1 24 di 5 1 d ſ 0 2 0 3 0 4 6 7 o-* H tatur, eos qui à diuina lege deſciuerint, puniens. Cuiquidem iudicio quicũ que fœlix futurus eſt, adherens, humilis ſubſequitur& cõpofitus. Qui autem ſuper- bia elatus eſt, quod pecunia vel honoribꝰ“ antecellat, vel corporis forma pollſeat, qua cum iuuenilis animus dementia ſimul ardcat& petulantia, quaſi nec prin- cipe, nec duce vllo indigeat, ſed aliorũ ipſe ſuff ciens ductor ſit, is penitus à Deo deſeritur. Deſertus autem& alios huiufmodi nactus exultar, ſimul omnia pertur- bans multiſque videtur minime contemnendus. Breui tamen poſtea inculpabili Dei punitus iudicio, ſeipſum, domum ſuã ciuitatèmq; vniuerſam ſimul euertit. Cum hæc igitur ita diſpoſita ſint, quid facere& cogitare quidve cauere pruden- tem oportet? Nemini dubiũ quin cogitare quiſque debeat qua ratione ex eorũ
numero ſit qui Deum ſequantur. Quænam igitur actio à Deo amatur deumque
ſequitur? Vna certè rationem vnã anriquam habens atque preęcipuam, quod fimi- le ſimili, quod moderatum ſit, amicũ eſt: immoderata vero neque inuicem, ne- que moderatis ſunt amica. Deus profecto nobis rerum omniũ maximè ſit men- ſura multoque magis quam quiuis, vt ferunt, homo. Qui igitur huic tali amicus fore ſtudet, eum neceſſe eſt vt quam maximè pro viribus talis efficiatur. Atqui ſecundũ hanc rationem quiſquis hominum temperatus eſt, Deo eſt amicus. Si- milis enim. Intemperatus autem diſſimilis, differens& iniuſtus cæterà que ſimi- liter. Marfilius Ficinus in Sympoſium Platonis, ex Orpheo illud repetit, louem eſſe principium mediũ& finem Vniuerſi. Principium, inquit, vt producit: me- dium, vt producta retrahit ad ſeipſum: finem, prout ad ſe redeuntia perficit. 14 Agnoſcit Plato cum aliis locis multis, tum maximè ad finẽ phædonis, vni- cuique noſtrum naſcenti dæmonem eſſe datũ vitæ futurum moderatorem. De quo multa dicta ſunt à Plotino libro de dæmonibus,& de dæmone proprio, plu- raque à nobis antea collecta Cõmentario in cap:z. lib. huius. Illi vero recta mo- nenti ſi toto vitæ curſu obſequimur, hæc ſumma eſt noſtra fœlicitas: ſicut ſi im- pulſiones ab eo profectas contẽnimus aut peruertimus, ſumma noſtra miſeria, quemadmodum de ſuo genio Socrates indicauit ad finem Theagis. De qua re ſic ex Platonicorum doctrina philoſophatur Marſilius Ficinus in epiſtola qua- dam ad Callimacum lib. 8. Platonicorum ſententia eſt, inquit, complatonice mi Callimace, quot in cælo Dij, id eſt ſtellæ ſunt, totidem circa terras eſſe dæmo- num legiones, totidémque in qualibet legione dæmones cõtineri, quot in cælo ſunt ſtellæ. Duodecimque eſſe dæmonũ principes, quemadmodum& duodecim ſunt in Zodiaco ſigna. Præterea alios quidem Saturnios eſſe, Iouios alios Mar- tiôſque atque Solares. Similitèérque pro aliarũ ſtellarum tam nomine quam vir- tute varios dæmones cenſent atque cognominant. Addunt tot inſuper eſſe hu- manarum ordines animarum, quot& ſfellæ& demonũ legiones cõnumerantur, alia ſq; aliorũ tum dęmonũ tum ſyderũ tam naturam quã munus appellationẽq́; ſortiri. Hos vero dęmones appellant genios, ingenuos duces ingenij, ſingulos ſingulis animabus ab lege fatali, id eſt ab ipſa quando animæ labuntur in corpus, ſpherarum omniũ diſpoſitione influxũq; nobis accommodatos: à quibus mentes noſtræ quatenus deterioribus quibuſdã dæmonibus ſenſibuùſq; non parent, quo- tidie facili quadã occulta ꝗq; perſuaſione ita ferme ducãtur, vt naues gubernacu- lo à gubernatore regũtur. In co vero poſita eſt ratio eorũ nominũ quæ hoc loco Alcinous vſurpat. Aliter tamẽ Plato in Craty lo declarat fœlicẽ dæmonẽ ſiue dę- monicum priſca lingua eſſe appellatum. Sciſne, inquit Socrates, quos Hefiodus Jaiuovaæe eſſe ait? HER. Non.§ O C. Neque etiã quod aurcum genus hominũ ait in principio extitiſſe? HE R. Hoc quidẽé noui.§0C. Ait enim ex hoc gene- re poſt præſentis vitæ fata, fieri dæmones ſanctos, terreſtres optimos, malorum
4** 2*

4 ALCINOI INSTITVTIO AD
expulſores& cuſtodes hominum H.ER. Quid tum? SOC. Nempe arbiror vocare illum aureum genus, non ex auro conſtirutum, ſed bonum arque precla rum. Quod inde coniicio, genus noſtrum ferreum eſſe dicit. HER. Vela nar. ras. S O C. An non putas fi quis nunc ex noſtris bonus ſit, aurei hunc generis b Heſiodo æſtimari? H E R. Conſentaneum eſt. S O C. Boni autem alij Jun prudentes? H E KR. Prudentes. SOC. Idcirco, vt arbitror, eos demones præ- cipuè nuncupat: quia ſapientes& dęmones erant. Et ex noſtra iſtud priſcalu. gua nomen extitit. Quamobrem& is& cæteri poëtæ permulti Preclauè loquun- tur, quicunque aiunt videlicet, poſtquam bonus aliquis vita functus eſt, maximã dignitatem præmiùm que ſortitur, flque demon ſecundum ſapièntix cognomê. tum. Ita& ipſe aſſero Jaidoyd id eſt, ſapientem omnem hominem eſſe quicun- que ſit bonus: eumque demonicum, fœlicem viuentem atque defunctum: cum— recte dæmonem nuncupari. Ariſtoreles lib. 2. Top. Eudςααονα eum interpretatur cuius animus eſt bonus. Quemadmodum, inquit, zudςauc Xenocrates eum eſſe ait cui animus bonus datus eſt: eum enim eſſe dæmona cuique. lamblichus lib. de myſteriis Ægyptiorum, Erat dæmon, inquit, in exemplari mundoante- quam animæ in generationem laberentur. Quem cum primum anima qucem nacta eſt, aſtat ipſe dæmon, expletor ſubinde vitarum. Hic animam deſcenden- tem, vt dixi, alligat corpori: commune eius animal ipſe curat. Vitam animæ propriam dirigit:& quodcunque ratiocinamur, exhibet rariocinandi ptincipia: agimuſque talia qualia is adducit in mentem. Gubernarque nos quouſque ſacris operibus expiati, Deum ſubeamus pro dæmone ducem: cui poſthac dæmon ita cedit vt vel vocert eo præſente, vel conducat ad idem. 15 Cicero lib.z. de Finibus, ex Stoicis(qui hac in parte, ſicut in alüs permultis, Plaronis doctrinam ſunt ſequuri) ſcribit officia omnia eo eſſe referenda vtadi- piſcamur naturæ principia. Et eodem lib. ſæpe repetit finem vitæ humanæeſſe congruenter naturæ conuenientérque viuere. Itém que ſummum bomum eſſe, viuere ſcientiam adhibentem earum rerum quæ natura eueniunt, ſeligaem quæ ſecundum naturam:& ſi quæ etiam contra uaturam ſunr, reiicientem idettin- quit, aptè conuenientérque naturæ viuere. Apud eundem Ciceronem NM. Cao initio dialogi de ſenectute, de ſe ita loquitur, Si ſapientiam meam admiraiiſo- letis, quæ vtinam digna eſſet opinione veſtra noſtroque cognomine, in bocſi- mus ſapientes, quod naturam ducem tanquam Deum ſequimur eique paremas- Primo etiam de legibus ſcribit, virrutem ipſam nihil aliud eſſe quam in ſe yerfe- ctam,& ad ſum mum perductam naturam. Atque ex eadem ſententia eodemli- bro ait, nos ad iuſtitiam eſſe nates: iuſque non opinione hominum ſed natuts eſſe conftitutum. Et libro 3. de Legibns, cum omnia officia à principiis naturæ proficiſcantur, concludit ab eiſdem neceſſe eſſe proficiſci ipſam ſapiemtiam. ged quemadmodum ſæpe fir, vt is qui commendarus ſit alicui, pluris eum faciat cui commendatus fit, quam illum à quo fit: ſic idem ait minime mirum eſſe piimo nos ſapientiæ commendari ab initiis naturæ, poſt autem ipſam ſapientiam no- bis chariorem fieri, quam illa ſint à quibus ad hanc venerimus. Atque hæc qul- dem de ipla natura, in qua, vt antea capite primo futuri philofophi, ſic hoc loco vitæ beatæ prima fundamenta ponuntur. Eorum vero quæadiiciuntur de mom bus, recta educatione, inſtitutione& diſci plina, explicatio ex eodem capit-fehe- tenda. 1. 16 blato lib. 7. de Legibus, ciues ſuos duplici diſciplina vult inſtitui, vna am mi, altera Corporis: priorémque vocat muſicam, poſteriorem Gymnafiicam Quam rurſum duplicem ponit, vnam in luctatione, alteram in ſaltatione ad

memw Rimma de t* Hcaim dut † 4 jyſecam. an m het minen n. r utquenma n0 d mm: cu nUn M. 1 eeni ne ſntu fich Moueo elet
— am ti ünenn. gers 11 aue ſumne 1 A⁴ n neucun an hnt wücen
e. 4 K atem(iemn
tur,&) mtiam mn. 1 pecoxum
G Kaſequmaen 5 alindekeaten hal
66
5 9 1e
2 1 H eadem tm Lu ne 1 More donsn 1n 1cfck f ſeel aſſciißemfe
d d rminimen 5 2 da fenetinu et K dn diun 1d N guralicd lind Sa atiocl du
“* 2
PDOCTRINAM PILAT. n
idem addit in Protagora, parentes filios ſuos ad Gymnaſiorum magiſtros mit- tere debere, vt firmum aptumque adepti corporis habitum, optimè menti ſug- gerant miniſterium: ne fragilitate corporum impediti, à miliraribus ciuilibuſ- que actionibus tanquam laborioſis abſterreantur. Ariſtoteles vero cap. z. libro 8. Poliric. vult quatuor artes ad diſcendũ pueris eſſe proponendas, Literas, Gym- naſticam, muficam& picturam. Ex quo fortaſſe illud à Poëra dictum eſt in com- mendationem Eunuchi.
— Fac periculum in literis, Fac in paleſtra, in muſicis: quæ liberum Scire æquum eſt adoleſcentem ſolertem dabo.
Quod vero adiicitur animum ad cõtemplationem intelligibilium,& ipſius Dei ſibi viam præparare per antecedenté exercitationem in mathematicis, id etiam proprium eſt Platonicorum: qui pædiam futuri philoſophi in mathematica cõ- ſuctudine abſtrahendi pofitam cxiſtimauerunt. De qua contra mechanicas Theſſali merhodici opiniones à nobis antea diſputatum, plurâ que collecta ſunt noſtris prælectionibus in Sphæram, contra ciuldem mathematicum proæ- mium.
4
——

118 ALCINOI INSTITVTIO AD
Virtutum diuiſio harùmque in iuſtitia& prudentia connexio explicatur. Ex qua concluditur peccata omnia ab impru.
dentia& inſcitia proficiſci. (aput 21.
Cum igitur wirtus res diuina ſit, ipſa quidem aſfellio eſt animi perfecta& optima,“ hominem exornans eundem que frmum& aptum reddens ad dicendum& agendum: ſiue ipſe ſecum habitet, ſiue cum aliis verſetur. Atque inter huius ſpecies quædam rationis eſſe dicuntur, aliæ in parte
rationis experte verſari.(um enim diſferant inter ſe ratin- nale, iraſcibile& concupiſcibile, horum etiam diuerſa erit & ſua cuiuſque perfectio. Rationalis quidem prudentia:
Iraſcibilis, fortitudo: Concupiſcibilis, temperantia. Prulé- tia vero ſcientia eſt bonorum, malorum atque neutrorum. Temperantia, ordo in cupiditatibus& appetitionibus, cum hæ rationi vt duci obtemperant. Quando autem di- cimus temperantiam ordinem eſſe quendam& obedien- tiam, id ſanè intelligi volumus, facultatem quandam eſſe, Per quam appetitiones apto ordine ſe ei ſubiiciunt quod na- tura debet dominari. Hoc autem eſt quod rationii eſt par-
ticeps.3 Fortitudo eſt legitima præcepti ardui& nò ardui
obſeruatio: id eſt facultas conſeruatrix præcepti legitimi- ⁴ luſtitia vero conſenſio quædam horum inter ſé, ſiue fa- cultas ber quam tres animi partes inter ſe conueniunt ha- rumque vnaquæque ei adheret quod proprii habet in quo verſetur,& ſuum cuique pro dignitate ſtatuit: quaſi hæc ſumma ſit perfectio trium virtutum, Prudentiæ, fortitudi-
’ Tonper An Numi ſeunuun . I mdee tttulo enii um rectæ con eita uslam tijſlitan 04 Ila enim ſue num eſ vill Gur cum luc jemo cum m omnino hilun
auid fuit,
uuone dicttu
myerang ſit nnexæ: nec
la
Omnis kei qual üuina ar.
deoco dr
Vnquam fonaſf demm dicere ſolet ha i. Quod quidem il dui alios ſuis mæc⸗

ma 1 atmen
3 A0 dma
den d Luanbt
Pum 1 & uemge 16 un uinm
7n Duul un
Aücu 3 A ax pra
d Kie fau
4 muuenui 1
a9 e
DOcCTRINAM pPLAT- 119 nit, Temperantiæ, ratione imperante, reliquis partihus a- nimi ſecundum ſuam proprietatem contractis eique obedié tibus. SUnde exiſtimandum wirtutes ſoſe mutuo conſequi. Fortitudo enim præcepti legitimi conſcruatrix, rationis e- tiam reclæ conſeruatrix eſt. Quoniam praceptum legitimi recta quædam ratio eſt. Recta autem ratio a prudétia pro-
ficiſcitur. Quin etiam prudentia cum fortitudine cohæret.
Ila enim ſcientia bonorum eſt. Nemo autem id quod ho- num eſt videre poteſt, dum timiditate& perturbationi-
bus cum hac coniundlis, impeditur. Eadémque ratione
nemo cum intemperantia prudens poteſt exiſtere. Atque
omnino quicunque perturbatione wittus, præter rationem
aliquid facit, id per imprudentiam& inſcitiam pati à Platone dicitur. Vt nemo poſiit prudentiam habere ſi in- temperans ſit œ timidus. Junt igitur dirtutes inter /6
connexæ: nec ſeparari poſſunt, ſi perfeclæ ſunt.
Iac.(arpentarij Commentarius in caput 21.
1 Omnis rei qualiſcu˙ͤmque ſit ſumma exccllentia quæ à Deo eſſe ꝑutarur, diuina appellacur. Quo modo rudiore quadam minerua, intelligi ꝑoteſt quod hocIoco dicitut, virrutem qux hominis eff perfectio,rem quandam eſſe dininã. Quanquam fortaſſe aptius ad illud referri poteft quod Socrates apud Plato- nem dicere ſolet hanc à Deo proficiſci, non omnino humanis viribus compara- ri. Quod quidem ille eiuſmodi argumento confirmat in Menone, nempe quod ſi qui alios ſuis præceptis ad virtutem poſſint inſtituere, id maxime apparere o- porreat in viris bonis& ciuilium negotiorum adminiſtrarione claris: nec vero dubium quin hi ſi poſſint, id ipſum præſtare velint, in liberis præſertim: quos o- mnes virtures ſuæ mulro magis quam fortunarum hæredes expetunt. Quod ta- men eorum perpauci conſequuntur. De quibus eò loco ſᷣe ille loquitur. 5§ OC- Num Themiſtoclẽé virum bonum fniſſe fareris: AN V. Maximèomniũ. 5§0 C. Et præceptorem virtutis bonum, ſi quis omnino virtutis magiſter fuit, Themi- Koclem exritiſſc? AN X. Reor equidem, dum modo voluiſſet. 5 OC. Num
4 9
— —

7* 0 7 4, nis vſq; ad finé erudiri Nelligit, nutrix, mater, pedagogus, pater, ad hoc omni cura ſtudiòq; comtendunt.
rzo ALrCINOIINSTITVTIO AD
cenſes ipſum noluiſſe alios quoque bonos fieri? Filium ſuum præſertim an pu⸗ tas inuidiſſe filio& de induſtria virtutem partam minime communicaſſe? Audi- ſtin quod Themiſtocles filium Cleophantum in equeſtri facultate ſtrenuum reddidit, adeo vt equis ille rectus inſiſteret, rectuſque ex equo iacularetur, cæte- raque permulta ſtupenda faceret, in quibus illum diligenter pater erudiuit, ſa- pientéèm que in ſingulis quæ præceproribus præcipua, reddidit? Hæo à maioribus accepiſti? AN Y. Accepi. 5 OC. Nemo igitur naturam filij vt pote malam, culpauerit. AN Y. Nemo arbitror.§O0C. Quid verò ad hoch Audiſti ne ab aliquo ſeniore aur iuniore, Cleophantum Themiſtoclis flium bonum ac ſapiẽ- tem, in quibus pater fuerat, extitiſſe? A N X. Nunquam.§ OC. Num Themi-
ſtoclem arbitramur alienis artibus imbuere filium voluiſſe, paterna ſua virtute
nihilo vicinis ſuis præſtãtiorem reddere curauiſſe, ſiquidem virtus doceri vllo pacto poſſet? AN Y. Fortaſſis per louem minime.§00C, Talis igitur hic vir⸗ tutis magiſter fuit, quem ipſe vnum ex antiquis optimum aſſeris. Conſderemus iam& alium, Ariſtidem Ly ſimachi Hlium. Nonne hunc quoque bonum fuiĩſſe c- ſes? A N Y. Et maxime quidem. 5 O C. An non& iſte filium ſuum Lyfima- chum in omnibus quæ à præceptoribus percipiuntur, optime Atheniêfium om- nium eruditum euadere cum voluiſſet, num quoquam alio meliorem fecir? Hãc etenim allocutus es& qualis ſit optime noſti. Preterea ſi vis periclem virum magnopere ſapientem, conſidera: duos hic, quod te minime preterit, 5ilios edu- cauit, Paralum& Xanthippum. AN Y. Noui equidem.§ O C. Hos, vt noſti, tum arte equeſtri& muſica, tum etiam athleticè præ cæteris Athenienfibus in- ſtruxit. Ac denique in nullo eorum quæ arte percipiuntur, inferiores aliis eſſe voluit: boni autem vt euaderent, an cupiebat? Cupiuiſſe quidem exiſtimo, ſed id doceri minimè potuiſſe. At apud eundem Plaronem brotagoras, in dialogo qui Protagoras vel Sophiſta inſcribitur, in contraria opinione eſt: atque exiſtimat virtutem doceri poſſe, ſuperiorémq; rationẽ Socratis ſic conatur explicare. Re- ſtat dubitatio illa, inquit, quã de viris virtute claris monebas, quam ob cauſam f- lios illi ſuos in omnibus quæ à præceptore cõſequi licet, erudiunt: quod vero ad paternam virtutem ſpectat, nihilo cæteris meliores reddunt. Ad hanc rationé 6 Socrates non fabulam afferã. Sic enim cogita vtrum eſt vnum aliquid aut non cuius neceſſe ſit ciues omnes eſſe participes, ſi modo conſtare ciuitas debear. lta enim hæc tua ambiguitas ſoluitur, aliter vero minime. Si vnum hoc extat, neque eſt architectorum, neque ærariorum attificium, neq; figulorum opificium, ſed iu- ſtitia, temperantia, ſanctitas& vt paucis cõprehendam, viri propria virtus: ſi hoc eſt, inquam, cuius participes eſſe oportet omnes,& cũ hoc diſcere& agere quod- cumq; placeat aliud, abſque hoc nequaquamt expertem verò huius doceri, corri- Pid& puerũ&c virum& mulicrem quo ad correptione melior efficiatur: ſi quis autem hanc ſpreuerit diſciplinam, eum tanquã inſanabilem ciuitatibus pelli vel interfici: ſi ita eſt, inquam, vt diximus, viriqus præſtantes in Rep. Ciues, in cęte- ris quidem erudiunt filios, in hoc vero nequaquã, aduerre quàm mirtabiliter in eo excellentes euadant. Quod enim doceri poſſe tam priuatim quã publicè ar- biträtur, oſtendimus. Cum vero doctrina& cura acquiti hoc poſſit, alia filios do- cent in quibus non eſt aduerſus neſcientes mortis pœna propoſita: in quibus au- tem mors& exiliũ aut pecuniarũ ablatio, aut domorũ ſubuerſio præmit ignaros Tade flioszin his non omni diligentia patres erudiunt,& vbi minæ huiuſmodi vrgẽt, doctrina curàq́; leuior adhibetur. Exiſtimare decet 6 Socrates àteneris an- cos atq: moneri. Nam cũ primum ꝑuer quæ dicumtur, in-
D
jrarenit! ynrdo re luc eotlam, multo dtunt: pracepto uwdidiceruntia c weuaillis legenda e wiaſeruntut plilc et emulationeacc geuumalis quidug Kmque ne quid her licerunt rurus Doo cent quas ad cilhars iiliare conantuh it dum vtiles fint,&a uliget con ſonanti otytErmum aptu
ulketium, ne fragilit
wwurquam laborio im olſunt.Yoſſun ai dilciplinarum ſc ngiratibus leges
niyi proprio ing ſin pueris adhucle dcuius characteres ſecctibens ptiſcon nad calum normar uricantur punit: pur ſetea quôd tanquar ſioque voca-ur. Cur lics cura, an dubitas vdem loco cauſam
lerit, cur bonorum
vittutem nftitui p ux Gn Mäelicet ni nesſpedan oporere quonimd renè cän aque dochinarum- t lemus qualiſcung Nicè rnumenemqu Lemadmoum na. taue hac vi alia cel- gue deiteh omnes, dtgo intitiatum ga au nam optimotun nieladerentene ua genlolis eſle magi

4 luiimen oc ap em. 50 9 Aled 3 cxtensh ate Frriaorur ins b ſe duitd Ra kroxgna E ioioneca dn? Lccomuun. nie Sn onedas a ce cd dn ſeet emdune 3 m* cceddunt. er ogit ta uck umn c, e conkaran retd e. smuk. cing 1= puoma dots Sen, nidf
01 Se dllencu
ut N. Mesl 3 ¹
,91 ☛ duerteg b 11 n priuua
A 6
4d 1 e
ö
DOCTRINAM PLAT. 121
vt in ſngulis tum verbis tum operibus optimus puer euadat. Sigillatim enim, monſtrant quid iuſtum, quid iniuſtum, quid turpe, quid ſanctum, quidve propha num ſit, quæ agenda, quæ non QAibus ſi obtemperat puer, bene ſecum agi pu- tant: ſin renititur, tum veluti contortum obliquumve lignum, minis plagiſque. ditigunt. Poſthæc ludimagiſtris pueros curandos tradunt, m orumque bonorum, diligenriam, multè magis quam literarum citharæque doctrinam à magiſtris- expoſcunt: præceptores autem ſuſceptos curant& excolunt. Et literas vbi tan- tum didicerunt, ad ſcripraque conuertuntur, Poëtarum in primis excellentium opera illis legenda ediſcendaque proponunt, quibus monumenta quampluri- ma inſeruntur, priſcorumque virorum virtute præſtantium geſta laudantur: vt puer æmulatione accenſus, præclara maiorum facinora imitetur. Cithariſte quo- que tum aliis quibuſdam huiuſmodi, tum præſertim temperantiæ ſtudent, ca-
uéntque ne quid perperam adoleſcentes agant, vtque vbi pulſare citharam di-
dicerunt, rurſus Poërarum aliorum modulatione præſtantium cantilenas do- cent, quas ad citharam canant, rithmòſque& harmonias puerorum animis con- ciliare conantur, vt mitiores modeſtiorèſque,& concinniores effecti,& ad agen- dum vtiles ſint,& ad dicendum. Omnis enim hominis vita, numeroſa quadam indiget conſonantia. Poſthæc ad gymnaſiorum magiſtros, parentes filios mit- tunt, vt rmum aptuùmque adepti corporis habitum, optimè menti ſu ggeraut mi niſterium, ne fragilitate corporum impediti, à militaribus ciuilibúſque actioni- bus tanquam laborioſis abſterreantur. Hæc nempe obſeruant maximè hi qui ma- ximè poſſunt. Poſſunt autem maximè opulentiſſimi viri, eorümque fllij, qui pri mi diſciplinarum ſcholas ingreſſi, nouiſſimi exeunt. Scholis autem egreſſi à magiſtratibus leges iurâque diſcere, eorumque exemplo viuere coguntur ne quid ipſi proprio ingenio freti temerè agant. Sed quemadmodum literarum ma giſtri pueris adhuc ſcribendi ignaris, calamo exemplar quoddam præſcribunt, ad cuius characteres ſcribendi artiſicium imitando perdiſcunt: ita ciuitas leges præſcribens priſcorum hominum in legibus feren dis prudentiſſimorum inuen- ta, ad earum normam imperare cogit quemlibet& parere. Eos autem qui præ- uaricantur punit: punitiéque huiuſmodi& apud vos,& apud alios multos, pro- pterea quòd tanquam pœna iudicialis dirigat tranſgreſſorem, iudicium corre- ctioque vocatur. Cùm igitur talis tantà que ſit virtutis, tam priuatim, quàm pu- blicè cura, an dubitas adhuc ò Socrates, mirariſque ſi doceri non poſſit Demde eodem loco cauſam explicare conatur Elus uod in codem Menone Jocruäres quxit, cur bonorum patrum filij plurimi mali reperiantur, ſthi à pattibus fuis ad virtutem inſtitui potuerunt. Non deber, inquit, hoc mirum videri, ſi vera ſunt quæ dixi, videlicet virtutis curam, non ad vnum aliquem duntaxat, ſed ad om- nes ſpectare oportere: ſi modò conſiſtere ciuitas debeat. Si autem ita eſt, vt lo- quor, imò certè cùm ita fit, elige atque conſidera, quamuis aliarum faculratum atque doctrinarum: vt puta ſion poſſet conſiſtere ciuitas, niſi tibicines omnes eſſemus, qualiſcunque eſſe quilibet poſſet„nônne hoc quilibet priuatim& pu- blicè vnumquemque doceret, huiuſque ignarum ſine inuidiæ liuore corriperet? uemadmodum nunc quæ iuſta& legitima ſunt, quilibet ſine inuidia prædicat, neque hæc vt alia celat. Prodeſt enim omnibus communis iuſtitia virtuſque. Atque idcirco omnes omnibus quæ iuſta& legitima ſunt libentiſſimè monſtrãt. Si ergo in tibiarum fatibus nos eadem animi flagrantia charitaréque erudire- mus, num optimorum tibicinum Klij magis quàm deteriorum in his ſonis pe- riti euaderentenequaquam vt arbitror: ſed quicunque natura ad tibias inflandas ingenioſus eſſet, magis proficeret, tardus autem minus: ac heene periti 4
—

9
122 ALCINOIINSTITVTIO AD
tibicinis, rudis euaderet filius: ſæpe etiam inepti, filius aptus. Verumtamen om- nes ſufficientes eſſent tibicines, ſi cum his conferrentur qui rudes ſunt nihilque rerum earum intelligunt. Simititer eum, exiſtima Socrates, qui iniuſtiſſimus ti- bi videtur inter homines ſub lege viuentes, iuſtum fore, iuriſque auctorem, ſ quando cumillis hominibus conferatur. quibus nec diſciplina ſit, nec iudicia, neque leges, neque neceſſitas vlla in vira quæ virturem colere debeat. Marfilius
Ficinus in Menonem pro virtutum varietate, varias quoque earum parandarum
rationés ira diſtinguit. Sapientia quidem, in quit, natura ineſt: quia æterna eſt ra-
tionum omnium in mente complexio, perpetuuùſque veritatis intuitus. Scientia,
per doctrinam Philoſophiæ, quæ reminiſcentiam præſtat, acquiritur: dum ratio
quæ pennas olim abiecit, ad mentem conu erſa, reminiſcendo iterum alas recu- perat. Prudentia, doctrina ſimul& longo vſu adu enit. Recta opinio, exemplis, aurhoritate, iaductione, ſorte- Iuſtitia, fortitudoque,& temperantia, cæteixque morales virtutes, prudentiæ rectæque opinionis legibus,& exercitatione legiti- ma perfic iuntur. Quanquam poſteriora hæc magis Ariſtorelica, quàm Platoni- ca eſſe videntur. Allſtoteli enim virtutes intellectus, quæ ad partem animi ſupe-
riorem pertinent, omnino doctrina comparanrur. Virtutes morum. aux exor- nant partem animi inferiorem, doctrina quidem indigent. vr per hanc intel-
—
——-——
LEEare S in officiis rectum ſit, quid non rectum: ſed perficiunturagen-
di conſuetudine per quam habitus conformatur. Idque eſt quod Cicero dixit Officiorum primo, virtutis laudem omnem in actione eſſe poſitam. Er quod A-
riſtoteles ipſe capite tertio libri primi Ethicorum, finem Philoſophiæ morali
propoſitum non in cognitione, ſed in actione conſiſtere. De fœlieitate autem, quæ in virtute conſiſtit, qu omodo comparctur, quæſtio eſt apud eundem Ariſto- tem capite nono libri eiuſdem, ſed non ſatis accuratè eo loco explicata. Ex quo exiſtit quæſtio, inquit, num doctrina, conſuetudine, an alia aliqua exercitatione pariatur an diuina aliqua cauſa adſit, an hoc ita ſit fortuitò. Ac ſi quod aà Diisa- liud datum hominibus eſt, profectò conſentaneum eſt fœlicitatem etiamab il- lis eſſe datam: eòque maximè quod rebus humanis melior eſt,& præſtantior. Sed hæc non ſunt huius diſputationis& temporis. Hoc verò apparet etiamfi data non ſit conceſſu Deorum,& munere mortalium generi, ſirque viutis at- tis aut exercnationis, tamen in rebus maximè diuinis eam eſſe ducendam. Vir- tuis enim merces& finis, optimum quiddam eſt, diuinum& beatum: quod i- dem late pateat neceſſe eſt. Poteſt enim comparari diſciplina aliqua& diligen- tia ab iis omnibus quorum quidem à virtute animus aliquo vitio non retarde- (tur. Ad eandem quæſtionem pertinet, quod pluribus explicatur capite duode- Kcimo libri primi magnorum Moralium, Vbi poſtquam docuit in nobis fitum eſſe vt boni efficiamur, aut mali, tandem voluntati& ſiudio noſtro adiicit ipſfam naturam, fine qua negar nos vircutis ſummam perfectionem poſſe conſequi. Fortè autem, inquit, hic quiſpiam occurrerit. Quandoquidem homini ineſt iu- um probúmque eſſe, ero fi voluero omnium optimus. At 1d fieri nullo modo
poteſt. Curnam?
uoniam non hoc in corpore gignitur. Neque enim fi quiſ-
piam voluerit corporis curam habere, omnium optimum habebit corpus.
ſtüm,& bonum corpus eſſe. Melius certè habebit corpus, non tamen erit o- mnium optimum. boe voluerit„crit omnium optimus, niſi natura etiam exriterir. Meliorqui-
m certèé erit. De qua quæſtione multa iu vtramque partem acutè colligu Dr
lIdem de anima intelligendum eſt. Neque enim ſi quis
D
ſonesit quefti gGin communl.
ſinusrei cwiuſg
momma eiuſde
◻☛
cgenerolum mor
uifecionem anf uiumaua eſtmulti tloclitatls obſerue aune aptus efft 4 alque animi luptem rili ne dicfcultal gyrum documut einde ad Alikote altant infacultati onſuetudine, ipt n perfectio in tect cetiam intclligi ir quid ab inferlor lqpod tegitur, Sed terdjeré quodpert laykdocuit in phy palmouetur, quèm miinferiore, ſtin! i tectam rationet ue in cognition ſuim parte animi l tipiunt,& eandem ationem excitant, iiQuanquam Stoic annionc elle dixeru ado ſellicet ia pan itt nobis cum vniu um, yt temperantis oceruicis indomit, id, Ntait violentia o dl in gaairammarqe elis NCupracem ka dem laber, duſmos ullerur, nullo moe um lihri Primi Ell Umen vim aure,
lendi auſa eih Malummod 9121 9 Jt un ca pan womusmarnm gote Wekonſdet
dn

1 don mia N hlgean nla 83 c. Uu 4* 1 tecch 4
4 Hrcleaue 21*, uats mn 21 7 alſceaionn ,. 1 9 er ledm
nn— Kurngenun 2 1 2 dus Keern 5* bihoni b
ont ac iere. He 6
ten ap lo et ind 1 1s Mr deo locoan alut 18 an luim d08& 40n u ies et lelan. dei smeliot d. K:&&. Hocua
et& namgerenti rid M li camtlen. ldd 4, Gwwinun in
cod dilcipim aie
1
1
1 1
“
Weaa
U r e
4
DoOcCTRINAM PI.ATr. 123
uns Thomas in quæſtionibus diſputatis, articulo nono quæſtionis vnicæ de vir- tutibus in communi.
2 Virtus rei cuiuſque, ab Ariſtotele appellatur capite ſexro libri ſecundi Ethi- corum, ſumma eiuſdem perfectio. Quomodo virtutem equi dicimus eam, quæ hunc generoſum moribus efficit,& ad currendum aptum: hominis verè in mo- ribus affectionem animi, non quamuis, ſed eam quæ in laudabilem habitum conformata eſt, multis actionibus antecedentibus: eõque ipſo perfecta, quod in
2 medioctitatis obſeruatione conſiſtit. Per hanc autem homo firmus„&X omni
ex parte aptus effici dicitur, quia in eo ſumma imis per virtutem conſentiunt,
parſque animi ſuprema, per eandem ad regendas inferiores fic adhibetur, vt hæilli ſine diſficulrate parcant. Longa enim conſuetudine quafi in rario- nis gyrum ducuntur,& ad eius regulam ieuocantur. In quo eſt poſita virtus ca
quæ inde ab Ariſtotele moralis eſt appellata. Qnoniam quæ contra rationem e-
xultant in facultatibus animi infexioribus, non facile niſi agendi more,& longa conſuctudine, ipfi rationi obſequuntur, Vt verò partis animi ſuperioris ſum- ma perfectio in rectè imperando poſita eſt: ſic inferiorum in parendo, Ex quo hocetiam intelligitur, quid iꝑſa virtus morum à parte animi ſuperiore acci- piat, quid ab inferioribus. Aſuperiore enim huius regula exiſtit: inferiorum eſt. id quod regitur. Sed auia ꝑerfectin in co. xr in ſubiccto, eſt quod perficitur: ab altero verò quod perficit tanquam ab efficiente proficiſcitur(ſic enim Ariſtote- les ipſe docuit in phy ſicis motum, qui perfectio quædam eſt, eſſe porius in eo quod mouetur, quàm in eo quod mouet) idcirco virtutes huiuſmodi in parte a- nimi inferiore, vt in ſubiecto eſſe dicuntur,& à ſu periore efficientem cauſam, id eſt, rectam rationem tanquam regulam accipere. Aliæ quæ intellectus ſunt, quæque in cognitione veri vel falſi, boni vel mali confiſtunt, vtroque nomine ſunt in parte animi ſuperiore. Quoniam ab illa efficientem cauſam cognitionis accipiunt,& eandem partem perfectiorem reddunt, cum eius faculratem ad co- gnitionem excitant,& per eos habitus exornant, qui in cognitione dicuntur ver ſari. Quanquam Stoici, vt Cicero author eſt Academica prima, virtutes omnes in ratiône eſſé dixerunt. iſtud verò, hoc Alcinoi loco, dubitationem habet, quo- modo ſcilicet in parte animi ſiue facultare tertia, quæ cupiditates natu rales con- tinet nobis cum vniuerſo genere rerum viuentium communes, virtutem quan- dam, vt temperantiam verſari velit. Cùm ca Platoni in Phædre ſmilis ſit e- quo ceruicis indomitæ, qui neque ſtimulis, neque verberibus coërceri poteſt⸗ ſed, vr ait, violentia delatus, coniunctum ſibi equum, id eſt alteram partem ani- mi in qua irarum ardor exiſtir, auri gâmque, id eſt rationem perturbat,& ad Ve-
88 3
1 3———
ℳ, 9
See „ 5 4„
₰ —
4.

5279 ALCINOI INSTITVTIO AD
eſt quod ratione regi poſſit. Motus verò ad actionem, vel ad candem impetas, ctiamſi contra rationem magnã vim habeat, cohiberi tamen huius imperio po- teſt. In quo ipſa virtus eſt poſita Quod autem dico: facilius hoc modo intellige- tur. Ad hanc animi partem pertinent ea quæ ſunt cibi, potus,& rerum venerea- rum. Naturæ ergo functionem in eoqu endo cibo. ſiue potu, itémque furioſam ti- tillationem, quam quidam epilepſiæ ſimilem eſſe dixit in indulgendo veneli, cohibere non poſſumus. Motus autem& cupiditates cibi, potus, rerumque ve- nerearum, noſtræ poteſtatis ſunt:& cum ratione reguntur, cas virtutes parium quæ in hac tertia animi parte dicuntur exiſtere. S2 3 Præceptum legitimum dicitur quod lege continetur, aut quod huic eſt con- ſentaneum. Ley autem ſecundum naturam ea eſt intelligenda„non quæ ſcripta eſt, nec quæ eorum qui imperant placitis niritur: ſed quæ animis noſtris ante vl- lam ſcriptam legem eſt inſita. Quæ nihil aliud eſt, quàm recta ratio. De qua ſic Cicero primo de Legibus, Lex eſt ratio ſumma inſita in natura: quæ iubet quæfa- cienda funt, prohiberque contraria. Eadem ratio cùm eſt in hominis mente cõ. firmata& confecta, lex eſt, Itaque arbitrautur prudentiam eſle legem, cuius ea vis ſir, vt rectè facere iubear, vetérq; delinquere. Ergo vera fortitudo eſt legitimi præcepri conſeruatrix, quia verſatur in aggrediendo periculo, non quouis mo- do, ſed ſecundum præceptum legitimum, prour recta ratio præſcribit. Sic enim Plato lib. 4.de KRepub. fortitudinem eſſe ait conſeruationem opinionis lege per educationem conceptæ: qua iudicantur quæ terribilia ſunt,& qualia. Fortem ve- rò eum in quo iracundiæ vigor ita inſtitutus eſt, vt in mediis voluptatibus& doloribus, in ſententia ſua perſiſtar, non aliter eſſe de terribili,& non terribili iudicandum, quam ratio ipſa dictauerit. Qux eadem eſt Ariſtorelis ſententia li- broz. Ethicor. Ideque Ycteres Academici& Peripaterici iram fortitudinis co- tem eſſe dixerunt, In quo falsò Cicer. Offic.. hos reprehendit, quaſt iracundiam omnino laudauerint, Placet, inquit, Peripatericis ea mediocritas, quæ eſt inter nimium& parum:& rectè quidem placet, modò ne laudarent iracundiam, dice- réntque eam vtiliter a natura datam. Præſertim cùm idem ſcribat Tuſc. 4. Ira- cundiam ab ira differre, ſicut& iracundum ab irato. 4 NVeteres Philofophi virtutes omnes ad vnum reuocare conati ſunt, ſed non eadem ratione. Cic. Offic. 1. cum im temperantia duplicis decori obferuationem poſuiſfet, vnam eius quod generale appellat, alteram ſpecialis: prius tam lats patere vult, qudm honeſtum, ab eòque cogitatione, magis quàm re diſtingui. Ex quo eſficitur temperantiam eæam quæ huius decori generalis obſeruationem c-. 6 tidet, omnes partes honeſti in ſe eſſe complexam. Nannunquam Xerò hoc ad e iuſtitiam referrur, quæ inde generalis eſtappellata. Quoniam virtus hæc cuique Otribuit quod debetur. At in parribus animi hoc rationi debetur, vr imperet:reli- quis parribu sVt pareant. Idcirco cùm in bene imperando atque parendo poſita Ki virtutum omnium moralium perfectio, hæc iuſtitiæ attribuitur. Quæ inde ex Heflodo ab Ariſtotele dicitur virtutes omnes continere cap. j. libr. 5. Ethic. Qua ſignificatione Platonem frequẽter eodem nomine eſſe vſum, præterquàm quod hdc loco indicat Alcinous obſeruat etiam Marfilius Bicinus in dialogo de Phi- loſo phia. Addi uioque& illud poeteſt, qu ia omnium virtutum moralium vna eſt 1 egula, in 1 ecta ratione poſita quæ propria eſt prudentiæ, virtutes omnes pru- dentia ſicut&inſtiria contineri. Ex quo illa in Delphis inſcriptio, cuius Plato meminit codem dialogo„quæ præcipit vt iuſſitiam& prudentiam colamus. lu- ſtitiam quidem, inquit, vt per eam rectè cohibere ſciamus, prudentiam verò qua & nos iy ſos,& alios dignoſcere valeamus. In quam ſententiam Zeno Cittieus
deſcendiſſe
lendiſe idetu
1 g intcbülque a gaum ett qucd n
tantmmolt tudi
Pdominibus yt uigladium Ke
ſ tam nronskecieb rten alſeteba imaba jntuerur uulmodi. Namc mdentiamappell
lgraibus adhiben us contrectandis liud ahasſecat.& bus ille ſgniſtcare ſein reci rauiaul. derls ſe accomn Kaureclnce L dic Zeno Cutiel londens eſſe etiſtit allen lic nec id vll ill Gdipſum habit aigumm adeſſe quir Geytopria pruder umiplam pruder mülunr in animo tam omnia quæ mda nec incomme lia aut noxia ful trat, prudentam
.8. Ethic. Socrate
Nam qpod i rtutes
ine prudenria cenſi
unes qui virtu um lalrn Meltum e jmef
*
emü reCa rato eſt
inars& angurar 0
dar. Sedtamen daru
uis eſt qui pn demi
dnlonctu, N ecta a
sergo virrute5 on m rarione co pulan Kmer ih.Offcjor ſnadmüretur cur cu
atum üt
Eras inſ... Bile
—4y
omhlaccon anunalicsfon

ke
uen Mrimcl alu de terbin
4 8 ancſt Auh c uericiima Ric eprehenäige
it a mecoan.
1.,1 S laduxnn. rs E mitenbnmi mr.. ¹d t cuocaxnn hei n zhlis temtn dell m(hecute Wmgs an b 63 genetali rn d2 Sn Aonnune 13 1Canmmaſe d& oni deden 11 tando arii
„1 nir 3u4.
34
DOCTRINAM PLA T. 12²5
deſcendiſſe videtur, cum iuſtitiam defininit, prudentiam quæ ſuum cuique tri- buit, in rebüſque aſſumendis temperantiam,& in perpetiendis fortitudinem. Scitum eſt quod ſcribit Plutarchos libro de virtute morum, Menedemum Fre- trienſem multitudinem virtutum ſuſtuliſſe ac differentias, quafi vna eſſet ac plu ribus nominibus vteretur. Idem enim temperantiam ac fortitudinem&iuſtitiã, veluti gladium& enſem appellari. Quodque Ariſto Chius vnam& ipſe ſubſtan- tiam virtutis faciebat, camque appeſſabat ſanitatem: ſed differentes numero- ſa ſque fic ri aſſerebat, cùm aliud arque aliud ſpectaretur. Vt ſi qais viſum noſtrũ cùm alba intuetur, albiuiſum: cum atra atriuiſum appéffare velit, aut quid aliud huiufmodi. Nam cùm virtus quid ſit agendum, quidve fugiendum conſiderat, prudentiam appellari contendebat: cupiditates verò coërcentem& modum vo- luptatibus adhibentem, temperantiam: quæ autem in ſocietatibus& rebus cum aliis contrectandis verſatur, iuſtitiam. Quemadmodum gladius cùm ſit vnus, aliud alias ſecat,& ignis in diuerſas agit materias, cadem vtens ratione. In qui-
bus ille ſignificare voluit virtutem hominis vt Perfectioné propriam, vnam eſ- Eu
ſe in rccQ raxioniaxſu. vr omnium officiorum re
HErfig ſaccommodat.E. Lallmg 2
detur recinere. cœundum quam 1ILius ſRecies
uæ rebus di-
— atem in ſeyi- A Philoſoghis ſunt diſtinctæ. z Sic Zeno Cittieus, vt eſt apud Ciceronem Academica prima, virtutes omnes connexas eſſe exiſtimabat:& cùm ſuperiores Philoſophi carum genera diſtin- xiſſent, hic nec id vllo modo fieri poſſe diſſerebat, nec virtutis vſum modo, vt illi, ſed ipſum habitum per ſe eſſe præclarum exiſtimabat: nec tamen vittutem cuiquam adeſſe quin ea vteretur. Iſta xero connexioe peftta eſt in recta ratione quæ propria prudériæ. Atque idcirco Socrates apud Platonem in Menone, vir- tutem ipſam prudentiam eſſe exjſtimat. Si virtus, inquit, aliquid eſt eorum quæ confiſtunꝛ in animo, neceſſariqiie vtilis eſt, prudẽtiam hanc eſſe oportet. Quip- pe cum omnia quæ ſunt circa animum, ipſa quidem ſecundum ſe ipſa, nec com- moda nec incommoda fint: adiuncta vero prudentia vel imprudentia, ſtatim aut vtilia, aut noxia fiunt. Hac itaque ratione virtutem, cum maxime omnium con- ferat, prudentiam quandam eſſe conſtat. In quo ab Ariſt. exagitatur cap. vltimo lib. 6. Ethic. Socrates quidem, inquit, partim recte quærebat, partim aberrabat. Nam quod virtutes omnes prudentias putauit eſſe, errauit: quod autem eas non fine prudentia cenſuit, præclare dixit. Quad eintelligi ug o- mnes qui. Lilturem.definiung eum habirum cam dixcrunt& in quibus cernatur, tum Labitum eum eſle eadiungunt qui rcctæ rationi fit cConſéntancüs. Aqui ca dems Teca ratio eſt, quæ prudentiæ congruat. Ergo hoc omnes quodammodo diuinare& augurari videntur, habitum eum virtutem eſſe qui prudentia diriga-, tur. Sed tamen parua facienda mutatio eſt. Neque enim in eo ſolum habitu vir- tus eſt qui prudentiæ ſit conſentaneus, ſed in eo potius qui ſit cum recta rariond coniunctus. Recta autem de his rebus ratio iam nomen habet prudentiæ. Socra tes ergo virtutes omnes rationes putauit, cum in ſcientia omnes poneret: nos eas cum ratione copulamus. In hac vero quæſtione de connexione virtutum Cicero monet lib. z. Officiorum, non idem philoſophis& vulgaribus videri. Ne quis, in- quit, admiretur cur cum inter omnes philoſophos conſtet, à méque ipſo ſepe di- ſputatum ſit, qui vnam haberet, omnes habere virtutes, eas nunc ita ſeiungam quaſi poſſet quiſquam, qui non idem prudens ſit, uſtus eſſe. Alia enim eſtilla cum veritas ipfa limatur, in diſputatione fubtilitas, alia cum 24 Opinionem c- munem ompis accommodatur orarlo. üamobrem, vi vulgus, ira nos hoc Ioα loquamur, yt alios fortes, alios viros bonos, alios prudentes eſſe dicamus. Popu- * 1 r
ulam Lesbiam,
—
n

A&LCINOI 1NSTITVTIO AD
laribus enim verbis eſt agendum, cùm loquimur de opinione populari. Ex qua vulgarium conſuetudine apud Platonem a Socrate Sophiſta interrogatus, ita reſpon det in Protagora- 5 0 C. Vrrum alij homines aliam virtutis partem accipiuntian neceſſe eſt eum qui vnam habet, omnes habere? P K 0 T. Nul- lo modo. Quoniam multi fortes quidem ſunt. ſed iniuſti:·& alij iuſti quidem funt, ſapientes minimè. 50 C. Nunquid ſapientia& fortitudo partes ſunt virtutis PR O T. Omnino quidem, Et præſtantiſſima pars omnium eſt ſapi- entia. S O C. Eſt ne hoc quidem aliud, illud verò aliud? PR OT. Eſt. At idem extrema pagina libri quarti de Kepublica,ex ſua ſententia ſcribit virtutis ſpeciem vnam eſſe, prauitatis innumeras. Porro ad finem huius capitis quæſtio alia indicatur, de peccatis ab animi perturbatione profectis, an fint voluntarias & vtrum cum perturbationibus coniuncta ſit ignorantia: hæcque eiuſmodi vt
peccatum excuſare poſſit, aut debeat. Quæ quia nobilis eſt,& Ariſtoteli cum
Platone coutrouerſa, pluribus explicabitur cap. 24.
ſtutum ſem eſt di vitlis
b 1Diuntu mer yrogrt iſtem aluus b fortes nonnu apeneetis us lopuen un neue ne unur. Si qui Neſeſe uinn lontraxia:q diimiditate Neque verd nfectus Jur bus ſimul aſe tenla tian— lum virtutec bog vel impy iamal unm dvutio 2 dij lrualo AMa ſln. Eaihm. nincyes 8 3 ſant n hart nen apiun

DOCTRINAM PLAT. 127 Virtutum ſeminaria à perfectis virtutibus, de quibus dictum eſt, diſtinguit: deinde virtutes cum vitiis, peccataque à
4 tiahu. vitiis profecta variè inter ſe comparat. 4 1 3 5—„ 3—(aput 22 2 kearenilt. rdal e enbins r Dicuntur enim& alio modo virtutes, vt naturæ do-
as kes& progreſeiones ad illas: quæ propter ſimilitudinem, cii du 4“ eiſdem ſolius nominis communions habent. S zcque milites b fortes nonnunquam appellamus, nonnulloſque prudentiæ expertes, etiam fortes prædicamus, non de perfeclis wirtuti- bus loquentes. 2 Hæ autè, perfectæ ſcilicet, neque intendu- tur, neque remittuntur, cùm vitia intendantur& remit- tantur. Si quidem alius alio imprudentior eſt& · iniuſtior. Nec ſeſe witia conſequuntur: quoniam quædam ſunt inter ſe contraria: quæ eidem non conueniunt. Quomodo ſe habet aa timiditatem audacia,& ad auaritiam profuſa largitio. Nque verd quiſquam exiſtere poteſt, qui vitüs omnibus ſit infectus: quemadmodum neque corpus vllum omnibus mor bis ſimul affectum, aut modis omnibus deformati. Admit- tenda etiam eſt media quæda coſtitutio, neque praua, neque cum virtute coniuncta. Quoniam non omnes homines pro- bos, vel improbos eſſe neceſſe eſt: ſed huiu ſmodi ſunt qui am ad ſummum horum peruenerunt. 3 Neque facile eſt à vitio ad wirtutem rectà regredi: quia extrema longo in-
Nreruallo, magnaque contrarietate à ſe inuicem ſeiundta ſunt. Exiſtimandum autem eſt de virtutibus quaſdam eſ- ſe principes& antecedentes, alias harum comites. Princi- pes ſunt in parte animi rationali, A quibus reliquæ perfe- ctionem capiunt: comites verò, in altera quæ pertul ba-
r ij
“

62 ALGINOI INSTITVTIOAD
tionibus eſt obnoxia. Hæ enim honeſta ſequuntur ſecun-
dum rationem, non quc in ipſis eſt(non enim eam habent) ſed quam a prudentia capiunt, quæ in illis conſuetudine 6 exercitatione eſt confirmata. Et quoniam neque ſcientia, neque ars in alia parte animi eſt, qudm in rationali, virtu- tes quæ in altera animi parte perturbationibus obnoxia,e- xiſtunt, doceri nullo modo poſſunt. Quia neque artes ſunt, neque ſcientiæ. Non enim propriam præceptionem habent. At prudentia cum ſcientia quædam ſit, a quæ cuique pro- pria ſunt, præſcribit. Quemadmodum gubernator nautas docet ea quæ ignorantur ab ipſis. Hi verd illi parent. Ea- demque ratio in milite,& in imperatore valet. Vitia aut cum intendantur& remittantur, peccata paria non erunt: ſed quædam maiora, alia minora. Quibus hoc conſentanei eſt vt his à legumlatoribus ſußpplicia quædam grauiora, a- lia leuiora decernantur. 4 Quanquam verd wirtutes extre- mitates ſint, quia perfectæ& recto ſimiles, alio tamen mo- do mediocritates erit. Quod omnesvel certe plurimaæ,in me dio duorum witiorum ſiræ ſint: quorum vnum eſt in exceſſu, alteru in defectu: ut in liberalitate hinc auaritia, altera ex parte profuſa largitio cernitur. In perturbationibus enim diſceſſus à modo accidit, aut ſecundum exceſſum, aut ſecun- dum deféctum. Neque verd qui, cum parentes iniuriam pa- tiuntur, non iraſcitur nechue qui in omnibus,& quacun- Jue occaſione concitatur, moderatus eſt: ſed omnino vterq à modo diſ edit. Rurſus qui parentibus vita funllis nihul commouetur, aſſectu caret. Qui verd ita luget, vt contabe ſcat, affeclus modum excedit. It qui mæret quidem, ſed no- deratè,ir moderato affectus dicitur. Sic cert qui omnia ti-
e G NM ur:furi de Wum b erhat.( fignj Jund 0 un nonali nier nimium urtutes exiſtu um modo af
Tac.(
Multiplex non
— 1 ſehomagis quam
äconlletudine pat
ipruis eſſe degan aäbus ad omnes ho enlas nobiſcum e auum quiin viue ue poſſe. Qua noyter hæc natura acitantur podus c anlderadine peri am inetmibs. H dp.8. b.z. Ethic. lam aeit, n diſch djetauikalde gemi- freſtit cap.f. lih,6
nodo tributa ſunt. lquarumque virtut nemus. ded tamé, ehoc genere lam,
ditus, qui fneints Slcus, qui ſineinte
dum enim g auic
ar hoc ipto quod llerlt, jam magn- dis nomen propric Cualitatum om. Uäno quodam mode mnet line lpediei m iitar inten onen däſenanietm B duperemiſſonn

1 naal
nibuj 1
4 15 1
. Kmmi 1
u Syye uu
un at Aun.
1un A eim u ven im rauiesann 1n Deaan
Jul Vhumen
na X raunit
1 1
1
6&s trentau“
unbue 18☛ Kſ M
tvus viuſſ
„ g (Lranlg.
A
PDOCTRINAM PILA T. 129 met& prater modum, is timidus eſt, qui nihil au- dax: fortis vero qui in confidendo atque metuendo mo- dum ſeruat. Quorii in cæteris eadem eſt ratio. A tqus quo- niam quod moderatum eſt in perturbationibur, idem opti- mum: non aliud autem eſt moderatum quãm quod medium inter nimium& parum, idciroo mediocritates eiuſmodi virtutes exiſtunt. s Quod in perturbationibus medio quo- dam modo aſſiciant. 3
Iac.(arpentarij Commentarius in(ap. 22.
— Multiplex nomen virtutis peperit inter Sroicos,& Peripateticos variam de verbe magis quàm de re, controuerfiam. Hi enim quia virtutes vt habitus agen-
di conſuetudine partos, à naturæ ſeminariis& igniculis ſemper diſtingunt, eas.☚ηm r, ingenitas eſſe negant. Illi vero quoniam igniculos naturæ minimè deprauaræ,. quibus ad omnes honeſti partes excitamur, virtutes etiam appellant, dicere ſo-
lent has nobiſcum eſſe natas.& quod ex eorundem doctrina Ciceroni familiare
eſt, eum qui in viuendo ſequitur naturam ducem tanquam Deum, nunquam ab-
errare poſſe. Quanquam& alio modo vereranos milites fortes dicimus, non
propter hæc naturæ ſeminaria, ſed quia ad ſubeunda pericula pœnis& probris excirantur potius quam virtutis amore: vel quoniam in præliis exercitari, ſola conſuetudine pericula contemnunt: atque cum tyronibus puguant, vt armati
cum inermibus. Has enim adu lrerinæ fortitudinis ſpecies Ariſtoteles enumerat
cap. 8. lib. 3. Ethic. Idémque lib. i. Politic. popnlarem ctiam quandam pruden-
1
tiam facit nobiſcum natam& diuſtitia ſeparatam, quæ plerinquc humanæ ſo- cierati xalde ꝑernicioſa eſt. Apertius vero ſuperiorem Stoicorum ſentériam ex- preſſit cap. 13. lib. 6. Ethic. Omnibus, inquit, à natura virtutes morum quodam„ modo tributæ ſunt. Natura enim& iuſti& temperantes,& fortes gignimur re- liquarumque virtutum principia& ſemina ſimul atque in lucem editi ſumus, cõ- tinemus. Sed taméõaliud quidem quod propriè bonum ſit, eſſe volumus:& quæ ex hoc genere ſunt aliter ineſſe. Nam& pueris& belluis à natura triboti ſunt ha- bitus, qui ſine intelligentia& ratione, obeſſe hominibus vidétur. Quemadmo- dum enim graui corpori contingit, vt ſi moueatur ſine aſpectu, grauiter offen- dat, hoc ipſo quod caret aſpectu: ſic res hic ſe habet. Quod ſapientiæ lumen ac- ceſſerit, iam magna eſt in actione diſtinctio, habituſque ſimilis tum denique vir- tutis nomen proprie veréèque obtinebit. 44 2 Qualitatum omnium ratio cum à fubiectis cogitatione abſtrahitur, in indi- uiduo quodam modo eſt poſita, ea que ſimilis numero cui nihil addi aut detrahi poteſt, fine ſpeciei mutatione. Quo modo Ariſt. in Categoriis cap. de qualitate diſputat intentionem,& remiſſionem fortaſſe in qualitates non cadere: ſed in iis eſſe manifeſtam quæ ab illis denominationem capiunt. Cauſa enim intentio- nis atque remiſſionis conſiſtit in variis gradibus permixtionis duorum contra- r iij
—
8 1 421

—
—
———
30 ALCINOI INSTITVTIO AD riorum. Hæc vero ad ſubiecta propriè pertinet, non ad ipſas qualitates, quarum ratio à ſubiectis cogitatione quoad poreſt, abſtrahitur. At ſpecialiore modo vi- tia intẽdi& remitti dicuntur, virtutes vero minime. Quod hæ ſimiles ſint lineis rectis: illa obliquis. Itaque vt omnes lineæ rectæ, ex æquo reetæ lunt: de obliquis vero quædã minus, aliæ magis ſunt eiu ſmodi ſic de virtutibus& vitiis iudican- dum. Stoici hac in parte veterib Academicis, id eſt Platonicis ſubtiliores videri voluerunt, cũ dixerunt non modo recte facta, ſed& peccata quæ à viriis profici- ſcuntur, eſſe paria. Peccare enim, vt Cicero ait in illorum Paradoxis, eſt tãquam lineam tranſilire. Quod cum feceris, culpa cõmiſſa eſt: quam longe progredia- re eũ ſemel hinc tranfieris, ad augendam tranſeundi eulpam nihil pertinet. Hoc vero, vt idem ſcribit lib. 4. de fnibus, eo argumento confirmant, in quo huius ſententiæ Platonicæ partem vnam retinent, alteram reprehẽd unt. Stoici, inquit
Cicero, progreſſionem ad virtutem fieri aiunt: leuationẽ vitiorum fieri negant.
At quo nituntur homines acuti argumento ad probandum, opere Prætium eſt
con ſiderare. Quarum, inquiunt, artium ſum ma creſcere poteſt, earũ etiam con-
trariarũ ſumma poterit augeri. Ad virtutis autem ſummũ accedere nihil poreſt. Ne vitia igitur creſcere poterunt, quæ ſunt virtutum contraria. De eadem vitio-
rum æqualitate contra veteres Academicos, hæc ex Stoicis idem commemorat
lib. 3. de Finibus. Cõſentaneum eſt iis quæ dicta ſunt, inquit, ratione illorum qui illum bonorum finem, quod appellamus extremum, quod vltimum, putemt creſ- cere poſſe, iiſdem placere eſſe alium alio eriam ſapientiorem, it émq; alium alio magis peccare, vel recte facere: quod nobis non licer dicere, qui creſcere bono- rum finem non putamus. Vt enim qui demerſi ſunt in aqua, nihilo magis reſpi- rare poſſunt, ſi non longè abſunt à ſummo, vt iam ia mque poſſint emergere, quã fi etiã tum eſſent in profundo: nec catulus ille qui iam appropinquat yt videat, plus cernit quàm is qui modo eſt natus: ita qui proceſſit aliquantulum ad viruu- tis aditum, nihilo minus in miſeria eſt, quam ille qui nihil proceſſir. Hæc mira- bilia videri intelligo: ſed cum certe ſuperiora firma ac vera ſint, his autem ea conſentanea& conſequentia, ne de eorum quidem eſt veritate dubitãdum. Sed quanquam negent nec virtutes nec vitia creſcere, attamen vrrunque eorum fun- di quodammodo& quaſi dilatari putant. Quam Stoicorum doctrinam idem Cicero ludens in M. Catone vt cauſæ inſeruiat, variis rationibus inſectatur ad finem Orarionis pro L. Murena. In qua quæſtione ſi virtus& vitium contraria eſſent in ſubiectis omnino impermixta, aut ſi vitium in quocunque eſt, ſignifica- ret ſummam totàâmque virtutis priuationem: ita vt in eo nihil relictum ſit earũ
actionum quæ ad virtutem pertinẽt, ſed cõpleta, vt ſic loquar, malicia, rectè col-
ligeretur à Stoicis vitia peccatà que eſſe paria, quia virtutes pares. Sed quia pee- cata appellantur,& quæ conſummaræ ſunt peruerſitates animorumque depra- uationes,& ad illas progreſſiones quædam in hominibus quibus adhuc aliquid ineſt boni: idcirco inter vitia& peccata merito inæqualitas ponitur. 3 Labi quidem in vitium facile eſt, quia ad peccandum via lata. Ab eo vero ad vittutem reſipiſcere, difficile: quia hæc anguſta eſt& multas habet aſperitates. Sicq; nonnulli interprerantur illud Vergilij Eneid. 6.
Facilis deſcenſus auerni 3
§ ed reaocare gradum ſaperdſcjue euadere ad auras,
MHoc opus, hic labor eſt.
Id vero accidit quia, vt Ariſto. ait cap 6. libr.. Ethic. peccare licet multis mo- dis&, vt Pythagorei coniicicbant, malum infiaitum incertümque eſt, bonum
aun anſt 5 Kaͤket:ſom j Ecap.9. m b urjecectum⸗ miuntum. lene exem multi a ſüdohe peragi qula rn olul e: as VI. ſd poſtquam;: dem præſtare calle einquit upta oe ſanquid unuar ſequentatul„qum cliuis alcenluq Kromi& collis Ge wigue hinc inde ſeram ducit diſci dua. Er quibus in aconſuctudine, aim in rirtutjbus cetone, quod alioq niſeedam ſi folui rults actionibus o ſiuis non impruc vuute ſua efficiet ſdelinat, fatqu um velit, etiamſi imole viueret, ne linare: at poſtea cet. Vtis qri lap dum, quancuam ellet principium propterea qaod in jam non licat. Et tus A naturalibus ca cap.9. lih 2. Pti dimtores zlij enir odine quxnob Paltem detet deg locritatem. Ou ldem—h in morbis Kllpoffunt,„Si 9. hue non ntſl pe. mqaonlam cauſe — zanen ed ungiore n 8 netuallo Rorum medio vi

9a
1 4 6 1 Nathea u au 4 mü zartte A. omrrara Ne co⸗* S toiczgiltae Kdn 3 ngien erng Kr uod ſüim cng Ks uioremin dum l a icetea verſi en aqm, i. 4 dnri nne pol 1.n„ evilt e mappuun
1a lt ainmn ſum H nibi yut. perid& ac ſent
ie cu M..-Kyentatt
creiq. mennmnmt
k.( coicommt aſeru„iis nroma Jurl n rinusun uurf n in qworneſ
dem: ain corülehe
côo cloqunafen
paris krindtesut.
üot tes zn m it E iidusgersef dend ur nlia 1224— tmalu g. 14. T
DOCTRINAM PLAT. 131 certum atque finitum: Vnoque modo licer rectè facere. Quare illud facile, hoc difficile eſt: ſicut à ſigno diſcedere, facile eſt, Ipſum vero attingere, magni nego- tij. Et cap. 9. nihil difficilius eſſe ait quam reperire in quauis re quod ſit omnl ex parte perfectum. Vt circuli medium, inquit, non cuiuſſibet eſt reperire, ſed pe- riti tantum. Idem etiam ex Heſiodo teſtatur Plato lib. 4. de Leg. Heſiodum ſa- pientem multi prædicant, inquit, cum dicat viam ad vitia planam eſſe, ac ſine ſudore peragi, quia ſit breuiſſima. Ante virtutem vero Deos immortales ſudo- rem poſuiſſe: ac viam quæ ad eam ducit longam, arduam& aſperam primum eſſe, ſed poſtquam ad ſumma faſtigia peruentum eſt, eam quæ ardua fuerat, fa- cilem præſtare callem. Quod Cebes Thebanus ſic expreſſit in ſua tabula, Videſ- ne, inquit, ſupra locum quendam vbi nemo habitat, ſed deſertus videtur? Video. Nunquid& ianuam quandam paruam& viam ante ianuam, quæ non multum frequentatur: quinetiam admodum pauci eam petere contendunt, vt pote quæ accliuis aſcenſuq́; difficilis aſpera& petroſa eſſe videtur? Quid ni, inquam egos Atqui& collis quidam excelſus eſſe videtur& aſcenſus anguſtus admodum, cuique hinc inde alia ſunt præcipitia. Video. Hæc itaque eſt via, inquit, quæ ad veram ducit diſciplinam:& admodum quidem certe aſpectu difficilis atque ar- dua. Ex quibus intelligitur cum omnes habitus(quia confirmantur in nobis lõ- ga conſuctudine„quæ naturam imitatur) difficile poſſint immutari, id in vitiis quàm in virturibus longe eſſe difficilius. Non enim ſine ratione dictum eſt à Ci- cerone, quod alioqui mirum videri poreſt, Dy oniſium Syracuſanum non po- tuiſſe, etiam ſi voluiſſet, ab iniuſtitia ad iuſtiriam redire. Quia in illa animo erat multis actionibus obfirmato. Quod ctiam confirmauit Ariſt. cap.. lib. 3. Ethic. Si quis non imprudens, inquit, geret ea ex quibus iniuſtus naſcatur, profecto vo- luntate ſua efficictur iniuſtus. Nec fi velit quidem cohibere ſe poſſit, aut iniuſtus eſſe deſinat, fiatque iuſtus: quoniam ne ægrotus quidem, valens& incolumis cum velit, eriamfi ita acciderit vt ſponte ac voluntate ſua ægrotaret: quia libi- dinoſe viueret, nec medicis crederer. At tum illi quidem licebat morbum de- clinare: at poſteaquam ſe præcipitauerit& proiecerit in morbum, iam non li- cet. Vt is qui lapidem iaculatus eſt, non poteſt iam reuocare, nec ſuſtinere ia- ctum, quanquam eſſer antea in eius poteſtare ne iacularetur, cum in ipſo ſitum eſſet principium: ſic iniuſtis ac libid inoſis initio ab his vitiis declinare licuit: propterea quod in eorum erant poteſtate. At poſtea quàm eiuſmodi extiterunt, iam non licet. Et tamen quo modo in vira humana hic reditus à vitio vel po- tius à naturalibus propenfionibus ad'vitium, tentandus ſit, idem Ariſto. expli- car cap. 9. lib. ⁊2. Ethic. Videndum eſt diligenter, inquit, ad quæ vitia ſimus pro- cliuiores: alij enim ad alia procliues ſumus. Quod facile ex ca voluptate& æ- gritudine quæ nobis accidit, intelligemus. Se autem quiſque ab ea in cõtrariam partem debet deducere. Longe enim à delinquendo abducti, veniemus ad me- diocritatem. Quod quidem faciunt hi qui ligna contorta in rectum dirigunt. Idémq; in morbis faciendum cenſet probl. z. fect. 1. Cur morbi, inquit, ſæpe cu- rari poſſunt, vbi quis abunde exceſſit? Equidem nonnulli medici eam artẽ exer- cent, vt non niſi per exceſſum agãt, vel vini vel aquæ, vel ſalſuginis, vel inediæ. An quoniam cauſæ quæ morbos committunt, aduerſæ inter ſe ſunt: atque ita efficitur vt genus alrerum duci per exceſſum alterius in mediũj poſſit? Difficul- tatem vero hanc redeundi à vitio ad virtutẽ, Alcinous ex eo colligit, quòd hæc rationem hobeant duorum extremorum à feinuicé maxime diſtantium, Quaſi longiore interuallo ſeiuncta ſint virtus& vitium, quam duo habitus vitioſi in quorum medio virtus ipſa ſita eſt. Hoc autem intelligendum quando virtus,
,, ſſſͤ

132 ALCINOI INSTITVTIO AD & vitium inter ſe conferuntur in ratione boni& mali, in qua maximè pugnant. Quoniam fi in eiſdem ſpectetur ſolus agendi modus 3 longiore interuallo à fe- inuicem ſeiuncta ſunt duo extrema vitioſa, quam horum alterutrum ‚à media virtute. Quæ ſententia eſt Arift. cap. S. lib. z. Ethic. Maior, inquir, extremorum habituum inter ipſos quàm cum medio, repugnanria. Quandoquideim longius . 4* 11 3 0 3 0— 4. abſunt alter ab altero, quam vterq; à medio. rQ emadm odum res magna Apar. ua longius abeſt,& parua à magna quam vtià que a media. Iam quædam extrema ad medium videntur quadam ſimilitudine accedere, vt audacia ad fortitudinem effuſa largitio ad liberalitatem. Extremis autem inter ipſa diſſimilitudo eſt ma- xima. At ea quæ plurimum differunt contraria definiuntur. Ita ſit vt magis etiã inter ſe contraria ſnt, quæ plus diſtant. 4 Idem ſcribir Ariſt. cap. G. lib z. Ethic. Virtus, inquit, natura ſua& deßinitione qua quid ſit explicatur mediocritas intelligitur: Iela utem optimæ ncrfectcque ratione, extremitas. Hæc vero rel Optimæ perfe ædue ratio in co verſatur quod Veteres Academici ſicut& Peripatetici, corum quæ Peltinent ad regendam par- tem animi inferiorem, perfectionem ſummam poſuerunt in eius me dij obſerua- tione, quod eſt tam in actionibus quam in perurbationibus, inter nimium& pa⸗
T. De quo partim Geometrico, partim Arithmetico, præter ea quæ multa di- cuntur ab Ariſt. libro 2z.&.5. Ethic. nobilis etiam locus eſt apud plutarchum lib. de virtute morum. Quoniam medium, inquit, mulripliciter dicirur, docen- dum eſt quod medij genus virtus teneat. Comimixtum igitur medium eſt ſim- plicium, vt albi& nigti fuſcus color. Et quod partim continet, partim contine- tur, ipfius continenris& contenti, vt duodenarij& quaternarij octonarius nume- rus eſt medius. Et quod neutrius extremi parriceps eſt: vt boni& mali id quod
eſt indifferens. Nullo ex his modo virtus mediocritas dicenda eſt. Neque enim
commixtio eſt viriorum: neque conrinet ſuperatum, neque complectitur exce- dens, id quod decet: neqe omnino ab affectionum motibus libera eſt, in quibus eſt magis& minus. Eit ergeiy primiſque dicitur medietas, ci quæ eſt in ſonis atque harmonia congruenter. Ea enim vox eſt concinna, quemadmodumin fi- dibus poſtrema& ſuprema. Quarum alterius nimiam acuitatem, alterius gra- uitatem deuitat: ipſaq; cum ſſt motus atque potentia in anima irrationali, quod ſolutum& languidum eſt aut intentum atque omnino plus& minus, ab appeti- tione naturali amputat& demit, modum atque conſtantiam affectibus adhibens. Quod vero Alcinous ſubiicit virtutes omnes vel certè plurimas, in medio duo- rum vitiorum ſitas eſſe, primum nihil omnino pertinet ad virtutes intellectus, niſi quatenus in earum vfn ahcuid reſpondens exceffui ar que defectui notari po- teſt. Et de virtutibus morum iuſtiria ad megd i obſeruationem nõ codem modo ſe habet quo reliquæ, ſicut Ariſt. docet cap. 3. Iib. 5. Ethic.
5 Anmotibus animi, ficut& in actionibus, quædam ſunt toto genere rationi cõ⸗ fraria: in iiſque nullus omnino eſſe noreſt laudabilis modus. In quibus Ariſto. cap. 6. 15. 2. Erhic. enumérat maleuolentiam, impudentiam, inuidiam,& in fa- ctis adulterium, furtum, cædem. Hæc enimiomnia, inquit, quæque ſunt eiuſdem generis, ipſa-per ſe vitioſa dicuntur: Non eorum immenſi nimium aut parum magni progreſſus: nec vnquam in recte factis eſſe hæc poſſunt: ſed ſemper ſunt in vitio: nec in talibus illud rectè aut non rectè verſatur, adulterando vel quan- do, vel quemadmodum opus eſt, ſed abſolutè quiduis eorum facere vitioſum. I aliis quædam naluralla eſſe dicuntur, in quibus ab Academicis veteribus& Peri- pateticis aliquid cõceditur huma næimecillitati. Quia in nobiy tenerum quid- dam eſt& molle, quod vr in omnibus cundem animum, aut eundem vultumre-
tineamus
dumosnon hern nloge 44m ji Hſarindl
nhspugh u 3 aguoluiſe jeo umineciit: ha. quos beriha Iwyolſ nomnal iedioici, qie umi ipquit lle nma ſaatim ſpecie urabittij, led vi wautem, quas 7 ie ſanm füntcle is, autè cælo aut liud ciufmodife li& palleſcete ne votibus rapidis& uGugienc 2cd frrundegionem an doletere&e concup Meri auguſtüm eſgyietem. Cum wapenes, aliaqu nidem aſſentie unsque ſuſcipi mnodetaram qua neticos ſic agit I um ratio Koatio tun qnendam,qy ſitium nullum eſ elle quod an cu hi um Auo aut oppe aut nimis triftia au dum eadem tes ma dt quidem omninc e W dolle dutet Vt enim 1 n dotel nec quo loco rult) ſitloſa naſcentia umoderato anim Mtlone quam inltie ut. Ed, inquit, 20 — üm Vau 5 M prliane 3 ki düdorea Jlli naseanin 4 Aläutam,

V.. m f— 1era a
„
9 liiplic (4 mum igim dd. arr contia naf aternaij 4 Ihan eſt: vtben me⸗ 10 dicenaeh 1o3 nequeen.
Keed s dotibuslin 2
ledi n edietss,da. 1or ⁵ inma, gten t am ꝛcarm gne rin zmmm ron wplsm
ma e ur ad un
4 8. 1 meterAn an— LLgLe
4 3. Illc. 44 EE ur AId T modat. 7.. a an r lenrimuf
4 L ERieni-
3 4 d⁴ œun, r 1 4 1 1 1 1 ged Eun imenf 19 *
„[na N ac Wlr ie V 1
4 tar delen
1 E. comman 3 ademicht
8 n vch al 3n Lul* d E, ata
DOCTRINAM PILAT. 333
tineamus non permittit, opiniones& iudicia lenitatis, his omnino volunt carere ſapientem. Sed in co) foxtaſſe ſicut in aliis ꝑermultis, cũ veteribus Academicis& Peripatericis verbis magis pugnant quã ſententia. Quoniam Stoici perturbationes non vocant mo- tus quoſuis, ſed eos tantum qui contra rationem longius excurrunt, huiuſq; iu⸗, dicium impediũt. Atque ita quanquam in ſapiente primos quoſdã motus agno- ſcant, quos Peripatetici naturales appellant, negant tamen cos perturbationes verè poſſe nominari. Quam illorum fuiſſe ſententiam colligi poteſt ex loco E- pitecti Stoici, qui extat apud Gellium cap., lib. 19. noctium Atticarum, Viſiones animi, inquit ille, quas qavrzeias philoſophi appellant, quibus mens hominis prima ſtatim ſpecie rei ad animum accedentis, pellitur, non voluntatis ſunt, ne- que arbitrij, ſed vi quadam ſua inferunt ſeſe hominibus. Noſcitandæ probatio- nes autem, quas uενρτανοεςʒz vocant, quibus cadem viſa noſcuntur, volunta- riæ ſunt fiunt que hominum arbitratu. Propterea cum ſonus aliquis formidabi- lis, aut è cælo, aut ex ruina, aut repẽtinus neſcio cuius periculi nunrius, vel quid aliud eiu ſmodi factum eſt, ſapiẽtis quòõque animum pauliſper moueri& contra- hi& palleſcere neceſſum eſt, nõ opinione alicuius mali percepta, ſed quibuſdam motibus rapidis& inconſultis, officium mentis atq; rationis peruertentibus, In qua quæſtiong Peripateticos cü Stoicis fic Cicero comparat Academica. i. Cum perturbationem animi Peripatetici ex homine non tollerent, naturã que& con- doleſcere& concupiſcere& extimeſcere& efferri letitia dicerent, ſed ea contra- herent in auguſtümq; deducerent: his omnibus quaſi morbis Zeno voluit care- re ſapientem. Cumque perturbationes antiqui naturales eſſe dicerent& ratio- nis expertes, alià que in parte animi cupiditatem, alia rationem collocarent, ne iis quidem aſſentiebatur. Nam& perturbationes voluntarias eſſe putabat opi- nionesque ſuſcipi iudicio:& omnium perturbationum arbitrabatur eſſematrem immoderatam quandam intemperantiam. Idem de hac quæſtione contra Peri- pateticos ſic agit Tuſcul. 4. Mollis& eneruata putanda eſt, inquit, Peripatetico- um ratio& otatio, qui perturbari animos neceſſe eſſe dicunt, ſed adhibent mo- dum quendam, quem vltra progredi non oporteat. Modum tuadhibes vitio? An vitium nullum eſt non parere rationi? An ratio parum præcipit nec bonum illud eſſe quod aut cupias ardenter, aut adeptus efferas te inſolenter? Nec porrè ma- lum quo aut oppreſſus iaceas, aut ne opprimare, mente vix conſtet eaque omnia aut nimis triſtia, aut nimis læta errore fieri? Qui ſi error ſtultis extenuetur die, yt cum eadem res maneat, aliter ferat inucterata, aliter recentia, ſapientes ne attin- gat quidem omnino. Et paulò poſt. Qui modum vitio querit, inquit, ſmiliter fa- cit vt ſi poſſe putet eum qui ſe è Leucade præcipitauerit, ſuſtinere ſe cum velit. Vr enim id nõ poteſt, ſic animus perturbatus& incitatus, nec cohibere ſe poteſt, nec quo loco vult, inſiſtere omnino. Quæq́; creſcẽtia pernicioſa ſunt, eadem ſunt vitioſa naſcentia. In qua diſputatione perturbationis nomine Cicero vtitur pro immoderato animi motu& contra rationem exultante, vt colligi poteſt ex defi- nitione quam initio eiuſdem Tuſculanæ, diſputationis ſuæ fundamentum eſſe vult. Eſt, inquit, Zenonis hæc definitio, vt perturbatio ſit auerſa à recta ratione contra naturam animi commotio. At certum eſt Peripatericos non exiſtimaſſe talem perturbationem cum virtute poſſe conſiſtere, ſed eam potius quæ ſecun- dum naturam eſt& in ipſis morum virtutibus rationis imperium ſequitur. In qua quæſtione D. Hieronymus in epiſtola ad Creſiphontem contra Pelagianos, Ariſtoteli aſſentitur, ſcribit que Stoicos hominem ex homine rollere,& hüc cum corpore conſlitutum, velle eſſe inc corpore. iod, inquit, optare EiePorius quã
ee
At Stoici quia ꝑertulbationes omnes arbitrantur eſſe)* 9

—————— —— 7——.———— ————————————— 4 ———————.—— —————— —.——————.——— .
————
134 ALCINOI 1NSTITVTIO AD docere. Similis eſt ſententia D. Auguſtini cap. 4. lib. 9. de Dei Ciuitate. Ladtan- tius vero cap. 4. lib. Acephali, de eadem re ſic ſtatuit. Affectus Stoici amputan- dos, Periparetici temperandos putant. Neutri eorum recte. Quia neque detra- hi poſfunt, ſi quidem natura inſiti habent certam magnâmq; rationem: neque minui. Quoniam ſi mali ſunt, carendum eſt etiam temperatis& mediocribus: ſi boni, integris abutendum eſt. Nos vero neque detrahendos, neque minuen- dos eſſe dicimus. Non enim per ſe mala ſunt, quæ Deus homini rationabiliter inſeruit. Sed cum fint vti ura bona quoniam a am vitam ſunt at- ttibuta, male vtendo fiunt mala: ſicut ſi fortiſſimè pro patria dimices bonum eſt ſi contra patriam, malum. Sic& affectus ſi ad vſus bonos habeas, virtutes erunt: ſi ad malos, vitia dicẽtur. Omnino autem in affectibus eſſe aliquid naturale quo vita humana prorſus carere non poſſiI, hac ratione Peripatetica neceſſario vide- tux effici: quòd homo ſine ſenſu eſſe non poteſt, at ſenſuum operationi, ut Ariſt. doccer lib. z. de Anima, neceſſariòè in humana vita adiunguntur voluptas& do. Ior. Hæc autem quibus, inſunt animalem apperitionem pariunt. Ex quibus effi- citur eos hominem ex homine exuere, qui eum prorſus affectibus carere volunt. 6 D. Thomas. I. ſecun dæ Articul. z. quæſt. 60. virtutem circa animi affectum verſari dicit dupliciter, vel vi hunc producirt, actionique ſuæ habet annexum, vel vteundem regit, qui eſt pro ſubiecta materia. Priore modo dictum eſt ab Ariff- Iib. z. Ethic. cap. 3. omnes virtutes morales verſari circa voluptatem& dolorem. uoniam virtutum habitus conformati cognoſcuntur ex voluptate quæ actio- nibus eſt adiuncta. In eõque idem laudat illud ex Platonis ſententia in Sympo- ſio, nos à puero ita eſſe oportere inſtitutos, vt letemur bonis rebus doleamuſque contrariis. Poſteriore vero virtutes quædam dicuntur verſari in regendisactio- nibus, vt iuſtitia in emptione& venditione, liberalitas in largitione pecuniæ,a- liæ in affectibus, vttemperantia& cont inentia, Accidit autem nannunquam ut actionis modus pręrermittatur propter perturbationem, vt ſi quis iratus inferat alteri iniuriam. Tumque vitium partim in actione, partim in perturbatione cõ- fiſtit, ſed diuerſa rarione: vt ſi quis iratus alterum percutiat, in percutiendo in- iuſtiria eſt, in iraſcendo, animi immoderatio. Idem. I. ſecundæ axticulo.;. quæ- ſKione 64. docere conatur etiam virtutes intellectus in medio conſiſtere. Quia, inquit, verſantur in veritate: ratie autem veri in conuenientia& modo orario- nis cum ipſa re. Falſiras autem affirmationis eſt vt exceſſus: falſitas negationis Vt defectus.
Jxctt iitute umen qua hecque int
1Luonian tius inperio rim quod bo i ſorte cm ſone qualu u itur zu wwluntarium. iu E pta mumum?. Kim pſum n dlit ad viti ninus quodi Atque hoc 7 poteſt Vt mui he aliualo
Lue imprabus
iniuſtnia inue Antarium er üitiie— eüſ uolantane
I en,ſpn
5 Pſe u⸗ pnoratume

e 1 „ e2 8 me
de ſux 1. rin moco äd er ro 1 a volcha lcor maat e n rillud l aconisſen, 8,n n bonis ma, 221 v rerlu dnc a zsin lani
nent* Enan
pen m nig ninat I2 Attmitm
uialtt n remin in entic ſecmer ginte inmecom
mre en nrenienult 8 on nclisi 1
DOCTRINAM PIArT. 8; Docet virtutes voluntarias eſſe, vitia inuoluntaria: peccatis
tamen quæ ab his proficiſcuutur, rectè ſupplicia decerni, hæcque inter ſe inæqualia.
(aput 23.
1 Quoniam vero ſi quid alind in nobis eſt,& quod alte-
rius imperio non teneatur, eiuſmodi ſane virtus eſt(non e-
nim quod honeſtum, laudabile eſſet, ſi vel natura vel diui- na ſorte contingeret) hæc erit voluntaria, nata ex impul- ſione quadam flagrante, generoſa atque permanente.= Ex eo igitur quod wirtus eſt voluntaria, efficitar vitium in- uoluntarium eſſe. Quis enim volens, in parte ſui bulc her- rima e præſtantißima, eligat quod malorum omnium 2 maximum? At ſi quis in vitium ruit, non tanquam in vi- tium ipſum ruet e ed tanquam in bonum. Si quis autem ac- cedit ad vitium, in eo omnino decipitur, quod hac via per minus quoddam malum, ad aliquod maius bonum aſpirat.
atque hoc batto inuoluntariè accedit. Neque enim fieri
poteſt vt quis ruat in mala, eo animo vt hac habeat: non ſge aliqua boni, neque metu maioris mali. Et ſane omnia quæ improbus iniuſtè agit, inuoluntaria ſunt. 1 Nam cum iniuſtitia inuoluntaria ſit, multo magis iniuſl agere inuo- luntarium erit: quo ſcilicet deterior eſt operatio ipt us in- juſtitiæ, einſdem ſolo habitu. Quanquam vero iniuriæ inuoluntariæ ſint, qecernenda tamen in eos qui iniuriam inferunt, ſupplicia, hæcque inter ſe diſferentia: quoniam O ipſæ noxæ ſunt diſferentes.*Atque inuoluntarium in ignoratione Tuadan el; in 2 Ltaaron, dn he 4
. 338 83838ſſſ
—

176 ALCINOIINSTITVTIO AD Omnia autem talia licet repellere ratione& conſuetudine cinili, atque diligentia. Tantum vero malum iniuria eſt vt ferenda potins ea ſit quam inferenda. Hoc enim peruer- ſt eſt, illud infirmi. Malum quidem wtrunque: inferre ta- men iniuriam eo deterius eſt, quo turpius. Prodeſt autem
ei qui intulit, iniuriæ pænas dare: vt&s ægrotanti, corpus
medico curandum committere Omnis euim caſtigatio, pec- cantis animi medlicina quædam efl.
lac. Carpentarij(ommentarius in(aput 23.
1 Dinuina ſorte virtutem hominibus contingere, Homerus voluiſſe videtur illa fabula(cuius antea meminimus) de duobus doliis, quàm Plaro reprehendit lib. z. de Rep. Neque Homeri, inquir, neq; alterius poëtæ accipiendumeſt peccatum, ſtultè de Diis dicentis, in Touis limine duo iacere dolia plena ſortibus, vnũ bo- nis, malis alterũ. Cumꝗ; ex iis lIupiter inuicem commixtis imperrtit alicui, aliàs huic bene eſt, alias male. Cui vero ex altero datur, hunc veſana fames ſuper ter- ras exagitat. Neq; vero admittẽdum eſt Iouem nobis penuarium eſſe bonorum & malorum. Et certe ſi virtus ita hominibus omnino cõtingeret, diuina, vt aiät, virgula, ca quidem ab authoribus Diis magnam cõmendationem acciperet, in hacq́; admiranda eſſet Deorũ in homines beaignitas: ſed Dij in hominum vir- tutibus potius quam homines propter ſuas virtutes laudarétur. Quia nihil eſſet ab horum induſtria profectum, aut proprio labore partum. Talia vero eſſe de- bent quæ hominũ veram commendationem continent. De qua quæſtione plura antea dicta ſunt ex Ariſt.& Pplatone. Porro flagrans illa impulſio& generoſa er qua virtutem naſci Alcinous ait, poſita eſt inillis naturæ eicntts ge b er Stoicis antea dictum eſt,& quos Cicero explicat initio lib. 1. Officiorum illo ca- Pite, Principio omni generi animantium a natura tributum eſt vt ſe, vitam cor- puſquetu satur,& cætera. Hi vero partim omnib“ bominibus cõmunes funt, par- tim ſingulorum quidã proptij. Qui quia ab ipſa natura vel potius ab ipſo Dea, ſunt Profecti, verè dici poteſt no s huius bencheentia Inatura accepiſſe primum Comunia quædam, deinde alia nobispropriaad virtutem adiumenta: ſed quorũ cHltura noſtra eſt, noſtræque cömmendationis ſummam continet. Virtus autem Ino modo in nobis eſſe dicitur quia eius parandæ poteſtas in noſtra eſt liberta- te. De qua ſic ſcribit Ariſt. cap. 5. lib. 3. Ethic. Virtus itémq; vitium, inquit, in no- ſtra ſunt poteſtate. Quas enim res in nobis ſfitum oſt vt agamus, eas etiam in no- bis ſirum eſt, vt ne agamus, quàſque res in nobis ſitum eſt vt non agamus, caſ- dem vt agamus in noſtra eſt poteſtate. Ira ſi quod honeſtum eſt, id eſt in no- bis, vt geramus: illud quoque quod turpe eſt, vt non geramus in nobis ſi⸗ tum erit. Et ſi id quod honeſtum eſt, vt ne facia mus in noſtra eſt poteſtate: neceſſe eſt quod turpe eſt, eſſe id in nobis vt geramus. Quod fi in nobis
Jum.
*
unr temetits Rei onus fi, ing le turumeex liü weſſceurum. V ucmmodillim nun coybeit coc Wni, conſantia tutm ſequutos: im qvinta Tulc 1 iamaolar otum caulas ec magis libroz.E ſuidem iplasa! wouam ca dem conttaria. Quilo Sockaesapud Sla ve ſcientem ad m nn goceſſe inſcit Hipumaoore, d Nwvoluntatem nepham,id eſtre
mai& naturalia kanrolumatem ducptgamt pem ni ſadicium per
—
Deccat perturbat
coaueanimali 3 Ouam ſententiam
non eſſe ſpomeant
nun quidem ſem
lomm. ldemqu
dus fobrit gaod. b 3cuam qpodt dniſtſit defectu⸗ lios Picinus in 1.ne c
A Flttutis, omnix de de propriis an;j nnveenſetrr. ajelt orporis. N wnmulla qua prete un dicere. brete

„ wenunii uidd a am blugg ciusſ„xccipiende 10 6 ☛ liapleui aulc- e mirtus inn 2 nnc relun Rlod& ais penuan ndus n ciimen inag en mendaimn er beſ„3: ſcd Dju
iu n kulrin
dio& Kunum. Iu
aen eut. Deque rrot gm illaime ckit n mreigu ergl iold Cifn
mad M aributun3n
1—
DOCTRINAM PI. AT. 7
ſtum eſt, vt honeſta quæ ſunt& turpia faciamus, profectè& vt ne agamus eadẽ
noſtræ erit voluntatis„Hoc autem ſi eſt bonos& malos eſſe, certè xr probi im. probive ſimus, eſt id in nabis. Alio tiam mada cadem virtus in nobis eſt, quia bo num eſt in no bis conſtanti ſlimum, in quod nihil omnino pofeſt externa vis aut fortunæ temeritas. De quo ſic idem Ariſtoteles cap. 10. libro 1. Ethic. Eum qui verè bonus ſit, inquit, quique ſapiens, putamus omnes fortunę caſus æquo animo eſſe laturum: ex iis autem quæ ſint in noſtra poreſtate, ſemper pulcherrima quæ- que facturum. Vr& bonus imperator exercitu eo qui adeſt, ſemper vt vſus fe- rat, com modiſſimè vtitur,& ſutor ex ijs pellibus quæ ſuppetant calceum aptiſſi-
. 14— 3 2„ mum confcit: eodemque modo cæteri omnes artikces. Quæ ſententia de virtu-
tis vi, conſtantia& dignitate longe celebrior eſt apud Stoicos hac in parte So- „— 1*** ·* 4. 89
cratem fequutos: vt colligi poteſt ex Cicerone, aliis quidem locis multis, ſed ma
ximè quinta Tuſculana,
2 Vitia inuoluntaria eſſe colligit, quia virtutes voluntariæ ſunt, quaſi contra-
riorum caulas contrarias eſſe oporteat. Melius Ariſtoteles vel certè populariter
magis libro 3. Ethic. eo loco quem paulò antè citauimus, diſputat ne virtutes quidem ipſas a libera volumate proficiſci, niſi& vitia dicantur eſſe voluntaria, quoniam ea demum uel potius ſola facultas humana libera eſt, quæ potens eſt ad
contraria. Qui locus in horum ſententiis diſſidentibus ſic videtur explicandus.
Socrares apud Platonem ad finem Protagoræ, concludit neminem ſua ſponte,
vel ſcientem ad malum conuerti. Quod verò quis dicitur ab affectionibus ſupe-
rari, hoc eſſe inſcitiæ: ſicut proprium ſapientiæ eſt affectibus dominari. Idem in Hippia maiore, docet homines ab ineunte ætate per omnem vitam ad malum,
„* 7 quàm ad bonum procliuiores eſſe: neminem tamen ſua ſponte peccare. In quo
Plato voluntatem appellare videtur, appetitionem non quamuis, ſed homini 8. 8. 8—. 3..
propriam, id eft rectè rationi conſentaneam. Sic enim propriè voluntas ab ani-
mali& naturali appetirione diſtinguitur:& Stoici, vt apud Ciceronem eſt 4. Tu
ſcul. voluntatem definiunt, appetitionem quæ quid cum ratione deſiderat: iidé- que negant quemquam propria voluntate peccare. Quoniã in peccando ratio-
nis iudicium peruerritur, vi perturbationis eius cui obſequimur:& quicunque
peccat perrurbatus, falſam ſpeciem boni naturali veröque bono anteponit: in
eoque animali appetitione regitur, rationali de gradu dignitatis ſuæ deiecta. In quam ſemtentiam Calchidius Commentario in Timæum, interpretatur peccata
non eſſe ſpontanca: quia, vt ait, anima parriceps diuinitatis naturali appetiru bo-
num quidem ſemper expetit: errat tamen aliquando in iudicio bonorum& ma-
lorum. Idémque ſequutus loannes Picus Mirandula in ſuis conclufioni- bus poſuit, quod plato dicit neminem niſſ inuitum peccare, id nonaliter intel- ligi, quàm quod tenet D. Thomas, ſcilicet non poſſe eſſe peccatum in volunta- tc, niſi ſit defectus in ratione. Platonis mentem eodem modo interpretatur Mar-
filius Ficinus in 9.de Legibus. Habitus omnis, inquit, aut virtutis eſt, aut vitij. gi virtutis, omnino voluntarius eſt:quoniam conſilio libero& expedita electio- ne,& propriis animi actionibus eſt acquiſitus. Sin verò vitij, inuoluntarius om-
nino cenferur. Quia ita morbus eſt animi, ſicut² humorum intem perantia, mor-
bus eſt corporis. Neque verò quiſquam morbum dixerir voluntarium, quamuis nonnulla quæ præter opinionem inferunt morbum, poſſit quodam modo volun taria dicere. Præterea eiufmodi habitus ex impedito confilio, diftracta que ele- ctione& paſſionibus, potius quàm actionibus inoleſcit. Ex quibus efficitur Pla- tonicum illad ſæpiſſimè decantatum, vitiorum habitus inuoluntarios eſſe, ne- minémque fieri ſponte malum: quemadmodum& nemo fit Hort tca,„Vel iiz

—
here dicisus-Quocirca per ira
33 ALCINOIINSTITVTIOAD
inops. Qua in parte Platonis verba quidem magis, quam ſententiam Ariſtote-
les reprehendit cap.. libr. 3. Ethic. ſed ita tamen vt huius opinio ad ciuilem di. ſciplinam pœnis propoſitis vitia coërcentem,& ad communem loquendi con- ſuetudinem magis accommodata eſſe videatur. Vbi præter ea quæ proximè cõ- memorata ſunt, hæc quoque argumenta ex ciuili diſciplina repetit. Teſtes huius rei ſunt, inquit,& priuarim finguli& publicè legiſſato res, qui ſumunt ſu ppliciũ de iis omnibus qus flagitia admittunt, nec vi, nec imprudentia, quæ non ipſorũ culpa euenerit: honores autem decernunt his qui præclara facinora faciunt, yt illos deterreant, hos adhortentur. Atqui nemo quemquam ad ea omnia geren- da hortatur quæ nec ſunt in noſtra poteſtate, nec ſunt noſtræ voluntatis: quòd ni hil attinet inducere animũ, vel caleſcere, vel dolere, vel efurire, vel aliud quid- uis eiuſdem generis, quia nihilominus ea perferemus. Etenim erroris vel impru dentiæ cauſa in eo vindicatur, qui ſua culpa nelcierit Vt in vinolentos duplex pœna conſtituta eſt: propterea quod principium in eis ſitum eſt. Eſt enim in eis ſitum vt ne vino obruantur: quod quidem cauſa eſt imprudẽtiæ. Quineriam eos puniunt qui aliquid ignorant eorum quæ legibus continentur, quæ ipſa& co- gnoſci debent, nec ſunt difficilia. Itémque in cæteris, ſi qui negligentia impedi- ti aliquid videntur ignorare, quod in eis ſitum erat vt ne ignorarent: quando- quidem in eorum erat poteſtate, vt darent operam. Quanquam aliqui certè ſunt eiuſmodi, vt ne dent operam vt ſciant, eorumque culpa accidit, vt tales fierent, dum mollius viuunt& diſſolutius: itémque vt iniuſti& intemperantes eſſent: illi dum fraude& dolo agunt: hi dum degunt vitam in compotationibus, Nam quæ in quaque re opera ponitur, tales homines efficit. Talibus verò rationibus Plato fortaſſe victus, in ſuis legibus paulò aliter loquutus eſſe viderur, cùm ita ſcribit libro. Quplicem cœædem ponsxrs. placct. inquit. vtramque in fadam. Quas inter vzoluntarias& inuoluntarias actiones medias iure poſuerim. Neu- tra enim voluntaria reuera& inuoluntaria eſt: ſed altera alterius eſt imago. Nam ille quidem qui iram ſeruat, nec repente, ſed cum inſidiis ſe poſtca vindi- cat, homicidæ voluntarij eſt ꝑerſimilis. Et qui non ſeruat, ſed pro iræ impetu
fertur⸗& abſq; præmeditarione interficit, inuoluntari) homicide ſimilis udica-
oel dalehomnind ATaA 2 —— g— 2 8. 4—
nrarins eſt. ſcd inuoluntarij fimilitudinem ha- m commiſſæ cædes difficile determinantur, vtru voluntariæ, an contra ſint ponendæ. Oprima igitur& veriſſima ſententia eſt, vtraſque imagines appellare, eà ſque ſeorſum ita diſtinguere, vt altera conſultò, altera inconſultò committi dicatur. Maiora verò ſupplicia illis decet impone- re, qui conſultò per iram interfecerunt: iliis contra qui repentè& inconſulta, leuiora. Nempe quod grauiori malo ſimile, aſperius: quod verò leuiori, minus puniendum. Eodèemque dialogo ex hac populariore loquendi conſuetudine cæ- dem voluntariam nominat eam, quæ nonab iræ impetu proficiſcitur: ſed quæ vt ait, ſponte ſecundum omnem iniuſtitiam ex inſidiis propter voluptatum cu- Piditatumque& inuidiæ tyrannidem committitur. Cuius tres cauſas facit, pri- mam cupidiratem in animo libidinibus exagitato dominantem, quæ in eo ar- dore confiſtit maximè, qui multorum animos vehementer inflammat: fecun- dam ambitionem: tertiam in gentes iniuſtäſque formidines- Tmeadem quæſtio- ne ſic verſatur Plotinus capite decimo libri ſecundi de Prouidentia„vt docere
conetur malorum quidem habitus non eſſe voluntarios, humanas tamen actio- nes ſingulas eſſe voluntarias.
3 Omnis enim ars, omnis doctrina, omnis actio, omnis electio, vt Ariſto-
Es ät iitio E' ne eagnolcens ehuwinle, anm qur cum ur qui mala deſi anbboe . uyudt le putemt u wala nofle e 1EN. Haudla fyedete mala, 4 in uüm tamen m. feffücuum ett dor indus eleganter guitad eo qaodm puenquam dubir lenditurque ſuis ur) amen ne qui v. Etfi, qui pot Aestaim concurr rattiecœperit co hectt Koderit ſe zunſtipſt inimicr K leppetendaf eelo. Nequee naſnt aut vt ille nnckicere(vt aiti danim multi eff cnilere albittan ki ſ Nedt qui lbiipf ne verd ipſi ſeſe: di cerent, Quare 9 micusatque hoſtis au am. Vtex co in
4 lriukdagere gi uod eandem oneſle agere, utiß habitu rof ttutisAa
vlodrt brimi mi Eth nin, aut I Vita Reſtur: eum aute miit r qruid t f eofecam z Ream iniunts 49

6
*
Luat Su com mins i Tabe,
löalit Gl wmmcli
11i9 e tin iurn u k alterzan epens d. eim mäcut
K 6
„ 7
1 14
e
afal
“
2 3 ſenmii
DOCTRINAM pI. A T. 139
teles ait initio Ethicorum bonum appetit. Vel vt Pplato ſcribit in Philebo, o- mne cognoſcens, ipſum bonum venatur& apperit, apprehendere cupiens, at- que ipfum in ſe,& alia circa ipſum poſſidete: cæterorumque nihil curat, præ- terquam quæ cum bonis perficiuntur. De quo ſic Socrares inirio Menonis, V- trum qui mala deſiderar, mala eſſe cognoſcens, prodeſſe cùm adſint, exiſtimat? an vnumquodque porius ſua præſentia lædere? M E N. Sunt certè qui ma- la prodeſſe putent, nec deſunt qui obeſſe cognoſcant, 50CR. Videntur tibi mala noſſe quòd mala ſint, qui mala prodeſſe cuiquam opinantur? M E N. Haud ſanéid mihi videtur.§ O CR. Exiis igitur patet ees non appetere mala, qui illa minimè norint, ſed illa potius quæ bona eſſe putaue- rint, cuͤm tamen mala ſint. Quapropter ignorantes illa, bonaà que exiſtimantes, perſpicuum eſt bona potius exoptare. Cuius rei cauſam Cicero libro quinto de Finibus, eleganter ex primis naturæ fundamentis ita repetit. Ordiamur, in- quit, ab eo quod modo poſui, vt intelligamus animal ſeipſum diligere. Quod quanquam dubitationem non habet(eſt enim infixum in ipſa natura, compre- henditurque ſuis cuiuſque ſenſibus, ſic vt contra ſi quis dicere velit, non audia- tur)tamen ne quid prætermittamus rationes quoque cur hoc ſit, afferendas pu- to. Etfi, qui poteſt intelligi, aut cogitari eſſe aliquod animal quod ſe oderit? Res enim concurrent contrariæ. Nam cuùm appetitus ille animi aliquid ad ſe trahere cœperit conſultò quod ſibi obſit, quia ſit ſibi inimicus, cùm id ſua cauſa faciet,& oderit ſe& ſimul diliget. Quod feri non poteſt. Neceſſe eſt quidem ſi quis ſibi ipſi ini micus eſt, ea quæ bona ſunt, mala putare: bona contra quæ mala, & quæ appetenda fugere,& quæ fugienda appetere. Quæ ſine dubio vitæ ſunt euerſio. Neque enim ſi nonnulli reperiuntur qui aut laqueos, aut alia exitia quærant, aut vt ille apud Terentium qui decreuit tantiſper ſe minus iniuriæ ſuo nato facere(vt ait ipſe) dum fiat miſer, ini micus ipſe ſibi putandus eſt. Iracun- dia enim multi efferuntur,& cùm in mala ſcientes ruunt, tamen ſe oprimè ſibi conſulere arbitrantur. Itaque dicunt, nec dubitant,
Aiihi ſic vſus eſt, tibi vt opus eſt facto, face.
Velut qui ſibi ipſi bellum indixiſſent, cruciari, dies noctèſque torqueri vellent: nec verò ipſi ſeſe accuſarent, ob eam cauſam quòd ſe malè rebus ſuis conſuluiſſe dicerent. Quare quotieſcunque dicetur malè de ſe quis mereri, ſibique eſſe ini- micus atque hoſtis, vitam denique fu Feentellißearer aliquam eiuſmodi ſubeſſe cauſam. Vt ex eo intelligi poſſit ſibi quemque eſſe charum.
̃ dor- miat, aut in vita nihil agat,& præterca in maximis malis miſeriiſque verſetur: eum autem qni ſic viuat, nemo niſi propoſiti defenſor, in beatis duxerit. Ex quibus eſt conſequens, iniuſtam actionem ab habitu iniu- ſtitiæ profectam, ipſo iniuſtitiæ habitu longè eſſe dereriorem. Cur ve- 18 ctiam iniuſtè agere, magis inuoluntarium eſt, quàm iniuſtitiæ habitus?
4

140 ALCINOI INSTITVTIO AD Equidem Ariſtoteli cap. 4. lib. z. Ethic. iniuſte agit, non auicunque iniuſh kaci ſed ſi ex habitu vitioſo iam autea longa malè agendi conſuetudine confirmato. At tales actiones vix amplius in noſtra poreſtate ſunt, ideéque maxime inuolũ- tariæ ſunt: propter antecedentem conſuetudinem, quæ tranſiuit in alteram na- turam. Habitus autem ipſi alias actiones ſequuntur, quibus ad illos dicimur præ- parari. Hæ verò quia nondum conſuetudine confirmatæ ſunt, rarionis imperio facilius cohiberi poſſunt, ideòque magis in noſtra poteſtate eſſe videntur. In quam ſententiam dictum videtur à Poëta,
Principiis obſta: ſers medicina paratur
Cum mala per longas inualuere moras.
Etab Ariſtotele, quodantea vſurpauimus ex cap-9. libr. 3. Ethic. Si quis non im- prudens gerat ea ex quibus iniuſtus effi citur, eum lua voluntate iniuſtum eflici. Nec ſi velit quidem, inquit, cohibere ſe poſſit aut iniuſtu seſſe deſinat, fatque iuſtus: quoniam ne ægrotans quidem, valens& incolumis cùm velit, etiamſi ita acciderit vt ſponte ac voluntate ſua ægrotarit, quia libidinoſè viueret, nec me- dicis crederet. At tum illi quidem licebat morbum declinare: ſed poſteaquàm ſe præcipitauerit& proiecerit in morbum, iam non licet.
5 Videtur Alcinous hoc loco occupare voluiſſe eam rationem qua beripateti- ci Platonis ſententiam de peccatis inuoluntariis exagitant, eam ſcilicet quam paulo ante ex Ariſtotele cap. 5. lib. 3. Ethic. commemorauimus. Cum verò blato Pro peccatorum varietate eam pœnarum inæqualitatem quam nunc Alcinous leuiter attingit, longa oratione explicet toto ferè libr. 9. de Legibus, nõ ſatis ta- men deſinitè docere videtur quod hoc loco quæritur, cur peccara legibus coer- cenda ſint, ſi ſpontanea non ſunt, nec à noſtra voluntate profecta. Equidemer illius ſententia peccata omnia, ſicut antea diximus, à quacunque perturbatione vel ignoratione oriantur, ſunt non voluntaria. Quia non proficiſcuntur ab hu- mana appetitione rectæ rationi conſentanea, quam ſolam hic propriè volunta- tem appellat. peccata enim non eſſent, ſi cum recta ratione conuenirent. Verum idcircò peccata ſunt, quia in eis vi perturbationis aut ignorantiæ deſeritur àno- bis ratio, quæ ſuapte natura eiuſmodi perturbationem vel ignorantiam potnit& debuit ſuperare. Ex quo ſequitur in parribus animi deformitas, atque officiorum omnium confuſio, quæ ſeueritate legum meritò vindicatur. Et quoniam de cau- ſis iſtam confuſionem vel deformitatem iuducentibus, quædam vehementiores ſunt in impediendo rationis iudicio, aliæ leuiores, in prioribus quadam ex par- te legitima contra peccarum excuſatio, ab humana imbecillitate petita, leuiorẽ pœnam exigit, in poſterioribus grauiorem. Ad hæc etiam accedit eorum in qui- bus peccatur magna inæqualitas, propter quam grauius eſſe iudicatur, magiſtra tum quàm priuatum hominem interficere: quemadmodũ& ſedato anino atq; rranquillo alterum lædere, quàm idem facere cùm antea illata iniuria ad iracũ- diam fueris prouocatus. Quortum omnium rationem habens Plato lib. 9, de Le- gibus, ſalua adhuc priore ſententia de peccaris inuoluntariis, non modò his pæ nas conſtituit, ſed& has pro peccatorum inæqualitate in varios gradus di- ſtinguit. 4
6. Inuoluntariæ actionis cauſam ponit Ariſtoteles cap:I. lib.3. Ethic. partim in vi,cùm, vt ait, principium exrrinſecus a dhibetur, ad quod nihil adiumenti affert is qui illud facir, aut patitur, parrim in imprudentia, quam ignorantia parit. Sed ignorantiam ex animi perturbarione profectam, non exiſtimat, ad id eſſe ſatis vt actio inuoluntaria eſſe dicatur. Ignorant quidem, inquit, improbi omnes ea dus facienda
gerdalunt,qus u Neque tamet eülcipuur prc cetlatum(quam neactio vetſatut alneo vindicatur utwproptercae w bruadtur:quo⸗ den iore quia hon hum mrionis im nedt ſtatuendas. untationis. Hæci ulhustenerumq mabermaximam.
vindicanda, non
erd in quibusar netu hominem: lia e pcnæ aliqt ſeccarom excuſati (ickto ait, non tan ſenotem plerun terum dicunt, pa 51de legidusig utktione proficil ſeiſtuplex. Et f mitbitur:dupli deiſeturſed etia ollis exiſtimat nolimqueſcclet eccata& puerol llis tanquam pe que venia& indu 7 Wkio hac tur ꝛpud Platonen bcc Alcinous, ad matilillata dchita
Ap eot dt gai ge
Meni qurinüurian Wminæqualitas aciendum docui nemo yitioſo me uldem quxſfion, ekepub. Natura. 5 ici malum Adnu unm obr V
aetint un ut uln n wirn: eque

8 d s ſr nec a u
a.
mu, er walunae 1 A uldatle Uenn amisammg wari e didnodin 4mc eclinreh wamt an. vold erwinn
“—“
4
— 2* girn a cot 2ocauimu!, n lan la rem uud wo 3 3elai
co a cur
on ee eere uie ca duf 7 T qcacun unrat anonpnin tnner tn ſolamun ſcug nioncam rdarid= ignotann murd 1Wu feligum dasd r formisrn amet N Üenurh aird nn,— r leu—+ npnord M A. Dbccilrdu n. 4 nù) tiam cräa re.o Krodu Am acen Siaraik. ut S nlubea 4 eccat n unrriu 1 m 1 S wr i
b wdt npcd en gunb 9 Soc II 1 —a nikinhl ſ
8
DOCTRINAM PLAT. 141
facienda ſunt, quæq́ue fugienda:iniuſtique& omnino mali ex eo errore naſcun-
tur. Neque tamen aut imprudentia, aut ignorantia ea quæ ab animo& volunta- te ſuſcipitur& proficiſcitur, non voluntarij cauſa eſt, ſed peccati: aut etiam rerũ vniuerſaru m(quandoquidem ea cul patur) ſed rerum fingularum, in quibus om- nis actio verſatur. Imò, vt idem ait cap. /. lib. eiuſdem, erroris& imprudétię cau- ſa in eo vindicatur, qui ſua culpa neſcierit. Vt in vinolentos duplex pœna eſt cõ- ſtituta, propterea quod principium in eis ſitum ſit. Eſt enim in eis ſitum, vt ne vi- no obruantur: quodquidem cauſa eſt imprudentię. An igitur(quæret aliquis)eo- dem iure quia homo perturbationem vitare potuit, vel eius primum motum ſtatim rationis imperio cohibere, peccatis omnibus ab illa profectis duplex pœ- na erit ſtatuenda? Minimè verò. Quoniam non eſt eadem ratio ebrietatis& per- tutbationis. Hæc enim nobiſcum quodammodo nata eſt,& in animis noſtris, in quibus tenerum quiddam eſt, quod illa quaſi tempeſtate facilè concutitur, vim habet maximam. Ebrietas verò noſtro vitio quæſita. Itaque hęc ſeueritate legum vindicanda, non minus fortaſſe quàm peccata quæ ab illa ſunt exorta. In aliis verò in quibus animi perturbatione peccarur, pœnamquidem adhibemus, yt eius metu hominem ad retinendum rationis imperium excitemus, ſed tamen de gra- uitate pœnæ aliquid remittimus? quod humanæ imbecillitatis quædam ſit cõrra peccatum excuſatio. Quæ erſt in legitimis iudiciis, vt in Oratoriis Partitionibus Cicero ait, non tantum poſſit vt omnino culpa liberet: at certè apud liberum di- ſceptatorem plerunque venia digna exiſtimatur,& etiam apud, eos qui iurari ſen tentiam dicunt, pœnam ſolet reddere leuiorem. His verò plato adiicit eodem lib. 9. de Legibu s‚ignorantiam eſſe duplicem, ſicut& duplicia peccata quæ à per turbatione proficiſcuntur. Eſt enim, inquit, ignorantia quædam ſimplex, altera verò duplex. Et ſimplicem quidem legumlator leuiorum peccatorum cauſam arbitrabitur:duplicem verò vocabit, quando non ignoratione ſolùm quiſpiam detinetur: ſed etiam ſcientiæ opinione inflatus, quæ omnino ignorat, ea ſe ſcire prorſus exiſtimat. Quam, ſi vires roburque conſequuta fuerit, ingẽtium turpiſſi- morúmquc ſcelerum cauſam eſſe cenſebit. Sin autem imbecillitate prematur, peccata& puerorum& ſeniorum inde profecta, peccata quidem eſſe putabit,& illis tanquam peccantibus, leges praæſcribet, fed mitiſſimas omnium, plurimà- que venia& indulgentia plenas. 7 Quaſtio hæcvtrum iniuriam inferre grauius ſit malum, quàm pati diſputa- tur apud Plaronem in Gorgia. Vbi ad eam explicationem quam ſequutus eſf hoc loco Alcinous, adiicitur eum qui intulit, longè miſeriorem futurum, ſi pro in- iuria illata dcbitas pœnas non dederit. Cuùm enim in iniuria is qui hanc inferr, ſuperior fit, qui verò patitur, inferior: irrogata pœna, ei qui paſſus eſt adiicietur, alteri qui iniuriam intulit, quodammodo detrahetur. Sicque duorum extremo- rum inæqualitas, ad medij fiue virtutis æqualitatẽ reuocabitur: quod in iuſtitia faciendum docuit Ariſtoteles lib.. Ethic. Atqui his qui verſantur in aliquo ex- tremo vitioſo meſis eſt ad medium redire, quàm in extremo conſiſtere. De qua quidem quæſtione, ſic ex vulgarium opinione& errore idem Plato ſcribit lib. z. de Repub. Natura quidem dicunt, inquit, iniuriam facere bonum eſſe, iniuria au tem affici malum: ſed longè plus mali eſſe in patiendo iniuriam, quaàm in inferẽ- do, boni. Quamobrem poſtquamvicifſim iniuriam& intulerint,& vtrumque gu ſtauerint, qui nequeunt vitare illud, id conſequi operæpretium fore ducunt, vt ita inuicem componantur, vt neque inferri, neque recipi poſſit iniuria. Hincque volunt originem habuiſſe leges conſtitutionéſque,& nominata eſſe præcepta legum legitima atque iuſta. Hanc itaque iuſtitiæ originem,& ſubſtantiam eſſe . t
8— 1 A

142 ALCINOI INSTITVTIO AD
volunt, quæ media quodammodo ſit inter optimum& peſſimum. Quandoqui⸗ dem optimum eſt inferre iniuriam, nec dare pœnas: peſſimum verò pati, nec vl- ciſci poſſe. Porrò vt in ſuperiore duorum extremorum cõparatione permanca- mus, intelligendum eſt ex Philoſophorum ſententia, vulgarium opinionem hac in parte longo interuallo ſuperante, iniuriam illaram æquo animo ferre, etiam cùm propulſare poſſis, vel vlciſci, in homine priuato animi eſſe moderari:ſi mo- do eam ferendo nouam non inuitet, nec eum qui intulit inſolẽtiorem reddi cte- dat. Vr in hoc improbabile videatur quod Cicero ſcribit lib 1. Offic. eum qui nõ propulſat iniuriam cùm poteſt, tam eſſe in peccato, qu àm fi parentes deſerat. De quo diuinum eſt, quod apud Platonem Socrates præcipit in Critone. Non infe- renda iniuria eſt, inquit, nec ſanè oportet vt iniuriam referat qui iniuria ſie affe- ctus, vt multi exiſtimant. Cùm ergo haudquaquam videatur inferenda iniuria, quid ergo? Num mala ſunt ingerenda ò Crito, an minimè: Nequa quam ò Socra- tes. Quid autem: Num etſi mala per eum referantur qui ſit ea perpeſſus, æquum ne an iniquum id duxeris: Nequaquam. Nam& homines malo afficere, haud ſe- cus ſe habet ac inferre iniuriam. Vera dicis. Non ergo referenda iniuria eſt, nec quæ mala ſunt cuiquam hominum irroganda„vel vtcunque ab iis quiſpiam vt hec patiatur, neceſſe eſt. Quanquam certè in ſuperiore Ciceronis loco aliud eſt iniuriam propulſare, aliud eandem vlciſci, propulſarèque licet omnibus, quoniã omni generi animantiam quod ſeipſum diligit, à natura tributum eft, vt ſe vità corpuſque tueatur, declinétque ea quæ nocitura videntur. At eãdem vleiſci ſine publica authorirate, omnino licet nemini. In magiſtratu verò alia ratio eſt ad- hibenda. Nam hic ſi ab innocente nõ propulſat iniuriam cuùm poteſt, aut illatam non vlciſcitur, tam eſt in peccato, quàm ſi patriam deſerat. Quem idcirco M. Ca to dicere ſolebat lapidibus eſſe obruendum: quòd in hoc humanæ ſocietatis æ⸗ quabilitatem deſerat, cuius vindex& aſſertor eſſe debet. De quo eundem blato- nem philoſophantem audiamus lib. 5.de Legibus. Honorandus certe eſt. inquit, qui nullam infert iniuriam. Qui verò nec alios id facere patitur, duplici hono⸗ re, imò etiam magis eſt honorandus. Ille enim vni, hic multis howinibus com- paratur, cum principibus cæterorum iniuriam nuntiet. Qui autem vna etiam cu magiſtratibus iniuriam quoad poteſt, vlciſcitur, is magnus perfectuſque in ciui- tate vir præconio prædicetuu. ds
Lnniim 1 rum fonc
Luni veyſentur, pgiun mon aut vt exn llur eſ., 9 faftlun d lnparean ſimnon tan ſnolunta fn Habent. ſmus ea d ſed nect ate nonac doquidem Ne ita fallo lono, v 1 nal mäifen
wun enin nur faut⸗ kſe puna ſſed tu ven ienen A iunnn. N 4

dnln wmri enein e ereſ
vcirdl N arut.än
ai. la ge taun ſei,
ihud mera. E
lum: HE dochum lenor Sct.Dequt deLes morucue nec al 5 cete junn le enit en iemulnn iurud taur. Em
lllcid.4 Husfa
8““
pocrkiNau prAr. 14
Quoniam virtus morum circa affectus maximè verſatur, ho- rum naturam generali definitione vna variaque diui- ſione ex Platonicorum doctrina explicat..
(aput 24.
Quoniam verd virtutes quamplurimæ circa affectus verſantur, quales his,& quid ſint nobis cõſtituendum. Eſt igitur motus animi rationis expers, vt ex bono quodam, aut vt ex malo natus. Rationis verdò expers motus ideo di- ſtus eſt, quia aſfectus nec indicia ſunt, nec opiniones: ſed partium animi quæ rationis expertes ſunt, quidam motus. In parte animi in qua perturhationes noſtra quidem opera ſunt, non tamen illæ in noſtra poteſtate. Von igitur à no- ſtra voluntate pro ficiſcuntur: imò plerunque hanc repugnã- tem habent. Quoniam interdum accidit, vt etiam ſi cogno- ſcamus ea quæ inciderunt, neque triſtia ſſe, neque jucun- da, ſed nec terribilia, trahamur ab illis nihilominus. Quod
certè non accideret, ſi perturbationes eſſent iudicia. Quan-
doquidem iudicia reſpuimus, hac eadem improbantes, ſi- ue ita facto opus eſt, fiue minimè. Addidimus verò, vt ex
Vono, vel vt ex malo, quia ex eo quod inter illa medium
vel indifferens apparet, nullus motus in nobis concita- tur, ſed omnes ex boni vel mali aliqua ſpecie exiſtut. Bo- num enim ſi adeſſe opinati fuerimus, voluptate perfundi- mur: ſi autem affore, concupiſcimus. Atque cum malum aeſſe opinamur, dolemus: ſin autem futurum, metuimus.
Affedtus verò omnii primi& ſmplices aliorumque quaſi
elementa, duo ſunt, voluptas& dolor. Reliqui ex his o- riuntur. Neque in iis timor& cupiditas quaſi ſimplices
1„1h%
—— 5—— 1 2—

344 AL CINOI IMNSTITVTIO AD pricipiſque motus numerandi. Quoniam qui metuit, non omnino woluptate prinatus eſt. Quippe qui ne ad breuißi- mum quidem tempus durare poſſit, nullam penitus malili- berationem vel leuationem expectans. Magis tamen ſſtin dolore atque moleſtia: atque idcirco cum aliqua ſee eſt con- innttus. Qui verd cupit, conſequsẽdi ſpe delectatur. Quia au- tem hanc non ſatis firmam habet, angitur.(um verd cupi- ditas& metus non ſint motus primarij, manifeſtum eſt nul lum quoque reliquori in aſfellibus ſimplicibus debere nu- merari. Iram dico, deſiderium, æmulationem cæteroſque mo tus eiuſmodi. In iis enim ſentiätur voluptas& dolor, quaß horum permixtione conſient.; De affeilibus autem quidam eſferati ſunt, alij mitiores. Mites quidem quicunq ſecundi naturam homini inſunt. Hi enim neceſſarij& familiares. Sic verd ſe habebunt quandin moderati. Peccabunt autem cum erumpentes, modum excedent. E iuſmodi ver ſant vo luptas, dolor, ira, miſericordia, verecundia. Familiare enim eſtis quæ ſecundum naturam ſunt, delectari: contrariis ve rò dolere. Et ira quidem ad propulſandos& vlciſcendos mnimicos neceſſaria eſt. M iſericordia, humanitatis eſ pro pria. Verecundia ad declinationem à rebus tuypibus accom modata. A greſtes autem&= ferini aſfeclus, præter naturam homini ſunt, ex deprauatione Vitæ, peruerſaq conſuetudi 3 ne orti. In quibus inſant itriſio, in alienis malis oblectatio, & hominii odil. Qui fiue intendatur, ſiue remittantun at quouis modo ſe habeat, emper in malis ſunt: quòd mediocr: tatẽ non recipiant., De voluptate verd& dolore, hoc Plato ait: eiuſmodi aſfettus ſecundu naturã quodamodo princi-
1 j pobis
natr natu uun A uttuon utam' euuro poru nu Doc ſm volut im vero e ledicontra liuum b fumorame uſgue inten alas G quo umin boni in. Atque nittate ſint utrum omn luſgue pre ner ſantin enim cum kur. Luodn
Ver omnino

vert Kʒu. Fal
8
ſans Pkarim
us Sun uen Ru 9 nu NScnas⸗ uine, aſia
DOCTRINAM PLAT. 145
pio in nobis ccitari: cum triſtitia& dolor accidant lu⸗ qui b
prater naturam mouentur: voluptas autem iis qui in id reſtituuntur quod ſecidum naturam eſt. s Exiſtimat enim conſtitutionem humanæ naturæ accommodatam, medium quiddam eſſe inter voluptatem& dolorem: cim illa in neutro horum eſt. Quo in ſtatu magnam vitæ partem de- gimus. Docet autem propter quam cauſam multæ ſpecies ſunt voluptatum, partim quidem ſecundum corpus, par- tim vero ſecundum animum.“ Voluptatum autẽ alias mi-
ſceri contrarii, alias impermixtas purdſque manere:&
has quidem ex præteritorum recordatione naſci, alias cum futurorum expectatione concipi: nonnulla⸗ quoque obſce- nas quæ intemperantes& cum iniuria, alias autem mode- ratas& quodammodo cum ipſo bono coniunctas, vt gau- dium in bonis& poluptates quæ ex virtutibus percipiiu- tur. Atque cum multæ voluptates ingenita naturæ pro- prietate ſint improbæ, nequaquam de his quærendum eſt vrrum omnino poſeint eſſe in bonis. Languida enim nul- liuſque prætij apparet ea voluptas quæ alteri agnaſcitur: nec eſſentiam habet principem aut antecedentem.(ohæret enim cum ſuo contrario: ſi quidem cum dolore permiſce- tur. Quod nequaquam contingeret,ſi horum vnum bonum
eſſet omnino, malum alterum. t üj
—BW 81ſbbbb

—
——,j. 5—
146 ALCINOI INSTITVTIO AD Iac. Carpentarij Commentarius
nimiakeas nannunquam perturbatio, vel etiam animi morbus, vẽ Eglitudonominatur, à philoſophis vulgo eiuſdem paſſio. Väquam incius genere vniuerſo, morbi,& ægritudinis nomen Cicero non videtur probaſſe. De quo ſic ſcribit.;. Tuſculana. Itaque præclare noſtri, inquit, vt alia multa, mole- ſtiam, ſolicirudinem, angorem propter ſimilitudinem corporum xgrorum, xgri- tudinem nominauerunt. Hoc propemodum verbo græci omnem animi pertur- bationem appellant. Vocant enim xuidoe, id eſt morbum, quicunque eſt morus in animo turbidus: nos melius. EÆgris enim corporib ſimillima eſt animi ægri- tudo. At non ſimilis ægrotationis eſt libido, nõ immoderata lætitia, quæ eſt ro- luptas animi elata& geſtiens. Ipſe etiam metus non eſt morbi admodum milis, quanquam ægritudini eſt finitimus: ſed proprie vt ægrotatio in corpore. lic x- gritudo in animo, nomen habet nõ ſeiunctum à dolore. Quod idem reperit lib.z. de Finibus. Hanc vero perturbationem 4. Tuſculana definit ex Zenone, auer- ſam à recta ratione contra naturam animi commotionem: vel vehementiorem appetitum. Huncque vehementiorem interpretatur, qui longius diſceſſerit à naturæ conſtantia. Ex quibus facile intelligitur, quod antea dictum eſt, Stoicos hac definitione poſita, non ſine cauſa exiſtimauiſſe perturbationem inſapientem non cadere. Quoniam illi in ea non comprehendunt quemcunque motum, ſed à reſta ratione auerſum, vel longius Anaturæ conſtantia diſcedentem: qualem certum eſt cum ſapientia non poſſe conſiſtere. Quod verò ab Alcinoo ſubiicitur perturbationes has ſiue animi affectus, neque eſſ iudicia, neque opiniones, ex co confirmari poteſt quod iudicia,& opiniones pertinenr ad animi partem ſu- Periorem: affectus aurem exiſtunt in inferiore. Quanquam Cicero lib.z. ſeribit Perturbationes eiuſmodi nulla naturæ vi commoueri, omnià que eiuſmodi opi- niones eſſe ac iudicia leuitatis. In quo Chryſippus Stoicus à Galeno inconſtan- tiæ arguitur lib. 4. de Decretis Hippocratis,& Plat. quod is vno loco contende- ret affectus eſſe potius iudicia quam iudiciis ſuccedere, xgritudinemque defni- ret mali recentis præſentem opinionem, voluptatem pręſentis boni:& tamen idem iudicia& opiniones in parte tantum ſuperiore ponerer, voluptatem vero & dolorem in inferiore, quam ſine ratione& iudicio idem eſſe air. Nec certe
ipſa perturbario rationis error eſt, aut iniuria, ſed parris animi inferioris quidam
motus rationi imperium recuſans, aut ipſam rationem in ſuo imperio præpe- diens. Cicero 4. Tuſculana Zenonem Stoicorum principem ſequutus, in codè luto hærexe videtur, cum xgritudinem definit opinionem recentem mali præ- fentis, leritiam opinionem recentem boni præſentis: metum, opinionem im- Pendentis mali, libidinem opinionem venturi boni. Quibus eodem loco ſubii-
cit, quæ iudicia quaſque opiniones perturbarionum eſſe dixit, non in eis per-
turbationes ſolum eſſe poſitas, verum etiam illa quæ perturbationibus efficiun- tur. Vt ægritudo quaſi morſum aliquem doloris efficiat, metus receſſum quen- dam animi& fugam, letitia profuſam hilaritatem, libido effrenaram appetentiã.
Opinarionem autem, inquit, quam in omnes ſuperiores definitiones incluſimus, illi eſſe volunt imbecillam affen ſionem.
² Ciceroia partitionibus Olatottis-hertorbasiond emni nera ponit, voluptatem, Aegritudinẽ, vnum in opinione boni, alterum in
or prima ge⸗ libidinem& metum horumq; duos fontes, opinione mali: fingulorum vero genemm
Ans llwtes De
ruta lubiecka el 11 dolola uenlibietta 1 io oemido: No miurlibidini, ſieium& cætel luee Pattes pett Lohus opinatis: nagtelentium be dceulent, wetul wuntut, eadem norim opimont darumata rapial Naruraenimor obrem ſimulac lum impellit ij ren Ftoici gra blceeſſe lapient u uxautem 3 unsctenata: eun nade inter ſ ClinsFicinus cap. in ominis anim ſeſbus volupta volialicuius po⸗ timexcedere- ditem quæx ex uqniã in eilder Kagtitudinisa müuſq; peimy
num(ant regul
in metu& libia regantr, ſed ꝗ herlpici debet ey tay.plidz. bertu àduma genen tem vrnaà wi rem,yt odium, lvolupuas co idem Arift. vſu Iuletewur bomj edhe Hinac Naturdarioné on masin polupta
ite. Neque re- Jadhoc loco Al lansinent u0 era nt rnü eo

3
1 en nordan opg ae tomong
mrerp e quien
lgirg Or unra umani uordain
aure Kaui di Here Krrerdd
nprehe riqpema
neqae icu, on 2
eroors ‧ dumn con Mr omuu Cryi aoicuibe ais,& oduma licus ſd 8= zginan 7,„old. a prdemne um ſuß e onen
none§ E) dend
aiuu,*2 Lsaunn
t ipan ms emib Koicoh ricihen e dciai enem tral wal pt Me: nuf Snru dut
nardal Wc eſedun,
dum S jemi. n40t ut. mA
aucll Aa⸗Sdehu
DOCTRINAM PLA T. 147 partes plures. De quibus ſic idem ſcribit Tuſculana 4. Aegritudini, inquit, inui- dentia fubiecta eſt,x nulatio obtrectacio, miſericordia, angor, luctus, mœror, æ- † 3.. 88„* 8*-. rumna, dolor, lam&tatiò, folicitudo, moleſtiaa, fflictatio, deſperatio. Sub metum autem ſubiecta ſunt pigriria, pudor, terror, timor, pauor, exanimatio, conturba- tio, formido: Voluptati waleuolentia, lætans malo alienodelectatio, iactatio,& fimilia: libidini, ira excandeſcenria, odis m, inimicitia, diſcordia, indigentia, de- ſiderium& cætera eiuſmodi. De quatuor autẽ primis illis generibus fic eodem
loco. Partes perturbationũ, inquit, volunt ex duobus opinatis bonis naſci,& ex
duobus opinatis malis, ita eſſe quatuor. Ex bonis, libidinem& letitiã: vt ſit lęti- tia preęſentium bonorum, libido futurorum. Ex malis metum& ægritudiné naſ- ci cenſent, metum futuris, ægricudinem præſentibus. Quæ enim venientia me- tuuntur, eadem efficiunt ægritudinem inſtantia. Læritia autem& libido in bo- norum opinione verſantur, quum libido ad id quod bonum videturillecta& in- flammata rapiatur, læritia vt adepta iã aliquid concupitum, efferatur& geſtiat. Natura enim omnes ca quæ bona vidẽtur, ſequuntur, fugiuntꝗ́; contraria. Quã- obrem ſimul ac obiecta ſpecies cuiuſpiã eſt quod bonum videatur, ad id adipiſcẽ- dum impellit ipſa natura. Id cũ conſtanter prudentérq; fit, eiuſmodi appetitio- nem Stoici gynam, appellant, nos appellemus voluntatem. Eam illi putät in ſolo eſſe ſapiente: quã ſic definiunt, Voluntas eſt quæ quid cum ratione deſide- rat. Quæ autem aduerſus rationẽ incitata eſt vchementius, ea libido eſt vel cupi- ditas effrenara: quæ in omnibus ſtultis iuuenitur. In primis autem his quatuor eum valde inter ſe cõiuncta videãtur gaudium, lætitia& voluptas, tria hæc Mar- fllius Ficinus cap.i. lib. de voluptate, ex Plaronis doctrina ita diſtinguit, vt cum in hominis animo duo inſint mens& ſenſus, mẽéti lætitiã& gaudium attribuat, ſenſibus voluptatem: atque in ipſa mente lætitiã à gaudio ſeparet, quod illa in boni alicuius poſſeſſione quandã mentis elationem ſignificet, quæ tamen mode- ſtiam excedere pariter atq; ſeruare poſſit: hoc vero tantum ſignificet eam incun- ditatem quæ ex contemplatione, aut alio aliquo virtutum vſu enaſcitur. Atque Ponii in eiſdem quatuor primis generibus libido,& metus aliquid voluptatis ægritudinis adiunctum habent, vel potius, vt hoc ipſo capite dicitur, ex quadã vtriuſq; permixtione conſtant, idcirco virtutes morum quæ harum perturbatio- num ſunt regulæ, abſolurè verlari dicuntur in voluptatibus& doloribus, nõ item in metu& libidine. Non tantũ quod hæ duæ perturbationes ab illis virtutibus regantur, ſed quia vt Ariſt. air cap. 3. lib. 2. Ethic. quales habitus animo inſunt, perſpici debet ex voluptate& dolore quæ facta& opera cõſequuntur. Quare idẽ cap. 5. lib. 3. perturbationum differentias ita enumerat, vt illas ad eadem duo tan- quã prima genera, videatur reuocare. Perturbariones appello, inquit, vr cupidi- tatem, vt irà, vt excandeſcentiã, timorem, audaciam, vt inuidiam, gaudium, amo- rem, vt odium, deſideriũ, æmulationem, miſericordiã,& omnino ea omnia quæ, vel voluptas cõſequitur vel dolor. Ex quo nõ immerito à plarone dictũ eſt(quod idem Ariſt. vſurpat cap. 3. lib. 2.) ita nos iã inde à puero inſtitutos eſſe oportere, vt letemur bonis rebus, doleamuſq; contrariis. Recta enim, inquit, hæc educatio eſt. Quod ſi in actionibo& perturbationibs omnes virtures verſantur:omné autẽ perturbarionẽ omnémq́; actionẽ ſequitur voluptas aut dolor, ob eã certs cauſam virtus in voluptatib doloribüſq; verſatur. Atque hec quidẽ Ariſt. de voluptate&, dol ore. Neque vero ſolum in metu& cupiditate voluptas cũ dolore permiſcetur quod hoc loco Alcinous docet, ſed etiã in ipſa voluptate magna ex parte aliquid doloris ineſt, quoilla facile inrerturbatur,& in rebꝰ humanis iſta duo ſic inter ſ cönexa, vt vnũ corũ ad alterũ proximè conſequatur. In priorẽ ſententiã locus eſt
4„.—

dH
14*
adeſſe.
3 Locus hic nobilem quæſtionem continer, quam antea attigimus inter Plato- nicos& Stoicos controuerſam. an affectus animi toto genere Virioſi ſint: ita vt in eis nihil omnino ſit quod moderationem admittat, quodque cum rationis im- perio poſſit confiſtere: an vero quidam ex his non extirpandi omnino, necmo- do naturales eſſe dicantur, ſed etiam vtiliter à natura dati. Plato in Philebo, er Homero ſeribit virum prudentem iraſci: ſed ita tamen vt eius affectus dulcior ſit melle iugiter deſtillante. Idem lib. z. de Repub. in cuſtode ciuitatis poſtulat, vt manſuetus ſimul ſit& iracundus: manſuetus quidem in ſuos, iracundus vero in hoſtes. Quoniam ira, vt ait, inexpugnabilis& inuicta eſt: qua pręſente anima ad omnia eſt intrepida. Atque in Timæo eam iram probat qua cor exardeſcit, ra- tione nunciante ſi quid extrinſecus iniuſtè ßat ſcentia turbet. Similis eſt Ariſt. ſententia cap. 8. lib. 3. Ethic. Eſt maximus,j ad ſubeunda pericula aculeus iracundia.
ALCINOI INSTITVTIO AD
nobilis apud Platonem in Philebo de volu ptatibus puris& impuris. riore ſic apud eundem Socrates philoſophatur initio Phædonis. Qu detur, ò viri, inquit, hæc res eſſe quam nominant homines volupt miro naturaliter ſe habet modo ad dolorem ipſum, qui cius cont detur. Quippe cum ſimul homini adeſſe nolint. Attamen ſi quis proſequitur capitque alterum, ſemper ferme alterum quoque accipere cogitur: quaſi ex eo- dem vertice ſint ambo connexa. Arbitror equidem Aeſopum ſi hæc animaduer. tiſſet, fabulam fuiſſe facturum. Videlicet Deum ipſum cum iſta inter ſe tia vellet conciliare, neque id facere poſſet, in vnum ſaltem eo iunxiſſe, proprereà que cuicunque adeſt alterum, eidem mox al
„
&, Animumique citauit,&, ingens per nares vis,&, ſanguis efferbuit. Hæcenim
omnia fignificare videntur concitationem animi ac impetum., In quo Cicero Peripateticos exagitat. 4. Tuſc. Peripatetici, inquit, extirpandas putamus, non modo naturales eſſe di
tura datas. Quoniam eſt talis orario. Primùm multis verbis iracundiam laudät,
Cotem fortitudinis eſſe dicunt multô vehementiores iratorum imp cogitarent, pręlium rectum eſt hoc fieri bertate, pro parria. Nec vllam habet vi 10 de bellatoribus ſolum diſputant, i qua acerbitate iracundiæ. Oratore fendentem quidem probant ſi
que& in hoſtem,& in improbum ciuem etus eſſe: Leu
eis autem ratiunculas eorum qui ita
„Conuenit dimicare pro legibus, proli- m, niſi ira excanduit fortitudo? Nec ve- mperia nulla ſeueriora eſſe putant fine ali- m denique non modo accuſantem, ſed ne de- ne aculeis iracundiæ. Quæ etiam ſi non adſit ta-
men verbis ac motu ſimulandam arbitrantur vt auditoris iram, Oratoris incen- dat actio. Quam de ira controuerſiam ex varia eius definitione profectam eſſe Lactantius arbitratur cap. 17. lib. de ira Dei, Neſciſſe philoſophos, inquit, quæ ratio eſſet iræ, apparet ex definitionib“ eorum, quas Seneca enumerauit in libris
quos de ira com
ſidonius, cu finierunt: I
e vero cohibenda eſt, ne per furorem. Hæc in Deo eſſe n quia fragilis eſt, reperitur. supiditatem. Et paul
poſuit. Ira eſt, inquir, cupiditas vlciſcendæ iniuriæ. Alij, vt Poſ- piditas puniendi eius à quo te iniquè putes læſum. Quidam ita de- ra eſt incitatio animi ad nocendum
luit. Ariſtotelis definitio non multum aà noſtra abeſt. Ait enim ir tatem doloris re
meſt: in homin
ei qui aut nocuit, aut nocere vo- am eſſe cupidi-
pendendi. Hæc eſt ira de qua ſuperius diximus, quæ mutis etiam ad aliquod maximum malum profiliat on poteſt, quia illæſibilis eſt: in homine autem Irritat enim læſio dolorem,& dolor facit vltionis 0 Poſt, necefſe eſt, inquit, bono ac iuſto diſplicere quæ pra-
ua ſunt
De poſte- Wam mira vi- atem, quäãque ontraxius eſſe vi-
bugnan- rum apices con- rerum quoque
„vel intrinſecus aliqua concupi- nquit, Hinc Homerus, Furor arma miniſtrat,
perturbationes iſtas quas not cunt, ſed eriam vtiliter à na-
uſdn„Kcain gdicaln, non ſrertin comprl rnuitttis corte om. Nam ſicl eccat vniuell equ a patufa enrentia Chry els eit ludicio Janoa fuetit, r ntut. luſta erg dum cauſaitaſc atio tabilis viti- bones inuitar a Manhxllocot min s ira Dei
ad buem libri
atonicosc Pe 4 Dito libro.- dus Kdoloribuse IMOI*s. CO nan nd quando, q tagte znimal. E delicovolupt as, Kritium a ſabüs, velinſ pwæjn his ſunt, mo ſuetis adue Kaant, ameqoar ſenriant propte ſeyfo vnivetſa dclores aſſuetue Qur oddiſſe opor confderatam, di- cus paulo aute! ab Alcinoo dicit hatem autemc er Timæo:atan natura tepvgna Qloniam yt eo. donon patient; 1 olore etiam arelachnar
1 dumn unten din 3
5 em
ethe. t. Coonin

le mnihäind
1 M m aa
afe bar 8e mialcan aa 3.]. hie Me Huc*u Emn ea, e Buch aem an? 1impenn. Senf 10 turdaren er el
timim l'eldäimm nue&it Kon Kum Leueis ²— ariunclkäe i,conue 8. aicate zuh m, nilſ odutbam gei t t rrantkn
icue docalnt Juacud=— lr ciun
1nur 2 Be 1'u im. er rar 8 lesonnen
Dei, N EE hllattun
—
in, ſedcun
DOCTRINAM PLAT. 1459 ua ſunt:& cui malum diſplicet, moueri, cum id fieri videat. Ergo ſurgimus ad vindictam, non quia læſi ſumus, ſed vt diſciplina feruetur, mores corrigantur, licentia comprimatur. Hæc eſt ira iuſta, quæ ſicut in homine neceſſaria eſt ad prauitatis correctionem, ſic vrique in Deo, à quo ad hominem peruenit exem- plum. Nam ficut nos poteſtati noſtræ ſubiectos coercere debemus: ita etiam peccata vniuerſorum Deus coercere debet. Quod vt faciat, iraſcatur neceſſe eſt: quia naturale eſt bono, ad alterius peccatum moueii& incitari. Similis eſt Semtentia Chryfoſtomi explicantis illud, Qui iraſcitur fratri ſuo ſine cauſa, reus erit iudicio. Ergo, inquit, qui cum cauſa iraſcitur, non erit reus. Nam ſi ira non fuerit, nec doctrina proficit, nec iudicia ſtant, nec crimina compeſ- cuntur. Iuſta ergo ira, mater eſt diſciplinæ. Itaque non ſolum non peccant qui cum cauſa iraſcuntur: ſed contra niſi irati fuerint, peccant. Quia patientia ir- rationabilis vitia ſeminat, negligentiam nutrit,& non ſolum malos ſed etiam bonos inuitat ad malum. Aliud viſum eſt. D. Hieronymo, qui ex ſuperiore D. Matthai loco tollendum illud arbitratur(ſine cauſa) quia omnino, inquit, ho- minis ira Dei iuſtitiam non operatur. Vide de eadem quæſtione Plutarchum ad finem libri de virtute morum. Quo loco repudiata Stoicorum ſententia, Platonicos& Peripateticos laudat in moderatione affectuum& motuum animi.
4 blato libro. 1. de Legibus, ſcribit omnem pene cogitationem de voluptati- bus& doloribus eſſe debere, tam circa publicos, quam circa priuatos cuiuſque mores. Quo nâmque hi fontes, inquit, natura ſcaturiunt: à quibus qui haurit vnde, quando, quantumque oportet, fœlix eſt, priuatus ſcilicet& ciuitas om- néque animal. Et initio libri z. Primum profecto, inquit, puerorum ſenſum eſſe dico voluptaris atque doloris: atque hæc duo eſſe in quibus primum vir- tus,& vitium animo innaſcuntur. Sicui autem prudentia& vera opinio ac Kabilis, vel in ſenectute affuerint, fœlix eſt. Perfectus porro vir eſt qui hæc,& quæ in his ſunt, omnia poſſidet bona. Diſciplinam appello virtutem quæ pri- mo pueris aduenit. Si volupras& amor dolôrque& odium rectè in animos in- fluant, antequam ratione moueantur,& ratione deinde preſente, rationi con- ſentiant propter ſuperiorem bonorum morum conſuetudinem, hæc ipſa con- ſenfio vniuerſa quidem virtus eſt. Ipſam vero decentem circa voluptates,& dolores aſſuetudinem, per quam ab initio ad extremum vitæ homines oderint quæ odiſſe oportet,& ament quæ amanda ſunt, ſi per ſe ipſam ſeorſum ratione conſideratam, diſciplinam vocaueris, roctè, vt ego arbitror, appellabis. Qui lo- cus paulo antè laudatus eſt ex Ariſtotele cap. 3. libri z. Ethic. Quod vero hic ab Alcinoo dicitur dolorem accidere his qui preter naturam mouentur, volu- ptatem autem cum reſtituuntur in id quod ſecundum naturam, collectum eft ex Timæo: atque intelligendum modo illi motus qui ſecundum naturam, vel natura repugnante contingunt, repentini ſint& confertim ſimulque continganrt. Quoniam vt eodem loco blato ait, ſi iidem ſenſim paulatimque fiant, non mo- do non parient dolorem aut voluptatem, ſed vix ſenſu percipientur. Quod de dolore etiam ex Hippocratis ſententia obſeruat Galenus capit. 6. libro 4. de caufs Sympt. Si quidem cum ab Hipp. dictum eſt ab iis quæ naturam mu- tant atque corrumpunt, dolores excitari, Galenus ait eo verbo celeritatem, & vehementiam tranfmutationis indicari. Qua de cauſa Plato in Philebo vo- luptatem in iis enumerat quorum generatio ſemper eſt, eſſenria vero nunquam exiftit. Quoniam motus ratio eſt, dum fit: nec vllam naturam habet conſi- U
aeͤ

—
——
—
85 ALCINOI INSTITVTIO AD
ſtentem, In quo cum ab Ariſtorele variis argumentis exagitetur capit. 4. lib- 10. Ethic. in illis hoc firmiſſimum eſſe videtur quod in motu, partium quæ- dam ſit ſucceſſio: voluptas autem tota temporis puncto percipiatur. Sed in eo animaduertendum eſt, motus quidem naturalium corporum iſta lege tene- ri, voluptatem autem motum eſſe animi, etiam fi nonnunquam à corpore ini- tium accipiat. Quare vt animus omnino ſua eſſentia indiuiduus eſt& fim- plex, ſic in ſuis motibus tantam habet celeritatem, vt in iis pars vna prior, altera poſterior notari nullo modo poſſit. Quod etiam in ſenſuum functio- nibus præſertimque in aſpectu antea obſeruatum eſt. In Vniuerſa vero quæ- ſtione de voluptate comparationem Platonis cum Ariſto. vide apud Marfilium Ficinum libro de voluptate.
5 Epicurus medium hoc inter voluptatem& dolorem ſuſtulit,& in non do- jendo maximam voluptatem poſuit, eòque à Cyrenaicis diſtinguitur libro quinto de Einibus- quod his ea ſola voluptas eſſet, quæ, vt Cicero ait, quaſi titillaret ſenſus;& ad eos cum ſuauitate afflueret, illi etiam altera, quæ non in motu ſed in ſtabilitate poſita dicitur, indèque ſtans voluptas appellatur li- bro ſecundo de Einibus. Plato vero libro quinto de Legibus, medium hunc ſtatum, quem Alcinous agnoſcit, à voluptate& dolore diſtinctum, ſic expri⸗ mit. Vitam ad vitam, inquit, iucundiorem& moleſtiorem ita conferre opor- tet. Voluptatem adeſſe nobis volumus. Dolorem vero nec eligimus, neque volumus. Medium autem ſtatum pro voluptate nequaquam volumus, do- loris tamen loco accipimus. Dolorem etiam minorem maiore cum volupta- te volumus: voluptatem minorem cum maiore dolore nequaquàm. Apertius de hoc medio idem loquitur libro nono de Kepub. Dic obſecro te, inquit, nonne dolori contrariam dicimus voluptatem? Dicimus. Medium quineriam quoddam ponimus, quod neque lętari eſt, neque dolere? Ponimus. Et cum
medium ſit, quietem vacationèmque animi ab vtrôque? Nonne ita hoc di-
cise Ita plane. Meminiſti qualia eſſe ſolent ægrotantium verba, dum mor- bo laborant? Qualia dicis? Nihil eſſe dulcius ſanitate, ſed eos latuiſſe aiunt, quam dulce id ſit, antequàm ægrotarent. Recordor equidem. Nec non acer- biſſimis doloribus vexatos homines exclamantes audis, nihil eſſe dulcius quàm ca afflictione carere.& cætera.
6 Voluptatem puram ex preteritorum recordatione natam, cam Alcinous intelligit, quæ poſita eſt in conſcientia vitæ bene,& cum virtute anteactæ. De qua dictum eſt ab Horatio,
Shic murus aheneus eſto Nil conſcire ſibi& nulla palleſcere culpa.
Nam&n Epicurus propter hanc, dicebat virturem eſſe expetendam: cum ea quæ corporis eſt, fluat fepiuſque relinquat cauſas pœnitendi quam recordan- di. Quate in ſummis doloribus corporis idem ad Hermacũ fit ſcribit, quod Cicero commemorart libro ſecundo de FEinibus. Cum ageremus, inquit, vitæ beatum& eundem ſupremum diem, ſcribebamus hæc. Tanti autem morbi ad- erant veſicæ& viſcerum, vt nihil ad corum magnitudinem poſſet accedere- Compenſabatur tamen cum his omnibus animi lætitia, quam capiebam me-
zeti ntionur lebo eas adu ts dilciplinar aatinete vider golores infetre m mbutas In 0I. Non utus proptel ewin non oplt gior quodal lopaates igitur zcorum elle tentiam videto lam ed inquit ii quæex potie capitur ex co aihil contrarit

nne ſ e. a m, e hankan
lr
ndei t d wum 1 lüro 1 legie Naptauc ge ühud lorem 4 i ioren in „. Dal s elo ner lolupt e awazun,
neium iem mu.
2mof Dte neu, ao de&&☚ Dic ct antnen Tnus. Naſt 1cd, 2= lete-en mmimi † gue? Nar
(olea: A viun ſe dalcid um ate, ſel enl at. Re P eauiten. cdlamad e 5 uülci
4 4
im recq e um
a ricr Sukcun
. 1 3 “ 4 enktent, maat cd ehn
t Fih. d A
ribedat 2“ Im* * udinen
cocas n 3 3
9r a2 im,
17al. 5.
auc
DOCTRINAM PLAT. 131 moria rationum inuentorumque noſtrorum. Talibus voluptatibus Plato in Philebo eas adiicit, quæ ex diſciplinis percipiuntur. Hic item, inquit Socra- tes, diſciplinarum voluptates addamus: ſi& iſtæ famem diſcendi nequaquam continere videntur, neque propter diſciplinarum auiditatem principio ſtatim dolores inferre. PRO T. Mihi ſic viderur.§ O C. Quid vero ſi quis doctri- na imbutus inde obliuiſcatur, nonne triſtitiam quandam ſequi videmus? PRO T. Non natura quidem, ſed quadam paſſionis cogitatione, cum quis orbatus propter indigentiam triſtatur. 5§ O C. Cæterum 6 beate, nos in præ- ſentia non opinionis, ſed naturæ paſſiones tractamus. PR O T. Verum eſt igitur quod aſſeris doctrinæ obliuionem abſque triſtitia euenire.§O C. Vo- luptates igitur diſciplinarum doloris expertes, nec multorum hominum, ſed paucorum eſſe, fatendum. PRO T. Fatendum proculdubio. In quam ſen- tentiam videtur accipiendum exemplum illud apud Ariſto. libr. 1. Top. Viden- dum eſt, inquit, vnine quid ſit contrarium, alteri nihil ſit omnino. Vt volupra- ti quæ ex potione capitur, contrarius dolor eſt is quem ſitis affert. At huic quæ capitur ex cognoſcendo& diſcendo, Diametrum lateri incomparabilem efſe, nihil contrarium eſt. Ita voluptas multis modis dicitur.
u ij
iea i eer een,.

—— 4——* 4
— — 6—
152 ALCINOIINSTITVTIO AD De amicitia diſſerit, ſicut& Ariſtoteles in Ethicis, vt de ea quæ quanquam virtus non ſit, quiddam tamen habet cum virtute coniunctum& principium eſt humanarum ſocie- tatum. In qua perfectam ab alia primum ſeparat: deinde eius quam amatoriam nominat, ſpecies ſubdiſtinguit.
(aput 25.
Amicitia quæ maximè& propriè dicitur, non eſta-
lia quam quæ per mutuam& reciprocam beneuolentiam
conſtituta. Hæc wero tunc exiftit quando vtérque alteri perinde ac ſibi optimꝰ eſſe expetit. 2 Ipſa autem æqualitas haud aliter qudam per ſimilitudinem morum conſeruatur. Si quidem ſimile ſimili(ſi modo vtrümque moderatum)
amicum eſt: immoderata vero neque inten ſe, neque cum
moderatis poſſunt conuenire. 3 Aliæ etiam amicitiæ eſſe putantur, hæque virtutis quadam ſpecie quaſi coloratæ ut naturalis parentum in liberos,& cognatorum inter ?.& quæ ciuilis dicitur,& quæ ſodalitia. Hæ autem non ſemper adiunctam habent mutuam beneuolentiam. Eius quoque ſpecies quædam eft amatoria. Eſſ autem amatoria quæ honefla, animi generoſi: deprauata, per- uerſi: media vero eius qui medio modo eſt affeltus. uem- admodum igitur triplex erl habitus animi in animali quod rationis eſt particeps, vnus quidem rectus, alter depra- uatus, tertius inter hos medius: ſic tres amatorij aſfe- ctus ſpecie differentes. Idque ita eſſe fines horum diuerſ declarant. Deprauatus enim, ſolius corporis, à woluptate euictus: ideõque hic belluarum exiſtit. Honeſtus ad ſolum
Aiubm he üuboappa hai clie no! ſui 3' a, neque amincorpe Deum nund
A homines
mutit.1& ojltruur uunt-hiuu anſgtip ui leſmn dig lume Gf nulſonib ranur. ſ ve lfluuiendo rus: ſed iſ tur ſt aſes Il efuruun uanlo per
rl amicos.
em contert en atiquod ſegh delüpetiore ca
ſenutharionum. age ſilehandu

27 Din
2 7 dm ben
exiſtit 28 109 3 eti. R 1aum, uiund& funa 5do 1 dujus 1 d nej 8te 5 .3 4 B iama
uadan de au
beros 3 ugun Lus Wliu. nt m n len eN rrius. f
a 39. lu b
dio n Akafa Lu Nui nan guict u, lu Ser u eitt w laf
dlis 8 bAri 1 erj— 1 mi
—
“
DOCTRINAM PLAT. 55 animum pertinet: quatenus in hoc quædam ad wirtutem ap- titudo apparet. M edius, vtriuſcque eſt appetens: pulchritu- dinis ſcilicet eius quæ tum animo tum corpori ineſt. Quoa- more qui dignus eſt,& · ipſe medius exiſtit, neque depraua- tus, neque omnino honeftus. 4 Quare amorem, vt ſic di- cam, incorporatum, dæmonem potius appellare decet, quam Deum nunquam in tetrenum corpus demerſum, qui diuina
ad homines, contraque bumana ad Deos communiter traſ=
mittit.s Rurſus verò cum amatorius affeclus in tres ſpecies ſit diſtributus, boni quidem viri amor perturbatione libera- tus, artificioſus quodammodo eſt. idedque in ea parte animi conſiſtit, cuius eſt ratio. De eo autem quæ præcipi ſolent, hæo ſunt: dignoſcere quis amore dignus ſit, eundemque ſibi parare& frui. Dignoſcit autem ipſum ex eius inſlitutise impulſionibus: ſi nobiles ſunt: ſi ad id quod honeſtum eſt fe- ranturiſi vebementes, ſi lagrantes. Parabit autem eum non laſciuiendo, neque demulcendo quem in delicits ſit habitu- rus: ſed iſta potius reprimendo, demonſtrandöque non eſſe cur ſic affectus velit viuere.(um autem amatum euicerit, ille fruetur, ad ea exhortans in quibus exercitatus, erit ali- quando perfetus. Finis verò amantis,& amati erit, fie- ri amicos. b b
Iac. Carpentarij(ommentarius in(aput 25.
1 He in contextus ordine nonnihil immutauimus. Nam in Alcinoi Græco ex- emplari quod ſequuri ſumus, quæ de amicitia dicuntur hoc loco, priora ſunt his quæ ſuperiore capite dicta de ferenda inferendaque iniuria, déque omni genere perturbationum. Sed iſta quæ ad virtures morum pertinebant, magis mihi co- hærere videbantur cum antecedentibus ſermonibus de virtutum diuiſione, ca.
u iij

154 AL CINOI INSTITVTIO AD rümque comparatione cum vitiis in ratione voluntari j& inuoluntarij: ideque illis proximè ſunt ſubiecta. Nunc verò prius quàm de ciuili ſocietate diſſeratur, accommodatè de amiciria& amore ſermo videtur inſtitui, vt de iis quæ ſocieta- tis omnis principia in ſe continent. Ad id verò faciendum inuiratus ſum exem- plo Marfilij Ficini: qui in ſua interpretatione eodem ordine de amicitia diſſe- ruit. Quanquam hic in cæteris, ea quæ ad Philoſophiam moralem pertinebant, valde perturbatè tractauit, ſicut antea indicauimus cap. 19. Gaudeo verò hanc di ſtinctionem contextus à noſtro Logodædalo nõ modò in huius authoris inter- preratione eſſe probatam, ſed noſtro exemplo ad Græcum contextum ab eodem eſſe tranſſatam. Ad 8
z Per hanc morum ſimilitudinem efficitur quod Pythagoras in amicitia vale- revolebat plurimum, vt amicorum communia ſint omnia—& in lllis anima vna in corporibus pluribus: imò verò vt amator in amato, potius quam in ſeipſo vi⸗ uere videatur, quod Plato docer in Sympoſio. Contra autem, diſpares mores, yt Cicero ait in Lælio, diſparia ſtudia ſequuntur, quorum diſſimilitudo diſſociat a- micitias. Nec ob aliam cauſam vllam boni improbis,& improbi bonis amici eſſe non poſſunt:niſi quod tanta eſt inter eos quanta eſſe poteſt maxima, morum ſtu- dioruümque diſtantia. De quo Ariſtoteles ex Platonis Lyfide, cap. 1. libr. 8. Ethic. ſcribit inter Philoſophos diſſenſionem quandam exiſtere. Alij enim, inquit, ami- citiam ſimilitudinem quãdam eſſe ponunt,& amicos ſimiles. Ex quo prouerbia facta ſunt, Pares cum paribus facillimè congregantur,& Graculus cum gracul 0, cæterâ que eiuſdem generis. Alij contra hos inter ſe vt figulos, aiunt eſſe anima- tos:eoruùmque cauſaslongius,& A natura ſtudioſius petunt. Euripides quidẽter-
ram cùm ſicca eſt, deſiderare imbrem: cœlum autem cùm magna aquæ copiaa-
bundat, terram expetere. Et Heraclitus, Contrarium vtile,&, Ex rebasdif ri.
bus& diſſimilibus pulcherrimum concentum effici,& diſcordia effici omnia. A⁴
quibus cùm multi alij, tum Empedocles diſſentir De quo ſic Cicero in Lælio,
Agrigentinum quendam doctum quidem virum, carminibus Græcis vaticinatũ
ferunt quæ in rerum natura totõque mundo conſtarent, quæque mouerentur, ea
contrahere amicitiam, diſſipare diſcordiam. Quod autem ab Alcinoo ſubiccitur
moderatum moderato amicum eſſe, immoderata verò neque inter ſe, neque cũ moderatis conuenire, antea in virtutibus& vitiis obſeruatum eſt:& hoc ipſum medici ad corpora transferentes, aiunt ea quæ temperata ſunt, ſimilibus eſſealè- da: quæ autem aliqua intemperie laborant, hæc per contraria ad conuenientem naturæ modum debere reuocari. Atque etiam hoc poſteriore modo in amore, ſi quis alterum cum quo magnam habet morum diſſimilitudinem, amare fortaſſe cœperit, aut hic ei quem perditè amat, omnino ſimilis efficitur, aut ipſa conſue- tudine horum vterque vitæ rationem reuocat ad laudabilem quendam modum. In quo amoris vim hac ſimilitudine explicat Marſilius Bicinus Commentario in Sympoſium Platonis. Prægnantes miulieres, inquit, ſæpe vinum quod auidiſſi- mé cupiunt, vehementer excogitant: vehemens cogitatio ſpiritus mouet inte- riOres, atque iniis excogitatæ rei pingit imaginem. Iſti ſanguinem mouent ſi- militer& in molliſſima fœtus materia vini imaginem exprimunt, Amator autẽ ardentius quàm prægnantes, ſuas cupit delicias: vehementius quoque& firmius cogitat. Quid mirum fi vſqueadeò hærentes& infixi pectore vultus, ab ipſa co⸗ gitarione pingantur in ſpiritu, à ſpiritu ſtatim in ſanguine infiganturs
1 Arilioteles cap.3ibr:8. Ethic. pro vario fine quiin amore ſolet efſe Proyoſ-
urillitem am Ieniltatiant Gehs,hec lubiic fata cernitul: gle,& pruncip rivuupturncc lc deijarentibus uüdebent, tu zetiam tatlo
ee, relut malo
iccquo miiots Cco Alcinoust utete adiunca elgaod palen re ipſateſtarut quit, in eo mag er eo quod dil andos liberos,e phulant, ſi f eri lliagi perſpici⸗
4 locusic del eemote quiade lorzamotis lau testtitat ex Dic iitaris expe nlaworum ind luc zonhabet, iem Diotiman Quidigiturtso etéDiotima: inter mortales tentiam cum e tun conciliatey ſic erordiatur. eimpropter ali coet Dionma; eindosinäicn, leſti iatelligam ſtus eſt. Et cert bundantia atqu lam indigentia 18
not rerd qui dandiute, led eti von nodo perfes muamon fibi ia cns Hincquec rhetimus auig

C auem ile
arur ciüm.
dom in A ima un ſ wrtmn der erl Lyfe hand e eere.Aljde aar, K Ar ſmilah vagre n,& Gun
borim ℳ rrsgu
Aumf Wacüm a
„Coad ur mile,d
tmrun 1. K dict
8 duſſ a ſe qoote en vin„ Minidudn andoq SA urger lim.( ¾nemd a 2mods.e tgegge GiKX I kwruntt jei d ntuſun,.
ant, oataatunt he eian cerot 4½
morud Milimäna omdin Ai geficiur
vocat&21 ldilns
DOCTRINAM PLAT.¼. 159 eus, triplicem amicitiam ſtatuit. Quoniam alios diligunt, aut haneſtatis cauſa, aut vtilitatis, aut delectationis. Idem capite ſeptimo, De amore parentum in li- beros, hæc fubiicit. Eſt aliud genus amicitiæ, inquit, quod in excellentia& præ- ſtantia cernitur: qualis eſt patri cum liberis,& ſeni cum adoleſcente, viro cum v- xore,& principi cum iis quibus præeſt. In quo non eadem vtriq; ab altero officia tribuuntur:nec id quidem æquum ſit vel poſtulandum. Cùm verò ea tribuunt li- beri pareuribus quæ debent procreatoribus, parentes viciſſim liberis, quæ ex ſe natis debent, tum ibi ſtabilis quædam& honeſta amicitia exoriatur neceſſe eſt. Qua etiam ratione in cæteris amicitiis quæ in excellentia ſunt, amor debert exi- ſtere, velut maior charitas ei debetur qui præſtantior, quàm ipſe alteri debeat,& ei ex quo maiores vtilirates fructuſque capiuntur. Idque eſſe videtur quod hoc loco Alcinous ait, hanc amicitiæ ſpeciem non ſemper mutuam beneuolentiam habere adiunctam. Quanquam& hæc beneuolentię inæqualitas in eo ſpectari po teſt, quod parentes magis amare liberos vidétur, quàm ab illis redamari. Quod res ipſa teſtatut& Ariſtoteles indicat capite octauo libri eiuſdem. Amicitia, in- quir, in eo magis eſt vt colas, quàm vt colare. Hoc ipſum matres declarant, quæ ex eo quod diligunt, magnam capiunt voluptatem. Quædam enim dant nutri- endos liberos, eoſque vltro ac ſponte diligunt, nec ab iis viciſſitudinem amoris poſtulant, ũ fieri vtrumque non poſſit, ſariſque ſibi fieri putant, ſi præclarè cum Ullis agi perſpiciant. Quod de patribus eodem modo eſt iudicandum.
4 Locus hic deſcriptus eſt ex Sympoſio, in quo Plato loquitur non ſolùm de ecamore qui ad corpus pertinet, ſed de honeſto multèò magis. Nam cùm ſupe- riores amoris laudatores in conuiuio, hunc maximum Deum fecifſent, Socra- tes recitat ex Diotima, quia Dij pulchri ſunt& boni, amor autem pulchritudinis & bonitatis expers(erenim propter pulchrorum bonorumque inopiam, hæc i- pſa quorum indigus eſt, appetit) eum qui pulchritudinis& bonitatis, quam ad- huc nom habet, eſtappetens, in Deorum numerum referri non poſſe. Deinde i- dem Diotimam ita interrogat. Quid ergo?num mortalis eſt amor?: Minimè. Quid igituri Superiorum inſtar, mortalis immortaliſve medium. Quid inquam eſt 6 Diotima? Magnus 6 Socrates, Dæmon. Etenim omnis natura Dæmonum inter mortales Deòlve eſt media In quo videtur noſter Alcinous Diotimæ ſen- tentiam cum ea collaudatione amoris quæ conuiuis eodem dialogo aſcribi- tur, conciliare voluiſſe. Cùm enim inter conuiuas laudationem ſuam Phædrus ſic exordiatur. Magnus Deus eſt amor,& apud Deos hominéſque mirandus, cùm propter alia mulra, tum maximè propter originem:& Socrates codem lo- co ex Diotima, amorem Deum eſſe neget, hæc ita inter ſe conuenire poſſe Al- cinous indicat, vt priora de amore veræ pulchritudinis, ſiue de amore ſupercœ-
leſti intelligantur: poſteriora verò de eo qui corpori magis quàm animo addi-
ſtus eſt. Et certè ex eadem diſtinctione, amor Deo hominique tribuitur,& ex a- bundantia arque indigentia dicitur proficiſci. Omnis enim amor noſter à qua- dam indigentia rei amatæ profectus eſt, quod tamen Cicero exagitat in Lælio. Amor verò qui Deo attribuitur, profluit ab eiuſdem bonitare, non ſolùm a- bundante, ſed etiam infnita. Quoniam ipſum bonum, quod apud Platonem non modò perfectum eſt& redundans, ſed infinitum, amatvique amoris facit o- mnia, non ſibi in iis nouam perfectionem apperens, ſed ſuam communicare vo- lens. Hincque exiſtit ſecundus amor, quo nos in re alia nouam petfectionem expetimus: quique dicitur medius inter rem amatam& amantem. De quo

d8
Is A1. CINOIINSTITVTIO AD ſic Marfilius Ficinus ex Proclo, libro de Anima& Dæmone. Ipſum quidè quod amandum eſt, inquit, gradum ſibi vendicat primum: amans autem, gradum ter- tium ab amato. Amor denique vſurpat inter vtrumque mediũ, congregans atq; colligans inuicem, appetens atque appetendum,& implés meliore deterius. C6. ciliat igitur intelligibili quidẽ pulchritudini Deos omnes, Diis verò deęmones: nos autem dæmonidbus Diiſque coniungit. In Diis quidem ſubſiſtit primò, in dæmonibus verò ſecundò: in animabus autẽ particularibus per proceſſum quen. dam tertium Aà principiis exiſtentem. In Diis rurſum ſuper eſſentiam(omne nã- que Deorum genus eſt eiuſmodi)in dæmonibus autem per eſſeniamtin anima- bus denique per illuſtrationis effectum. De amore autem altero qui omnino di- uinus appellatur, vide plura apud D. Dionyſium Areopagitam libr. de Diuinis nominibus. Amatorium affectum videtur appellare eum, quo expetimus coniunctionem cum amata re, nec ea adhuc fruimur: vel qui principium haber in communionis & coniundtionis cuinſdam defiderio. Vt propriè in hoc amatorio affectu ardor quidam appareat deſiderj fruendi:in amiciria confirmatus amor, in quo muhtò plus inſit voluptatis in fruendo, quàm ardoris in expetendo. Sic enim amatorem ab amico,& amoré ab amicitia diſtinguimus. Ex quo illud factum eſttritũ ſer- mone, eum qui potitur re amata non amplius amare. In quam ſententiam dictũ eſt à Marſilio Ficino, argumento in Lyſidem Platonis, amorem eſſeadamicitiã mediam quandam viam:& ab ipſo Platone in Sympoſio, eos qui amant, dimidiũ ſui perquirere. Quod homines primum extiterint Androgyni:nunc verò facta ſo- xus diſtinctione, vnionem appetant, vt per hanc priſtinæ naturæ reſtituantur. Ergo pro varietate rerum quæ in amore quęruntur vel expetuntur, amatorijat- fectus tres ſpecies exiſtunt. Nam qui viuunt animo magis quam corpore, hone- ſto amore& generoſo amant animi pulchritudinem: in qua ipſius honeſti maxi- mus ſplendor ineſt. Qui verò contra, ad ea quæ corporis ſunt, ſe demittunt, cor- poris quoque amore rapiuntur, eòque fœdiſſimo, ſi forma corporis ab animi pul chritudine eſt ſeparata. Si autem illa cum animi pulchritudine coniuncs eſt,a- moris principium à corpore exoritur, atque in animum deſinit:tumque exiſtit ea amoris ſpecies quæ media appellatur. In omni tamen amore quaſi grauidi vel a- nimo, vel corpore ad immortalitatè videmur parturire LCorpore quidem, quia appetimus coniunctionem ad ſimilium procreationem, in quibus noſtra ſpecies perperuetur. Animo verò, quoniam, vt Socrates ex Diorima refert in Sympofio, quicunque virtutum natura plenus& grauidus eſt idebque diuinus, ætate debita imminente, parere iam generaréque affecat, atque idcirco paſſim vagatur, quę- ritque pulchrum in quo generet: in turpi namque minimè generaret. Quapro- pter corporibus ſpecioſis magis quam deformibus gratularur, vt pote prægnas. Quòd ſi animam præterea pulchram, generoſam dociléẽmque reperiat, vtraque pulckritudine concurrente mirificè delectatur,& coram homine illo confeſtim de virtute loquendo, facundia pollet, qualis eſſe debeat vir bonus, ediſſerens, quõdvé ſit eius oHicium,& hac doctrina imbuere illum ſtudet. Adhærens quippe pulchro, eoque familiariter vtens, quæ quondam conceperar, parit& gignit, il- lius tam in abſentia quam in præſentia memor. Quod verò inde naſcitur, cum il lo communiter nutrit atque edacat. Id autem eſt quod ab Alcinoo præcipitur ad finem capitis huius, cùm amatus ab amatore fuerit euictu s,eo fruendum eſſe, ad ea exhortando in quibus exercitatus, erit aliquando perfectus. 6 Im iis amatoriis legibus de amatore eligendo, parando& fruendo, explican- dis, poſitus eſt ſcopus Platonis toto dialogo qui Phædrus, ſiue de Pulchro inſcri- bitur. In quo cum loquẽtem faciat Adelefic uns Athenienſem Phædrum, de- claran-
mcantem qe, nes,lxccert ſccenum am b gcouluetudin ceses lhx ellcigt, com m temudantis: y nere malcu leea ſtatuille? uſenium ſcili fuicteandotur porhumanum aciant, vbi nu te pollt.fad9 nlci Quinett quiſcue conte det aut in ma dunc vfam pre uis cum aliqu mom duxerit,- egllehunc ſihc iarlloteles ve gratlille de d duoatione illu

dalm. Uud ol
etreri A egm per has ac inx 1 erut r leryen⸗ u an O gsn ehntac Aeneuſn
4 Tro. eoe
deu qua ctisbm e
ſdiſig TA m com um anid He ακ nudix
que a m udeüuna
aomai Me
denat ☚ t.( nroc N i mincun Socratt otina ten ridd tönr lu Kcht 1 A— 1 ninn üme pen deform ² utukanr,
6
aaalis E S et iiaf aa Ta:kabe memoi is veroie, durl 0de, mnot— euicunne
erit ali a hekRcn 19do .
6—
2
DOcCTRINAM PILAT. 159
clarantèm que quam multos habuerit ſuæ pulchritudinis turpes& fœdos ama- tores, hæc certè diuinus alioqui Philoſophus non eò commemorat, vt eiuſmodi obſcœnum amorem comprobet, ſed potius vt eundem illis temporibus peruer- ſa conſuetudine Athenienſibus nimium familiarem, deteſtetur,& reliquos ado- leſcenses Phædri exemplo, ad veræ pulchritudinis amorem inuitet. Id verò vt perficiat, commemorat orarionem Lyſiæ, Venerem maſculam, huiuſque amo- tem laudantis: deinde eandem quibus pateſt rationibus exagitar. In qua quidé
Venere maſcula, quanquam idem plato reprehendatur à multis, diuinitus tamè de ea ſtatuiſſe videtur libr. 8. de Legibus. Hoc eſt, inquit, quod à me dictum eſt, ingenium ſcilicet atque ſolertiam adhibere me poſle, ad hanc legem quo vſus procreandorum liberorum, vt natura requirit, ſeruetur. Si abſtinent amare, ne ge nus humanum conſultèò ita interimant: ſi cauent ne in terram& lapides ſemen jaciant, vbi nunquam actis radicibus vim ſuam genitalem atque naturam cape- re poſſit, ſi abſtinent ab omni fœmineo ſolo, in quo id quod ſatum eſt nequeat e- naſci. Quinetiam ſi nobilem innuptam mulierem nemo tangere audeat, ſed ſua quiſque contentus vxore viuat, nec ſemina irreligioſa& ſpuria pellicibus man- det, aut in marem præter naturam iaciat inane ſemen ac ſterile. An maris quidẽ hunc vſam prohibere omnino debemus? Mulierum autem ita deſcribere, vt ſi quis cum aliqua congreſſus fuerit, præter eas quas cum Diis& ſacris nuptus do mum duxerit, vel emptas, aliéve modo acquiſitas habuerit, nec lateat omnes ſic egiſſe, hunc ſi honore ac laude in Repu. priuari lege ſtatuerimus, rectè ſancitum ſit? Ariſtoteles verò contra, cap. 8:lib. 2. Polit. ſcribit Minotẽm apud Cretenſes le- gem tuliſſe de dimittendis vxoribus, ne nimium multos liberos parerent: eadẽ- que ratione illum conſuetudinem cum maribus indixiſſe. x
Ser u

160 ALCINOIINSTITVTIO AD Ciuium tres ordiues in Republ. deinde Reipublicæ admini- ſtrandæ formas quinque ex Platone diſtinguit. Atque ſi.
mul indicat, quàm diuerſa ſint huius conſilia libris de
Legibus,& libris de Republ. (aput 206.
De Rerumpublicarum formis quaſdam eſſe ait ſup- poſitas, quas libris de Republ. percurrit. In iii enim priors quidem deſcripſit bellorum expertem: alteram werò arden- tem&· hellicam, in iis inquirens optimam,& quomodo hac conſtituenda.5 MNonnunquam& ſecundum animi di- uißionem Rempublicam in tres partes diſtribuit, in cuſtoden propugnatores& opifices. Quorum primis hoc tribuit vt conſulant impersẽt: ſecundis, vt cum opus eſt, armis Reę- publicam tueatur, qui iraſcendi facultati reſpondeant, quaſ cum ipſa ratione in pugnam incumbentes: poſtremis relin- quit artes& alias operas. 4 Principes autem vult eſſe Phi loſophos,& primi boni contemplatores. Hac enim vnata tione eos rectè omnia adminiſtraturos: nec vnquam res hu- manas malis omnibus liberari poſſe, niſi aut Philoſophite- gnent, aut qui reges appellantur, diuina quadam ſorte ve- rè philoſophentur. Tum verò futurum vt optimè atque u- Ri ciuitates regantur, cUm ſin gulæ earum partes ſuis legibus viuent:ita vt principes, populo conſilium dent: his propu- gnatores ſeruiant, pro eiſdemque in primis prælientur: hos autem reliqui obedientes ſequantur. 5 Reipublicæ quinque Formas eſſe dicit. Primam A riſtocraticamò quando optima- tes imperant: ſecundam Timocraticam, quando ambitioß regnant: tertiam Democraticam,ſiue popularem: quartam
lalit unilem, Mliaasen uinſlitu niblu.( nnut libri pomines ex fentias ne armorn
riani ſtul
litxrauaa annaren ümuntoſis dume coll m pugn eus comn oſtempla tatem boy conſentien
dſubllun,
uc iidici
EN alia in Noh,
ppoſtas Re aum rſum acc mamgue ſuj gene dit elut haru mamn eee
mum rincip

ufac Wirehn
inc 7 eg. nh Drind 2 utena empl 1d.Han
ratu x ex um 16
.. G ur, 1 uuui
faru Kit iaſ ale Wigemtt — 1
o c0 1„ lai
1
POCTRINAM PLAT. 161 Oligarchicam, ſiue paucorum potentiam: poſtremam T)- rannidem, omnium peſßimam. Deſcribit quoque alias Reſ- publicas ex ſuppoſitione, in quibus ea eſt, quæ libris de legi- bus inſtituitur,& quæ aliarum correctionem habet, in epiſtolis. Qua apud eas ciuitates vtitur, quas ægrotare di- xerat libris de Legibus, iam locum definitum habentes,& homines ex omni atate delectos: qui ſecundum naturæ diſſe- rentias& locorum, diſciplina propria egeant,& educatio- ne, armorum que tractatione. Qui enim maritimi, nauiga- tioni ſtudeant,& nauali pralio decertent. Qui autem me- diterraneam regionem incolunt, ad pedeſtrem pugnam ſe comparent: vt& ad armaturam, leuiorẽ quidem qui in lo- cis montoſis, ad grauiorem autem qui viuunt in campis fre quentes colles habentibus. MNonnulli quoque eorum eque- ſirem pugnam exerceant. Neque werd in hac ciuitate mu
lieres communes ſua lege ſancit Eſtigitur ciuilis virtus in
lac.(arpentarij(ommentarius in(aput 26.
1 Suppoſitas Reipubli cæ formas Alcinous vocat, quæ ab aliis ad communem ciuium vſum accomm odatis, cogitatione abſtractæ,& ad vltimam per fectiſſi⸗ mamque ſui generis formam reuecaræ, vulgaribus Kerump. formis pro ſcopo ſunt, velut harum ideæ: vel er ipſa idæa proximè deriuatæ, quæ ſola abſolutè primum principium eſt, non fuppoſitio, quæ Primo Linetio Eroxima,
1

162 ALCINOI INSTITVTIO AD
aliis pro principio eſt. Tales verò ſunt quæ à Platone deſcribuntur libris de-
cem de Republica, vel potius ex illis omnibus vna animo comprehendenda eſt, in quam tanquam in regulam, omnium ciuilium ſocietarum rectores cogitatio. ne defixi, ad id quod oprimo proximum, ſemper aſpirare debent in ea ciuitate conſtituenda& regenda cui ſint præfecti. Nam certè in tali Republ. deſcribenda plato dicitur potius ſupponere quod optabat, quàm explicare quod in nobiliſſi- mis ciuitatibus rectè Heri arbitraretur. At libris duodecim de Legibus, demittit ſe ad ea quæ magis popularia ſunt,& ex illa priore forma quaſi Præſuppoſita, deriuata: iiſque felectis quæ in Kepublica Cretenſi, Lacedæm onia,& Athenienſi magis probanda videbantur, populariorem ciuilis ſocietatis regendæ formam deſcribit. Quam idcirco Alcinous in ſequenrtibus ait eſſe ex fuppofttione deri- uatam, non autem præſuppoſitam. Quod ſcilicet illa prior, quemadmodum Marſilius Ficinus ait, vouentis ſit& optantis, hæc poſterior eligentis: vt qui ad il- lud arduum nequeunt aſcendere, ad hos ſaltem clementiores colles non dedi- gnenturaccedere. De quo Platonem ipſum audiamus extrema pagina ſibri ſer- ti de Republica, modò prius ex Ariſtotelis arte Analytica didicerimus, quo ſup- poſiriones à principiis omnino primis,& à reliquis differant. Arbitror, inquit, te non latere quòd qui circa Geometriam& Arithmeticam,& cætera generis eius verſantur, ſupponunt quidem par& impar,& figuras ac tres ſpecies angulorum & horum Gmilia in argumentarionibus fingulis,& his poſitis tanquam cuilibet manifeſtis, rationem de iis nullam exigendam putant. Atque hinc incipientes ad alia iam deſcendunt,& ad illud tandem perueniunt quod quærebant. Pror- ſus id noui. Enimuerò& illud noſti, quod& ſupradictis ſpeciebus vtuntur, dé- que illis verba faciunt: quanquam non ad cas mentem dirigunt, ſedad illa po- tius quorum iſta ſimulachra ſunt, ad quadrangulum ipſum videlicet, ipſumqut diametrum, non ad ea quæ deſcribunt. Et in aliis eodem modo, ſpeciebus quidẽ hiſce quas deſcribunt, figuràntque, quarum& vmbræ ſunt,& in aquis imagines, tanquam imaginibus quibuſdam vtuntur, affectantes illa conſpicere quæ non aliter quàm cogitatione perſpiciuntur. Vera loqueris. Hanc generis intelligibi- lis ſpeciem ſuprà dicebam: ad cuius inueſtigationem cogi animum ſuppoittio- nibus vti, ad principium non euntem, vt pote qui ſupra ſuppoſitiones aſcendere nequeat, vtatürque imaginibus his quæ in inferioribus ſunt, ad ſuperiorum ſimi- litudinem comparatæ, atque ita opinione conceptæ diſtinctæque ſunt, quaſt ad illa perſpicuè conferant. Intelligo equidem dici abste quod in Geometria,& a- liis eius germanis artibus feri ſolet. Alteram intelligibilis partem ad illud re- ferre me ſcito quod ipſa ratio per demonſtrandi facultatem attingit, dum ſup- Poſitiones non pro principiis habet, ſed reuera pro ſu ppoſitionibus accipit, tan- quam gradibus quibuſdam& adminiculis vtens, quouſque ad illud quod non ſupponitur, ad principium videlicet veniens vniuerſi ipſum attingat,& rurſus adhæreat illis quæ principio hærent, atque ita ad finem vſque perueniat, nullo prorſus ſenſibili vtens, ſed ipſis ſpeciebus, per ipſas,&ad ipfas progrediens. In- telligo tandem duanquam minimè ſufficienrer, vt cuperem. Videris enim mihi magnum opus proponere. Moltris quidem difſerere partem illam verè exiſten- tis& inrelligibilis generis, quam per demonſtrationis ſcientiam ſpeculamur il- la eſſe clariorem, quàm ex illis ſcientiis quæ artes appellantur, inueſtigamus. In quibus pro principiis ſuppoſitiones habentur,& qui iſta conſiderant, cogitatio- ne coguntur, non ſenſibus intueri. Quoniam verò ad principium non aſcen- dunt, ſed ex ſuppoſitionibus indaganrt, inrelloctum circa hæc habere tibi ne- quaquam videatur, licet cum Principio intelligibilia ſint. Hæc quidem er
rat oyiol 0 fipp oftion us lgulae tesen ade udiqpidem?
uit ce4. lb. lam eädem elltnibus occ unciat: nifi q ernamero wil lum. In quava rragitat, qood fallaci apparat quaſiionibus 1 Lequutus! ſorma, cum ean omn eſſe com ccedente juſtit diſlcndo, nullac riltlib. de R tan kigldit, Kex imn Kvnam ef mi guando ciu erguxdent ac muando eiſdem doſen, alij ge3 Imulin ciutat todem modo. dem, hoc dicun cuneue quème perxuſtas eſtd cocrdinationel lmulaffecka pat Ladémque eftd cam parsalicaa Nocene:& qac ä QMooties i tieue ciuitasſt ditut rna, vel d tcp.z. lib.2. See ll Jedet quiden wimen. Eſten e laatum u ora 1 un du che

4 ng
1 Illa 1
anad In rema rlnare* caditicend
An a Ferim id 4 bed=m Ken 19, K* Aenes hen
2 1 1
„„ Sencam 421. Araund
len zeit ar. aotg od& ſug Haslbert fsſ— P züerit deum wa dingun Mdangt ſum ri mad Wem maheſ
n K ☛ cun 6
tar, 1 K il ene Verald. Hncgen 3 4 3 9. ekiga n anlnn pote& ſcnpoin ainferi. ſadadlr de cod ikinäeſe
4 aitrud
zue a Z n rſus 8 pert 4u
2 r„ erem. 4 ℳ* h
4
41* amemd
3
3 4
d doſituma
* 1ten nſ
DOCTRINAM FPLAT. 163
platone copioſius recenſere placuit, vt intelligeretur quam Reipublicæ formam pro ſuppofitione eſſe vellet, quamque ex illa ſuppoſitione tanquam ex princi- pio& regula deriuaret. Ex quo minimè mirari debemus, ſi huius de permultis rebus non eadem ſemper ſit in libris de Republica,& libris de Legibus, ſenten- tia. 5i quidem vxores, liberos poſſeſſioncs in ſua Kepub. communes eſſe vult, vt ciuitas maximè vna efficiatur, horumque omnium cura ad omnes ex æquo per- tineat. De quibus aliud fentit libris de Legibus. In cæteris vero, vt Ariſt. obſer- uat cap. 4. lib. z. Polit. pene eadem tribuit primæ& ſecundæ Reip. Nam diſci- plinam eãdem& vitam dat iis qui ſe abſtinent,& abſunt ab operis vnde vitæ ne- ceſſitatibus occurrir. Et in vtraque Repub. de ſodalitatibus eodem modo pro- nunciat: nifi quod in hac dicit eſſe oportere mulierum ſodalitates:& illam cẽ- ſet numero mille hominum qui ius habceant armorum, hanc vero quinque mil- lium. In qua varietate cum alia multa tum hoc maximè codem loco Ariſtoteles exagitat, quod, vt ait, omnes Platonis ſermones aliquid habeãt ſuperuacaneum fallaci apparatu ſubornatum, rerum nouarum appetens inquirendi cupidum& quæſtionibus moleſtum. 3 2 Sequutus hoc loco videtur Alcinous fundamentum Platonis in priore Reip. forma, cum eam bellorum expertem eſſe dixit. Nam ille idcirco in hac voluit omnia eſſe communia, vr ciuitas maximè concors atq́; vna efficeretur. Ad quam accedente iuſtitia priuata& publica, nulla poſſet exiſtere animorum inter ciues diſſenfio, nulla de poſſeſſionibus aut imperij finibus contentio. De qua ſic idem ſeribit lib.5. de Rep. Habemus ne vllum pernicioſius ciuitati malum, quã quod cam diuidit,& ex vna plures facit? Vel melius quicquam eo quod ipſam vincit fimul& vnam efficit? Non habemus. Nonne voluptatis doloriſque communio unit, quando ciues omnes maxime ex earundem rerum acceſſu,& deceſſu pari- ter gaudent ac dolent? Et maximè quidem. Horũ vero diuerſitas eam diſſoluit quando eiſdem civuitaris& eorum qui in ciuitate ſunt„Caſfibus alij vehementer dolent, alij geſtiunt. Quid ni? Ex hec autem rale quid prouenit, quando non ſimul in ciuitate hæc verba vulgantur, meum ſcilicet& non meum, ac de alieno eodem modo. In quacunque igitur ciuitare complurimi ad idem, ſecundum ea- dem, hoc dicunt meum& non meum, ea optimè gubernatur. Prorſus. Et quæ- cunque quàm optimè vt vnus homo affecta fit. Porro quoties alicuius noſtrum percuſſus eſt digitus, tota corporis communio ad animam pertingens, in vnam coordinarionem eius quod in ipſa anima dominatur, ſenſit protinus, totà que ſimul affecta parte condoluit: atque idcirco hominem dolere digitum dicimus. Eadémque eft de quauis alia parte& paſſione hominis ratio: de dolore ſcilicet cum pars aliqua dolet, ae de voluptate cum aliqua ſui parte reficitur. Eadem ra- tio certe:& quod quæris ciuitas quæ optimè regitur quam proximè ad hoc acce- dit. Quoties vt arbitror, cuiquam ciuium boni aliquid vel mali continget, talis vtique ciuitas ſuum efle clamabit eum qui ſic afficitur atque ideo tota vel læta- bitur vna, vel dolebir. Quodquidem platonis fundamentum Ariſtoteles exagi- tat cap. 3. lib. z. Politic. Cauſa, inquit, quæ Socratem ã vero deiecit& impulit in errorem fuit, vt veriſmile eſt, hy pothefis& ſcopus ab eo perperam conſtitu- tus. Debet quidem eſſe quodammodo vna tum domus, tum ciuitas: non omni- notamen. Eſt enim quo ſi proceſſerit, non erit ciuitas. Eſt etiam quo ſi fuerit perducta, ciuitas erit quidem ſed parum aberit quin non ſit: deterior facta ci- uitas. Veluti ſi quis aptum ex vocum diſcrimine concentum redigeret in parem fnorum intemionem, aur ſi numerum qui zvoude appellatur, quo Voces aut corpora pulchrè& apte cum diſſimilirudine moucntut, reuocaret in vnam 3e X 11]

164 ALCINOIINSTITVTIO AD
eandem greſſus motuſque formam. Et certè hanc Ariſtotelis ſ militudinem con- firmat Ciceronis elegans locus de ciuitatis cõcordia. Vr in fidibus, inquit, acti- biis atque in cantu ipſo ac vocibus, concentus quidam eſt tenendus ex diſtinctis ſonis, quem immutatum ac diſcrepantem aures eruditæ ferre non poſſunt, iſa ue concentus ex diſſimillimarum vocum moderatione, coneors tamen efficitur& congruens: ſic ex ſummis, infimis& mediis interiectis ordinibus, Vr ſonis, mo. derata ratione ciuitatem conſenſu diſſimillimorum contineri. Quæ harmonia in ciuitate dicitur concordia. Sed in iis omnibus quæ ab Ariſt. obiiciuntur, non eſt ſatis virium ad euertendum quod Plato voluit. Quoniam etiam hic in ea ci. uitate quam cogitarione complectebatur, differentias partium,& munerum in illis ll voluit: ſed omnem hanc diuerſitatem ad vnum ſcopum toti ciuitati communem retulit. De ea autem formarum in Rep. inſtituenda varietate quèm hoc loco Alcinous indicat, apertius ipſe Plato ſententiam ſuam explicat lib. de Legibus Prima ciuitas eſt, inquit, Reſpublica, legéſque oprimæ. Vbi quam- maxime per vniuerſam ciuitatem priſcum illud prouerbium locum habet quo fertur verè amicorum communia eſſe omnia. Certe in hoc pręcipue virtutis erit terminus, quo nullus poni rectior poterit: ſi alicubi videlicet aut fit iſtud, vnquam fiet vt communes mulieres ſint, communes& liberi communis quo- — 3— que omnis pecunia: omnique ſtudio quod proprium dicitur vndique vita re- motum ſit, vſqucadéo vt ea quæ propria ſingulis natura ſunt, communia quo- dammodo fiant, vt& oculi& aures& manus in communem vfum cernereaudi- re, agere videantur: laudentque& vituperent eadem ſimiliter omnes eiſdem re- bus gaudentes eiſdemque dolentes. Ac denique pro viribus ſub is legibus vi- uant quæ vnam quam maximè ciuitatem efficiant. Talem vtique ciuitatem ſi- ue Dij alicubi, ſiue Deorum filij vna plures habitent, ita viuentes eamque ſer⸗ uantes, omni certé referti gaudio viuunt. Quapropter Reipub. exemplar non alibi conſiderare oportet: ſed hac inſpecta talem maximè pro viribus querere. Ea vero quam hic nos aggreſſi ſumus, ſi fiat, Proxime quodammodo ad immor- talitatem accedet:& ſinon primo, ſaltem ſecundo loco erit, Sed de tertia poſtea ſi voluerit Deus, determinabimus. Nunc vero quænam hæc ſit,& quo pacto ta- lis, fiat conſideremus. Primum igitur domos&agros fortiantur, nec agros com- muniter colant. Nam maius hoc eſt quam hæc generatio nutritiôòque& educa- tio ferre poſſit. Sed hac mente ita diſtribuant, vt putent ſinguli ſortem ſuam toti ciuitati eſſe communem.
aut
3 Plato lib. z. de Rep. in ea ciuitate quam inſtituit, primum oſtendit neceſſa- rios agricolas, opifices& mercatores: qui cæteris ciuibus tanquam horum mi- niſtri, ea comparent& ſuppeditent, quæ pert inent ad vitæ neceſſitatem& com- moditatem. Deinde his adiicit milites, qui ciuitatem contra finitimos exterõſ⸗ que omnes tueantur. Tertium ordinem facit cuſtodu m, quorum authoritate in Pacé regantur omnia, eorundémque conſilio à militibus bella gerantur. Quo- niam vt Cicero ait Officiorum primo, parum proſunt foris arma, niſi ſit conſi- lium domi Horum vero trium ordinum quanquam diſtincta ſint in ciuitate Propria munera, referuntut tamen omnia ad eundem ſcopum, nempe ad com- munem totius ciuitatis vtilitatem. Ratione cuius vniuntur,& quandiu in eo cõ- ſiſtunt, ciuitatis vnionem conſeruant: quam diſſolui neceſfe eſt cum ſinguli or- aut in hoc faciendo, neglecta publica vtilitate, ſua quærunt commoda. Illos vero idem Plato ad finem lib. 3. diſtinguit ex na-
turæ Yarietate, quam parit in ſingulis ciuibus prima conformatio. Sic enim cos
Hdloquitut 0 ormaret, o unn genelar li daurilian le pilicibus. njlauiſt epa¹ corryalat cum nuilibro-4.d nbeuntur cuſt iinco, guc per nütrs, id eſ 2p jii ates quæ⸗ eent Eodemq dines hanc rat nan inprioat ii. Quod per!
atio natulæq
locus hic de oni ad amicos
ciuiatbus domi
ſuſtriemerque pl cunnt, neque q dauitni vel vtm Miuhec Reſp. cier tin epiſto puſomnes qu. net, Klanabiles es. Wapropte lumſt& quid ni. aque non mires tecte ven aut i qui gube derandom eſ 9 dermtores phile oni dediderun Auan ciuilidus. duam tamenm In itgentibusn Ciceroteſtatur Nacte. Eſt en m cura in conte vonnunquam ddeltad Remp
di: yt de non cni. ln quo pof dorü non ſati ben di cödidin Re deam quã ſ

8
d
m. D F Kehnſ hecn uie dr me na ihr r m
emlecun e eit zet ne reroſ M.eilck a Srm 92 xc lonara Dunr,7 Se lagalin
8 ¹ 4
zun i pu fmmi
gui crte E Wsungel rcnint u5 itx nc. aui ciuit tn ontmis
aam auf te, Liren aud ed Se dopun woe ci 1 Rurie ai guam dil ⁸ reeſtäaſ oc licic= ec krd à nir
Sans Mes
34—
“
DOCTRINAM PLAT. 16
ille alloquitur. Vos eſtis, inquit, in Ciuitate tanquam fratres. Sed cum Deus vos formaret, quicuùmque veſtrum ad imperandun idonei nati ſunt, aurum in corum generatione ipſis admiſcuit: propter quod honorati ſunt. Illis autem qui ad auxiliandum, argentum indidit. Ferrum denique& æs, agricolis aliiſ- que opificibus. Ex qua blatonis ſententia Ciccro videtur aliquando Octauium appellauiſſe partum Iunonis aureum. Quod vero ſecundum ordinem Alcinous comparat cum iraſcendi facultate in animo noſtro, ex eo certè deſumptum eſt quod libro. 4. de Repub. Sapientia& prudentia, quæ intellectus virtutes ſunt, tribuuntur cuſtodibus, vt principatum in ciuitate obtinentibus: militibus for- titudo, quæ pertinet ad ſecundam animi partem in corde ſedem habentem: mi- niſtris, id eſt agricolis, mercatoribus& opificibus, temperantia, per quam cu- piditates quæad tertiam animi partem referuntur, rationi obſequuntur& pa- rent. Eodèmque loco conſtituitur eam fore iuſtam ciuitatem, in qua tres illi or- dines hanc rationem in imperando& parendo inter ſe ſeruabunt: ſicut& iuſti- tiam in priuata fingulorum vita, generalem virtutem antea diximus appella- ri. Quod per hanc tres animi partes adinuicem eo modo ſint affectæ, quem recta ratio naturæque regula præſcribit.
4 Locus hic deſumptus eſt partim ex libro. 5. de Repub. partim ex epiſtola Pla- tonis ad amicos Dionis. Sic enim ille ſcribit libr. 5. de Repub. Niſ philoſophi ciuitatibus dominentur, vel hi qui nunc reges potent éſque dicuntut, legitime ſufficientérque philoſophentur, in idémquè ciuilis potentia& philoſophia con- currant, neque quod nuncc fit, à diuerſis duo hæc tractentur ingeniis, non erit ciuitati, vel vt mea fert opinio, hominum generi requies vlla malorum neque prius hæc Reſp. quam verbis expoſuimus, orietur pro viribus& lumé ſolis aſpi- ciet. Et in epiſtola ad amicos Dionis, Tandem, inquit, compertum eſt mihi re- ſpub. omnes quæ nunc ſunt, improbe gubernari. Nam quantum ad legesatti- net, inſanabiles ferme ſunt: nullo inſtituto egregio, ſed fortuna quadam viuen- tes. Quapropter dicere adductus ſum, laudans rectam philoſophiam, quid iu- ſtum ſit& quid non, tam in re publica quam in priuata per eam duntaxat diſcer- ni. Itaque non prius deſinere humanum genus in malis verſari, quam aut ho- mines rectè veréque philoſophantes rerumpub. gubernationem adepti fuerint: aut hi qui gubernant diuina quadam fſorte verè philoſophentur. In quo conſi- derandum eſt quo differant duo hæc, philoſophos reſpub. regere,& rerump. gu- bernatores philoſophari. In priore vero ſignificat eos qui totos ſe contempla- tioni dediderunt,& in hanc ex profeſſo incumbunt: in poſteriore alios qui quã- quam ciuilibus vndis magis quam ipſa contemplatione delectentur. Nonnnm- quam tamen in illis mediis ad contemplationem ſe referunt,& ex huius regula in vrgentibus malis remedium quærunt: quos Neoptolemus apud Ennium, vr Cicero teſtatur initio z. Tuſcu. philoſophari ait, ſed paucis: nam omnino haud placere. Eſt enim, vt antea ſignificatum cap. z. libr. huius, philoſophorum pri- ma cura in contemplatione veritatis, per quam dicuntur Deorum vitam imita- ri: nonnunquam tamen intermiſſa contemplatione, ſed animo retenta, iidem debent ad Rempub. accedere non tam ſua ſponte, quam temporum neceſſitate coacti: vt de non imperando potius quam ambitioſorum more, de imperando certẽt. In quo poſita eſt illa neceſſitas quæ, vt antea monuimus, à Cicerone lib 1. Officiorũ non ſatis iuſtè reprehenditur, ſicut colligi poteſt ex lib. 7.de Rep. No- ſtrum qui cõdidimus ciuitatẽ, inquit, officiũ erit optimas hominũ naturas impel- lere ad eam quã ſupra diximus, maximã diſciplinã, bonũq́; cognoſcendũ: adeo

—————
——
166 ALCINOI INSTITVTIO AD
vt& furſum aſcendant,& poſtquam aſcenderint ac ſatis inſpexerint, ne i98s quod nunc conceditur permittamus. Quid iſtud? Vt in eo videlicet ſtudio per- maneant, neque velint rurſus ad homines iſtos carcere clauſos huc deſcendere, neque laborum iſtorum honorumque ſeu viliores ſeu pręcioſiores fuerint, par- ticipes eſſe. An ipſis iniuriam inferemus cogemuſque eos deteriorem vitam ſu- bire, cum frui meliore poſſint? Oblitus es 6 amice hoc legi curæ nõ eſſe vt ynum quoddam genus in ciuitate imprimis ſit beatum, ſed vt tota ciuitas. Profecto ad hoc ciues ipſos perſuaſione,& impulfione conciliat facit que, vt mutuo ſe ſead- juuent communém que pro viribus vrilitatem colant. Nempe lex ciuili cætu ho- minem congregat, vt non permittat vnumquemque quo luber ferri, ſed vtiphs ad copulam ciuitatis vtatur. Quamquidem blatonis ſententiam de philoſophis ſuæ contemplationis fructumad Remp. transferentibus, veteres fabulis inuo- luentes, dixerunt nobiles humanarum ſocietatum gubernatores Deorum col- loquio frui. Sic enim KRomani fabulati ſunt Numam ab Egeria Nympha leges accepiſſe:& in Creta Minoem cum magno loue nouem annos collocutum Pia-
to ipſe ſcribit in Minoe. Vt ſcilicet iſtiuſmodi fabulis authoritatem conciliarẽt
ſuis legibus, vel vt ſignificarent neminem rectè leges ferre poſſe, niſi qui veri- tatis contemplatione delectatur,& per hanc Deorum conſortio quodam modo fruitur. Sic enim idem lib. 9. de Legibus, priſcos legum latores Dei plios fuiſſe ait, eſque poſtea leges heroibus, qui etiam Diis erant geniti, tradidiſſe. Adden- dum verò illud etiam eſt ex lib. 5. de Rep. Eum tanto philoſophi nomine dignũ eſſe, qui non occupatur in leuiſſimarum rerum contemplatione, nec eorum quæ ſunt vmbras conſectatur: ſed ſemper aſpirat ad ipfius boni atque pulchri cogni- tionem, eiuſdémque amore ſic ardet, vt hæc quæ vulgo pulchra& bona appel- lantur, pro' nihilo ducat, niſi prout cum ſuo principio atque fonte conſenriunt. Nec enim fieri poſſe quin is qui eſt eiuſmodi, in ciuili ſocietate regenda imter omnes optime videat quæ recta ſunt& honeſta. Quoniam toto viræ curſu ver- fatur in contemplatione eius principij ex quo hæc pedent. Vt autem eadem ve- lit aliis in vita præſcribere, hoc facit quod ea maxime vel potius ſola colit& ad- miratur. Quis vero non ſperet beatiſſimam futuram Remp. eo duce quiacutiſ- fime videt quæ recta ſunt,& omnium maxime hæc eadem in vita expetit. Alij vmbras rerum ſectantes, quia in cognitione veri, boni& honeſti cæcutiunt, in Keip. adminiſtratione cæcos duces expetunt: veros autem philoſophos vr ſuis opinionibus parum accommodos, in ciuili ſocietate homines eſſe omnium ine- ptiſſimos mentiuntur. Quibus eleganti ſimilitudine idem Plato reſpondet lib.6. de Rep. ſimulque vetat ne hãc Reipub. adminiſtrarionem philoſophi ambiant. Neque enim conſentaneum eſt, inquit, vt gubernator quaſi indignus, nautas o- ret quo ſe eius gubernationi committant, vel ſapientes ad diuitum fores acce- dant. Sed qui hoc primus iactauit, profecto mentitus eſt. Reuera autem ita na- tura comparatum eſt, ſiue diues, ſiue pauper abaduerſa valetudine teneatur, vt neceſſario fores medicorum petat,& omnes qui ſuperioris gubernatione indi- gent, domos adeant hominum gubernare potentium: non gubernatores, ſi mo- do alicuius precij ſunt, orent vt ab iis gubernentur inferiores. Atque hoc ipſum eſt quod Alcinous ait, verè philoſophari: idque diuina quadam ſorte. Quoniam iſtud non omnibus datum eſt, ſed paucis, quos, vt ait Poëðta, æquus amauit lupi- ter, aut ardens euexit ad æthera virtus, Diis geniti potuere. Etenim hic philo- ſophandi modus ad Deum aſcenſum quendam continet. At, vt antea dictum eſt ex Platonicis, nemo poteſt ad Deum aſcẽdere, niſi quem Deus ad ſe rapit. Idem Plato epiſtola ſecunda ad Diony ſium, multa commemorat, vt doccat ſapiétiam, quæx
epropria d ente ſaplen t euela cor lin cognnic qpotte in ſeci io. Aux qula nun confilit nenum mag done⸗Alijin R netvittutis⸗
quitus eſſr ta
bili ure viuer lij genus quo mokta fant ap
1 Plmo entr
da formami
pibis declat Næfãtiſmu aan cum reg anino noſtro durdus pantibur Ilaaberrale cer Hucaturä mult
Hluimis malis
denab illis om luco blatoni teggelt intell ſunma potele caiica vero c multis in Cre beut.In his vy tun primam, dem ex ambit mem a popula an morum hab im eriöque di in widasform ülsimpeui torum deinc adiicit velutſ Locrare inte tynunidem dj deiem rnam, Knpqux yitu p⸗ unfmplicem 8 lanc dupli Vonalia quam- vnmune hoc e
n0 1 KTiac

nen tech& amul. tr danc De. daloru
nrerum c laian
*
almodi, A. ſoiea Xoncfa L umm
Emam fuch In enxai maime en um nitione 18*& Aharär rpetunt: 1* ciem nür cwuili locit 3 1n, ci ſimilitu nduns A. adm n 1 2 n nün 2, n udet— ulnüg 5
vel e taltum.
—
DOCT,RINAM PL A T. 167 quæ propria philoſophe ram, abſque potentia prodeſſe paucis, potentiam vero remota ſapientia obeſſe multis. Ex quo concludit duo hæc eſſe coniungenda: fi- cut reuera coniunguntur in philoſopho Reipub. clauum tenente. Quanquam ad illäm cognitionem vniuerſorum quæ potiſſimum Philoſophos attingit, accedere oportet in rectore ciuitatis rerum fingularum, per experientiam longa obſerua- tio. Quæ quia decurſu ætatis in nobis perficitur, idcirco maiores noſtri ſupre- mum conſilium a ſenio ſenatum appellauerunt:& apud Lacedemonios qui ſu- premum magiſtratum gerebant, appellabãtur ſenes, quod Cicero obſeruat in Ca- tone. Alij in Reip. adminiſtratione, præſertim populari, hanc exellentiam doctri- næ& vittutis adiuncta potentia, ſuſpectam habuer unt, Quod exiſtimarent eos in quibus eſſet tanta ſupra cæteros præſtantia, vix poſſe cum reliquis ciuibus æqua- bili iure viuere. Hancque ob cauſam inillis vſurparunt Oſtraciſmõ, hoc eſt exi- lij genus quo viri eiuſmodi ad tempus extorres profugere cogebantur. De quo multa ſunt apud Ariſt. cap. 9. lib. 3. Polit.
5 Plaro extrema pagina lib. 4. de Rep. ſtatuit cam optimam eſſe ciuitatis regẽ- dæ formam in qua virtuti principatus defertur. Quæ, inquit, duabus appellatio- nibus declarali poteſt. Nam fi inter principes ciuitaris vnus quidam fit omnium præſtäriſſimus, regnum vocabitur: ſin autem plures, gubernatio erit optimatum, quam cum regno ſpecie vnam eſſe vult. Conſtiturionémque trium partium in animo noſtro ſimilem eſſet ait regiæ poreſtati: quòd ratio regio im perio reliquis duabus partibus iraſcibili& concupiſcibili præeſſe videatur. Reliquas formas ab illa aberrare cenſet, quas quatuor facit initio lib. 8. In iiſque primam eſſe ait quæ laudatur à multis, Cretẽſem& Laconicam: ſecundam paucoium potent iam, quæ plurimis malis plena eſt? tertiam gubernationem popularem: quartam tyranni- dem ab illis omnibus differentem, in qua, inquir, ciuitatis extremus morbus eſt. In quo Platonis loco cum Alcinoo comparando, ſub Ariſtocratica forma etiam regia eſt intelligenda. Quoniam, vt dictum eſt, has duas formas in quibus virtuti ſumma poteſlas defertur, Plato vna ſpecie eaqueoptima complectitur. Timo- cratica vero quæ inter illas quinque Alcinoo ſecunda, ea eſt quam Pfato dixit à multis in Cretenſi& Laconica laudari. Reli quę tres facilem comparationem ha- bent. in his vero quinque formis cum Plato eodem libro octauo, optimam ſta- tuat primam, ab hac proximam eſſe vult declinationem in ambitioſam: ſecun- dam ex ambitioſa in paucorum potentiam: tertiam, ab hac in popularem: poſtre- mam à populari in Tyrannicam: quibus in ipiis hominibus reſpondeant quinque animorum habitus. Nam in prima forma animum qui imperat, eſſe optimum imperiõque digniſſimum: peſſimum tyrannicum, medium vero quodammodo in tribus formis quæ ſunt interillas duas extremas interiectæ. Ildem in Politico ciuilis im perij rationem primũ triplicem facit, vnius ſcilicet, paucorum& mul- torum: deinde his fingulis in duas diuiſis, ſex enaſci ait. Quidus rectam aliam adiicit velut ſeptimam, ab illis omnibus ſecretam. De qua ſubdiuiſione Hoſpes ASocrate interrogatus ſic reſpondet. Vnius principatum, inquit, in regnum& tyrannidem diſtribuimus. Dominationcm verò quæ non multis competit, in ſpeciem vnam quæ laudanda eſt, optimatum ſcilicet gubernationem,& in alte- ram, quæ vituparanda, paucorum potentiam. At multorum adminiſtrationem tunc ſimplicem poſuimus, popularem gubernationem denominantes: nunc ve- ro& hanc duplicẽ eſſe dicamus. 8 O C. Qua igitur rarione diuidemus:? HO SP. Non alia quam reliqua, etiamſi nomen huius deſit. Verum tam huic, quam aliis com munce hoc eſt vr leges vel ſeruent, vel tranſgrediantur. 50C. Eſt vtique. HO PS. Tunc ſane rectam gubernationem qua rentibus partitio hæc nihil con-

— h—.— ———. 8——————
168 ALCINOI INSTITVvTIO AD
7*.— ducebat, vt ſupra monſtrabamus. Poſtquam vero illam ſegregauimus, cæteras autem neceſſarias duximus, in iis iam legum vel cuſtodia, vel tranſgreſſio bifa-
riam partiuntur. S5OC. Exeo qui nunc dictus eſt, ſermone ita videtur. HOsp.
Vnius igitur dominatio bonis conſtitutionibus coniuncta, quas leges vocamus, ſex illarum omnium optima: legum expers, dura eſt& ſubiectis omnium one- roſiſſima. 5 O C. Sic apparet. HO S b. Gubernationem vero in qua non multi imperitant, mediam cenſere debemus: quemadmodum quod paucum eſt, inter vnum multàve medium obrinet. Cæterum multorũ adminiſtrarionem perom- nia debilem, vt pote quæ ad alias comparata, nihil magnificum ſiue bonum ſiue malũ efficere poſſit, propterea quod magiſtratus ad exigua redacti ſunt in mul- tõſque diuifi. Quapropter legitimarum omnium rerüp. hæc deterrima, iniqua- rum optima. Ac ſiomnes intemperatæ ſint, in populari præſtat viuere: ſitempe- ratæ omnes, minime omnium in iſta viuendum. In prima vero vitam agere po- tiſſimum eſt atque optimum, excepta ſeptima. Illam namque ab omnibus gu- bernationibus non aliter quam ab hom inibus Deum ſecernere decet. Ariſtoteles eandem diſtributionem ſequitur cap. 5. lib. 3. Polit. niſi quod ſeptimam ſpeciem à magiſtro poſitam non agnoſcit. Quoniam Reſpub. inquit,& adminiſtratio ciuitatis eadem res eſt,& adminiſtratio ſummum tenet in ciuiratibus principa- tum, neceſſe eſt vnum eſſe peftes quem ſummum ſit imperium, aut paucos, aut multos. Quod ſi vnus aut pauci, aut multi ad vrilitatem publicam dirigunt im- perium, illas neceſſe eſt rectas eſſe reſp. Quæ vero declinant ad vtilitatem pro- priam, aut vnius, aut paucorum aut multorum, degenerationes ſunt atque de- prauationes. Idem repetit cap. z. libro 4. vbi etiam cum magiſtro blatone opti- mum regendaæ ciuitatis ſtatum ponit partim in regia poteſtate, partim in ea quæ
paucorum& virtute excellentium. Quoniam, inquit, in vtraque ſumma impe-
rij virtuti defertur, quæ ſeipſa contenta eſt. Addit etiam quod doctrinæ Dlatoni- cæ conſentaneum eſt, primam poteſtatem regiam quæ maximè duuina eſt, faci- le mutari in tyrannidem, vt omnium deterrimam. Plato libro 3. de Legibus, has omnes differentias ciuilis,imperij ad duas reuocare videtur. Duæ, inquit, gu- bernationum ciuilium quaſi matres quædam ſunt, ex quibus ſi quis alias direrit
originem ducere, rectè vtique dicet. Quarum alteram principatum vnius alte- ram populi appellare decet. Alterius quoque ſummum tenere perſarum genus,
alterius nos putandum eſt. Cęteræ vero formæ omnes huic vt dixi, variè com- ponuntur. Neceſſe eſt autem harum vtrarumque participem fore ciuitatem,ſ libertas in ca arque amicitia futura ſit. Ariſtoteles vero cap.3. libro 4. Polit. o- mnes quidem has differentias etiam in duas principes contrahit, ſed eas aliter quam Plato diſtinguit. Neceſſe eſt, inquit, tot effe Reſp. quot ſunt rationes ad- miniſtrandi, excellentia ac præſtantia ordinum& partium differentia atque va- rietate diftinctæ. Sed maximè videntur eſſe duæ qurbuſdam. Vr aiunt in diſtri= butione ventorum alios efſe Aquilonales, alios auſtrales, cæteros non aliud eſſe quam immodicas illorum declinationes: ſic& Reſpub. dicuntur eſſe duæ, po-
pulus& Oligarchia. Nam Ariſtocratiam ſpeciem Oligarchiæ faciunt, vt quæ ad
paucorum authoritatem pertineat. Et cam quæ Reſpublica vocatur, Demo- cratiam ſtatuunt: non aliter atque de ventis aiunt ad Boream Zephirum, ad
Nothum Eurum pertinere. Superiorem vero comparationem formarum de-
Prauatarum quæ paulo ante commemorata eſt ex 4. de Repub. platonis, idem
—.. 2]. 2. 6 4 Ariſtoteles capit.2². lib. eiuſdem partim approbat, partim reprehendit. Mani- feſtum eſt, inquit, harum Reru mp. quæ in prauum degenerant, quęnam peſſi- ma atque deterrima, quæq́ue ſit ſecunda ac Proximo genere prauitatis laboret.
pelleclteni acl reguum meellentia o bo illime. 0 acc palſe pra ur biſce der noridem quo zonöque nitun mocratiam, m aa ledleriſſe e mellorem, ſed 6 bPlato iner in regendis5) tarnt. Facit! zwmutandan toauthorit mcniæ fimil ubat cgix nihil etiam aut dyio, inquit, 3d bbidines, me wtmanimi ma zipileruiente
motorporique
wänem vtent Rifik,mu iietz. 0 prim ſingulorümdy cis Qonial temalteram nerd atque dit 1uTue videat Ii tuti ciuili ex darte conſe conſiſtit, yt lin ſemper metian 7 Odſeruatun
emp. Apum & volſeſcioner es äuitate, qu maes vxores lue ttlios, ne nurüdus connn erihus optimit
ni a lllotum
u in
üin ſecunda te ſtorum harg leßblewuation
duntantumm

1,d 3 umg dicte nu auden Wi kitiüeg ers, d. uiee Ad
1 4 di
ma — 21 müt 8 U reiaä
Dm e
*
1
Uei ad nn u ipui 4 Crrs inamungt komm; mumg Idtein M. 11mai mminte ſu teſat oaum, iw in mn ck. Ad 12 cwät em tegil= meiee
rium(o= üüdarim amm Hn iciſen woqae ſd r teneteir oformx d duicn Arſotd 2 c n das e m mit, toc 2. uete
1. Frdiaumn a un düri
eſſe dus r hn 6
e8 10s 7 S cran
Aric dicusit un ſoecic 1 4 8 am 31 ₰ dlia d ,“ 4. venls 3 21 Dofesse
oden
docal 1⁸ 4
1 17 2 r 19 prat—
65e
eu .
6
4 ac ncc 41*
DOCTRINAM PLA T. 169 Neceſſe eſt enim eam quæ à prima maxim éque diuina cecidit, eſſe deterrimam: atque regnum aut verbo ſolum non re eſſe, aut magna præſtantia regnantis& excellentia confiſtere: atque ita peſſimam eſſe tyrannidem& à Repub. abeſſe longiſſime. Oligarchiam, à qua Ariſtocratia longo diſtat interuallo, ſecundum occupaſſe praui locum. Democratiam minime omnium à modo recedere. lam hiſce de rebus quidam prius hoc modo ſuam tulit ſententiam, qui tamen non idem quod nos, vidit. Ille quidem indicauit omnium Rerump. quæ æquo bonôque nituntur, qualis eſt Oligarchia, quales aliæ bonæ, peſſi mam eſſe De- mocratiam, malarum vero omnium oprimam. Nos autem has omnino à via re- cta deflexiſſe exiſtimamus: nec bene rectéq; dicitur Oligarchiam aliam alia eſſe meliorem, ſed minus malam ac improbam. 6 Plato in epiſtolis ad vtrumque Diony ſium, multis locis horum vitia notat in regendis Syracuſis, eoſdemq; ad meliorem imperij formam inſtituédam hor- tatur. Facit hoc idem epiſtola ſeptima ad amicos Dionis, cum hos inuirtat ad immutandam Diony fij tyrannidem, in poteſtatem verè regiam, quæ optima- tum authoritate dirigatur. Epiſtolaque octaua laudat gubernationem Lacede- moniæ ſimilem, quæ in inſtitutione Ephororum moderationem quandam ſer- uabat regiæ poteſtatis, cum ea quæ eſt oprimatum. Ita tamen vt in vtraque non- nihil eriam authoriratis papulo relinqueretut. Deinde hæc ipſe præſcribit. Prin- cipio, inquit, leges tales ſint, quæ non ad opes pecuniaſque comparandas, neque ad libidines, mentes conuertant: ſed cum tria fint, anima, corpus, pecunia, vir- rutem animi maximè anteponant: ſecundo vero loco virtutem corporis virtuti animi ſeruientem: tertio vltimòque gradu pecuniarum præcium collocent, ani- mo corporique miniſtrans. Quæcunque lex hæc efficit, recta eſt, reuera beati- tudinem vtentibus afferens. Locupletes vero beatos appellare, ſermo amens eſt & infelix, mulieribus puerifque conueniens, atque eos qui id credunt tales effi- ciens. Optimè vero habere ſe ciuitatem arbitratur, cum in ea totius corporis fingulorümque ordinum ratio habetur: non vna pars curatur, reliquis negle- ctis. Quoniam vt Cicero ait Officiorum. I. qui vni parti ciuium conſulunt, par- tem alteram negligunt, rem pernicioſiſsimam in ciuitatem inducunt, ſeditio- nem atque diſcordiam. Ex quo euenit vt alij populares, alij ſtudioſi optimi cu- iüuſque videantur, pauci vniuerſorum. Rectè etiam hoc ipſo capite dictum eſt virtuti ciuili propoſitum eſſe ciuitatem bonam beatàmque efcere,& ſibi omni ex parte conſentientem. Conſenſus vero hic, ſicut in partibus ani mi noſtri, in eo conſiſtit, vt ſingulæ ſuum officium faciant, ſuàque commoda, publica vtilitate ſemper metiantur. 7 Obſeruatum eſt paulo ante ex Ariſt. cap 4. lib. z. Politic. ſecundam Platonis Remp. à prima hoc maximè differre, quod in prima communes vxores, liberos & poſſeſsiones eſſe vult, in ſecunda non item. Et certè Plato lib. 5. de Repub. in ea ciuitate, quam vt reliquarum ideam, vel vt ideæ proximam inſtituit, com- munes vxores eſſe vult, nullam cuiquam vt propriam adherere: communéſ- que filios, neque à patre filium recognoſci, neque à filio patrem: nec in com- munibus connubiis vllum alium adhiberi delectum, niſi vt viri optimi cum mu- lieribus optimis, vt plurimum congrediantur, deterrimi autem cum deterri- mis:& illorum quidem proles nutriatur, horum minime. At libro. 6. de Legi- bus, in ſecunda Reipub. forma, quam populariorem inſtituit, de proprieta- te vxorum harumque delectu, de dote& nuptiali conuiuio multa præcepit, quæ obſeruatione ſunt dignifſima. Et ab ea vxore, quam quis ſemel delegerit, li- citum tantummodo diuortium arbitratur, ſi mulier per annos decem infecunda
y ij
—

70 ALCINOI INSTITVTIO AD
exriterit. Tum enim, inquit, conſilio cum propinquis& mulieribus harum re- rum curatricibus, habito, prout commodum vtriſque eſt, diſiungantur. In illa vero priore vxorum communione cum Platonem grauiter exagitet Ariſtoteles lib. z. Politic. itLémque Gcorgius Trapezuntius libro de comparatione Platonis cum Ariſtotele, hæc pro illo afferri ſolent, quando cogitamus de ciuitate in in- tegrum reſtituenda, aut de huius morbis curandis, imitandam eſſe conſuetudi. nem medicorum. Itaque vt hi morbos curant traductis corporibus A contrario in contrarium: ſic Platonem cum animaduerrteret proprietate vxorum& libe- rorum multis modis in ciuilibus ſocieratibus peccari, voluiſſe experiri quid cõ- traria commuaio eſſet effectura,& an num iſtum morbum curatura. Aut potius non tam voluiſſe ciues ſuos à proprierate harum rerum ad communionem om- nino traducere, quam à contrario in contrarium, vel ab extremo vno ad alterum agitatos tandem laudabili cuidam moderationi reſtituere, in ea que hos conſer- uare. Hac enim arte vitia animi ad quæ quis natura propenſus eſf, debere curari Arftoteles doouit in Ethicis. Quanquam communionẽ illam plato non tam videtur retuliſſe ad promiſcuos concubitus(à quibus ipſa natura abhorret) quã ea inrroducta ſuis ciuibus perſuadere voluiſſe ciuem vnũquemque ergaalienam vxorem ſtudio ac voluntate eodemmodo affectum eſſe debere quo erga propnã. Ita ſcilicet vt eius honori in omnibus æqus ftudeat: quod de liberorum inſtitu- tione eadem ratione eſt intelligendum. Idque certe in Repub. ad coneinendas vxores itémque liberos in officio eſſet potentiſſimum. Quomodo pſe ſuam ſen- tentiã videtur interpretatus initio Timaæi, vt antea indicauimus in præfatione. 8 ludiciorum artiſque bellicæ inſtitutio pertiunet ad duo tempora quibus ci- uitas regitur, vnum pacis, alterum belli. Quibus duabus non ſolum diſciplina ciuilis prœeſt, ſed omnino omnibus artibus. Quoniam de his quas vult, in eiui⸗ tatem recipit, eiſdémque receptis modum pręſcribit. Ex quo illa domina& prin- ceps omnium ab Ariſto. appellatur cap. 2z. lib. x. Ethic. diciturque facultates cas, quæ in maximo ſunt honore& prętio ſibi ſubiectas habere. Quare prudenteso- mnes legumlatores in co maximè occupantur, vt doceant in quibus artibus, ſ ue animi, ſiue corporis, ciues debeant exerceri: ſicut obſeruari poteſt in Ariſt. libro&. Polit.& in vtraque Pplatonis Repub. Hanc vero diſciplinam ciuilem pe- nes philoſophum antea eſſe voluir. Quam cum ait etiam prouidere deberebel- la ne gerenda ſint, an non, hoc certe ſignificat ſummum imperium in blatonis Kepub. penes cundem philoſophum eſſe debere. Quoniam hæc ſummi imperij propria ſunt„magiſtratus creare, ſingulorumque offi cia definire: leges iubere & abrogare ꝛbella indicere ac finire: poteſtatem vitæ& necis haberc.
Sophiſtam à Philoſo pho fine& ſubiecta materia diſtinguit,&
quæ ratio ſit non entis ad ens oſtendit. CA P. 77. Qualis verd Philoſophus, chm antea dittn ſit, ab hoc dijf fert Sophiſta moribus, quia hic ex iuuenibus queſtu facere Rudet,& quod honus ac honeſtus haberi mauult, qudm te-
puni. jlit nec 7 fuckſ qui muraben non ens diꝛat ali duuungitu iſlinguin modictur. Hacuerda aſulus⸗ näna;3c iinſunt 55
i reliqu
1 Quis Soph mapagina dia nem comparat. lum ironia vtit diſpatat lbime peridre lu nor teti verd Lopb lum non lice temimitatur, hun: iplum pr nunonomen ei Tlit. Omninc dusKſtirpem i
uahtem cogit don dedito ven wn ioinæ ſed do quiverbis du TElta prorſa
dyrerarum ten

dofren dern es iai-dh l liSre d ehen Renim J. om , R aue un aumnai
execceri: aim emun „pcb. Hant Ms ſcigim An cum: 12 rue gnibcat ſd ter imgem le dedere. ν bi
alorumas rüurd oteſatem icuk
ſobiect En eilſ
lesolt.
v.
dumah 8i aceri Sufß
luu 14 Kuu
ſſ
THE. Ita prorſus dicendum. Eodémque dialogo
DOcTRINAM PELAT. uera eſſe. Materia verò, quòd Philoſophus in illis verſetur, qud ſem ber eadẽ ſunt,& eodẽ modo ſe hahbent: ophiſta in eis quæ non ſunt, ſecedes in locii in quo prapter tenebras n6 apparet. Enti autẽ non opponitut nõ ens. iquidẽ hoc nec e xiſtit, nec intelligi poteſt, nec ullam exiſtentia habet. Quod quidẽ ſi quis vel voc⸗ exprimere, vel cogitatione cpletli co netur, aberrabit. Quonia in ſe diſudétia coplectetur. Eſt au tẽ non ens, prout auditur, na nuda negatio entis, ſed ſubin-
dicat aliquid relati ad alteru: quodquidẽ aliquo modo enti adiungitur. t niß ipſum aliquid entisa ſumpſerit, ab altis diſtingui noõ poſzit. Nunc autẽ quot ſunt entia, tot modis no ens dicitur. Quoniam quod non eſt quoddã ens, id eſt no ens. Haæc verò ad inſtitutionem in Platonis doctrinã ſuſſiciant.
De quibus quadam fortaſſe ſuo ordine, alia Pparſim& in-
ordinatè: ſic tamen ſunt omnia expoſita, Vt ex iis quæ tra- dita ſunt, per conſequutionem liceat contemplari& inue nire reliqua eiuſdem decreta. b
lac. Carpentar;(ommentarius in Caput 27.
1 Quis Sophiſta verò dicatur,& vnde nomen hoc habeat, ſic Plato docet extre- ma pagina dialogi qui Sophiſta, ſiue de Ente inſcribitur. Imitationis ad opinio- nem com pararæ duas ſpecies facit: vnam eius qui prolixa oratione apud popu- lum ironia vtitur: alterã eius qui priuatim quaſi captiunculis cogit eüũ cum quo diſputat ſibimet in ſermonibus contradicere. Deinde hæc ſubiicit. Quomodo ſu periorẽ illũ nominabimus, ciuilé ne am popularem? THE. Popularé. iOs P. Al- terũ verò ſophum, id eſt ſapientem, an fophiſticũ: THE. Sapiétem quidé vocare
illum non licét, quandoquidem ignorantẽè ipſum poſuimus. Quonià verò ſapiẽ-
tem imiratur, cognomentũ quod dä illius ſimile ſortietur. Ac demum intelligo hunc ipſum prorſus& reuera Sophiſtä appellari decere. H OSP. An non, vt ſupra nunc nomen eius colligabimus, à fine iterum ad principia omnia complexi? THE. Omnino. HOSb. Is demum sophiſtam verè definiet, qui generationem eius& ſtirpem iſtam eſſe aſſeuerabit. Sophiſta, inquam, eſt, qui in ſermonibus di- ſputantem cogit contradicere ſibi ipſi, qui& itonici pars eſt, ab imitatore opi- nioni dedito Feniens: phãtaſtici eriam generis ab imaginaria facultate proflu és,
non diuinæ ſed humanæ affectionis determinata progenies, ex corumꝗque nume- ro qui verbis quaſi quibuſdam præſtigiis mirum in modum decipiũt auditores.
Sophiſtam præſtigiatorem vo-
ſcientiam habet, in quibus aliis
cat, verarum rerum imitatoré, qui nullam earum 11
5

1—— —
172 ALCINOI INSTITVTIO AD
contradicere poſſe videtur. Ex quibus poreſt intelligi, quod ad hoc poſtremum
caput maximeè pertinet, ſolum Deum propriè eſſe lophum, id eſt ſapiẽtem: quia vt Ariſtoteles ait initio Metaph. ipſa ſapienrtia diuina eſt potius quàm humana poſſeſſio: Philoſophum per ſapientiæ amorem, verum eſſe Dei amatorem: So- phiſtam verò, ambitioſum& fallacem Philoſophi æmulatorem. Cum autem So- crates ſua ætate in Sophiſtas incidiſſer qui ad queſtum& gloriam falſis opinio- nibus iuuenturem imbuebant, paſſim hos inſectatur in variis Platonis dialogis, in Sophifta quidem acutiſſime, nec minus eleganter in Gorgia, facetè verò& vrbanè in vtroque Hippia, argutè& artificioſe in Euthydemo& Protagora. In quibus omnibus illos loquentes facit, vt falſa opinione ſapientiæ elatos, arro- gantes, quæſtus auidos, qui nulla de re diſſerendo apte poſſunt explicare quid ſit,& qualis: cùm tamen profiteantur ſe omnia ſcire. Quæ omnia ſi placet cum Ariſtotelis dodtrina compararepfaeultas differendi ex probabilibus. ar hunc Dialectica nominatur. cum apodictica camparata, ſophiſticæ pars quædam apud Platonem eſſe videtur Atqus forta 1 8 ipſum Ariſtotelem capite ſecundo libri primi Analytig. ꝑoſter. Scire 8 hiſtico modo, ipſi apodi- ctico ex alrera parte opponitur: iſque ſophiſticus dicitur qui incerti; ac fortui- tis, non propria rei de qua agitur cauſa continetur. Sic enim Dialectica argu- menta idem ſolet communia appellare. Aliquando verò ab eodem Sophiſtæ no- men magis in anguſtum contrahitur,& Dialectico opponitur: quòd hic opinio- nem quidem ſequatur, ſed minimè fallacem aut fucatam, ille fallacem tantum & adumbratam Aicque capite ſecundo libri tertij Metaphy ſic. Philoſophiam in eodem genere cum Sophiſtica& Dialectica verſari ait, ſed Philoſophiamà Dialectica differre faculrtate: à Sophiſtica vitæ inſtituto. Dialectica enim, inquit, in iis periculum facere ſolet, quæ Philoſophia cognoſcit: Sophiſtica verò ſpeciẽ modo habet, non veritatem. Apertius quid Sophiſtæ nomine idem ügnifican velit, intelligetur ex libro de redargutionibus Sophiſtarum. Quæcunque ratio- cinatio, inquit, ad rem accommodata videbitur, quæ non erit accommodata, etiamfi neceſſariam habeat coneluſionem, Sophiſtica tamen& coutentiofa erit appellan da: propterca quod ea ex parte qua ad iſtam rem videtur accommoda- ta, fallacem habet quandam ſpeciem, per quam decipimur, ac veluti iniuria qua- dam afficimur. Quemadmodum enim inter certandum quas aduerſario iniu- rias facimus, ſpeciem quandam æquitatis præ ſe ferunt,& tamen reueta eſt ini- qua certandi ratio: ſic in diſpuratione iniquum certamen eſt, vbi ad nimiam co- rentionem res progreditur. Nam vt in certa minibus qui quauis ratione victo- res eſſe volunt, nihil non mouent, nihil non aggrediuntur: ita hic in diſputatio- ne idem faciunt qui ſupra modum ſunt litigioſt. Atque ex iis quidem quitan- tam adhibent contentionem, quicunque ſibi victoriam proponunt, illi ſunt qui propriè litigioſi& contentionis amatores cenſentur. Qui verò gloriam, ex qua
queſtum faciant, aucupantur, Sophiſtæ. Eſt enim Sophiſticæ, ratio queſtus facien- diex fapientiæ fmulatione. 2
2 Ariſtoteles capite ſecundo libri tertij M eta phy ſic. Sophiſtam verſari vult cir ca ens hôcque ſubiectum genus illi eſſe commune cum Philoſopho& Dia- lectico. Hic verò Alcinous Philoſopho ens, Sophiſtæ non ens ſubiicit. In quo nõ tam ſententiarum eſt contrarietas, quàm diuerſa loquendi philoſophandique ratio. Nam Ariſtoteli enti nomine non folum continentur conſtantia xæterna- que, quorum ſcientia eſt, ſed etiam flu entia, quæ propriè ad opinionem opinio- niſque ſpeciem pertinent. Sicque Dialecticus&c Sophiſta ab eodem Ariſtotele etiam circa ens verſari dicunturille quidem in fluentibus o pinionem quærens,
hän ilbem 9 dwniméin muauilia: cuiu mren dicuntde un Sophiſt olis ſenten rumtirquia qu mate Iam. De lescayite lecur winctenus. 1 nnituit. Vell idderte ex om sum proptert ret elamptal Kan cum Dhi Philoſophus ſam pono qu lis offunditu loſophus au niltus ſplend duiriatis tadi duocab Atiſtote en qur lunt im n lem. z ldushic bre Keerplicatur.( entistontrariu- M 055b. Vrc vocazulo ſign mando negat mus qd, not na aatecedunt ſoqnentia pror Itili videtur, na eodem mode 1 08 d. Vna b tim pe determ dieixqque ell ture ip usal, or an. Verd llenus oppoſ denuszan po. im Vulchrum n Apulchn den HO p lhalicui emt: un ſulchrume, Knndo HO M lrü minu g

lren Solelted 4 au. Mulectica vi 14 it,en la rtxiat W juls. Mophu coß 1 Sohu 4 u nd 50. f om. ouidu 5— m. aridchitun aa dnett deem, Sopl ed denen ee unad ſiten. der guam d0 1 Kſer m iuter cel r quu misptr ſet Ma tunar — 9 ea ci, wii
An 3* ncenanu Tln
l1en gen Weinki at kxigoh P crsſi eue ſdi ricch e oham. ores ceulent1. IcBp Hauins ic vnue 1 3 ai Meupi e liun⸗ leiſe conſ Na M des Ho r m
DOCGCTRINAM PDLATT. 173 hic in eiſdem opinionis ſpecie& falſa imagine contentus. Platoni verò paſſim, ſed maximè in Timæo& Sophiſta, ca tantum ſunt quæ æterna, omninòôque im- mutabil ia: cuiu ſmodi ſunt ideæ circa quas ſola Philoſophia verſatur. Non eſſe autem dicuntur rerum imagines in fluente materia adumbratæ: in quibus non ſolum Sophiſtæ, ſed cæteri quoque communes arrifices conquieſcunt. De quo Platonis ſententiam ſic explicat Proclus. Sophiſta, inquit, in id quod non eſt in- cumbit: quia quæ ſunt in materia gignit,& quod reuera falſum eſt, diligit, id eſt materiam. De quo etiam magiſtri ſententiam aliqua ex parte laudat Ariſtote- les capite ſecundo libri quinti Metaphyſic. Accidens, inquit, ferè tantùm eſt no- minetenus. Itaque Plato quodammodo non malè id quod non eſt, Sophiſticæ attribuir. Verſantur enim Sophiſtarum ratiocinationes& diſputationes in ac- cidente ex omnibus maximé. Quod verò hic dicirur, Sophiſtam ſecedere in lo- cum propter tenebras, non apparentem, vel in quo propter tenebras non appa- ret, deſumptum eſt ex Sophiſta Platonis. Vbi in co ipſo de quo hic agitur, Sophi- ſtam cum Philoſopho ſic comparat. Alia ratione Sophiſta, inquit Hoſpes, alia Philoſophus intuitum refugit oculorum. T HE. Qua: HOSp. Sophi- ſtam pono qui in non entis tenebras aufugit,& diuturna conſuetudine tenebris illis offunditur: idcirco ſumma difficultate diſcernitur. THE. Sic eſt. HOsp. Philoſophus autem entis ipſius ideæ ratiocinatione ſemper inhærens, ob regio- nis illius ſplendorem haud facilè cernitur. Nam vulgarium animarum oculi, diuinitatis radios ſuſtinere non poſſunt. Hoc verò poſterius illud etiam eſt, quod ab Ariſtotele dictum libro ſecundo Metaphyſic. intellectum noſtrum ad ea quæ ſunt in natura claliſſima ſe habere, ſicut oculum noctuæ ad ipſum ſo- lem.
3 Locus hie breuiſſimè deſcriptus eſt ex eodem Sophiſta platonis', vbi pluribus ſic explicatur. Quoties non ens dicimus, inquit Hoſpes, vt videmur nequaquam entis contrarium dicimus, ſed alterum quiddam ſolum. T IHIE. Quomodo? H OSP. Vr cᷓúm non magnum dicimus, non magis paruum quàm æquale eo vocabulo ſignificamus. TIHE. Sic eſt. HOS P. Non ergo contrarium quando negatio dicitur, ſignificari fatebimur: tantùm verò duntaxat aſſeuerabi- mus quod, non& neque, aliqnid ex aliorum numero ſignificant, quando nomi- na antecedunt, imò quories antecedunt res ipſas circa quas nomina negationes ſequentia pronunciantur. TH E. Siceftomnino. HOS P. Hoc præterea, ſitibi videtur, meditemur. T H E. Quid iſtud? HOsS b. Ipſius alterius natu- ra eodem modo quo& ſcientia, conciſa videtur. T H E. Dic age, quo pacto? HOS P. Vna quidem eſt& illa, pars autem illius in aliquo refidens, ſigilla- timque determinata, cognomentum proprium eſt ſortita: quocirca multæ artes
ſcientiæque eſſe dicuntur. T H E. Prorfus. HOS D. Nöonne& partes na-
turæ ipfius alerius, quæ vna eſt, idem quod& partes ſcientiæ patiuntur. T HE. Forſtan. Verùm qua ratione, declara. HO S P. Eſt pulchro pars aliqua ipfius alterius oppoſita? T HE. Eft. HOS P. Hanc ne omni cognomento carere dicemus an potius cognominari? THE. Cognominari. HOSp. Quod enim non pulchrum vbique pronuntiamus, hoc non abalio quoquam, alterum eſt, quaàm à pul chri natura. Age itaque ad hoc reſponde. T H E. Ad quid reſpon- deame HOS P. Cum aliquid in parte quadam entium determinatum ſit, rur- ſuſque alicui enrium opponatur, contingatque ita non pulchrum dici, ſequitur non pulchrum eſſe aliquid, quandoquidem eſt illud cui opponitur. THE. Redtè admodũ. HOSh. Nunquid ex hoc ſermone pulchrũ magis in numero entiũ, non pulchrü minus ponendũ? THE. Nihilomagis. HOSP. Similiter ergo tã non ma
““

174 A L CINOI INSTITVTIO AD gnũ, quam magnũ eſſe dicendũ. LHE. Similiter. HO 5 P. Quinetiam nõ iuſtum ex æquo ac iuſtu eſſe aſſeuerand ü. THE. Abfq. dubio HO P. Eadẽq; erit in cete⸗ ris ratio, poſtquã alterius ipſius natura è genere entiũ eſſe apparuit. Ea verò n exiſtéte, neceſſe& partes elus nihilominꝰ exiſtere. TH E. Qid prohiber? H OSp. Oppoſitio ipſa quæ eſt inter pattẽ naturæ ipſius alterius, Partéve enris, nihilomi nus, ſi dictu fas eſt, quàm ens ipſum eſſentia eſt: neq; contrariũ illius, ſed alterum quiddã duntaxat ſignificat. TH E. Perfpicuè. Quibus poſitis Plato eodẽ loco Dar menidẽ in propoſitòo ſic reprehendit. Aduertiſne, inquit Hoſpes, quàm lögèà par menidis méte diuertimus? THE. Curnã? HO SP. IIllius limites träſgreſſtlumus, dum vlterius quàm ſtatuerit, cõſiderauimus atq́; oſtédimus. TH. Quo padto? HOS P. Qupnià, inquit ille, nunquã& nullo modo ſunt non entia. Sed ti quærẽs ab hoc progreſſu cohibe mentẽ. Hæc ille. Nos auté non ſolũ non entia eſſe oſtẽ- dimus, ſed quæ ſint nõ entis ſpecies demõſtrauimus. Cum enim oſtéderemus al⸗ terius ipfius naturã eſſe, pérq́; entia omnia diuiſam atq; diſperſam inuicẽ tũc par tem eius oppoſitã ei quod cuiuſq; ens eſt, eſſe ipſum reuera non ens aſſeruimus. His adde cùm apud blatonẽ entium abſoluta appellatione ea fola contineantur quæ ſemper ſe habent eodè modo, cuiuſmodi ſunt ideæ, non entiu verò, quæ per petuò fluunt, vt res materiatæ,& in ſenſum cadentes, quæ ideatũ lunt imagines per imitationé expreſſæ: has nõ omnino nihil eſſe, etiã ſi abſolutè nõ numerẽtur in entibus, ſed eſſe aliquid entiũ. Vt enim Alexandri imago neq́; omnino eſt Ale xander, neq; omnine nihil, ſed aliquid Alexãdri, népe imago quæ ad Alexandrũ habet relationé: fic apud Platonẽ cùm idea hominis abſolutè ens ſit, homo flués & in ſenſumcadẽs dicitur eſſe, non ens, nõ tamẽ quod omnino nihil ſit. Eſt enim aliquid ipſius ideæ, quæ omnino eſt: népe huius imago quæ ad ideã relationẽ ha- bet. Sicque etiã intelligẽda Alcinoi ecluſio, qua colligit quot ſunt geneta entiu totidé eſſe non entium. Quoniã vt Platonicè loquamur, quot ſunt differentiæi- dearum in mundo intelligibili, totidem in mundo hoc cadente in ſenſum, dif- ferenriæ imaginũ ideis participantiũ, quæ à Platone in non entibus numerãtur. 4 Plato eodẽé dialogo concludit motum reuera eſſe nõ ens,& entis quia ens eſt Particeps: nõ enſq́; in moru& aliis generibus eſſe. Propterea quòd in ſingulis al terius ipHius natura, dü alterũ vnumquodq; quam ipſum ens efficit, non ens effi- cit fingula. At; ided, inquit, cuncta ſimiliter non entia hac de cauſa prædicabi- mus:& quia ente participant, eſſe iterũ dicemus, entiaque vocabimus. Ex quibus eodẽ loco ſic cõcludit. Ergo eirca quãlibet ſpecié, inquit Hoſpes, ens quidé mul
tiplex eſt, non ens autẽ multitudine inſinitũ. THE. Videtur. HO S. An né ipſum quoq; ens aliud quàm vnũquodq; aliorũ eſt dicendũ? THE. Neceſſe eſt. HOSb. Ens itaq; quot numero alia ſunt, totidẽ non eſt ipſum. Nã cuùm illa ipſum nõ ſt, vnũ quidẽ ipſum eſt, alia verè quę infinita ſunt numero, nõ eſt. THE. Ita penè di cendũ. HO Sp. Haud ſanè turbare nos hæc debent. Siquidé natura generũ mutuã communionem habet. In quibus quod poſtremo loco dictũ eſt, id Alcinous quo- dammodo in aliam ſententiam deflectit, cùm ita ſcaibit, Nunc autem quot ſunt entia, tot modis non ens dicitur. Quoniam quod non eſt quoddam ens, id eſt n5 ens. In hôcque videtur Platonica coniu ngere voluiſſe cum Ariſtotelis ſententia de comparatione nominum finitorum& infinitorü, vel eorum quę contradicũt in ſimplicibus. De qua vide eundem Ariſtotelem poſt Categorias, libro etiam de Interpretatione,& cap. vltimo lib. r. Analyt. priorum.
Fiis Commentarij in Aleinoi inſtitutionem ad doctrinam Platonis. 1
elitui me udab an proſe sione tium, nun gnoni 6 3 ongreg fene potez Jueſmilln alamitas liſm e naditem, iuun ulem. lirntinam
ha ſnn uſß

K. 1 8 4 1 3 4
4
mi HO;
pretatione, aduerſus quendam Logodædalum, huius calumniatorem, Defenſio.
aehe Lrulo ar —— RII1, CI. ARO MONTANI BRI. — LOVACI, PRO SVA ALCINOIINTER-
Quidem in Theſſalica contentione de no- S G 8
8G 5 X W
d Naicet 8 5 di Merid.i magn 842 4
in itez hon* i ohnae in söund„o muiat.
nepe dus!*½ uen Kuia Nltaun Nuuonict. ³„aucti
.
den in no t c Gitnſ
tecti tui mores, tua mens, tuus ſenſus in hac Academia. In
jua ab annis quatuordecim in bonarum artium publica — aun pro feßione ante tyrocinium„ adeptus ſummum operæ pre- n a tium, nund inter omnes literatos de principatu contendis:. sea S quoniam, vt eſl in prouerbio, pares cum paribus faci- Sef 228 lè congregantur, ad T heſſali faſium adiunctus, neminem farre potes, nißz qui in doctrina& moribus, tibi Theſſalö- ee 5 que ſimillimus. Hine noſtri Alcinoi exagitatio. Haæc fundi her debeut Mi lem
calamitas. Si cum vtroque veſtrum nouis rebus ſtudere vo luiſſem, ad contemptum veteris diſciplinæ(quæ eſt opti- * miaa wit« magi ſtra)meo exẽplo, magnòq orationis apparatu — auentutem aliicere(quod vos ante animii frequenter féi- s e Hisrotinam verd poſthac nunquam facere audeatis) in ve- Ar Sen Nro ſnu luſiſſem, nec ſolum Regia profeſiione dignus ſ
Nuul d

176 IA C. CARDENTARII
ſem hakitus, ſed veſtra quoque prædicatione, inter Re- gios Profeſſores magnam nominis celebritatem adeptus.
Cur enim non audeam id mihi polliceri, cum wideam non- nullos auditorum omnium, vitorümque eruditorum- xiſtimatione, in docendo nulla ex parte tolerabiles, vo- bix admirabiles eſſe& ſemideos, hoc ipſo quod in hocre- rum nouandarum ſtudio„veſtris cupiditatibus Hinſerui. unt? At quia wetera ſemper colui, in hiſque, quos potui ſeduldò retinui, Deum immortalem, quid à te tuiſque non pertuli moleſtiarum? Omitto reliquos, qui in I heſſalita contentione, non tam in eruditionem noſtram inquirebant, quàm de religione querebantur, quique I heſſalo fauebant, non qudòd huius doctrinam probarent, ſed quoniam eins conatus in vetere Academiæ diſciplina perturbanda, Re- giiſque Profeéſſoribus noua opinione faſcinandis, pleriſ que ad res maiores quas animo conceperant, boni ominus eſſe videbatur. De te tantum dicam hoc tempore, ut om- nes intelligant tibi qudm ſemper mala mens, malus ani- mus: quoque iure expugnata tandem animi mei patientia, nunc ei reſpondeam à quo ſapiſgimè in rebus aliis prouo- catus, ante iſtam contentionem de Alcinoo, omnino obmu- tui.& vt quod verum eſt, fatear, veterem iniuriam fe- rens, nouam in dies inuitaui. E go te multos annos pere- grinantem, nomine literarum patriæque ſquæ eadem vtri- que noſtrum communis eſt parens) penꝰ colui. De abſen- te, apud tuos(qui nunc candoris mei mihi fideles teſtes ſunt) nihil vnquam niſi magnificè, vel certè ſupra tuum meritum ſum loquutus. Ex Italia redeuntem, Regidſue
yftſtion Mon ſan uum aft Iar Acade miunnih muin pub Uin quere neliotum zue non; amiun
nubeneſi
is, in(o
iell nun un luma murum: u ſem m mihatam ſan cona hliu 2 fantd nond 4 dafe bo ußimam damin 3 htay potz un homin
faſao
lu ßconn ant anp

„. 3 veſtrs A
tto nl Aun dio feh 2 uan
Alit'onen d ang
1
1 5 . MAr, ſun+
5„,1 robareſ el a 7 Duld. 1
3
opinio 4 au
muimo col
Gpuſin d hu 4 1 4 — nen de 4 K, MM
um datft 81 qu⸗ 4
8
cau
DEEENSIO. 177 Profeſcione(non dicam quo merito) exornatum, non mo- ddô non ſum conatus impediire, ſed cum nonnulli qui in bo- narum artium proféſtione magna celebritate fruendo in hac Academia ætatem egerant(quos nihil neceſſe et no- minari) hoc præmium ab homine nouo;& nunquam an- tea in publico docendi munere verſato, ſibi præreptum pa- lam quererentur, dedi quam potui operam, vt hi rerum meliorum expetatione recreati, tibi reconciliarentur. At- que non multo poſt, cum antiquiſßimam illuſtriſtimam
familiam(ardinalis optimi Turnonij Macenatis tui, cu-
ius beneficio, inter alia permulta, Regia profeſsione auttus eras, in concione grauiter ed exulceraſſes, quod mihi ſa- tis eſi nunc d te intelligi, ego eadem qua antea vſus e- ram humanitate, impictatem tuam in illum parentem for- tunarum tuarum, apud pleroſque viros maximos, qui e- inſdem memoriam pit ſanctéque colebant,& à te conta- minatam paſtim querebantur, mea oratione lenire ſemper fam conatus. Denique nulla vnquam in te humanitatis ofhcia pratermiſi: multa beneuolentiæ figna edidi. Qucæ ſi fortè non omuibus apparuerunt, at hoc certè meo iure præ- dicare poſſum, ante iſtam contentionem de A lcinoo, ne le- uiſtimam quidem ſpeciem offenſionis nobis eſſe profe- Camin qua tu inſti odij quantulamcunque occaſionem ca- ptare potueris. Tu werò quaſi res eſſet cum iurato hoſte, vel cum homine qui eum principatum vellet præripere, quein l teris falſa opinione tibi fingis, ea in nos ſape tentaſtioin qui- bus ſi conatui par fortuna reſgondiſſet, in A cademia noſtra laude iampridem orbati, nunc nihil haberemus cur diutius “ 24,7
*

„s 1IAC. CARPENTARII
vellemus viuere. Vix adhuc Regius Profeſſor nominatus,
domum tuam adeo,& te qua poſſum humanitate ſaluto: ſerans fore vt tua opera nonnullos de collegis, Iheſſali fa- co faſcinatos,& huius imperio in me commotos, reconci. liarem: atque eundem iam contra me ferocientem, aliquaex parte reprimerem. ITu pro congratulatione, effundis tua conuitia, meque in os ſeditioſum nominas. Bona verba ſa- ne, edque mihi tum non iniucunda, quod meminiſſem ve- ſtros ſic eos ornare ſolitos, qui veteri diſciplinæ addiltinin ſeditionis principibus rerum nouandarum ſtudium extin- guere conabantur. NNec verò multd poſt, pridie eius diei quo Fenatu frequentißimo atque ornatiſimo, tam fæliciter, ne dicam gloriosò, cauſa nobis contra T heſſali perorata, Regiorum Proféſſorum collegium contra nos tua authori- tate cogis,& in hoc pro Theſſalo ad dicendum paratiſi⸗ mus, conaris perficere, vt illi ad huius furorem ſe ad- iungant, vel vt ad eius cauſam adiuncti, inſano furo- ri prætendant honeſtam ſpeciem publicæ vtilitatis quæ- ſitæ in eo vexando, qui ſe fudque rei literariæ deuo- uerat. Ae certè tum mibi magnum aliquod malum de- diſſes, niſt inter illos viri quidam ornatiſdimi, abſentis, nec de tuo conatu quicquam cogitantis, patrocinium vl⸗ trd ſuſcepiſſent:& ad commendandum Regiæ profeſ ſionis candidatum, pleraque recitaſſent, in quibus tibi valde quidem contra me animato, ſed non ſatis contra ve ritatem armato, neceſſe fuit obmuteſcere. Teſtem vero ap- Pello conſcientiam tuam, Lo godædale, ſi modo huiur adhuc reſtat aliquid, ac bona fide velim reſpondeas, cum interre-
Ku yf unſetu ein lar ue oßen nulius in veiſcrilj mar) tecu hmenis hat amol
aybutral
dliuua cdl Gahui ne lerexetiti ſomodo— unir, ve inm pri nino noul ditum 11 f afellann lau roli tim ſngu neue feri Viur pro uerandir, amme ad A mperi hie bariſe ummana

4 nnane 3 da 3
A 8
zu. veten lna malui K 6 eeruuril 3 1 dum Cot uh kſa4 Ban 1 1 M m alen adl 8, n6
riem dul W ula
uaguun in
uum ue —
cuaiten tuu
àe manid K 2 reciuſ Kn nutn, an4 mur, 8 Fan adedlc dih
DEEENSIO. 3 179 gios profeſſores neque cogendi, neque referendi, ex collegij conſuetudine ullam authoritatem haberes, quid erat quod te in Carpentarium vſqueadeo cömoueret? Num vullæ pri- uatæ offenſiones? ät hic milii murus aheneus eſt, quod nullius in te recordatione poſſum palleſcere. Niſi forte cul- pæ aſcribis, quod de re omnium maxima(intelligis quid lo- quar) tecum ſentire nunquam potui: nec in hac tam facile
ſententiam mutare quam plerique veſtrum. An vero vre-
bat amor regij collegij, in quo Carpentarium ſedere turpe arbitrabaris? Atqui hic ab annis viginti& plus eo, cum aliqua celebritate Academiæ notus erat: e& quod nõ igno- ras, ad regiam profeſsionè ante te ab auditoribus frequen- ter expetitur. Quid vero feciſſes ſ alij olim tecum egiſſent iſto modo? aut ie in priuato quidem literarum ſtudio quà- tumuis, vel in tuis rancidis Italiæ exemplaribus euoluendis virum primarium, ſed in publicæ profeſtionis munere om- nino nouum, nec vnquam antea in hac vniuerß ſchola au- ditum, ipſo docendi tyrocinio ad regiam cathedram viam aſfectantem, 7 plerique quibus præmium debitum præripie- bas, prohibu ſſent, qui motus eſſent exorti? qui riſus excita- ti in ſingulis gymnaſtis, quihus hoc erat iniurium? Sed hoo neque fecimus: neque cii poſſemus, tentare voluimus. Quæ igitur pro tanta humanitate in te recipiendo, haæc in nobis dexandis animi tui impotentia? At, inquies fortaſſe, non tam me ad illud mea voluntas impulit, quam coegit Theſ-
ſali imperium.(redo Hercle. In edòque animaduerto nadtà
in te Parißienſem Academiam, furiente Domino digniſai- mum mancipium. Quanquam iſia omnia tuliſſem æquo a- ad iij

180 TAC. CARDENTAKRII
nimo ſi in eis inſaniendi finem facere voluiſſes: aut ſi nobis
in regia profèſtione S enatus Regiſſque decreto cõfirmatis, ad
meliorem mentem redire potuiſſes. Quod vt facere velles, non ſolum ego te præteritarum iniuriarum obliuione inui-
taueram, ſed bene merendo potius quam maledlicendo cer- tans, pro ſuperioribus, in quorum recordatione non dubi- to quin hodierno die erubeſcas, frequentißimo Senatu in ampliſe imo Regis auditorio, pene gratias egera:& quod adbuc noſtræ orationes teſtantur, laudes tuas non obſcura commendatione eram complexus. Adeo vt plerique hanc in me nimiam, vt dicebant, animi demiſsionem witio verte- rent: alij qui mores tuos melius nouerant, hoc etiam adqde- rent, fore vt quoniam ad ſuperiora conniuebamus, poſthac in cæteris te neſcio qua opinione vitoriæ elatum, inſolen- tiorem experiremur. Neque profecto hos fefellit opinio.
Etenim paulo poſt, ſiue tuo Theſſalo imperante, ſiue natu- ra te ad maledicẽdum impellente, in ea ipſa Regia cathedra, in qua te pauld ante werbit ornaueram, de coniungenda tlo- quentia cum philoſophia, tuo more neſcio quid declamitus hoc vnd agis, vt(arpètarius non modo mathematita pro- feßsione(q(uod ille tuus magiſter multis ſudoribus paulo an-
te erat conatus) ſed etiam philoſophica explodatur: in qus
à multis annis ea celebritate fruitur, quæ, ſi verum fateri vis; Vobis eſt inuidioſa. Sequuta ſunt alia plerdque deterio- ra. Nam cum tecoparares ad interpretationem libri octaui Ethic. in quo de amicitia agitur, ex amicitiæ com odis arri- pis occaſionem dicendi de incomodis, quæ in rem literariam inuehit literator diſſenſio. Ac in eis enumeradis qui noſtra
utehoc nuori— minu on hauuſſes gut dd. du lodinn ſaeraue un eaf qeclarau luui, ue Ino vind riumero 0p maic nojil aud ſoutnon nuumqu nete cona
Sed eo u Huncra pio dIniſ lirveroli deaducuna eiat vinl Vi ſalun lthentan Aprimere u. Quil
ſirem te.

uni em, An
u nuer ru G
enoracs SNe neuca n
nf i Of ii
Tbeſ 1 A ale mes N ruaueran Mluin dmofe. Au rnonni t ctmm
er nulii Ami
7 pu C wabm
“.
fiu tun R t 1 uta, ſang Am. dney) 1 E er, ex 1 ariei auadi, aa S1
11 DEEENSI O. 18 ætate hoc contentionu Qſtu abrepti ſunt, tibi vne parcis: re- liguori qui nomen aliquod inter literatos obtinent, præter- mittis omnino neminem. Atqui ſi quid adbuc in tua cauſa habui ſes cömunis ſenſus, zo0 certe tacitus cogita 6(§, in iſto genere cotentionis neminem vnqua extitiſſe, quem arrogan tis doctrinæ faſtu& furore iracundiæ, longo interuallo non fuperaueris. Quod nõ modo ſcripta tua omnia apertè loqui- tur, ſed fere eodè tempore quo illa declamitabas, manifeſtius declarauit tibi neſcio quid Gitrouerſ æ de Lucretiol tuis de- licis, vel potius tuo corculo) cum Dodlißimo&: modeſtiſ- imo viro G Sifani o. Qui etſi tuam in illi qperam, ſupra me ritum exornaui et. quia tamen in nonullis à te qiſſenſerat, 20— maieſtatem tuao Menderat, memini cii de eo querereris nobis audientibus, te in tantã animi impotètiam prorupiſ- ſe, vt non modo in illum claßicum caneres, ſed Regem Po- pulümque Gallicum in eundem quaſi perduellem commo-
uere conareris. Nimium iracunde, profectò, Nec Priamus tanti, totaque Troia fuit.
Sed eo valde infæliciter,G„7 in caſu tua opinione. ta graui, enr eeeae i den areſcebat: niſi fortè nõnullis pro cõmiſeratione vehemẽs riſus lachrymas excuteret. In il- lis vero literatori contentionibus enumerãdis rem tandem deducis ad Theſſalica noſträmq hiſtoria. cuius gratia facile erat widere totam illam orationem à te fauiſſe inſtitutam. Theſſalum omni culpa liberas, imd laudibus: in cæli eſfers: Carpentarin, quia ſe illi oppoſuit, vel botius quia ne ab illo opprimeretur,im pediuit, berturbatæ rei literariæ reum per- agis. Quid igitur? An homini in nomen fortun iſque meas furenti, te authore iugulum præbu ſem? E 4 quidem tan-

132 1A C. CARPENTARII tam acerbitatem in conttẽtione, quæ inter nos à literis incæ- perat, non modo nunquam probaui: ſed apud wiros honos ne excuſare quidem volui. Quod animaduerterem nos in hac non modo de noftro nomine periclitari, verum vniuer- ſam Academiam grauiter ommoueri: Regiæ profeſtionis authoritatem noſtris contrariis allionibus imminui. Sed cum in rebus einſm odi, eius qui ſe ſudque tantum tuetur, c- ditio melior fauorẽque dignior ſemper eſſet habita, nemi- nem vnquam fore exiſtimaui, qui hac in parte ad Theſſali cauſam accederet, meæ aduerſaretur: niſi qui tibi eſſet ſmil. limus, id eſt qui propter morum ſtudiorümque coniundtio- nem, I heſſali amore cæcutiret,(arpentarij odio e inuilia arderet. Quare cii hæc ad illa acceſziſſent, mibique ab ami- cis eſſent renunciata, nihilo magis commotus ſum, quam in ſuperioribus: in quibus perferendis tu à nobis contemptu,, plus pænarum dediſſe videbaris, quam ſi in eiſdem fortiter reſtitiſſem. Eece vero animum tuum noua libido inceßit experiundi, Mum commodius hane contra me iampridem conceptami rabiem alio loco poſſes euomere. Fere eodem te- Pore, vel certe non multo poſt. neſcio qu longo ſOſqui- pedali programmate, tuo more, in lingua græca montes au- ri pollicens,& ad huius perfectam explicationem tibi tan- tum biduum, vel ad ſummum triduum poſtulans(ex Theſ ſNali tui, vt opinor, ſophiſticao Ficina) in Cardinalitiã ſcho- lam cogis pene infin tam multitudinem auditorum heæc ar- tium compendia affectantium. Quibus tum parturiebant montes, pauldò poſt natus eſt ridiculus mus.(um verd huiu frequentiæ vſuram Paucorum dierum fore praſentires, uo b tua
he contt lul prox yſ tuar he, pro) ebettam. In boſco uu glade quod n yſctlab
uj allu
gioratio nisvenuſ nein Log ſclare. D laxyetand mutum:
yſ quid pondere— eyritatnn tunt. In- oi voluen ber dohhn iRplate nuſtati ſo 6 ber dd oligen ag las qu lo/a ſe tn

um tuun Saili
as hanc 4 Ar men T.
eſes euoſ Ian
8, neſtuo n
8
re,in lung atam m n lug vtun
dan 7 Dnmn
Imiluun d dlat b
offieina 2
“ 11 le tuaneh i Un
DEBENSIO. 18;
tuæ contra nos aduſtæ bilis(quam noſtri dicere ſolent ma- niæ proximam) plures teſtes haberes, ſtatim initio,& in ipſo tuarum pralectionum exordio, no ſolum, vt antea ſæ- pe, pro philoſophia inſulſam barbariem nobis obiicis, ſed eo etiam nominatim reprebendis, quod in Sphæra lo.de Sa- cro boſco, explicanda, noſtros inuentis frugibus, vt dicebas, ad gladem harbaricam reuocarem. Neque vero hic deerat quod reſponderem. Primum quidem eum authorem quem inſectabaris, tibi in ſententiis vſqueadeo eſſe incognitum, vt albus ne ſit an ater omnino neſcias, propter ſummam ignorationem rerum earum quas tractat. Deinde in oratio- nis venuſtate nunquam philoſophiæ opes à me eſſe poſitas: ne in Logodædalia vllam partem laudis tecum viderer af
feclare. De§ hæra autem iure dicere poteram me in hac in-
terpretanda Academiæ legibus& Senatus Decreto obſe- quutum: maiorumque exemplo feciſſe, qui authorem hunc ipſo quidem orationis genere incomptum, ſed ſententiarum pondere grauem,& in ea re de qua agit, ſupra reliquos ex- ercitatum, coluerunt, quaſique vnicè poſteritati commenda- runt. In quo illi bene cordati, quaſi ex ſtercore aurum colli-
i voluerunt: tu lingua tantum ſapis, in pectore nihil ha- bes doctrinæ philoſophicæ, ſine qua author hic nemini po- teſt placere. Quod ſi etiam recriminando, tuæ orationis ve- nuſtati ſcilicet, tuam rerum inſcitiam voluiſſem opponere, &x per ea quæ d te ſcripta ſunt, ſatiando, ex his tuos erro- res colligere, ac ſub vno aſpectu omnibus proponere, num cogitas quæ horum Ilias ex tuo(icerone, Lucretio, Hora- tio naſcitura? In quibus tibi indulium quidè eſt antea, ſed
bb

IA C. CARPDENTARII
te in rerum cognitione vllam partem conſequutum laudis eius quam tantopere affectas, qudque, falſa opinione con- cepta, ſolenniter inſanis, non modo inter noſtros regios pro- feſſores, ſed inter omnes literatos, quos vniuerſa Europa frequentiſßsimos habet& clarißimos. Niſi hanc cogitatio- nem, in(icerone Gifanius noſter anteuerterit,& iſtà par- tem nobis ademerit, in quam illum incumbere certò ſcimu. Adhuc vero ad illa tua omnia, in quibus nihil prater on- tumelias, nullus in noſtra doctrina error notatus eſt, malui obmuteſcere, quam de eiſdem tecum muliercularum more contendere. Dedi tantum operam vt accuratè docendo,& noſtrorum ſtudia ſedulo iuuando, eam de me opinionem er-
tinguerem quã linguæ tuæ veneno excitare conabaris. At b
que hæac fuit no leuis vtilitas, quam ex homine mihi, vt ſu- periora teſtantur, ſua ſponte inimiciſtimo, ſiudui reportare. Quouſque vero conuiciando progrediõre, Logodædale? aut quem ad finem eſfrænata hæo ſe iactabit impudentia? Ni- hil ne te hoc cmouebit, quod ſuperiora omnia pertulimus Quod in illis ſemper os nobis occluſimus? Imo patiẽtia no- ſtra abutens, moliris in dies deteriora. Etenim antea nomi- ni noſtro peperceras:& quanquam hoc non tam nobis qua tibi indulgeres, veritus ſcilicet, ne aut ſupra modum hic ho- muncio d te nobilitaretur, aut tam leui aduerſaridò maieſta- tem tuam dedecorares, noſtro tamen nomini adhuc peperce-
ſalaſſi.
nee er uhhile omihia tiit conu untume uta vil tur, hau fruu fan Luſtulu RFVA DIRIS uꝛm in, nimadue ſſ omnia ſaum, C nah verꝰ anatoren rin, alte teto vil 5 muat 2 (quem 7u tili non; voquina 6 ri 9, nißn ene nnate la

1 Nn SD c un Slen eneno en t enu uum Siun mumieiſß aki noged 1
3
jſaxerinj wu
occluyn Amu-
e leteriora. m uun R 4
—
en naun
gtuula S Tns
1
tanen] S iut
d nu
DEEENSIO. 43; ras:& erant ſuperiora omnia tantum vina voce declama- ta, nibil eorum ad abſentes, vel ad poſteros editum. Itaque eo mihi animum leniebam, quod pauci eſſent intellecturi quẽ tuis conuitiis tacito nomine peteres,& quod ad præſentes tantum ea peruentura, quorum memoria cum ſonitu peri- tura videbatur. At ne quid omnino intactum relinquere- tur, pauldò poſt à te eſt editus,& huius vrbis compitis af- fixus famoſuus libellus, concluſus octo verſibus alternis lon- giuſculis, ci hac inſcriptione, IN IAC. CARPENTE- RIVM OS NON HABENTEM, AVT ORIS PVRISSIMI HOMINEM. In quo etia his qui vix vn- quam in pedeſtri genere ſcribendi ſe exercuerunt, facile ei animaduertere, in te, qui aliis durum os obiicis, tam dura eſſe omnia, vt ſi hæc cum orationum tuarum male conclu-
ſarum,& in ſententiis inſulſarum, rapſodiis comparen- tur, verè dici poßit te nihilo magis poetam eſſe natum, quã oratorem fattum. Etſ in vtrõque genere, gracè atque la- tinè, alter Somerus& Demoſienes, alter Vergilius& ·(i- cero videri velis: ſic animo es natura elato atque ſuperbo. Placet vero lepidiſtimum illum tuum famoſum libellum (quem quomodo tuum eſſe certo cognouerim, tute ſcis,& tibi non ita pridem in aurem dittum meminiſti, nec dubi- to quin valde hodierno die erubeſcas) in hunc locum tran- ſcribere, vr de eo quod dico mecum alij iudicent,& · hoc ta miſerè enecet, quod ſenties me ex eo ipſo magna cum vo- luptate laudem quærere, quod tu mihi grauiſtimum fore Eerauiſti.
2
— “)

186 1 A C. GCARPENTARII Vis Carpenteri, inquis, de te quod ſentio, paucis Dicam, nullo(ita me diique deæque iuuent) Inte odio impulſus? Cum tibi lingua ſoluta Etrapida,& quouis turbine mobilior, Non doctrina tamen digna ingenuo atque polito Eſt homine vlla tibi: non tibi iudicium Non cura officij(dictu mirabile) non os: Aut ſi etiam eſt, duro durius eſt chalybe.
An vero ipſe non ſentis, Logodædale, quà mihi iucundum eſſe debeat, te quem ſuperiora omnia manifestè arguunt, rumpi inuidia: quem certum eſt in nos lapidem omnem c- mouiſſe, neque fortunis, neque doëtrinæ, neque nomini vlla in re peperciſſe, nihil grauius quam quod ſuperiores verſus continent, in me notare potuiſſe? Equidem, mea opinione, is(arpentarium valde laudat, qui in tãta rabie dum lunc conuitiis conatur obruere, tam leuia ſectari cogitur. Eie- nim ſit mihi, vt ais, os quouis chalybe durius. At hoc malo, quam quod de te verè dicere poſſum, in grauiſiimis rebus, quæque nõ modo ad communia ofhcia, ſed ad pietatem& religionem pertinent, animum tibi quauis pluma molliorem e atque leuiorem. De neglecta autem cura officij quod ad- eus, caue ſis. Nam ſi hac in parte me aliquando coegeris ad ingrediendam comparationem morum& officiorum no- Firorum, egò Italicam peregrinationem tuam recolligès, vi- tam etiam domeſticam, tratabo te profecto duriter, atque Fortaſſe pro ſuperioribus tuis verſibus, b Tinaa lycambeo ſan guine tela dabo. Quanquam etiam in his adhuc reprimam me, ficut in ſu
perioribus ſemper repreſti quo ad potui. Neque vero vn-
ah 31 uſpo e nhac fon feraria 1 ſi an niria: 9 htum d huius ve luc con
atzue ad
lun qua lientfun nan ſey enlo yron Lut bella Tauius,i neyta at famagin lesohlenn citans ſir tam hoet cinol inte Äiinler lba⸗ tigſam 1 M ,4 p N me 5 ſ 1 dt teal

11 f
ter u
derd
lla 1 maingn.
*
duradile)n„
3cs Kuun
14emis Sath, hn mn
e toctnn n
uam 74 1 end . 7 1 3 he 6„2 Sna t qutint a
chahbed& 4 7 ſam D uih
ua ofeis Mli
ia auten Kſii
denemed& uhn
[7 nationem ad'fat
veribus,
guneteln uc eprij Kan 1 polf! M
don udi e nn
DEEENSIoO. 18, quam ad iſta ſcribenda acceßiiſſem, niſt in Alcinoo grauior occaſio reſpondendi eſſet oblata, quam in illis omnibus:& in hac fore ſerauiſſem, vt ex noſtris contentionibus resli- teraria aliquid adiumenti perciperet: quæ ex ſuperioribus, N in eis reſtitiſſem, nibil referre poſſe videbatur præter con- uiciard quibus animus mihi ſemper abhorruit. Nunc ve- rô cum de intelligenda ſummi Philoſophi ſententia— deque huius veritate ſerid inter nos agatur, non dubito quin ex hac contentione magnam vtilitatem doctrinæ Platonicæ atque aded vniuerſæ Philoſophiæ ſtudioſi ſint reportaturi. (um qua ſi quid fortè acerbitatis erit, illud velim omnes co- gitent: fuiſſe difſicillimum perpetuam animi moderationem in eum ſeruare, qui nulla re læſus, tam ſæpe antea maledi- cendo prouocauerat. Iſiud præfatus, exordiar à tua epiſtola. Quæ bella ſanè, niſi longa eſſet plus ſatis:& ne quid dicam grauius, in ipſo ſalutationis limine, vt in cæteris omnibus, inepta at que inſulſa: tantum commendabilis ea verborum
farragine, qua inter docendum& ſcribendum mirific ſo-
les oblectari, tibi vni placens, cæteris vel maximè ſobriis ex- citans frequentiſcimam nauſeam. De illa verò prætermit- tam hoc tempore quæ non modo in hac ſed in uniuerſa Al- cinoi interpretatione, tibi longo vſu receptam pronuncian- di ſeribendique conſaetudinem repudianti, valde familia- ria ſunt, qualia hæc, P romtum, ecſcritum, aſſum ſerit, diſcri- ſerit, ſumta, diſſupat, cooleſcit, contemturus, exſulium, va- litudo, apiſcatur: pro quibus nos plebei diceremus, prom- ptum, exſcriptum, aſſumpſerit, deſcripſerit, ſumpta, dißi- pat, coaleſcit, contempturus, exilium, valetudo, adip ſca-
19

— 4
————————
188 IAC. CARPENTARII
tur, hæc, inquam, omnia prætermittam, quæ tuam ex Ita-
licis marmoribus& rancidis exemplaribus, nobis in- uſitatam ſapientiam redolent, quæque ad Horatium & Lucretium, nuper etiam ad Ciceronem, tua ma- nu tranſlata, claſticos iſtos ſcriptores omnino fæda- runt. Ac tibi facilè concedam, vt iſta ames ſine me cor- riuali: in quibus principem eloquentiæ ſequutus, vſan do populo, ſcientiæ ſi quid eſt, id mihi lubens reſeruo. At quod in eadem, Alcinoi librum multis verbis exornas, & ex eo mirificos fructus in Platonica dottrina colii- gi poſſe teſtaris, hoc lubens amplector, atque poſthac p- ponam J heſſali tui nugis: vt à te amico admonitus, ea immutet quibus authorem hunc(credo quod eo valle nos oblectari ſentiret) contumeliosꝰ ſemper eit inſelta- tus. Iam verò eas cauſas perſequar, quibus ad eiuſ dem interprerationem ingrediendam, ſolo offhcio vi- ri boni,& rei literariæ ſtudioſi, ſcilicet, adduttus ui- deri vis. De quibus mili, agendum eſt paulò pluribus. In iis verdò facilè, vt ſgero, mihi tecum conueniet Alcinoi ſententiam non modo duriter, ſed parum fideliter, 2 Mar- ſilio Ficino olim eſſe redditam. Quoniam illam nomi- natim ſcribis in verbis inquinatam eſſe&s barbaram. In ſententiis autem quod dißimulaſſe videris) idem me- cum candidus lector facil agnoſcet in ſequentibus, hi v- triuſque noſtrum interpretationem cum illa ſeduld ve- lit comparare. Ergo tua meãue opinione, digmiſsimus e- rat Alcinous, qui ab aliquo poſt Ficinum, de integro la- tinitate donaretur. Quęd cm in eo legendo ſenſiſſem,
e Adjtores Jantur, co iſeu fall ſa ionem helßtere tem qua olſecraj nibitere aiitaren fulleen Rua qyer⸗ in huiu tun ei um ad tur. No ai: quoe muium ila ua: feci, ac locas qe 1 dum lene Laui nur lufen 7 N 2 de len pre nem(cur

1ſ lunr e aa tumelioss Nvii
en ſi i4 Küüln an. ab
zuinttun hamuli bu
1
goſtet 4 Moſte
ttunm lnn
— pof 7 dh 2u e
10
en
yDirNslo. 18, atque ſententiarum pondere 2 voluptate, quam noſtri auditores in illis examinandis maximam capere vide · bantur, allectus, tentare cæpiſſem quid in ſingulis poſſem conſequi, Platonem cum Ariſtotele ſeduld comparando, facilè ſtatim initiò animaduerti fideliorem eius interpre- tationem deſiderari, ſine qua non poſſem quod molliebar Perſicere. Itaque quaſi hoſtiatim adiui ſingulos, qui ad eam rem quam optabam, plus facultatis habere videbantur, obſecrans vut Alcinoum inter Latinos iacentem inglorium reſpicerent, huncque ſedula comparatione cum Gracis, excitarent,& quaſi noua ciuitate donarent. Hoc illis pollicens, gratiſßsimum fore Philoſophiæ ſtudioſis, qui no- Rra opera in rudi interpretatione Marſilij expendenda, iam huius authoris amore ardere videbantur. De eo tum egi ſæpe cum Adriano Turnebo, qui vnus inter o- mnes ad id quod expetebam inſtructiſsimus eſſe videba- tur. Nonnulla quoque cum Aurato noſtro communica- ui: quod hic in reſtituendis veterum libris, fœliciſsimus o- mnium haberetur. Imò etiam quia prædicari audiebam illa ua rancida exemplaria, quorum antea mentionem
feci, ac ingenij quandam dexteritatem in coniectando de
locis deprauatis, laudabilem quidem certè, ſi in hac mo- dum teneres, per amicos vtrique noſtrim communes ro- gaui nunquid haberes reconditum, quod ad hunc au- thorem illuſtrandum aliquid adiumenti poſſet afferre. Neque verò ſuſpicari poteram fore, vt quicquam nos cæ- lares, præſertim cum tibi incumbenti in tuum(icero- nem(cur enim tuum non dicam, quem totum immutaſti)
1 gr„ 24— 2 r g 4

156 1A C. CARPENTARII
es per ornatißimum doctiſamumque virum Henricum Memmium, roganti vt tuum ſtudium hac in parte inua- rem, eo exemplari quod Ranconeti mann, multis locis fe- liciter correctum,& ab hnius hæredibus redemptum, domi habebam, liberaliter hoc vtendum fruendum olim dedif
ſem: atque nunc etiam prætermitterem, vt pleroſque locos
ex illo noſtro, vel potius Ranconeti exemplari reſtitutos pro tuis vendites. In quibus tibi verendum eſt profetth ne ſi fortè ſuas, vt quidam nuper in tuo Lucretio(mili ſatis eſt quod intelligis quid velim)
b repetitum venerit olim
Grex auium plumas, moueat cornicula riſum Furtiuis nudata coloribus.
(um werd neque à te ipſo, neque ab illis quicquam impe- trare potuiſſem: vrgerer autem quotidianis efflagitatiom- bus auditorum, ad librum hunc repetendum, in quo olim de comparatione Platonis cum Ariſtotele ita cæperamdſſ
ſerere, vt eos ad ſuauiſeimas epulas allexiſſe potius quem his expleniſſe viderer: in lucem emißi eam interpretationem
cuius ſtatim initio, in epiſtola ad ornatiſeimum, doctrina-
b qjue Platonicæ atque Peripatetica amantiſsimum virum Paulum Foxium, apertè teſtatus ſum me mihi non ſatisfa-
cere, ſed ab aliis meliora in dies expectare, vehementerque
expetere. Atque vt modeſtos lectores omnes in iudicando de
hoc noſtro labore, faciliores humaniores experirer, in- dicaui(quod adbuc extat in prima huius Inſtitutionis eli-
tione) eam à Praſule Tropienſi primum, deinde d Marfilio
Ficino de Græcis conuerſam, à me verdò tantum de integro
b reco-
augnij 2 Inu dil eri uir Ao Wdurio liem u nuinate gere,miſ nbi noy trabari fj 7 AI0 diuler/ 5 luntone yndution (om aeunde organi, qwdn. dumh unefeeſ bus inni feliciten
phie/
tiTh ln mihi. nnes inte
1 lulo,

m) neritoim noueat c 5 an bus.
nenue 46 Rui tem quttil&a ſh hun ee enn an Arile Aam tsepalas4 Eem
m emif ei& uamm
Luadon Nm!
atetit à alm
utu ſunt uM,
ſ““ 2 3
DEIRHENSTO. 191 recognitam& latiniorem fallam. Quidin eo erat quod Quemquam poſſet oſſendere? Quid quod dictum, aut fattum videri poſſet arrogantius? Etenim ne tu quidem quantum- uis à nobis abhorreas, negare potes hunc noſtra opera pau- 6 puriorem eſſe fatum: idmque inter Latinos eſſe tolera- bilem, quem ipſe prædicas A Marſilio Ficino barbarè& in- quinatè redditum quemque fortaſſe non eſſes au ſus atrin- gere, niſt in eo tibi prælurciſſemur. ltaque ſi qnid erat in quo libi non ſatisfacerem, aut ſi pleriſque locis habere te arbi- trabaris meliora, candoris erat tui, vel certò eius qui viros literatos decet, illum noſtru conatum non modòô æqui boni coſulere, ſed ſi ulla re poteras, ipſe ſeduld inuare. Præſertim cum ex eodem Paulo Foxio, tum ſuam ad Venetos regiam legationem inſtruente, ſæpius intellexiſſes nos hanc inter- pretatiouem accuratò cæpiſſe recognoſcere, de edque cumi no ris Commentariis breui edenda cogitare. Imoò cum noſtra acl eundem Foxinm epiſtola altera quc extat initio Logici organi; idem ipſe eſſem profeſſus. An mihi licere noluiſti quod in interpretandis Ariſtotelis Ethicis, Polititis, atque etiam in Cicerone, Horatio, Lucretio, tam froquenter tuo iure feciſtie Certè hoc illud eſt, vel, vt in ſuperioribus, arde- bas inuidlia, arque animum tuum vrebat ea gloria quam fæliciter inchoata, huius authoris explicatio apud Plmlo- ſopbiæ ſludioſos nobis pepererat: vel quod magis ſuſpicor, te tui Theſſali imperium in has anguſtias coniecit, ex qui- bus mihi crede, rebus ſaluis pedem non referes. Vi verꝰ o- mnes intelligant factum hoc non tam veritatis illuſtran- dæ ſtudio, quam lædentli eum qui te nunquam antea offen- cc
“

99 IAC. CARPENTARII qerat: illud velim in iſta contentione omnes animaduertat, te Marſilio Ficino, in quo multa erant quæ ferri nullo mo- do poterant, in omnihbus beperciſſe, vnum me, qui, vel te iu⸗ dice, feceram pleraque meliora, modis omnibus exagitaſſe. Ego quidem, Qo godædale, A pellem imitatus, vſque ad ho- diernum diem latui poſt meam tabulam: variãque homi- num iudicia de noſtro conatu in hoc authore ſum exper- tus. Quibus admonitus, nunc do operam, vt cum noſkris Commentariis prodeat in lucem, longe emendatior qudm antea. Qui, vt ingenuè fatear, in verhorum interpretatione quædam tibi debebit, pro quibur poſtea ſao loco gratia he feretur. Quoniam ſum profestd anſmodi vt abs quouis ho⸗ mine lubens beneficium accipiam, in eo praſertim quod ſe- ro rei literariæ profuturum. Feres verd tu, ſi placet, eodem animo de verbis nonnulla tibi indicari, quæ mirum eſlin vtriuſque linguæ artificio alteri Dædalo excidere potuiſe In rebus autem longè plura, in quibus cum de his qua al Phuloſophiam pertinent iudicare voluiſti, Tu Sutor vlia
crepidam. Sic noſtra contentione Alcinous illuſtrabitur,
creſcetque res literaria, cui vtrumque noſtrum ſeruire de- cet. Ducamus verò exordium ab iis locis in quibus repte- hendendis, eadem epiſtola ſpecimen edere voluiſti ſingulatis tuæ induſtriæ: vt in illis ſcilicet prima congreſgione feroci- entem leonem, quaſt ex vnguibus agnoſceremus. Qus dum tres in illa verbosè commemores,& tuis ſcholiis poſteaue rum repetas, de reliquis duobus ſemel tantum tibi poſtea reſpondebo, in iis capitibus ex quibus ſunt deprompti:nei- neptam tuam loquacitatem in his repetendis, videar imi-
uri. N AI agitas 9— joſqueai aohis s 10, imd ve ſori il ex Aim pe eyr
appafdlus
ſaheyſu qua honif ſam cadit⸗ ſerßle At 7 tit ſatefl, tum inten duohus loc extideret, G di gma, hi ſtyenun Tevilkaur, anteceli, ſenper. An Hot entillnt Maermitta bug E. 9⁰ qu Lbuſdi ta unninun 7 ti dinona;

47, 19 verbo Sih
uue een S Qamineo] i Feres ven A i indicari dr
ter Dall Sh
care voluſ iln
ntione 40 ou tramque Dim 1
m 4b u¹ d dun ter nma9 u bus aguſ 8
rrer, 2 5 ußt
h
Ou ſem. 3 rabuſſ P me
g lu nu 4 1'
DEEENSIO. 193 tari. Nunc autem tertium excu tiam, in quo nos grauiter exagitas quod asu ſenſile ſimus interpretati. In eõque ti- bi uſqueaded places, vt quanquam hoc multis verbis hac
epiſtola ſis inſectatus, in ſequentibus idem iterum atque ter-
tid, imò verdò quartò& quintò vſurpes: veritus credo ne le-
ſtori id ex animo excideret, in quo, quia in muſtaceo coro- nam petere ſoles tua opinione ampliſsimus triumphus erat apparatus. Præterea illi vbique ferd, inquis, as(quæ vox ſæpe vſurpata ab Alcinoo eſt, vt& ab aliis Philoſophis, quæ ſignificat id quod ſenſu percipi poteſt, aut quod ſub ſen ſum cadit, aut quod ſenſum mouet ilii ferè ſemper verterut ſenſile. At ſenſile eſt quod ſentiendi vim habet, aut quod ſen tire poteſt, quod Græci asirui, appellant. Itaque ex il- lorum interpretatione nihil intereſt inter aòνν ‿ν aserwin. Quo quid abſurdius? Repetis idem tuis ſcholiis in cap. 4. duobus locis: atque iterum in cap. 5.* 9. ac ne nobis excideret, etiam in cap. 18. In quo ſicut in re leuißima e digna profectd tua Logodædalia, pueriliter nugarus: ſie ſuperiore tua periodo illud mibi ſcribendo ridiculum eſſe videtur, quod breuiſtimam ſententiam interiettam idẽ antecedit,& ſequitur: llli vbique ferè, inquis,& nlli ferẽ ſemper. An etlam reformidabas ne nobis valdè obliuioſis, hoc excideret, niſt tam paucis interiectis repetereturèed hoc prætermittam, de altero verò tibi reſpondebo paulò pluri-
dus. Ego quidé antea as, ſenſile ferè ſemper conuerterã.
Quibuſda tamen locis pro eode dixeraã, id quod ſenſum mo-
uet) nönunqud etia id quod ſentiri poteſt, vt ex cap. 4. prio-
ris editionis noſtræ poteſt intelligi. Eòque reſtiterà tuæ ca- nen ne ESeke 2c*

lumniæ: quoniam apertè declaraueram quid inuter àενινε
AeDeriJy intereſſet: in quo profeltò ſ me winceres, deheres eru
beſcere.
unc werdò hac editione non modo illud non exiſti-
maui ad arbitrium tuum immutandum, ſed ſtudiose aſfe-
ctaui, ut locis omnibus asn ſenſile Latinè redderetur- quanquam intelligerẽ vobis in Logodædalia vocabuli hoc (iceroniani non videri. Sed iſta ueſtra in deledlu verboru (iceronianorum teligio, mihi inter philoſophandum uana ſuperſtitio eſt. Quoniam hic ornari res ipſa negat, contenta doceri:&(uod memini A(icerone quodam loco ſcriptu] iæ verborum deliciæ, ſi à Philoſopho afferantur, repuli- andænon ſunt: ſi deſunt, noumagnopere expeteuda. Mults verò minus, etiamſi in Philoſophia Latinò tract anda acu- ratos nos eſſe oporteret, loquendi formulæ ex Poetis wide- rentur eſſe repetendæ. In quibus uno atque fontaſſe altero Lucretij exemplo inſanis, nec co gitas illorum orationem Jſuis legibus aſtrictam, in verhorum delectu, eorumdèmque contraltione&: dilatatione ſic eſſe diſſolutam„vt eiſcem Pleraque liceant, quæ in aliis ferri non poſſent: imdò etiam apud tuum Lucretium permulta propter iſtam licentian
eſſe trita& vſu frequentia, quæ tamen non modò Orato- rum, ſed etiam Dhiloſo phorum aurer meritd reſpuerent. De
quo cum nuper inter dacendum tili reſgondiſſem,&y eoru cui iſto voci bulo pafbiua, ut aiunt, nou tiua 7 gijfecatio ne mecum ſi eſſent, longa enumeratione penè obruiſſe, in hac⸗ mod ſenſile, mod) ſenſibile apud meos vſurpaſſem, Juod vrriuſq, vocabuli vt eadẽ forma‚ ſic ide fignificädi mo
dut eſſevideretur tu per tuos emiſſariosnobis ea reſcripfeſt
yng tuſe tud Ah 7 Metunte 6 runes? An naticorumt nutionem b gnunt Sed verriſla ni
euuere, ſen
fetuf. At non
b lufataariſ
fudbqſ facu ui aegu urjetuo Rl li quorum⸗ e ſuiſſeu Juqu errau ſimauran utrünqueea naſtro ſecu Jſe fieuan 2 quod ſen 1 taſus 4 maleaalie i iſle aunso
lien auſt 14

eranx u a
lauehe Rn
aasnopen A ophi L S 4 eudi fomt 3th ues und 4 A net togitas n
Vorum del AAY
ſceſſedſſ Mnn
1
ufemi uun boru
multa pu 1 im! Luc amg d
aar anArn er h un ꝛibi ℳ An
eunraiè d0
Je
aat ſomu 8
4 1 ½
. DEFEENSIO. 197 in huibus aut nouam tuam impudentiam prodidiſti, aut in
aliis authoribus legendis ſummam negligentiam. Illa vero
fdeliter hic recitabo quæ tum ad me tuo nomine, vel certo pro cauſæ tuæ defenſione ſunt delata. Quid heſterno die in- quit ille tuus emiſſarius) in diltione, Senſile, tandiu cammo- ratus es? An vt auditoribus riſum moueres, prolata gram- maticorum regula, qua doceres nomina quæ eiuſmodi for- mationem habent, paſcionem potius quam alltionem deſi- gnar? ed egregiè ſanè. Nam cum ſenſile, non ſenſibile Vertiſſes, 3ενν ec habzeres quod errori honeſte poſſes ob- tendere, ſenſibile dixiſti, quo vendibilior tua defenſio vide- retur. At nouimus D. L. non ſeuſilile, ſed ſenſileinſectati ſe⸗ fateariſque neceſſe eſt apud latinos ſenſile id eſſe tanti quod eſt facultate ſentiendi præditi. Quod ſi ſenſibile vſur- paſſes, nequaquam ille verbum notaſſet, cum intelligibile perpetuo Hlentio tibi paſtim concedere viſus fit. Nec vero hi quorum authoritate& præfidio tutum te iactitas, ſenſi-
1; 5 G 1 5,] 85 1— le ſcripſerunt, ſed ſenſibile. Ignoſce mihi D. Logodædale,
ſitquè erranti medicinæ conféßio. Ego profecto antea exi-
ſtimaueram ſenſile à ſenſibili tantum eſſe contrattum,& vtrunque eadem ſigniſicatione dici: in hacque inter eos, qui noſtro ſeculo politiores in loquendo haberi voluerunt, longe eſſe frequentius ſenſile, quam ſenſibile, idque fere ſemper pro eo quod ſentiri poſſet vſurpari: vix vnquam pro ſentien- te. Itaque ualde miratus ſum cum animaduerti in tuo Lo- godadaliæ regno ſenſibule hac ſignificatione mihi indulgeri: ſenſele autẽ omnino repudiari. JFed illud multo ma Lis, quod dicere auſus&s eos quorum exem plis contra te vtimur pro co iij
. ͤͤͤͤͤ

1AC. CARPENTARII eo quod ſentiri poſſet, dixiſſe ſenſibile tantum, nunquam vero ſenſile. An hic etiam coges me eorum teſtimonia repe- tere? Neceſſarium eſſe widetur, vt à nobis omnem impo- ſturæ ſuſpicionem auertamus,& in ftigida defenſio ne, im- pudentiam tuam locupletißiimis teſtibus confermemus. Vn- de vero exordiar? Vis à Laurentio Lalla latinitatis veſtr⸗ ſcueriſcimo cenſore? Is cap. 26. lib. G. docet pro eodem hac accipi Rationale, Rationabile, Exitiabile, exitiale: ſenſbi- le e ſenſile, hocque poſtremum conſirmat ſicut& Priſ cianus lib. 3. citato illo Lucretiano verſu, quẽ tu in tui Lu- cretij editione, immutaſti. Ex inſe nſibili, ne credas ſenſile gigni. Additque nomina omnia einſmodi, etiam ſi nonnunquam ad actionem referantur, paſdiuæ tamen potius ſignificatio- nis eſſe. Aded vt illud Lucretianum ſenſibile vel ſenſile,pro ſentiente, dictum exiſtimet, eadem licentia poetica, qua illud Vergilianum, penetrabile frigus adurens, pro penetrante. Nec vero Gullielmus Budaæus& · Iac. Tuſanus in gretis duo noſtiræ Galliæ lumina, in iphius tantum linguæ gratæ profeſsione, asu ſenſile potius quam ſenſibile interpreta- tur: ſed ipſe Budaus, quem mihi concedes opinor, inter la- tinos non incomptum, eo ipſo loco quo ornatus wideri vult, vocahulo hoc eodem modo,& prorſus eadem ſionifcatio- ne eſt vſus. Sic enim ſcribit lib. i. de contemptu rerum for- tuitaru. Quin& eo euaſit obliuio, inquit, focordia, ſtupor, vt homines rerum ſccularium atque interiturarum pruden- tes, in rehur ipſis ſenſibꝛlibus& concreris philoſophentur
catalepticè: in rebus æternis ſolõque mentis intuitu perce-
anſaen ee eun non Inlo nen aidine dar Gdume r ſenſliaco ſniluli* aplicatione ue lib.1 de naloin Ph nu zuilun o 1 fer 4 det lirih nuſhu⸗ im cantrati ijßtul,viſle eſt ſa quoc miſurios 4 quam imhu thoritate ti ſa ſnllil, naſetbinon Deo colisia dum quiin
ſeuſe I
hanlotanm lilus ubere „„
Tſels Ar

nau, Saß
ſiue tin donn etianum Wibu eatem lt apmi aal S nn
leu G Sla
tius Juu X in
milucon K in blxod Io iun
„E p0p inf b Lb.L. de ape
2 Büe
m aße Nuns N
ſ Rue
DdIEINSIoO. ptis, conſideratorem illum Arceſlam reſpuant, authorem in aſſenſu ſummi illiberalem. Petrus Alcyonius& Ia. cheg- kius non incompti Ariſtotelis interpretes, huius inſcriptio- nem d sino ui adurt latinè reddit de ſenſu& ſenſibili- bus.& cum de ipſius ſenſus obiectis loquuntur, dicunt fem- per ſenſilia communia& propria, nunquam quod ſciam,
ſenſibilia. Loquitur eodem modo Gentianus Heruetus in explicatione I heodori M etochytæ, Iteémque Lodoicus Vi- ues lib. i. de prima philaſopbia. Atque Iulius caliger non modo in philoſophia, ſed in latini ſermonis puritate ſum- mus quidam dictator, exercitatione 6. contra(ardanum, locis fere decem, pro iis quæ ſentiri poſſunt ſenſilia ſemper dixit, nuſquam verd ſenſibilia& exercitatione 298. ea- dem contratlione, quam tibi paulo ante indicauimus, pro viſibili, viſile dicere auſus eſt, nò quidem id quod widere po- teſt, ſed quod videri. An non ſentis quam frięida per tuos emiſſarios ſuperior ad me tuo nomine delata defenfio? aut quam impudenter in illa à te ſcriptum ſit, eos quorum au- thoritate tutos nos arbitrabamur, pro eo quod ſentiri poſ-
ſet, ſenſibile ſemper ſcripſiſſe, nunquam ſenſile? Quæ ſi for- taſſe tibi non ſuſficiunt contra vnum Lucretium, quem pro
Deo colis: at certè ſatis habent virium ad eum defenden- dum qui in rerum cognitionem totus incumbit, nec vnquã
ſe veſtræ Logodædaliæ voluit addicere, idque in philoſo-
phando tantum affectauit, vt noõ omnino impurus, aut pu- b tidus haberetur. Quanquam neque hic conquieſcam: ſed te tuumque Lucretium unius hominis authoritate opprima.
Theſſali Acdllemiæ pariſioſis methodici noſti, Logodædales
e 1“

95 1AC. GARPENTARII latina non modo tecum altera columna eſt Logadadaliæ, ſed nonnunquam te ipſum cum dicentem audit, exagitat ur putidum: ſic iudicio eſt diſficili atque ſuperbo. Ergo ſi hic tibi amici ſsimus, mihi ſemper valde aduerſus, dicendi ſan- mus artifex, in propoſita quæſtione de ſenſili, an apud phi- loſophos ſignificet id quod Fentiri poteſt ach meam cauſam acceſſerit, opinionem tuam damnauerit, non vides detea- Kum eſe⸗ Tantõque iudice, te in eas anguſtias coniici, in quibus contra ne hiſcere quidem audeas? Atqui hic Logo-
dædaliæ princeps, in philoſo phando ſenſili ſemper ea Hionß-
catione vtuur, numquam vero tecum pro eo quod ſentue poteſt. Nam commentario in cap. 14:lib. 1. analyt, poſt. il- ſcilicet. ↄ. ſuarum Animaduerſionum. f. 188. vna& eadem pagina locis quatuor nomen hoc ſic vſurpauit, cum indu- ctionem à ſenſilibus exemplis progredi dixit. Et cap. i8. ib- 2. ſenſilem notionem idem nominauit, non vt opinor, cum tuo Lucretio eam quæ ſentire poſit. ad quæ ſentiatur vel potius ex iis quæ ſentiuntur, hauriatur. Quinetiam idemin mathematico proamio, vbi contra nos ornatior wult wide-
contentum, qu 2 author c non admodume/ſet obſcurus
* 45
Theſſalum, inquam, magiſtrum tuum, noſti? Hic in lingua
Povt ex 7 naali gra ſna, aut no⸗ Hm hnfe jun. Tuci Tuues, vt ea ma? quaqu nbi facilia re lommen. luntur caj
I nundi yye
Tineo capij 2 Jrhinnj 1 ne Naronic⸗ dianprouen ſanthec om. iſima. In⸗ ſento mihi adpuc roſta nolliu auli er harte ſati to non e- ec
dbprehender
ationem z ſuui. Tu⸗ hnum artiß
rleim bro

1
A tiuunn, 1 a trmui Ae
uh oſ b. AmsO ucen Rui,amnn d. E1a & vöoyinop am At ſatum u0 Mrumilnn ir m'mt A etuline
m aerrei
ägean
PDEEENSIoO. 7 At, vt ex ſequentibus intelligetur, in hoc leuiſeima tantum notaſti: grauiſuima vero pleraque ee obſeruatione digniſ- ſima, aut non attigiſti, aut ſi quando in hæc manum immi- Viſti, tu profecto, vt paulò ante dixi, vbique ſutor vltra cre- pidam. Siccine vero verborum tuorum lenocinio nobis il- ludes, vt ea facillima perſuadeas quæ ſentimus obſcuriſei- ma? quæque ſi verum fateri vis, adhuc non intelligis? Ergo tibi facilia ſunt, Logodædale,& indigna in quibus plenio- re(ommentario explicandis elabores, quæ de(riterio ſcri- buntur cap. 6. quæ de ideis cap. 8. quæ de Deo cap. 9. De mundi corpore&s animo, ac de vtriüſque compoſitione, ex Timæo capite 11. de animi immortalitate cap. 18. de Fato & arbitrij libertate cap. 19. Atqui hæc ſumma ſunt doctri- næ Platonicæ& Pythagoricæ myſteria: quorum obſcuritas etiam prouerbio celebrata. Mihi vero, vi ingenuè fatear, ſunt hæc omnium quæ vnquam legi de pliloſophia, obſcu- rißima. In quibus illuſtrandis quo magis elaboro, eo magis ſentio mihi laborem creſcere: quoque plura colligo, eo plura adhbuc reſtare colligenda. Vt cum in his tractandis ſoleam noſtris auditoribus nonnihil ſatisfacere, mihi adhue nulla ex parte ſatisfaciam. Quanquam in eo erro quod non cogi to non eſſe cuiuſuis hominis, doctrinæ alicuius obſcuritatem deprehendere: ſed eius tantum qui in illa nouii ſecundum rationem dubitare, quique in eadem iam aliquid eſt conſe- quutus. Tu verd in iis nihil potes tibi vẽdicare prater ver- borum artificium: in rebus ſubieilis puero es rudlior. Quod perficiam profecto vt ex ſequentibus Hre dean,

IAc. CARPENTARII In(ap. 1.
Iber hic græcam inſcriptionem habet eiuſmodi,&X¾&u tXSrechev, Iee wnn fr yudrn aXdrvvoc. Quam ſic reddidimus, Alcinoi philo- ſophi Inſtitutio ad Platonis doctrinam: authorilque in ſcribendo breuiſſimi, ſententiam pari breuitate expreſſimus. Nihil eſt, opinor, in eo quod poſſis reprehendere. At nos tuam luxuriantem, cum illa breuiſſima conferamus. Alcinoi philoſophi elementa arque initia, inquis, quibus quis imbutus, ad Platonis decretorum penetralia fa- cile introire ac peruenire poſſit. Sic nõ modo iſto loco, ſed in ſequen- tibus multis, authorem ſingulari breuitate admirabilem, tua luxuriã- te copia fœdaſti. Et tamen impudenter quadam oratione prædicas, te in interpretando, ipſorum græcorum virtutes,& dicendi formas omnes fideliſſimè exprimere. Quod cum nemo vnquam adhuc ſit aſ- ſecutus, tu certè in eo omnium es ineptiſſimus. In prima periodo v- nius verbi explicatione à nobis differre videris, quod aνεεντ⁴a d-udm, interpretor ſententias maximè ſelectas: tu, decreta principalia& ra- tiſſima. Sciebam equidem Ciceroni uueiæs Joεαν Epicuri, ſignificare e- iuſdem ratas ſententias, idque meis inter docendum indicaueram: nec dubito quin per tuos emiſſarios reſciueris. Sed cum uslanfan ſi- nificare poſſet, tum maxime ratum, tum maxime ſelectum(licenim Theſſalus tuus lib. 12. ſcholarum Metaph. Epicuri uwεiæs Jobas, ſelectas breuéſque ſententias interpretatur) id elegi quod ad mẽtem Alcinoi & ad ea quæ hoc libro colliguntur, magis accommodatum exiſtima- ui. Atqui quæ eo continentur, omnia Platonicis maxime ſelectaſunt & propria: non tamen eiſdem maximè rata. Quoniam pleraque ex his Alcinous non vr rata proponit, ſed dubitando ſeligit, tanquam maxime probabilia. Atque etiam Plato ipſe in Timæo, cum ea quæ ad animam pertinent, expoſuit, eum locum non vt ratum, ſed vt pro- babilem, ſic concludit. Quid anima mortale, quid diuinum habeat, inquit,& vbi& quibuſcum,& quare hæc inter ſe diſiuncta ſint, di-
ximus. At quod reuera ita ſint vt diximus, ita demum aſſereremus,ſi
diuinum confirmaret oraculum. Quod vero veriſimile ſit ita eſſe,& nunc,& etiam deinceps diligentius in inueſtigando aſſeuerare non dubitamus. In quo ſi cui noſtra coniectura placet, noſtram quoque interprętationem ſequatur. Sin minus, tua fruatur. Per me enim li⸗ cet, in eo præſertim in quo nihil adhuc habeo definitum.
In ſecunda periodo pretermiſiſti particulam hanc, à corpore. Sic
enim etiam in græco tuo exemplari(ne quid fortè rancidum nobis ex Italia inuehas) Xücis Kis ᷣdœάυνν, Tvxiie&n σ‿εα—eτνs. Sed hanc prete- ritionem tibi facile cõdono, modo eadem facilitate poſthac erga me
IunsVtrique ſcale. kgo ver dam oratione nen poſtetiore ludcere malo dikis⸗opinob, 1er, glecl re vel detotqu dum,didici e- nhuius noſtt lmea ſoperic videtut, circ tares,hanc pa grauius pecc: polterior phi luin us, qucta ancuꝛm in fin doctrina omni clione citca co ſonedcorpor ſolapkatoni ve ie Rep. eo loc natione, non potiſt quodl toni altingis, co cuod ſc Qid enim h aucllendum d et arebus umum phi mchompin decdata. Qu elummodi ber nondum inte tle qoplicite lllo De pri depoſteriore mercorpus& eed umen cer in ergaſtulo ,p 40 ohrpote

diferte iue Mu 8
clects: tu Ie ap
toni uia 4 I icur. meis intet 4 350 um tios teſciuet:. da m m miſct n leuph. N 8 S fen
1
cut, magis a& cuim
omain Platoſ n aiine
mnimè ratt Snun;
dait, ſed duh s Klg am Pluoip Waroc eum locum rumn,
I ldum
mima wolid e qauee hec
vI dtuum5,
. Dod e*iwis
DEEENSIO. 201 vtaris. Vtrique noſtruùm, α ν antea viſa eſt circumactionem ſigni- ficare. Ego vero nunc, quanquam attente conſiderauerim quæ qua- dam oratione de hoc vocabulo contra nos àte notata ſunt, quia ta- men poſteriores cogitationes prioribus meliores eſſe debent, pro il- la dicere malo circũ auulſionem vel conuulſionem à corpore. In quo dabis, opinor, in tua logodædalia vocabulum id fetre poſſe. Quoniã ndxοαυνν grxcis vtrůmque ſignificat:& νανκν in contrarium age- re vel detorquere: quod ſemper cum vi& difficultate eſſe coniun- ctum, didici ex Budæo Commentariis in linguam græcam. Reliquũ vt huius noſtri noui delectus cauſam reddamus. Primum vero in il- la mea ſuperiore interpretatione, mihi illud non ſatis latine dictum viderur, circumactio animi à corpore. Quod tu fortaſſe vt in tua eui- tares, hanc particulam, ſicut dictum eſt, omiſiſti. Deinde in ſententia grauius peccatum, idque antea vtrique noſtrum cõmune. Quod hæc poſterior philoſophiæ definitio, vt noſtro cõmentario plenius expo- ſuimus, ducta eſt ab eo quod in philoſophia eſt maximũ,& in quod, tanquam in finem, illa deſinit. Ridiculũ vero eſt,& certè à Platonica doctrina omnino alienũ, philoſophiæ ſummum fructum in animi a- ctione circa corpus exiſtere. Cũ potius exiſtat in auerſione vel auul- ſione à corpore: quã ſequitur conuerſio ad intelligibilia, vt ad ea quæ ſola Platoni verè ſunt. Idque eſt quod idem Plato ſignificauit lib. 7. de Rep. eo loco quem tu quidem cifaſti: ſed eius quod moneo igno- ratione, non ſatis fideliter latinè reddidiſti. Quale enim illud videri poteſt, quod ſcholiorum tuorũ numero ſecundo, loco poſtremo Pla- toni affingis, vim illam quæ cuiuſq; animo ineſt, cum toto animo ex co quod fit circumagendam eiſe, donec ad id quod eſt, peruenerit: Quid enim hoc, circũagendum animum ex eo quod fit? Ego certèvel aucllendum ſimpliciter, vel circũagendo auellendum ab eo quod fit,
id eſt à rebus caducis, dicere maluiſſem. In quo ineſt præparatio ad
ſummum philoſophiæ fructum, qui conſiſtit in fruitione Dei forma- rũmq; omnino corporis expertium: ſicut eodẽ loco Plato apertiſſime declarat. Quis vero nõ animaduertit animi ad corpus circũactionem eiuſmodi beneficio omnino repugnare? Addam vero, quod fortaſſe nondum intellexiſti, animum humanum apud Platonicos in corpore eſſe dupliciter: vel vt in ergaſtulo, vel vt in naturali gratéque domi-
cilio. De priore modo mulra diſſeruntur in Phædone& Phædro:
de poſteriore intelligendum quod ex eodem ſcribit Alcinous cap. 18. inter corpus& animum cognationem eſſe mutuã, qualis inter ignem & bitumen cernitur. Itaque quatenus hic in corpore eſſe dicitur, vt. in ergaſtulo, philoſophia eiuſdem eſt à corpore ſolutio. Vt autem
ſuo corpore quaſi inebriatus delectatur, per eandem ab illo auellitur- dd ij
3 1 8

22 I A C. CARPENTARII Et certè hanc auerſionem vel auulſionem Alcinous hoc loco indica- uit, cum ſubiecit eam contingere vbi animus ad intelligibilia& ad ea quæ verè ſunt conuertitur. Pugnant enim hæc inter ſe, philoſophiam eſſe animi ad corpus circumactionem& eandem ad intelligibilia,& ea quæ verè ſunt, conuerſionem.
Natum autem eum primum quidem ad mathemata eſſe opertet.) Signiſicat Alcinous futurum philoſophum non debere eſſe aνεευντv, ſed na-
tura aptum ad mathemaricas abſtractiones, per quas allicitur para-
tiorque efficitur ad cognitionem diuinorum, propriam Theologiæ:
in qua ſumma eſt Platonicorum philoſophia. Hanc vero verſari in
contemplatione eorum quæ ſola verè ſunt: mathematàque vno gra- du inferiora, non quidem eorum eſſe quæ verè ſunt, ſed quæ diſcurſu cogitationis comprehenduntur, quaſiq; ipſa abſtractione finguntur. Quod Platonicis tritum eſt& vulgare. Tu vero eius rei ignoratione locum hunc non ſatis diſtinctè expreſſiſti: minũſque alterum qui ſe- quitur. Nam cum, inquis, qui diſciplinas, in iis rebus quæ ſunt, poſi. tas, expetit& cæt. Vbi mathemata confundis cùm ſcientiis poſitis in iis rebus quæ ſunt: in hocque ſola contextus diſtinctione deceptus, eam ſententiam authori aſcribis, quæ à Platonicorum doctrina om- nino eſt aliena. Quod vt effugerem, quanquam ſciam mathematum nomen, quo hic Alcinous vtitur, diſciplinam ſignificare, quia tamen hoc apud latinos omnibus quæ diſcuntur, commune animaduerte- bam, ideõque nonnunquam ſcientiis omnibus accõmodari, gtræcum illud malui retinere. Vt melius intelligeretur quem ordinem mathe- mata apud Plaronicos habeant ad diuinam ſapientiam. De quo plura dicta ſunt cõtra tuum Theſſalum noſtris prælectionibus in Spherã.
Vbi Alcinous ſcribit virtutis nomen homonymos dici de naturæ dotibus,& de habitibus quibus illæ excoluntur, tu interpretaris, has
nomine communi eodémque virtutes appellari: neque aliud quie- quam addis. Quaſi vero in ſynonimis non ſit etiam nomen cõmune. Nos in hac voce exprimenda authoris ſententiam& Ariſtotelis in Categoriis ſumus ſequuti: in quam tu eodem modo quo loco hoc, peccauiſti numero 3. annotationum tuarũ in lib.. Ariſt. de moribus.
In(ap. 2.
Centemplantis quod potiſeimum eſt) Dicit Alcinous 7à ee²uued 7d Kapi- Xauν: quod de fine contemplationis erat intelligendum. Tu vero hu- ius partis ſubdiuiſionem ſignificari cxiſtimaſti. Eius vitæ, ais, quæ ad contemplationem pertiner, potiſſima pars in contemplatione ve- ritatis ſita eſt. Ergo ſi animaducrtis quid ex tuo contextu ſequatur,
9 lone run 6 mous precipu 1 Hoc veto 4 ns etitatemm dem modo in⸗ nertun partemn ibuntut.lla it. Atque à
pon ſigaificat:
mttatit.
Paucisverd de ocabulun bis contempl qe cum adiicii harc vocare vi ea qll n una echam, cum ais teligertias ſeu ilido ogodæ Oraco contextu lolcphos de ker nonnunqpam v dididtem elle oy
Atnue het ei tuis hic ab Aci tertamabdicig Väcrerss.Atqh in acdione,ſapi manifelte de c Cicctone tribi quam Gixci- quelcientia d magis inte quam mecun lud taum quc dud nꝛtonico guitu poſita loheo. Der Interhomines llenits diſgera
ueprcgeris, m

loss 4 Ferelant:n 4
cplauinſ beu aea contuncid a Aa conterus A 6a
deri Plac m
entüs omnidt Aca intelligetetut a 1 tn d duinam n- noſtris pta üut
owen hom 4 dit illr excolun e men
4 finutes zppe frr
mimis non lt u 1ona
arors ſents& zam cweodet anu. aum tuxüin*llte
* 3 49. 1.
1) Dicit Alc Pue ausetnintc ati eriſimſ 1
otilſma oat een⸗ rris quider u dteln3
Me
bEEENS1 O 203
opinione tua eiuſdem vitæ contemplantis pars quædam erit altera minus præcipua, quæ in contemplatione veritatis minimè verfſabi- tur. Hoc verò abſurdum eſſe ex eo intelligitur, quòd tota vita contẽ- plans, veritatem pro fine haber: totaque ad hanc refertur. Peccas eo- dem modo in altero membro, cùm ſcribis eius partis quæ ad actionẽ refertur, partem eſſe quandam in eis rebus agendis que à ratione prę- ſcribuntur. Illa enim tota in eo conſiſtit, quia hic quoque eius ſinis eſt. Atque ααραμνοι qud in homine potiſſima pars eſt, hic ſco- Pum ſignificat: qui partes omnes continer, non in partibus debet nu- merari. Paucis verbis interiectis, penè vna& eadem periodo, intelligen- tiæ vocabulum primum vſurpas pro ipſa mentis ſubſtantia, cùm ſcri- bis contemplationem functionò eſſe intelligentiæ ſeu mentis. Dein- de cùm adiicis(eas res quæ ſub intelligentiam cadunt intelligentis) hanc vocare videris ipſam intelligendi functionem, in quam cadunt eà quæ aν Alcinous nominat. Poſtremò ipſum intelligendi ob- jectum, cùm ais animum, qui naturam diuinam,& naturæ diuinæ in- telligentias ſeu notiones contemplartur, bene affici. Quod in locuple tiſſimo Logodædaliæ cornu probare non poſſum: præſerrim cùm de Græco contextu nullo modo ſit expreſſum. Etiamſi meminerim Phi loſophos de verbis minus ſollicitos, his omnibus modis nomen hoc nonnunquam vſurpaſſe. Sed te profectò in Logodædaliæ regno ſplẽ didiorem eſſe oportuit. b Atue hæc eius aſfectio ſapientia eſt nuntupata.) Fateris in Scholiis tuis, hic ab Alcinoo qeounav pro ſapientia vſurpari:& tamen in tuo cõ textu maluiſti prudentiam interpretari: credo, ne nobiſcum ſenſiſſe videreris. Atqui ex Ariſtotele diſcere potuiſti libr. 6. Ethic. prudentiã in actione, ſapientiam in contemplatione verſari. Hic verò Alcinous manifeſtè de contemplatione loquitur, quæ nuſquam quod ſciam, à Cicerone tribuitur prudentiæ. Quoniam vt hic ait Offic. i. prudentia quam Græci qeoοe dicunt, eſt rerum expetendarum fugiendarúm- que ſcientia: de qua locus hic explicari nullo modo poteſt. Neque ve- rò magis intelligo, cur ecier malueris diuinam naturam interpretari quàm mecum Deum, vel per excellenriam, ipſum diuinum. Cuͤm il- lud tuum(quod vis vocabuli alioqui ferre poteſt)pareat latius: nec a- pud Platonicos ſumma perfectio ſapientiæ, de qua nunc Alcinous lo quitur, poſita ſit in ſimilitudine cum quauis natura diuina, fed cum ſolo Deo. Per quam animus Philoſophi, huius conſortio fruitur,& inter homines Deus quidam efficitur, ſicut in noſtris Commentariis plenius diſſeruimus. Quo etiam loco neſcio, an ſatis aptè&nα in-
terpreteris, munitiſſimum ab externa vi: quod Torlüs Hanjſoate vi- iij

204 IA C. CARPENTARII
debatur vitã in contemplanda veritate verſantem, liberam eſſe, mi- niméque impeditam, id eſt in fortunæ temeritate nullo modo ſitam.
Nec illud magis ſcio, an in veſtra Logodædalia ſatis latinè àte dica-
tur, munitiſſimum eſſe ab externa vi. Ego certè contrà externam vim dicere maluiſſem. Quanquam ſciam particulam, a, vel, ab, ſignificate aliquando contra:vt in illo, àfrigore defendere.Sed in hoc tuo ge- nere loquendi, adhuc exemplum de ſidero: ſine quo dicere profectò non auſim, vrbem ab hoſtibus munitiſſimam, id eſt cõrra hoſtes:niſ tu fortè in tuo regno ita tibi placere edixeris. De quo non valde tecũ contendam.. 33.
awae, interpretatus ſum iudicia exercere: Marſilius Ficinus iu- dicia exequi: quod eorum eſt, qui ex legibus poſitis, de controuerſiis inter ciues ſtatuunt: ideque inferioris poteſtatis, quam Aleinous ex Platone indignam Philofopho eſſe arbitratur. Tu verò illud Latinè reddere maluiſti, rebus iudicandis præeſſe: nec animaduertiſti hoce- tiam ad primariam poteſtatem pertinere,& Nomothetam vel No- mophylacem(qualis apud Plaronem in beata Kepublica Philoſo- phus eſſe debet)rebus quidẽ iudicandis, ſumma ſua authoritate præ- eſſe: nec tamen iudicia exercere aut exequi, ſed hoc inferioribus ma- giſtratibus relinquere, qui ex ſcripta lege iudicant. Et certè ſic Alci- nous capite penultimo libri huius, politicæ diſciplinæ tanquam do- minæ, ſubiicit vt miniſtras, n&εᷣαανπ, αρννκνννρ νπ ⁸σ, militatem, imperatoriam& iudiciariam: quas Philoſophi dignitate(etiam cùm hic in Repub. verſabitur) infetiores hoc loco eſſe vult.
In(ap. 3.
Tertia Philoſophiæ pars dicitur ab Alcinoo verſari tr adri 7⁸½ A2or esεα. Quod antea latinè reddideram, in rationis conſideratione: nũc verò addo,& orationis. Notum vetò eſt vel tonſoribus, Græco vo- cabulo vtrumque ſignificari. Tu autem ne vlla in re nobiſcum com- municaſſe videreris, veterem interpretem ſequi maluiſti, cum illõque dicere eam partem quæ inde Logice à Sroicis, magis quàm à Perip- teticis nominatur, verſari in cognitione ſermonis&orationis. In quo tude vocabulo ſua ſignificatione multiplici, dereriorem partem aſ- ſumpſiſti. Quod verò in priore imerpretarione dixeram partem hanc Philofophiæ verſari in rarione, potius quàm in oratione vel ſermo- ne, id fanè feceram magna ex parte authore Theſſalo tuo, qui paſſim ſeribit,& inter docendum ſæpè ad rauim clamitat, artificium hoc nullo modo eſſe poſitum in fermone, vel orarione, ſed in exco- lenda ratione. Poſtea verò cum animaduertiſſem capite qninto li-
19
N
pihids, R kci, ckations iisot atione e⸗ ntionem vel liuigetetioler operediit ubl lquodboc b ocant in ſm
tam lnlallu mium fteqven fcium dilnbu nem ratiocinan arguwenuandil Tu ne ptofecte Giietmma peliod e ſumus conati
Illod alino Quomodo ad v num.z.Aperſ ratiocinandim qua one vit,n Alchouseit Aainäigdum matz vult com cienn faciane kugim amde andicant An a Cos præcuni liguntur. Nt Ph lolophau voluntate& migs in terpr moduszats, ſnoßnegue w rnum ligni f Rastor.hhilo
hAolto pel ele

ickemee An l erlegdu gi bm trrotsfatrl img elle udiud in
Dexeſent Ea ur bernere,& Ae tonem in deſ l u Lcandis, ſum 42 a
aut exequi, cl ug
ipua lege iudi in.Ei as polticz 4
ahn, Ffanyrs m
wuus Pdiloſog in
ores hoc locd ll. 1
(49 z. b 1
7
1 h rurab Alcid N ie eram, jn tuit Si tüttr
4
nretò cſt icl Mcha b autem uc“. ht
terpeetem eq iiig gicc à Stoich Er n ſerm rotan Sode lern 44 ac malughxi Solch
ermone, 7e V
—
Ae
DEERENSIO. 205
bri huius, Rhetoricas artes Logicarum appellarione contineri, ad- ieci, orationis, Quod ipſa etiam Dialectica Ciceroni, ars ſit ratio- nis oratione explicatæ:& quanquaimn magis circa rationem quàm 0- rationem verſetur, hanc tamen interpretem deſideret. Tu autem, vt dixi, deteriorem partem elegiſti. In qua ne te pluribus vrgeam, dabis operam, vt tibi cum tuo Theſſalo conueniat: cui omnino ridiculum eſt quod hoc loco ſcribis, artem diſſerendi, quam Dialecticam Græci
vocant, in lermone& oratione verſari, Er certè quanquam ad diſſe-
rendum cum alterohæc adhibcat rationis interioris interpretẽ ora-
tionem falſum tamen eſt eam circa ſermonem& orationem verſa- ri. Notum enim eſt, ſed Philoſophis magis quàm Logodaædalis, quid ſignificet circa aliquid, vel in aliquo, artem vel ſcientiam eſſe occu- patam. Inſalſum verò in veſtra Logodædalia, ac vnius particulæ ni- mium frequenti repetitione moleſtum illud tuum, Dialecticum arti- ficium diſtribui in rationem ratiocinandi,& cætera: ac rurſum ratio- nem ratiocinandi ſubdiuidi in rationem demonſtrandi, in rationem argumentandi Rhetoricam,& in Sophiſticum ratiocinandi modum. Tu me profectò enecas, eodem vocabulo rationis& ratiocinandi o- cties vna periodo repetito. Quod nos in noſtra interpretatione vita- te ſumus conati. Illud Alcinoi, uα ⁶έ ταοοοi ομαι, interpretatus ſum, in ſophiſmata. uomodo ad verbum fuiſſe vertendum fateris, ſcholiorum tuorum num. z. At perſpicuitatis gratia, vt ais, dicere maluiſti in ſophiſticum ratiocinandi modum. Cedo verò, quæ eſt iſta perſpicuitas maior? In qua, bone vir, non animaduertis te plus ſophiſmati tribuere, quàm Alcinous velit. Ornas enim hoc abſoluto ratiocinationis nomine, quo indignum hic arbitratur. Neque Dialecticum artificium ſophiſ- mata vult complecti, quod hæc vllam ratiocinationis Dialecticæ ſpe ciem faciant, ſed vt vitia, ratiocinationis vſum perturbantia: quæ ad fugam tantùm in hac arte ſunt cognoſcenda. Quod ſequentia etiam indicant. In quibus zteuoνεαα conuerti, eligenda: quod illa apud Græ- cos præeuntia& antegredientia ſignificent. Talia verò ſint, ea quę e- liguntur. Vt Alcinous ſignificare videatur, id quod Ariſt. dicere ſolet, Philoſophum à Sophiſta non debere differre facultate decipiẽdi, ſed voluntate& electione. Hic verò ignoratione ſententiæ in vocabuli vnius interpretatione, tuo modo luxurias. Qui ſophiſticus ratiocinã- di modus, ais, non eſt Philoſopho principalis, aut in principe loco po ſitus, neque magnopere expetendus: ſed tamen neceſſarius. Atqui id tantum ſignificare voluit, quod Ariſt. ſcribit libr. 3. Metaph.& libr. 1. Rhetor. Philoſophum à Sophiſta differre r0⁵ iou ³to, vilæ pro- poſito vel electione.
—

IA C. CARPDENTARII 12 In(ap. 4. b
uod proprit iudicium vocare peſeir.) Tu pro tua temeritate in om- nibus authoribus deprauandis, vbi hoc loco apud Alcinoum alos dicitur, id eſt propriè, legendum ſuſpicaris axiοες, impropriè. Hocci- ne verò eſt, Logodædale, authores in integrum reſtitucre, an potius fœdare,& omnino corrumpere? Etenim hic loquitur de actu iudicã- tis circa iudicabile, quem propriè iudicium ſiue iudicationem eſſe ait: quemadmodum actus calefacientis circa id quod poteſt incale- ſcere, proptiòè eſt calefactio. Quod ſi tibi illud impropriè iudiciũ eſt, quiſnam igitur actus propriè ſic nominabitur 2 Hoc enim iſto loco vt vitares in immutando temeritatem, ſignificatum ſaltem opor- tuit. e.
Apertius autem hoc in his quæ ſunt.) Hic reprehendis noſtram di- ſtinctionem, quam tamen non negas eſſe in Græco exemplari quod ſequuti ſumus: nec tuæ reprehenſionis vllam rationem affers. Hic lo cus, inquis, vitioſa interpunctione,& obſcurus erat,& idcirco ab a- liis interpretibus peſſimè acceptus. Certè, ſicut animaduerto, tibi re- uera obſcurus eſt, Logodædale,& quem ſublata interpunctione de-
prauaſti. Eius verò ſententia eſt eiuſmodi. Antea quidem obſcurius-
in genere,& quaſi abſtrahendo, dictum eſt de diſtinctione eorũ quæ ad criterium pertinent: nunc velut appoſitis exemplis res illuſtra- tur, ac in Philoſopho,& his per quæ hic iudicat, apertior efficitur- Neſciuiſti hune morem eſſe Philoſophorum, vt rationes virtutum, qualitatumque omnium abſtractarum, clariores reddant, eaſdem ac- commodando concretis, hiſque quæ ab eiſdem denominantur. At, inquis(hocenim memini per vnum de tuis emiſſariis circa locũ hunc mihi eſſe obiectum) antea voluiſti π, τι Platoni idcas ſignificare, hic verò ea quæ cõcreta? Quaſi neceſſe ſit nomẽé hoc ab illo ſemper eodẽ modo vſurpari. Diſce verò, Logodædale, quod noſtris iam tritũ eſt& vulgare, hũc quotieſcũq; ſubtiliter philoſophatur, ea ſola m ν⁸ nominare, quæ ſemper eodem modo ſe habent, cuiuſmodi certè ſunt ideæ. At cùm demittere ſe vult ad captum popularium, ſicut hoc lo- co, tum iſta appellarione comprehendere ea quæ concreta funt: quia hæc popularibus magis nota. Viſne te exemplis obruam, quibus do- ceam Platonem in philoſophando non ſemper de rebus omnibus loquutum eodem modo? Lege de ea re Galenum in Fragmento libri de ſubſtantia natutalium facultatum,& Beſſarionem Cardinalem cõ tra Trapezuntium. b Duplex autem ratio eſt.) Obſcurior locus qui ſequitur de rationis diſtinctionc. In quo profectèò mihi adhuc non ſatisfacio, tibi vero multo
nud nims qo dupliciler ſct u intuitu 2 gewineual wodus pettine läeſtinhe iupliteleyn moluchta, qux lictet cadete Quihos poſti omnjer pattey dicua,dbe Deus hen bilelnhot rerum iudicande wo jfalllais pollit ginon citcideꝛs cecui tiori humoxi falſttuis& etto rerum ianumin imaginaiont R tiæ comgoditas interpterniqu quamlnetuis. tem umxs an verm& celta §ed nühil volu Quoque incom temnon venil ſeſe⸗ quod ait imoſhdilem in urmime qus verò Lo illam inexpu na quiddam ld ila diuina uchenſbilis 4 nienti e relectionem v pellre qu tduhil tefen

we icheian etacientis r. 19 ürdiilh T c dominaditt 1 1
nneguelſeint nhonis llam 11 n6. dae, Kodſcut e nus. Certe, ſc a X qocm(obli ³ 49 eutmodi. An aA it dictuam ede Fhe da 1ppolti ae et qar diciudi en iloſophorum t a as Karum, clariod iu un qur ib eiſdeſ it um am de tuis em aat äuk
illi„um D esh
necelſe ſitno 3 bib „Logodrtilen Drolhüi dalner pdild Actau odo ſehabem i cdi captum pop aa vl chendere eꝛ 2 anrn lnete ciemp O W 2do Don ben le eite Galecl t raßn tum Kleldd mlr
mn uriot loc 5 2
hi adhuc 1 4
omx
DEEENSIO. 207 multò minus aſſentior. Significare autem videtur rationẽ in iudicã-
do dupliciter ſe habere. Vno modo cã line vllo diſcurſu, ſed ſolo præ-
ſentiũ intuitu iudicare, quæ exẽplaris ratio in Deo ſolo eſt, non autẽ 9 in homine: altero verò cũ diſcurſu, ex præcognito ad incognitũ. Qui 8 modus pertinet ad eam rationẽ quæ illius ſummę& exẽplaris, imago- quædã eſt in homine expreſſa. Rurſum verò hanc in homine rationẽ duplicẽ eſſe, vnam quæ aſpirat ad ideas, alterã quæ errat circa earũ ſi- mulachra, quæ ſunt rerum ſenſiliũ. Errorèmq; in rationis iudiciũ du- pliciter cadere poſſe, vel ex parte iudicantis, vel ex parte rei iudicãdæ. Quibus poſitis, primum rationis iudicium, quod in Deo exẽplare eſt, omni ex parte verum eſſe, omninõque erroris expers, ſiue in eo res iu dicata, ſiue Deus iudicans ſpecterur: nobis autẽ eſſe prorſus incompre henſibile. In homine autem iudicium quod ad ideas refertur, ratione rerum iudicandarum(ſic enim illud interpretor, ura νντνν νραρeκααν n)falſitatis& erroris eſſe expers: etiãſi in hoc varius error cadere poſſit, qui non ab inconſtantia idearum, ſed ab hominis iudicantis,& circa ideas cæcutientis imbecillitate proficiſcatur. Alterum verò ra- tionis humanæ iudicium, circa ſimulachra rerum ſenſilium, vtrinque falſitaris& erroris eſſe particeps: tum ſcilicet propter inconſtantiam rerum iſtarum iudicandarum, tum propter hominem: in cuius ſenſu, imaginatione& rationis diſcurſu varij errores exiſtunt. Quę ſenten- tiæ commoditas vt retineatur, vbi tu legis, xuvràνε aies Apewyr, interpretarſſque prorſus inexpugnabilem, inuictã& veram, ego quã- quam ſine tuis rancidis exemplaribus, commodẽ legi poſſe exiſtima- rem, xντεκε dεᷣ uH⁴ ρν, lubénſque interpretarer, omni ex parte veram& certam:id eſt tam ex parte iudicantis, quàm rei iudicandæ. Sed nihil volui immutare, præſertim cùm animaduerterem dAa- quoque incomprehenfibile ſignificare, quod mirum eſt tibi in men- tem non veniſſe:& ex ſequentibus hanc ſententiam confirmari poſ- ſe, eo quod ait iſtiuſmodi cognitionem Deo poſſibilem eſle, homini impoſſibilem. Id enim eſt nobis incomprehenſibilem eſſe eam, quæ in primi intelligibilis ſola fruitione conſiſtit, ſine vllo diſcurſu. Ne- que verò Logodædale, vt Dei ratio ab humana diſtinguatur, ſatis eſt, illam inexpugnabilem& inuictam dicere. Quoniam etiam in huma- na quiddam eſt inexpugnabile, quod demonſtratione comparatur: ſed illa diuina hoc ſibi habet proprium, quod homini omnino incõ- prehenſibilis eſt.„ Kcientiæ& opinionis principia ſunt intellectio&: ſenſus.) onon in- tellectionem verto, modò per tuam Logodædaliam mihi liceat ſic eã appellare, quam fortaſſe malles latinè intelligentiam dicere. Mea ve- rò nihil refert, modò locus hic ad intelligendi actum, ſiue ad muneris b ec

——————
208 IAC. CARPENTARII functionem quæ intellectui propria eſt, referarur. Tu autem illam cognitionem interpreraris. Quod in Logodædalia manifeſtum pec- catum eſt, quia non ſatis fideliter verbum verbo redditum: ſed in
ſententia illud grauius, quod in eadem diuiſione cognitioni ex alte-
ra parte fenſum opponis. Scientiæ& opinionis, inquis, principia ſunt cognitio& ſenſus. Quaſi verò ſenſus ipſe cognitio quædam non ſit: aur adhuc neſcias in diuidendo vitioſum eſſe, membrum vnum lub al⸗
tero contineri.
In definitione ſenſus, particulam d ⸗ννs, inepta interpunctio-
ne retuliſti ad ſequentia, quæ erat ad antecedentia referenda. Verum
enim illud noſtrum,& ex germana Philoſophia petitum, ſenſum eſ- ſe affectionem animi per corpus: ſicut mihi facilè concedent, qui ex Ariſtotele didicerunt, in quibus functionibus obeundis dicatur ani- mus cum corpore communicare. Adde quod hæc eadem manifeſta eſt Platonis ſententia in Theæteto, ex quo locus hic eſt deſcriptus. At tuum, ineptum eſt& falſum, ſenſum eſſe animi affectionem, quæ
corporis miniſterio atque opera, valet ad enunciandam primo loco
poteſtatem ſiue facultatem aliquid eſſe perpeſſam. Etenim in ſen⸗ ſu animus quidem per medium corpus quodammodo afficitur: ſed idem per corpus non declarat facultatem ſuam aliquid eſſe pexpeſ ſam. Deinde quod genus hoc loquendi eſt, in ſenſu animi affectio- nem valere ad enunciandam faeultatem primo loco aliquid eſſe per- peſſam? Amplius terò, in ſenſu facultas animi nõ eſt primo loco ali- quid petpeſſa, ſed potius corpus,& per hoc medium, ipſa facultas:cu- ius propriè actio eſt, potius quàm paſſio: corporis verò contrà, paſſio potius quàm actio. Vis hoc te iplo authore confirmem? Recotda- re Commentario tuo in librum quartum Lucretij, cùm cauſam red- dere voluiſti cur nimium ſplendida noſtros oculos offendant, no- minatim à te ſcriptum, ea quæ ſub ſenſum videndi cadunt, actionem quandam in eum explicare: ita vt videndi ſenſus à rebus quæ cet- nunrur, patiatur. Aptè ſane. Sed heus tu, quam ineptè cætera quæ eo- dem loco ſequuntur: Cuùvm igitur, inquis, actio& perpeſſio ſunt intra modum,& altera alteri ex proportione reſpondet, iuuatur videndi ſenſus à re quæ cernitur potius quam offenditur,& probe ſuo mune- re fungitur. Cùm verò perpeſſio actionẽ ſuperar, id eſt cum id quod cernitur plus æquo acre& validum eſt, oculum& videndi ſenſum offendit. Naæ tu in philoſophia homo es doctrinæ reconditæ& in qua perpaucos omnino habeas pares! An neſcis in motionibus na- turalibus actionem cum perpeſſione re vnam eſſe ſemper& eandem: ratione tantum diſtinctam? Aut ſi hoc ex Ariſtotelis phyſiologia a-
lummdo a0e we te lunte topottione erpellone conita doce tiente ſitho ale noſtra reſcio:niſi Iogodædal
na int Alcinousd 1 ntelligit ſ ne ſunt rec ſote voa p cum hoc per pis uims. b
1
gkallol quouis mod pore habita gerwana eſ omniex pa fugiſti adt rantiæ tuæ ficere cona quidem in ais, in anim ſcphia, nihi tiem, Ftais, giationem niwi repoli eſſe quand: elt Alcinou ſtr fogere⸗ locoa 1. Areindulges tut Alcinous 8 m nem:&. lichi quid

e Ntt, 1
. b ler verda⸗ 68 wün
id K opi **
lenſas he m
tinioſan 55 83 K
dana Ploſt Kreinn 44 1 1. 3 euni 2r canah
as hanctionit a entht c. Adlega 1 eatmn lo, er qad a hich
* 4 3 4 ſenlum cll 2 lit
4, ralet ad Manntan uid eſſe pei A1. a
corpus qud 4 dt
cunuem&rle
10Cucodl cilun 3 . 9 1 Kuknem pe oae
ufacukus ani K it „& per hoct H p .“
am pallio:co 1 cröcn po aathot Den 1 qanuml Clna
aaida poltte no xcte
*
8 8 3 aſcalumt Krum,
5* 4 un wdendi rr 1 Iheus to, qul ai kan
m da
DEFEENSIO. 209 liquando audiuiſti, quem inter illa proportionis modum requiris quæ re ſunt eadem? aut quid eſt hæc intra modum alterum alteri ex proportione reſpondere? aut qui tandem dicere potuiſti actionem à perpeſſione aliquando ſuperari, cum Ariſtoteles libr. priore de Ortu, contra doceat, nunquam omnino exiſtere actionem, niſi agens pa- tiente ſit potentius: Equidem de illa quæſtione(de qua ſi voles cõ- ſule noſtra Phyſica) ſcio quid ſtatuendum ſit: quid tibi velis, omnino neſcio: niſi quod de re tibi incognita balbutiendo, id affectaſti vt pro Logodædalo magni nominis Philoſophus habereris.
næ intellectio quadam eſt in animo iam corpore concluſs.) Loquitur Alcinous de intelligendi munere nohis proprio in vita hac, hocque di ffere nte ab a lt eto quoe mens fru itur 4 corpore ſeparata„ quod h a
—
intelligit ſine diſcurſu, hauſto initio ex viſis, quæ in ipſa imaginatio- ne ſunt recandita. Itaque quæ functio mentis eſt ſeparatæ, ca abſo- lutè visons appellatur: quæ verò animi iam in corpore habirantis,& cum hoc per mediam imaginationem communicantis, ea non am- plius ruos abſolutè, ſed Quan kaoεα, id eſt naturalis cogitario, vel co- git ationis diſcurſus nominatur, Quæ, inquit Alcinous, animi eſt non quouis modo ſe habentis(nõ enim eius eſt ſeparati)ſed huius in cor- pore habitantis,& cum eodem aliqua ex parte communicantis. Hæc germana eſt loci huius ſententia, caque cum Platonicorum doctrina omni ex parte conſentiens. Ta verò nihil horum intelligens, con- fugiſti ad tuam in immutando temeritatem, ſingulare ſcilicet igno- rantiæ tuæ patrocinium. Suſque decuſque peruertendo omnia, per- ficere conatus es, vt Alcinous dicere videretur qlerm kuraar eſſe, non quidem vêua animi habitantis in corpore, ſed potius notionem, vt ais, in animo repoſitam. Tandem verò cùm in tua recondita Philo- ſophia, nihil haberes definitum quod ſequereris, vtramque ſenten- tiam, vt ais, es ſequutus, voluiſtique dici ab Alcinoo naturalem co- gitationem, eſſe intellectionem quandam repoſitam in animo,& a- nimi repoſiti in corpore: vel vt fidelius tua vſurpem, intelligentiam eſſe quandam in animo in corpus inſinuato repoſitam. Hoccine eſt Alcinoum interpretari? an potius in illo pro tuo arbitrio mon-
ſtra fingeres?
In loco altero qui ſequitur de diuiſione obiectorum, nimium quo que indulges temeritati tuæ in bonis authoribus immutandis. Sta- tuit Alcinous rationis eius quæ nobis data eſt ad iudicandum, duos quaſi habitus vnum ad ſcientiam accommodatum, alterum ad opi- nionem:& paulò ante hoc ipſo capire, duo principia his reſpõdentia, ſcientiæ quidẽ intellectionẽ, opinioni verò ſenſum. Quibus poſitis
ec ij

zer 1 A C. CARPENTARII inquirit ea quæ his obiecta ſunt: atque ſcientiæ, cuius principium intellectio ſubiicit ι εοαμπηα, intelligibilia: opinioni verò cuius princi- pium ſenſus, ⁴π⁵, ſenſilia. Quem locum ſic expreſſimus. Cùm ſit ratio duplex, inquit Alcinous, vna ad ſcientiam accommodata), altera ad opinionem, itémque intellectio& ſenſus: neceſſe eſt& his obie- cta quædam exiſtere, qualia ſunt intelligibilia arque ſenſilia. Nec e- nim amplius quicquam eſt in antiquo contextu Græco, quem cum Marſilio Ficino ſumus ſequuti. Tu verò, vt acutus es in philoſophan- do, cùm in antecedente parte comparationis hoc loco inſtitutæ, qua- tuor animaduerteres, ſcientiam, opinionem, intellectionem& ſen- ſum, in conſequente, quæ obiectorum differentias complectitur, duo tantum à voura 1 ⁴ αμρο π, duo alia adiicienda putauiſti, εερκ 1
mu dbas, ſcibilia ſcilicet& opinabilia. Quæ duo, inquis, fuerant ab aliis prætermiſſa,& ne quid diſſimulem, aberant à vulgatis exempla- ribus. Sed heus tu, Philoſophotate, apud Platonem duo tantum re- rum genera ſunt, vnum intelligibilium, alterum ſenſilium: omniaque intelligibilia, apud cundem ſcibilia ſunt: ſicut omnia ſenfilia, opina- bilia. Non ſentis igitur quàm Philoſophicè duobus membris à te aucta ſit hæc obiectorum diuiſio, in qua contra primam diuidendi legem, duo ſub reliquis duobus continentur? Vis hoc ipſum quod dico etiam amplius Alcinoi teſtimonio confirmem? Paulò ante do- cuit hoc ipſo capite, humanam rationem duplicem tantùm eſſe, v- nàm que circa intelligibilia, alteram circa ſenſilia verſari: eämque que circa intelligibilia occupatur, ſcientiam eſſe& rationem ſcientiam gignentem: quæ verò ad ſenſilia refertur, rationem eſſe opinionis
effectricem& opinionem. An non eo efficitur m voura eſſe raimurm,
& M A eſſe 1 am: Addit quoque idem rationem circa ſenſ- lia, eſſe opinionis effectricem,& opinionem ſenſus memoriæque complexionem. Lege etiam amplius, ſi modò tu legendo potes intel-
ligere, finem capitis ſexti. Ex eo cognoſces intelligibilia eſſe ſcibilia,
ſicut& opinabilia eſſe ſenſilia. Ideòque de Mathematicis dubitari,
duem ordinem habeant ad opinionem atque ſcientiam. Ad quæ Dhi-
loſophica omnia hac ætate grandiore diſcenda, vehementius teinui-
tarem, niſi viderem animum omnino occupatum in finu tuæ Logo-
dædaliæ,& longiorem viam in illis tibi reſtare, quam vt tandem poſ
ſis conſequi quod olim ſexagenarij, Socrates in fidibus,& M. Cato in lingua Græca dicuntur adepti.
MAn.la, vertis circumactam comprehenſionem: ego vero com- prehenſionem tantum: quod meo iudicio aptius eſt,& ad mentem Alcinoi accommodarius. Nam ſi animus in comprehendendo circũ⸗ agitur, hæc eius motio erit(quòd Alcinous negat) Ae⁵ ds. Diſcurſum
libeinterpr wo: Iacäbol ſonem Aa delcorlo R. vosin itan illad tuum,
ne ipſame or ma intel jntuitu, ſub purgatus, a ocalus ſuble adhoc com to. vic enim ſe, ſed anim int aitu perf ſe conſentire tam gignend henſionem, ne quotum vtün
LetheLoem elementum Quoniamc elt id eſſen Kque certe cinoo afäng mum elemer te erpectem miſerè cxcot tuum aperii no lic vir in quæin illoy inteiprera tio im dialeckic tum Nü for ſcriytum, dlel multo magbe
wf Ac)o v non dmaino:

abila. r 4* 1 umalem der a en, tune, zpad 1 e dilium ilten t wihn dlia ſane. lia Rri„ Phuloſophic 2 hua
4
din qu cot Krin coatinentut M ber
modio coufi aa 1a rationem dd ium tun circaſenſ a enan
drntum ele 4 don. lu tefertur, Hänek on eo efſciti&s acla gooqne idet aa na
Kopinionen 8) 9K dun,ſimodd T 1ne
... cognoſcezig i lüuch
ldeuqve deſ Nauii
doem uque Sind Rotedilcend V Tni wino occupi nlun s iditeftd G unu
„
f. amgicden e neo iudicot mnt— 1animosin Heu Alcinomt EO
DEBRBENSIO. 211
latine interpretor, tu vero vt es in tua Logodædalia valde religioſus, hoc vocabulo damnato in tuis ſcholiis numero 18. maluiſti ꝑergur- ſionem& animi peragrationem dicers. In quo cum& diſcurſus& percurſio& peragratio vocabula latina ſint, neſcio cur apud philoſo- phos in tranſſarione tibi durius videatur animum diſcurrere, quam
illud tuum, percurrere vel peragrare. Sed iſta tibi concegamus, rém-
que ipſam expendamus. In qua Alcinous ſignificat ideas, quæ ſunt prima intelligibilia, non cognoſci diſcurſu, ſed quaſi quodam mentis intuitu, ſublatis corporeis impedimentis: vel potius cum animus re- purgatus, ad Deum idearum fontem aſcenderit. Quemadmodum oculus ſublatis impedimentis omnibus, lumen comprehendit: nec ad hoc comprehendendum circumagitur, aut indiget alio præcogni- ro. Sic enim à Platone ſcriptum eſt in epiſtolis, diuina doceri nõ poſ- ſe, ſed animum purgatum adillaque conuerſum, eorundem primo intuitu perfrui. Nec vero illa in tua interpretatione mihi ſatis inter ſe conſentire videntur, prima intelligibilia cognoſci ratione ad ſciẽ-
tiam gignendam valente, idque per circumactam quandam compre-
henſionem, nõ ramen per rationis percurſionem ſeu peragrationem: quorum vtrùnque hocloco affirmaſti.
In(ap. 5.
vero⅞n, initio capitis huius, interpretaris vltimum ac minimum
elementum: ego vero contra, elementum potiſſimum ac maximum. Quoniam quod in comparatione inter elemenra gradu ſupremum eſt, id eſſe non poteſt minimum inter elements, ſed in iis potiſſimũ. Arque certe vel pueris in arte diſſerendi ridiculum quod hoc loco Al- cinoo affingis, Platonem exiſtimaſſe Dialecticæ vltimum ac mini- mum elementum, primum cuiuſque rei naturam videre. Quid vis à te expectemus in comparatione Platonis& Ariſt. cum in hoc tam miſerè cæcurias? Preſertim cum hoc ipſo capite Alcinous errorem tuum aperriſſimè detegat, paulò pôſt de Platone hæc ſubiiciens, Pla- nè hic vir, inquit, admirabiſiter perfectus in definiendo& diuidendo, quæ in illo vim dialecticæ maximam declarant. Quem locum in tua interpreratione magna ex parte mutilaſti. An vero poteſt in Platone vim dialecticæ maximam declarare, quod in hac minimum eſt elemẽ- tum? Niſi fortè eo confugias quod memini ab Ariſt. quodam loco ſcriptum, elementa, mole minima, ſua virtute eſſe maxima: quod multo magis errorem tuum confirmat.
rd Ay, verterem antea ſecundum naturam. Quod quanquam non omnino adhuc improbem, malo tamen nunc interpretari, merl-
ec iij
1 * AA 7

21¹² IA C. CARPENTARII
to, vel ad rationem accommodatè, quod barbare dicunt rationabili-
ter: pro quo Ariſtoteli familiare eſt X*νανκνε, ſiue tolerabiliter. Vt ſci- licet Alcinous hoc loco ſignificet, merito& iuſta ratione, præcepta dialectica ex Platonis doctrina reuocari poſſe ad hæc quinque capira, de diuidendo, de definiendo, de analyſi, de inducendo& ratiocinan- do. Et certè ex his, quatuor ſolent à Platonicis retineri in Dialecti- cæ diſtributione, ſicut colligi poteſt ex Commentario Ammonij in præfationem Porphirij. In eiuſdem vero particulæ explicatione tuis ſcholiis tota via aberras, cùm ita ſcribis, Verti locum hunc, inquis, quaſi græcè ſcriptum eſſet, wre Syoy rvry(ſic aliena vbi non intelligis, tuis additis fere ſemper contaminas) licet tamen ſeruata ſcriptura re. cepta, ſic vertere ueærs A6y, pro portione, ſeu ex comparatione modo- rum ſupra expoſitorum, ibi ſuperne, diuidendo, ac definiendo,& cæ- tera. Vellem illius proportionis explicationem eſſes aggreſfus. Am. pliorem riſus occaſionẽ nobis apparaſſes. Quem, ita me Deus amct, non poſſum tenere, cùm animaduerto te(tua quidem opinione) in Logodædalia regem regum in iſtis rebus philoſophicis leuioribus ſic cæcurire. Hanc verò admonitionem noſtram ſedulo, ſi placet, côpa- rabis cum num. 5o. annotationum tuarũ in 1. lib. Ariſt. de moribus. In primo exemplo analy ſeos quod de pulchro inſtituitur, cum pri- mus gradus ad illud pertineat quod in corporibus dicitur, de co ita
ſcribis: Vt ſi ab eo pulchro quod in corporibus propriè locum habet
& cætera. Vbi addis de tuo, propriè, quod deeſt in græco exemplati: eôque addito Platonicorum ſententiam peruertis. Quoniam apud hos omnino falſum eſt, pulchrum proprieè dici in corporibus, aut in his magis quam in animo.
In. 2z. analyſeos exemplo, magis mirater impudentẽ audaciam tuam in addendo, detrahendo, immutando, niſi aliquot ſuperioribus locis iam mihi ea in te facta eſſet familiarior. Primũ vero eo peccas quod exiſtimas ratiocinationem integram, quæ apud Platonem eſt in Phe- dro, omnibus iiſdem gradibus hic Alcinoo fuiſſe deſcribendam: nec animaduertis in hoc cõpendio doctrine Platonicæ, iſtud minimè fuil ſe neceſſarium: ſed ſatis eſſe potiſſimos gradus recenſeri. Hinc illa te- meraria additio ſcholiorũ tuorum num. 5. propoſitionis integra, n aerxmoy, coroxly?os, id eſt quod autem ſemper mouetur, per ſe moue- tur: Sic, inquis, locus mutilus& lacer in integrũ à me eſt reſtitutus. Atqui hæc deeſt in antiquo græco exẽplari,& in Marfilij Ficini no- ſtraq; interpretatione: neq; vero vllo modo neceſſaria. Peccas nõ mi- nus in exprimẽda demõſtrartionis eiuſdem propoſitione prima. Qux cum apud Aleinoũ ſit eiuſmodi ei i&eε ανννννννν ακ Aa!: eaq; à nobis ſic reddita, ſi principium, ingenitum& interitus expers, ita ſcilicet vt
aipetiolib loootdine C retitus exhel law ieern tun⸗ Ouab d ſtaretq; de in conclale hicaromig teytus à nol mortalis an Otigine ie D quo etl⸗ 9 ſta. Mu Apqape dſa dic mihi ho quia vt ortu ctandũ exiſti Na tu nimit Dauonem in quod ſeiplat eadem teme ce potius q quanqua in ſtum„ hicd animus ratt & ex boer animus inte Vtũque&. meritate tua ſiocortu eſt Iplum auté ceſte eſt. Bic idèpaulop iplam in Al anini imme ucf mani Keectu,ſic greliendirat lun yrabal uſtaun neu
1 un 8 pec

4 uod denucd ciu
tquodin aod clin
2odin copprd ic rin
Noptie,uoc 4 1 Imut kententiampen
Arun eropte d Ai ieu
*
aaando, nillal Du peir ailarior. Prd ⁵ 1 egran Juar pd n
.„ 1 285 nn„t utn
c Alcnooft Icite
cco eutpuri, ⁵ t
le nodot ta 0vllomodot* 1 is eiuſdemf 11⁶d
tam&iur e
„ Sul
PDEEFEENSIO. 213
ex ſuperioribus intelligatur ad naturam principij primi, duo hæc eſſe ſuo ordine conſequentia, loco quidem priore ingenitum, deinde in- tetitus expers: tu contextum immutando& ſententiam deprauando illam ſic expreſſiſti. Si principij nulla eſt origo, neque eius eſt interi- tus. Quaſi ſcilicet, iam tibi datum eſſet, principium eſſe ingenitũ, re- ſtarétq; ex eo concludendum interitus quõque expers eſſe. Nec verò
in concluſione minor eſttemeritas, hæcque ab cadẽ rerum philoſo-
phicarum ignoratione profecta. Illa enim cum ex veritate græci con- rextus à nobis ſic eſſet reddita, Interitus ergo expers, ingenitus& im- mortalis animus, àte neſcio qua inuerſione omnino eſt deprauata: Origine igitur, inquis,& interitione caret animus& immortalis eſt. De quo etiam exultas in ſcholiis tuis numero 6. quaſi re fœliciſſimè geſta. Mutato ordine ſic verti, inquis, Nam apud Alcinoũ ſic legitur Aoaa fa ua a-ννms, interitionis igitur& originis expers animus. At dic mihi bona fide, Logodædale, cur illum ordinem immuraſti Num quia vt ortus in quaque te interitũ antecedit, ſic prius in animo ſpe-
ctandũ exiſtimaſti an eſſet ingenitus, deinde vero an interitus expers?
Naæ tu nimium ſubtiliter philoſopharis. Atqui idem ordo eſt apud Platonem in Phædro. Sic ergo, inquit Plato, principium motus eſt quod ſe ipſum mouet. Hoc autẽ neque mori, neque naſci poteſt. An eadem temeritate in Platonis cõtextum manum quoq; immittes: Diſ ce potius quod adhuc ex tua Logodædalia diſcere minimè potuiſti, quanquã in Alcinoi& Platonis contextu philoſophis per ſe manife- ſtum, hic duos ordines contrarios ſtatui. In quorũ vno ex eo quod animus rationẽ habet primi principij, colligitur eundẽ eſſe ingenitũ & ex hoc rurſum illũ quoque interitus expertẽ eſſe. Altero vero quia animus interire non poteſt, eundem minimè eſſe ortum. Atque certe vtrũque& in Platone& in Alcinoo notare poteris, modo in illis te- meritate tua nihil immutaueris. Sic enim Plato in Phædro, Principiũ ſine ortu eſt. Ex principio enim neceſſe quicquid generatur oriri: ipſum auté ex nullo. Cum vero ſit abſq; ortu,& abſq; interitu ſit ne- ceſſe eſt. Hic vides antecedere ingenitũ, ſequi veri interitus expers. At idẽ paulo poſt. Hoc autẽ, inquit, neꝗ; mori, neque naſci poteſt. Iſtud ipſum in Alcinoo lõge manifeſtius. Quoniã quæſtionis propoſitæ de animi immortalitate, analyſin& ſintheſin in aſcẽſu& deſcenſu expli- care ſe manifeſte profitetur. Quæ duæ ordinis differentiæ, vt in cauſa & effectu, ſic in ingenito& eo quod interitus expers, conitrariam pro-
rediendi rationem poſtulant.
plato probabilibus ratiocinationibus vtitur cotra ſophiſtas& iuuenes, conte- tioſis autẽ in eos qui propris contentioſi dicuntur, vt in Euthydemum& Hip- piam.] Expectabam à te ſi quid in locum hunc obſeruares, vt edoceres
Bear e

214 1 A C. CARPENTARII quo ſophiſtæ à contenrioſis differrent. Quoniam hoc non ſine dubi- tatione eſt, cuius explicatio ad tuam Logodædaliam poriſſimum vi- debatur perrinere. At ea præterita, audiamus quid circa hæc garrias ſcholiorum tuorum numero 9. Euthydemus, inquis, adoleſcès erat: Hippias Eleus, ſophiſta. Deum immortalem, quanti eſt ſapere! quam bene& gnauiter te in doctrina Platonica verſatum eſſe oportet, qui hæc in promptu habeas, quæ cęteris ſunt abdita! Sed animaduerte bone vir, Hippiam à te Sophiſtam nominari eo ipſo loco, in quo au- thor quem habes in manibus cõtentioſum illum fuiſſe vult, eundem- que à Sophiſta diſtinguit, imò ipſi ſophiſtæ quaſi ex altera parte op- onit. Deinde Euthydemum à te adoleſcentem dici, quem Socrates apud Platonem initio Euthydemi, refert iam ſenem facultati huic cò- tentioſæ ſe dedidiſſe. Non ſentis etiam in leuibus quã turpiter cæcu- tias? Eorüdem ſcholiorum tuorum numero 11. videris metuere, ne in contextu Alcinoi tuo more cæcurientes, non videamus quæ ſunt in eo clariſſima. Nam cum Aà te ipſo eius ſententia in hunc modum eſſet expreſſa, Syllogiſmos hypotheticos cum multis in libris reperiemus interrogando ab eo concluſos, tum maximè in Parmenice tales ar- gumentationes reperire poſſimus. Si vnum non haber partes, neque principium, neque medium, neque finem habet,& cætera. In ſcho- liis obſeruas id ipſum quod in contextu erat clariſſimum: nec quie- quam amplius de tuo adiicis. Hæc ſunt, inquis, ex Parmenide, S vnum nullam partem habet, neque principium, neque finem, neque mediũ haber& cætera. Hoccine eſt philoſophari, an Logodædalorummo- re verba inania fundere?
in(ap. 6.
Primarum cauſarum& earum quæ ſunt ſapremæ ac principes.) Tu prin- cipiales cauſas, quam principales aut principes hoc loco dicere ma- luiſti: eiũſque rei cauſam ſic explicaſti numero primo ſcholiorum tuorum. κάα inquis, principalia ſumus interpretati, ducem Lucre- tium ſecuti. Aliud autem eſt principale quam principiale: vt aliud ſcilicet eſt iνuνx ſeu vipiy quam Atxxsv. Principiale à principio du- citur, eſtque id quod ad principia pertinet: principale à principe, eſt- que id quod principem locum obrinet, ſeu obtinere debet. Digna Profectò Logodædalo obſeruatio,& propter quam à philoſophiso-
mnibus vadimonium meritò deſeratur. Vtinam vero ex Ariſt. Me- taph. 4. potius didiciſſes ãν hfiue principium dici etiam, de fine& capite, de edque, quod in quod in quàque re potiſſimum eſt arque a- deò de ipſo principatu. Tum certè dici etiam de eo quod Princiden
ocum
ſeum oödtin a vnaquaqu- ſeot ant. 1 gis ptincipa in qvo lupel Lepties in thematicis, hocwonvilf mathematic noi, quonia declataſſe in qvem nullo ſtulo,& mil tonis 7. de deefie, At m tiam. Ea verc ibus ſolidis a co loto apud! tua ptogtedie
eeliqua audi:
turdato locu potius ſtatu atque peru ptofectò ell mam facit 4 tias linearun duæ longituc maticæ conte lonem, nem Aquadam ſi metria nomir Loſt quam qh ſcilicet ea Qpa creſcens, cont ldum peckat lonp aper: iücane te ltus ne 4 einuh Epertin⸗ lleacchmmod ac itrona

4, tuc nuine 4 mus. Si mana a, deqoe hnenkd 5. a.
1 V n ſa e dc dles aut priacg i ont explcaſti dem emi ala ſumss intet ed e eincifale qoat e jit an Mrrn. Prit E 170,
pu heninet. San
obeinet, ſeu n⸗ 4 tio, Kfephtaf dg eſerunt. Yil tro,
un9
locum obtinct minus eſſes miratus: pręſertim cum& ipſa principia in vnaquaque ſcientia eiuſmodi eſſe, omnes philoſophi inter ſe con- ſentiant. Quid quod tu ipſe capite 12. lib. huius aανανρνvertis ma⸗ gis ptincipale, non principiale? Da operam vt in eo tibi conſentias, in quo ſuperbe alios reprehendis.
Septies in tuis ſcholiis repetiuiſti, ea quæ hoc capite dicũtur de ma- thematicis, ex libro 7. de Rep. eſſe defumpta. An non erat ſatis ſemel hoc monuiſſe? Sequitur vero locus alter de numero& ordine artium mathematicarum. In quo non diſſeram pluribus de ſententia Alci- noi, quoniam id ad noſtrum Commentarium pertinet: ſed ſatis erit declaraſſe impudentem audaciam tuam in eo contextu deprauando, quem nollo modo intelligis. Ad quam rem lectoris atrentionem po- ſtulo,& mihi paulo prolixiorem ſermonem indulgeri. Ex loco Pla- tonis 7. de Repu. notas hic intelligi poſſe, quædam apud Alcinoum deeſſe. At multo plura ſane menti tuæ deſunt ad huius loci intelligé- tiam. Ea vero ſunt, inquis, quæ ad diſputationem de cubis& corpo- ribus ſolidis ac profundis pertinent. Atqui de illis nihilo plura funt eo loco apud Platonem, quam hic apud Alcinoum. Aneo temeritas tua progredietur, vt etiam Platoni quædam adiicienda exiſtimes? Sed reliqua audiamus. Vel dicendum, inquis, ordine peruerſo& per- turbato locum hunc eſſe depravatum,& ſic reſtituendum. Imò potius ſtatuendum eſt, Logodædale, tibi iudicium peruerſum eſſe atque perturbatum, ad cuius reſtitutionem in integtum, multa profectò eſſent neceſfaria. Alcinous hoc loco in mathematicis pri- mam facit Atithmericam, ſecundam Geometriam, quæ circa differẽ- tias linearum& figurarum in Planis verſetur: in quibus dimenſiones duæ longitudo& latirudo ſpectentur. Deinde adiicit tertiam mathe-
maticæ contemplationis partem, quæ in corporibus tertiam dimen-
fionem, nempe craffitudinem, exquirat: ſiue hæc geometriæ particu- la quædam ſit, ſiue noua quædam diſciplina, quæ Anonnullis Stereo- metria nominatur, de quo in Commentario à nobis eſt diſputatum. Poſt quam quarta dicitur aſtronomia, poſtrema vero ipſa muſica. Vt ſcilicet ea quæ abfolurè ſolidum, dimenſione tertia ſupra planum ac- creſcens, contemplatur, tertia eſſe dicatur: quarta vero quæ idem ſo- lidum ſpectat in motu, quod Aſtronomiæ eſt proprium. Quæ etiam Plaronis aperta eſt ſententia libro 7. de Rep. Tua verò ſomnia cum illa clariſſima luce conferamus. Locus hic, inquis, inuerſo ordine ſic reſtituendus. Atqui Geometria etiam ad ea quæ ad actionem effectio- némque pertinent, vriliſſima eſt, ſi quis eius principia& rationes ad illa accommodare velit. Vtilis porro veluti quarta quædam diſciplina etiam Aſtronornia eſt. Nam ſecundã accretionem lubte deinceps

216 IàA C. CaAaRPENTARII
debet eius contemplatio& eonſiderario, vt quæ tertium incremen- tum continet. Ex qua contemplabimur in cælo aſtrorum,& cæli motum,& cæt. Egregiam vero laudem& ſpolia ampla, Logodædale.
uxæ tibi pro eo debétur, quod tua auchoritate facis, vt Alcinous qui Platoni addictus eſt, inuito Platone ſecundæ artium mathematicaũ parti quæ circa lineas& plana verſatur, quartam A ſtronomiam lub⸗ liciat: deinde ab hac reſiliat ad tertiam, quæ duabus dimenſionibus in lineis& planis, tertiam coôrporum propriã ſoliditarem adiicit. Qood- que hanc ipſam tertiam, quæ in ſolidis abſolutè ſine motu tres aumẽ- ſiones conſiderat, eam eſſe vis quæ in cælo aſtrorum& cæli motum contemplatur. Qux omnia Pplatoni, Alcinoo& ipſi veritati omnino aduerſantur. Eadem vero nota ſcholiorum tuorum, locus alius lequi- tur, pro quo tibi iam triumphus decernendus eſt in mathematicis. Yt autem locus hic intelligi poſſit, inquis, admonendi ſunt iuniores A- rithmeticam tractare numeros, Geometriam lineas& corpora plana: Aſtronomiam corpora ſolida& profunditate ſeu altitudine predita, vt mouentur. Ita Geometria in ſecunda accrerione, Aſtronomia in tertia verſatur. Hai! In tanto faſtu tãtum ne eſſe potuit inſcitiæ? Er- go tu, Logodædale, geometrica corpora diſtinguis ab aſtronomicis, quod illa plana tantum ſint ſine vlla profunditate, quã craſſitudinem
dicimus: hæc, ſolida& profunda: quòdque illa accretionem tantum
habeant ſecundum duas dimenſiones, hæc vero etiam tertiam, craſſi- tudinem ſcilicet longitudini& latitudini adiunctam. At, ſtultus ego, ſemper antea credideram corpora omnino omnia, tribus dimenſio- nibus èſſe abſoluta: idq́ue certe ex Ariſt. videbar didiciſſe cap. i.lib.. de cælo. An hoc ſpecimè eſſe voluiſti ſingularis tuæ induſtriæinma- thematicis, in Aubus ante annos quinque de noſtra facultate tamſu- perbè iudicabas? Ex quibus ſecundum familiarem viam vniuerſarum opifeem inquue- mus) auu‿ar 5dd“ Alcinous dicit, viam eam quæ à poſterioribus na- tura, vt à mathematicis& phyſicis, deducit ad Deum natura pti- mum. Hanc autem nobis familiarem vocat, quia eſt ad noſtrum ca- ptum,& imbecillitatem accommodata. Ta directam es interpreta- tus: neſciens contra, hano philoſophis indirectam eſſe, atque inuer- ſam. Quod pueris in Peripateticorum ſchola tritum eſt. Diſce vero ex Ariſtote. libro 1. Ethic. permultum intereſſe inter eas docendi rationes quæ à principiis proficiſcuntur,& eas quæ ad principia fe⸗ runt. Priores in natura directas eſſe, ſed nobis minimè familia- res: poſteriores contra, in natura inuerſas, ſed nobis maximè fa⸗ miliares. 2 Loco proximo coniccturam tuam in comparatione duarum parti⸗
altum m cho:ſed! nillcè vet Locoshic, intellectos ſomniantit pollunt. explicandi alis quam ſtionom p omniaquc copit cont tionis nol huncà nol teſtes font inuidiofa, n tone comme eis tontiner moueam, a ſomniantid ſtruw in co niom. Q. mus veroi quod ſem Quod neſ cor, quod nino ment ſcholiis ob mus, quæde En homine cet, eruduu teniam on pete velis,
id quod et
conſcqui, Modeſt: ne Vtſer Geom opiouͦ diuiſ deretit. Tu z te imc jc

in, agu ur r in 3 Gcomemal Kem
Kptotrnänz d linn
in ſcanh e eh, faſtu tiuna Maxuna
a ccma ana de rlla probud. guin 241: qub4i SJat loncs der aunn XLritudni in. 4 porz omnind IM,mise re er Arit.-i M ldicke oluiſti ſiagi 2 mnu
das quinquc aa uluu
t, vum eam u polt 1* lel 8
icrumſch 1 umch e intel
PERENSIO. 217 cularum dæꝝν& are, in eéque quod pro imε, putas legendum vπνεν ap- probo: ſed in hoc iterum e ſcenrando quod iam tua epiſtola, tam ma- gnificè verbis ornaueras, tuum faſtum ferre nullo modo poſſum.
Locus hic, ais, vna litera apud Alcinoum deprauatus, peſſimè ab aliis intellectus& interpretatus erar. IIli enim ſic verterunt, ſed circa id ſomniantibus ſunt ſimiles, nec in eo amplius quicquam conſequi poſſunt. Quorum verborum inepta ſententia eſt: in quibus tamen explicandis quoſdam audio& diſertos haberi& vocales eſſe, vt& in aliis quamplurimis. Sed depoſita inuidia quæ ex noſtrarum præle- ctionum publica approbatione, concepta, te in tuis langueſcentem omniaque in docendo de ſcripto frigidiſſimè recitantem, iampridem cœpit conficere, dic mihi, Logodædale, quid in ſententia interpreta-
tionis noſtræ tibi vſqueadeo eſt ineptum5 aut vnde colligis locum
hunc à nobis tam male eſſe intellectum? Equidem permulti fideles teſtes ſunt in huius authoris explicatione tibi tuiſque ſua celebritate inuidiofa, nos ſepius auditorem admonuiſſe,& pluribus locis ex Pla- tone commemoratis probauiſſe, apud hunc rerum veritarem ſolis id- eis contineri: ea vero quæ ſemper dico ſenſilia, vt tibi ſtomachum moueam, ab eodem comparari cum falſis rerum imaginibus, quæ ſomniantibus apparent. Ideòque dici ſolere in vita hac ſtudium no- ſtrum in contemplãda veritate, quaſi perpetuum eſſe quoddam ſom- nium. Quddad ideas vix vnquam poſſimus peruenire: conſeneſca- mus vero in harum materiatis imaginibus: quæ hoc ipſo fallaces ſunt, quod ſemper fluunt, nec naturam habent vlla ex parte conſtantem. Quod neſcio an ipſe hoc loco videris: minimẽque vidiſſe ex eo ſuſpi- cor, quod cum id eſſer obſeruatione digniſſimum, eius nullam om- nino mentionem feceris: pro illõque hoc tantum pueriliter in tuis ſcholiis obſeruaueris. Dicimus, ais, quædam videre uag cùm ſomnia- mus: quædam v=æe, id eſt, verè, euidenter& planè, cum vigilamus.
En hominem in Platonica doctrina ſupra quam Logodædaliam de-
cet, eruditum! Quod vero etiam addis noſtræ interpretationis ſen- tenriam omnino eſſe ineptam, in hac non vides, ſi candidè eam acci- pere velis, ſignificatum id ipſum quod in tua es ſequutus. Nam circa id quod eſt, nos ſomniantibus eſſe ſimiles, nec in eo amplius quicquã conſequi, quid aliud eſt quam ſomniare tantum circa imagines cius quod eſt: nec aſſequi veram huius eſſentiam?
Vt per Geometritas Mpotheſes) Græcũ nomé retinui, quod hoc in prin- cipiorũ diuiſione philoſophis tritũ magis ex Platone,& Ariſt. eſſe vi- deretur. Tu ſuppoſitiones dicere maluiſti. Eſt enim, ais cap-ſ. numero 3. iterumq; idem hoc loco repetis, ſuppoſitionis nomep latinũ, à ver-
ff ij

————
——————— 8*
213 1AC. CARPENTARII bo ſuppono, quod eſt Lucretianum. Digna profecto Logodædalo
obſeruatio. Mallem vero docuiſſes, cur Geometrica principia cum Dialecticis, id eſt methaphy ſicis, comparata, hypotheſes tantum ſiue ſuppoſitiones appellentur. Ex quo eſt conſequens Geometras ſcire tantum ex hypotheſi, non omnino& abſolutè. Sed hoc ſupra tuam Logodædaliam. Ex cuius ignoratione in vſu vocabuli huius inſignis alter error tuus profectus eſt, qui poſtea cap. 26. detegetur. cagitationis diſcurſum eorum quæ mathematicis ſant ſubuetta) Admnquaã
modo cogitationem, modo cogitationis diſcurſum ſoleo interpreta⸗ ri, tu vertis hoc loco, ſicut& initio cap. huius, menris agitationem.
Atea Platoni propriè mentis né eſt: cuius Plato ipſe in Timæo Deos
quidem omnes participes eſſe ait, homines autem paucos: ſed vno gradu mente inferior, ſuperior vero ſenſu. Quare eadem proptia el- ſe dicitur mathematicorum: quæ media ſunt inter phy ſica, quorum ſenſus,& diuina quæ ſola mente percipiuntur. Sicut à nobis pluri. bus explicatum in diſputatione contra Theſſali mathematicum pro- œmium: quo loco in horum ordine, ex noſtro typographo error qui-. dam enatus eſt, qui alias indicabitur. Sed hac in parte tibi cogitatio- nem, mentis agitationem appellanti, venia danda eſt. Quoniam ne Theſſalo quidem tuo illud ſatis perſpectum:& in veſtra Logodada- lia non tam ſubtiliter quã à Platonicis iſta diſtingni ſolent. 1
cxuo iæv latine reddo imaginationem: tu coniecturam, Marfilius hi- cinus duo hæc coniunxit. Alij, inquis, aiaolav imaginationem dire- runt, ſed minus rectè. Cur vero minus recte: Vilne vt tibi tuos ca- nos oſtentanti, ſine ratione credamus? Atque etiam vbi Alcinous ſcribit preter ſuperiora hane poni à Plat.& eam quam azisu nominat, tu de tuo adiicis, hæc duo poni ab illo in aliquo numero. In quone- ſcio ſanè quid de numero ſomnies. Ego quidem illam imaginatio-
nem ſum interpretatus, exiſtimans phantaſiam ſignificari, quam vi-
ſum vel viſionem in veſtra Logodædalia nominare ſoletis. Quæ pro- priè formarum eſt& imaginum, quæ cogitationis diſcurſui ab hac fuppeditantur, de qua ſe hoc loco agere Alcinous aperre teſtatur- Nec video quid in verbi fignificatione nobis aduerſetur- Etenim hanc ſubſequentem eſſe vult ad affenſionem primam, quæ ſenſu effi⸗ citur, quæque eſt fidei. Quod de imaginatione verum eſt, qua ſenſum confequens, ad cogitationis diſcurſum viam parat: de cõiectuta ve- ro non item. Vt ſeilicer in noſtra cognitione prima ſit per ſenſum al
enſio, quæ fidei, fecunda imaginatio ‚tertia cogitatio, quarta& po- ſtrema memis ſimplex intelligentia, quæ ſine diſcurſu. Quæ om- nia ex ſeptimo de Repu. ſant repetenda: ſed quemuis lectorem non admittunt.
locus q qubis de pt ſcientiarum qod Alcin dicina con Plaoonicisi dum intell Buclidem. ge arte dill eundem es
care:imital nicam ſign cul wenqu Victorio te
Nhua)aic, hoc altet tionè(odiee ceptaculun ribnwzy Alcil quodamm parriculan
Nöôdby a nemadolte concedam, godadalum quam Alcin, nothum&! ddi gwi non tus ſit. Exp lod excuter ite nata ſit, veto docuiſi dr. ded ho. Dreſlim.
4 3
lüer adD le teddo not

wliin lal naun 1 e bia and R 1d0
crle dercigna 13 ½
ordine er no 5 dnd aditut Jelt en neth
dellanti, verit mniett. uperſpectund Tfeltn
luonicis ildh a iſolaſ mionem tu c e nn y, ioqais ens ſt pune ro miaus tech N xenth
rrdamus? Ati S amſu mnid Plu.& G imrn
ab il da 2 cnero!
nits. Egoq Shmi nnns phantalll t eiden Hdräulh von mcoleu im gur cogit uo dict c ager 4 Oiaen gewohe noh K elkeu Kanlonem Wi hg eimn rion rckha ſutſun riud Ar decid
2 cogninone 1 71
n dio, tenil am ent,ur 0 H. C
. 44 a4 1
“
DEEENSIO. 29
Locus qui de Dialectica ſequitur, ex eodem lib. 7. de Repub. haud dubiè de prima ſapientia, vel Meraphyſica intelligendus: quæ omniũ ſcientiarum ſuprema eſt& domina:. Idque ex eo facile eſt colligere, quod Alcinous ſcribit, hanc Mathematicis eſſe ſuperiorem,& circa diuina conſtantiaque verſari. Quaquidem ſignificarione nomen hoc Plaronicis eſſe familiare docet Plotinus cap. 6. libr. de aſcenſu ad mũ- dum intelligibilem, itémque Proclus cap. I.& 14. Commentarij 1. in Euclidem. Tu verò quaſi in ſchola Peripatetica, aut Stoica verſareris, de arte diſſerendi, quæ omnium miniſtra eſt, potius quàm domina, eundem es interpretarus. Arque ideò eæ⁵νν exiſtimaſli ſepem ſignifi- care: imitatus, vt opinor, Ciceronis locũ lib. j. de Leg. Cùm potius lo- ricam ſignificet, vel vt placet doctiſſimo viro Petro Victorio, apicem culméênque. Sed mallo vt circa locum hunc errorem tuum ex ipſo Victorio recognoſcas cap. 12. lib. 2. variarum lectionum.
In(ap. 7.
Exuα‿νκiν, quod de materia dicitur, conuerti fictioni ſubiectum: vt hoc ex altera parte reſpondeat ideæ, quæ eſt exemplar, cuius imita- tione fubiecta materia à Deo opifice efformatur. Tu formarum re- ceptaculum dicere maluiſti. Eodémque loco, cùm illam quoque rienwar Alcinous nominert, quòd rerum formas ſuo gremio exceptas, quodammodo foueat, ego nutricem ſum interpreratus, tu verò hane particulam neſcio Juo iure, in tua verſione prætermiſiſti.
N6dey Xμαν(uod de materia dicitur) interpretatus ſum ratio- nem adulterinam: tu ſpuriam dicere maluiſti. Quod etiam tibi facilè concedam, modò in eo quod ad hunc locum obſeruaſti, te verè Lo- godædalum recognoſcas. Spuriam, inquis, rationem appellauimus, quam Alcinous dicit ²ssas Xo⸗νν, quamuis nos non fallat non eſſe idem nothum& ſpurium. Spurij enim ſunt, quorum pater ignoratur: no- thi, qui non ſunt ex iuſtis nuptiis procreati, quamuis pater eorum no tus ſit. Expectabam profectò vt eodem Logodædaliæ tuæ ardore il- lud excuteres, an ea ratio per quam materia cognoſcitur ‚ignoro pa- tre nata ſit, an hoc quidem noto, ſed ex illegitimis nupriis. Mallem verò docuiſſes, cur ea ſiue notha, ſiue ſpuria, ſiue adulterina eſſe dica- tur. Sed hoc ſupra Logodædaliam, tu tantuͤm noſti ſimulare Cu- preſſum.
In(ap. 8.
Idea ad Deum relata, hic ab Alcinoo dicitur eius viuoe, quam lati- 1 2 3* 4 6*.*— X 2 3 nè teddo notionem, Marſilius Ficinus intellectionem, tu modò in-
ff iij

110 IA C. CARPENTARII telligentiam, modò notionem, quæ tibi paſſim in huius authoris in- terpretatione ſignificant actum intelligendi,& functionem. Cic. lib. 3. de Finibus, inaær intelligentiam, vel notionem potius latinè inter- terpretatur: in Fopicis notionem, in Lucullo notitiam: ſed hoc eidem aliquando nomen eſt obiecti, aliquando actus intelligendi. Hoc ve- rò Ioco dubito num magis obiectum muneris, quàm huius fundio- nem ſignificet, ſicut ex ſequentibus colligi poteſt. Atqui nec tibi qui- dem nouum eſt, ſed frequens in hoc authore, atque adeò hoc ipſo ca. pite, visom, notionem interpretari: ſicut& ego ipſe aliàs hanc intelle- ctionem potius quàm intelligentiam, pro actu intelligendi latinè red didi. In hac varietare lector pro commoditate ſententiæ delectũ ad. hibebit. Quanquam in re fortaſſe parum intereſt. Quoniam in Deo actus intelligendi re idem eſt cum obiecto,& vtrumque horum idẽ cum Deo. Atque capite proximo Dei ſe intelligentis energia, ſiuea- ctus, idea eſſe dicirur: in quo manifeſtum eſt hanc pro obiecto non vſurpari.
2riοæ, ſignificat iudicium, conſilium, inuentum, vel inuentionem.
In qua varietate, delectus etiam hoc loco fuit adhibendus, pro ratio⸗
ne ſententiæ, quam ita expreſſi OQmnino quicquid fit animi iudicio, & cætera:tu verò, vniuerſè quicquid fit ex inuentione artificis. In quo primùm malè de tuo addidiſti, artificis. Quoniam non ſolùm de atii- fice hic agitur, ſed de vniuerſæ naturæ opifice,& moderatore Deo. Deinde non animaduertiſti hic Alcinoum loqui de omnibus quæ cõ. ſultò fiunt, ſiue hæc noſtra inuenta ſint, ſiue alienorum inuentotum imitationes. Quibus ex aduerſo ea opponuntur, quæ fiunt temerè& caſu. In his enim nulla eſſe poreſt vllius exemplaris imitatio: quæ ca- ſui& fortunæ repugnat.
In proxima tua periodo non ſatis aſſequor quale illud ſit, Si quid ab aliquo imitarione expreſſum, flat. Neſcio enim quàm aptè iſta co- hæreant, aliquid iam imitatione expreſſum, adhuc fieri: aut quodad- huc ſit, iam ipſa imitatione eſſe expreſſum. An neſcis tritum illudbhy ſicis, d quod gignitur, nondum eſſe? Neque verò illud magis inve- ſtra Logodædalia probarem, expreſſuin fieri imitatione, pro eo quod eſt, per imitationem exprimi. Deinde codem loco puerilem exiſtimo iſtam tuam copiam(exemplar ante ſubeſſe,& ſubiectum eſſe)in qua ſubeſſe,& ſubiectum eſſe, videtur ad materiam pertinere: at illud etoumci⸗Se, quo Alcinous vtitur, præſuppoſitum ſignificat, quaſi pro principio antepoſitum: nec de materia intelligendum eſt, ſed ad ideã referendum. Hoc verò maioris eſt inſcitiæ, quod reddirionem ſimili- tudinis eſſe putaſti, vbi occupatio eſt dubitationis de exemplari quo- modo ſe habeat ad artificem: externum ne ſemper ſit, an plerunque
hwics mente jncerna elt, errot tuud
is atheilme lbus olite notit 5, p Platcnicii na ab iahm hoc erudit firmum pi defe adend nibus,in q religionen liorem an quitunt. 4 citandas, im grauiotibus patiu adole ex patte vel ſtud iggred ternotum mic me ell plus otij n cunt elſet te inire, qu
Cum! aiſſim, tuc meos ſæpin vlaseſl) aur Quodyrpe indignũ lg memoranc quod certe madderteb:
entin man nie cos ele memori etiam repu
dleineflab

camodieco, na mo heiſeint S ötm mmiicſtmn me
dnllium inul te Vn m hocloco ii N s dent „Oanino qu hta cquid t ex i n nen arufcis Co K don. anrutr opit Waa ic Alcinoum K 1K:omi aenta fint„ 7 t htun.
dez oppond uurim
tcſt vllcs exa Iosiuus
am fu. Neſci Eercum e expteſſ a A beri kegeſba. da brie im eſſe' Neqt aw iillär ipteſſut fict n lione Deinde code! uei arme ſode ſ 4 ielm. idetut ad m 12 Feume ut, ptrlißpo a enür
ni Wi dumtk
ematerains Ei 3 eſt ialcitiæ 2¼ 2 rio eſduiſ icen
ertemum Ih g= aiiaf
dciort
DEIEENSIO. 221
huius mente conceptum. Vt hoc ſeilicet de Deo intelligatur, cui idea interna eſt, vel potius ipſa eſt Dei eſſentia. In qua quæſtione alius eſt erroi tuus Commentario in libr.. Lucrerij. Vbi cùm ex huius autho- ris atheiſmo, nata eſſet hæe dubitario, vnde primùm Diis immorta- libus inſitæ ſint rerum creandarum ideæ? vnde hi nacti ſint illarum notitias, per quas ſcirent animôque cernerẽt quid facere inſtituerẽt? Platonici, inquis, reſponderent, ideas eſſe æternas,& in mente diui- na ab infinito tempore vna cum Deo inſitas. Deum immortalem quã hoc eruditè, quàm longo interuallo ſupra tuam Logodædaliam? quã firmum propugnaculum ad diuinam prouidentiam contra Lucretiũ defendendam? Nec verò in hac tantũ, ſed in aliis permultis quæſtio- nibus, in quibus ille cum ſuo Epicuro, vetetum Philoſophiã, noſtrãqᷓ; religionem oppugnat, plerique viri docti& pij, in te non dico me- liorem animum, ſed certè maiorem diligentiam non immeritò re- quirunt. Atque dictitãt huic, ſi tua manu êtenebris in lucem erat ex-
citandus, in illis peruerſis& capitalibus opinionibus, quibus abũdat,
grauioribus argumentis fuiſſe reſiſtendum. Ne ſine aduerſario irre- pat in adoleſcentum animos, quos ad huius lectionem videris omni ex parte velle allicere. Quo ſtudio, memini ante annos quinque ad i- ſtud aggrediendum ab ornatiſſimo viro, nec minus literato, quàm li- teratorum omnium, quos in ſuo ſinu fouet, amante, Henrico Mem- mio me eſſe inuitatum. In quo conabor aliquando ei ſatisſacere, vbi plus otij nactus ero. Vt hac occaſione tuos in Lucretium(quem di- cunt eſſe tuũ cor) Commentarios poſſim excutere,& eam gratiã abs te inire, quam tuis in Alcinoo noſtro ornãdo laboribus puto deberi.
In(ap. 9.
Cùm Deum, quem Alcinous Aipvocat, ineffabilem latinè di- xiſſem, tu contradicendi ſtudio, immemorabilẽ, ego inter docendũ meos ſæpius admonui(quoniã vocabuli huius in Alcinoo frequens vſus eſt) aures pias hoc tuo genere interpretandi facilè poſſe offendi. Quod vtPoëta quando illaudatũ Buſiridẽ dixit, omni laude omnino indignũ ſignificauit, ſic qui Deum immemorabilẽ diceret, nihil eius memorandum, aut noſtra memoria comprehendendũ relinqueret: quod certè non multum ab atheiſmo diſtare videretur. Sic enim ani- maduertebã etiam libris his quos noſtri auditores frequẽtiſſimos ha- bent in manibus, notari dictos à Plauto ſpurcidicos verſus immemo-
rabiles eos qui omnino ſupprimi deberent,& quorũ nulla deberet eſſe memoria. Itaque quoniã Philoſophis& Theologis, non valde etiam repugnantibus magiſtris tuæ latinitatis, frequẽs videbã Deum eſſe ineffabilẽ, mmemorabilẽ autẽ eũ ante te dixiſſe fortaſſe omnino

2 IA C. CARDPENTARII neminem, illud noſtrum retinendum exiſtimaui, à tuo abſtinendum, quod offenſionis maximæ ſpeciem præ ſe ferret,& in te à ſolo con. tradicendi ſtudio profectum videbatur. In quo non dubito, quin o- mnes viri boni mihi facilè aſſentiantur. Et certè tu ipſe in eo com- motus es. Nam neſcio qua oratione quam ex illo tempore de tuo ma ledicentiæ cornu contra nos edidiſti(de qua ribi aliâs reſpondebo, quoniam permulta continet, quibus iampridem ſatisfeciſſem, niſ in Alcinoo fuiſſem occupatus yhoc ipſum lenire conaris. Memorarein- quis, apud bonos& probos latini ſermonis authores, idẽ valet quod commememorare, dicere, referre. Ideòque immemorabile eſt quod memorari, ſeu dici non poteſt, vel non debet. Sciebam equidem illuq & in eam ſignificationem tenebam hoc Virgilianum, Muſa mihi cauſas memora,&c. Sed hoc quoque didiceram, idem verbum ſignificare aliquando in memoriam reuocare, vel memoria agitare. Ideòque Latinis memora- bile duo complecti, nempe quod memoria dignum eſt,& quod ptæ- dicatione. Quorum vtrumque ſi euertitur, eò quod immemorabile dicitur(ſicut euerti debere, ipſius nominis formatio indicat) non ſa- tis profectò tutum erit Deũ immemorabilé dicere: ne cum tuoquidẽ Lucretio, cuius authoritate inſoleſcis, quod duobus locis, opinor, im- memorabile ſpatium dixerit. Hoc verò tu primus omnium, vel certe ſine vllius pij viri exemplo ad Deum traduxiſti. Secunda periodo, cùm propoſitio connexa ſit(quam hypotheticã antea nominauimus) in qua ex affirmatione antecedentis, infertur conſequens, tu in antecedente, particulam, zeετνν, ab Alcinoo poſi- ram, in qua vis erat concloſionis, prætermiſiſti: nec animaduertiſti il- lationis neceſſitatem illa præterita nullam eſſe. Nos eum locum ſie expreſſimus. Si funt intelligibilia: hæc autem nec ſenſilia, nec ſenſili- bus participantia, ſed primis quibuſdam intelligibilibus: ſunt prima intelligibilia, quemadmodum& prima ſenſilia. In quo connexionis ratio inter partem antecedentem& conſequentem„in eo conſiſtit, quod inrelligibilia, quæ Platonici vocant ſecunda„non poſſunt elle per participationem primorum, niſi poſitis intelligibilibus primis, quæ illis ſuperiora fint& ſimpliciora. Ilam verò tua cum noſtris con- feramus. Si ſunt hæ res, inquis, quæ mente comprehendi poſſunt, hæ autem nec ſub ſenſum cadunt, nec eo ſunt, quòd res ſub ſenſum ca- dentes participent, ſed quod quarumdam rerum ſub intelligeniam cadentium, ſeu mente comprehenſibilium communionem habeant: ſunr aliqua prima mente comprehenſibilia ſimplicia, vt& nonnul- la prima ſub ſenſum cadentia. In quibus præterquàm quod magna eſt verborum tuorum laxuries, in meerprerando authore ſua breui- tate
uttadmita oſfun ,n0 ſgentiim de elliei,D timi omt in Platoni ſderantib qu on am Inalte
, ego le Atqui hic dem videa plen uniit ſilium cap infornatu. coloram ſæ cerè ea quæ ptimum par inrelligere eſt poltta lr Nonenim ſenſile nou appichend nusin nob hauſto init lim docuit Quem locl mus, ſtatue ſehabet inte comitantur: bæcxelälen dusexchat⸗ ligens non. quic in inte N homo, in Atem quia dallnt eneq- dhlne vlloc nircr, cumce rodem loco newſeu diſpe

me ſennonse dc zen ¹ wogein 42 1 NeInA A die hon deden. 42 4 dam doc Vug r 1 ue Or. 1 1 mem verdom zi 8 Drn aptanelig an 4 ¹ du Wemotic Pat levertitar,— w mn 2s Dominss tot 2 memorꝛbile d:ch clcs, quod du Ka ch loc etò tuptit am Num trdanh whnio coanerz„henh rafarmatione. a 4 perticulam, 7 Ar „prxtermiliſti De Wa in nullam elt M aunk- :bzcautem Mä h
idaldum intel ³ Ei
prima lenfla n dcn. m K conlegud Ka nae ci rocant ſecuß 14 1ni ais policis in N ilbu docalam et SM Inu dur mente cou 8 ol deceo lunt, h lit
1 anadn een 2 elun a mterftei
PDEFENSIO. 23
tate admirabili, illud non animaduertis res quæ mente comprehendi poſſunt, non eſſe per participationem rerum quarumlibet ſub intel- ligentiam cadentium, ſed primarum tantum: neque verò ſine hoc in- de effici, Deum eſſe: qui vt rationem habet primi intelligentis, ſic& primi omnino intelligibilis. Equidem non dubito quin hominibus in Platonica doctrina exercitatis, vim huius argum enti atrentè con- ſiderantibus, manifeſtum futurum ſit te nihil hic ſapere, idque certeè quoniam loci huius ſententia ſuperat tuam Logodædaliam.
In altera periodo quæ proximè ſequitur, illud Alcinoi,&νιινσσνα αέ In, ego ſic interpretor, Homines quidem: tu verò, Homines igitur. Atqui hic nulla omnino eſt ex ſuperioribus illatio. Sed cætera in ea- dem videamus. Homines igitur, inquis, vt pote qui ſenſus affectu im- plentur, ita vt cùm id quod ſub intelligentiam cadit, intelligere con- ſilium capiant, id quod ſenſum mouet, eorum animis imagine quadã informatum occurrat, vſqueadeò vt magnitudinem& figuram,& colorem ſæpenumerò vna cum illo intelligant& cogitent, non ſin- cerè ea quæ ſub intelligentiam cadunt, intelligunt. De quibus illud primum parum aptè in lingua Latina dici videtur(capiant conſilium inrelligere) præſertim ab eo cuius excellentia in loquendi magiſterio eſt poſita. In reliquis Alcinoi ſententia nul la ex parte àte eſt expreſſa. Non enim dicere vult cum mente aliquid comprehendere conamur, ſenſile noua imagine informatum occurrere: ſed ipſum intelligibile apprehendi ſuh imagine rei ſenſilis. Idque quoniam intelligendi mu- nus in nobis ꝑhantaſia adinuatur. Hæc autem nihil apprehendit, niſi hauſto initio ex imaginibus rerum ſenſilium: quod Ariſtoteles paſ- ſim docuit,& in hoc Alcinoi contextu ſequentia manifeſtè declarꝗaãt. Quem locum obſcurum ſanè& difficilem, vt ſine errore interprete- mur, ſtatunendum eſt ex eodem Ariſtotele lib. 3.de Animo, quomodo ſe habet intelligens ad materiam,& ad ſenſiles qualitates, quæ hanc comitantur: ſic ab eodem ipſa intelligibilia comprehendi, vt ſeilicer hæc vel à ſenſilibus omnino ſeparata ſunt, vel vt ex corum imagini- bus excitata, eiſdem que quaſi informata. Itaque homo quia eſt intel- ligens non amnino materiæ expers: id eſt(vt loquitur Ariſtoteles) quia in intelligẽdo, cum corpore nonnihil cammunicat: non poteſt, vt homo, intelligere, niſiconiuncta cum qualitatibus materiatis-Dij autem quia omnino à materia ſecreti ſunt, intelligi hoc modo non poſſunt: neque certè ipſi hoc modo intelligunt: ſed vt antea dictum eſt, ſine vllo diſcurſu, qui proprius eſt cogitationis. In quo valde miror, cùm capite quarto Aæwolar, cogitationem conuerteris, hancque eodem loco definiueris, ipſius animi ſecum habitam ſermocinatio- nem ſeu diſputationem, à qua etiam intelligendi munus, ibidem me-
8 ⁸
Cos nes de,.

124 IA C. CARPENTARII
ritè diſtinxiſti, quo modo nunc tui immemor, contra ea quæ in Pla- tonica& Peripatetica doctrina rata ſunt,& maxima, dicere audeas Deos ſincerè, fine vllius rei permixtione cogitare: ac paulò poſt, om- nia ſimul ac ſemper intelligere ac cogitare. Quæ duo tibi quidem in tua Logodædalia confundere licuit: in Platonica verò doctrina non licuit.
10 5eexriudr ‚vertis in poteſtatem appetendi, locum Alcinoi intelli⸗ gens de ipſa animi parte, ſiue facultate. Quod ego in veſtra Logodæ- dalia vim vocabuli conſiderans, non audeò improbare. Et tamen ia ſententia hærco. Quoniam Alcinous ait a 5euασν ta mouere, rw iren id eſt appetitionem, vel appetitum, vt illud ipſum immotum maneat. At falſum eſt,& à Philoſophia prorſus alienum, facultatem, quando hæc apperitionem mouet, immotam manere. Imò illam prius mo- ueri eſt neceſſe. De obiecto autem appetitus idem eſt veriſſimum ſi- cut Ariſtoteles docet capite decimo libri tertij de Animo. Quoniam tria ſunt, inquit, quorum vnum eſt quod mouet, alterum verò id quo illud in mouendo vtitur, tertium id quod mouetur: quoniam- que id quod mouet, duplex eſt, quorum vnam immobile, alterum quod monet,& mouetur: bonum quidem quod agendum eſt, immo- bile permanet: pars autem animi in qua ſunt appetitus, partim mo- uet, partim mouetur. Qua ratione nunc malui 2 igeuruco, appeten- di principium conuertere: vt lectori diiudicandum relinquerem, hoc ne de obiecto, an de animi parte, ſiue facaltate ſit intelligen- dum. In quo ingenuè fateor, quid ſequendum ſit mihi non ſatts li- quere.
Altera periodus ſequitur, in qua profectò valde miror tibi uum frequentem ſolœciſmum potuiſſe excidere. Quoniam prima mens,
inquis, pulcherrima eſt, oportet& pulcherrimum mente compre-
henſibile ei ſubiectum eſſe. Nihil autem eo pulchrius eſt. Seiplum igitur,& ſuas ipſius notiones eum ſemper intelligere credibile eſt. Vel pueri ſine flagitio negare non auderent dicendum fuiſſe, nihil au- tem ca(prima mente ſcilicet) pulchrius. Seipſam igitur& ſuas jpſius notiones eam ſemper intelligere credibile eſt. Ego verò etiam am- plius dubito, num dicendum fuerit, ſui ipſius noriones: quo in mea interpretatione ſum vſus. Sed iſtam litem malo remittere ad tuos Lo-
godædalos.
9 N. 9„.„ 0⸗ 2 —νπ àte Latinè dicitur diuinitas, non autem cauſa efficiens di⸗
uiniratis:& rectè, opinor. At ouaorue, quæ eadem forma, pro ea li⸗
bertate quam Philoſophia concedit, à nobis dicitur eſſentialitas:
zeeredditul tis vocadu jam ren, cl non anima omne ele relatum. rioſquee differenti⸗ Ki:ſed Pla ra, etiam omnes eſſ deiton f exenplar cum paule bonhaddi- propter ha plum bont
Vbi ve prim, cdd centa lege gatum exe co autem! ſic iu exp niens, ſec dædale, ſe Non enin Deus plur turam, divi & lmplicil rum Thelo⸗ doszcwem; comtra Gen ſcio quam.
Quod
nenſu eſſe uuita Plat Ule conuer d qua co. Naonicig nenluratum

Anos. a t. un drum wiludin run a totlas leadt u 2notun nner.. lu. lnem zppeiii da in
Lecimo ldii rr 1 aam eft quod Su a terriam dqad Erm K, quorumm m dam qoidem qa e u nimi in quſun e
atione nunc m a
n lectoni Giul Hrin wi pane, lae Mrhn
eret K palcden Brnm
kr oa audetentdi 1 alchrias. Lei 1
4
DEFENSIO. 22²5 àte redditur, cauſa efficiens eſſentiæ. Cur? Nempe quia eſſentialita- tis vocabulum in tua Logodæ dalia non receptum. Abi verò in ma- lam rem, cum iſta tua in philoſophando verborum religione. In qua non animaduertis cùm Deus dννε dicitur, eum in ſe ſpectari, ſupra omnes eſſentias,& potius vt ab his abſtractum, quàm vt ad eaſdem relatum. At quando eſſentiæ cauſa dicitur, iam eum ad certos pro- priôſque effectus quodammodo determinari. Quæ duo valde eſſe differentia, neſcio an poſſis in tua Logodædalia cogitatione comple- cti: ſed Platonicis notum eſt& vulgare. Verùm hoc ſaltem conſide- ra, etiam ſi tibi concedamus vocabulum hoc, quod abſtractum eſt,& omnes eſſentias excedens, hoc loco ſignificare potuiſſe cauſam eſſen- tiæ: non fuiſſe tamen addendum, efficientem. Quoniam hic etiam de exemplari agitur, quam in Deo quoque conſiderat. Eodem errore cùm paulò poſt Alcinous Deum abſolutè nominat, cauſam omnis boni, addidiſti, efficientem: nihil de exemplari cogitans. Quanquam propter hanc potius, quàm propter illam, Deus à Platonicis dicitur ipſum bonum.
Vbi uerò agitur de varietate nominum, quibus Deus ſolet ex- primi, cùm antea legeretur, Xρ ε xe Xpior mr*, tu pro tua li- centia legendum arbitraris, ox Ge ,iειοννκηιπ Itaque cùm nos vul- gatum exemplar ſequuti, ſententiam Alcinoi ſic reddidiſſemus, Di- co autem hæc, non vt ſeparans, ſed vt per omnia vnum intelligens⸗ ſic tu exprimere maluiſti, Dico autem hæc, non vt his Deum defi- niens, ſed tanquam in omnibus vnus intelligatur. Atqui Logo- dædale, ſeruata vetere lectione, authortis ſententia longè eſt melior. Non enim hic agitur de Dei definitione: ſed ſignificatur, etiam ſi Deus pluribus nominibus exprimatur, non induci tamen in eius na- turam, diuiſionem vllam aut multitudinem: ſed in illis omnibus vnũ & ſimpliciſſimum illum debere intelligi. Qui idem locus eſt noſtro-
rum Thelogorum,& Dionyſij Areopagitæ, libr. de Diuinis nomini-
bus, quem pluribus explicatum videre potes, apud D. Thomam libris contra Gentiles, ſi modò ab huius doctrina animus tibi, propter ne- ſcio quam religionem, non abhorreat.
Quod ait Alcinous Deum eſſe iακνεee, interpretaris com- menſu eſſe præditum, menſuræque conuenire. Ineptè ſane, nec ſeruata Platonicorum ſententia. Omne enim quod alicui men- ſuræ conuenire verè dicitur, agnoſcit menſuram ſuperiorem cum qua conferatur. Quod de Deo impiè diceretur. Ideò Platonicis Deus potius eſt, eμμανν, id eſt, ipſum com- menſuratum: quia reliquorum menſura eſt, non quod ali-
88 ij
SAea At. SeE ate euu,

226 1A C. CARPENTARII cui menſuræ conueniar: ſiue quia eſt idipſum à quo omnium rerum naturalium commenſuratio: ebque ſignificatur pulchritudinem hu- ius ſuperare omnem eam quæ rerum eſt naturaliu m. Quemadmo- dum etiam idem antea eſſe dicebatur † iναννν quia eſt ipſum bonum: non quod alicuius bonitatis ſit particeps.
Vbi Alcinous ſcribit, Deum ονιναάέ m⁵ν bupdnioy vofy, ua„ Jv0 0 uie nou ats&xu, u de us tauu vonoue, tu conuertis, eum mentem ccle. ſtem,& animam mundi, ex ſeipſo, ſuiſque notionibus moderati& temperare. Illdque vouν, referre mauis ad moderationem rerum earum quæ iam eſſe intelliguntur: ego verò ad exornationem in eiſ- dem procreandis. Quoniam de mundi creatione à Deo patre, vtte- rum omnium opifice, earumdémque exemplari, agi potiſſimume- xiſtimaui. Deinde illud, de tauny, quod relationem ſignificat retum quæ in mundo ſunt, ad Deum vt primum exemplar, priuſque in pro- creando intelligendum erat, quàm in moderando, tu interpretatis ex ſeipſo: quod verbo non reſpondet,& potius eſt efficientis cauſe, quàm exéplaris: ego verò, ad ſeipſum. Neque magis probare poſſum poſtremũ illudquod rε π avrd heus, conuertis cx ſuis notionibus: pro quo dicere malui, ad ſui ipſius, quàm ad ſuas notiones. Cum in Deo fortaſſe, ſicut& in homine, permultum interſit, dicamuſne ſuam, an ſui notionem. Etenim homo ſuas notiones dicere poteſt, quarumlibet rerum in animo impreſſas: ſui verò notionem, eam tan- tum quæ homini hominem in intelligendo& contemplando repre- ſentat.
Paulò poſt, vbi etiam in tuo Græco exemplari legitur, oi⁷ Hequ, id eſt, neque differentia: tu interpretatus es, neque quantum. Tum, opinor, neſcio quid ſomnians de Categoriarum ordinibus: quiaia eodem contextu ſtatim ſequebatur*ντε ννν neque quale. Necita multò poſt in-tuam Logodædaliam peccare videris. Neque Deus, inquis, qualitatis eſt expers. Non enim vlla qualitate ad eum per- tinente priuatus eſt. Ego certè, ad ſe, dicere maluiſſem. b Scholiotum tuorum in caput hoc numero ſeptimo, negate non potes, cùm dixi Solem præſtare oculis vt videant, aſpectabilibus ve- rò vt videantur, A nobis huius Philoſophi ſententiam fideliter eſſe expreſſam. Eſt enim, vt Ariſtoteles ſoribit libro ſocundo de Animo, lumen, actus& rei aſpectabilis,& aſpectus. Sed, vt ais, non ſo- luͤm vim Græci ſermonis exprimere voluiſti: verum etiam ea quæ per verba ſignificantur, quaſi repræſentare. Ecquo tandem mo- do? Tua audiamus. S ol, inquis, videndi ſenſui ſu ppeditat videndia- tionem, ſeu videre:illis verò quæ cernuntur, videndi perpeſſionem,
ſ ileti mani dedum zctu facta 10 actio? N videri aute men de dl plum ocu erpe lion quam aach fugias, vi in hoc apb clle intelli videndim Coniec
N A'do olu probaui.§ commodè ii, tuintual vero ccholic vitioſt ſcxip modi, cum dale, quidi ne quidem ſine ſplenc iſtud& Pl quibus nit ipſo Deoi Dec& qu⸗ nere Tümc illa dicitur! pronuncian cum longe nih horun ſeueriſſimè Rideo vei drtium cun urverum, ai rnione ad ſu⸗ Klömuleſte dien manum mtehumanc

.
8
1 1— n, qaodtu 1 1 Npaamat lana ſante, Kn d leplam Negs e nn nw, conut e dn Paus, quim a4 ⁵. on dine hetwuli ai dim homolus tn
mpteſirſui a cier Aineligniol erhe
1 0Gtrcoerem ai erpretunse5, un e Cuegotit nchin dunt in a o gu tlan peccue ad.
Non evim ilh Wpixdd ndf dcren doc.
cles ſenbit e 1 15 8 ibectu t n cimete wiui Hein-
repcrfedeat9 1 5 enciſent n rcama
Me
DEFENSIO. 2
ſeu videri. Pape! Quam philoſophicè nos in rem præſentem quaſi manu deduxiſti! Ergo tua opinione, Logodædale, rerum aſpectabiliũ actu facta per lumen inſpectio, earundem eſt perpeſſio, oculorum ve- ro actio? Num quia videre, ſi verbi formam conſideremus, eſt agere, videri autem pati. Dignum hoc ſanè tua officina. At nobis potius lu- men de aſpectabilibus imaginem excitans,& per medium hanc ad ipſum oculum deferens, præſtat illis ſuum actum& actionem, oculo perpeſſionem. Neque videri magis eſt eius quod videtur perpeſſio, quam audiri eius quod auditur. Niſi forte ad illud Platonicum con- fugias, videre nos emittendo, audire recipiendo: quanquam neque in hoc apud philoſophos tua opinio poterit conſiſtere: ſicut ab eo fa- cile intelligetur, qui ea attente legerit quæ noſtro Commentario de videndi modo pluribus diſputata ſunt. Coniecturam tuam in eo quod vbi in vulgato exẽplari logitur ir N M die uοo, tu legẽdum arbitraris, u, τφν prima fronte non im- probaui. Sed vbi propius inſpexi, putaui veterem lectionem non in- commodè poſſe retineri. In quo meæ religioni nihil facile immutan- ti, tu in tua leuiſſimus, ſi placer, pro tua humanitate ignoſces. Quod vero ſcholiorum tuorum numero 8. arroganter notas, ex illa vetere vitioſa ſcriptura, natam eſſe ineptam noſtram interpretationem eiuſ- modi, cum hoc autem cùmque ipſo Deo intelligit, dic mihi Logodæ- dale, quid tibi in eo ineptum videri poteſt, nos non modo Deum, ſed ne quidem quicquam eorum quæ ſunt, intelligere ſine ipſo Deo,& ſine ſplendore ab hoc in noſtrum intellectum emanante? Equidem iſtud& Platonicis& noſtris Theologis familiare eſſe certo ſcio: cum quibus nihil poteſt, ſolo te iudice, ineptum videri. Vt ſcilicet hocſcũ ipſo Deo intelligere) ſignificet quando mens philoſophi fruitur ipſo Deo,& quaſi cum illo vnita eſt, extremo& ſummo philoſophiæ mu- nere. Túmque ab eiſdem Platonicis, ſicut& à Mercurio Triſmegiſto, illa dicirur frui Dei colloquio. Quanquam de eo ipſo nihil temere pronunciatum velim, ſed ſuum cuique liberum eſſe iudicium. In quo cum longe grauius à Marſilio Ficinio eſſet peccatum(quia omnino nihil horum expreſſit) ei omnia à te indulta ſunt, in me vel leuiſſima ſeueriſſimè exagitata. Sic, credo, caſtigare ſoles quos amas ex animo.
KRideo vero plumbeum acumen tuum in explicanda comparatione
partium cum toto, ſcholiorum tuorum numero 9. Non eſt ſimplici⸗ ter verum, ais, partẽ eſſe priorem eo cuius eſt pars. Nam totum qua ratione ad ſuas partes refertur,& qua ratione ſuis partibus conſtat, vel ſimul eſt cum ſuis partibus, vel ſuis partibus prius. Si quis enim dicat manum aut pedem& ſimiles humani corporis partes„eſſe cor- pore humano priores, quis ei concedat ꝑartes corporis à corpore ſe-
g G iij

2²2⁸ I A C. CARPENTARII paratas, eſſe partes, niſi homony mas, quemadmodum manus picka
manus eſt? Hui! quam ſubtiliter! Et ſi ex vnguibus leonem, quid à
te in comparatione Platonis cum Ariſto. quam tua præfatione in v- niuerſa philoſophia polliceris, ex his poſſumus aut debemus expe- ctare? Quid enim iſtud eſt, Logodædale, totum qua ratione ad ſuas partes refertur, vel ſimul eſſe cum illis, vel eiſdem etiam prius? An non vt conſideratur ex partibus quaſi naſcẽs, vt hoc loco ab Alcinoo, ad cas refertur? Atqui eiſdem hoc modo, natura poſterius eſt. Equi- dem eo tempore quo hæc ipſa contra nos meditabaris, cum tuam in Politica Ariſtotelis latinam interpretationem adornares, animaduer- to te valde fuiſſe impeditum eo loco quo ille ſcribit cap. 2c. lib. z. Ciui- tatem eſſe natura priorem domo. Sed quis credidiſſet in eo faſtu quẽ præ te fers, tantum eſſe poſſe inſcitiæ: præſertim in eo quod philoſo- phiæ candidatis iam omnino tritum eſt& vulgare? In quo philoſo- phi ſententiam peruertis,& ea effundis quæ vix puero digna ſunt. Ariſtoteles enim non ſolum eo loco, ſed aliis pene infiniris, vult par- tium naturam& eſſentiam ſpectari in vſu quem à toto accipiunt, ex- tratotum amittunt. Ideòque negat partes ab illo ſeparatas amplius manere, niſi ſecundum nomen: quod in illis rantum ptoptet figuræ ſimilitudinem manet, etiam ſublato vſu. Quemadmodum manus picta aut lapidea, manus appellatur: non quod habeat manus vſum, in quo poſita eſt vera eius natura& eſſentia, ſed propter figuræ ſimi. litudinem rantum. Tu vero quid cenſes? Si quis dicat, inquis, ma- num aut pedem& ſimiles humani corporis partes, eſſe corporchu- mano priores, quis ei concedat, partes corporis à corpore ſeparatss, eſſe partes, niſi homonymas, quemadmodum manus picta, manus eſteIn quo dupliciter erras. Priore quidem loco, quòd putas queriab Ariſto. an manus, ſit humani corporis pars cum à corpore ſeparata eſt: Num potius an manus ſit manus, poſtquam ſeparata eſt ab eo cuius manus erat. Illud enim quod tibi fingis, eſſer omnino ti- diculum: in hoc autem dubitationem pariunt dignam philoſopho, vna quidem ex parte manens ipſius manus quaſi corpus, vel eiuſdem materia cum ſua figura: altera vero ex parte ſublatus vſus, in quo f- nis eſt& quaſi forma eſſentiæ, vt idem Ariſt. docet cap. vltimo lib. 4. Meteor. Alter error tuus longe grauior, quod componens locum Al- cinoi cum eo, quem ex Ariſto. Poliricis paulo ante indicauimus, cob- ligis ſi vt Alcinous vult, Partes toto priores concedantur, neminem daturum partes à toto ſeparatas manere niſi homonymãs. At con- tra Ariſtoteles concludit totum eſſe natura prius, partes verò poſte- riores, quia hæ ab illo ſeparatæ non manent niſi hom onymos. Et cet- te in philoſophia, cuius in te hic indicas craſſam& ſupinam igno-
nntiamm 1G manent, u poſtetio zem ellen antea dixi godædal leruatalu rim terpretat ſuperfici ciehus ta qu bus: rentias p tonem ſu do, velo taris muta lij vtro vat pjacet quc enimimpt regoriis,c hi eaſola litates: teſt mang fieri non diſcrime: Niſi fort greditur. modum n.
Poſtqua quod ſequ de iota re lius Ricinr
Quibus j
idearum ſi
nem adum dc lomo p Auue cette 1 videtur 1
uero ho
Con ale non

wlochgol. 1 S. vo. e 4 un nſcur ſriri Ri mrmmek K 3 d o loco, ſedai 2in eckari in viuqre 1 ü enexnn panesd Sm a. quod inils a g lodiaro vu. C lannt non qud s dar K eilentin, ae in 8 a mani corpotis to a
kea d partes corpot& 1, gurmadmocui aun iote quicem log un corpotis pas q tn
behr
it mands, pof arhm
m qaod tdi Kaie dius mins qu 0 S weto er pane id da tit nidem Aü.4 ma it te grnuiot, quod ein E Holhicis paul⸗ v7 lans 3 toto pdotes q Se ,n 223 muuer: 1 ni
meſſenuumn e nonmanent Delhfs ic indicu c e lhus
„ es ſel
DEEFEENSIO. 229 rantiam, quæ priora ſunt, ſublatis poſterioribus, adhuc ſinonyms manent, non tantum homonymés. Quia rationem eſſentiæ priora à poſterioribus non accipiunt: ideòque his ſublatis, ſecundum ean- dem eſſentiam(quod eſt ſinonymõs) manere poſſunt. Sed hæc vt antea dixi, longiſſimo interuallo penéque infinito ſuperant tuam Lo- godædaliam. De quibus ſi quid voles diſcere, vide quæ à nobis ob- ſeruata ſunt Commentario in cap. 1z. Alcinoi, numero 1.
78 Krimddv, cur in tuis ſcholiis numero G.& decimo mallueris in- terpretari figuram in planitie& ſuperficie deſcriptam, quam ipſam ſuperficiem, neſcio. Cum Plato corpora compoſuerit ex ſuperfi-
ciebus tanquam ex principiis, vt Ariſtoteles ait libro I. de ortu, de
quibus agi video hoc loco ab Alcinoo. Quanquam earum diffe- rentias per figuras expoſuerit. Quemadmodum apud eundem Pla- tonem ſuperficierum principia ſunt ipſæ lineæ, non harum rectitu- do, vel obliquitas. Quod verò ferè eodem loco aλƷνa interpre- taris mutationem qualitatum, quam vulgo alterationem vocant: a- lij vero variationem dicere mallunt, id non improbo. Sed hoc non placet quod ſubiicis ea quæ hoc modo mutantur, fieri alia. Hoc enim improbant Porphyrius capit. de differentia, Ariſtoteles in Ca- tegoriis, capite de ſubſtantia,& capite 2. libro 1. de ortu. Si quidem hi ea fola volunt fieri alia, quæ ſubſtantiam mutant, non ſolas qua- litates: quibus mutatis adhuc ſubſtantia etiam numero eadem po- teſt manere. Quod cum accidit, tum ſubiectum mutationis aliud fieri non dicitur, ſed diſſimile. Ex quo philoſophi repetere ſolent diſcrimen inter motum propriè dictum,& ſubſtantiæ mutationem. Niſi fortè tu cum Heraclito dicere mallis alium eſſe æquum qui in- greditur aquam,& eandem egreditur: quod ad hunc tuum loquendi modum neceſſariò eſt conſequens.
Poſtquam Alcinous dixit corpus ex materia formaque conſtare, quod ſequitur de ſimilirudine cùçm idea, id ego interpretatus eram de tota re naturali illis duobus principiis conſtante, ſicut& Marſi- lius Ficinus, in eo haud dubiè Platonicorum ſententiam ſequutus. Quibus ipla naturalia corpora, ſua materia formaàque conſtantia idearum ſunt imagines, inexplicabili quodam modo per imitatio- nem adumbratæ: Nec hominis anima fola, ideæ hominis imago eſt, ſed homo vt in ſenſum cadit, ex ſuo corpore& anima conſtitutus. Atque certe in Græco Alcinoi cõtextu à parricula ĩꝝ non tam refer- ri videtur εενν(quanquã hoc propinquius) quam ⁊συναvel ale⁴eaotuk. Tu vero hoc de ſola corporis naturalis forma intelligi voluiſti: quæ fortaſſe non tam eſt ideæ imago, quam radius qui ab illa defluens,&
LE e

242 1AC. CARPENTARII in materia exceptus& cum hac inexplicabili modo vnitus, ipſam ima ginem materiatam parit. Corpus omne, inquis, conflatum eſt ex ma- teria& forma ei iuncta: quæ quidem ideis aſſimilatur. Sed in ambi- gua particulæ vnius relatione, hoc tibi condonemus: Subtiliorémque tuam philoſophiam in huius ſentenriæ explicatione expendamus. Alcinous ait imagines ideis ſimiles fieri earümque patticipes modo quodam inexplicabili. Expectabam profecto cum eum locũ àte nu- mero 13. ſcholiorum, notatum animaduerti, vt id explicare conate. ris, quod hic dicit inexplicabile. Sic enim hominem raræ& recondi. tæ doctrinæ facere decuit: preſertim in eo authore, in quo breuibus ſcholiis id tantum attingit quod paucis eſt cognitum. Quid vero eſt quod hoc loco obſeruas. Forma, inquis, quam idd appellant græci,
ideis æquiparetur, nihilque preterea. At hoc ex ipſo contextu cuiuis
erat manifeſtam. Scilicet, iſtas ad populum phaleras In quibus di- gna profecto Logodædalo obſeruatio. Mihi vero crede ſanctè iuran. ti, non potui cum in re ſeria& grauiſſima te tam puerilia ſectantem animaduerti, iſtis nugis legendis riſum tenere.
omnis qualitas in ſubiecto l] Hic integra vna ratiocinatio eſt tribus membris abſoluta, quæ à te tota eſt pretermiſſa. Quod quia homini reprehendendi ſtudio feſtinanti, facile potuit accidere, liberaliter condono. Sed vide vt hanc meam erga te humanitatem alio loco te- cognoſcas.
In(ap. 10.
Huius capitis prima tua periodus parte poſteriore dura ſupramo- dum eſſe videtur,& ne quid dicam grauius, parum digna Logodæda- lo. In eaque etiam amplius, quod interiectam ſententiam ſequitur, ſi cum eo conferatur quod eandem antecedit, omnino diſſolutum eſt, Quoniam eorum, inquis, quæ natura ſub ſenſum cadunt,& cætera: quando igitur hæc ita ſunt. De quibus hoc poſterius neque eſt in cõ- textu græco: neque cum ſuperiore ſatis apte connexum.
Habentia quidem tunc tantum vertigia) Etiam ſi in tuis ſcholiis notes locum hunc à nobis peſſimè eſſe cõuerſum, priorem tamen noſtram fententiam, perpaucis in verbis muratis, adhuc retineo: quòd hæcad mentem Alcinoi,& Platonicorum maximè accommodata videatut. Significat enim, quod ipſe non videris ſatis attente conſideraſſe, in materia confuſa ante mundi originem, non fuiſſe elemẽtorum actus
(ſic enim Peripatetici formas nominãt) quia nulla adhuc erat eorum diſtinctio: ſed tantum ad illos rudimenta quædã: ac in iis ad eoſdem actus quandam naturæ aptitudinem, qualis eſt in omni tiaterſ ad
uam
Tuam form iiodos ine tentiam va zem illodi tur,ia Me qum nunc Platone m iis ie quoc mentis ot procreand um eſt, t inſcitia ad erat conne rantem De primum— debele,& vacuum aut adhucerat,! nocötluſa, eum eKtert connecene aut cexte in tua authori zer& aqu cata, dicere pulo rectiu & acuam: funt magis In ptoxim ſolum ab Al ſic launè rec dendo mult di umei ſatis liganca, Qu
ate elle der;
rſolet peric Necquod ſeq derbus, ine do,ei ad eins Laden colli ds ac ſeiplun

4 — Ald 4 Dh S n lentennix anle 1 äne een 5 A aadacd a. nnaaal n
2 u alepalae, e h
keranio ie: 8 „. 112 K Fraulumann
1
iunlum tenet. llc iatega m ain aettpteterniſ C di, fuiile potui 8 amerxate bun Su
77-o.
dus patte poſte zauß am grauius pan H ali od aietiecan arut
dem mmeccdi,od lht nnrunR ſib lenu Woht
ribus hoc pollr u pt ore bis apte 2.4
iigu kim 1 un ad
cdoetſam, ori*½ maans addocg Se ſ mmmine cr er ſan
“——
DEFENSIO. 231 ſuam formam relata. Cæterum velim obſerues tres aut quatuor pe- riodos ineptiſſimè à te in vnam eſſe coniectas: eõque authoris ſen- tentiam valde eſſe tua interpretatione confuſam. Adde quod in ea- dem, illud in lingua latina à Logodædalo parum comptum eſſe vide- tur, ita vt eas, inquis, ad eum modum inter ſe diſtinxerit quemadmo- dum nunc ignis& terra,& cætera. Sed illud ineptius, quod vbi ex Platone mundi origo ex quatuor elemétis explicarur, 7 2αιαμέαόινον, ver- tis id quod ortum eſt. Quaſi vero id quod ortum eſt, adhuc ex ele- mentis oriatur: aut iam ortum id eo loco dici poſſit, in quo de illo procreando Dei cogitatio explicatur. Denique cum inepte, ſicut di- ctum eſt, tres aut quatuor periodos in vnam conieciſſes, non minore inſcitia ad extremum id ſeparaſti, quod cum ſuperioribus neceſſarid
7
erat connectendum. Nam cum de mundi procreatione quaſi delibe- rantem Deum feciſſes, hoc modo, Cum hæc, inquis, Deus cogitaſſet, primum quidem id quod ortum eſt corporeum ſiue corporatum eſſe debere,& omnino tractabile atque aſpectabile: nihil autem igni vacuum aut terra carens, neque cerni poſſe, neque tangi. Pendula adhuc erat, ſicut vides, authoris ſententia. At tu periodo illic omni- no cõcluſa, nouam ſtatim exordiris, Probabili igitur ratione, inquis, eum ex terra& igni creauit. Quod cum ſuperioribus manifeſtè erat connectendum,& eadem periodo, ſicut fecimus, comprehendendũ: aut certe in ſaperioribus alia diſtinctio adhibéda. Satis vero illud pro tua authoritate quod ſequitur, Idcirco inter ignem& terram, inquis, atr& aqua ex proportionis modo locati ſunr. Nos certè plæbei, lo- cata, dicere malluiſſemus: ſicut tu pauloante, hoc ipſo capite cum po- pulo rectius dixiſſe viſus es, quemadmodum ignis& terra ad aërem & aquam affecta ſunt. Sed tibi in Logodædalia regnanti, quæ rara ſunt, magis ſolent placere.
In proxima ſententia interiecta, tuo more luxurias. Cum enim hoc ſolum ab Alcinoo dictum eſſet(àr⁊ανενναν du d ula aetodme) quod nos ſic latinè reddidimus, huic enim vnum medium fuiſſet ſatis: tu ad- dendo multa de tuo, ita explicas, tum enim vnum inreriectum me- dium ei ſatis eſſet, ad ſe ipſum& ad ea quibus eſſet interiectum, col- liganda, Quod quidem animaduerto ex Ciceronis libro de vniuerſi-
tate eſſe deriuatum. Sed hoc non eſt Alcinoum interpretari: verum,
vt ſolet Perionius, pro Alcinoo loquentem Ciceronem induccre. Nec quod ſequitur in tua Logodædalia magis probo, duabus ei me- dietatibus, inquis, opus fuit, ad eius coniunctionem. Quale enim hoc, ei ad eius? aut illud, mundo ſatis eſſe vnum medium ad ſe ipſum, & ad ea colliganda quibus eſt interiectum? Equidem neſcio cum di- cis ad ſeipſum, mundum ne an medium debeam intelligete Nec 1
SeR Al EEed tee,

————
— 1———
232 IA C. CARPENTARII Vtrumuis eligas, aptè videris hæc omnia de tuo addidiſſe. Eodem vero
loco valde probo coniecturam Nicolai Gulonij collegæ noſtri, in eo
quod vbi legitur ραεει⁶εν 4, reponendum arbitrarur l*ε⁶‿s, a, id eſt, dO ſoli.. pro globoſo ſolidum. Nec enim plano, quod ενz cdy dicitur, glo-
boſum propriè opponitur, ſed ſolidum. Et certè Plaronis locum ſic
Cicero codem libro videtur interpretatus. Non multo poſt, vbi ab Alcinoo dicitur u εν ⸗εss u, id eſt,& hæc ad terram, tu conuertis, & hæc terræ proportione reſpondeat. At non quæritur an aqua terræ proportione reſpondeat: ſed quam proportionem ad terram habeat, Quxæ duo ſi eadem eſſe putaſti, tota via aberraſti..
Et quoniam neque asectu egebat, neque auditu, neque vllo alio ſauſo. Nos hac in parte Alcinoi ſententiam ſic expreſſimus, vt concludat mundum in ſuo corpore nulla habere diſtincta ad ſentiendum in- ſtrumenta: quia non egebat ſenſibus. Tu vero ſic, quia neque oculis egebat, neque auribus, neque vero vllo alio tali ſenſu: non affinxit ei talia ad ſentiendum inſtrumenta. Perinde ac ſi inferas, quia non indigebat inſtrumentis ad ſentiendum, nulla talia ei à Deo eſſe data. Quod ineptum eſt& inſulſum. Neque vero Alcinous oculos dixit, ſed odοn, id eſt aſpectum vel videndi vim, vel ſi mauis, oculi in vidẽ- do actionem atque functionem. Hæcque eius ratio innititur illi axio- mati quod Ariſtoteli in phyſiologia familiare, Deum& naturamni- hil fruſtra facere, ſed omnia ad certum quendam finem& vſum elſe deſtinata. Fruſtra autem ſentiendi inſtrumenta mundo data eſſent,
cum in eo nullus ſit ſenſuum vſus. Quoniam extra mundum niĩhileſt
quod hic ſenſu debeat, aut poſſit percipere. In(ap. 1I.
Initio te amicè monere volo, toto hoc capite, phyſica ex Platoni-
corum conſuetudine à Pythagoreis deriuata, per Geometrica expli-
cari. Vt hac occaſione animaduertas, eius rei ignoratione à te magna temeritate deprauatum locum Ciceronis initio Academicæ primæ. In quo cum Academicus idẽm que Platonicus, cauſam reddere vellet cur ad philoſophiam latinis literis illuſtrandam non accederet, nem- pe quod in phyſicis Platonicorum more tractandis, ipſis Romanis verba deeſſent: vt pote quibus nondum erat ſatis nota Geometria,&t colligi poteſt ex præfatione Tuſculanæ 1. per quã tamẽ Plaronici ſua phyſica ſolebant explicare, Noſtra, inquit, tu phyſica noſti, quæ cõ⸗ tineantur ex effectione,& cx marteria ea quam fingit& format effe⸗ ctio. Adhibenda enim Geometria eſt: quam quibuſnam quiſquam enuntiare verbis, aut quem ad intelligendum poterit adducere? Hæc
yh devit tentiæ col expungen Cicerone pb ſic n da enime eoque lo tum dice quo,/ vt c uorſum eſt? Anq cipus ma Gifmius Emilio! le, vait i tu pro tui ſtola tibi fů termittere rum, Atee re vellet e ſunt, lpſe expers ca aliquand maximéc dus. Nec imi: qua nanura fr. Riacertur phioloph De quoan gnoviſti: ſcridis Co inquis hic lonze apt tis cmend impteſſion nmillius Aritotele: Nraltat totu mi cltfrigic rones inqu

1 duderr üün Sai nüdus. Taret Ni hne Wrovlo 8 7 un nenta. Dernd üm gendam, nulla a 1d . Neque vero e We dendi rim, rel Ea h 11 iecquc cius Kam logia fumilint Ka Acenum quen Erenl dend inſtrumcl. n lun. Qoniam Kamb eperapete.
—
4
(. u.
9,roto hoc ii z. lar
oteis detiuuta N of wertas, ciusteiſ M iake cetoais ii 1 cdmn an: Puronicut Wo ll erslatttmd M. uen orum mole— n 3nondamerac aiib 4 ſulnrl. pe da lur aicne e uk oltta,at, hm natetit ei qul ung erti ctt: qeu 1 Gber
lntelligendud 1
— “
DEERENSIO. 3
ipſa de vita,& cætera. Quo loco perpaucis mutatis maxima eſt ſen-
tentiæ commoditas. Tu vero eius rei ignoratione, lineam integram
expungendam cenſes: neque adhuc hac expũcta reperire potes, quod
Cicerone dignum videatur. Sic enim legendum arbitraris. Noſtra tu phyſica noſti, quæ continentur ex effectione& ex materia: adhiben- da enim ea materia eſt. Hæc ipſa de vita& moribus,& cætera. Pro eõque loco, ſine vllius exemplaris authoritate ſic deprauato(reſtitu- tum dicere volui) tu in ſcholiis tibi triumphum decerni poſtulas. In quo, vt cætera tibi condonem, dicito nobis obſecro te, Logodædale, quorſum hoc eſſet à Cicerone ſubiectum, adhibenda enim materia eſt? An quod vnquam quiſquam de phyſicis dubitauerit num in prin- cipiis materia eſſet ponenda? De quo, fateor, me primum per literas Gifanius noſter admonuit: quibus tibi in tuo Cornelio nepote, vel Emilio Probo, plagium obiicit, quod loca ferè quinquaginta, quæ il- le, vt ait, in ſuo Lucretio apud Plantinum anno 156z. edito, reſtituerat, tu pro tuis impudenter venditaueris. Quæ cum voles ex eiuſdem epi- ſtola tibi fideliter recenſebo. Eadem vero occaſione non poſſum præ- termittere locum alium in eodem Cicerone libro 2. de natura Deo- rum, à te eadem temeritate deprauatum. In quo cum Cicero proba- re vellet calorem eſſe fuſum per omnia, etiam ea quæ natura frigida ſunt, Ipſe vero aër, inquit, qui natura maxime eſt frigidus, minimè eſt expers caloris: ille vero& multo quidem calore admixtus. Tu quia aliquando ex Peripateticis audiueras acrem non frigidum, ſed calidũ, maximéq; humidum, legendum putaſti, qui natura maximè eſt humi- dus. Nequc in eo animaduertiſti Ciceronis argumento ſuam vim ad- imi: quæ in eo eſt maxima, quod calor fuſus dicatur eriam per ea quæ natura frigida ſunt: nec Stoica à Peripateticis diſtinxiſti. Quoniam hic certum eſt Ciceronem loqui ex Stoicorum opinione: quos inter philoſophos conſtat acrem natura frigidum, non calidum poſuiſſe. De quo à nobis ſepe inter docendum admonitus, errorem tandem a- gnouiſti: ſed eum in Typographum reiicere es conatus. Sic enim ſcribis Commentarij tui in Æmilium Probum fo. 447. Lectorem, inquis, hic admonebo, apud Ciceronem lib. z. de natura Deorum, nõ longe à principio, locum eſſe in noſtra editione corruptum, in vulga- tis emendatum: quod non tam mea, quam operarum& eorum qui impreſſioni præerant, culpa contigit. Nam cum adnotaſſem ad o- ram illius loci, aër qui maximè frigidus,& cætera. imo humidus ex Ariſtotele: illi eiecta vera voce, frigidus, humidus ſubſtiterunt. Sed præſtat totum illum locum aſcribere. Ipſe vero aër qui natura maxi- mè eſt frigidus, minimè eſt expers caloris. Sic habent omnes aliæ edi- tiones, inquis,& rectè. Nam ex ſentẽtia Sro evrſi dce hic explicat 1)

4 1AC. CARPENTARII
Cicero, aër frigidiſſimus eſt. Gaudeo ita me Deus amet, iq ipſum lo- co hac tandem placuiſſe, de quo noſtris prælectionibus frequenter, vt permulti mihi teſtes ſfunt, te admonuimus. Valdẽque approbo commentum tuum, quo probabiliter ſanè culpam hanc in Ty pogra- phos horümque operas videris reiicere. Hi enim in ſuo munere fre- quenter peccando, iampridem ſunt conſequuti„vt eiuſmodi excuſa- tio non poſiit niſi valde probabilis exiſtimari. Sed tibi caue, Logo- dædale. Vereor enim ne iidem grauius quam exiſtimes eo ipſo loco in te peccauerint, tibique aliud impoſuerint, in quo noua excuſatio- ne ſit opus. Nam quod tu in Emilio Probo illis attribuis, hi tuis in Ciceronem ſcholiis tibi aſcribunt: faciuntque vt magnam laudem
quærere videaris ex eius loci reſtitutione, quem tu hic deprauatum
fateris, idq́ue eorum culpa contigiſſe cauſaris. Sic enim à te ſeriptum
fingunt notis tuis in librum 2. de natura Deorum(Ipſe vero ar qui natura eſt maximè humidus) Sic legendum eſt, vel libris omnibus inuitis, non vt habent(frigidus) Aër enim calidus eſt natura: ſed hu- midior quam calidior: quod minus apparet minuùſque ſentitur, pro. pter calorem. At contra aqua humorem ſuum haber in promptu ma- ximéque declarat, propterea quod frigida eſt. Quo modo vero po- teſt eſſe maximè frigidus, ſi non eſt expers caloris, atque adeo ſieſt multo calore admiſtus,& ſi eſt aquarum quaſi vapor: cum vaporo- mnis ſir calidus? Hæc tui Typographi tuo nomine ediderunt: pto
quibus ſi me audis, dicam grandem illis impinges. Sin minus, caue
ne illa ferendo, non effugias quin te in veterum ſcriptis immutandi,
& contaminandis valde precipitẽ ac temerarium: in hacquc temeti⸗
tate excuſanda valde obliuioſum ſenem merito exiſtimemus: atque in his dubitationibus quæ loco poſteriore te perturbant, rerum pbi⸗
loſophicarum omnino ignarum. Hinc vero alius error tuus emana- uit, numero 71. annotationum tuarum in lib.7. Ariſto. de moribus, quem tantum tibi indicabo. Notum eſt ex Platonis Timæo, inquis, ex materia, quæ indiuidua eſt& quæ ſemper eſt vniuſmodi,& exea quæ corporibus diuidua gignitur, Deum tertium materiæ genus er duobus in medium ad miſcuiſſe, quod eſſet eiuſdem naturæ& quoc alterius. Imo philoſophis in Platonica doctrina exercitatis, vel ex iis ſolis notum eſt Logodædale, te omnino ineptice ab illaque tota tia aberrare.
Seruans Alcinous initio capitis cundem ordinem in aſſumendis elemẽtis ad cõpoſitionem corporis mũdi, quẽ cap. ſuperiore in illorũ origine explicanda, dixit illud coagmentatũ ex igne, terra, aqua& at- re: quod nos obſeruauimus. Tu vero co neglecto dixiſti, ex igne atre aqua& terra. Hoc pro tua authoritate leue videri poteſt. Cumque 45
1
eodem ell namide al cos in ele conforma luiſt inp. ſti igem rofecto ab Alcine doqae elſ tenviſſim recondit plum rep ramis, ine dum apti circo igni godadale, Recon
in accomm Vt exüs ad nica& Py patte Sche ad Phylic ticis Phyl ra natutal tanquam maticas h quanti eſt ſumma do placet hoc. lia cctpora ceat autem nione id aff Poni, quiai am mihi ab Ariſtote Vod vero teniam vtn nia Dico enim tegulites, qo 1quatuor
tzurz gu

3) Aer caim al 24 un
0 eſt erpets C 1 1 3 WMakum Aaal E..
—
porapbi won dncin
adem illu impit&e un uin tein feierun aauimn hit ctemeruiil i suünh m lenem merin o demn poſteriote te unmm m. Hac ncioal axms nmuam iald à Noum eſter I Mc un & ger ſeuhrrc Suil cur, Numteni ttrtup auod eiſe di Se m noci dorid e ut
ed:u
DEEENSIO. 155
eodem eſſet fůᷣbiectum, materiam illorum rudem conformatam py- ramide atque cubo,& cætera: quòd hæ figuræ ſecundum Pythago- reos in elementis rationem habeant formæ eſſentiæ, qua res dicitur conformari, quia vt Philoſophi loquuntur, dat eſſe reituu dicere ma- luiſti, in pyramidem& cubum conformauit. Quæ duo ſi exiſtimaui- ſti idem ſignificare, in rebus Philoſophicis puero es rudior. Sed hoc profectò te dignum eſt, quod cùm in eodem contextu dictum eſſer ab Alcinoo, pyramidis figuram omnium maximè ſecando, diuiden-
dõque eſſe accommodatam, paucioribus triangulis conſtare, eſſéque
tenuiſſimam: atque idcirco eam igni eſſe attributam: tu qui nihil niſi reconditum in tuis Scholiis ſectaris, horum num. 4. de eadem re id i-
Pſum repetis quod omnibus erat in ipſo contextu clariſſimums. Py-
ramis, inquis, figura eſt ſolida, tenuiſſima,& acutiſſima,& ad ſcindẽ- dum aptiſſima,& ex pauciſſimis triangulis ſeu triquetris conflata Id- circo ignis naturæ tributa eſt à Platone. Næ tu magno animo, Lo- godædale, ad Philoſophiam aſpiras, ſed in hac vires deficiunt. Reconditæ verò huius eruditionis tuæ ſpecimen maius edetur, in accommodandis quinque figuris regularibus ad corpus vniuerſi. Vt ex iis adhuc quaſi ex vnguibus, ſicut antea ſæpe, in doctrina Plato- nica& Pythagorica rugientem leonem recognoſcamus. Ergo hac in parte Scholia tua attentè conſideremus. Plato, inquis, Mathematica ad Phyſica accommodat, Pythagoreos ſequutus: ita vt ex Mathema- ticis Phyſica componere videatur. Non tamen hoc ſignificat corpo- ra naturalia ex figuris& numeris, tanquam ex partibus conſtare: ſed tanquam ex principiis& terminis componi. Quia natura in Mathe- maticas figuras, tanquam in principia& terminos retexantur. Hui!
quanti eſt ſapere? quàm tibi aperta ſunt, quæ aliis omnibus recondita, ſumma doctrinæ Platonicæ& Pythagoricæ myſteria. Ex quibus, ſi
placert, hoc aliquando nobis explicabis, cur tibi abſurdum ſit natura- lia corpora ex figuris& numeris, tanquam ex partibus conſtare: pla- ceat autem ex eiſdem tanquam ex principiis componi. Itémque ſe- riõne id affirmes, quod pro ratione ſubieciſti, naturalia ex illis com- poni, quia in Mathematicas figuras tanquam in principia retexantur. Nam mihi certè vtrumque patem dubitationem habet: quod video ab Ariſtotele in Metaphyſicis,& libris de Ortu eſſe reprehenſum. Quod verò de Dodecaẽdro ſcribis, ita à nobis redditam Alcinoi ſen- tentiam, vt nullo modo poſſit intelligi, in eo manifeſta eſt tua calum nia. Dico enim, cùm quatuor ſint elementa,& quinque primæ figuræ regulares, de his, quatuor ſingulas ſingulis elementis accommodari. Ex quatuor autem elementis conſtare magnũ corpus vniuerſi: cuius
figura eſt quintæ ſpcciei, nempe Dodecaẽdra. Itaque snem formatũ b 1h iij

—— 1.—— ———— 7 ————————
congreſſos(ſic enim loqueris) quadrangulum talem efficere, quales
235 IAcC. GCARPENTARII pyramide, terram cubo, acrem octacdro, aquam icoſaëdro: coniuncta autem hæc omnia, vel præterea, hæc omnia, id eſt, izn mυ Dodecas- dro. Quæ ſententia eſt Io. Grammatici in diſputatione contra Proclũ de mundi æternitate. Imò verò etiam tua. Dodecaèdrus, inquis, ipſi vniuerſo& mundo accommodatur, propter ſphæras duodecim,& ſi.
na duodecim in orbe ſignifero. Niſi quod in contextu m, præter- miſiſti:dixiſtique,& poſtremò in figuram duodecim ſedium. At cum quatuer elementis, quatuor primæ figuræ erant accommodatæ, indi- candum fuit quid eſſet illud poſtremum, cui figura Dodecaèdra cõ- ueniret.
In Scaleno aurem quàm flagitioſè peccas, ignoratione rerum Ma- thematicarum& Philoſophicarum! Hic trianguli ſpecies quæxdam eſt, quæ haber tria latera inæqualia, indẽque etiam tres angulos inter ſe inæquales. Inæqualia autem tria latera, iLémque tres anguli‚infini- tis modis eſſe poſſunt. Quare cum hac ſpecie pro altero principio f- gurarum regularium, Alcinous ex Platone vti veller, eius infinita na- tura ad finitum fuit reuocanda, per dererminationem proportionis quam haberent inter ſe, vel illa tria latera in ſua inæqualirate, vel an- guli ex illorum laterum compoſitione nati. Determinatio laterum eſt apud Platonem in Timæo, apud Alcinoum verò angulorum: yt ſcilicet vnus ſit rectus, reliqui duo ex communi Geometrarum ſen- tentia, ita æquent alterum rectum, vt horum vnus eius duas tertias complectatur, reliquus eiuſdem reliquam partem tertiam. Quæ ger- mana eſt hoc loco Alcinoi ſententia: tu verò eam de quocunque’c leno es interpretatus. Planæ naturæ, inquis, quidam quaſi progevito- res ſunt trianguli duo pulcherrimi: quorum alter Scalenus triahabet latera inæqualia: alter Iſoſceles, id eſt æqualibus cruribus præditus. Cùm Scalenus vnum quidem angulum rectum, alterum verò duos trientes vnius recti, reliquum vnius recti triente definitum. Hicigi- tur prior(triangulum Scalenum dico) pyramidis,& cætera. Ineptius eſt quod ſcribis in Scholiis num. 5. Scalenus, inquis, figura eſt plana triquetra ſeu triangula, tria latera habens inæ qualia, vnum angulum rectum, cæteros duos æquales vni recto, ex quibus alter habet duos trientes, ſeu duas tertias vnius recti, alter vnum trientem, ſeuvnam tertiam partem. Elegans ſanè,& te digna Scaleni definitio. Fœtorem verò tuæ impudentis ignorantiæ, in eo quod certæ ſpeciei proprium eſt, ad vniuerſum genus referendo, ſatis ex ipſius contextus vitioſa in- terpreratione percipiebamus, etiam ſi idem in tuis Scholiis apertius non expreſſiſſes. 1 Quod paulò poſt Alcinoo aſcribis, tres triangulos æquicruros
jilont qüs Keius inl ex qunuo modotut lis, rale q nelco qu linogene talem& Cum
ſa& infe tè moue trarſpor impteſſa neri quc qua cum à Potta ti ctrina Phi botum del ſum diſce ſe tantum ueonur: ctam R& ordinem verò veſ dimentu ligaræ,q whagoric quam yel inqyis,a1 feckiones: do pollun In eo tucr elem tas. NNon ſtin ctione mungdi ori an)grau manere ſicl n cum lad telligendun dermutantt

A rialarnz iet an dom dacheri Sen
dds ex Pluoned e en
, per Kermi Kang la ma ltteriinſ Mi u poütione nꝛti. 3mi , Nad Alcinoi rdn u daoer comm kron
Tla näegnet man
edam, W dotul av eu
tn reigumpu Mria rentr rero n ge axrurr inquis, lſuh mimi quorum q Ia kmmt les,ideſt xquull euuden augnlam tccii ds emme nmistecti tid Beumn
44
un äcoyum e
2m..Lcalenus Pegn gera babensinx e Wlne mitecto, ei ⁴ ktetur rei, utet 1I AEr km
2 zIud
1. 4 ¹
rrium fidem 4 1
&udama An ünl
DEEENSIO. 237 hi ſunt quadranguli ſex, ex quibus cõſtat cubus, id tue eſt impoſturæ, & eius inſcitiæ, quæ excuſati nullo modo poteſt. Nam Alcinous ait ex quatuor triangulis talibus quadrangulũ componi. Nec video quo modo tu ſupra omnem Geometriæ fidem, ex tribus talibus triangu- lis, tale quadrangulum poſſis abſoluerei. In veſtra verò Logodædalia neſcio quo authore, quadrangulum, cùm ſubſtantiui loco eſt, maſcu- lino genere vfurpaueris: vt tibi latinè dicere liceret, quadrangulum talem& quadrangulos ſex.
Cuùm ad finem capitis huius, materia ſuperioribus figuris expreſ- ſa& informata à Deo dicatur: quæ prius rudibus veſtigiis inordina- tè mouebatur: tu Scholiorum tuorum num. 6. ſuſpicaris verba eſſe tranſponenda, dicendũmque, His igitur figuris quaſi veſtigiis à Deo impreſſa materia,& c. Deinde vbi indicaſti veterem ſcripturam reti- neri quoque poſſe, mones in hac tranſlationem eſſe ab animalibus, quæ cùm titubant& vacillant, inquis, veſtigia figunt inordinata: quæ à Poéta titubata dicuntur. In quo omnibus elucet ſingularis tua do- ctrina Philoſophica eàque profecto, digna Logodæ dalo. At iſtis ver- borum deliciis ad Poëtas relegatis, in quibus noſti ſimulare Cupreſ- ſum, diſce ex Platonicis, materiam confuſam ante mundi originem, in ſe tantum habuiſſe elementorum veſtigia, quibus inordinatè tum mo uebatur: eandem verò in mundi origine ſuperioribus figuris diſtin- ctam& efformatam eſſe, ſicque ſingula elementa ex confuſione in ordinem adducta, cœpiſſe quoque ordinatis motibus moueri. Neque verò veſtigium elementorum aliud ſignificat quàm eorumdem ru- dimentum: quodquidem materiæ eſt, non ipſius formæ. Itaque cùm figuræ, quibus elementa diſtincta ſunt, in eiſdem ex Platonica& Py- thagorica dottrina pro formis vſurpentur, nihil ineptius ea ſententia quam verbis tranſpoſitis inducere voluiſti. His figuris quaſi veſtigiis inquis, à Deo impreſſa materia,& c. Atqui elementorum ſummæ per- fectiones in figuris ab illis poſitæ, eorumdem veſtigia dici nullo mo- do poſſunt.
In eo quoque quod paulò poſt ſcribis non, manere perpetuò qua- tuor elementa vno in loco ita deſcripta, Alcinoi ſententiam immu- tas. Non enim vult ea non ſemper manere vno in loco, quia poſt di- ſtinctionem in mundi origine, non in vno loco ſunt: ſed cùm in ipſa mundi origine ſecundum regiones ſuas eſſent diſtincta(ddανρενεέμννx Xεαα) grauia ſcilicet in regione inferiore, leuia in ſuperiore: ea non manere ſic ſemper diſtincta, ſed locis propriis permutari. Quod indi- cat, cùm ſubiicit tenuia venire in locũ craſſiorum. Quodquidem in- telligendum eſt cùm eadem elementa ſecundum partes in ſe inuicem permutantur.

—————— —“—
—————————— 4 —————————————— ———————— ꝗMo—— ö
238 IAC. CARPENTARII In(ap. 12.
Initio capitis huius, contextui addendo, detrahendo, ordinem im mutando, prodis in tuis Scholiis certiſſfima argumenta temeritatis
tuæ, in bonis authoribus contaminandis. Et tamen etiam ſi tibi hac
in parte liceat quidlibet, Alcinoi ſententiam, quam non valde obſcu-
ram prædicas, nulla ex parte aſſequeris. Poſtquam lurſum, deorſum,
omnia ſine iudicio permutaſti, ſit, ais, hic Alcinoi ſenſus. Eas ammi poteſtates quæ in animo apparent, ad eius doctrinam fecit Deus: yt his poteſtatibus, corpora cognoſcere poſſet. Sed quàm hic inſulſus e- rit& putidus Primuùm enim de Deo interpretaris, quod de Platone erat intelligendum. Quoniam non hic quæritur, qualem animi do- ctrinam Deus eſſe voluerit: ſed qualem eam Plato inſtituerit,& quo modo nos ad eius cognitionem deducere ſit conatus. Quod ſequen- tia tam manifeſtè declarant, vt te valde rudem eſſe oporteat, quiid videre non potueris. Deinde cuius eſt hoc acuminis, dicere animi po- teſtates, quæ in animo apparent?aut Deum feciſſe animi poteſtates ad doctrinam animi? Ineptiſſimum verò illud, doctrinam animi ex po. teſtatibus animi inſtitui, vt per eiuſmodi poteſtates animus corpora poſſit cognoſcere. Quis enim tandem hic erit fructus doctrinæ de a-
nimo inſtitutæ, per quam corpora poterunt cognoſci? Equidem ni-
hil vnquam legi infalſum magis,& vt ingenuè fatear, quo longius pergo in his examinãdis, eo magis ſentio in me minui opinionem ei quam de tua doctrina quantulamcunque animo conceperam. Diſe verò Logodædale,& in verborum artificio quantumuis excellens, meliorem rerum cognitionem noli aliis inuidere. Diſce, inquam, no- uum non eſſe in Platonis doctrina, ſed huic cum Ariſtotele familia- re, in quæſtione de animo ex obiecto venari actionem, ex actione fa- cultatem, ex facultate eſſentiam. Hunc enim ordinem Ariſtoteles i- pſe præſcribit cap. 4. lib. 2. de Animo. Et certè id ipſum eſt quod hoc
loco dicere voluit Alcinous, Platonem animi doctrinam inſtituiſſe,
ex corporibus ad eas facultates quæ in animo apparent. Nam cùm vi deret animo ineſſe facultatem coguoſcendi duo genera obiectorum, vnum eorum quæ ſemper eodem modo ſe habent, alterum mutabi- lium& fluenrium, exiſtimauit quoque in eodem duas facultates eſſe diſtinguendas,& in huius eſſentia ea ponenda, quæ duabus his facul- tatibus eſſent accommodata. Talia verò in illo idem& alterum. Quemadmodum apud Ariſtotel. cap. 2. libr. 1. de Animo, Empedo- cles dicitur in ipſo animo poſuiſſe eſſentiam quatuor elementorum: vt hic ignem igne, atrem aëre, aquam aqua, terram terra poſſet co-
guoſcere.
Vbi
—
Vni4
,, tuj Ver In quo hu dimm Na præſtat 3 eundem ſed Deun dendo)el ſtinction ſemperf quæ¹ Ph Gionem fuit Deu Alcinoiſ riginem t cta ſunt in Ih cat
tate interpt recogꝛolc rat ex cato
piorum d
ſet ſeruat- quàm me mecum a quam no cete vis,
vt tihi del da ſcuibis Alienatione medica. N ſetuaſti ſec paxit dicet telligunti Oppo di.§. plam ment tone gertu Galo,qæda cb,& menti
Tocondon Hoc amhor mentar:io 2.

dlere oleaiſ e
de Do; 1 n don ees 9 de nandicgmn
naseſt hoccun en eaut Deunfcil Ren im rerd illud dodh Arn euuſmodi poteit 1 andem hic erit iiſ uu orr poterun cog l , Kmingrna 4 ags lentioin wen rn amcunque animo em mwia aoliali inuiders ſt mn ſcd huic cun nt decdo venatiactiq Mrh 7. Rancenimerd Moidlk uima kt ccnt itſ Wg luronem uini dq itrut
qur in animo ap aeiut
enoſceodiduo rück 2— E na
ec modo ſe hade quogeein toded aun
*
Tala Wtd in ¹- bH li 1. a. I 14 aar K eſemim a
4n Jun i 1 uam 1un, i
di ei podendu 1
5
b PDEEENSIO. 239
Vbi Alcinous ita ſcribit, l⁴, τ‿νν*†φννρ νιααμα oxœeνττον ᷑εσναννι x zdie5 6465, tu vertis, Neque animum autem mundi ſemper eſſèe facit Deus. In quo huic falſam affingis ſententiam,& in doctrina Platonica im- piam. Nam ſi animus femper eſt, Deus certè qui ſua voluntate huic præſtat, vt ſemper ſit(quod vno conſenſu omnes Platonici dicunt) eundem ſemper eſſe facit. At id non eſt, quod author hoc loco vult: ſed Deum mundi animum ſemper(vr ſic dicam, verbum verbo red- dendo) eſſentem, non facere, vel non procreare. In quo contextus di- ſtinctione opus eſt. Quoniam pugnant hæc inter ſe animum mundi ſemper fuiſſe,& reuera à Deo factũ eſſe: id eſt originem eam habuiſſe quæ à Philoſophis rei, non rationis tantum appellatur. Quam diſtin- ctionem ſic expreſſimus, Neque verdò mundi animum qui ſemper fuit, Deus procreat, ſed exornat. Hancque certò ſcio germanam eſſe Alcinoi ſententiam,& ex eorum fontibus deriuatam, qui mundo o- riginem rationis tantum, non rei attribuunt. De qua plura à nobis di cta ſunt in Commentario. 1
In caro oculos habes profectò nimium perſpicaces. Ego celeri- tate interpretandi, præterita copula vna,&, quam nunc in Alcinoo recognoſco, conuerteram ex cari profundo ſomno, vbi dicendum e- rat ex caro& profundo ſomnò. Candido æſtimatori alienorum ſcri-
ptorum leue hoc videri potuit: cùm haud dubiè authoris ſententia eſ
ſet ſeruata: qua ſignificat profundum ſomnum, non tam naturalem quàm morboſum, qualis contingit in caro. Tu verò de eo perinde mecum agis, quaſi omnino ignorauerim quid wos eſſet. In quo quã- dquam non omnino Sus Mineruam, ineptè tamen faci qui me ea do- cere vis, quæ artis noſtræ ſunt,& ſupra Logodædaliam. Pro quibus vt tibi debitam gratiam referam, primum illud moneo, quod ex Sui- da ſcribis, carum eſſe innatam ex vini potu ebrietatem,& mentis ab- alienationem, non ſatis apud me habere virium ad ſtatuendum dere medica. Nec ſolùm carum non ſemper naſci ex vini potu, quod ob- ſeruaſti, ſed ridiculum eſſe eam ebrietatem quæ nonnunquam carum parit, dicere homini ex vini potu eſſe innatam, his præſertim qui in- telligunt innata aſſumptis& aduentitiis, vel aliunde receptis ſolere opponi. Sed neque in morboſo ſomno, tam verum eſſe abalienari i- plam mentem, quàm obrui, vel vinctam teneri. Quoniam in aliena- tione perturbatio eſt mentis vehemens,& commotio inordinata: in caro, quædam, vt Medici loquuntur, paralyſis facultatis imaginatri- cis,& mentis multò magis. Sed illa tibi, tuòque in Logodædia magi- ſtro condonemus,& ea quæ ex Galeno nos docere vis, expendamus. Hoc authore ſcribis, carum omnes ſenſus adimere: at idem Com- mentario 2. in lib.. Prorrhetic. vult carum etiam eſſe, cùm æger tum 11
Ee

——————I—“
146 IAC. CARPENTARNRII ſenſu, tum motu aliquantiſper tantum priuatur Falſum verò omni- no eſt quod ſubiicis, carum à veterno differre, quòd febris carum an-
.. 4—„. tecedat, veternus ſubſequatur potius. Quid enim tamne ineptus es, vt exiſtimes, veternum ad carum aut ſemper aut vt plurimum ſolere
ſubſequi? Equidem dignus es, quem ſupra Logodædaliam exornemus
& ad medendi magiſterium extra ordinem euocemus. Quod ſi in fe bre carum& Letargum comparare voluiſti, diſce ſic tibi potius lo- quendum fuiſſe, in caro adhuc humorem non putrere: ideòque ſine febre eſſe,& cum profundiote ſomno:in letargo eundem putreſcere oportere,& idcirco eſſe cum febre, minoréque ſom nolentia. Hoc e- nim magna ex parte tibi cõtrarium, Galenus docuit libro 13. Metho di: cui in hac quæſtione credendũ eſt potius, quàm tuæ Logodadalir. Nec fortè ipſa mens.) Tu hoc loco non latis accuratè conſiderans vim argumenti quo Alcinous vtitur, diſtinctionem contextus omni- no peruertiſti. Concludit enim quia mundus erat futurus intelligen-
tiæ particeps per mentem, oportuiſſe illum animum habere. Quod
in eo vniri mens cum corpore non potuerit, niſi per medium animũ. In quo quod idem dicit, rνiε, id pertinet ad exiſtentiam vel ſubſi-
tentiam corporeã in rerum natura, quod nos Philoſophorũ more in-
terpretati ſumus, ſubſiſtere, modò id per tuã Logodædaliã nobis lice- at. Tu verò, cõſtare, dixiſti: nec animaduertiſti in formis à corporeſe- paratis mentẽ quidem ſine animo conſtare: ſed in corporeis natutis mentem ſine animo, non exiſtere vel ſubſiſtere. Idꝗ;, quia extrema in natura non cohærent ſine medio. Mentis autẽ& corporis vt natu- rarum ſuis proprietatibus extremarum, vinculũ ac mediũ à Platoni- cis in animo eſt poſitum. Sed hoc quoq; ſupra tuã Logodædaliam. Arαονυν,mihi hoc loco potius ſignificare videtur ortum abſolutè, quàm quod de tuo addis, ortum Solis. Quoniam loquitur Alcinous de globo ſupremo& extimo: quem dicere moueri ab ortu Solis ad occaſum, mihi omnino ridiculum eſt. Cum porius Sol quotidieab huius ortu ad eiuſdem occaſum moueatur. Idꝗue quoniam diurnus Solis motus, in quo tu hunc ortum poſuiſti, potius pendet ex motu primi globi, quàm hic ex illo:& naturalis Solis ortus, qui in eiuſdem proprio motu conſideratur, contrarius eſt ortui cœli extimi. Quan- quam accidat vt ab hoc naturali puncto ortus cœli extimi, Sol nobis quotidie moueatur: non tanquam à ſuo ortu, ſed tanquam abortue- ius cuius motu rapitur. Quod ſine ſubtiliore Philoſophia ex hoc lo- co colligere potuiſti. Quod in deſcriptione temporis origo pro imagine ſuperiore edi⸗-
tione interpretationis noſtræ eſt poſita, amanuenſis errore factũ eſt.
Qui feſtinatione ſua hocvocabulum ex proxima periodo in hanc de-
nwrwit jr n. Quod citater, tuerimte dationer blica exi eresar juſdem: rum,& zium.( cupatac domicc munica interpte agitur. poris. 4 copulæ p ſaſit& c Loco uonian xetam in ſenrentie vt Latin liorum derur ell T= Xarax Sofa. At. plem eſſe necſphær potuus hoi
dædalo di
inqpis quidè val ricum eſt Dunc vere dur:eas ſcij ninantur, ltalogis 7 ram circul Mit inter dzun katis

ch mia 1. mahgas Axm oconmaſs 12 mitar üilinciot em a qaamanduen en omuiſſe ilum u) enon hotuerit i 12 , id perinetal Mi ruta quod nosD 0 dperwilc H mimadderiti it Kcn mocoaſtate: ſed an iere velludlitet I 1m emurum, rincul Kaül dboc quoq ſupuu Auh as igni’curt vidh arn n Sols. Vonid 9 r auem dicete no m alamekt. Cim mig. a mouexur. liq Ene
alpandoondh⸗ gam: Sao ornu,
1
I 1 aeli
*
““ . d
DEEENSIO. 241 riuauit. In quo vt me erroris ſuſpicione liberem non valde ſanè labo- ro. Quod exiſtimem vix eruditis perſuaſum iri, in me tantam eſſe cæ- citatem,& rerum Philoſophicarum ignorationem, vt exiſtimare po- tuerim tempus originem ſempiternitatis.. Ac ne tibi eius loci emen-
dationem vendices, teſtes ſunt permulti qui nos in huius authoris pu
blica explicatione audiuerunt, hõcque prius quàm Alcinoum attin- geres, à nobis eſſe reſtitutum meminerũt. Addam quoque ſi voles, e- iuſdem rei teſtem eſſe omni exceptione maiorem, ornatiſſimum vi- rum,& noſtræ Philoſophiæ amantiſſimum fautorem Paulum Fo-
xium. Qui, ſupta quam cuiquam credibile eſſe poſſit in vita tam oc-
cupata quàãm eius eſt, hoc authore delectatus, meminit, cùm de hoc
domi colloqueremur,& de Philoſophia, ſicut plerunque ſolet, com-
mnnicaremus, locum hunc eſſe emendatum. Tu verò paulò poſt in
interpretando eo loco peccauiſti, in quo de magno Platonis ſeculo
agitur. Quoniam vbi dicitur aειινς μιν‿εννε,tu vertis, numerus tem- poris. Atqui paulò ante in quæſtione de caro, ipſe noluiſti vnius
copulæ præteritionem nobis indulgere: cùm hic& copula prætermiſ ſa ſit,& caſus temerè immutatus.
Loco proximo quid tibi velis omnino neſcio. Nec ſanè mirum. Quoniam ipſe non intelligis quid ab Alcinoo, aut à nobis exigas. Di- xeram in orbe errante ſeptem eſſe ſphæras. Quæ ad verbum Alcinoi ſententia eſt: niſi quod, ſphæram, orbem eram interpretatus: hocque vt Latinè vitarem id quod quia in Græco tibi durius viſum eſt, Scho liorum tuorum num. 7. contextum peruertiſti. Mendoſus, inquis, vi- detur eſſe contextus verborum Græcorum in Codicibus vulgatis r X&ενννσᷣαρασ, id eſt in globo errante: legendumque 3 τνι μαά̈ννdνν Oopð. At ſihoc modo legeremus, Alcinous ad verbum ſignificaret ſe- ptem eſſe ſphæras in motu errante: ſicque ſphæram in motu poneret: nec ſphæram alteram antea diſtinctam ab inerrante, ſubdiuideret, ſed potius huius motum in ſeptem ſphæras. Quod eſſet fortaſſe Logo- dædalo dignum, ſed Philoſopho variis de cauſis indignum. Quid ve- 18, inquis, hæc ſibi vellent ſeptem ſphæras eſſe in ſphæra errante? E-
uidẽ valde laboras in re facillima. Antea cœleſte corpus, quod ſpæ- ricum eſt, diſtinxit in duas ſphæras: quarum priorem dixit indiuiſam, nunc verò in harum altera notat ſphæras ſeptem, in quas ſubdiuida- tur: eas ſcilicet in quibus mouentur ſtellæ ſeptem, quæ etrrantes no- minantur. Taàm ne rudis es, vt hoc neſcias, quod Philoſophis& A- ſtrologis tritum eſt& vulgare: Quod verò loco poſteriore ſphæ- ram, circulum vel orbem prius eram interpretatus, equidem ſciebam quid inter hæc intereſſet: ſed animaduertebam Aſtrologis non- dum ſatis eſſe definitum, moucantur ne ſtellæ errantes in globis

———.—
242— 1IA C. G6ARPENTARII
à ſe inuicem diſtinctis, an in circulis quos in globo eodem atque cõ- tinuato noſtra fingit cogitatio. Videbam etiam, amplius Alcinoum hoc ipſo capite, ea in quibus mouentur errantes ſtellæ, modò ocalpas, modò zioe nominare: vt non multò poſt cùm de Cuna loquitur. Iinò te ipſum hac eadem periodo, quem initio dixiſti globum erran- tem, eundem ad finem circulum appellare. An mihi licere nolebas, yt pro circulo, orbem dicerem? Quaquidem in parte, ne tua Logodæda- lia contra nos inſoleſcas, hocte etiam admonitum velim, Ciceronem ipſum in Somnio Scipionis, cùm de eadem re loquitur, orbem cum globo coniungere. Nouem tibi orbibus, inquit, vel potius globis, c- nexa ſunt omnia,& c. Et eodem libro, poſtquam dixit Saturnum ob. tinere eum globum qui ſummo cœlo eſt proximus, de Luna ſubiccit, hanc radiis ſolis accenſam, in infimo orbe conuerti. Sed vt in eo tibi quidlibet concedamus: non poſſum certè in altero quod ſequiturri- ſum tenere. In quo poſtquam locum illum, ſic vt dictum eſt, reſtitus- dum putauiſti(quæ mihi profectò ſumma deprauatio eſt) ad extremũ de hac ipſa lectione tua dubitare incipis. Contraà, inquis, abſurda le- ctio videatur, ſi quis ita ſcribat, o ri æ&Qαꝶακνν αννν— quaſi verò qaca ſir aliqua quæ non erret. Tandem que hac leuiſſima dubitatione perter- ritus, aſſenſionem tuam cohibes: atque ita concludis. Conſideret ii⸗ tur, inquis, hunc locum lector. Ego enim de eo nihil ſtatuendum du- xi. Deum immortalẽ, quæ eſt iſta iudicij inconſtantia, vel potius ſum- ma infirmitas? Atqui ne dubita, Logodædale, namque eſt aliqua qo⁸³ quæ non errat: vt ea certè quæ ad ſupremum globum pertinet.
In(ap. 13.
Quod initio capitis huius ſpectata ſententia, magis quàm ſide Gtæci exemplaris quod habebam in manibus„dixi Dæmones intel- ligentiæ participes Deos, potius quàm intelligibiles, id feci coactus partium contextus comparatione atque connexione. Nec enim niſi hac vrgente, ſoleo quicquam in bonis authoribus immutare. In quo factum meum abs te laudari quanquam in hoc artificio viro magis ſua temeritate nobili, quàm laudato, vehementer tamen gaudeo. Sed illud probare nullo modo poſſum, quod pro*oeοue oeode, putas legen- dum,»'clσeε qνre, audacter profectò nimium, ne dicam, valde impu- denter. Nec verò minus inepra ratione adid commoueris. Nem- pPe quod, vt ais, abſurdum videatur Deos aliquos intelligentiæ par- ticipes dicere, quaſi aliqui Dij intelligentia vacent. In quo nætu
homo es, non modò ſubtilioris Philoſophiæ ignarus, ſed omnino nullius iudicij.
Vt pote qui non potueris initium capitis huius
con ſint omnia dll Nuncer0 cut& altr apte bec goctroa malia eſſ tonis, in te expeck lympidil loph ari, inqu 8, B pes intel cio iſtud tilicij igt tem luan demones⸗ nicos, Deo non pollin rerumom minant, non eſle: idoneus: dent, aſt tonici ell mam, ne pauemi tiæ fonte bon. parti num: ſicu umyelir rilam mo miles veſt Nos ſec diſſcluetu Anay, inter manquam ſigncdezrie copioliusn nat aræ le quam tam

u
4 4 4— 8. 8 4
1 1 ia
4 z * X 8 amaee 4 1 3 8 v 2 * ada! 17 AM 3 l. ö“ LOsDdTaale, n. P i 2* e. n 7 4 V 3
3(pecana ſenten arug dam in manides, rvor ias qum intelig i fts doge nque connen Meitt 4
mn hocis authorid N In munquimin dot romn.
mndnd.) cdecenf 8'* bs um, quod pto7 dei pu ectè nimium, t
1 1nsodc adid be
. “
DEFEENSIO. 243 cum fine ſuperioris comparare. Erenim in illo concluſum eſt aſtra omnia eſſe vesο go, u bsce, id eſt, animalia intelligentia& Deos.
Nunc vero ſubiicitur preter hos, alios quoque eſſe dæmones, quos fi- cut& aſtra, dicere poſſis 1o&, ερ u toVe VeI voενε ε‿ν Non ſentis quã apte hæc inter ſe cohereant? Aut tam ne rudis es& inexercitatus in doctrina Platonica, vt adhuc neſcias in hac aſtra dæmonéſque& ani- malia eſſe,& intelligentiæ participes Deos. Lege Epinomidem Pla- tonis, in eo ſenties illi omnino idem placuiſſe. Magni vero aliquid à te expectare debemus, vbi pleniore commentario in librum hunc ex lympidiſſimis tuis fontibus, vt quodam loco ſcribis, incipies philo- ſophari, cùm in iis quæ Platonicis trita ſunt tam miſerè cęcutias. At, inquis, ſi ſic legimus, erit neceſſarium Deos aliquos minimè partici- pes intelligentiæ ponere. Equidem non video quo diſſerendi artifi-
cio iſtud concludas: niſi forte tuo, id eſt eo quod à maxima huius ar-
tificij ignorarione profectum, in ſumma rerum imperitia, impuden- tem tuam Logodædaliam fouet. Sed tamen hoc tibi concedamus, ſi demones alij funt ab aſtris intelligentiæ participes Dij, apud Plato- aicos, Deos quoſdam eſſe oportere, qui intelligentiæ participes dici non poſſint. An neſcis apud eoſdem Platonicos primum ſummũque rerum omnium opificem& primam mentem, quam illius filium no- minant, Deos quidem eſſe, intelligentiæ tamen participes ſiue oceouv⸗ non eſſe? In quo etſi vereor ne huius ſubtilioris philoſophiæ non ſis idoneus auditor: dicam tamen, quod philoſophi facile mihi conce- dent, aſtra& demones cum intelligentiæ participes, ſiue eεue Pla- tonici eſſe volunt, ab illis ſignificari intelligẽtiam in eis non eſſe ſum- mam, nec tanquam in fonte, ſed aliunde ́eriuatam: idedque Deum patrem illis non eſſe intelligentiæ participem, ſed ipſum intelligen- riæ fontem, vel potius immenſum pelagus. Quemadmodum idem boni particeps verè dici non poteſt, ſed ipſa bonitas, aut iplum bo- num: ficut neque is oοz³s eſt, ſed ò ¼νπν. Quod inter philoſophos di-
... 14 Ctum velim, nec ad tuam Logodædaliam traduci: in qua tibi tuiſque
riſum moueret. Quanquam neque in hoc, vt antea dixi, haberent ſi- miles veſtra labra lactucas.
Nos ſequentem locum ita conuertimus, Neque vniuerſum vnquã diſſoluetur, propter eiuſdem voluntatem. Sic illud, ‿τd Tloò zxε pou- au, intetpretantes, vt cauſam complectatur propter quam mundus nunquam diſſoluetur, quanquam ſuapte natura ſit diſſolubilis. In eo ſignificari exiſtimantes, quod ex Platonis Timæo didicimus, quodq́; copioſius noſtro commentario expoſuimus, Vniuerſum eſſe quidem naturæ legibus diſſolubile, quia ex pluribus coagmentatum, nun-
quam tamen futurum vt reipſa diſſoluatur. Quia Deus non vult diſ- ii iij

—“
öͤ 4—
——
———*— 2 2—— — 2—
—
244 rAC. CARPENTARII
ſolui. Maior autem vis Dei diſſolutionem huius ſua voluntate impe- diemtis, quam naturæ eandem ex ſuis legibus appetétis. Tu vero non intellecta huius loci ſententia, ſic conuertiſti, Vniuerſum quo ad Dei voluntatem attinet, nullo modo diſſolui poteſt. Quod quale ſit ne ipſe quidem, ſi verum fateri vis, inrellexiſti.
In ſpeciebus dtuinationis eius quæ à dæmonibus emanare aut regi dicitur, quatuor ab Alcinoo enumerantur, iddts, 57leiau, oreinærra, xhug. ao*: quæ nũc interpretor S ortes, Furores, S önia, Oracula: de quorum diſtinctione in Commentario à nobis dictum eſt. Tu vero, Sortes ſeu vaticinia, viſa inania, Somnia& oracula. Quo loco prererquã quòd ſortes cum vaticiniis male cõfundis, eo eriam peccas, quod vbi de ho- rum accurata diſtinctione agitur, irleir viſum inane interpretaris. Nam quãquam in tua Logodædalia vocabuli huius multiplex ſignift⸗ catio hoc fortaſſe ferre poſſit: non eſt tamen rationi cõſentaneum)vt inter ea in quibus diuinatio queritur, viſa inania enumęrétur. Quo- niã quæ viſa Platonicis inania ſunt, ea certè eiſdem nihil diuinationis habere poſſunt.
Loco ſequente de cõtextu maior eſt inter nos diſſenſio. Ego enim eum ita diſtinxi, vt primũ terra Deorum omnium qui cæli ambitu cõ- tinentur, antiquiſſima eſſe dicatur: deinde eadé poſt mundianimum, nobis abunde alimẽta ſuppeditare. Tu vero voluiſti illã Deorum qui intra cæli ambitũ continentur, ſecundum animum munqdi antiqvĩlſi- mam eſſe: victum nobis vberẽ& copioſum ſubminiſtrantẽ. Atq; in ſcholiis obſeruaſti me verba hæc, uτα 2ει rον—ννα ν νκααμν, alieno loco repoſuiſſe. At caue ne ignꝑratione ſentẽtiæ ea à ſuo, in quo à me ett ſeruata, in alienum tranſtuleris. Primum enim mihi cũ Marſilio lici- no hac in parte omnino epnuenit. Deinde cum in quæſtione de ci- ſtinctione contextus, commoditas ſententiæ imprimis ſpectanda ſit, hæc in mea interpretatione longe maior quam in tua eſſe videtur.§i quidẽ exiſtimo terræ duplicem cõparationem exprimi. Vnam in an- tiquitate cùm reliquis Diis qui cæli ambitu continentur: alterã cum animo mundi, in eo quod eſt nobis vitam& alimenta dare. In priore, dixit Alcinous abſolutè ſicut& Plato in Timæo, Terrã Deorum qui intra cæli ambirum continentur, antiquiſſimã eſſe, propter eam cau- fam quæ in Cõmentario à nobis eſt reddita: nulla hac in parte facta cõparatione cum mundi animo: quem nullo loco, quod ſciam, inter eiuſmodi Deos enumerat, quod ad tuã interpretationem retinendam doceri oporteret. In poſteriore, cum eſſet ab eodẽ Platone dictumtaã- tum, terram eſſe noſtram altricem, hic in eo illam cum animo mundi cõparans, dixit eam poſt animum mundi, nobis abundsè aliméta ſup- peditare. Vt ſignificet fœcunditatẽ corum quæ è terra oriuntur ad ho-
minum ni ſeꝛgtele litatis Hi pellat O Ingeſgu quando! mihi tan te coniui eſt ap ud buli ſoci eius part ad Mud fecto tue cum hur Uo clm Vbi dAl tis mulieb nar giey tu naturi, tib Ouidiana non d a ſententia aam hut formula
Equide huncobſe na eſſe vi ni febrica etiam,yt nes eheca ac erres, nnna funt; diicam h de vupan cvin frag ſunt in Ti
btot:cto

womerant Aundteszut 40 2 1nodis T 8 Kenacnh S. n nedei a Na, aa 4
Mä. uüuuj ai ir Plua wadalit 6 doacktumet O in ritat,1iknu 5 n llngez cent el Ka
nuior et inter ni H iſ
Deorum omnit& 1c Kur deinde cadi euus „ † nut. La nero a lin
ſecandum anit Erma X cpioſaml e hn
1 1 1 An Nru t t t
„. done kentetix ex liom
à Prinum enig amüllul gait. Deidde d Meuah diensſententiei 3 zhat oge maiot quit icn ckit n cöpationed Nri. ſur icrüandiu d ruut odis nitmm Kd Sn dlf K Plucoin Tim 1 cüher in, miigailim Nrwyria Ds ckrcdüta axü 0: gacmaall Suis „intem e⸗ d ad d ern ur
1
DEFEENSIO. b 245 minum nutritionem, primo loco eſſe ab animo mundi, vt omnia viui- ficante, ſecundo vero à terra, vt cõtinente ſuo gremio materiã fœcun- ditatis. Hinc enim illa magna mater& cæli coniux à veteribus eſt ap- pellata. Quod in tuo noſtrque cõtextu attentè conſiderari poſtulo.
Ingreſgis autem ad aſtrum& cat.) Quanquam ſciam ⁊ ³luνωινκ̈ dici ali- quando quod ſocietate pabuli coniunctum, vel quod ſimul paſcitur, mihi tamen pro eo ſatis fuit hoc loco dicere, aſtrum quadam ſocieta- te coniunctum, vel cognatum. Tuùmque omnino ridiculum viſum eſt apud Platonem, partem animi immortalem, de qua hic agitur, pa- buli ſocietate quadam cum ſuo aſtro eſſe coniunctam. Quia neque eius partis, neque aſtri, apud illum pabulum vllum eſt. Niſi fortè nos ad illud reuoces aſtra, ali humoribus oceani. Quod dignum erit pro- fecto tua philoſophia. Et certe Cicero libro de vniuerſitate, vbi lo- cum hunc pene ad verbum interpretatur, pro eo dicere malluit, aſtrũ quo cum animus aptus fuerit: quod pauldò poſt es imitatus.
Vbi Alcinous dixit Biev raxoe tantum, nos vitam fœminæ, tu ver- tis muliebrem naturam ac figuram. Et rurſus vbi idem paulò poſt, as- piov qòοσπνtu reddis ferarum figuram. Credo quod vita fœminæ arque natura, tibi in ſola figura ſit poſita: aut quod neſcio quid hoc loco de OQuidiana Metamorphoſi ſomniares. At ſic Cicero, inquies, Sed nos non id agimus hoc tempore vt Ciceronem imitemur: ſed vt Platonis ſententiam in Alcinoo fideliter interpretemur. Memineris vero mo- dam hunc interpretandi, in quo Plato aut Ariſtoteles ad Ciceronis formulas cogitur, à te ſæpe in Perionio in Ethicis eſſe reprehenſum.
In(ap. 14.
Equidem cum lego quod in ſcholiis tuis, Numero 2. ad locum hunc obſeruaſti(ſcilicet, vt ſupra Logodædaliam aliquis in medici- na eſſe videreris) Platonem tam copioſè& diſertè coporis huma- ni fabricam perſequutum eſſe, vt medici non poſſint melius, hic etiam, vt antea ſæpe, inuitus exclamo, Sutorem iſtum ſuo faſtu om- nes enecare, quod tam frequenter vltra crepidam. Nam ne poſt- hac erres, Logodædale, infinita pene peccata à Galeno merito no- rata ſunt in Platone, circa ea quæ pertinent ad corporis humani fabricam hæcque pluribus ab eodem expoſita, libris Anatomicis, de vſu partium, de placitis Hippocratis& Platonis, vnòque altero cuius fragmentum tantum extat, de iis quæ à Platone medicè dicta ſunt in Timæo. In quibus colligendis ſi vellem hoc loco laborare, tu profecto quãtumuis impudens, nonnihil, vt opinor, erubeſceres. Sed
—

246 IA C. CARPENTARII
nolo tuo more ſimulare Cupreſſum. Tantum repetam quod iam ſæ- pe admonui, vt te tuæ Logodædaliæ finibus contineas: vel ſi forte hac ætate grandiore medicinam diſcere vis, horum pleraque quæ me- dici longe melius quam Plato„& de quibus huius ſententia iampri- dem exploſa eſt, ex noſtris Commentariis colligas.
In carnis origine explicanda Alcinoum ita interpretaris, vt dicas fa- ctam hanc eſſe ex ſalſo& acido quaſi fermento. Ego quidem antea ex ſalſo& amaro: nunc vero ex ſallo& acuto. Sic tibi hoc loco atu aci- dum, mihi potius acutum ſignificat. Scis quamobrem: Quoniamiin philoſophia abſurdum eſt inter ſapores acidum, qui maximi frigotis pene guſtatui ſtuporem inducentis„perpetuo comes eſt, cum ſalſo coniungere,& in generatione carnis pro fermento quod lwuua Dlato nominat ponere. Cum huius apud eũdem Platonem propria ſit ebul. litio, per quam ex ſanguine valt carnem generari. Quod de acido dici, niſi ab homine omnino ſtupido, nullo modo poteſt.
Quod de carnis nomine obſeruas ſcholiorum tuorum numero. hictam larè patere, vt accipiendum ſit non modo pro ea, quæ oſſate- git, ſed quæ fibrarum eſt& inteſtinorum, quanquam ſciam ex Do- ctiſſimi Gorrei definitionibus à te eſſe deſcriptum, non poſſum ta- men hoc loco approbare. Sed contra contendo, Alcinoumer Dla- tone carnem tantum externam intelligi voluiſſe, eam ſcilicer qna,yt ait, oſſa teguntur. Quod facile is mihi concedet qui integrum locum in 4.Sectione Timær artentè conſiderauerit. Arbitratus Deus oſfium naturam, inquit Plato, aridiorem rigidiorémque quam oporteat, fo- re,& cum ignita guaſerit atque etiam frigefacta, illiſuram corruptu- ramque cito ſewen internum, neruorum carniſque genus effinxi Vt neruis quidem membra reliqua vincientibus, intenſis remiſiſque cit- ca cardines ipſos, corpus omne ad flexionem tenſioném que prom- ptum& agile redderet: caro vero tegmen foret aduerſus frigus atq; calorem:& quemadmodum externa corporis fulcimenta ſolent, ad caſus varios munimentum: pręlertim quia talis erat futura, vt mol- liter leuitérquc corporibus cæderet. Cui calidum idcirco humorem indidit, vt æſtate quidem roſcida madidaque extrinſecus, toti corpo. ri domeſticum præbeat refrigerium: hyeme vero rurſus proprio igni exteriorem glaciem moderatè repellat. Vides, opinor, quod rectè ſuo loco à viro medico de carne obſeruatum eſt, quam ineptè in tua Lo- godædalia& ſine iudicio, Alcinoo Platonem ſequenti, accommoda- ueris. Nempe vt in medicina alter Hippocrates eſſe videreris. Atqui illud ipſum ſine ſubtiliore rei medicæ, vel philoſophicæ cognitione tibi indicare potuit quod ſubiicitur de calore carnis extrinſecus ap- parente. E
Ad
Aäbnen apiii cite 1uan: atq vero eade dite parte dicantem muniſen tu illost tie Dori tegum do ſibus cur rius non lauit. Q defetant
Dio Lar ſiones era nunc hanc meprimus
eſſe intelli nem viriè ſi quando tuumete
Scholie
& ſpecol
Iem, in eo te mouit y quid melit ram. Ipe bis protee probo qu tibus& d iibus prox vmingen bus Ego nem Kiinid vexa,& q hoc loco huius, doc

kolioru 2 mm 909 mo eaglt. du Phuieh delcrip eonfiat contend*. inonna 9 ul ſclag concedet t a teguntm acerit. At A Dewek diotemo P 1oponen fiigrfich Niunan um carnil 3 uutnf ndibus it En twllge rionem t A GDE men ſofg i Btgaa corpoist 12 MüA gun ul e ran. Cuicil t oimm dguc-d Bn he bremeld t
Vises delttb
4
47† 4*
7 2 Do 1 3 oppohe r, fan 9 leco P.
de aur 1
DEEENSIO. 447
Ad finem epiie⸗cheie ſenſus quinque corpori circundatos: vbi nos capiti circumpoſitos. Et certè in græco legitur ri αραᷣαφæQάη r‿αμανν atque ds dicendum fuice leqvenree aperte Te lnn Quod vero eadem periodo ſubiicis, ſenſus in corpore, vel in Cerebro, cuſto- dire partem animi vel facultatem principem, contemplantem& iu- dicantem, id à philoſophia tam alienum eſt, vt in eo affirmãdo com- muni ſenſu carere videaris. Animaduerto quidem in Alcinoi contex- tu illos tranſſatione quadam à noſtris regibus, rationis& intelligen- tiæ Doriphoros appellari, quos haſtiferos liceat nominare. Sed cum regum doriphori eorundem internuntij ſint& cuſtodes, prius de ſen- ſibus cum ratione& intelligentia comparatis aptè, dici potuit, poſte- rius non item. Sic enim Cicero illos animorum internuntios appel- lauit. Quod horum miniſterio rerum ſenſilium imagines ad animum deferantur,& ex iis notiones vniuerſæ intellectui ſuggerantur.
Pro variis læſionibus,& cat.] moue dicit Alcinous, quas antea perſua- ſiones eram interpretatus: in quo tu meum errorem es ſequutus. At nunc hanc gratiam debeo Nicolao Gullonio collegæ noſtro, quod me primus admonuit vocabulum hoc de læſionibus cerebri iſto loco eſſe intelligendum. Pro quarum varietate mentem quõque ac ratio- nem variè in ſuis muneribus impediri, facile quoque ipſe intelliges, ſi quando ſupra tuam Logodædaliam ad phy ſica,& medica animum tuum exrexeris.
In(ap. 15.
Scholiorum tuorum in caput hoc numero 2. vbi agitur de ſomniis & ſpeculis, exultas certè cum aliqua probabilitate, ne quid diſſfimu- lem, in eo in quo authoris ſententiam non videbamur aſſecuti. Qus- re mouit me tuum ſtudium in reprehendendo, ad inquirendum ali- quid melius eo, in quo mihi ſuperiore interpretatione non ſatisfece- ram. Spero vero futurum vt ipſe quoque beneficium aliquod Ano- bis profectum in eodem recognoſcas. Primum autem illud tuum nõ probo quod locum hunc interpretatus es de viſionibus, quæ vigilan- tibus& dormientibus nobis occurrunt. Quoniam hæc cum ſuperio- ribus proximis manifeſtè coherent: in quibus de ſomniis in ſomno contingentibus tantum agebatur. Quorſum ergo nunc de vigilanti- bus? Ergo potius eſſe videtur ſomniorum, quæ in ſomno occaſio- nem& initiũ capiunt ab antecedentibus vigiliis, ſubdiuiſio in ea quæ vera,& quæ falſa ſunt. Sic enim particulas duas, ã'ο& i=uc, quibus hoc loco Alcinous vtitur, vſurpari ſolere, paulo ante in cap. 6. libri huius, docuiſti. Sic tamen vt his omnibus ſomniis Sonmune ſignifi-

243 IAC. CARPENTARII
cetur, quod naſcuntur ex imaginibus animum ſiue mentem direc petétibus, non, vt in ſpeculis cõtingit, aliunde relatis. Atque hoc qui- dem primum peccatum tuum. Alterum quod eorũdem ſcholiorum numero 3. ſcribis remum in aqua inflexum videri per radios fractos, Qui idem error tuus eſt Cõmentario in lib. 4. Lucretij, de quo alids pluribus tecum agemus, noſtris in illum authorem difquiſitionibus, quas tibi adornamus. In quo ne diutius hæreas„‚diſce illum propriè per radios inflexos videri, qui à fractis differunt. De eòque audi, ſi placet, Plurarchum cap. ſ. lib. z. de placitis philoſophorum. Videre nos conſtat, inquit, per lineas aut rectas, aut flexas, aut refractas, Ac per rectas quidem quæ in aëre ſunt videmus. Flecti autem lineas in aqua cernimus. Flectitur enim viſus propter aquæ materiam denſio- rem. Quxæ cauſa cur in mari flexos quõque remos videamus. Tertio modo refracta videmus, cuiuſmodi ſpecularia. Sed quid aliena au- thoritate opus eſt ad errorem tuum detegendum? Ipſe quouis Came leonte mutabilior, numero z. ſcholiorum tuorum in cap. hoc, iſtud ipſum aliqua ex parte agnoſcis, ac in ſpeculis radij aſpectus arardan fieri vis: in aqua&rxiαμνρν Hanc vero inflexionem& de recto motu leuem declinationem, vides ex Plutarcho eſſe intelligendam: eamq; ex diſſimili aëris& aquæ natura proficiſci, cum per hæc duomedia rem eandem videmus, ex Opticis facile collegiſſes, ſi in illorum arte aliquid videre potuiſſes. Quãquam ſcio ab iis minus in loquendo ac- curatis, hanc ipſam inflexionẽ aliquando fractionem quoq; appellari- Sed à Logodædalo limatius quiddam merito videtur deſiderari. De quo vide ſi voles Iulium Scaligerũ exercitatione 75. cõtra Cardanum. Tertium peccatum tuum, quod in explicãda ſomniorũ varietate om- nia in quibus ex hepate tanquãſex ſpeculo, rerum imagines ad mètem efferuntur, ſine vlla diſtinctione, diuina eſſe vis: in iſſque rerum futu- rarum imagines à Diis, vel dæmonibus quaſi depingi, aut efformari. At ex his pleraque ſunt naturalia, quæque humorum in noſtrtis cor- poribus dominantium naturalem tantum ſignificationẽ habent, ni- hilque diuinitatis continent: ſicut noſtro Cõmentario collegimuses Hippocrate, Ariſtotele& Galeno. Atque ex eiſdẽ ſunt quoque non- nulla valde turbulenta eque diuinis omnino contraria, vt ex Plaio- nis Politia Cicero docet lib. 1. de diuinatione.
Vbi in vulgatis exemplaribus legitur doα‿μαραυν tu legendum arbi⸗ traris ãox‿ι‿αᷣαπ:ꝑ noſque qui vulgata exẽplaria ſecuti, locũ eum de pel⸗ lucidis ſumus interpretati, grauiter reprehẽdis ac de ſplendidis intel⸗
ligendũ arbitraris: reprehenſioniſque cauſam reddis, quã ad verbum recitabo. Loquitur Alcinous, inquis, de ſpeculis& de his quæ reddũ- tur à ſpeculis. Quis vero neſcit ſpecula eſſe debere corpora denſa, le-
in ſple haccni, 40 nm nõre corporè q tationem niſiibin etiam gte tranſluce primum in menit textuvo ritatem Addd et philoſo quod ſer lucida ſe cis, quode eſſe,à quid quædi eſſ A(pectus numero pellucid verum ei nimus q aEre hab næ ſubie eadem, e Fo ve I pes difere Alteri non nalmo ab neitaẽ ne deraſſes,y Platonẽ 1 ſunt, inqo corparis la ts Nãlicc tranſeat n tonéin Ti lis redq ürr Siccine Su

Säüos—
1
ld. l 1 2 de a
d uümi )
1* lump üffernn 1ciara is hald cun ſh Lantſern. teluk emas. R i tem an DReer aqod e ianth dretemos i moi
1
ecuana. E ndang
regendom 2 uouig
——
dum tuord E i ap ka peculi radſ Nuas inlerionen erehn cho elle iot d un Acſc, cum Aec Gus e colleglit F Jiilumn do ddismit locha udoftacion 1ocif a merwiid ta elcen lercitrione? 1 plicäik onl t cfeuf ecdocun Srthutt im Kewi ruit idas quuit 1euts
DEFENSIO. 249
uia& ſplendida, nõ pellucida ſeu qae? Nam ſi pellucida eſſent, ſeu dacuvi, non eſſent ſpecula, neq; redderẽt imagines. Quia radij oculo- rum nõ reflecterẽtur, ſed vel tranſirent, vel ſcinderentur,& in ſummo corpore quod cernitur, hererẽt. Ex quibus cõcludis vulgatã interpre- tationem(ſic enim noſtrã nominas) ferri nullo modo poſſe. In quo niſi tibi mentẽ adimeret iracundia, idem peccatũ, ſi peccatum eſt, vel etiam grauius, in Marſilio Ficino notauiſſes: qui pro pellucidis dixit tranſlucentia. Sed nolo errorẽ meum alieno exẽplo tueri. Illud vero primum reſpondeo me authorẽ eum eſle interpretatũ quem habebã in manibus: apud quẽ, ſicut fateris, legebatur»πε σαάᷣρραπ. In cuius cõ- textu volui ſuũ cuique iudicium relinquere,& eã in immutãdo teme- ritatem vitare, quæ tibi in omnibus ſcriptoribus eſt nimiũ familiaris. Addo etiam amplius, in hac tua reprehenſione multa partim contra philoſophiã, partim contra tuam Logodædaliam eſſe peccata. Nam quod ſcribis omnia ſpecula oportere eſſe denſa: nulla vero talia, pel- lucida, ſeu Qοσσꝶπε, falſiſſimũ eſt. Quod vt doceam ponã illud ex Opti- cis, quod etiam ipſe in his tuis ſcholiis cõcedis, omnia illa pro ſpeculis eſſe, à quibus fieri poteſt radij aſpectus ad oculum reflexio. Ex quibus quædã eſſe pellucida ſeu αr⁷, Ariſto. nobis cõfirmat lib. 3. Meteor. Aſpectus, inquit, ab omnibus leuibus videtur reflecti: in eorum autẽ numero aër& aqua. An negare audebis aẽrẽ& aquam propriè eſſe pellucida corpora? Audi eundé Ariſt. lib. de ſenſu, Ac illud quidem verum eſt, inquit, aſpectum aquæ naturã imitari. Sed tamen non cer- nimus quia aqua eſt, ſed quia perlucidus eſt oculus: quod etiam cum aere habet cõmune. Et in corona ſiue halone nubes quæ Soli vel Lu- næ ſubiecta eſt, eodẽ Ariſt. authore li. 3. Meteor. pro ſpeculo eſt. Quæ eadem, etiã tuo more loquendo, perlucida eſt. Alioqui per eam mediã Sol vel Luna nullo modo videretur. Adde ſpeculorũ duas eſſe princi- pes differentias, vnã extinctorũ& terminatorũ, quæ tu appellas denſa, alterã non extinctorũ& interminatorũ, quæ ſunt, vt ſic loquat, diapha na. Imo ab ipſis opticis dubitatũ eſſe an pelluciditas(quam illi diapha- neitatẽ nominãt) ad ſpeculi eſſentiã pertineat. Quæ duo ſi attẽtè cõſi deraſſes, vitaſſes aliã impudentiã cõmẽtario tuo in lib. 4. Lucretij, quo Platonẽ ipſum docere vis quo modo de ſpeculis ſit loquendum. Duo ſunt, inquis, omniũ ferè cõſenſu neceſſaria ad ſpeculorũ naturã, näpe corporis læuitas ſeu læuor, qui nunquã eſt ſine ſplẽdore:alterũ eſt dẽſ
tas. Nã ſi corpus ſit leue quidẽ, ſed ita tenue vt ſimulachrũ ab ore fluẽs
tranſeat, nõ erit ſpeculũ, neq; reddet imagines. Quo magis miror Pla- tonẽ in Timeo vbi de ſpeculis diſputat,& cauſas imaginũ quę a ſpecu lis reddũtur, affert, dẽſitatẽ omiſiſſe, cũ ſplendorẽ belewirat poſuiſſer.
0 2* 2.„ 56 Siccine Sus impudẽs, Mineruã? In quo illud obiter diſce, de quo tecũ
k ij
A K“

pluribus aliquando in eo authore agem us, ineptiſſimũ eſſe,&ævno ver- bo dicam, te ſolo dignum, quod Plaroni affingis, noſtri vultus aut o- ris ſimulachra, quando ſpeculis obiicimur, à nobis ad ſpecula tranſire illàque ab his ad nos remitti: quod de ſolo viſus radio in huius do- ctrina erat dicendum. Sed redeo ad ſuperiorem rationem tuam, in qua contra nos hæc vt oppoſita vſurpas, corpora eſſe denſa, vel ſolida, & eadem adhuc pellucida. Atqui Ariſtoteles cap. 7. lib. z. de Anima, ſcribit multa corpora ſolida& denſa, eſſe tamen pellucida. Pelluci- dum, inquit, id appello quod ſenſum oculorum illud quidem mouet non tamen per ſe ac vi ſua, ſed vi alieni caloris. Quo in genete at& aqua multaque corpora ex his quæ ſolida dicuntur Neque aqua& acr hoc ipſo quod aqua& aẽr ſunt, pellucida ſunt: ſed quia in vtroq; eorum natura eadem ineſt, quæ in ærernis corporibüſque cæleſtibus. Idem cap. 2. lib. de ſenſu, contendit oculum eſſe natura pellucidum, quia aqueus eſt,& tamen eundem concedit Democrito pro ſpeculo eſſe poſſe. Quid, quod eodẽ loco colorem definit extremitatem pel- lucidi in corpore terminato? An num hoc arguit corpora tetminata, quæ tu denſa appellas, ab eodem etiam pellucida nominari, hoc iplo ſcilicet quod ſuo colore quodam modo relucent, cum reipſa viden- tur. De qua definitione ſcio quid garrias Commentario tuo in lib.z. Lucrerij: ſed ad illud examinandum mihi locus alius eſt deſtinatus, In quo ſemper plus deferam Alexãdri Aphrodiſei philoſophiæ, cap.a. lib. r. philoſophicarum quæſtionum, quàm tuæ Logodædaliæ. Idque vt ita faciendum alij quoque philoſophi mecum exiſtiment, ptius quam quæſtionem hanc cõcludam, hoc vnum eos rogabo, vt animad- uertant te eo ipſo loco in quo de quæſtione philoſophis obſcura, iu- dicare vis, flagitioſè peccare in prima artificij diſſerendi elementa. dic Lucretius, inquis argumentatur. Sine luce colores non cernuntur. Corpora prima non cernuntur. ergo corpora prima nullo ſunt colo- re tincta. Syllogiſmus inualidus quidem eſt, ais, omnes tamen cius partes veræ ſunt. Vtinam, Logodædale, de annis quadraginta, quos in ſola lingua excolenda te poſuiſſe prædicare ſoles, partem aliquam vel ad ſolius artificij diſſerendi cognitionem retuliſſes. In cæteris, Logodædalia tua minus inſoleſceres,& hoc ipſo loco facile intelle- xiſſes in eo exemplo quod Lucretio tuo affi ngis, Syllogiſfmum om- nino nullum eſſe. Quoniam in eo collocatio eſt liguræ ſecundæ, quæ propoſitiones omnes habet negantes. At ex omnibus negantibus, ni⸗ hil vſquam effici, pueri in ſchola philoſophicaclamitant. Neque vero fyllogiſmus eſſe poteſt, ſi inualidus eſt: vt ex Syllogiſmi definitione philoſophis manifeſtum. Neque inualidus eſſe poreſt, ſi ſyllogiſmus eſt cuius omnes propoſitiones veræ. Et certè fateamur neceſſe eſt
ral aill
44 fgura⸗ jd eo 495 quem Ci qai go validawe
4
hi certe: cem exe Ille ait, c exeunti ceſſuriò, Ego vere legibus p firmation liud tempe noum Sch faturum in lawme 1d antet reflexiot quamip medium medium dixiſtira quann rer modus in Aè lanè, quam rer mus ſedt qui ad rel co cumc me iſto ſc nia. Num 1 apenise, Us dereg duntexat hic viſust
dij quiab

Gngs, An 3 4 dobis dna. lonis H ulr
1
llum eleſ g. pehui
m ee th, dcciit Deg*= pröhan tem deüdi= nua b docaxguit m etumn balucd: I n ¹telacent K teäis is Comm 4. dwh.
mibilocns W i ſtäehn
Aphrodic Wſoytag
qumm tur ttlulg ophi mecui t Sin, « mmum eo ½ Coma ione phil[cicha
» ninejcil— de luce co S:Uelhl corpotiyt lnd. dem chai 8 GEnd
*
rücue b. unonen 4de e wäir
dlloanoc
Nernt eckehd efe Nau 9e, S h⸗ ueſ Bem
kati
DEFEENSIO. 291
præclariſſimè te eſſe meritum de tuo Lucretio: quem facias in ſecun- da figura ex omnibus negantibus illo modo ratiocinantem. An verò id eò agis, vt cum illo tuo magis dignus Epicuri ſchola eſſe videare, quem Cicero ſcribit Logicum arrificium omnino contempfſiſſe 2 At- qui ego hoc errore Lucretium libero: eiuſque ratiocinationem plenã validamque eſſe contendo. Quæ cum tribus verſibus concluſa ſit,
Præterea, quoniam nequeunt ſine luce colares
Eſſe, neque in lucem exeunt primordia rerum:
Scire licet quàm ſint nullo velata colore. hi certè ad eiuſmodi formam reuocari poſſunt, Omnes colores in lu- cem exeunt, id eſt ſuapte natura aſpectabiles ſunt(id enim eſt quod ille ait, colores nequeunt ſine luce eſſe) nulla autem rerum primordia exeunt in lucein, id eſt ſuapte natura aſpectabilia ſunt. Ex quibus ne- ceſſariò,& vi eorum quæ poſita, efficitur, nullos eorum colores eſſe. Ego verò cùm voles docebo te, Logodædale, quibus Lęgici artificij legibus prima propoſitio, quæ negationis formam præ ſe fert, ad af- firmationem, quam pro illa expreſſimus, ſit referenda. Sed hoc in a- liud tempus reiiciamus: veniamuũſque ad illud quod his tuis in Alci- noum Scholiis ſubiicis, Si quæ corpora pellucida ſint, ſeu Q†ρσ, non futurum vt radij reflectantur: ſed vt vel tranſeant, vel ſcindantur,& in ſummo corpore quod cernitur, hæreant. Etenim cùm tu ipfe pau- Ià ante tres tantum differentias radiorum aſpectus poſueris, ſublata reflexione, quam hic excipis, duæ tantum relinquentur: vna ſecundũ quam ipſi radij in obiectam rem directè feruntur,& tranſeunt per medium omnino pellucidum, eiuſdém que naturæ: ſicque dixiſti per medium aëtrem Socratem videri: altera in qua, vt antea notauimus, dixiſti radios frangi, nos verò tantum inflecti, ſicque per mediam a- quam remum inflexum, non fractum videri. An igitur hic erit tertius modus in quo nunc ſcribis radium ſcindi,& in ſummo herere?Indo- ctè ſanè, ne quid dicam grauius. Nam cuͤm in fundo per mediam a. quam remum videmus, neque radius ſcinditur, ſicut antea probaui- mus, ſed tantum inflectitur: neque in ſummo ipſius aquę heret. Alio- qui ad remum non perueniret, quem in aqua eſſe ponimus. Quo lo- co cùm certè hærerem, quærerẽm que in tuo Lucretio, ſi quæ poſſent me iſto ſcrupulo liberare, ecce in hoc occurrunt mihi deteriora om- nia. Nam Commentario in libr. 4. de eadem quæſtione ſententiã tuã apertius exprimis: id eſt ſu mmam tuam inſcitiam Philoſophis omni- bus deregis. In omni re cernenda, inquis, aut radij ab oculis incidunt, duntaxar in rem viſam, quamuis tales radij non ſint cauſa viſus:& hic viſus fit recta, per vnum corpus diaphanes ſeu vellucdumehur ra- dij qui ab oculis in rem viſam inciderunt, reflectuntur in oculos: aut
kk iij

292 1A cCc. CARPENTARII
iidem illi radij franguntur. Incidunt duntaxat in rem viſam, cùm ver- bi gratia equum, aut corpus aliquod, aut colorem in corpore non le- ui, aut ſi leui, non tamen denſo cernimus. Reflectuntur radij cùm ſpe- culum id eſt corpus aliquod politum& denſum cernimus. Frangun- tur cùm rem aliquam per plura corpora pellucida, verbi gratia, per acrem& vitrum, aut aquam cernimus. Limatius eſt,& certè Logo- dædalo dignius, quod ſequitur eodem loco. Nam cùm verbi gratia, inquis, remum ſeu potius remi partem ſub aqua cetnimus, eam remi partem non recte, ſed obliquè cernimus: neque ipſa remi pars reuera cernitur, in eo corpore pellucido quod denſius eſt aëre, ſed imago& ſimilitudo duntaxat, quia linea à re viſa non reflectitur recta via ad oculum: ſed in extremitate ſecundi corporis pellucidi, nempe aquz refringitur. Quo fit vt oculus rem non ſuo loco cernat, ſed alio:imo non rem ipſam, quippe quæ recta ſit, ſed vmbram quandam rei in- curuam ac refractam videat:& cuùm remi partes continuæ directè apparere non poſſint, appareant continuatæ& indirectæ. Cedo verò cur non rem ipſam, id eſt eam remi partem quæ in aqua eſt, ſed eius vmbram tantum videmus? An quia per medium quod pavlò denſius res ipſa videri non poreſt, eius verò imago neſcio quæ, aut vnde exci-
tata, poteſt? Equidem incredibilis in Logodædalo tanta ſapittia: quæ
me neſcio qua admiratione elatum hoc loco prolixiorem eſſe cogit.
Sed vt ad rem rurſum redeam, illud velim in contextu Alcinoi atten-
tè conſideres, poſtquam dixit, ⁊αε ασκ νατeσ—ριον sdwNoxias, ſta- tim ſubiicere,&⁴ τυις᷑ην οσeσνάα: quaſi in iis aliud genus appaten-
tium imaginum per reflexionem ponere videatur. Vt prius in iis quę ⁵nmara nominantur, pertineat ad ſpecula quæ terminata& extincta
ſunt, ea ſcilicet quæ tibi tãtũ ſpecula ſunt, poſterius autem in iis quz Aεᷣανν, ad ſpecula interminata& minimè extincta, quibus proptia quædam eſt ratio imaginum per reflexionem apparentium, hæcque à ſuperiore nonnihil differens, vt Ariſtoteles docuit libro tertio Me- teor. Vide verò ad extremum quàm liberaliter tecum agam. Etiamſi tuæ temeritati indulgens, hoc loco concedam αα non dadaii eſſe legendum, illüdque de his ipſis ſpeculis terminatis, non de aliis eſſe
intelligendum, adhuc tamen contendo tolerabiliter à nobis dictum
eſſe ſpecula eiuſmodi ſua ſuperficie pellucida eſſe, quæ tu ſplendida
mauis appellare Quoniam pellucidum in veſtta Logodædalia, non
ſolum id ſignificat quod ipſam lucem per medium tranſmittit(quod
tranſſucidum Marſilius hoc loco appellauit,) ſed quod ſua ſuperficie relucet:lucẽmque ſuam in alia effundit, vel aliunde acceptam ſua æ- quabili& leui ſuperficic remittit. Quod pluribus exemplis corum
dui laline tuam po Inſa
de quibe
ſapot ac detn ti ((ic eni lino, ne quaſi e mihi po acria d calote! casgra Nam 4 medio! De quib aflicſont bus dicin citut qvi Fpuch ds u ideoque ptopriu videam miſcen tio idee capite gnilicar r0 attrib ſunt bet ad ſaperi retur mo agiurig enci vim acerbum le dici nu Medicinæ leno ap. rum, reco tiam alle tus corpe
kes,& h

na'emd ihura e lelimant Dom 8 i. tech 1 hais oel 1= nennn boloco 1. ſcdäna d mdet mämn B remi pun inm uaxKi Mi2.CEh nem qux achäch tmecium Pu
So deſci W aunem godxdil ue ſafin Kloco p a emtk lm in con* Ucbens un i gn pni alinis nupr ete lidean 7. iunif cula qori Ermbei ont, poſte Z tmülſg wimteni Edlbumu nionem: mA ir ſ Aotcleich iStül, derultet mlm.
b DEFENSIO. 153 qui latinè loquuti ſunt, probarem, niſi mihi ſumma eſſet religio in tuam poſſeſſionem manum immittere.
In ſaporum ſeptem differentiis latinè exprimendis heęc ferè ſunt, de quibus mihi tecum non conuenit. osòe à te hoc loco redditur, ſapot acutus. At antea capite decimoquarto cùm de carne agebatur, idem tibi erat acidus. Nunc verò ⁹ευναε à te dicitur acris, ſeu acidus, (ſic enim duo iſta coniungis)à me verò, acet: quod in genere maſcu- lino, non minus aptum videtur. Quare tua ſententia εꝰνεν& Jude, quaſi eadem ſint, acidum ſignificabunt:& acida, tibi erunt acria: quæ mihi potius ſtuporem inducuut. Quæ verò talia ſunt, ea nemo aptè acria dixerit: ſi modò rectè in acribus Medici ea numerent, quæ ſuo calore linguam exulcerant, qualia ſunt, piper, pyrethrum, allia. Pec- cas grauius in horum ſeptem ſaporum diſtinctione quæ ſequitur. Nam Alcinoo 7uxie ſiue dulcis, vt ſapor eſt inter reliquos medius, ita medio modo linguam afficit. Reliqui ſex in duos ordines ſunt diuiſi. De quibus tres caloris comites, ſemper quidem calefaciendo linguã afficiunt: ſed in hoc gradibus differunt, ô*ειντ,τQνeνε& Euvos: pro qui- bus dicimus ſaporem acrem, amarum& ſalſum. 5ε³*, qui acutus, di- citur quidem linguam proritare, non tamen calefacere. Reliqui duo Suchvòs& æε οε, acerbus& auſterus, manifeſtècomites frigoris ſunt, ideòque linguam obſtruere& contrahere dicuntur, quod huius eſt proprium. Quæ eadem eſt ſententia Medicorum omnium. Ta verò videamus quàm miſerè hanc dilaceres. Ex reliquis, inquis, qui per- miſcent, perturbant ac dilacerant, acuti. Hac in parte tecum conſen- tio, ideque antea cum de fermento, in carnis generatione agebatur capite fuperiore, it's mihi videbarur acutum potius quàm acidum ſi- gnificare. Quoniam tales effectus in acuto tolerabiles ſunt: acido ve- rò attribuiſniſi fortè propter tenuiratem ſubſtantiæ)nullo modo poſ ſunt. Pergis verò ſic in tua interpretatione. Qui calfaciunt, inquis,& ad ſuperiora excurrunt, acerbi. In quo cùm paulò ante Jeuuve tibi vide- retur modò acre, modò acidum ſignificare, hoc loco rerum de quibus agitur ignoratione deceptus, deterius eligis. Quoniam acre calefaci- endi vim habere,& ad ſuperiora excurrere, verè quidem dici poreſt: acerbum autem, quod ſaapte natura cum frigore coniu nctum eſt, ra- le dici nullo modo poteſt, niſi ab homine non modò Philoſophiæ&
Medicinæ ignorantiſſimo, ſed omnino ſtupido. Quod velim ex Ga-
leno cap. 9.& 21. libr. 4. de Facultatibus ſimplicium medicamento- rum, recognoſcas. In poſtremis duobus„vna parte Alcinoi ſenten- tiam aſſequeris, altera flagitioſè peccas. Eorum, inquis, qui mea- tus corporis contrahunt,& cogunt in vnum, alij ſunt aſperid- res,& hi ſunt amari: alij leuius hoc faciunt,& hi auſteri. In

336 IAcC. CARPENTARII
quibus quod seνενν nunc Ate redditur amarum, paulò verò ante ca- dem pagina, acerbum, id ſummæ eſt inconſtantiæ. Quod autem ama- ra dicis meatus contrahere,& in vnum cogere, hoc apertè arguit tibi linguam nihilò magis quàm mentem ſapere. Nunc verò mihil te pu- deat, Logodædale, hac ætate grandiore ex Phyſicis& Medicis diſcere acerba& auſtera meatus linguæ, non torius corporis(quod Alcinoi contextui ineptè de tuo addidiſti) contrahere& obſtruere. Qia ta⸗ lia ſuapte natura& temperamenti proprietate ſfunt krigida. Frigoris verò proprium eſt, meatus conſtringere& contrahere: licut caloris, relaxare& aperire. Acerba autem tanto vehementius id facere qudm auſtera, quanto his ſuapte natura ſunt frigidiora. De quo vide quæ ex Theophraſto à nobis collecta ſunt, num. 8. Commentar. in caput hoc. Eiuſdem eſt inconſtantiæ tuæ, quod cum paulò ante ex Alcinoi ſententia à te ipſo tectè dictum eſſet, amara abſtergendi& liquefaci- endi vim habere: eadem non ita multò poſt ſubiicis, meatus contra- here& in vnum cogere, quod ſuperiori omnino contrarium. An erit cuiquam credibilis in eo faſtu quem præ te fers, tanta rerum inſcitia, cum pari inconſtantia, niſi prius in tuorum ſcriptorum comparatio- nem, quaſi in rem præſentem deſcenderit? Cogor in his quæ ſequuntur, multa in vnum locum coniccte, propter eorum in quibus à te hoc capite peccatum eſt, multitudinẽ: qua penè obruor. De hac verò quædam tantum tibi indicabo, quæ ſi placet, poſtea accuratius recognoſces. Scholiorum tuorum num. 6. mones contextui addendum, verbum Xoutr: quod exprimi minimè fuit neceſſarium, ſed ex conſuetudine huic authori familiari facile potuit intelligi. Paulò poſt vbi de guſtatu agitur ddxiau eA HrrTAia, la- tinè reddis lapides Lydios& obrufſas, ſatis apertè, inquis, non incõ- cinnè, neque inſulſè. At mihi genus hoc interpretandi nimium affe- ctatam Ciceronis imitationem habere videtur, quam tu in Perionio non tuliſſes. Ego pro tuis lapidibus& obruſſis, apertè dicere malui venulas ſaporum probatrices& diiudicatrices. Quod autem à te in- teriectũ eſt Scholiorũ num. 8. ad leniendũ genus hoc interpretandi, id certè quale ſit in veſtra Logodædalia non ſatis inrelligo. Quod præfiſcine, inquis, præfato dicere liceat, ne quis maleuolus me faſci- nate poſſit. Quid enim illud eſt præfiſcine pręfato dicere? aut quid eſt quod metuis; ne quis maleuolus tein eo poſſit faſcinare? Atillud quod numero 9. obſeruas de verbo cooleſcere, vix audeo attingere. Quoniam proprium eſt tuæ Logodædaliæ: in qua ſcis ſimulare cu- preſſum. Sed cùm in eo authore verſemur, in quo ſumma quedam eſt Vniuerſæ doctrinæ Plaronicæ, profecto 1683 Nunc nen erat lus lecus. Etenim, vt ait Poëta,
244
8
2
Vnum ad
lote& f
mam in
mixtion
ſentenii⸗
tantum
modom
ſti Quæ
ſumus c
tigotis„
in ed te
deren,h
refonmic
ignilcca Etcùm fa affectione video cutr quod in fe nom cor etian fri Sed ame ipſis phil rigorem incutien: cum frig
Tre more
inquit, eſt que ſivehe cardiaci fr dem conc violentun runque he ftotem
et cap. 4. horddte ci lid eogen deinde hot 1 igorem de ng As elle

ur 2
mara lona ki K ℳ **
.
udul 90 dlodu 9 860 Dol uda 1 d
4 8
Mcllet zm 80 4 letnman ditet n
5 V
1Eperiotiomaiao 1
† 3„* fF
2Jtem perte kerhn K a worum lcrip an delcendenta
nat, malta in 1nut n
aoc capite peccuut An 1 4**.. dqartam tantum 3
erolces. Scholioru m. ferham Kheau: qud Kanl
verucine huic auch di
à de guſtann agtur n
odtuls ſuis apen Me m
3 8 enas hoc interpten b u
nhodete videtur, 4 een ddes& obrulss, † rim & diudcanices. Hen. ud leniendi geuus 2 th Ardula von ſiſ n8
4 4 *
tere Peen, de quls-— 1
4 A* t cxiiſcnneertu 5
lus tein eo poli„ urbo cooleſcer, dug edrcale: 1 G 2 5 dverſemuhug— Kr
DEFENSIO. Quid hocẽ ſi fractis enatat exipes
Nauibus, ære dato qui pingitur. Vnum adiiciam, quod ad finem capitis huius videtur Alcinous in ca- lore& frigore tres differentias agnoſcere, duas quidem ſimplices, pri mam in calore, ſecundam in frigore, tertiam verò in horum duorum mixtione, qualis in tremore& rigore contingit. At tu ignoratione ſententiæ, quæ ineptam contextus diſtinctionem in te peperit, duas tantum poſuiſti, neque tremorem aut rigorem, in quibus quodam- modo mixtus eſt effectus calotis& frigoris, à ſimplici frigore ſepara- ſti. Quæ noſtra interpretatione ex Medicorum doctrina diſtinguere ſumus conati. Hoc verò mallem conſideraſſes, quàm in eo quod de rigoris vocabulo obſeruas, hæſiſſes. Quanquã illud bene habert quod in eo te contines finibus tuæ Logodædaliæ. In cuius regno ſi quid au- derem, hoc etiam contenderem, iſtud ipſum in quo rigoris vocabulũ reformidas, tibi profectò nimium eſſe religioſum. Quoniam eadem ſigniſicatione multi inter Latinos authores nõ ignobiles, illo vſi ſunt. Et cùm fatearis Scholiorum tuorum num. It. rigorem latinè dici pro affectione ſeu qualitate rei quæ frangatur, potius quàm flectatur, nõ video cur à Medicis transferri non poſſit ad intenſiſſimum frigus, quod in febribus intermittentibus, initiis acceſſionum tale ægrotan- tium corpus nonnunquam reddit, vt facilè inflecti nõ poſſit. Ex quo etiam frigus illud horridum, à te ipſo hoc eodem capite nominatur. Sed tamen vtinam ſic ſemper de verbis tuo more garriendo, in rebus ipſis philoſophandi ſcientiam aliis conceſſiſſes. Non tam ineptè ſanè rigorem hoc loco defininiſſes. Quem cùm eſſe ais frigus horrorem incutiens, non animaduertis eum non tam frigus eſſe, quàm quiddã cum frigore coniunctum. De quo audi ſi placet, Galenum libro de Tremore& rigore. Rigorem ſi, vt aliqui, frigus ſimpliciter appelles, inquit, eſt veternoſus error. Cùm multi non rigentes, frigeant. Ne- que ſi vehementiam frigiditati addas, vera dicas. Stomachici enim& cardiaci frigefacti admodum, non rigent. Ex quibus eodem loco tan- dem concludit rigorem eſſe, non frigus, ſicut vis, ſed frigoris ſenſum violentum, repentè contingentem: qui ab humore acri& calido ple- runque habet initium. Quod verò addidiſti, rigorem frigus eſſe quod hofrorem incutit, in eo neſciuiſti quod ab eodem Galeno ſcriptum eſt cap. 4. libr. ⁊ de Symptomat. cauſis, non à rigore horrorem, ſed ab horrore, cum in motum agitur cõcutientem, rigorem excitari. Quod ſi ab eodem verè ſcriprum eſt, primum exiſtere lenẽ mordicationẽ, deinde hottorem, hüncque magis ac magis accreſcentem, tandem in rigorem deſinerc, vide obſecro te, quomodo dicere potueris rigorem frigus eſſe quod horrorem incutit: cùm potius horror incrementum
11

236 IAC. CARPENTARII
accipiens, tandem rigorem incutiat. Sic quotieſcunque Atua Logo. dædalia peregrinaris, in eas rerum aſperitates incidis, in quibus tibi ſpinoſa ſunt omnia.
Num. 12. Scholiorum tuorum, quæ afferuntur de comparatione Lucretij tui& Epicuri cum Platone, in queęſtione de eo quod ſurſum & deorſum eſſe dicitur iu vniuerſo, ea vt dicã vno verbo, te digniſſi- ma ſunt. Nallũ eſt in vniuerſo ſurſum, aut deorſum, inquir Alcinous ex Platonis Timæo: Tu verò, ſic Lucretius(ais)ex Epicuro poſt Plato- nem lib. 1. in ext. ibi,
Illud in hu rebus longè fuge credere Memmi, In medium ſumma quod dicunt omnia niti,&c. In quo indoctiſſimè maximãaque rerum Philoſophicarum ignoratio. ne, Epicurum cum Platone conſentire exiſtimaſti in ea quæſtione in qua potius hi omnino diſſentiũt. Etenim Platoni, terra in vniuerſitate media eſt: nihil verò in hac natura deorſum, ad quod grauia ferantur,
At Epicuro in eadem nihil eſt natura mediũ: terra verò eſt deorſum: ad quã ſuo põdere grauia omnia mouẽtur. Non ſentis igitur quã ine- ptè in huius ſententiæ Platonicæ confirmationem L ucretij tui verſus vſurpaueris: Atqui vtrumꝗq;, ex illorum doctrina videor certiſſima ta- tione poſſe efficere. Sic enim Plat. in Tim. Illud dictu abſurdũ eſt, in- quit, eſſe duo quædam natura loca à ſe inuicẽ longo interuallo diſtia- cta,& vnum quidẽ deorſum vocari, ad quem locũ ea ferantur omnia, quæcunq; molem quandã corporis habẽt: alterũ verò ſurſum, ad quẽ vi omnia moueãtur. Cùm enim cœlum omne rotundũ ſit, quæcunq; à medio æque diſtãtia extrema facta ſunt, ſimiliter eſſe oportet extte- ma. Medium quoq; æqualibus lineis ab extremis vndiq; diſtans, ère- gione æquè omnia reſpicit. Quoniam igitur mũdus ita diſpoſitus eſt ſi quis dictorũ quicquã ſurſum eſſe dixerit, vel deorſum, non iniuria errare videbitur. Medius enim locus in ipſo, neq; ſurſum, neque deor- ſum dici debet, ſed medius. Vides opinor quàm apertè mediũ in vni-
uerſo agnoſcat: in eodẽ verò hoc deorſum eſſe neget. At tuus Epicu- reus Lucretius, etiã in his verſibus, quos ad illius Platonicæ ſemẽtia confirmationẽ citauiſti, mediũ in vniuerſo eſſe negat, negationiſque ſuæ hanc rationem reddit. Nam medium nihil eſſe poteſt, vbi inane locuſque Infinita. Itaque dicito Logodędale, eo loco Platonis ſententiã de motu gravĩũ ad mediũ, ex Epicuro à Lucretio oppugnari, potius quàm laudati: ad illamq; oppugnandã rationẽé hanc afferriquod ipſa nature vniuerſitas eidem Epicuro infinita ſit. Ergo, vt eodem loco Lucretius concludit, Non habet extremum, caret ergo fine modoque.
Cuonãe V fetde Ateta de poſtulat comeme rationé. hi crede nihil ad rũ ſinj pudiata re videa phorũ grauiac elle quc mediũ e æquaſeʒ. nã& Ari verſi, ldec cõtẽtſo d ſit alis rat dicamur cõmeme eo vlla! themati linex or ad ectre 8 We. etiam ille tor:aut ni Ecce verè auditotib emiſſarios victus,vex gnitione, reris: deſer Ma recrin He otgꝛm te polle co animis del 4dens epi Koaapu

d Kun dr d 2 Uuoncin„ 5 1 uerio an dcm 4
mu wouétmt.Noſd t: tex coaurmationen 0 rillotum doctrinu ac Duxin Tim.Illaddt& locasſeinuict loag t
epotu hadẽt: altet dt im cœlom omne 4 Dir a facka ſunt,fiilitet 3
Slncis ad ertremis 1 Woumigtutmütd e —, nee üretit, veldeg Kun wanifleneh df
nies opinot quin 99 1
oc— 6. 1 65 3,q00431 Illuusl dautk 117
a muuetlo ckc 1eu.
Lm
1 u 4 M 39
oco Plronisent lio oppograri,o,
„ d id unc afferriquod
DEFENSIO. 257 uoniã omnis medij ratio ex cõparatione cum extremis, definitur. Vi verò doceã eundẽ Epicurũ contrariũ fuiſſe Platoni, in quæſtione altera de natura grauiũ, horumq́; motu deorſum ad ipſam terrã, tantũ poſtulabo vt attentè cõſideres quę ex huius Philoſophia à Cicerone cõmemorantur lib. 1. de Fin. In cæteris quæ eodẽ loco affers ad cõpa- rationẽ Ariſtotelis cũ Plarone in quæſtione propoſita, nõ poſſum, mi hi crede, riſum tenere quoties animaduerto te in iis tã leuia ſectanté, nihil adhuc habere in quo cõſiſtas:& tamẽ quaſi in horũ Philoſopho rũ ſinu per multos annos dormitaueris, ſic in eiſdẽ inſole ſcere, vt re- pudiata tua Logodędalia iã in horũ doctrina nouũ principarũ affe cta re videaris. Melius Ariſtoteles, inquis, omniũ qui poſt fuerũt Philoſo phorũ ſentẽtia, qui demõſtrat locũ eſſe infimũ ſeu deorſum, in quem grauia corpora ſuapte natura ferũtur: ſurſum, in quẽ leuia:& id mediũ eſſe quod æqualiter diſtat ab extremis:& Mathematici docẽt punctũ mediũ eſſe in ſphæra ad quod ab extremitate ductæ lineę omnes ſunt æquales. Arqui Logodædale inter hos de medio nulla eſt diſſenſio. nã& Ariſt. libris de cœlo, multis locis docuit terrã eſſe in medio vni- uerſi, ideòq; eandẽ centri rationẽ obtinere. Maxima verò inter eoſdẽ cõtẽtio de natura grauiũ: leuior de eo, an terra, quæ in medio eſt, poſ- ſit alia ratione infima iudicari, ad quã queę mouẽtur, deorſum moueri dicantur: quę duo hoc loco nõ attigiſti. Quorſum verò ex eodẽ Ariſt. cõmemoraſti, mediũ id eſſe quod æqualiter diſtat ab extremis? An de eo vlla huic eſſe poteſt cũ Platone diſſenſio? Quod verò ſubiicis, Ma- thematicis mediũ eſſe punctũin ſphęra, ad quod ab extremitate ducte lineæ omnes ſunt æquales: dicẽdum fuerat potius, à quo ductæ lineæ ad extremiratẽ ſunt æquales, ſicut ex definitione circuli poteſt colli- gi. Quæ duo ſi eadem exiſtimaſti, tota via aberrauiſti. Cur verò, hoe etiam iſto loco docerem, ſi tu huius Philoſophiæ eſſes idoneus audi- tor: aut niſi iam tã multis noratis hoc capite, penè animo conciderẽ. Ecce verò cuùm in publica Alcinoi interpretatione, ſuperiora omnia auditoribus indicaſſem, in eiſque cõſtrictus tenereris: ad quę per tuos emiſſarios relata, cogebaris obmuteſcere(in his ſcilicet, vel à veritate victus, vel non ſatis rerum ipſarum de quibus à nobis diſſerebatur, co gnitione, ad reſiſtendum inſtructus) ne tamen omnino ceſſiſſe vide- reris: deſerta contẽtione quę te authore de Alcinoo inter nos erat ex- orta, recriminaris certè alacriter: noraròq; verbo vno in vniuerſa Lo- gici organi interpretatione, quam nuper in lucem emiſiwus, ſperas te poſſe conſequi„ Vt ſuperiorum omnium mwemoria ex audientium animis deleatur. Itaque per vnum ex tuis, tuo more mittis ad me ſe- quens epigramma cum hac inſcriptione. IN quendam qui aτνεεd oea Xxpëνμαάα apud Porphyrium interpretatus eſt, repudiare colorem.
11 ij

276 1IAC. CARPENTARII
Digna profectò Logodædalo, in tanta ſylua ſuperiorum etrorum de- fenſio. Sed quid hæc ad Alcinoum, de quo nunc agitur? An non cogi- tas quàm mihi glorioſum eſſe poſſit, te in iis omnibus de quibus tum inter nos agebatur, omnino obmutuiſſe? atque in tam longo opere, quam illud eſt Ariſt. Organum, hoc vnum tantum extra rem notare potuiſſcaIn quo etiamſi à me peccatum fatear, Funt delicta tamen quibus ignouiſſe velimus, Quoniam, vt idem ait, — opere in longs fas eſt obrepere ſomnum. Quanquam non eò confugiam, nec cau ſam dicam quin tu ſuperiori- bus omnibus abundè ſatisfeciſſe videaris, niſi efficiam vt manifeſtè intelligatur in eo ipſo in quo recriminari voluiſti, te non modò nouę animaduerſionis iuſtam occaſionem præbuiſſe, ſed ſcriptorũ noſtro- rum calumniatorem eſſe& impoſtorem. Tuum igitur epigramma expendamus. b Prh, inquis, quale verbum eliminauit dentium Septo tuorum, cum nros coru5 ntgrum Dixti colorem repudiare, barbare? Iſthæc grocita us, potin E5 6is Kdgνεα procul Ire hinæ directè, ſtridulis tuis ſonis obſtrepere blandis deſinens oloribus? Coruo nigrorem cogitatio poteit Detrahere, licet inſeparabilis ſiet: Monſtroſa verò barbaria tua, aecidens, Nec mente, nec re, ſeparari à te poteſt. Amarulenta ſanè exclamatio, nec minus iracunda, quàm ſi in eo pr- triæ ſalus verſaretur. Aliunde profectò animum tibi commotũ opor- tuit. Sed hoc naturæ tuæ, ſic plerunq; in leuiſſimis ſine ratione æſtus- ti, condonemus: vimque huius tuæ anticatigoriæ accuratius expẽda- mus. In qua quod ſcribis, dictũ à me nigros coruos, nigrũ colorẽ re- pudiare, id manifeſtè eſt impoſturæ tuæ. Siquidẽ eo loco(qui extata Ppud Porphy riũ cap.de Accidente) dixi coruum albũ intelligi poſſe,& EÆthiopẽ repudiato colore: in eòq; notaui modos duos ſecundũ quos accidens eiuſinodi cogitatione ſeparari poteſt. Itaq; de coruo cõme- moras, quod de Ethiope dictũ eſt:& fingis coruũ repudiantẽ nigtũ colorẽè, cm neq; de coruo, neq; de Echiope id à nobis in Porphyrio ſcriptũ ſit, ſed tãtũ poſſe Æthiopẽ à nobis intelligi repudiato colore: id eſt, poſſe nos Aethiopis eſſentiã cogitatione cõplecti, nulla habita ratiõe coloris inhærétis. In qua ſentẽtia certò ſcio nihil eſſe quod pol ſis, aut debeas reprehẽédere. Scd hic, inquies, de ſentétia nõagitur, velũ de vocabulo barbaro. Sit ira ſan 8. Digna enim eſt Logodedalo iſta cõ tẽtio. At ſi Demoſthenes in eo laudatur quod Eſchini quædã in ver-
bisdotar nöin co vides qul eo elle p rius ieti comend tua Log cutite. opinor, Hiſpan modot larinè! non dul te ad te. furoren hoc vſu modo po mum iſto baries po pem inte colonst re conſi milinria Neclſol ris: nen Cee Logoda gnita. D. ſed&Ca Dicerem em e ial cogitas q bartem ſ nias Iub in linguat Aiam 1 in Rnoſttaz clarus ſe 3 Detion dixiſſet 4 beckae

ncofectò animum ti lerungia leuillmul het Btax anticuigotiea un?
Rü ane nigre cu iel oſtutz tur. Siquicẽe zois
eate dui cormumad e eo 0 uu 040sd Se e epuui poeitltf 4 Auck:K Rs c Se
ec ke Krvopeitit Sdeh
opes mbsue S
utnĩ cogtaioced * 41
aa lenteila ceuo We
dhicnnquieé ebs
1
us
DEFENSIO. 29,
bis dura notãti, eãq; portẽta appellãti, purgans ſe iocando reſpõderir, nõ in eo eſſe poſitas opes Græciæ, hoc ne an illo verbo vteretur: nõ vides quid in ſchola philoſophica à nobis audire poſſis? Népe non in eo eſſe poſitã philoſophiã, neque in hac propter verbũ aliquod du- rius veritatem ſententiæ eſſe reſpuendam. Quanquam etiam amplius contendo, nihil hic eſſe barbarum: vt omnes intelligant te etiam in tua Logodædalia, calumniandi cupiditate incredibili plerũmque cæ- cutire. Quid enim eſt quod in lingua latina barbarum appellatur? Id, opinor, quod in ſimplicibus verbis ab hac alienum eſt, vt Afrum, vel Hiſpanum. Sic enim video Fabium lib. I. definiuiſſe. An vero tu hoc modo repudiandi verbum barbarum dicere audebis, quod omnibus latinè loquẽtibus vſu tritum eſt& familiare? Equidem ſi ita ſtatuas, non dubitabo àtua ſententia prouocare. Ad quẽ vero, inquies? Cer- te ad te ipſum, tanquã ad Logodædaliæ principem: modò prius eum furorem cõpoſueris qui te tranſuerſum agit. Sed fortaſſe vocabulum hoc vſu latinis frequens(id enim negari niſi impudentiſſimè, nullo modo poteſt) colori male accommodatum tibi videtur. Atqui pri- mum iſtud accõmodationis vitium, ſi quod eſt, non niſi ineptè, bar- baries potuit appellari: Deinde cur tibi ineptius eſt nos dum Fthio- pem intelligimus, colorem repudiare: id eſt nullam in eius eſſentia coloris rationem habere, quia ad illam nihil pertinet, quàm repudia- re conſilium, gratiam, voluntarem, authoritatem, quæ latinis ſunt fa- miliaria? Quanquam verſibus tuis amplius quiddam eſt indulgendũ. Nee ſolum in illis ſpectandum eſt quid dicas, ſed quid dicere volue- ris: nempe vocabulum hoc, erſi latinis vſu tritum ſit, amẽ illi græco, dπνρ⁴ααιeικισπ qο Porphyrius vtitur, non ſatis reſpondere. Sit iſta ſanè Logodædalo noua batbaries. Nec enim ea veteribus fuit vnquã co- anita. De qua vnum hoc tibi reſpõdebo, ſic non modo Ia. Tuſanum, ſed& Gullielmum Budeum verbum hoc latinè eſſe interpretatos. Dicerem hos in lingua græca duo noſtræ Galliæ lumina, niſi certò ſci- rem te iampridem eam laudem illis cepiſſe inuidere. Sed ramen num cogitas quàm mihi apud alios, quibus iſtorum authoritas omnem in dartem ſplendeſcit, tua omnino vileſcit, tutum ſit cõtra tuas calum- nias ſub horum clypeo latere? Quorum poſteriori, Commentariis in linguam græcam Kνρᷣμά̈ idem eſt quod repudio& reſpuo. Quod etiam, inquit, aeνρ⁵αανeοπ‿dicitur, hoc eſt floccifacio, deſpicor. Et cer- tè noſtra ætate Doctiſſ.vir Nicolaus Gruchius non ſolum eloquentia clarus, ſed magni nominis philoſophus, cum antea in recognoſcen- da Perionij interpretatione eo loco, de quo nunc inter nos agitur, dixiſſet Ethiopem mutato colore poſſe intelligi, à nobis admonitus, ſpectataque commoditate ſententiæ, dixit, abiccto aolete Cur vero iij

260 I A C. CARPPENTARII illi licuit&πρ⁴αμαιʃανᷣηανννα, latinè dicere, colorem abiicere, mihi repu⸗ diate non licebit? Arqui certo ſcio hanc eſſe commodiſſimam veréq; philoſophicam de duplici accidentis ſeparatione, quæ ſola cogitario- ne fit, ſententiam: quã ſi non intelligis, cum voles tibi apertius expli- cabo, méque in eo ad captum rudioris ingenij tui magis demittam. Sed in iſta X‿νωαιαμαάααα tibi mea ſponte cedo. Qui enim poſſem in ea re- ſiſtere, quam rerum cognitioni ab ineunte ætate longo interuallo poſtpoſui, cum ipſe prædicare ſoleas te in eadem aſſidua annorũ qua- draginta exercitatione armatum? Ego profecto iſtam coronã in ma- ſtaceo tanti non emo. lImo tam multorum annorun in iſtiuſmoqi verborum ſtudio male poſitorum recordatione, valde erubeſcerem.
In(ap. 16.
Initio capitis huius, vbi reſpirationis modus ex Timæo explicatur, negationem addis de tuo, quæ neque in Platone eſt, neque in Alcinoi contextu quem nos cum Marſilio Ficino ſumus ſequuti:& certèea addita philoſophi ſententiam peruertis. Quod noſtrorum cum tuis nuda comparatione facile intelligetur. Aer externus, inquam cgo, per os& nares aliõſque corporis meatus ratione cognitos, in interio- res partes influit. In quibus calefactus, ad externum cognatumque te- fluere nititur. Qua vero ex parte effluxerit, externum aërem rorſum in interiora coercet,& c. Tu vero ſic. Calfactus, in exteriores partes ad cognatum aërem properat& contendit,& qua parte non emana- rit, externum aërem rurſus in interiores partes retrudit. Hic ftuſtra negationem adiicis: quam ſi forte in aliquo exemplari deprehendi- ſes, ad retinendam philoſophi ſententiam, delendam eſſe facile aui- maduertiſſes, ſi quid habuiſſes iudicij. Nam quo modo aeẽr in inte⸗ rioribus partibus calefactus, qua parte non emanauit, externum as- rem potuit in interiores partes retrudere?
In exemplo præpoſteræ generationis dico tantum, verbum ſcilicet verbo reddens, vt ſi ex carne fieret ſanguis, aut bilis, aut pitvita. Nec vero in Alcinoo amplius quicquam eſt. Tu vero ſic, vt ſi ex catne, ex qua naſci debet caro, oriatur ſanguis,& c. Vbi ineptè& falſo de tuoil- lud addis, Ex qua naſci debet caro. Neque ratio præpoſteræ genera- tionis in eo eſt poſica, quod pro carne, quæ ex carne naſci debuit, ſan- guis naſcatur. Neque verum eſt carnem ex carne, ſed ex ſanguine na- ſci. Quod vt te doceam, medicos pretermittam hoc tempore: quo- rum teſtimomis te hac in parte facile obruerem. Vnum Platonem ſequar, ex quo non eſt dubium quin huius authoris interpretatio ſit repetenda. Ille vero ſic ſcribit in Timæo„Carnes& nerui ſecundum
natutat ti propt jius quoc neruis nem It circuad nem ſi guedin medall na valel fit. Na ſangais amarit rem pi in ein ſe fecetis. ex carnee ſito genet Atua log
Eandey zgeretur T ANaupo tum. N rum cot te melit acuta ve tinm, in ſentius. tuitæ acut cõtingere biduses, ne, odlec Prauatio:
nuu 1. dus. Qgo ecns pi quodanig equutü.) anvero ho dicus lic

B b 1
1 veyliann, geiluu nAcenlees 2mn cam roiz
um cgo,
p zaiderio.
Weuinanw.
u meirarun 4 am dotesyd zesonemm- 3mm. Hi kuht 1 da deytehra asiſefacllean- a um zäünh ine u crnum a-
in„alnläüta d a plur Net Mler cn u 1 Nlcewil 1 Kgna 14 2etüühm. 4 Weblidene „ oie;d⸗ donem 4 nretaio t
9 d2 dilccundum
Ar.“
DEFENSIO. 28,
naturam ex ſanguine Benerantur: nerui quidem Aà villis& ligamen- tis, propter cognationem: Carnes autem à coagulatione quadam e- ius quod ſecretum à villis& ligamentis, concreuit. Quod rurſus à neruis& carnibus emanat glutinoſum& pinguæ, ſimul quidem car- nem vt plurimum ad oſſium naturam ac etiam os ipſum medullam circundans, nutriendo exauget. Quod rurſum per oſſium craſſitudi- nem ſtillar puriſſimum genus triangulorum leuiſſimumque,& pin- guedine abundantiſſimum, dum effluit ex oſſibus atque delabitur, medullam irrigat. Quatenus igitur ſingula in hũc modum fiunt, bo- na valetudo ſeruatur. Mala vero valetudo ſequitur, quando contrà fir. Nam quoties eliquata caro tabem rurſus tranſmittit in venas, ſanguis vnà cum ſpiritu multus ac varius in venis, coloribus diuerſis amaritudiné que,& acidis ſalſiſque infectus ſaporibus, bilem, cruo- rem, pituitam gignit quamplurimam. Reliqua ſi voles, perſequere: in eis ſenties quàm longo interuallo ab authoris mente hoc loco de- feceris. Adde vero quod apud phyſicos fieri nullo modo poteſt, vt
ex carne caro directo generationis modo, nullo alio medio interpo- ſito generetur: cuius rei cauſam amplius docebo te, ſi quando voles
à tua Logodædalia ad phyſiologiam accedere.
Fandem acutam& ſalſam.) Antea capite 14. cum de fermento carnis ageretur, illudque in coniunctione duarum qualitatum poneretur in 71& ⁴οpov 1 ece, tibi νεᷣ eo loco acidum ſignificabat, nobis vero acu- tum. Nunc in pituita vitium faciente, vbi eadem eſt duorum ſapo- rum coniunctio, illud idem, acutum nobiſcum interpretaris:& cer- tè melius. Quoniam ſalſa pituita, acida verè dici nullo modoſpoteſt, acuta vero poteſt. Si quidẽ ab ipſo ſapore ſalſo acrimoniæ capit ini- tium, in quo acuties quædam eſt. Sed da operam vt in illo tibi con- ſentias. In eo vero quod proximè ſequitur de effectibus eiuſdem pi- tuitæ acutæ& ſalſæ, vbi Alcinous tantum ſcribit hos in rigore(er ⁵iον) cõtingere, tu vertis in horrore& frigore. Quoniam ſcilicet tam ſtu- pidus es, vt non ſentias quid rigor ab horrore& frigore differat. Ca- ue, obſecro, ne hoc ad grauiorem aliquam& fœdiorem naturæ de- Prauationem tibi magnum ſit initium.
r⁴ντε ι αμα⁸, conuerteram antea de pituitoſis corpori- bus. Quoniam hoc ipſo loco ſæpe pituitam qνμα nominauerat,& affectus pituitæ ac bilis videbatur in ſequentibus coniungere. Adde quod animaduertebã Marſilium Ficinũ in fua interpretatione idẽ eſſe ſequutũ. Nũc vero dubito debeãne in priore illa opiniõe permanere, anvero hoc de corpor bus à bile ardentibus intelligere. Et certè Pro-
dicus, ſicut Galenus obſeruat libr. 8. de Decretis Hipp.& Platonis,
4ℳ
een at rei ie

260 I A C. CARRPENTARII
mutato nomine amaram bilem qXe-ua nominauit: quod à verbo M. 25᷑ι eam appellationem habeat: alij vero pituitam ab eodem verbo, OMyua per contrarium ſenſum nominari ſcribunt: nonnulli etiã quod ea putrendo facillimè inflammetur. b MIeN.
Miram vero prodis rerum inſcitiam, cum pari temeritate in verbis jmmutandis, ſcholiorum tuorum numero 3·Circa febrium diſtinctio- nem, idque quoniam tuam profeſſionem egreſſus ‚in aliena peregti- naris. Alcinous, inquis, à xuuαeν,mendoſè: pro quo legendum ar- bitror αμέασσιν ſeu εꝓᷣ‿νμεεν. Itaque febrem vnius diei ſignificari exiſti- mo& diariam ſeu diurnam latinè redddidi. At, bone vir, loquitur hic Alcinous ex Platone de febribus putridis, quæ verſari dicuntur in humoribus, ac pro humoribus homini propriis, quatuor elemenia vſurpat, ſicut à Galeno obſeruatum eſt lib. 8. de placitis Hippoctatis & Platonis. Tua vero ephemera febris, fiue diaria, neque puttidaeſt, neque in humoribus verſatur, ſed in ſpiritibus. Non ſentis quem ri- ſum in ſchola medica excitatura ſit hæc tua animaduerſio? Pergamus vero in eadem examinanda. Alij, inquis, quotidianam ſunt interpre- tati: quod mihi non probatur. Nam primum legenduim eſſet danus- ewv. Sit ita ſanè. An non eſt facilius vnam literam addere, quàm ficut vis, ¹ννμεο legendo, quatuor aut quinque immutare? Et cette apud Platonem eo loco quem Alcinous hic ſequitur, aαρκνακέεονν hegitur. ded in reliquis acumen tuum ſpectemus. Deinde cum febris quotidianæ, inquis, cauſa ſit pituita putrefacta, Alcinous autem dicat huius febris cauſam eſſe acrem im moderatum, veriſimilius eſt febrem diariam ſeu vnius diei ſignificari, quæ omnium febrium placidiſſima& miiiſſi. ma. Atqui quod te hac in parte perturbat,& ad contextum mutan- dum impellit, idem me in vetere lectione confirmat. Quoniam didi- ci ex Galeno eodem libro de decretis, hoc quidem quod reprehendis, à Platone ſic dictum eſſe in Timæo, ſed vnum eſſe ex his quæ cum medicorum doctrina non conſenriunt. Ad veram quotidianæ febris & tertianæ cauſam, inquit Galenus, ne prope quidem Plato acceſſtt. Nam cum euidenter pateat in quotidianis phlegmaricum humorem redundare qui humidus& frigidus eſt, in terrianis vero flauam bi- lem, quam contrà ſummè calidam& ſiccam eſſe conſtat, dicere de- buerat in tertiana ignis, in quotidiana aquæ elementum redundate. Legat qui volet cætera quæ de hac re noſtro commentario collecta ſunt, tum hic in te idem ſentiet quod ſæpe antea, Sutorem vltra cte- pidam.
In(ap.
Quod corpus te nodin! ſpititu ,9 corprs, quodex quo facil modole & Nico quo etia exparte tem aſtre cœleſtis. dera quan pore, quoc Logoded: corpustel hi ab hoc Lods nemince ſionem: in te eble rem, ade nim Cor
eſſe, hoc
eſt vt riſt-
lem, nunc eſt vt tain quotieſci eins quid quo prim modo 901 oratione duverbu qraro int dinem)lo tur: apud in lib. 14 tamen cac

T Nien 4 121 b 0O. 1 emſetbo, llegad
arin ſein
Acn ggen
ndiſigi * engeng. pendun — rielſ. 1 eit loquim 1* ani diaunn: — Wloreleumn —Sitlippocrs a pänribeſ, d u geem i 1 a lapmus
In inelpte.
Antiguu
M mlcut
wermyt
au epm ut d gaüüime unt id diutedit Se d danumdg l bnKnil Kà Ouum wi. in.2 oomimdde 3 ds kegrleadi 11 Sücltamj
3 ap unr ſeis
— 1e Nawrc
let ine Wbonolen 12lo lauxd-
5 K
1 g 3 vcllece 8 uacle-
lulch
DERENSIO. 263 In(ap. 17.
8ℳ 8„ 87 2 1. 2 8 5. Quod Alcinous dixit, AXNo ⁵☚α ego latinè reddidi, aliud corpus, tu,
corpus reliquum. Nec dubito quin locum hunc intellexeris de co quod in humano corpore, ab ipſo capite eſt reliquum: ego autem de ſpiritu, qui fuſus non minus per iplum caput, quàm per reliquum corpus, animæ eſt pro vehiculo:& alind corpus eſt ab hoc noſtro, quod ex quatuor elementis concretum, palpabile eſt& tractabile. In
quo facile, vt ſpero, in meam ſententiam deſcendes cum ea legeris(Si
modo legendo quoque intellexeris) quæ à Plotino, Marſilio Ficino & Nicolao Leonico Thomæo, ſcripta ſunt de animæ vehiculis. De quo etiam Ariſtoteles ipſe nonnullis videtur cum Platonicis magna ex parte conſentire, cum dicit cap. 3. lib. 2. de animalium ortu, men- tem aſtreo elemento participare: quod ſcilicer illius ſpiritus natura cœleſtis& aſtrea eſſe videatur. Tu vero in tua interpretatione conſi- dera quàm illud ineptum ſit, mentem in capite habitãtem reliquo cor- pore, quod capiti ſubiectum eſt, vti tanquam vehiculo. Etenim, mi Logodædale, animæ in capite reſidẽtis virtus, fortaſſe per ſubiectum corpus reliquum vehitur, quoniam per hoc etiam diffunditur. At ve- hi ab hoc, dici non poteſt niſi ab homine tui ſimillimo.
Locus Alcinoi in quo hoc capite ſecundum Platonem, ponit ratio- nem in cerebro, cupiditatem in iecore, iram in corde, iuſtam occa- ſionem afferre videtur obiter admonendi de eo errore, quem nuper in te obſeruaui cum Lucretianos Commétarios tuos curſim euolue- rem, ad eas diſquiſitiones inſtruendas quas tibi in illos adorno. Sic e- nim Commétario in lib. z. Scribit Lucretius, inquis, Tition amorem eſſe, hoc eſt libidinem: quæ ſecundum phy ſicos& medicos in iecore
eſt, vt riſus in ſplene, iracundia in felle. In quo per Deum iminorta-
lem, nunquam ne abs te conſequemur, vt ad ſobrietatem ſapias; id- eſt vt te intra tuæ Logodædaliæ fines contineas? A qua, vt antea dixi, quotieſcmque peregrinaris, noui riſus nobis occaſionem prebes,& cius quidem in quo neſcio ſplen ne magis an ipſum cor afficiatur. In quo primum illud tuum(amorem, hoc eſt libidinem) probare nullo modo poſſum. Scis quamobrem? Quoniam grammatici noſtri, quos oratione quadam docere voluiſti quam eſſet difficile in eadem lin- gua, verbum vero reddere, ſuperbéque inſcctatus es quod, peto id eſt quæro, interpretarentur, clamabant hoc tuum(amorem, hoc eſt libi- dinem) longe eſſe ineptius. Atque ad id efficiendum te ipſo teſte vrẽ- tur: apud quem memini legiſſe me verſu pene vltimo annotationum in lib. z. Ariſt. de moribus, in pueros libidinem non cadere: in quos tamen cadunt amor& cupiditas, quæ à Platonicis in ieeots dicuntur 11

ääõé.é,,—·—“
254 IAc. CARPENTARII ſedem habere. Sed quid ago? Aut ſatiſne ſanus ſum, qui in Logodæ- dalia non modo gladiatorem multarum palmarum, ſed Triumpha- torem magnificum infinitis annorum quadraginta(quos in ea ſe po- ſuiſſe prædicat) ſpoliis ornatum, audeo in hãc de verborum proprie- tate contentionem reuocare? Deum immortalem quas ruinas edes, ſi me in ea aggrediaris. Itaque malo mea ſponte cædere& de re tan- tum agere. De qua hoc primum rogo te, mi Logodædale, vt ediſſe- ras, ſi placet, quos phyſicos dicas ſimul cum medicis in iecore amoris ſedem poſuiſſe. Etenim memini quidem hoc Platonicis eſſe familia- re: ſed neſcio quis ante te cum hoc laudis priuilegio Platonicos phy- ficos nominauerit. De Ariſtoteleis autem qui maiore probabilitate inter omnes philoſophos phyſici cognominari potuerunt, dici nullo modo poteſt, eos in iecore amoris ſedem poſuiſſe. Sed illud ridiculum magis eſt, quod vbi à te agitur ex philoſophis& medicis de diſtin- ctione principum facultatum, ſecundum principes noſtri corporis partes, tu dicere auſus es riſum eſſe in ſplene, iracundiam in felle. In quo vno multa peccata ſunt, quæ nunc tantum tibi indicabo: diſſerã alio loco pluribus. Primum enim cur tibi riſus in ſplene? Num quia, vt quidam ait, ſplen ridere facit? Ex quo à Perſio dictum eſt.
Sed tum petulanti ſplene cachino. Næ tu homo es in re philoſophica, doctrinæ omnino nullius: quiil- lud non vides ſplenem inter partes principes numerari nullo modo poſſe, ſed tantum deſtinari ad recipiendum à iecore melancholicum ſanguinem& excrementum. At illud certè eſſet neceſſarium, ſi facul- ratis ridendi ſedes merito dici poſſet. Deinde cur tibi riſus in ea patte eſt, in qua abundat melancholicus humor riſui inimicus? Sciebam equidem melancholicos natura frigidiores, vt raro ridere ſolent, ſic incaleſcente iſto humore, ſi quando in riſum erumpunt, in hoc ſolere eſſe immoderatos: ſed certe neſciebam id efficere poſſe, vt inter phi- loſophos riſus in ſplene verè eſſe diceretur. Poſtremò vero iracum diam in felle eſſe ais: cuius conceptaculum certum eſt eſſe in folli- culo cauæ parti hepatis adnaſcenti. At Plato& Ariſtoteles illam ia corde ſtatuunt. Tibi ne ergo potius, quàm illis credemus: Sed video quo poſſis confugere. Iracundos, inquies, dicimus eſſe bilioſos: ta- les vero ſunt in quibus multum fellis eſt. Erras hic quoque. Bilioſos enim eos propriè dicimus non qui ſecreta bile, aut felle abundät, ſed quorum ſanguis valde bilioſus eſt. Qui idem quia ad naturam ignis proximè accedit, in corde promptiſſimè ferueſcit, vel etiam inflam- matur: in quo ratio iræ eſt poſita.
Quod deliν pro iiso legendũ arbitraris hoc recipio. Nuncq́; inter- pretor aculeo punctam& ferã belluam. Ac cum iſto loco antea here-
rem,ne ſeus dici eius com ornatiſ tione de Qui cux finguar quam d Schol tione, o niorum diuivat licis eat quaæ ſo jgnorar vnam ſp nunc gi tum ade quæ futc cotentus woruip Xc. Ne Alcino tingere fluensr ſubiicis obĩicitu ſomais. Deum ip ſimè ſoq Viſnerib ri imwe non zixi noſtri di noſt ci dii mon zne. conatan animadae rote e⸗ phicama tem noſt

ünl goge, etläuwyn 40 na 4 ſe. 1= cn Nogie ¹ Srühacls
Se aete 1 2 ale,zteil. 12 dcote audig eletmlt 1O tonicasphe 1 Hi nobahllat à abr dicnlld dettideulm 4 amni cecitin. 1 ai cpari u efle, n 7 an zalllera le Ir mquin, & M
ir Men ude un amol vocd ce Mecholichn et eumüktcl at aicsineam di mi zeéchm in wndlent,t adt docſoler en ühtpüt un mnolw. an Balen nü 1 Ar lsla ü c 1e 1Seüih
2. 1 Holoi’ k Nobs
15. 1 du,ed
2 ¹ 4
—* KaAs 22
DEE E NSIO. 26; rem, neque viderem quo modo ea facultas quæ in iecore reſidet, acu- leus dici poſſet, quod de iraſcibili apud Peripateticos erat tolerabile, eius cõmodiorem ſententiam, quã nunc ſequimur, acceptam refero ornatiſſimo viro, Paulo Foxio, rerum quidẽ maximarum adminmiſtra- tione clariſſimo, ſed philoſophiæ cogvitione lõgè magis admirando. Qui cum nos in huius loci explicatione laborantes animaduerterert, ſingulari dexteritate ingenij ſic reſtituendum adwonuit: idque prius
uàm de tuis edendis quicquam cogitate cæpiſſes.
Scholiorum tuorum numero 5. quod ſcribis diuinationẽ eã quæ ra- tione,& arte ſeu ſcientia carer, duplicẽ eſſe: vnam furoris, alterã ſom- niorum, aguoſco hoc& recipio ex Cicerone profectũ initio lib. 1. de diuinatione. Quod vero vr has duas ſpecies ſuis notis diſtinguas, ſub- iicis eam quæ furoris eſt, fieri animo afflatu diuino cõcitato: alteram quæ ſomniorũ, animo ſoluto, hoc quia tuũ, Ciceroni cõtrarium,& ab ignoratione rationis diuidendi profectum omnino reiicio. Quoniam vnam ſpeciẽ ab altera diſtinguis eo ipſo quod vniuerſo generi de quo nunc agitur, eſt cõmune. Et enim fieri animo ſoluto, nõ pertinet tan- tum ad eam diuinarionẽ quæ cõtingit in ſomnis: ſed etiam ad alterã, quæ furoris eſt. Quod vt cõſrmem vnius Ciceronis authoritate, ero cõtentus. Cum duobus modis, inquic;, animi ſine ratione& ſcientia, motu ipſi ſuo ſoluto ac libero incitatẽtur, vno furéte, altero ſomniãte,
XRc. Nec verò minus erras nume. 7. ſcholiorũ eorundem. Vbi enim ab
Alcinoo dictũ eſt, idq́; ex Platonis Timæo, diuinationẽé in ſomnis cõ- tingere, ꝙ in iecore, propter leuorẽ& nitorem, vis quædam à mente Hluens reluceat, tu Platonis, ſcilicet, ſeueriſſimus cẽſor& caſtigator, ſubiicis eam vim potius eſſe intelligendã quæ à Diis, vel demonibus obiicitur. Vel dic, inquis, per mentẽ ſolutam ac liberam, qualis eſt in ſomnis, propter cognationẽ quam mẽs habet cũ Diis& demonibus, Deum ipſum aut demonẽ ſignificari. Atqui Plato in Timæo apertiſ⸗ ſimè loquitur de potentia cognitionis quæ ex mente noſtra delcẽdit. Viſne tibi potius quã illi credamus? Quid quod ſtatim numero eodẽ, tui immemor hoc ipſe de noſtra méteinterpretaris. Omnino, inquis, 7. non dixit vim quæ à phantafia fluit, ſed quæ à mente, id eſt, a parte noſtri diuiniſſima. Quid tibi vis Logodædale? An eamens quæ pars noſtri diuiniſſima, in nobis ſomniat, tibi Deus eſt aliquis, vel dæ- mon: nempe is ipſe qui dicitur ſomnia immittere: Equidem hæc comparans cum numero 3.(choliorum tuorum in capite 15. facile
animaduerto te circa quæſtionem propolitam de ſomniis, in eo lato
hærere ex quo non poſſit te tua Logodædalia erip ere. Iraqus pluilaſo- phica manu ex citandus es. Ex qu hoc ſiꝓ lacet accipe,ln ſomniis mẽ- tem noſtrã deſcendere ad ea quæ in iecore tand mm 1)
.
4 2
e en deAa eTlde em
—-„] quaã 111 lpeculo 1 acent

266 TA C. OCARPENTARII Exiis veto quædam de ipſo iecore enaſci, nempe de humoribus in hoc dominantibus, qualia ſunt quæ nos exercent in ſomniis natura-
les cauſas habéribus, de quibus antea dictum eſt: alia extrinſecus im-
mitti, nempe vel ab ipſo Deo, velã demone.
Græco exem plari totum hoc de tuo adiicis, 7ν αόωμιινσν νον 2r90 ,, 3 eudvois&uꝑto xer, id eſt, ratiocinatiuum in ſolis hominibus reperiri. Hoc vero deeſt in eo quod nos ſumus ſequuri, ſicut ipſe in tuis ſcholiis monuiſti: falſoque& ex philoſophiæ Platonicæ ignoratione, àte eſt adiectum. Quoniam in Plaronica doctrina verum non eſt is Aoyguuir ſolis hominibus ineſſe. Quod ex iis intelligere potuiſti quæ ſuperius, de cælo, aſtriſque animatis& de dæmonibus dicta ſunt. Et certe phi⸗ loſophiæ candidati ex Porphirij primis elementis hoc ipſum jampri⸗ dem didicerunt, memineruntq; idcirco in definitione hominis, mor- tale, ab illo eſſe vſurpatum. Neque vero illud addi ad vim eius arga⸗ menti quo Alcinous vtitur, erat neceſſarium. Quoniam cum propo- fitum ſit partem animi paſſiuam aliis quoque animalibus, brutis ſcili cet, ineſſe: aſſumendum fuit ⁊⁴ αω⁊ʳꝛCYRn illa non cadere: quod Alci- nous philoſophorum mote non exprimit, vr ſatis per ſe manifeſtum. Ex quo concludit, ratioceinariuum(ſic enim philoſophicè loquamur) à paſſiuo differre. Quoniam ſi duo hæc non differrét, ſubſtantiis ani- matis, quas informanr, non diſtinguerentur. Quo argumento Ari- ſtoteles ipſe lib. z2. de animo, confirinat primas animi facultateseeſſe diſtinctas: quod hæ ſcilicet pariant diſtincta rerum animatarum genera. 4
In(ap. 18.
Quod in græco dicitur dναs*ανν ts zveie dura Awme, jta latine kech dis, corpore enim vacat ea eſſentia quæ immortalis eſt. In quo præ- terquam quod ineptè uenewre, Ate reddirur, immorrtalis„non vi⸗ des Alcinoi ſententiam ſic peruerti, vt pro argumento ſumas quod in quæſtione eſt poſirum. Proba rur enim animum immorralem eſſe, quia immutabilis, intelligibilis, in aſpectabilis,&c. Talem ve- ro eſſe, quia eſſentia eſt incorporea. At tu contra, ſumis eam eſſentiã quæ immortalis eſt, oportere corpore vacare. Quaſi iam tibi concel ſum ſit, animum immortalem eſſé, nouaque quæſtio afferatur, an ſit corporeus. Hoc tibi potius erat conſiderandum quã inſectandũ quod dixim us, corpus omne eſſe ſenfile. In quo cum docere vis numero 2. ſcholioru m, non omne corpus ſentire poſſe, dic mihi, Logodædale, bona cum venia, in hoc ſi me vincerè non erubeſceres? Nunquam
profectò dor tuus Lucretius à nobis extorquebit, vt nomen hoc in
. „
Seboa! buerat e uin un quæſtio verbon No- Auuctt oxe duem. ſed adu eſt non trarlis ſa Paile busvn non tal telt ſec cedit. Q tia noni carent ec eorum a inprimi⸗ Mcinoc maxtm elle 0k 8 gamus uatis al ſe teme reſpiiare interpret tuorum veteribu ſti.la ſol Piſces e dis es,& nonnulle guipuer doaadiui v diſth quod ex Vniuetſa non ou a

4* eranas
11 Rrisnath Aikauin.
Muam Srepriii 8 a aisſchi Smione 194a t gre pren 3 gpe lixenu L krernazi So plan mfi caniniswer 1 21 imeius g ISamm di a ennſl. d n wdalei X Ahakekam. Md a canmuh) untiisui. Lwancnoo kü à mi ciduebelt u rnimaann
———u ——
a therer ri huqvopre- 1 n A miä 2 ans unssqlod nn a dwottaken dt 1.limfe
— 4 4 8 La
DEEENSIO. 267
Schola Philoſophica, iſta ſignificatione vſurpemus. Atque certè de- buerar eſſe ſatis hoc contra nos, de quo initiò reſpondimus, quartum quintumve repetiuiſſe Quanquam hic etiam tibi venia danda eſt, in quæſtione omnium maxima, de re nihil habebas quod diceres: de verbo nugari oportuit. —. 15 4... 2 Noua ratio ex Platonis Phædone, ſic ab Alcinoo exprimitur, un
97 2 7 8 8 2 2 N ¹ 7 2 3 A u⁴ de cs œ, ug Kn d, A ka.a uμ ε νᷣο„ MocpvMey 85&AAXV pire⁴ꝗs-
Quam ita reddidimus, Contraria immediata, non ſecundum ſeipſa, ſed aduentitia tantum vi, ex ſe inuicem oriuntur,& fiunt. Quæ vera eſt non modò platonis& Alcinoi, ſed Ariſtorelis ſententia de con- trariis ex ſe inuicem orientibus, lib. i. Phyſic. Quoniam vno conſen- ſu Philoſophorum omnium, ex principiis in re conſtituta manenti- bus, vnumquodque per ſe oritur. At contrarium ex contrario oritur, non tanquam ex principio manente(hoc enim fieri nullo modo po- teſt) ſed tantum quia contrarium contrario in eodem ſubiecto ſuc- cedit. Quod quidem eſt ex alio&re uebuxde Oriri. Tu verò ca ſenten tia non intellecta, locum hunc ſic peruertiſti. Præterea quæ medio carent contraria, inquis,& non per ſe, ſed ex cuentu contraria ſunrt, eorum alrerum ab altero naſci ſolet natura. In quo ſi te non pudet in primis Phyſiologiæ elementis cæcutire, hoc ſaltem pudeat quod Alcinoo falfo aſcribis, contraria medio carentia(quæ Philoſophis maximè propriè comraria funt) non per ſe, ſed uναιουνενᷣ tantum eſſe contraria.
Quod de reſpiratione Alcinous ſubiicit, ad id pertinet, vt intelli- gamus quomodo nonnunquam errari contingat, in eo quòd obſer- uatis aliquot ſingularibus, non tamen omnibus, propoſitioni vniuer- ſæ temerè aſſentiamur. Vt ſi, quia obſeruatum eſt pleraque animalia reſpitare, hinc eliciamus, omne animal reſpirare. Quod in huius loci interpretatione non animaduertiſti. Sed hoc negligentius Scholiorũ tuorum numer. 7. Ate factum eſt, quod de propoſitione Philoſophis veteribus& recentioribus controuerſa, temerè& ſine iudicio ſtatui- ſti. Id ſolum eſſe animal, inquis, quod reſpirarione vtitur, fallum eſt. Piſces enim non reſpirant, cùm pulmone careant. Hui? Tamne ru- dis es,& ignarus rerum Philoſophicarum, vt neſcias Ariſtorteli piſces nonnullos pulmones habere?& aliis contra Ariſtotelem, eos etiam qui pulmones non habent, per branchias reſpirare? Aut ſi hoc aliquã- do audiuiſti, ramne temerarius, vt de re tantopere controuerſa, ſine vlla diſtinctione pronuncies: Neque verò magis illud animaduertiſti quod ex artificio diſſerendi didiciſſe oportuit, quando propoſitioni vniuerſæ reſiſtendum eſt, id in ea parte faciendum quæ manifeſta,
non quæ plus habet dubitationis. Atqui de piſcibus an reſpirent, mm iij
—

——
—y————
269äa 1A C. CARPENTARII multum dubitationis eſt(vt intelligere poteris ex noſtroCommenta- rio in cap. 16.) Alia verò pleraque ſunt animalia de quibus quod non reſpirent, manifeſtum eſt& certum. Itaque in his potius oportuit te propoſitioni vniuerſæ reſiſtere.
In ea ratione quæ ſequitur ex 10. de Rep. eo iterum peccas, quod ignoratione ſententiæ, non diſtingais concluſionem ab argumento. Nam Alcinous quia animus à proprio vitio non corrumpitur, colli- git nequaquam fote vr ab alieno, aut ab vllo alio cotrumpatur. Idque quia cauſarum internarum maior vis eſt ad interitum, necellitate quadam ineuirabili inferendum, quàm externarum. Ex quo tandem concludit eum nullo modo corrumpi. Quod tu in tua interpretatio- ne non ſatis diſtinxiſti. Lege verò quæ ad hanc rationem noſtro Co- mentario repetita ſunt ex 10. de Rep: tanquam ex ſuo fonte. Tum nõ dubito quin in his errorem tuum facilè ſentias.
Ratione poſtrema ad confirmandam immortalitatem, quæ ex Phædro adducta eſt, cùm in Græco exemplari, cuius fidem ſumus ſe- quuti, legeretur εν³ιε εν, hoc ſumus interpretaii, quod principij ra- tionem habet. Tu interiecta vna particula, eaque, mea opinione, ad huius argumenti vim minimè neceſſaria, legendum arbitraris aκᷣνκε⁸ uuuri e ac latinè reddis, cùm principium motus in ſe incluſum habe- at. Nec animaduertis in ſententia& pondere rationis huius permul- tum intereſſe, ſitne aliquid principium motus, an verò in ſe huius principium incluſum habeat. Nam quod principium motus eſt, id Plato vult ſemper moueri, eéque eſſe immortale: quia nunquam ſei- pſum deſerit. At animalia in ſe habere incluſum principium motus, nempe animum à quo mouentur, Plato, vt opinor, concederet:nec tamen hæc ſemper moueri poſſe fateretur. Et certè ſine ſubtiliote Philoſophia hoc ex Cicerone in ſomnio Scipionis, intelligere potui- ſti. Vbi hanc Platonis rationem ſic interpretatur, vt dicat animum, non ſicut vis habere in ſe incluſum motus principium, ſed eſſe ipſum mouendi principium. Quod ſemper mouetur, inquit, æternum eſt. Quod autem motum affert alicui, quòdque ipſum agitatur aliunde, quando finem habet motus, viuendi finem habear neceſſe eſt. Solum
igitur quod ſeſe mouet, quia nunquam deſeritur à ſe, nunquam ne
moueri quidem deſinit: quinetiam cæteris quæ mouentur, hic fons, hoc principium eſt mouendi. Principio autem nulla eſt origo. Nam ex principio oriuntur omnia: ipſum autem nulla ex re alia naſci po⸗- teſt. Nec enim eſſet hoc princi Pium, quod gigneretur aliunde,&c.
Sch ne, e*(
nos, ir
vno in veſtra! tum, Al nobisſi immut⸗ miſſis,a maerec di prüͤc ctibus tatis. R eius pot janis Gr dictum dictum, teſtate ris Hel gereret Par dis le ſua conleq ror te! ſtra inte In eo beoad) id terpretan coniauc ſe video ad eam ſ imò dete oereati amue Keq video. R. videtur men Ccot dia quid

scoll.
3 terptetaro. Arrnolt(C3 nr lunti 8 en, gle e u uulmul aMücpjjn. 1 uns rione,ad 1 n idinxna d a mde⸗ d pernü d M einlehue d a oi eltſt le ae mcuamſe im ai ium nom gu amecderemt
46 ge fbeilote
an an gere oll
nr, ann allmom ach meleiglim rn au ewanek lun en albhde, dn rel.oll
utu ngum 12
aae Aecns 1 o Nam Mle uld do⸗
can b Ne.
DEEENSIO. 269 In(ap. 19.
Scholiorum tuorum num. 1. aliquot exemplorum enumeratio- ne, ex Ciceone confirmas Latinè dici, eſſe in noſtra poteſtate: quod nos, in nobis ſitum eſſe, diximus. Idque vt noſtram interpretationẽ vno in verbo rectè immutaſſe videaris.Atqui vtrumque horum in veſtra Logodædalia receptum eſt,& à nobis hoc ipſo capite vſurpa- tum, eſſe in noſtra poteſtate:& eodem, àte ſæpius illud noſtrum, in nobis ſitum eſſe. Quid igitur erat neceſſe hoc à te immutari, aut cuùm immutaſſes, iſtud tam pueriliter aliis permultis grauioribus præter- miſſis, annotari: Equidem de re nihil habuiſti quod diceres: in verbis luderc oportuit. Sic noſti ſimulare Cupreſſum. Hoc verò in iſtiuſmo di Philoſopho quid aliud eſt, quàm pro rebus verba dare? aut pro fru ctibus folia: Sed ſit ſanè iſtud proprium tuæ Logodædaliæ.
Maxgis erras in ſententia, cùm paulò poſt ſic Alcinoum interpre- taris. Rei illi prædictæ, inquis, Paris Helenam rapier, quæquidem in cius poteſtate erat poſita, conſequens erit hoc, bellum inferent Tro- ianis Græci ob Helenam. Nec enim, Logodædale, Alcinous ait præ- dictum eſſe oraculo, fore vt Paris Helenam raperet: nec ſi eſſet præ- dictum, id amplius, ex ea ſentẽtia quam hoc loco ſequitur, in eius po- teſtate fuiſſet. Sed vult ex conditione tantum prædictum fuiſſe, Si Pa ris Helenam raperet, fore vt pro hac Græci contra Troianos bellum gererent. Cuius quidem conditionis pars antecedens, erat adhuc in Paridis poteſtate. Quoniam eo fato minimè definiebatur. At cùm il- le ſua ſponte Helenam rapuiſſet: Grecorum bellum, quod ad raptum conſequens, fato erat definitum, vitari nullo modo potuiſſe. Sanè mi
ror te in hoctam turpiter lapſum eſſe, præſertim cùm tibi in eo no- ſtra interpretatione præluceremus.
In eo autem quod vbi de Laio,& filij proceatione agitur, pro 6aιμαι, id eſt, vt placet Marſilio Ficino, pro lege, vel vr nos eramus in- terpretati, pro oraculo, legendum arbitraris τι εεαμμέ, ac explicas, in coniunctione& vinculo matrimonij contineri, facilem quidem fuiſ- ſe video vnius literæ mutationem: ſed ſi ea tibi concedatur: locùſque ad eam ſentenriam quam tibi fingis, referatur, hanc nihilo meliorem, imò deteriorem fore animaduerto. Nam illud tuum, Laium& filij procreationẽ in coniunctione& vinculo matrimonij contineri, quã aptè& quorſum, vel etiam quàm venuſte latine dicatur, profecto nõ video. At Laium& filij procreationẽ eſſe in oraculo, wihi ſignificare videtur hæc ex his eſſe, quæ quanquam fato definita non lint, ſunt ta- men confatalia. Sic enim dictum fortaſſè initio capitis huius, om- nia quidem eſſe in fato, non tamen omnia fati legibus teneri.

1AC. CARPENTARII
Et certè id maximè conſentit cum oraculo Apollinis, quod in tuis Scholiis commemoraſti. De illis autem quæ cõfatalia nominauimus, audi ſi placet in propoſito exemplo, Ciceronem lib. de Fato, hæc er Chryſippo commemorantem. Quædam ſunt, inquit, in rebus limpli- cia, quædam copulata. Simplex eſt, morietur eo die Socrates. Huic, ſiue quid fecerit, ſiue non fecerit, finitus eſt moricndi dies. At ſi ita fatum ſit, naſcetur Oedipus Laio, non poterit dici, ſiue fuerit Laius cum muliere, ſiue non fuerit. Copulata enim res eſt,& confatalis. Sic enim appellat, quia ita fatum ſit,& cõcubiturum cum vxore Laium, & ex ea Oedipum procreaturum. Vt ſi eſſet dictum, Luctabitur O. lympiis Milo:& referret aliquis, Ergo ſiue habuerit aduerſarium, ſi- ue non habuerit, luctabitur, erraret. Eſt enim copulatum, luctabitur: quia ſine aduerſario nulla luctatio eſt,&c. Qur ſi attentè conſidera- ueris, facilè, vt opinor, agnoſces, etiam ſi tibi concedamus 6' 7u dlous, hoc loco legendum eſſe(quod ego non omnino repudio) id tamen non de cõiunctione matrimonij, ſicut vis, ſed de eorum quę à Chuy⸗ ſippo confatalia dicuntur, connexione eſſe intelligendum. Quodnos poſteriore noſtra interpretatione ſumus ſequuti.
Placet verò obiter in tuam Logodædaliam excurrere,& de non- nullis monere te, quæ hoc ipſo capite circa orationis artificium non- nihil regiam maieſtarem tuam dedecenrt, cuius ſceptrum dicere ſoles, annorum quadraginta laboribus tibi eſſe comparatum. Etenim illud non ſatis te dignum videtur, infinitum eſſe id quo ranquam vehiculo vehitur quod in nobis ſitũ eſt. Quo etiam loco, ſicut& paulo poſt numero ſcilicet 7. nobiſcum latinè dixiſti, in nobis ſitum eſſe, quod antea faſtidere videbaris,& pro quo ſine ratione dicere malebasin noſtra poteſtate eſſe. Quod veròad iſtum num. 7. notas in tuis Scho- liis, locum ad finem capitis huius ſic eſſe interprerandum, Definien- dum, inquis, quod in nobis ſitum eſt, ex eo momento quo in vtram- uis partem propenſo, verum aut falſum orationis adipiſcatur: in eo prodis magnam temeritatem tuam in contextu immutando, cum pa ri ignoratione ſentẽtie. Nam cùm doccat hic Alcinous quale ſit quod in noſtra poreſtate propriè eſſe dicitur,& circa quod noſtræ delibe- rationes verſantur, nempe id quod paulò ante 2 durardy appellauit,& natura ſua inter verum& falſum interiectum, atque idcirco dοεsel⸗ ſe dixit: tu deprauata ſententia, pro dosisev, hoc loco qai ſuperiori om- nino reſpondet, contendis oννεεον eſſe legendũ, ea certè temeritate que lõgo vlu, multorúmq; annorũ preſcriptione, tibi in tuo Logodædalie regno iampridem propria eſſe cœpit. Sed vt in hac tibi liceat quidli- bet, dic nobis Logodædale, quæ etit in his verbis tuis ſententæ com- moditas: Definiédum, inquis, quod in nobis ſitum eſt, ex eo momen-
to
toquo in iipileito Fetitas 3 nn' auig ius Wrn. deat: De licet mo oratien es defn
Qu condon ſum tan incipit,E textam. I zuncti lur culis ſumt ſent, faua poſtre me prædirar vel eius aut quat terpreta us capit Dlatoaic tis locia Monl quam pro nullæ exte tatem eſt ſequi&h tionem, y
ſequi&e h⸗
deague p. num eſlei ſepecaui
ris quiddh
Quoniam

ies.lia deritlalh dtaraigit
n ra otelaim, 3 e Kabinr0. us e nrunſ. Dd e ldeadimr 1 3 anlim 1 Ni imihu, not au Vanen ken mic(try 2 M ddncs
—
dunt an de doh⸗
nis am umnur
enrr crereſde, unt m rimilol aon aPangdi e, S arallofah nod adielec
ione a Mledan
1-,t 28 tuböchb. nrr 2 NMrfaitr- aonh O ſm- jonis Ftimho wuin aa ſGeua Lan Na etqot cagi a ledelbe- 234 Rluih In ab.
b DEFEENSIO. 271 to quo in vtramnis partem propenſo, verum aut falſum orationis a- dipiſcitur?In quibus primum quorſum addis de tuo(orationis) quaſi veritas de qua hic agitur, in re eſſe non poſſit, niſi oratione exprima-
rur? aut determinatio quæ à nobis electione fit, circa poſſibile, ad cu-
ius vtramliber partem liberam facultatem habemus, ex oratione pẽ-
deat? Deinde qualis hæc definitio eius quod in nobis ſitum, ex eo ſci-
licet momento quo in vtramuis partem propenſo, verum aut falſum
orationis adipiſcitur? Næ tu, vt quod debirum eſt deferam, ſingularis es definiendi artifex.
In(ap. 20.
Quanquam in verborum& orationis examine multa tibi antea condonauerim, ne in tuæ Logodædaliæ fines viderer irruere, non pol ſum tamen hoc capite prætermittere illam tuam periodum quæ ita incipit, Ex quo homines verè Philoſophos,&c. totam videri malè cõ rextam. In qua illud addis de tuo(& quandiu cum corporibus con- iuncti funt) credo quia in eadem ſequitur(poſtquam corporum vin- culis ſunt ſoluti) deinde in eo valde luxurias(expurgaſſent, reſtituiſ- ſent, ſanauiſſent)iterũmque in hoc(intereat, extinguatur, obcæcerur) poſtremò non ſatis Latinè dixiſſe videris(eius totum quod ratione Præditum eſt, naturam amplecti) pro quo reponendum(eius totius, vel eius totam) vt hoc naturæ adiiciatur. Sicut in reciproci vſu, tria aut quatuor eodem capite peccata ſunt: quę tibi in huius authoris in- terpretarione familiaria. At illud laudo quod tandem aliquando hu- ius capitis initio, rνακνςνᷣummum d& primum bonum ſigniſicare ex Plaronica loquendi conſuetudine agnouiſti: cuius ignorarione mul- tis Iocis antea peccauiſti. 111381
Monſtroſa verò eſt in Philoſophia Platonica, bonorum diuiſio quam proponis Scholiorum tuorum num. 2.& ad quam euertendã nullæ externæ rationes quærendæ: ipſa ſibi ad detegendam abſurdi- tatem eſt faris. Bonorum, inquis, tria ſunt genera. Alia r, quæ con- ſequi& habere licet, vel per naturam, vel per ſtudium vel exercita- tionem, vt bona valetudo, iuſtitia, temperantia, alia utεeura, quæ con- ſequi& habere quidem non licet: ſed ad eorum comm unionem reci? pi, eãque participare licet, vt ſummum bonum: alia urxρxετν, uæ neq; habere, neque participare licet, ſed ea ineſſe& extare oportet, vt bo- num eſſe, iuſtum eſſe, bonum eſſe. In quo vt tibi tuos Typographos ſæpe cauſanti, iſtam poſtremam repertitionem condonemus, in deie⸗
ris quid dicere debucris, facile intelligo: quid dicas, omnino netcio-
Quoniam tu teipſum nõ intelligis, Etenim quid illud eſt usoεu bo- b nn
E
KA. E

———
————— — 5————— 4 4 ——.——————————————— ———.——— 8— „—.————— 5———
272 IAc. cCAKPENTARII na eſſe, quę habere& conſequi non licet, licet tamen ad eorum com-
munionem recipi, eadèm que participare? Quomodo enim eorum eſt
communio& participatio, ſi haberi non poſſiat: Aut quale illud, nos ad ſummi boni communionem participationemque recipi, ſummum tamen bonum habere non poſſe? An eius eſt communio vel parrici- patio quod haberi non poteſt? Aut ca quæ tu imæεm nominas, quo modo, vt ais, ineſſe poffunt, ſi hæc neque habere, neque parricipare li- cet? Quod ſiειαααν bona ea hoc loco dicere voluiſti, quæ cap. 9. num. 5.u&ν ενeέν, id eſt ex participatione bona nominaſti, quomodo in his ſummum bonum à te hoc loco ponitur, quod certum eſt nullius par
ticipatione bonũ eſſe? quõdque Platonicis re idem eſt cum Deo: qui
à te eodem loco,*εαπ Uαeοεν, ſiue ex eſſentia ſua bonus dicitur?
Scholiorum tuorum numer. 4. locus quem citas ex Platone 4. de Republ. illie nuſquam eſt: ſed repetendus ex 4. de Legibus, ex quo ad verbum eſt deſcriptus. Numer. verò 9. rectè quidem obſeruas ea quę dicuntur ab Alcinoo ex Phædro eſſe collecta: ſed temerè hoc totum adiicis(ſurſum extulit in extimum locum aurigæ caput) quod non eſt ab Alcinoo expreſſum, nec ad id de quo agitur necelſarium. Quoni ſatis erat docuiſſe Platonem in exprimendahumana fœlicitate, non- nunquam duo hæc in animo coniunxiſſe, Deum ſequi,& huius ſmi- lem fieri. Cætera ex Platonis contextu citata, à te in Scholia referti ad illuſtrationem ſententiæ potuerunt: adiici verò contextui, niſi pto tua temeritate non debuerunt.
Quod paulò poſt ab Alcinoo ſcribitur, 1⁴ έε m rije BpeXcias àpim 4/⁴⁵⁸ιοεντ, ⁷υονπσƷέ έ α eέναα d nos ſic Latinè reddidimus, Etenim vtilita- tis principium ipſum bonum: hoc autem ex Deo dictum eſt. Tu vetoò ſic, Itaque vtilitatis principium dictum eſt bonum: hoc autem à Deo oritur. Quem locum Scholiorum tuorum num. 10. falſo putas nomi- natim citari ab Alcinoo ex certo Platonis dialogo, quem Epinomi- dem eſſe vis. Qnoniam quanquam in eo Deus bonorum omniũ cau- ſa eſſe dicatur, ſicut& in Eutyphrone,& lib. 2. de Repub. mhil tamen hic ad verbum citatur, ſed ex ſententia Platoni familiari& rata, cauſa redditur, propter quam apud eundem animus Deum ſequés,& huic ſimilis factus, beatus eſſe dicatur. In quo tuum alterum peccatumelt quod vbi ſuperiorum ratio ab Alcinoo redditur, tu ex ſuperiotibns nouam illationẽ fingis. Nec verò leuius illud eſt, quod 7⁴ ε ν*αεε—uod de idea boni erat intelligendum, quæ ſola vtilitatum omnium princi⸗ pium eſt& regula) tu ineptè& contra conſuetudinem Platonicoruũ, de bono ſimpliciter, vt antea ſæpe, es interpretatus. Cæterùm que co- tra nos in Scholiis tuis obſeruas de diſtinctione verbi aeums, in qua Marſilius Ficinus nobis aſſentitur, ea apertiſſimè arguunt te Alcinoi
ſentenii gete Vol det. Qu pretod) pſe Der docttn in eo q lior: ſta citatem les,pet
Ho
det, Sec immuta Nec cum tes reran affectat, tiam Ma nodo q tuo?quꝛ opinor, quæ adl obtem 29 tecum ſ pof ti re laluter in huiuse & none) eſt in G ſententia 4 ʃ7Auo, cuius aut, done ſent enic cch 1as. yer qui illaru maluimu tes jnter!

* omun, u 1 lnriö 4 r cp an ln 1ie lomocon C niſt nula de— um Da b e ictan nch e Dlaun . 4— duben 1 1 lamg le rehannn 3r S gwolnh
wot TAium nl
—
—
aum R licinmr den e K huuin. a ai chalanm dnt Wenunün
1 1„ 1,. d 1 rusninn lädi rnipyür — S ek Tue
8 T 21 uenihd enol
uen, I umm⸗ Sdonc am mläcad ek Wrblumen uin Alameul 1n d Rbui- au rmmch
u iuin
¹ am dod 3 01 ſdud il r
nptac 4 4 wbicod
DEFEENSIO. 273
ſententiam hac in parte nullo modo eſſe aſſequutum. Cogũntq; ad- d ere verbum(oritut)cui in Græco contextu nullum omnino reſpon-
7 5 3. det. Quanquam νασνe(quod ipſum bonum ſiue ideam boni inter-
pretor)reuera apud Platonem ex Deo non oritut: ſed eſt& dicitur i- pſe Deus. Quod facilè intel lexiſſes, ſi vel leuiter tantum Platonicorũ doctrina fuiſſes imbutus. Sequitur verò alterum grauius peccatum, in eo quod vbi dixiſti Deum virtutem non habere, quia virtute me- lior: ſtatim ſubiicis, ex qua( virtute ſcilicet) rectè quis dixerit infœli- citatem,&c. Qua ſententia nibil poreſt fingi abſurdius. Sed hoc ſi vo- les, per me licet in tuum Typographum reiicias.
In Caßp. 21.
Hoc capite multa ſunt in quibus noſtra interptetatio à tua diſſi- det. Sed hæc magna ex parte inde profecta, quod in Græco contextu immutando, huic addendo& detrahendo, tibi licere putas quidliber. Nec cum iſta tua temeritate, in ſecunda& tertia periodo vitare po- tes rerum multarum repetitionem, in ea breuitate quam Alcinous affectat, imprimis odioſam. Sine qua huius ſententiam(aſſentiente e- tiam Marſilio Ficino)retineri poſſe exiſtimauimus. In ea quoque pe- riodo quæ Græcè incipit εν οαάνεmνέ,&c. quàm multa addis de tuo? quam multa peruertis? In quibus cùm ²εεακon incommodè, opinor, obedientiã eſſemus interpretati, tu dicere maluiſti rationem quæ adhibetur in cupiditatibus& appetirionibus moderandis,& ad obtemperandũ adducendis. In cęteris pari copiæ inanitate luxurias.
zurxpiær in definitione fortitudinis, malui obſeruationem, quàm tecum ſalutem interpretari, Quoniam etiamſi hoc vocabulum ferre poſſit, ridiculum tamen in ſententia mihi videtur, fortitudinem dice- re ſalutem eius præcepti in cuius obſeruatione verſatur. Fruſtra etiã in huius definitionis explicatione illud addis(de rebus extimeſcendis & non extimeſcendis) quod neque addidit Marſilius Ficinus„neque eſt in Græco exemplari quod ſequuti ſumus, neque ad illuſtrandam ſententiam quicquam commoditatis affert.. 4
Arrauoxuben interpretatus es, continuò effloreſcere, neſcio profectò cuiĩus authoris exẽplo. Sed hoc vnũ ſcio id eſſe profectum ab ignora- tione ſententię: quã ex fine capitis colligere potuiſti. Ex ſuperiorib us enim cõcludit virtutes in recta ratione tanquã in regula, eſſe conne- xas. Vt verum id eſſe velit quod Cicero pluribus locis diſputat, eum qui illarum vnã habeat, reliquas eriam habere oportere. Qiars illod maluimus interpretari, mutuo ſe conſequi: quod in illa regula virtu-
tes inter ſe quaſi concatenatæ ſint. Quod non dubito quin poſthac nn ij

——
3 4— 1 6 2 ———
——*————— 2——— 2 ————— ——— ————[O——— 1—— 3 —————y— W————— ꝗ— ,—
—
224 1AC. CARDPDENTARII facilè ſis probaturus, modò ſupra Logodædaliam animum eri ex contextus comparatione commoditatem ſententiæ hac in videre poſſis. Scholiorum tuorum num. 4. ſcribis, non Platoni ſolùm, ſed& A. tiſtoteli poſt Platonem, de connexione virtutum omnium cum recta ratione& prudentia idem viſum eſſe,& pluribus verbis demonſtra. tum atque explicatum lib. 7. de Morib. ad Nicom. In quo facile eſt a- nimaduertere tibi non deeſſevoluntatẽ ſeriò philoſophandi: ſed iſtad profectò ſuperat tuam facultatem. Itaque paſcis animum eoquod eſt reliquum:daſque operam vt inconſiderata& tumultuaria horũ Phi⸗ loſophorum comparatione, in vtroquc aliquid conſequutus eſſoyi. dearis. Locus de hac connexione virtutum omnium cum recta ratio- ne& prudentia, expreſſior eſt apud Ariſtot. capit. vlrimo lib. 6. Echic. quam in vlla parte libri 7. quẽ tu citaſti. Neque in eo Ariſtoteli, fcut arbitraris, idem quod Platoni viderur: ſed ab Ariſto. Plato in perſona Socratis reprehenditur. Socrates quidem, inqvit Artſto. partim recie quærebat, partim aberrabat. Nã quòd virtutes omnes prudentias pu⸗ tauit eſſe, errauit: quòd autem eas non ſine prudentia cenſuit præcſa- rèͦ dixit. Quod ex eo intelligi poteſt, quia nunc omnes quivirtatem definiunt, cùm habitum eam eſſe dixerunt,& in quibus cernatur aũ habitum eum eſſe adiungunt, qui rectæ rationi ſit conſentancus. At- qui ea demùũm recta ratio eſt, quæ prudentiæ congruat. Ergo hocom- nes quodammodo diuinare& augurari videntur, habitum eum vir- tutem eſſe qui prudentia dirigatur. Sed tamen facienda mutatio eſt, Neque enim ſolùm virtus eſt habitus, qui prudentiæ ſit cõſentaneus. ſed is potius qui ſit cum recta rarione coniunctus. Recta autem de his rebus ratio, iam nomen habet prudentiæ. Socrates ergo virtutes omnes rationes eſſe putauit, cùm in ſcientia omnes ponoret: nos eas non rationes, ſed cum ratione eſſe dicimus. Non ſentis Platonem ab Ariſtotele in ca quæſtione caſtigari, in qua vtrique idem videri te- merò affirmaſti?
gens, parte
In( ap. 22.
Hoc capite ſic in verbis es diſſolutus, vt tuæ Logodedaliæ deſertot eſſe videaris. In quibus pri mum hoc, hominem omni genere vitiotũ coopertum, non ſatis te dignum eſſe videtur. Deinde imillo, ad vinu- tem trameare& tranſuolare, pro vno verbo duæ ſunt meraphorædit ſolutæ. Atque in eadem periodo, quatuor aut quinque ſenariis verſi- bus concluſa, mihi hæc mouent nauſcam, nam neque, qui enim, non enim, longè enim. Nec verò inm altera longè breuiore, magis hoc
placet, virrutes res honeſtas agete exratione, non queæ in eis ineſt,
catent gecelle hoc, Vü tim ca c0 pal. ptudet rum ni tibi in guidar ſoles, conlui Nac quend plurin omnib in omn timis ausipe interyte ſum per foraſe potet. hac pa peccar Niqi duobu bation ram cxj quutus, græcum licere vi rem ſen⸗ iudiciur
Krt. Dlarouc trarioru contrari lid.. E.

— B — S =
I ariahoii 4 S guutusth u Taumtechann 1 lüh e Kritengin t ladinfahn i A opmanc 9[☛ pmnäninhr
d 2 kcenliinr. de ucrs quen 8 2PWenmi
1 alentun. dod da Epohnen 89 d. jtunernie na ae ltxioch ud atcälenearn
ua Kucckaurat
K arrworinunes an Ater Mrea anl um ponemab
uig ün tetite⸗
—
5
—
4. u ag lleitm 1 aedord ue
rbshtid- 4 ntorxäl 4 uüid wellr
6 awrpte
d in dis ielh 81.
DPEFENSIO. 17 carent enim ratione, ſed quæ à ratione eis eſt tradita. Quid enim erat neceſſe rationis vocabulum tam frequenter iterari? aut quis ferer hoc, virtutes agere ex ratione, quæ à ratione eis eſt tradita? Præſer- tim cum Alcinous ſemel tantum illud vſurpet, wrdò Acνs: ſecundo lo- co particulam hanc minimè repetat: tertio, pro ea dicat ꝑeimew: quã prudentiam ſumus interpretati. In his autem quæ ſcholiorum tuo- rum numero 2.& z. notas ex Atiſt. Ethicis, facile animaduerto animũ
tibi incaleſcere ſtudio philoſophandi: ſed facultatem valde eſſe lan-
guidam. Quoniam ſcilicer, in magiſterio Logodædaliæ tibi, vt iactare ſoles, annorum ferè quinquaginta laboribus comparato, ætatem conſumpfiſti. b
Neque vero magis quam ſuperiora probare poſſum hoc tuum lo- quendi genus(propterea quod in oinnibus virtutibus, aut certè in plurimis in vnaquaque vtrinque duo vitia cernuntur.) Cur enim ſi in omnibus, addi oportuit, in vnaquàque: aut ſi in vnaquaque virtute& in omnibus id verum eſt, cur interiectum à te eſt, aut certè in plu- rimis?
&uεετραασ,quæ exceſſum& defectum hic complectitur, eram antea interpretatus immoderationem, quæ nunc mihi magis ad exceſ- ſum pertinere videtur: tu nihilo melius, vacuitatem à modo. Nunc
fortaſſe dico aptius, diſceſſum à modo, qui in vtramque partem fieri
poreſt. De quo liberum ſit lectori iudicium: modo tamen meminerit hac particula, id quod eſt vtriùſque vitij, exceſſu ſcilicet& defectu peccantis, ſignificari.
Neque vero qui cum parentes) locus alius ſequitur obſcurior, in quo duobus exemplis explicatur varietas diſcedendi à modo circa pertur- bationes: in cuius quidem interpretatione mihi antea non ſatisfece- ram expetebam que in dies meliora. Sed certe in eo hoc videbar aſſe- quutus, quod nulla facta contextus mutatione vulgatum exemplar græcum ad verbum expreſſeram: in quo immutando tibi tuo more licere vis quidlibet. Ego vero nunc minus multis immutatis, melio- rem ſententiam videor aſſequutus. De qua liberum quòõque lectoris iudicium expeto: ea lege vt à quouis meliora facile recipiam.
In(ap. 23. Si virtus voluntaria ſit, concludit Alcinous inirio capitis huius ex
Plaronica doctrina, vitium eſſe inuoluntarium. Quia hac in parte cõ- trariorum conſequcnria cõtraria Plato exiſtimauit: vel ſi hoc mauis,
contrariorum cauſas eſſe contrarias. In quo ab Ariſt. reprehenditur lib.3. Ethic. atque contrà diſpuratur vitia, quemadmodum& virtu-
nn iij
Ee* “

—““,
276 IAC. CARPENTARII
tes, eſſe voluntaria, ſicut noſtro commentario in locum hunc abun- dè videmur docuiſſe Tu vero confundens Platonica cum Peripate-
ticis, ſic Alcinoum latinè loquentem facis, Si virtus ſpõte ſuſcipitur, conſequens eſt vt vitium ſponte contrahatut. Hoccine vero eſt lati- nè vertere, an potius authoris ſententiam cuertere? Et cerrè vel ſola ſequentia mouere te debuerunt, hanc à te confictam ſententiam cum authoris mente nullo modo poſſe conſiſtere.
Quod Alcinous vno verbo nominat, ⁊ν ᷣακένσνονν ita exprimis(quod inuitè fuſcipitur, eiuſque quod inuitè ſuſceptum eſt, natura) in quo alteri Iuxuries eſſet mirabilis, ſed ea tibi vſu trita eſt& vulgaris, ve- rùm hoc attentius conſiderandum, quod illud auοοr, fiue quod inuitè ſuſcipitur, vis ad ea omnia pertinete quæ ab ignoratione aut ab aliqua animi perturbatione proficiſcuntur. Sic enim hoc loco Al. cinoum loquentem facis. Præterea quod inuitè ſuſcipitur, inquis, eiuſque quod inuitè ſuſceptum eſt, natura jin ignorarione quadam, aut in animi perturbatione poſita eſt. Atqui tu ipſe, annotationibus tuis in cap. I. lib. 3. Ethic. inuitè factum definis quod inſcientet& co. acté,& cum dolore, ac moleſtia factum eſt. An poteſt cuiquam eſſe eiuſmodi quod à geſtiente lætitia eſt profectum? At hæc animi per turbatio eſt, tibique hoc loco, omnia quæ ab aliqua animi penurba- tione proficiſcuntur, inuitè ſuſcepta, vel facta eſſe dicuntur. Da igi⸗ tur operam vt hac in parte tibi ipſe conſentias. Nos vero n uouomnin. uoluntarium ſumus interpretati, repugnante quidem tua Ciceronia- na religione: ſed quæ, vt antea dixi, mihi in ſchola philoſophica, vana ſuperſtitio quædam eſt. Nam ſi Ciceroni familiare eſt, voluntarium, non modo pro eo quod à voluntate ranquam à principe cauſa prof- ciſcitur, ſed in omni eo quod hanc haber minimè repugnantem aut in contrarium nitentem: cur philoſopho ea aliorum vocabulorum imitatione in qua exemplis abundamus, dicere non licebit inuolun- tarium id omne quod aut voluntati omnino contrarium eſt, aut cer- tè præter hanc accidit? Quo modo certè apud Platonem in homine intemperante omnia quæ à geſtiente lætitia proficiſcuntur, inuolan- taria ſunt: non quod contra voluntatem accidant(hanc enim ille nõ habet repugnantem) ſed quia præter hanc. Quæ duo quo differant tum intelliges cùm te philoſophiæ excolendum tradideris.
N
1 X)G, u ISeci ASslals, we0) aem]) tu latinè reddis, ratione& moti- bus vrbanitate politis& meditatione: ego vero cum Marſilio Fici- no, ratione& conſuetudine ciuili, vel ſi voles, moribus ciuilibus, at- que diligentia. Quo loco cum agatur de his quæ perrinent ad homi- nes ita regendos, vt minimè ſint ad inferendam iniuriam propenſi‚ in
hocma vitas ip vrban!
Ho- ſcholi mutu lilij i piori 80 4% pertit cuma
etiam ſtunt t dale, ne mutane omnin ſamin ſumſe in hac rum n pud e tlafn, ampll gennas ſe yile ſtatet f putand nonco
Xoper
lent pr vel qpe tur: pl alciglim ( enac quàn p ctum il quæſtio

1
1 Knn, igul, 3 equulm, N. nbuß b eAco. di ah mele N a nigr. In en Wirdaz. N 12 vidunm Jut 1icenni. oli lieaum las Panaatim 1nn rul hi ias gmemat dah a cbabrnm en collr ocot aur ulcer. allt varbowie mni adr inudn. dir n im leno „8 o'd
4
nuus rbWoü. . Fel— Ar Nokio-
Aℳ⁵
a utuat
1 4„ weolit ni.
DEBENSIO. 277 hoc magnam vim eſſe uideo ciuilis conſuetudinis: quando ſcilicet ci⸗ uitas ipſa bene morata eſt. Quid vero ad id afferre poſſint tui mores vrbanitate polni, profecto non video.
In(ap. 24.
Hoc capite quo loco de perturbationibus agitur, numero ſcilicet r. ſcholiorum tuorum, tibi non eſt ſatis Alcinoi contextum temere im- mutare: ſed in eo me reprehendis, quod receptam lectionem,& Mar- ſilij interpretationem ſequi maluerim, quàm tuo mote in bonis ſcri- ptoribus immutandis licenter inſanire. Mendoſé, inquis, legitur vub- 890 apud Alcinoum ira 3 ⁊àνα ꝙνημινασα εερρσα&-ætera. Nam onrisra, pertinet ad ea quæ antecedunt,& legendum 5 τα εαμεέτπνιηνρνρα☚ QuoOd cum alij non vidiſſent, hunc locum non rectè interpretati ſunt, quin- ctiam deprauarunt, cum ſic verterunt. Noſtra quidem opera conſi- ſtunt, non tamen in noſtra poteſtate. At vero tu caue, mi Logodæ- dale, ne ipſe ignoratione ſententiæ, addita negatione, contextum im- mutando omnino deprauaueris, nimiumque acutè intuendo, nihil omnino videris. Ego quidem facile culpam omnem in eo vitare poſ- ſum in quo receptam diſtinctionem,& lectionem tua confeſſione ſum ſequutus: præſertim ad meam opinionem accedente, vel potius in hac mihi prælucente Marſilio Ficino. Qui rerum philoſophica- rum maximéque Platonicarum coguitione vſqueadeo excellit, vt a- pud eruditos cius authoritas contra tuam rerum earundem inſci- tiam, mihi non leue momentum ſit habitura. Attamen hoc etiam amplius contendo, noſtram interpretationem quam reprehendis, germanam Platonis ſententiam continere. Quæ mihi eiuſmodi eſ⸗ ſc videtur Perturbationes quidem ipſas non eſſe in noſtra pote- ſtate: facta tamen vel opera quæ ab illis, proficiſcuntur, noſtra eſſe putanda nobiſque alcribenda. Quoniam non poſſumus omnino non commoueri: ſed primos motus ratione reprimendo, malefacta & opera quæ ab illis exultantibus, vel longius excurrentibus ſo- lent proficiſci, cuitare poſſumus& debemus. Ideõque facta hæc, vel opera tanquam noſtra legibus,& ſuppliciis in nobis vindican- tur: ipſe vero perturbationes minimè. Nec enim quiſquam ciuili diſciplina quantumuis ſeuera, punitur quòd in alterum iratus ſit (quandoquidem hoc non tam illius opus vel factum eſſe putatur, quùòm paſio) at ſi intus alterum percullerit, vel interfecerit, hoc fa- ctum illi aſcribitur, ſuppliciòq; coercerur. Lege accuratè quæ de hac quæſtione pluribus diſputantur à Platone lib. 9. de Legibus, ium,

273 1AcC. CARPENTARNIII vt ſpero, ſenties tuam in hoc loco immutando temeritatem abi no- ratione philoſophiæ eſſe profectam In qua tuum illud quam inſul. ſum eſt, perturbationes(quæ à philoſophis paſſiones appellantur)nõ eſſe noſtra facta? Quis enim vnquam paſſionem factum appellauit Aut ſi ea in factis numeratur, cur non in noſtris, ſi quidem noſtra eſt paſſio? Ac denique ſi in noſtris factis eſt, cur non vel lola perturba- tio in nobis lege punitur, ſed tantum ea facta quæ à perturbationibus noſtra culpa longius excurrentibus, proficiſcuntur? Equidem Logo- dædale, perturbatio noſtra eſt, ſed ea non eſt noſtrum factum:qüia omnino factum non eſt. Et actiones quæ à nobis perturbatis proff- ciſcuntur, facta quædam ſunt, eadèmque noſtra. Quare etiam in nobis merito puniuntur, perturbationes vero non item. 1 Qood ſcholiorum tuorũ ad caput hoc nota. 7. àme prætermiſſum obſeruas, ⁴rde α,& cætera, quanquam in omnibus exemplari. bus& codicibus græcis reperiri ſcribas, deerat tamen in eo quod cũ Marſilio Ficino ſumus ſequuti. Nec adhuc mihi neceſſarium eſſe vi- detur. De quo noſtra cum tuis ſedulo cõparari poſtulo. Non poſſum vero illud quod proximè ſequirur, non male contextum, vel potius omnino diſfolutum obiter indicare, Qui concupiſcit, inquis, quia in expectatione eius quod concupiſcit adipiſcendi acquieſcit, lætatur, &c. Hur! Quam lepidè lexeis compoſtæ,& cætera. Notum enim tibi carmen eſt.
In diuiſione voluptatum quam nos hoc capite complectimur, tu vero in cap. 25. reieciſti, particulam&τ, non ſatis attentè videris c. fideraſſe. Vbi enim Alcinous εioue RuA ör n Sr 2u0 icdvav, tu ſic latindè reddis. Docert multa eſſe genera voluptatum: nos vero, Docet autem propter quam cauſam multæ ſpecies ſint voluptatum. Atqui non tam voluptates ſic diuidit, quàm earum cauſas indicat partim in animo, partim in corpore eſſe poſitas. In ſententia vero illud te obi- ter admonitum velim, ſignificatum hoc loco ex Platone maximam vitæ humanæ partem tranſigi in ſtatu medio inter voluptatem& do- lorem: in quo ſcilicet, homo quidem ſentiat, in ſentiendo tamen nulla volaptate, aut doſore afficiatur. Quod cum ſit veriſſimum, tu tamen tam ſtupidus es, nec ſolum omnis philoſõphiæ, ſed communis ſenſus expers, vt affirmare audeas in omni ſenſu perceptionem eſſe quandam voluptatis vel doloris. Recordare enim, Logodædale, ſicà te probatum principia eſſe ſenſus expertia Commentario in libro 2. Lucrerij, Quoniam, in quis, ſiprincipia ſentirent,& voluptate affice- rentur& dolorc. Nam quiecquid ſentitur, aut iucundum eſt aut mo- leſtum. Propoſitio certè eo homine digna qui ratione nõ modo non regitur, ſed ſenſu indiget. Quod vero eodem loco ſubiicis, volupta-
tem
tem def natural dui voli uatumn, motu g adiuudh loco te
quifitie
Initit tein 23 vocabi dixiſti
cat, etu
Quo loc lüs omn. quivis f cum wi quique quo ³³ corpote niansd ri addici pulchrit corpotis corpus d crates in cum hmn tia, intel cum ded cdam poti dcorpus Cood ego le m u vero ſunt C0.

12 durdadion
afacan. 4 ien
o. (*r Raxmi (atu elen maer in dogudi 1 20 lariun. à ie Nouyia Aà em, n ath
1 aqusgin d Heelci,im 14 a Notmm
tu wo räin ul Fants ittich 2 EH kihnul ad d fero,N nt Mun An ls di ernih nir de dkeohi al mn wimem r Memäh. dn un io wnen ſart 7a Umumm is besunnni 22 M ndf ain tllta
1 un antant wo⸗
„n Jodo bon 1 la⸗ 'o
c tem
DEFEENSIO. tem definiri motum naturæ conſentaneum: dolorem, motum præter naturam, neſcis ab Atiſtotele eſſe reprehenſam eorum opinionem, qui voluptatis eſſentiam in motu ponunt,& à Galeno rectè obſer- uatum, lib. 4. de Sympt. cauſis, voluptatem non eſſe coniunctã cum
mortu quolibet ad naturam accommodato, ſed cum eo tantum qui
adiunctam habet celeritatem& vehementiam. De quo ſatis eſt hoc
loco te admonuiſſe: accuratius vero aliquando diſſeretur noſtris diſ- quiſitionibus in tuum Lucrerium.
In(ap. 25.
Initium capitis huius, quod tibi eſt 26. ita conuertis, Amicitia au- tem ca quæ maximè& propriè dicitur amicitia. Vbi fruſtra amicitiæ vocabulum repertiuiſti, quod in græco deeſt. Sicut& paulò poſt cum dixiſti mutuam beneuolentiam, quam Alcinous zuiorær ayrla pochoy vo- cat, de tuo adiicis,& pariter vtrinque reſpondentem. Sic in te ſemper
Luxuriat phrygio ſanguine pinguis humus.
Quo loco amor ab Alcinoo demon appellatur, ſeribis in tuis ſcho- liis omnia peſſiimè à nobis eſſe accepta, à te vero ſic illuſtrata, vt ca quiuis facile pofſit intelligere. Hæc igitur expendamus,& noſtra cum tuis ſedulò conferamus. Cupido, inquis, cui corpus affingitur, quique corporatus eſt, demon potius quàm Deus dicendus eſt. In quo αυνανννσννν εειωννάννμπανα, Cupidinem corporatum, id eſt ſua eſſentia corpore conſtantem, interpretaris. In hoc, opinor, neſcio quid ſom- nians de illius arcu& ſagitta, ex poëtarum fabulis. Ego vero corpo- ri addictum aut incorporatum, vel ſi mauis, eum qui neglecta animi pulchritudine ſiaprè natura amabili, adeam deſcendit quæ propria corporis: quem Marfilius Ficinus interpretatur, magna ex parte ad corpus declinantem, ea fequutus quæ ex Diotima Fatidica refert S0- crates in Sympoſio. Et certè Alcinoi contextus manifeſtè arguit lo- cum hunc de amoris obiecto, potius quàm de eiuſdem fabuloſa eſſen- tia, intelligendum. Quanquam non negem indicari etiam, hoc lo- cum dediſſe fabulæ. Secundum quam dictum videri poteſt cum qua- dam poëtarum correctione, eum qui præeſt huic amori corporeo, vel ad corpus declinanti, demonem potius quã Deum eſſe appellandum.
Quod ab Alcinoo ſcriptum eſt esuε⁵ααάνx aure 7 ⁴ς,& cætera, ego ſic interpreratus ſum, De eo autem quæ præcipi ſolent, hæc ſunt. Tu vero hoc modo, Eius autem præceptiones& cognitiones hæ
ſunt, cognoſcere eum,& cætera. In quo primum non vides quam
00
279

v“““ 2 2 23
380 1A C. CARPENTARII
illud ineptum ſit(cognitiones eius ſunt cognoſcere) deinde præce- ptiones alicuius latinè dici eas potius, quæ ab co traduntur, quam quæ de eo. At locus hic poſteriore modo erat intelligendus. Eodem loco vbi agitur ab Alcinoo de dignoſcendo eo qui amore dignus ſit, cum id diiudicandum eſſe dicat ex duobus quorum vnum zecdeas, al- terum àνs nominatur, neſcio quo authore pro priore apperitionem dixeris, pro poſteriore cogitationem: ſi modo in interpretando eun- dem ordinem cum Alcinoo ſis ſequutus. Quod ſi hoc inuerſo tibi oͤpan appetitio eſt, an erit etiam xódeis cogitatio? Omitto vocabu. li proprietatem, atque de ſententia tantum diſputo. An is qui ſi- bi quærit quem amare debeat, vſque ad interiores huius cogitationes
progredietut, ex eiſque ſibi illum deliget?
In(ap. 26.
Vbi Alcinous ex Platone ſcribit Rerumpub. formas quaſdam eſſe &r νmτπνοοεvs, id eſt, vt interpretor, ſuppoſitas vel pro ſuppoſitis, de tuo addis græco contextui àνε Ʒαμκεε*: hocque interpretatis, alias eſ- ſe ſine ſuppoſitione. Credo quod hic neſcio quid de diuiſione ſom- nians, exiſtimes vni membro aliquid ex altera parte eſſe opponen- dum, Sic enim notas in tuis ſcholiis, vulgatis libris hoc alterum membrum deeſſe. In quo, oæ tu circa leges diuidendi magnus es,& ſingularis ingenij artifex. Vtinam vero docere etiam elles conatus quæ rerumpub. formæ ſine ſuppoſitione eſſe dicerentur. Equidem principium contradictionis omnino primum, Ariſtoteli lib. 8. Me- taph. eſt rde wvs: quia minimè ſuppoſirum per ſéque firmiſſimum: quod qua ratione huic loco conuenire poſſit, aut quo modo oppo- ni ei formæ quam Plato explicat libris de Repub. nullo modo video. Tu cum voles in eo explicando elaborabis. De hypotheſi autemme- mini quidem àte obleruatum numero 39. annotationum in libr.. Ethic. ſic à mathematicis ea appellari quæ poſtulare ſolent, vt ſii concedantur: quæ ponuntur, inquis, non probantur, neque docen- tur: quæque ſunt eis denique velut quædam ſuarum demonſtratio- num principia. In quo ex artis Analyticæ ignoratione multipliciter àte peccatum eſt. Nam hypotheſes non ſunt eædem cum poſtulatis, neque complectuntur ea omnia quæ poni dicuntur: ſed eorum ſpe⸗ ciem vnam faciunt, Neque verum eſt has non doceri, aut eſſe tantum velut demonſtrationum principia: quod ad Ariſtotelem hoc tempo-
re remitto. In eo vero peccas grauius quod poſtquam has duas re-
umpub jnterpre eupoſi ſine err diffeten ting t qux pe Platon lis init que ſo tera pa hice. Alcinc de Leg Hlolis, ſitio, qe rio in lo exercuel
In 0 ei quo contia pace v⁰ tum:& in his 6 lom eſt nifeſtun Sed hæ ro dubi tone ab
ſententi
tellgges,
Tuint ketar; n ſ t,omm
Sodad:

— kenar krce. hlece. Khte dgnac N.] m maia petüich a tetandocg, inuetlo
* O inro woca il i An dgul K cogiann
—
àſ arrquaas rt Gudüli im eid rariöause quit Sluiſorim. 2le oypun 3 anchoc lrn lil 1ü agne ma les cuno n.t. köute m, 2Ilöd per ulndn
uut aS 0ochyß.
b, Aonüla d Mranb
8 awra dig. 30 15 n ald . ac docen⸗
w lruxo⸗ 4 lylie 5. hli uot ſhe⸗
4* 3 läcu
Lto
1 3 lult 1
—
mum A na ctengo.
aus duss 87
DEF ENSIO. 281 rumpub. differentias tibi in Alcinoi contertu finxiſti, eundem ſic interpretaris, vt ab illo dictum velis, earum vtramque à Platone eſſe cxpoſitam libris de Repub. Quod ille nunquam diit, neque vero ſine errore dicere potuit. Quoniac Plato libris de Repub. priorem differentiam ſolam perſequitur: alteram huic oppoſitam, illic non at- tingit, ſed tractat libris de legibus. Verum hæc tibi facile condono quæ percipi non potuerunt ſine accuratiore intelligentia doctrinæ Platonicæ, in qua leuiſſima tantum ſectaris. Modo illud diſcere ve- lis, initio huius capitis membrum vnicum ab Alcinoo proponi, idém- que ſolum libris de Repub. à Platone explicari. Ei vero poſtea ex al- tera parte opponi Reſp. non quidem, vt arbitraris,&ννο:vs, ſed འ9. dα eo loco quem ſic ſumus interpretati. Deſcribit quoque, inquit Alcinous, alias reſpub. ex ſuppoſitione, in qaibus eſt ea qua libris de Legibus inſtituitur,& quæ aliarum correctionem habet in epi- ſtolis,& cætera. In rerum autem publicarum formis quid ſit ſuppo- ſitio, quid ex ſuppoſitione, plenius intelliges ex noſtro Commenta- rio in locum hunc, ſi modo prius te in Atiſt. Analyticis poſterioribus exercueris, ſine quibus bac non poſſunt intelligi.
In(ap. 27.
In comparatione ſophiſtæ cum philoſopho, penes genus ſubiectũ, ei quod ſcribit Alcinous enti nou ens non opponi, addis de tuo, vr contrarium: quod etiam Marſilio Ficino video placuiſſe. Sed hoc, pace veſtra dixerim, ad ſententiam authoris non eſt accommoda- tum:& certè apud eos qui oppoſitorum differenrias tenent, quæque in his ſpecies ſit contrariorum, ex philoſophis intelligunt, ridicu- lum eſt dicere ens& non ens non opponi vt contraria: quæ ma- nifeſtum eſt ex Ariſtotelis ſenrentia, in ſimplicihus contradicere. Sed hæc ſi verum fateri vis, tibi non ſatis ſunt perſpecta: nec ve- ro dubito quin valde miratus ſis, ens& non ens hoc loco ex Pla- tone ab vniuerſo genere oppoſitorum ſeparari. Quod in quam ſententiam accipiendum ſit, ſi placet, ex noſtro Commentario in- telliges.
Tu in contextu Alcinoi legens, nεiæz, hoc interpretaris, euer- tetur: nempe id quod non eſt, inquis, ſeu non ens. Quod quale ſit, omnino non intelligo. Nam dicere quidem tu fortaſſe potes, 8 godædale, quid lit euerti ens: at quid ſit euerri honede„nullo

v
—
8
232 IAC. CARPENTARII
modo potes. Atque idcirco nos illud ad hominem qui non ens voce exprimit, aut cogitatione complectitur, referre malluimus, verteré- que, aberrabit. Quod quanquam reprehendas, nihil tamen adhuc vi- deo propter quod ſit neceſſe me de priore ſententia decedere. Quo- niam ratio ea quæ ab Alcinoo ſubiicitur, illam confirmat: nec patitur id de alio quàm. de iplo homine intelligi. Etenim qui non ens cogi- tatione complecti conabitur, idcirco aberrabit, quod in ſe diſſiden- tia complectetur. Hoc vero de euerſione non entis nullo modo po- teſt intelligi. Adde quod vocabulum ſua ſignificatione hanc ſenten- tie cõmoditatem non reſpuit: in cuius delectu habeo authorem mi- hi Marſilium Ficinum, tanto te in doctrina Platonica ſuperiorem, quanto in Logodædalia eodem maiot vis videri.
Illud vero Alcinoi dsε ⁴τνι ε⁷,& cærera, ſic eram interpretatus pene ad verbum Marſilium Ficinum ſequutus. Eſt autem non ens, cum auditur,& cetera. Quod adhuc non repudio: niſi quòd com- modius paulò dici poſſe exiſtimaui, hec ipſo quod auditur, vel prout auditur: u ³,& cetera, quod dicunt vulgo, quatenus. Quem locum ſic latinè reddere maluiſti, Non eſt autem, inquis, id quodnon eſt, ex quo auribus ſentitur. De quo audiamus quid contra nos in tuis ſcho- liis garrias. Hoc Alcinous ſignificat, inquis, non ens non eſſeid quo auribus percipitur, nempe nudam negationem entis, ſeu eius quod eſt: ſed ſemper habere vna ſecum ſpeciem alicuius rei quæ animo obiiciatur,& ad aliud referatur. Verbi cauſa, cum dico lapis eſt non homo, hoc, non homo, eſt non ens, quod nihil eſt& obiicit mihi oculis ſeu animo potius, ſpeciem hominis, ad aliuũdque hæc mihiob- iecta ſpecies refertur. In quo præterquam quòd Platonis mentem de comparatione imaginum cum ideis, ad quam locus hic pertinet, nul- la ex parte aſſequeris, de qua à nobis abunde dictum eſt Commenta- rio in locum hunc, ſed Peripatetica de nominibus finitis,& inhinitis cum Platonicis cagfundis, etiam in ipſis Peripatericis vſurpandis va- riè& multiplicitet erras. Primum quidem cum dicis, non ens ſem- per habere vnà ſecum rei alicuius ſpeciẽ, quæ ad aliud referatur. Quo- niam ipſa rei ſpecies quam non ens quodammodo habet adiunctam, non refertur ad aliud: ſed ea ipſa eſt ad quam non entis cogitatio referenda. Deinde manifeſtè repugnat Alcinoi ſententiæ quod ſob- jicis, non hominem nihil eſſe. Nam ſi, non homo, nihil eſt, quo modo de lapide,& ligno aliſſque rebus pene infinitis verè affirma-
tur? Ridieulum illud quoque hominis ſpeciem, ex qua non homod
nobis intelligitur, referri ad aliud. Cædo enim quid illud tandem
aliud eſt, ad quod obiecta howinis ſpecies dicerur referri: Imo
noh ho⸗ ltum: aliquie refettu Ctum? num i bus tit Lo atis e modin pretaui dam er dis em fullun tiam p tu nega ipſa qu rarindt cendun rarindt ea tu d Sicqu ab alii eſt Ale eſt, int oppol ctrina illud a non eſt Qider ne poſl detrah licet/al entiaa non po do qua wiatem turi. He jeſtate fogo.

1
2 mdens poc. Wwdsnerer. nenalurgi E ctenW. muec priu 1P on ens Gor. ide dültn. 1a elomodo p. Ri hanc lenren rriarm ¹ M lpperorm uenxrau macy en 1d aeadm d. egor au locum l a melbex A usſcho. n leRag Se S di dadd e ab apöckamn nin schict ui 4 lucwüidh
¹od Mszwennende aod
al Kreriixey ddh aw onmene-
nun a Lunmii
dan amchemr uu 3 nr un dl aüunchm
ul u üchind „uodllb-
Eeee
an J
ſͤ
DRRENSIOO. 283
non homo quatenus auditur, ſubindicãât aliquid quodammodo re- latum ad alterum,& quod per ipſam relationem quodammodo aliquid eſt. Quoniam quod animo concipitur, audito non homine, id refettur ad hominem, ex hocque ſpectatur. Sic enim ab Ariſtotele di- ctum eſt lib. de Interpretatione, nomen infinitum quodammodo v- num ſignificare. Sed hæc ſunt ſubtilioris artificij diſſerendi, in qui- bus tibi plumbeum ingenium.
Loco alrero qui proximè ſequitur, rectè coniectaſti quod in vul- b
gatis exemplaribus legitur, x ⁸εννν, id vna particula tranſpoſita com- modius legi poſſe, G&u sx v. Idque ſi verum fateri vis, ex noſtra inter- pretatione collegiſti. Quoniam, vr interpretor, quod non eſt quod- dam ens, id eſt non ens. Ex quo Alcinous effici arbitratur, quot mo- dis ens dicitur, totidem non ens vſurpari. Sed illud tuum omnino in- fũlſum eſt, Quod non eſt quiddam, inquis, non eſt id quod eſt. Eo e- tiam peccas, quod ſaperiore periodo ad ea quæ ſunt in Greco contex- tu negationem vnam in rua interpretatione adiicis. Nam ſi non etiã ipſa quæ ſunt, inquis, non participarent id quod non eſt, ab aliis ſepa-
rari non poſſent. Vbi ex fide Græci contextus tui ad verbum erat di-
cendum, Nam ſiipſa non participarent id quod non eſt, ab aliis ſepa- rari non poſſent. In quo quæ Alcinous indeterminatè nominat aντπ ea tu de tuo interpretaris a zura, ego verò νν Ʒνπν—, id eſt ipſa non entia. Sicque locum huncç exprimo, vè niſi ipſa aliquid entis aſſumpſerint, ab aliis diſtingui non poſſint. Quo loco ex Peripateticis manifeſta eſt Alcinoi ſententia, de natura nominum infinitorum: que vr dictum eſt, inter ſe diſtinguuntur ex relatione quadam ad finira, quibus ſunt oppoſita. Quæ exriam facilè accomm odari poteſt Platonicorum do- ctrinæ de comparatione imaginum cum ideis quibus participant- At illud tuum. Nam ſi etiam ipſa quæ ſunt, non parriciparent id quod non eſt, ab aliis ſeparari non poſſent, monſtrò profectò ſimile eſt. Quid enim hoclentia participare non ente, nec ſinc hac participatio- ne poſſe intelligi? Quare ex tuo Græco contextu negationem vnam detraho, vt huius loci ſentenria ſit einſmodi, Niſi ipſa(non entia ſci- licer) aliquid entis participent, ab aliis ſeparari non poterunt. Non entia autem aliquid enris participare, ex ſuperioribus interpretor, ea non poſſe intelligi niſi ex quadam relatione ad iplum ens. Quod fa- cio(quanquam repugnante Marſilio Ficino) ad maximam commo- ditatem ſententiæ: quam non dubito quin Philoſophi ſint amplexa- turi. Hoc verò, vt in Logodædaliæ regno, ad tempus depoſita tua mar jeſtate, mihi pertuam humanitatem concedas, etiam atque etiam
1090... 5 09 11)
LeIe

——— 2“—— —————— 5—— —————— 4———
—ꝛ—ꝛꝛx —— 2u
254 IAcC. CaRPDEINTARII
Ad finem huius capitis cùm Alcinous docere vellet,& confirma. re quod antea propoſuerat, non ens, quando profertur, intelligi non vt nudam negationem, quæ nihil omnino ponat, ſed tollat tanuum: verùm ex relatione quadam ad ens: ad hoc confirmandum aſſumit quor ſunt entia, tot modis non ens dici. Quia non ens dicitur ex rela- tione ad ens. Hôcque rurſum ex eo confirmat, quia quod non eſſ quoddam ens, id eit non ens. Quod in comparatione imaginum cum ipſis ideis apud Platonicos luce eſt clarius: idẽmque ſi ad Ariſtotelis nomina finita& infinita referre placet, intelligetur hoc modo. Entia quædam ſunt lapis, lignum, homo: non entia, non lapis, non lignam, non homo. Hæc autem tria poſteriora dicuntur ex relatione ad illa: neque omnino nihil ſunt. Sicque quot ſunt differentiæ entium, io- tidem non entium ad illa relatorum. Hæc certè germana eſt doctrina Alcinoi ex Platonis Sophiſta de ente,& non ente, itém que Ariſtote- lica, de nominibus finitis& infinitis ex Categoriis, libro de Interpre- tatione,& capite vleimo lib. i. Analyt. priorum. De qua tuam ſenten- tiam audiamus, nota vltima Scholiorum tuorum in cap. hoc:vt intel. ligamus quàm fœliciter opus iſtiuſmodi à te concludatur. Sic Alci-
nous, inquis, 2εν ννααναᷣνυ verbi gratia, quod eſt non homo non eſt homo. Quaſi verò hic quæratur, quo ordine ſe habeat affirmauio inſ- nita ad negationem finitam. Ia eodem verò luto hærens, ſic pergis. Fortaſſis, inquis, ſic legendum πν ε ν‧ eſt non ens, verbi gratia, quod non eſt homo, eſt non homo. Qu loco ab Alcinoi ſententia pete- grinando, in nouum errorem incidis, quod ad negationem atttiboti finiti, facis conſequentem afrmationem attributi infiniti: magpai- gnoratione rerum Logicarum,& doctrinæ Peripateticæ. Diſce verdò hoc poſtremum, negationem illam attributi finiti, non eſt homo, ye- ram eſſe in iis quæ ſunc,& in iis quæ non ſunt, vt in lapide& Hippo- centauro. At affirmatio attributi infiniti, eſt nõ homo, de lapide qui- dem vera eſt, de H ppocentauro non item. Nam ſi hic verè diceretur eſſe nõ homo, eum certè eſſe oporteret, quem fictitium quiddam eſ- ſe ſupponimus. Non ſentis igitur, quàm ineptè à te ſcriptum ſi, quod non eſt homo, id eſſe non hominem? Siquidem eo vero poſito, velè vt opinor aſſumerem, Hippocentaurum non eſſe hominec. Ex qui-
baus ſequitur quod eſt falfiſſimum, Hippocentaurum eſſe non homi-
nem. Lege qve à nobis de horum ordine in conſecutione ſeripta ſunt, contra Theſſalum tuum Animaduerſtonibus in Dialecticas inſtitu-
tiones, habebis, ſi voles, quod diſcere poſſis: aur ſi in tuo errore per- manere mallis, in magiſtro tuo illud erit exemplum nobile, quo te
poſſis tueri.
pol ſa ſuad demia, te Log ge iſtiu ſtros d edidill elle vie dam e⸗
ſicut al
incipic Lousv troduc ii pote qui in lent lic

ni deluryn. D ungre- 1 i arnink on r Hilch. ſtu Kammeſt abe a amäoül nol W lecai a En ratiazgnt alct Mneniaf ne i m ani idd rii man. derg e Dicth d ſthonmgſ au,zn I ſeh röh elhiceh. NnS Käüchalt midh W ſoühn 4 piei 12 wmſigct An e Nliit ud W M „ curm⸗ coat wo ull, ie- d N
le del⸗ d
* eel
uu da wrod k
—=
l.
DERENSIO. 137
Poſtremus locus hic, de comparatione Philoſophi cum Sophi-
ſta, ſuadere videtur, vt quoniam tu me non modò paſſim in hac Aca- demia, ſed etiam apud exteros, Sophiſtam nominare ſoles( ſicut ego te Logodædalum, quem cum illo Plato coniungit) ea ſubiiciam quæ de iſtiuſmodi nominibus, partim ad te ſcripta ſunt, partim apud no- ſtros dicta. Quæquidem iuſto dolari indulgens, iampridem, vt ſcis, edidiſſem, niſi id tuis artibus impediuiſſes. Nunc verò ſi quid in illis eſſe videbitur amarulentũ, hoc, ſi placet, cogitabis, hac arte moderã- dam eam(uauitatem, qua in maledicendo nimium oblectaris. Ame, ſicut ab aliis permultis, qui te iſtiuſmodi tuo merito oderunt, tum incipies bene audire, cùm cœperis bene facere, benéqyue dicere. Ta- libus verò maledicendi& calumniandi initiis, ſine vlla occaſione in- troductis, nulla in reſpondendo vehementia mihi, vt opinor, vitio da- ri poteſt: ab his præſertim qui de nobis humanitus iudicabunt, id eſt qui in altero facilè ferent, quod in re conſimili ſibi apud omnes vel- lent licere.
Einis defenſionis aduerſus quen- dam Logodædalum.
d e

ENILA
KRII, CLAROMONTANI BELIL O-
VACI, ORA TI1O0, QVAM HABVIT IN AVDI- torio Regio, in repetenda ſua Alcinoi Platonici inter- terpreratione Latina, contra quendam Logodæ- dalum, huius calumniatorem.
EMPER exiſtimaui, Humani Au- 8(G— ditores, auguſtam& ſanètam Philoſo- pbia maieſtatem, paucis contentam iudi-
I cibus, nullam à ſuis Profeſſoribus in po⸗
= pulo iactationem expeltare debere: hanc- ue delicatiorum,& quaſi fi gacium ingeniorum, quæ vt ad audiendum alliciantur, fucum ſibi feri volunt, aſtima- tionem facilè contempturam, ſi modi ſuus, id eſt ſolidioris doctrinæ atque reconditæ hominibus, vel certè his ſatisfa- ceret, qui orationis ſola puritate contenti, in rerum co gni- tionem omnino incumbunt, verborum delicias aut effæmi- natum& mollem ornatum in eorum officinis, qui totos ſe ad aurium voluptatem componunt, nihilò pluris faciunt, qudm pudica matrona frontem notatam frequentibus ca- lamiſtri weſtigiis, aut in myrotheciis, fucati candoris atque
ruboris medicamenta omnia. Sic enim legeram vetuſtiſ⸗
ſimos in ea principes,& quaſi maiorum gentium Deos, Uy- thagoram, Socratem, Platonem, 4 riſtotelem,& in is quos
7 ⁵

288 IACc. CARPENTARNRII noſtra ætate multos in hac vrbe vidimus, plures in aliis hac ipſa profeſsione florentes accepimus, obſeruaueram, omnes in philoſophando eodem animo ſemper extitiſſe: illiſquein ſuis acroamaticis potius reformidaſſe, ne plures quam pan eſſet, qudm nenon ſatis multos ad huius ſtudium alicereu: hos verd ratum habuiſſe quod ex magiſtro eloquentie for. taſſe magis quam ſapientiæ, hauſerant, A Philoſopho ora- tionis ornatum, ſi inter docendum non aſſerat, non eſſeeſſ⸗ gitandum:ſi verd eiuſdem nonnihil præ ſe ferat, id quantu- luncunque ſit, in lucro eſſe ponèdum. Quo animo dm eſſm, ab annis quatuor& wiginti, quibus me in hoc genere pro. feſsionis exerceo(vtinã verò, bumani Auditores tam ad ue ſtram vtilitatè, hac enim imprimus expetiui, qudm muli iu- cundeè et alacriter) reri cognitionem, magis quam verbori ſplendoré, ſemper a ffectaui: in illäque vt vos explerb potius elaboraui, quam vt nouis& popularibus exordiis demul- cerẽ. Itaque quanquã quidã de noſtris(ſi modo hi de noſimus cſendi ſunt)nõ arbitrarẽtur authorẽ vllum manibus, quod aiunt, ſatis lotis attingi niſi quẽ primùm longo programa- te, per vrbis compita, quaſi ſuſpẽſa hædera, vſque ad nauſci Vobis comendaſſent, deinde verd in ipſis docendi præludiin nouis laudibus ornaſſent, more veterum Sophiſtaru merte ſuas populo obttudentium, ego vix vnqudã antea in vlloo- pere aggrediendo, extra rem ſum præfatus: niſi cum aut no- uum Regis beneficiu, quo ſumus hoc loco exornati, prafan- di neceßitatem attulit, aut I heſſali hoc eripere conatis, ar- dentes aſtiones eò nos adegeriit, vi pro me mihi ſæpius eſet dicendum,& contra eum homins qui in nomen fortundſq
nnſtras lential moder⸗ lain ye verd ij hetenl
ſonie dem 9
eſt,ne dital dauon fmiles ne tenn welutt
acerb
üſta mors comb. tant⸗
Auß
hac in

dli Hu a anne. 1 K ligun 4 lunmzo Kaliicna⸗ m adwnese
V ¹ 8 ſhh 2 A Annj Jſeſ wzum. 2 muniſa ae Rarm. al ndue
iu aau in.
1s ahhue uu W ſifoim nhus arücena.
3e Sufn
la u luxgu
unAn agin euns Sus
in W di 1. u Wümue
ad Korum e2 NE
he a lii a. w. unſe
1 nuſ 11
nad Widle
ORATIOo. 299 noſtras ſæuiebat, dicendo quidem potentißimum ſed impu- dentia longè omnibus ſuperioré. In quo difiicile erat animi moderationem perpetuam ſeruare, aut ſemper cauere,ne ul- la in parte noſtra regula Pluloſophica excideremus. Nunc verd in hac Alcinoi interpretatione tertid ab annis decè re- petenda, partim vobis efflagitantihus, partim nobis noſtra
ſonte ad eam currentibus, nouus caſus iuſtißimã, mea qui- dem opinione, præfandi occaſionẽ aſfert. Qoniã verendum
eſt, ne dum in illo ea quæ nobis trita ſunt,& iampridé me- ditata quærimus, aut velut crambem recoctà vobis ſæpius eadem reponimus, inepti illius more cupreſſum pingere, aut ſimiles eſſe videamur neſcio cui profeſſori, ſua tamè opinio- ne ter maximo, qui haud ita pridem trium A phoriſmorum, —,—„ 71„.„ velut trii catilenari, doctor, venuſtè profectò magis quam
acerbè nominatus eſt: quod in ſententijs contrattus, nunqua diſcedat ab aliquot verbori formulis: dicerem Cocoygis in
morem, niſi hæ in ſpeciem valde eſſent fylendidæ lepidéque compoſitæ,&(oceygis cantu longè ſuauiores: ſed quæ in tanto apparatu tam ſæpe repetitæ, dicendo ſentiendôque plus faſtus in illo quam facultatis arguunt. Quare dum hac in parte vobis nobiſque obſequimur, rationem qua im- pellimur hoc initio reddendam exiſtimauimus, dandam- que operam vt intelligeretis quod nunc paramus, id quo- que à quadam neceßitate eſſe profectum, quæ cogi de huius authoris interpretatione cum eis decertare, qui con- tra eruditionis& lumanitatis iura omnia, in nos, quibus nulla te fuerant prouocati; ab annis quatuorn ſaa ſponte ſcuientes, vel certe ad Theſſali in nos apertè
pb 1 b

29⸗ I4AcC. CARPENTANRII furentis, libidinem tompoſiti, de manibhus eripere conan
ant eam laudem, qua veſtra beneuolentia in hoc Platoni.
co Philoſopho illuſtrando frui cæperamus,& maioremen eiuſdem recognitione ſperabamus, vbi ad hane Platonus c Ariſtotele comparatio iampridem à vobis expetita, acceßiſ ſer. In qua quia magnam partem ætatis egeram, poſſe vill. bar neſcio quid meo iure mihi vẽdicare: praſertim interi- ftos Logodædalos, quoru faſtus ſola verborii oſtetationt el
tus, Philoſophoru ſchola ii pridè exploſus eſt. Quod ſi paul
tardius facere videor qudm ſperabatis, quaq́; vos ipſ expe.
tebatis, fimul quoq in eo tarditatis canſam fortaſſe proba- bitis, ſ mod me vtrumque explicare ronantem: ſteut adbuc feciſtis, attentè audliaris. A
Ego quidem, bumani Auditores, paulò ante annos nous in Marſilij Ficini Alcinoo publicꝰ explicado, eo feròtepone quo bellis ciuilibus in hac noſtra Gallia omnia ardere cæpe runt, tã fæliciter auditoru frequètia et approbatione noſfns Nudia beatibus) verſari caperã, vt hit mibi primus aculeu extiterit ad cogitandi de Platonis& Ariſt. coparatiome quæ ab eodem tẽpore me vehemttius fonta ſſe exercuit, qudm rerũ mearu,& artis medicæ faciendæ ratio poſtularet. A verd accreſcetibus diſcordiaru flammis, cim illud opus in choatã ad extremu perducere non licuiſſer: ad quod tanqud ad ſolenne epulii, allectus moddò crat auditoris animuns, non JIatiatus, meus verd in illo inſtituta duori principi phloſo- Ppbhadi cõpararione, ſic irretitus tenebatur, vt hac non ſolum coitationibus aliis omnibun anteponeret, ſed exradẽ in gra
uiſsimo laclu Ponori omnin, philoſophicã conſolationè pe-
terpi cino Atu. dalyfe tum!i barali quill auli nitia quen Fiee⸗

s aaumd 5* Kihm lu Artern r9 Aweuſh
eml RSarhaA
HH N. faun, p b hm
ORRATIO. 231 teret, illa quidẽ huius authoris explicatio tempori neceſti- tate tum intermiſſa eſt, ſed eiuſdem ſtudium noſtro audito- rumque animo retentum. Quo poflea ciuilibus flammis non tam reſtinctis, quam ad aliquod tempus ſopitis, neque hi deſinunt eius repetitionem à nobis efflagitare, neque ego in dies melius aliquid conari, quo cumulatius qudm antea eiſdem ſatisfacerem. Itaque cum in illa priore inter docen- dum reipſa ſenſiſſem fdeliorem authoris huius latinam in- terpretationem meritò deſiderari, qudm quæ d Marſilio Fi- cino exierat, 1æpi cogitare de hac vel hoſtiatim à viris eru- ditis mendicanda potius quam quicquam deeſſet. Atque idipſum quod molliebar, fortaſſe effectum dediſſem, ſi mihi tum liberum tempus datum fuiſſet& vacuum: aut præ- paratum ocium in quo animi minim penderem: nec ſemel quid exorſus ſtatim alio eſſem tradullus: aut denique niſi auditorum importuna efflagitatio vſque ad quotidiana co- uitia, rudem fætum ante tempus de manibus extorſiſſet, quem non poteram niß diu multumque labendo perficere. Fic enim nobis tandem expugnatis, Alcinous editus oſt, la- tinior fortaſſe paulò quam antea, ſed in ſententis magna ex parte adhuc diſcerptus potius qudm bene cõpoſitus G quod nonnulli veftrum meminiſſe poſſunt, velut ventis di- ſperſa Sybillæ oracula. Adeo vt eiuſdem explicatio prius eſſet A nobis publicꝰ repetita, qudm duo folia reco gnita: aut horum tertium à Typographo auditorihur poſſet ex hiberi.
Magna temeritate, fareor, ſed cuius culpa hoc jpſe lenien-
da widebarur, quod illa erat profecta à ſingular: ſtudio in-
ſeruiedi vobis omnibus, quiburs nihil ſoleo ſane 4 uod. PP d

5 fAc. cCARPENTARNII que duabus epiſtolis ad ornatiſßimum virum& literatiſ
ſimum„ literatorumque amantiſtimum P aulum F oxium,
quarum vna in eundem Alcinou, altera in logicum orga. num noſtrã prafationem continet, veniam quaſi ante pecca⸗ tum widebar deprecatus: palãmque erã proféſſus me min in illa editione nullo modo ſatisfacere, meliorè in dies expe- tere, ſperaréque futuru vt hanc ipſe nõ multò poſt exlube- rem, niſi quis hac in parte noſtrã cogitationem anteuerteret Sic enim, Humani Auditores, Alcinoi hunc antea noſtris vix de nomine cognitũ, quaſi Spartam alterã nallus wile- bar, vel potius mihi ipſe delegerã, in quo latinè recognoſc do, illuſtrando&, ſi modo poſſem,(omentariis aliquand exornando, reliquum witæ tẽpus tranſigerẽ, ad idq; confen quicquid in philoſophia multori annorum laboribus eram cõſecutas. Sic, inqua, hunc mihi inter philoſophiæ profeſo⸗ res vendicaba, eo fere occupationis iure, quo omnes vti vo- lunt qui in vacua aut deſerta primi venerunt. N eque vero in eo hori humanitas me fefellit. Quoniã non modo in huc hereditatem quã, vt dixi, meam quodam modo feciſſe wide- bar, pedé non intulerunt: ſed eiuſdem poſſeſtionem voce,& ſeriptis ſuis ſpe ſunt cõgratulati. iidemq nos ad id quodin illa molliebamur, perficiendis, ex eo tẽpore frequètiſsimè co- hortati. Pro quibus humanitatiso ficiis ego illis vniuerſis ſingulis magna habeo gratiam. Quàâ vi aliqua ex parte referre poſim, vtina aliquando coceqatur eorundẽ expelta- tioni in eo quod mollior, cumulatò ſatisfacere. Sed exortus eſt quida Logodædalus, quẽ ego non nominabo: non tã me- tues ne in hoc vlla inbumanitate peccem, quà ne pluris eum
conde pho cum, plerin erro,e nibun innite

m a kecu. ans uenen. 4 anuhi b te& Wuill. 2 Semſt 2 K uunlb
nd ime n Wegnem
duſ Rufg
aan W uit.
2 Aueum
a
19„ hula
7 Sma fu d an 1 un
dns Müt.
„n Autub
in Reust land Nkuit.
a Puas
ORATIO. 2933 feciſſevidear qudm volui. Exo rtus, inquà, homo qui in græ- cis atque latinis venditandis neſcio quibus rancidis exem- plaribus, fulcire putatur portici Lo godæadaliæ, ſed doctorii omnium iudicio reri philoſophicarii omnino ignarus: ante illud tempus nulla vnquã in parte à nobis læſus, imo pleriſ- que bumanitatis officiis ad amors ſæpe allectus: Qui cii an- tea in ſeuiſtimis tẽpeſtatibus huius regiæ profeéſtionis noſtræ, I heſſalicæ libidinis cõtra nos furétis, domini ſcilicet impo- tentis aſtuans miniſter improbus, pleriſque in rebus extitiſ- ſet, nec modo priuatim apud ſuos ſæpe, ſed hoc ipſo loco nõ- nunqud apud wos ore ſuo maledico nomen noſtrũ dilaceraſ- ſet, famoſis verſibus cõtra nos nominatim editis,& per vr- bis cõpita affixis, ne quid in domino imitando furoris eſſet reliquum quod hic ſeruus ad viui non expreſiſſet, cum, in- quam, his omnibus patientia noſtram ad extremum tentaſ ſe ſe exiſtimaret, nec tamen illis comotum animaduerteret, &, credo, maximè miraretur: tãdem rationem inuenit, qua nos in eam arenã pertraheret in quam mea ſpõte nunquam ſoleo deſcendere. Nam fere eodem tepore me in Vrbus defen- ſone cum multis viris bonis alacrem, ſeditionis inſimulat, & noua Alcinoi interpretatione edita, M arſilio Ficino condonat omnia: in nos vero ſic exultat, vt iam in trium- pho portare wideatur. Quid feciſſet ſi antea læſus fuiſſet, cum nulla re prouocatus, maledicẽdo maléque faciendo ex- pleri non poſiite nunquaque quieſcere? Quanquam fortaſſe erro, Humani anditores, nec animaduerto eos qui ci homi- nibus eiuſmodi colictatur, veterẽ iniuria ferẽdo noua Holere inuitare,& plus æquo indulgẽdo eoſdem ad maiorẽ animi

23 S 1IAC. CARPENTARII b impotentiam prouocare. Quem ſi quondam extra ſe vidi. mus, furentem iracundia, cla hicum inter literatos canentẽ quòd, vt dicebat in partem laudis ſibi broprie de atheo Lu- cretio ſuo nitori reſtituto, neſcio quis venire voluiſſet, Egregiam vero laudem& ſpolia amplal An non debuit cogitare quid in Alcinoo d nobis poſſet au- dire? In quo etiam ſi locis pleriſque peccauiſſem, at cent licere debebat ſimul cum tempore conari meliora omnia præſertim per eum cui in Ariflotelis E thicis aliiſque non- nullis græcis ſcriptoribus latinitate donatis, in Lucretio, Cicerone, Horatio, fere annuos fætus nouos, nec dumta- men ſatis bene conformatos, indulgebamus: quiq ex ſari. ptis noſtris,& multorum ſermonibus cognouerat nosin huius libri proxima editione, quam parabamus, operam eſſ daturos, vt cum noſtris commentariis veniret in manus o- minum longe emendatior qudm antea. Quod ſi mihi licen noluit mea ſemel recognoſcere, is qui in ſuis de integro tam frequenter immutandis, tam multa ſibi in dier indulget, quis vnquam inter literatos inhumanior extitit? Quis vn- quam inter eos egit iſio modo? Niſi fortè in iſto homine hoc fingularis humanitatis eſt quod eodem tempore ad Theſſali iracundiam animum adiunxerat, cum illöque ardebat com- muni ſtudio opprimendi eum quem vtérque certis de cauſs præſentiebat alendis iis monſiris, quæ tum parturiebant in Academia, parum accommodatum. Hoc certe illud erat. MHinc ille lachrymæ. Itaque cum in eode Alcinoo, Theſſalus Nua oratione vernacula ad muliercula⸗ edita, quam fune- No ſibi exitu, nobis vero glorioſo, apud principes in aula
paulo
unb⸗ vel 50¹ eodem ſ pbi ex ecu bilißi
Aubitd
menu in Ai⸗ derer, aut ce re. 16 me cuc in exty ( onfus qauein ladiat Nunt- Odon fuerit.
beyit

84 euic, 8 ema
n Kh l
II S
Natcem 1 N omni 5 A ton. u E unn, un eum. nun r bh. aon miin bmm wmſſ win Rinum. A Rhlm nſu Rmeim ſh 1 Suuge urat dire. mnn Nairhar au A aRſdi augn Maaanr thue iktun 1 m rbun
ORATIO. 295 paulo ante declamauerat, plagium obieciſſet, hic vt irato vel botiu funenti Domino, ſeruus obſequès, gratificaretur, eodem tẽpare clamitat in illo nibnl eſſe dignum ſchola philo- ſophica, multa ab authoris mente prorſis aliena. Quẽ tamẽ ex eodem tempore vtérque frequenter widit in manibus no- biliſimorum philoſophorum, hunc ſuis interpretantii. NNec dubito quin videndo pene contabuerit. Inuidia Siculi non u1-Je Tyranni, Maius tormentum. De eo vero ipſi Logodædalo, lampridem reſpondiſſem niſt in poſtremorum bellorum ciuilium æſiu à nobis admonitus vt ſcribendo, de iis praſertim quæ ad religionem Réèmque- publicam pertinent, poſthac maiorem cautionem adhibe- ret, ſic tum animo deiettus viſus eſſet, ſic proſtratus, vt ego ipſe eius ſortem miſertus, in erigendo confirmandöque labo- rarem. taque verebar ne ſi eodem tempore de Alcinoo re-
6 ſbonderem, jam ſatis, vel etiam plus ſatis affliclum, vehe-
mentius afligerẽ: multõque magis ne vi tum illi res erant in Academia, in periculum fortunarum eum adduxiſſe wi- derer, cum qus mihi tantuùm de literis certamen eſſe wolebä: aut certò ei omnem reſpondendi facultatem voluiſſe adime- re: quem ad contentionem de rebus atque ſententiis maxi- mè cupiebam allicere. Praſertim cum eodem tempore, quaſi in extrema arena, abſente domino, ad ſolam palinodiam confugiſſet, velut ad reliquam tabulam vnam naufragij: quæ in illo ſua quidem certè pinione, multarum palmarum ęladiatore, multis nominibus miſeranda eſſe widebatur.
Nunc vero rebus compoſitis, cum in libe, ſua vorumque e domini praſertim(à quo non dubito quin ad hac omnia fuerit impulſus) authoritate fruatur: cum Cos animos rece-
perit quibus antea elatus, nos hac regia proſeſsione exclude- es aneeA CAA 2O es Wa⸗

296 TA C. CARPENTARII re conatus eſt, nomen fortund ſque noſtras quantum, potuit oppugnauit: cum denique is ipſe ſit qui erat antea, quado no- bis in Ariſt. pro philoſophia mera ſophiſmata: in Sphera, quã tum interpretabamur, inſulſam barbariẽ: in Alcinoo, Platonicori& · Peripateticorum ſumma ignorationt, di. cendo ſcribendõque tam ſuperbè obiiciebat, quis reprehen- dat, ſi hic in eam arenà iuſtiſeimis cõditionibus reuocamu: in qua nos antea ſæpe iniuſtiſtimꝰ prouocauitè aut ſi de ilii conamur reſpondere, in quibus ſine ſudore de nobis voluit triiphare? Nam conuitia omnia quæ hoc ipſo loco contra nos ſape ex eiuſdẽ ore audita ſunt, libelliſſque famoſis atzus alijs huius ſcriptis pleriſque teſtata, fucilè cõdono. Quonii in omnibus quæ nihil habent præter contumeliã, vina ſem- per mallo quã quemquam vincere. In Alcinoo vero' in quo de doctrina agitur, conabor efſicere, vt intelligatis, non qui- dem à me nihil eſſe peccati(quoniam homo ſum, ne zue hu- mani quicqud à me alienum puto: nec ſolco niſi lambendo fætus meos efformare, quod facturũ me in hoc authore ſpo- ponderã, feciſſemque niſi huius præceps inuidia recognoſcẽ- di facultatẽ præripuiſſet) ſed multa adhuc ab illo eſſe præ- terita, quæ noud animaduerſionẽ deſiderant: plura in nobis reprehenſa, in quibus nõ deeſt interpretationi noſtræ iuſtiſi- ma defenſio: pene vero infinita in quibus hic qui in alieni perſpiciedis tã acutus videri vult, in ſuis talpa cæcior eſt: in totquè interpretadi genere noſtra authoris ingeniu ſua bre- uitate imprimis cõmendabile, ma gna ex parte pene expreſ- jiſſe, ſeruata in verbori delectu&orationis cõpoſitione, phi loſophica liꝛertate: cui, vt iſtis Logodaædalis ſiomachu mo- neam, quantu poſſum ſemper indulgeo. A pud huc vero pro
ſauud Aant 7 ſuis 1 modil tener⸗ crepid vnqu cognul Fſerti moad ſjur ſeutk noſtri detral timd: zuili luma terpre
toni, Aninno
dedlec
c eip

duul uramn, anl(ieil, ſ u
wi d vaun
alſn Siam da eena
runel n en. Auno vu
4 tnä.
nn S ſeſ. u nd irn e deeſr mu Kmſi. uaud APye ua u nüi
uann oc.
aahi ajchenn
OCRATIO. 297
ſingulari breuitate perpetuã eſſe luxuriẽ e putida redun-
dantiã. In ſentẽtiis auté, ſi quado cotra nos voluit nonihil in
ſuis 7 holiis philoſo p hari, ſic inſulſa eſſe omnia,& ab eiuſ⸗
modi reri philoſophicarii ignoratione profecta, vt ea legens tenere me nõ poſum quin frequèter exclam, Jutorem vltra crepidã. Quonia vt alli in græcis atꝗ latinis, in quibus nuhil vnquã mihi arrogaui, quatuũ volet facile ccedo: ſic in reri cognitioe, quoniaã in hac ætatt coſumpſi, ſi quid mihi aſſumo pſertim cotra huius Logodædaliã, videor id meo iure quodã modo vẽdicare. Hoc niſi efficio, bumani Auditores& vtri- uſque interpretatidus perpetua cõparatione, quaſi in re præ- ſente venti ſit, digito aperte demöſtro, causã nõ dico, quin de noſtri nominis& famæ exiſtimatione, quatu quiſque volet detrahatur. Vos vero in his omnibò iudices vehemèter ex pe- timꝰ:quos vniuerſos fingulöſq; rogamus atq; obteſtamur, noõ quide vr nobis aliquid codonetis, niſi id forte quod„p veſtra humanitate denegare nõ poteſtis: ſed ui vtriuſq, noſtrü in- terpretationè ſeueriſimè inquiratis, ac de ijs ĩ quibꝰ peccati eſſe widebitur, ſcripto velviua voce liberè moneatis. Ego, ut olim Apelles, tadiu latebo poſt mea tabulã, quadiu vnuſqui- ſq; veſtru ſnceri intelligeſqᷓ; iudicii ad eaã rẽ, quà prius bene nouerit, adhibere videbitur. Vt hoc modo quaſ publica e cõmuni omniii ceſura ad noſtru conati accedete, vel potius endé extitate, aut hor hic inter latinos ſcriptores täde ei lucis ſpledorè recipiat, qut illi ia pridè expetimꝰ: noſtriſque coten- tionibus veſtro iudicio moderatis res literaria creſcat, nulla animorum noſtrorii acerbitate offendatur: nullu conuiciis dedecoretur, præſertim quæ proftciſcantur ab tis qui ſuo
exemplo ad omnem modeſtia aliis prælucere debent. uod em modeſtid alils Plal, 5, 7 Quo

298 I A C. CARPENTARII
vtinã ſuperiore vitæ meæ parte ſemper ſeruare potuiſſeonec vnqua in eos incidiſſem qu: deP eripatetica doctrina vete re huius Academiæ diſciplina, cui me ab ineunte atais adai-
xeraà, ſcpius in certamẽ vocati, rem omnẽ primi ad coᷣuicia,
deinde ad fortunarii& nominis oppugnationem traduxe-
runt. In qua ſuſtinenda difcile fait animis nubil omnino incaleſcere, aut eam moderations perpetuam retinere quam
ofſicij,& publicæ profeſzionis ratio ab vnoquoque noſtrum no iure exigebat. Nõ quod in hoo me vllo modo poſßiit aut debeat prioris inſtituti mei pænitere. Ad quod eo ipſo tem- pore quo omnia variis diſficultatibus inuoluta nobis ie- ferebantur, erät tamen in mecliis Huclibus ſola Hhe, que ani- mum ſem ber alebat, iuci diſßima: nunc Vero in portuin quo optata requie fruimur, ipſa præteritori laborum ſccurare- cordatione longe ſunt ſuauiora. Sed quoniam nõnunquam antea ſum veritus ne hominibus exteris, aut poſteris, ſedats trãuillozue animo quaſi ex alta terra, in ſcriptis noſtris ſu- Periores illas Theſſalicas cotentiones ſeltantibus, in eis in- uenili ardori plus ſatis videretur eſſe indulti. Atqui hocté pore multo magis metuendi eſt nein I heſſali miniſtro præ- ter redintegratu prælium, profe ſionis noſtræ omnino imme
mores, non ſatis prudenter facere videamur, qui in eo ſtudio
conſeneſcamus in Luo neſcio quorii hominum errore no ſa:
tis di Lnitatis eſſe puta tur, quia nõ ſat quæſtus ineſt aut ia-
tationir in populo. Quare vt Reſcius in ſeneltute numeios
in cantu dicitur mutauiſſe, tardio réſ; feciſſe tibias: ſir aqui eft ut ab illa iuuenili contentione pauld fortaſſe qudm de
cuit acriore, qua antea vſt ſumus, nunc nonnihil relaxemus
A.. 4. & Phil ſophica lenitatem adinleamus. Non quod, ſi pat
zurit zut in nobil patin In No¹ G0,9 relon plas 4 big a tetic
nesqu aliis que Cat lli dis in Vt in yreuil teaa 4 tia ni ad P' axam tioné; nobis, huius in ha
lat In

poin Munuo 4b Kep- anig in hum
pari teferre licet, in Logodaædalo T heſſalicus furor, contra quẽ᷑ inſtituta dimicatio, ullo iure poßsit hanc moderationè d nobis exigere:ſed quia æquii eſt, hac ætate præſertim, videre potius quid in ilum Philoſophioò liceat, quam quid pro ſua in nobis prouocandis temeritate promereatur. Vellé profe- Gd, bumani Auditares, in rebus P hiloſophicis, quæ variæ et reconditæ ab Alcinoo hoc libro tractatur, illi Deuso ptimus plas doctrinæ dediſſet. Potẽtior aduerſarius, in dimicädo no bis alacritatẽ augeret, noſtrãque de Platonicori& Periya teticori ſentẽtiis acrior contẽtio veſtra ſtudia vehementius promoueret. At cum huius facultasomnis uerborii artiſicio ctſeatur, in hôcque ſola regnet partim ſua temeritate in alie nis immutidis, partim ſuori rancidori exẽplariũ iallatio- ne, quid hic eo dignii eſſe pateſt, qui iſta verbori ſapientiam aliis nõ inuitus ſemper coceſgit? in expendẽdis autẽ rebus at- que ſentẽtiis ætatẽ co umpſitè Quanquã in hanc arenà vo⸗ catus, vel potius huius inuidia in ſcriptis noſtris calumniã dis, in eandẽ coniectus, no omnino cedã. ſed perficia fortaſſe, vt in hoc intelligatis quod in nõnullis aliis Ariſtotelis inter pretibuu(de quibus no neceſſe habeo quéqud nominaré) an- tea à vobis reipſa eſt cognitii, iſta verborii quãtauis ſapiẽ- tia nihil eſſe inanius, cum ſine rerum ſubiectari cognitione
ad Philo ſophiæ interpretatianẽ adhibetur. In ſentetiis autẽ
examinudis, in quibus perpetuã Platonis cii Ariſt. cpara. tions in vniuerſa Philoſophia meditamur, eam diligentiã à nobis expettare debetit, quæ eii deceat, qui in ſuperioribus huius profeionis partibmus nõ omnino in fœliciter verſatuus, in hoc quaſi extremo ailu, ſummi cura cauere vult ne ve-
4 4 4‿‿. 4 lut inexercitatus omnino corruat. Hic enim nuc mihi cer- 8¹ q 1¹]
ORAT10. 298

zod IAC. CARDPENTARII tii eſt, quaſi ad Diuoru Platonis et Ariſt téplu Philoſophiæ arma deponere: cum ſuperiori annora multoru in eadè po- ſitori fructu collegero, noſtröq in authoré hic Cömentario ero côplexus. Reliquu vitæ tépus medicinæ tractadæ& ex- licadæ voueo, dicoq;. Quonia Deo opt. max. inſti,gimo vin- dice, T heſſali tyränide tandè aliquado liberati, hac libertate Regis beneficio, ad illuſtrißs. Cardinalis,& principis Lotha rin 91 poſtulationẽ nic fruimur. In quo cij antegreſſa ex A- riſtotele et nobilihus Medicis plantarü atq animaliũ expli- catione in poſteriore parte noſtræ deſcriptionis Phyſicæ, au- ditorẽ praparauero, arte hac pluribus libris à Cornelul accuratò tractatã pari diligetia illuſtrare conabor. Auq per ficiã fortaſſe, vt poſthac vobis miri ſit authorè illi inter a tinos primarii, tadiu apud nos in tenebris iacere potuiſſe: i ht ipſo ſcriptionis genere cptus et Venuſlus, ac pro varieta te reri quas cõtinet, cognitione digniſtimus. Adderẽ verd, humani Auditores, etia hoc tẽpore diuturnæ ceſſationis tau ſam in iſto Regiæ profeſtionis munere, niſi ea multoru Fer⸗ monibus de morbi noſtri magnitudine,& periculo ſo exitu, penè omnibus antea innotuiſſet, œwobis niic in ipſo vultu ex reliquiis ſatis eſſet ꝓſpecta. Ex quo quod pter ſpe(huius e- nim nihil miln erat relicti) diuina virgula magis quam lu mana induſtria(quaqud neq; hæc ſiima milhi vſquã defuit) cualuimus, vtinã reliqua ætate hoc à Deo optimo pfellu Hicut debem' ſemper ex animo ſentiam', pro eoq; eidè debiã grat A, c vitæ& morii immutatione ea, quad nobis expe- ttt. coiungamus. V obis verd tanti præſtare poſcimus, quatuũ volumus: aut certè quod in humana infirmitate ad reddedã
apud illu rationem ofſscij noſtri ſatis eſſe poſeit. Dixi.

hu. a
oN.. 7 ſer hot nle
giule plei
12 undis mu Kun, umt Nui h
„1is ri ſr
„O Welin
Alud anuls
ali Niu. raun Zanh
uunii hu
1Da Wfſ
4 1 1 4 8 . 5. ₰— 8 3 8. A I
, ☛
A 3 3 3 ℳ
678= KE—— —
IA C. CARPENTA
RII, AD D. L. EPDISIO⸗
la ſecunda.
D NII.(alend. Decembres, Venetiis li- y teræ datæ ſunt à quodam, quem nihil ne- 2 ceſſe eſt à me nominari, ad Regiæ profeſ- N= fionis collegam noſtrum Genebrardum, ꝑꝶ Theologiæ e linguæ H ebraicæ cogni- tiſtimum ſed morum integritate atque modeſtia multò magis amabile& pradicandum. In quibus quia ad ea quæ de recenti(hriſtianorum victoria multa narrantur, pleraque adiecta ſunt quæ à te profecta dicuntur,&& ad no minis mei famæque exiſtimationem valde pertinent, is mei amantiſzimus, ca ſdem iam volutata⸗ per multorum manus, quos illius victoriæ lætitia recreari cupiebat, mihi tandem communicauit. Serius profectò quam vellem: credo quod primum dubitaſſet, num me eas cælare deberet: deinde vero vincente wetere amicitia, qu cum eodem ab annis quatuor e wiginti interceßit, illa ad ſe quoque pertinere iudicaſſet, perma gniq; mea intereſſe, videre qua ratione poſſé occurrere hus rumoribus, qui per te tuòſq; in varias orhis partes de me diſſeminabatur apud obs eruduos qui quid de nobis ſentiat aut loquãtur negligere, hominis eſſet ſanẽ omnino diſſoluti.
eeea At SeTelie e uee.

3— ——
g07 1A C, CARRPENTARII Quo animo cum ad finem menſis Decembris de luius manu literas illas recepiſſem, eaſdemque perlegiſſem, facilo ſenſ id vweriſcimum quod mihi iampridem penè perſuaſeram, eiſg ſape oppoſueram, qui me ad reconciliationem tuo nomine inuitabant, neminem eſſe inter literatos aliqua laude cre- ſcentem, qui tecum tranquillò placatéque poßit viuere, pro- pter neſcio quem principatum, quem tibi inter illos cum fal ſa opinione iämpridem finxeris, tacitäque tua con ientia,
honeſlis rationibus retinere non poſtis, omnes eos qui in il lius partem aliquam venire poſſe videntur, quo cunque mo do ſupplantare conaris: omnes in certamen prouocas, iyſe
in certando ad muliercularum morem verbis tanthm in-
Nirullus, contentionis exitu ſemper infœlix, animi que ſubi-
ta deiectione, multo magis omnibus miſer, quam vllus mi-
ſerabilis Nam poſtquam ille de Genebrardo amice in illis
literis conqueſtus et: quod de noſtris contentionibus inter Regiæ profeßhionis collegas, ſic enim nos nominat, nihil om
nino ſcriberet, miſerum me, nel potius ſi bene iudicas, v-
trumgque noſtrum, quem ſi non vulgi, at certò eruditorum
—
fabulam fieri oportuit propter eam contentionem, cuius i-
nitium contra eruditionis& Iumanitatis iura omnia, in Alcinoo à te eſt introduttum) ſubiſcit ſe iſtarum nililomi-
nuus nequaquam eſſe ignarum, Quod frequentes tuas litera
legeret ad amicum neſcio quem encomiaſtem tuum, cuiu
opera l enetiis vtereris apud ornatiſßsimum virum Pauli
Manutini, in ea re quam ex ſequentibus intelliges. Ilis Car-
pentarium miſerèd tetraulari, dilacerari: earumque non- nullit Archiſopbiſtam nominati, aliis hoſtem quietis,&
publicæ
bli
mnibi terue habe mia⸗ vicle⸗ non audij acue tand
dore les./ n 2goa mei! Hlic lueri penle adm taun ( quce tlone munj nan audi derej fatio⸗
lan

Ms en mm.
len d ſam, ms S win. 2 aunnuem ae Kuj mi. 4n in ſal. ga. Küw ra a mils
anta wiuinr
Snun Willon. uh Sicht.
a iaum uuu wuin⸗
nuui Wütii
keie h- 2 ſat 8 1 Nieras
EPISTOLA. 303 publicæ patis: praælectiones eiuſdem in Alcinoum modis o- mnibus exagitari, irrideri: addi etiam neſcio quid noui in- terueniſſe cum B oſſalo„dt alios in hoc oppugnando ſocios habere videreris: denique me eò miſeriarum in hac Acade- mia deueniſſe, vt extremo& anguſtiſtimo loco omnia eſſe videantur. Equidem mi Liin iliis grauiter commotus ſum: non quod à te expectarem melio ra, praſertim cum iampride audijſſem, ſolitum te quotidie inter pocula ſitim famcmque acuere, in Carpentarium declamando, ad idque tuos exci- tando, in quorum vnum nuper furere cæpiſſes, quod ſuo cã- dore de me eſſet loquutus, pauld modeſtius quàm ipſe vel- les: ſed quòd mallem profectò apertis armis oppugnari me: qudm per iſtos cuniculos tentari. Hac enim animi libertate ego quanquam æpè antea a te prouocatus, nihil tamen ad mei nominis defenſionem ſum aggreſſus niſi palam& pu- plic:nihil contra te meditatus quod non ſtatim venire vo: luerim in conſpectum omnium. Sed cum in eiſdem literis perlegiſſem attentius ea quæ ſequuntur, ſuperiora minus admiratus ſum: quia in his cæpi fubolfacere quid animum tuum contra me de integro exulceraſſet. Narrat enim hie (quod verumne ſit, tute ſcis) à Paulo Manutio in noua edi- tione epiſtolarum ſuarum, nuper expundta eſſe eorum om- mium nomina, qui ab aliquot annis in Religione(hri ia⸗ na mala fama laborare cæperunt: ne ipſe apud ſuos malè audiret, ſi iſtiuſmodi homines aut ſcriptis ſuis illuſtraſſe vi- deretur, aut per literas ſalutaſſe pauld familiarius. H icque ratione cas eſſe præteritas, quas olim ad te dederat, cum in
Cardinalis Jurnonij comitatu verſareris. In quo quonlam rr

304 1AC. CARPENTARII ornatiſtimi viri laudatißimique teſtimonio orbari, tihi in aliis multò leuioribus, neſcio cuius gloriolæ cupiditate ſemper ardenti, erat grauiſimum: nec ſine aliquo fortu- narum tuarum periculo, in hanc de Religione ſu ſpicio- nem venire, in qua fortaſſe malles diſtimulando tantum apud vtroſque bene audire, quam apertè ſententiam tuam declarando, alteri parti te tuãque deuouere, hoc te, opi- nor, valde commouit, quòd exiſtimaſti illud de tua Reli- gione, noſtra opera in Tilij Probi(ommentariu nu- per eſſe detetum. Quod, ita me Deus amet, ſemper latere malluiſſem, quam te hac in parte grauare, niſi tu impor- tune& ſanè ualdè infæliciter, illis frequentibus tuis in Mmilium digreſtionibus perfeciſſes, vt mihi non eſſet in- tegrum omnino ſilere. Quare vt ei malo occurreres iuli- caſti in eam curam eſſe incumbendum, vt vir optimus non modoô de literis optimè meritus, ſed in veterem Religionem optimè animatus, per tuum encomiaſtem intelligeret, ru- mores eos qui de tua vita ac moribus per vniuerſam Gal- liam circunferuntur, non à veritate profectos, ſed ab eo excitatos qui in ſola arte Sophiſtica, laudandarum om- nium artium perturbatrice exercitatus, tibi in melioribus literis regnanti tuam laudem, patriæ requiem pacemque publicam inuideret. Vt hac artæ ſcilicet, redires in eius elo- Lij poſſeßionem quod Manutij neſcio quot epiſtolis orna- tißimis comprebenſum, tibique adoleſcenti comparatum, nunc ſeni de manibus eripi, non immeritdò grauiſsimum eſ- ſe videbatur. A tqui nihil eft hac in parte, mi L. quod de (arpentario ſuſpiceris. Aliunde RNa faba in tuum caput

imt Srrlum
a, 1 Rpn.
duun Kri mim ann. doten a- R vr snn temin a 7 1 1 Ga
1 Gluid W'e. tu, wi mihu
12 4 tnn P M
ran mun Rutw- w
llſen
nun1 20
8 Hoen ,m.
77 dac. *nt azb
1, N „win W lih
b LPISTOILA. b 309 excuſſa eſt. Siquidem iiſdem literis teſtatum habemus di- ctum ab Aldo Manutio, hoc ſe de tua Religione reſciuiſſe,
per eos qui cum ſub nomine lIeſu, nouam ſocietatem no- ſtra ætate inierint, in omnéſque Orbis partes ſint diuiß,
veterem Eccleſiæ doctrinam ſanctiſeimè colunt, in häãc- que eos qui duas ſellas aſfectant, aut in vtrumque latus claudicant, cane peius& angue oderunt. Adderem reli- qua quæ in eadem Epiſtola de tua Religione dicta acer-
Hius, niſi ab eorum commemoratione mihi animus abhor-
reret: quæ malo, cum voles, ex Genebrardo noſtro intel-
ligas. b b Meminiſti verò, cum de horum noua§ chola in hac A- cademia erigenda ante annos ſex ageretur; in vniuerſam eius nominis ſodalitatem, neſcio quod maledicum carmen à te eſſe editum? Atque ex eo tempore contra eandem ſæ- pius in Regia cathedra declamatum? His, mea quidem o- pinione, iſtud acceptum referendum eſt, non(arpentario a- ſcribendum: qui neque per literas, neque per amicos de te vnquam egit cum Baulo Manutio: de quo ab illo wiro o- timo& integerrimo veritatis teſtimonium deſidero. Sed quid eſt per Deum immortalem, mi L. quod in iis incertis rumoribus te tam malè habet: præſertim cum contra eoſ- dem promptiſsimum ſit,& in tua manu poſitum remedii? Etenim vix vnquam quiſquam de ſua Religione aliud au- diuit qudm woluit, niſi qui in hac tempor: hominibuſque ſeruire maluit, qudàm Deo&s conſcientiæ. Apertè conſtan- terque vita& faltis lla nobis declaranda: tum; in eadem
rr1*

36 1A C. CARPENTARII id conſequemur quod imprimis debemus expetere. Equidem in his variis temporum fluctibus, quibus noſtra ætas ſapius agitata, permultos memini cum quibus antea familiariter eram verſatus: qui cum à noſtra Religione, neſcio qua oc- caſione, lugenda ſanè& Reipublicæ funeſta, defeciſſent id ipſum quod ſentire cæperant,& propter quod aà nobis e- rant auerſi, apud omnes præ ſe ferebant: vita& factis te- ſtabantur: quamuis fortunæ mutationem æquo animo fe- rebãt, potius quam wenirent in vllam eorum ſacrorum, vel ceremoniarum communicationem à quibus animo abhor- rebant. Vis dicam liber? quod ſentio? E go, ita me Deusa- met, quoad per meam Religionem licuit, hos ſemper amauni ex animo: ſicut& illos multa magis, qui cum neſcio Juo- rum hominum witiis à nobis deféciſſent, poſtea temponius admoniti,quaſ poſtliminio reuerſi, noſtri eſſe cæperunt aper tius qudàm vnquam antea.
De horum nemine dubitatum eſ quam Religionem te- neret: ſed in hac id quiſque audiuit quod voluit, imd quol apud omnes ſibi maximè glorioſum exiſtimauit. At ſi qui eſent(vtinam verò omnino nulli) qui apud noſtros in Re- ligionis Romanæ formulam lin gua iurarent, animo ab ea- dem abhorrerent: ſacris noſtris& ſupplicationibus corpo- re adeſſent, contra eadem apud ſuos acriter concionaren- tar: mortuis paldm noſtro more Parentarent, pro eorum- demque purgatione Deo vota precéſq; funderent: domi ve- rô atque etiam ſi quando liceret, publicè(hriſtianam per-
ſuaſionem de eiuſmo di mortuorum purgatione Platonico-
rum fabulam nominarent: qui in ſaperioribus diſcordiu,

zu aui Ncum 1 o Dht abnku nieſe Pucher
ſun Kenk.
3 1 gau b eins Al‚u
a au Keute
urana anhur udd hr „rartd ao lulen- nua A yfhn- atadl Wus. Ad WEr
vorli
4 run ¹ 8
1PISTOLA. 307 Rege vincente, eos pleniſsimo ore laudarent qui pro vetere religione arma ferrent, noftris rebus aflictis eoſdem nefa- rios& perditos nominarent: denique qui inter Romanæ eccleſiæ proceres in aliis eccleſiam malignantium Vverbis in- ſeclarentur, apud hos illis neſcio quam Babilonicam con- füuſionem obiedtarent, illos ego non modo mirarer domi fo- riſque non ſatis hene de religione audire, ſed parum abeſſe putarem à Lucretij& Epicuri atheiſmo. Quid enim reli- quum niſi, vt cum in hac contentione, quæ ad religionẽ per- tinet, de vtraque parte ſuos ludos fecerint, ſubque verſa- tili cothurno aliis valde periclitatibas, rebus ſuis ſummam
ſecuritatem impetrauerint, tandem excuſſo religionis iugo cum illo dicere audeant,
O miſeras hominum mentes, ò pectora cæca,
Qualibus in tenebris vitæ, quantiſque periclis
Degitur hoc æui quodcumque eſt! Nonne videtis
Nihil aliud ſibi naturam latrare, niſi vt cum
Corpore ſeiunctus dolor abſit, mente fruatur
Iucundo ſenſu, cura ſemota metúque? Hos fugiamus, obſecro te mi. L.&, ſi me audis, Catholicæ Romanæque religioni noftra omnia apertè conſecremus. Pro hac, Deo Optimo præeunte atque pralucente, extrema omnia perferamus. Tum non modo apud Paulum Manu- tium, ſed apud omnes, quos lla viros bonos& eruditos ad- huc habet quamplurimos, optimè audiemus. Sin te, quod minimè velim, neſcio quis ventus ab illa repulerit, at illud certè diligenter caue, ne abripiaris in eos opinionum æſlus in quibus nibil habeas definitum. Cape, mi L. certum por- tum, vel eum potius qui noſtro aduer ſcus eſt. Quoniam in
rr iij

295 IAC. CARPENTARII noſtra Gallia hodie ea tempora ſunt, quæ tibi iftam licen- tiam indulgent. In hoc ſi te idem Manutius dolenter wide- rit: ſi ob eam cauſam ſuorum catalogo expunxerit: ſi forte vniuerſa ltalia repudiauerit: ſi in Galiia noſtri te auerſa- buntur: at Britanni, Germani plerique omnes, Gali quo- que longe plures quam ego velim, te in ſuo ſinu fouebunt. Qui iſtos quaſi in diem wiuentes, nec in re omnium maxima quicquam definitum habentes quod ſequantur, merito oe- runt: nec, vt opinor, minus quã nos ipſi eoſdem inſeclaren- tur, niſi horum opera quotidie abuterentur ad noſtram reli-
gionem oppugnanda. Quam ſi quãado(quod Deus Optimus
Maximus auertat)expugnartt, in hos mea quidem opini-
ne, ſeueritatis exempla ederent noſtris longe grauiora. Hoc te monere volui, in quo nemo eſt wel ex amiciſtimis quiti- bi melius velit conſultum. Vt intelligeres quanquã de lueris mihi tecum quædam ſit contentio, edque, vt ſcis, A te profe- cta, nihil tamen propter hanc me, aut fortunis tuis aut no- mini, vitæ vero multo minus inſidiari. In quibus, mal per- eam ſi tibi deterius quicquam expeto qudm egomet mihn. De eõque ipſo teſtem appello conſcientiam tuam, h modo ea ex animo nondum exciderunt, in quibur poftremis ciui- libus diſcordiis A nonnuliis vexatus, noſtra manu ſeruatus es, iiſque liberatus„ quc tum grauiſßsima tibi imminere ar- bitrabaris. E go vero pro iis quid a te hodierno die refe- ro? Omitto varios rumores quos de me rebus vtcümque compoſitis apud tuos diſſeminaſſi. Querelas apud Vros maximos quos nominis mei fautores fortunarümque mea- rum parentes falſis delationibus tuis à me alienare ſæpe es

14 3 hn lien. ·in Säarnil. i. fa 1 b auune 4. jali a ed whelum. 1 A aim luan Sainok. jaſ an.
nu R fanftl. guu Shu asn Wiiu. b neg K. amic. Anun. m uu celtei nn Kehi. tſeng daum. T.. lng Kub nun W'n. ananmfmlb 1quic iu utut Wuuu jimm 4 wta⸗ Arbd Weſt N dun M
5. brn P uno
njmu e ma⸗ b 1ed Wſts
EPISTOILA. b bo, conatus: aliãque permulia quæ à te profecta hominem ar- dentem inuidia magis, qudm de literis contendentem de- cent. Sed hoc profécto diſßsimulanter ferre no poſſum quod me apud exteros, quibus de meliore nota voluiſſem inno- teſcere, publicæ quietis& pacis hoſtem nominas. Nam cum patriæ ſalus publica requie paceque contineatur, quid hoc aliud eſt qudm me patriæ hoſtem,& perduelem iudi- care. Bona verba Hercle, mi L. tuque& tuorum offi- cina digniſtima. Quæ ſi in media Vrbe, aut ſi in clariſtima noſtræ academiæ luce diceres, ferrem profeto moderatius: quoniam multos haberem innocentiæ meæ teſtes. Qui cum vtrümque noftrim ex vita anteacta bene nouerint, illa profecto in tuos iactari mallent, eiſdemque auditis proti- nus extlamarent,
Claudius accuſat mœchos, Catilina Cethegum.
Sed cum ad eos efferantur apud quos nullus mihi patro- nus conflitutus, aut quorum perpaucis vtérque noſtrum eſt cognitus, ad illa obmuteſcere hominus eſſe videretur ommi- no diſſoluti, aut conſcientiæ ſuæ teſtimonio non ſatis ere- cti. Itaque cum ea in jllis literis perlegiſſem, valdéẽque ſ
ſem cõmotus, quanquam plerique temporibus, quibus nunc viderius inſoleſcere, cedendum arbitrarentur, tenere me ta- men non potui, quin hæc ad te quocum que periculo ſcri- berem,& in omnium bonorum oculos emitterem: quo-
niam illa tua per multorum manus erant peruagata. De
quibus ne tuorum quidem iudicium recuſo, modo in ſlatuẽ- do priuatis animis nihil indulgeãt: ſæd eam moderationem
1.—. adhibeant, quam veritati& æquitati debent. Egod par-

310 b IAcC. GCARPENTARII uulo in hac academia ſemper ſum verſatus, in cadémque ab annis ſex& wiginti perpetua bonarum artium profeſtione in variis gymnaſiis vixi non omnino inglorius. Ante an- nos decem in medicorum ordinem cum aliqua celebritate cooptatus, in eodémque nuper turbulentißimis regni tem- poribus, ſummo decanatus honore perfunclus:& paulo ante, repugnante te tuòque T heſſalo, regiorum profeſſorum collegio magna mea gloria a Rege exceptus, maioréue ce- lebritate à Senatu contra weſtras factiones in eodem confir- matus. In quibus omnibus verè pradicare poſſum me ſem- per meis fhiſſe iucundiſeimum, nihil vnquam inter eos tur- barum excitauiſſe. Niſß forte turbatam à me Academiam arbitraris, aut huius publicam pacem hoſſiliter in eo oppu- gnatam, quod olim Rector& postea rectoria dignitate per- fundtus, ſemper eodem indefeſß õque ſtudio I heſſalicam ſe- ſtam in Ariflotelem, vel potius in omnes honos ſcriptores inſanientem, expugnare ſum conatus. Quam non modo ipſa Academia aut regno, ſed vniuerſa Europa voluiſſem F- ne, ſi potuiſſem explodere. At hæc ſumma eſtmea gloria& apud omnes honos pacis in re literaria quæſitæ, aut ſummo Nudio defenſæ clariſſimum monumentum. Quod quandiu extabit, tandiu omnibus teſtabitur me nouaso piniones we- teris diſciplinæ perturbatrices oppugnando, pacem in reli-
teraria ſemper expetiuiſſe. Pro quo etiam vniuerſa Acade-
mia mihi frequentes publicdäſque, quod nõ ignoras, gratias egit: edque detulit quibus ornatus facile fero me a te tui- que ſimilibus vituperari. A tque quo animo ium extiti in defenſione veteris doctrinæ Peripateticæ, eodem toto ſu- b periore
yrrid
lacer dicos hac! tem Opt⸗ anin neba
niſ pat 6
dla n nema noltu conter quen tius Pn A k dico de re ort 7 hoſten dſeh té au ex an barte perio
ſa
mMnes

ſung a funh
den Aeloum duun rinn. dnes wiunfr b kare Sw ſen. na Suu alm uim zäüter u ppu. Koria m eha. uaus T henſ. nnasl doipg
Luun Saluiſe
Eunjt lo fem
nnut rude
17 ruaul a imm derun! ao uunlu mumu ui. aub, Wäsel.
i 44 cima P dus uaii Rrllds
efol ene 4 au aüttimn dg Waſe
priol
EPISTOLA. zar periore decennio, ciuilibus diſcordiis noſtram Galliam di- lacerantibus, in Chriſtiana Romandque religione inter me- dicos reliquòſque meos ciues aſſerenda& windicanda. In hac nihil vnquam egi ex infidiis: nunquam in alteram par- tem inclinaui: nunquam in vtrümque latus claudicaui. Optauique ſemper omnes mei ſimillimos, vt eſſet ſumma animorum conſenſio: ſumma pax, qua patriæ ſalus conti- nebatur. Addam etiam nunquam me mihi perſuadere po- tuiſſe huius diuiſionem eſſe optandam, aut in hac veram pacem eſſe quærendam. Quin potius contra exiſtimaui, re- cta nauigatione vt ad Deum vnicum, ſic ad huius religio- nem vnicam, tanquam ad illam(ynoſuram, qua duce fiduͦt nocturna phænices in alto(quod ait Aratus) ſemper eſſe contendendum. Quam diſtrahi qui patienter ferret, multõ- que magis qui iſtud ex peteret, in eam meretricio animo po- tius quam materno eſe videretur. RHoc quoniam ſemper ræ me tuli,& inter ciues meos& in Academia,& in me- dicorum ordine, clarißtimiſque ſignis editis, quotieſcumque de religione deliberandum fuit, apud omnes pleno apertque ore teſtatus ſum, ſi me hac ratione quietis& pacis pu blicæ hoſtem nominas, Deum immortalem quam glorioſum mihi eſſe putas iſto æquo Iroiano includi! quam iucundam abs
te audire quod ſemper expetiui, nunquam me eam pacem
ex animo probauiſſe, quam ne alij quidem, quibus hac in parte gratificari vis, vnquam probauiſſent ſi viribus ſu- periores eſſe potuiſſent! Quis enim, modo Deum vnum ſ ſe credat, qui non huius cultum in vnica religione apud 0- nnes eundem expetat? Qui non huius diſtraltionem eidem
I.

z13 IAcC. CARPENTARNRII odioſam iudicet?(ui quicumque temporibus coacli aliquid indulgent, morbo tantum ſe indulgere profitentur, vt hoc modo durare poſtint,& /* ſud que melioribus ſeruare. Et tamen cum hoc animo eſſem ſempérque fuiſſem, non modo in ipſis ciuilibus diſcordiis neminem vnquam oppugnaui, ſed dedi operam vt omnes ſeruarentur conſtantibuſque hu- manitatis ofhcits ad nos reuocarentur. Quod non modo pleri que ſenſerunt cum quibus mihi antea familiaritas ali- qua interceſſerat, ſed alij quoque nonnulli: in quibus tute ſcis me priuatas iniurias facile potuiſſe vleiſci, ſi ea licen- tia abuti voluiſſem, quam mihi tum ſumma temporum perturbatio indulgebat. Atriſta pace compoſita)) quæ vti- nam ad Dei Optimi Maximi gloriam ciuiümque tranquil- litatem referatur) quid à me vſquam dittum eſt, aut fa- ctum in quo non ſemper idem animus apparuerit? Dolui quidem certè in illa Regem noſtrum, non tantum potuiſſe quantum ſemper voluerat: ſed quia per eandem nobis ad- huc licebat more maiorum viuere Deumque colere, lugen- dum quidem exiſtimaui, quod rerum noſtrarum conduio melior eſſe non poſſet, ſed ea tabula quietè pacatéque fru- endum, quæ ex maximo& grauiſeimo naufragio vide- batur eſſe relicta. Quos Rex in Vrbem recipi voluit, eos ego nulla re impediui. Quos editto ſuo in Academia,& in noſtro medicorum ordine, docendi publico munere pro- hibuit, de iis ſæpe rogatus, eam ſententiam ſemper dixi,quæ cum Regis voluntate conſentiret. Imo ab Lniuerſa Aca- demia noſtrõque ordine nominatus cum aliquot viris opti- mus, ad Regem ſalutandum, à quo eadem Academia impe-

2 Ahuh
b Oe un Kare. k
1 Deonmold unn duxnuu
ſ
oonſ 5 ſdu hn.
L dama
neaſ Rria.
ſe Kala nſn ynm dunph Meuii uuuume unuil düüm zm fe
ℳ Gh aa Dlu unt douſſ 4peres ubidd. haina aa her. un ul W nt auu ſar aa 49 fu aigut ir 12 Fhm 1 a,d-
za u 1 admud
el a WI he f. lad Hll aulj tolb th
r. 2Huunht 234!: lain
mii hul 4
4 Mren
EPISTOL. A. 313 trari cupiebat, vt hoc ſuum bensficium erga rem litera- riam perpetuum eſſe vellet, fui, vt ingenue fatear, in eo agendo frigidior quam debui, non alio certè nomine quam ne, quia illud potiſeimum ad I heſſalum tuum pertinebat, in hoc vexando priuatis animis indultum magis, qudm pu- blica vtilitas quæſita videretur. Hoccine vero eſt mi. L. quietis publicæ,& pacis hoſtem eſſe? In qua per Deum Optimum Maximum Regèmque noſtru(briſtianiſtimum, nihil adhuc eſt quod nos in deſperationem debeat adducere. Sed ſi quid deterius oontingeret: ſi res eo rediret, ot in reeno hoc, ſalua conſcientia maiorümque more, Deo ſer- uire non poſſem(Deus Optimè Diuique immortales, ter- ris talem auertite peſtem) Vrbe patriaqᷓue cederem potius, qudm in ea quicquam contra publicam tranquillitatem mouerem. Vtinam vero iſti tui pacis vindices,& aſſer- tores, eodem animo ſemper extitiſſent. Non ea monumen- ta in omnibus regni partibus ab illis extarent, in quibus quotieſcumque ſua cogitatione verſantur, neceſſe eſt wal- de erubeſcant, ſi modo Deum teſtem adhibent,& con- ſcientiam. Dabis vero, ſi placet, mihi veniam. L. ſi de eo capite criminationis tuæ ago tecum pluribus,& qui- dem fortaſſe pauld vehementius quam voluiſti. Quo- niam neque potui, neque debui hoc tibi condonare: in quo etiam viri optimi animõque maximè ſedati grauiter com- moueri ſolent. Hoc de ſe dici nunquam ferent, qui in religione habent aliquid definitum quod ſequantur. Atqui, ji neſtis, ego ex iis minimè ſum qui eodem ore
efflant calidum, e frigidum: qui in re omnium ma-
Ihi

—44———
z1a I AC. CARPENTARII
xima ad omnes publicos, priuatdſque caſus vultum mu-
tant: qui ſemper earum ſunt partium quas melion for- tuna ſequitur. C(um illi 7 voles agas iſto modo. FIi enim ſunt, mea quidem opinione, qui puhlicam pacem magis perturbant, quam qui à nobis apertè conſtantér- que diſſentiunt. De cæteris tuis conuiitiis quc illa eadem epiſtola complectitur, reſpondendo ero moderatior. Quo- niam in eis de literis tantum agitur, vel potius de noſtra facultate in eo docendi munere quo rex vtrümque noſtrum exornauit. In quo conari quidem debemus, vt de omni- bus bonarum artium ſtudioſis bene merendo, Regi G& A- cademiæ ſatisfaciamus, ſed minima noſtros fumos vendi- tando, ea de nobis prædicare in quibus, qui haæc legerint vel audierint cogantur erubeſcere. Ne ſclicet tandem ilud ab omnibus audiamus, regiis profeſſoribus qui ſua mole- ſtia cæteris prælucere deberent lon ge verecundiores Femper fuiſſe præcones ludorum G Dmnicorum, qui nunquam ſe victores ſuo ore pronuntiarunt. Tu tua opinione ſummam nominis celebritatem in vtriuſque linguæ facultate apud omnes adleptus es: atque eadem inter literatos frueris or natiſtimo principatu, nec tamen adhuc tua ſorte conten- tus. Vouus orbis, ut quondam Alexandro magno, tibi quærendus eſt, in quo ad tuum Imperium adijciendo, arden- ti etuantique cupiditati Feruias. Omnia laudis inſignia aæteris qui in horum partem aliquam venerunt apud ſuos, eripienda ſunt e in tuo triumpho portanda. Haæc enim, ſ neſcis, omnes qun Beyſpicaces ſunt in animo iuo legunt at⸗
Lue eadem etiam qui pauldò hebetiores, in ſcriptis tuis quo-

85 ia fr. 8 ſ R. R u 1 41 pamm 4 2 tanth. anu 1t eulm — 2 m. Luu⸗ b vel d Menſhe run a oſfnm b
e N4. v 3 al
4
cluctt 46 lal ſrbut im. eunn diſmhr nn, 1 Arumſ uad mmmn
12 aegu
unlnd Rur adlunue Ronn. BAnan woi
EPISTOL a. 31 . 7. 4 8 8... 4
tidiani ſque ſe rmonibus cla ſimè animaduem tunt. Quan-
quam ſiattente conſiderare vis quid de te cæteri ſentiant,
non dt ſoles tuo animi morbo omnino indulgere, ab illis o-
mnibus ferètam longo abes interuallo, qudm qui longißi-
mo. Tu quidem in vtriu ſque linguæ proprictate exquiren-
da, laborem maximum adlibuiſti, vtinam verdò ad omnia tantum iudicij aſferre potuiſſes. Pari ſtudio conſequutus es, vt verba ſingula, horiiq; in variis criptoribus multiplicꝰ vſum penè in numerato habere videaris. Atque hæc ſumma laus tuæ Logodædaliæ, in qua per me licet apud omnes di- fütites tibi in Gallia, imò in vniuerſa Europa, neminem eſſe parem. Sẽd in horum compoſitione, ſententiarümque acu- mine, in dicendi ſcribendique perpetuitate, ſi exiſtimas tecii agi melius, quam cum aliis permultis bonarum artium ſiu- dioſis, qui in hac Academia viuunt inglorij, imò qui hanc bene dicendi gloriam oblatam repudiant, laudis amore in- ſanis. Si adhuc non ſentis orationibus tuis omnino deeſſe illam gratiam quam§ nadæmedullam vocat Ennius: in verſihus elaborata quidem ſatis, ſed dura omnias nulla ſua ſbonte Huentia:in docendi munere, in quo ab iis quæ domii prius magno labore collecta ſunt& ad verbum deſcripta, oculos non auderes dimouere, nullam vehementiam quæ auditorem excitet, glacie frigidiora omnia: in rerum ſubie- ſtarum cognitione, maximè verò earum quæ ad rriplicem philoſophiam pertinent, nihil exquiſitum, imo vix quic: quam tolerabile, hæc inquam, omnia ſi in tua facultate non ſentis, neceſſe eſt profectò, mentem tibi grauißim egrota- re. In qua curanda ſi quid adhuc eſt ſpei, id 7 eo certꝰ eſt 27

5— —————
316 IAC. CARPENTARII
reliquum vt depoſito faſtu, quo tuos canos ſoles praædicare, ot latens poſt tuam tabulam, libera hominum iudicia de tuis mu ſcriptis ſedatò pacatéque excipias: in hiſque colligendis ed 93 plus cuique deberi exiſtimes, quo liberius te admonue- ſu rit, pluraque notauerit, in quibus tacita conſcientia ne- 71 gare non poſiis ſeueriorem tuam animaduerſionem ab e- 2 ruditis meritò deſiderari. Qudd ſi quando facere poſiis, e tandem id ipſum ſenties quod ſoleo dicere, te ab illo prin- 7 cipatu quem inter literatos affec᷑tas, longiſaimo inte-- ſ uallo abeſſe. Ad eam verò medicinam tibi, vt ſpero, breum ſ viam parabit noſter Alcinous. Quem cùm edidero, perme 2n licebit ad illum tuum Venetum encomiaſtem mittas, vt di- nia ligenter obſeruet, num noſtræ in eum pralectioner tibi ſexa- da genario Sardonium riſum excitauerint, cuius fama tamli ho gꝰ latéque, quam ex eiſdem tuis ad illum literis intelligo, de- 10 buerit peruagari. Sequentur fortaſſe non ita multd poſt diſ- r Tuiſitiones noſtræ in tuum Lucretium: quæ tibi quoque no- 7 ui riſus occaſionem apparabunt, facilẽque præſtabunt, ut m reliqua vita ſic ſemper ridendo, ſenectutis incommoda mi- 2 nus ſentias, neque exercearis his inſomnijs quæ eadem atate aer accreſcens melancholicus humor cæteris hominibus olet gi- pen gnere. De Boſſulowerd, quid eſt quod ex eiſdem literis inel- nen ligo? An qua facilitate in collegam tuum Leodegariuma bi Quercu morum candore omnibus amabilem, hiſque ci qui- In, bus familiariter verſatur, chariſßsimum eum excitare po- Re tuiſti(hoc enim, vt audio palam dictitat, atque magna certè tat tua gloria, te authorem facit animi ab eo alienati, quem an- he
tea non immeritò coluerat) eadem HKeraſti impetrari poſſe,
—

amed y dwnu d. letlones 4 4- wun fa aun nlueiuſ Bn
nen um blkü
ruetg Wew
demeyl ut dus nt Rm
mias Heu
eri un Rli laebs Siut uma Tmd nln A ⸗
dv
uun, an. autund Welt Tuc 4 mdnh WMln „Sn hjak. 4 uſe
EPISTOIE A. b 317 Vt ad furorem tuum jampridem contra me conceptum, ani- mum adiungat, tibique in prima acie inclinata, viribus la- gueſcentii ſed iracundia æſtuanti ſeni, ardentior adoleſcens
ſuccenturiatus accedat: eꝶ me cum illo viro optimo mihi-
que amici ſsimo, in hoc ampliſeimod cademiæ campo, in quo vterque noſtrum vixit antea non inglorius de ponte deij- cere conetur? Siccine tu homo pacis amantiſime, pacem fo- ues inter literatos? Siccine publicæ quieti inter eoſdem in- ſeruis? Equidem non dubito quin intelligas quid ego à B 2ſ ſulo meo iure poßeim repetere: quid idem antea multis audi- entibus mihi frequenter detulerit. Nec certèò immeritò, quo- niam ver prædicare bo ſſum, huic non modo ad inſtituen- da Philoſophiæ ſtudia, ſed ad reete viuendum me docendo hortandöque nulla vnquam in parte defuiſſe: ſed in vtroq id ſemper ex animo eſſe conatum, quod à doctore muneris ratio exigebat. In quo quãquam teneram illius ætatem in- formando‚ nonnihil præſtiterim, plura tamen ex eo tempore mihi debuiſſet, ſi tum plura voluiſſet accipere. Atque poſt peregrinationes annorum duodecim, idem nuper ad nos re- uerſus, me ſemper eodem animo expertus eſto andiüque ex- perietur, quandiu volet in ea Philoſophia vitdque berma nere, ad quam ſecundum veterem Academiæ diſciplinã a no bis eſt inſtitutus. Sin ab vtraq ad neſcio quos defecerit,&go llius vicem dolebo. Qudòd cùm ad ſolidiorem gloriam,& Reip.vtiliorem ànatura& magiſtris aßs dudque exerci- tatione permulta adiumenta accepiſſet, his ad A cademiæ perniciem abuti maluerit: magiſtros quidem in 65 nonnihil decorans, ſed nomen ſuũ multò magis alq fortaſſe ad extre-

n8 IAC. CARPENTARII mum ſe ſudque omnino perdens. In quo ſi idem adbuc mini⸗- mè conquieſcat, ſed à te tui que ſimilibus eouſque impellatur vt nouis iſtis opinionibus inſatuatus, in me quem iam pri- dem nouit earum oppugnatorem acrem& capitalem ho- ſtem, vobiſcum palam furere incipiat, non commouebor. Quoniam grauiore aduerſario ni hil vnquam ſum perterri- tus. Imò ſi quid contra nos declamitauerit apud ſuos aut in- ter docendum, in iis quæ de Philoſophia ſatis multa, vel for taſſe plus ſatis, ſcripſimus, mihi aurem vellicauerit, feram uoque patienter iſtum hinnulum intra priuatos parietes contra magiſtrum recalcitrantem: eodem animo quo paren- tes liberis multa domi condonant, quæ in publico ferrenul- lo modo poſſent. Sed ſi quid eorum contra me in lucem eli- derit, aut in meas manus venire voluerit, equidem ſ iq eiuſ modi eſſe ſenſero in quo à nobis merito di fentiat, ego in eo antipelargiæ beneficium candido recognoſcam, diſcamque ab eodem lubentius, qudm me ille vnguam docentem audi- uerit. At ſi temerè id facere videatur, contra eum quem pi debuit colere, perſiciam vi intelligat in ſuſtinendo referen- dõque nondum emortuos lacertos meos: ſed, vt prouerbio di eitur, laſſum houem arando fortins pedem ſigere. Reliquum vnum eſt, in quo eiſdem literis tu de tuo prin cipatu multa profectd remittens, me Archiſo phiſtam nomi- nas. De quo memini idem nuper d te eſſe declamatumi cum ſcilicet in verborum artificio Philoſophiæ opes quæreres, ei eos quos antiquitas Logodædalos appellauit, Philoſophiæ principes eſſe contenderes: atque eodem tempore alium ne- ſcio quem patronum tibi eſſe ſubornatum, qui apud ſuos
perſua-

3
1
4SAunu.
Sulan 4 Sam f. 4 lna. 4 Wouehhy. mn Venemi. 1 A MWaut in. V tun Buſr lia frm du rin, um Sin. Ulin Rul. nein! Medi= guider d eu
1
ſenti iymee
uſeen Hinge um dol vuaul. nna Wenn eA alme d fern. edr ao ſio di
1
eaAh lansd S'rnn hhh om. ſein aA'n hiehel Wott Ala⸗, ie uune ahne⸗
kEPISTOL A. 15 perſuadere conaretur, Philoſophorum ſapientiam verbo- rum ornatu eſſe metiendam, vel certè linguæ ſermoniſque promptam& expéditam facultatem, reconditæ rerum co- gnitioni ſe anteponendam. In quo oratore nattus es pro-
falò dignum tua patellao pérculum. Atqui ſummo dicendi fentiendique magiſtro Platoni, verborum magis quam rer rum ſcctatores Lo godædali, inter quos tuo iure regnas, ger- mani quoqus ſunt Fo phiſtarum: quales Hippiam& Gor- iam idem nominat. Qurum profactò in te renatam fæ⸗ cundiſcimam ſobolem onanes dicunt, quicun que te illoſque bene nouerunt. An tuæ Logodædaliæ repudij nuntium po⸗ tius remittes, quam propter hanc in vllam artis Sophiſticæ ſuſpicionem ueniass Non eſt æquum, mihi credes am ſio ate rradlari, cuius nu ptias ta multis laboribus amlbiuiſti guæ ne tibi tam multa ornamenta damum intulit: quibus eam celebritatem adeptus es, qua nunc inter literatos inſanis. Sedl obſécra tenmi La nosnoſtra regula metiamun, ac bona jide expendamus. qualis wtrinſque noſtrum facultas jit in werborum artificio, rerumque ſubieilarum soguitione: qua- lis terque fuerit antea& ſit etiam adhuc, in ſua profeſ⸗ ſione. Hoœ enim poſito non moddò d nobis, ſed à cæteris qui nos audiunt, noſtrique legunt fine etrore poterit indicari, vter noſtrum ad iſtum Logodædaliæ artiſque Sopbiſticæ printipatum propius acedat. E go ſane hunc non tecuſabo, te præſertim deferente, cuius poti ſimuùm intereſt, modò cæ teri nihil mihi temerè arrogatunu aut in&o arrogando nul- lam tibi fabtam iniuriam exiſtiment: Quem certdè non eſt
Fatis ſua ſponte eodem cedere, ne alij dictitent te neſcio cuius t:

216 1IAC. CARPENTARII gloriolæ cupiditate inſanientem, iam curatoris egere. Sedi- ſta quanquam ſpontanea ceſtio, vt rata eſſe poſcit, communi aliorum conſenſu, literatorumque omnium approbatione, quaſi Prætoris authoritate confirmanda. Iam verd, vt iſtud agamus, ſi me vel in ſola lingua latina, verhori orationi 7 artifice aliquem eximium iactart, tu, opinor,cum tuo The. ſalo acriter reſiſteres, vixque in ea ſermonis puritatem con- cederes: imò vererer ne mihi Philoſophica licentia nonni quam abutenti, pro puritate fædam barbariem obijceres. Nee fortaſſe immeritò. Quoniam in illa vix mihi ipſe ſa- ticfacio: niſi fortè hoc ipſo quod iampridem in docendo ſcri. bendõque videor adeptus, vt nullo loco hæream, verbajue præuiſam rem non inuita ſequantur. At ſi de orationis lu- minibus,& ornamentis vellem iudiicare, aut agendo pro- nuntiandõque oratoris laudem quærere: iam id videor ex- audire perſonantem noſtram A cademiam, hoc ad Theſſalu⸗ in huius gloriæ Partem nullam(arpentarius poteſt venire. lgnoſces verò mihi L. ſ in illis tibi quem onines dictitanta- gendo pronuntiandéque valdè languidum, eum antepono qui ætatis noſtræ Roſcius magno ſuo merito ſemper eſt ha- bitus. At ſi latinorum veterum ſcripta vellem omnino im- mutare, ac velut Ariſtarchus(iceroni, Lucretio, Horatio, Plauto antiquum ſcilicet ſuum ſBledorem reſtituere, vel po- tius in illis noua omnia facere, ipſoſque Romanos& Greæ- cos docere, quomodo Latinè G ræcéque ſcribendum ſit& Pronuntiandum, hoc ad L. omnes dic erent, nihil ad Carpen tarium. Neque verd immeritd. Quoniam haæc tua ſumma laus, in qua ſicut tute ſcis, nihil vnguam mihi aſſectaui. Si

ut
en Eun. 6p 4 mnunj m;* atiom ln Hut ßun ul 0 tioni
aor o TMf
dali Rumd.
ane vijteer. auj wei 2 benn ahhi.
loan a dhu
ſce ael. de aut, a ſm. umi g e. un e lei nciu Men. monn idem.. dun, à Arßoe uelme mwoin⸗ Lant detttie
mn mſi n0 1 Kondh nbe ſals 8G
g u Uh pen amlect duma
„ulid èSui 4
1—
EPISTOILA. 31 de verhorum Latinorum ac Græcoru proprietate, aut mul tiplici ſignificatione,&in hac de faciẽdo delectu ſit agendi: in ſummis Phuloſophis explicadis hæc ipſa verhori proprie- tas exquirenda, bacq rerum ſubiestari ſumma inſcitia ve- landa:ſi c auditoribus de eo agendi ſit, vt penſuadeatur in verborum cognitione, et vtriuſq; linguæ facultate maximà
ſapientia conſiſtere, eumq; ſolum ſeriò poſſe philoſophari qui
Phuloſophori verha in proptu habuerit, etiamſi ad res co- gnoſcendas nulli tempus adbibuerit, imò laborè hiic in aliis irriſerit, id quoq vniuerſa Academia clamitabit ad vnum L. pertinere, nihil horü eſſe referendi ad(arpentarin, quem omnes ſciunt pluris ſemper feciſſe cognitionem rerum qudm verborii, in illäq, maximam uitæ partem poſuiſſe, in hac ve roè tantùm elaboraſſe ‚vt non omnino putidus haberetur.
Quaæ omnia quoniam propria ſunt Logodædaliæ, equidem
in quæſtione de huius principatu vindicias ſecundum litem Pytor rerum tuarum curatori, etiam repugnante te, adiu- dicabit: nec ſinet alium quenquam in huius poſſeſtionem ve nire. Hæc verò cùm Platoni atq; Ariſtoteli ſophiſtarum ſit propria, uid reliquum, niſi vt eadem ſententia te rchiſo- phiſtam pronuntiet? In quo noſtra ætate renatum ſit vetus illud Thraſimachi, Hippiæ, Protagoræ, Gorgiæ verborum magiſterii, in P lulofophos reru cognitioni addictos, ſemper Hinſolẽs, eo ferẽ modo qut in te hec Academia ab aliquot an nis pertulit. In hoc verò quid mea interſit, aut in artis ſophm ſticæ principatu quid mei, aut A me alienii vieeri poſit, at- tide, ſi placet, qudm breuiter expediã. Equidẽ animaduerto de ſophiſtus non ide veteribus philoſophis noſtriſq placuiſſe b b 14 7
“
““ 8* 4 8 4“ z 5 3 9 8 e 51 Le 4 55 . E 3.

321 1àA C. CARPENTAR II Ex quo ſit, vt ſecundum vtroſque de hoc poſtremo apite eriminationis tuæ tibi non eodem modo poſtim ſatisfacere. Veteres enim, in quibus Platonem& Ariſtotelem comple- Ckor, in Sophiſtis eos numerauerunt, qui vanas rerum vm- bras ſectanteslinguæ volnbilitate orationiſque ſola ſuaui- tate commendabiles, hac in populo jactationem quærebant, verbo rümue vendibilem ſapientiam inſlituentes, 4 pud im peritam multitudinem hac aute fummum quaſltum facie⸗ banttlaudiſc; amore ardentes, hac ipſa garriendi farultate Philoſophis omnibur fuperiores volebant wideri.£ tque in quouis conuentu dt eſſent magis admirabiles, poſcebanl Queſtionem; id eſt indiuari iubebuat, dequa re quis wellet
1
andire:& ad hanc ehm acredehans, om Pra ſua fucataſue,
adl ſolam Bomßpam inflituta oratione, fauulo c'ſequeba- tur apud imperitos rerumque inſcios, vt fulminare& to⸗ nare viderentur. Philoſophis inter ſuos deliteſcentibus pau corumTue upprobatione sontenris. Ver enim, opinor, neſcit tales Sophiſtasd Platone paſiim eſſe deſcripros eoſdemY ab Arillotele Philoſophi& Dialecticis quaßs ex altera barte oppoſitos. Quori propriis noris ita diſtinttit, verò mihi wi⸗ deor eſſe dicturut te artis So phiſticæ Brincipatu minimdeſſe adeptum. Qubomamul hunc multa urure adiumenta ſuut neveſſaria, jnæe ribi 86 elons darn egata. Lix verd me Adhac Philoſopbiæ peimo grus Arrigiſes ind e popalaris qui- dem faculta tir diſſerendi, eriannſß in vtrahue ut aliuii cd. Fequerer, a0 ineuntè æra téeoνerim laborare. Sed de vrroque noſt 4 im. 3 Sindicunda ℳ 60 adl qud noſtrij laburi Per Petuo, Hedierurſa conibinus, te no mwod) eß Mis quos
4

1
ie VmK ucen Vanas Kwm. nihee Sluu⸗ lenm un, mletnenn adin mſuſ wur. Lunen W tar nt uin Run arahle'un dü ſan Me, fult M⸗ ufanà Fin. acelrſs K ju er au i weeſij lſam⸗ 3Sd
Nased m nat w.
rui uſ Lurtau Wut Ijtren hur
nd N
u eſ S i
niatel 3 aple. V
EPEISTOLA. 32²3 ex Platone enumerauimus, ſed c Iſocrate, Libanio, Aphto
nio(à quorũ laude in orationis artificio abes adhuc lõgifgi- mo interuallo)tà verò ſophiſti nominari poſſe, qudm me mo deſto Dythagoræ inuento, philoſophum Quoniam quan- tum ſtudij ſemper adhibuiſti ad verborum artificium ilu- ſtrandum(quid vero aliud tota wita egisli?) tantum ego ad conitionem rerum. In qua quantulumcunque ſit quod videor adeptus tamen dt aliquando a meorum dtilita- tem multum poſſem, ſemper elaboraui. Nofltra vero æta- te, dut paul fu ra hanc, de ſo phiſtis video duas alias 0 pi⸗ nionès extitiſſe. Etenim ITheſſalus tuus in illa veterum ſo- phiſtica, quam pauld ante commemiorauimus? te longe ſu- periors non modo orationis ornatu, ſed rerum cognitione quam ad illam adijcere ronatus eſt,& certè eandem longe maiorem ſibi comparaſſet, ſi in primariis pbiloſophis in- telligendis,& Iluſtrandis potius qudm in calumniandis, ᷣ fædandis elaboraſſet, odlio neſcio quo in A riſtotelis do- rinam contepto, hunc ſemper 4 rchiſophiſtam omnéſque eiuſdem ſectatorès, ſopbiſlas appellat. Quo nomine memini nos ab eodem ſæpius eſſe exornatos: quòd in illius Paripa⸗ teticorum printipis philoſophia, diligentius fortaſſe quam ipſe vellet, exereeremu noſtràque exercitatione ad einſdemn qefenſonem gontra huius nugas, nonnihil facultatis vide⸗ remur adepti In Ju ſi illius conſuetudinem auitan Whr luiſti, ſicut animaduerto in aliis rebus permultis ꝑrauiori- bus iampridem te ad eundem animum tuum adietiſſe, er ilAhue Arademiæ diſciplinam philoſopiucam. 41 MRoteli additam, à podtarum& oratonum veſtris deliciis ſepa- tt inj

844 IAcC. CARPENTARII ratam nif fortè quantum his ladandi gratia poteſt indul- geri) artem quandam ſophiſticam eſſe iudicaſſi,&: in ea- em me inter eos qui permulti viri ornatiſsimi hanc hodier- no die apud nos profitentur, me facultate quidem exigua, ſed ſtudio&s diligentia nemini cedentem, A rchiſophiſtam nominatti, Deum immortalem, quam mihi iſtud glorioſum eſi quam iucundum etiam ab hoſtibus elogium? Quo pro- felto nullum maius aut celebrius mihi potuit in mea pro- feſtione contingere. Etenim iactes licet, mi. L. quantum voles apud tuos rancida illa Italica exemplaria: fælicita- tem tuam in coniettando de variis bonorum ſcriptorum locis deprauatis: expeditam ſummdmque facultatem in iu- dicando de vocabulorum græcorum atque latinorum mul- tiplici vſu: in immutanda ſcribendi pronuntiandique ra- tione, quæ in vtraque lingua longo vſu recepta, mihi ſem- per erit glorioſius vel in minima parte doctrinæ Arilloteli- cæ ſine fuco, paucorum teftimonio excellere, quam illis tui omnibus fucis apud multos omni ex Parte ſplendeſcere. Re- Nat de ſophiſtis altera opinio eorum qui noſtra ætate, vel
Potius pauld ſupra hanc, ſic illos nominauerunt qui in phi-
loſophia pro Ariſtotelis doctrina, quæ tum erat omnilbus bræter admodum paucos, incognita, fæda ſua barbarie ne- Kiio quæ monſtra ſuppoſuerunt. In quibus alendis vſque ad noſtram puerilem atatem plerique ſe multis laboribus exercentes, pepererunt magnam multitudinem hominum, Jut in quæſtionum neſcio jJuarum, vix certè ad pliloſo- Phiam pertinentium imo hanc omnino obſcurantium po-
. 4.... atus qudm vlla ex parte illuſtrantium, tradtatione, ocio&
hor

elutinn auul
munua ig. aretehi ſm. dodrna Aah.
de, u um
7 in.N
aiun,
taners 19 MA
ru ſuh den⸗ uiu ¹t ſgr hmuii aluu nubnn Wh
ir rtu gyle
1 nu uu bo-
alatio u.
EPISTOLA. 325 diligentia ſua ſunt abuſt. in quorum cogitationibus& ſcri- ptis etſi quædam ineſſent, quæ meliorum ingeniorum cul- tura poftea ſplendeſcere potuerunt, erant tamen tum ipſo docendi ſcribendique modo omnia horrida& ſpinoſa. A quibus, poſtquam Ariſtotelis doctrina cæpit eluceſcere, ani- mus bene natus non minus abhorruit, quam à ferina glan- de victus humanus iam inuentis cultiſque frugibus. Fuit hoc ſophiſtarum genus bonis literis, ſfimul cum Arictotelis doctrina renatis, noſtra ætate non modo philologis omni- bus, ſed ipſis quque philoſophis merito odioſum. Quoniã
qui hoc ſectabantur rerum ad germanam philoſophiã per-
tinentium non modo erant inſcij, ſed ipſo loquendi ſcri-
bendique genere omnino putidi. Nullum reuera in iliis mentis, S linguæ dißidium, ſed potius in vtraque ſumma deformitas, hæcque ſibi omni ex parte conſentiens. In qui- bus ſi tu mihi locum aliquem tribuis, qudàm verè id facias viderint philoſophi, quos iudices expeto,& ad quos, A te tudque T heſſalica turba iuſtis de cauſis prouoco. Ego Sco- tica, Bricotica& tenebricoſa illa omnia quæ iſtiuſmodi homines pepererunt, nunquam didici, nunqud attigi, niſi ſi quãdo ex illis tanquam’ ex ſtercore aurum colligere ſum co- natus. Docendo ab annis quatuor& wiginti me in Pla- tonicis,& Peripateticis ſemper exercui; veréque videor eſſe dicturus(modo hoc nemini wideatur arrogans, à quo
ego ſemper abborrui) in meis ſcriptis, quæ nonnulla in manibus hominum verſantur, nihil eſſe tenebricoſum, ni- hil nißt ex Platone& Ariflotele collettum: nihil quod ad
hporum doctrinam illuſtrandam, non ſit aliqua ex parte

326 b 1A C. CARPENTARII accommodatum. Nihil deniquo(rumpantur tubi llia)quoq aln ſua facilitate doctrinæcqjue commoditate non modo nofhrin ſecun philoſophiæ ſludiofis(quibus jpſe teslis es hæc conſtanter bus antea placuiſſe,& placere vſque adbuc) ſed exteris per⸗ fon muliis nonnulliſque Reip. adminiſtratione dlaris, mapna buj ex parte non ſit probatum. Tu ſi quid in illis ſophiſticum Qu notare poſsis, beaueris me L. ſi per literas indicaueris, ea- vng demque opera peyfeceris, ut wiris eruditis illa tua de nobis nia ad Venetos oratio, non contumelio ſa ſed cum iuſta doulrinæ gna noſtræ reprehenſione coniundta videatur. Quanquam non din Video quo modo id tentare poſcis, cum certo ſciam omnino pui neſcire te quid hæc poſtrema fada Ffatidaque ars ſophuſtica com 4 Lermana verdque Platonis& Ariſto. philoſophia diſfe- aus. rat. Atque hæo quidem de rebus ipſis, in quibus potiſimum rem elaboraui. De verbis autem paulo quidem aliter tibi reſpõ- ode debo ſed ita tamen vt hac etiam in parte nihilominu a- ſar b Perta futura ſit tua calumnia. EÆ quidem nu quam in eo ela⸗ ein borani„Vt in mea oratione Mlud molle,&ᷓ eneruatum ap- bar Pareret, quod etiam apud Lucilium euola in Albutio ini exagitat, ke à Quam lepidæ lexeis com poſtæ vt teſſerulæ omnes kam Arte, pauim nto atdqucemblemate vermiculato! yſer⸗
2* 2— 4 3. Imo wt hoc eſſet Propiium tukr Lo godædaliæ, Per me fem Num er 7— 8 17 2—— 7.. 1.. 4 Per licuir Ide‿ue licebut quandin Dlltain. in quo maiorem hias
fœlicitatz ribi hlerum qued Deo Opt. ſum præcatus. Nun- ſanip Tuam experiui vt in eiuſmodi werbori artificio excellerem. teno b M 2 quod hoc in alio contempſerim, aut ab jpſa phnilologin mih abhorruerim ſed uia Terum cognitionem magis ſamper 2
adama-
———ſſſſͤͤſͤͤͤſͤͤͤ

1
demſih ida marar, M
den dle Kiß.
danen Sua.
uuu Wia
7 G 2 i
Keeuols uhn
elewle of 5
rermiculid
alube, 8 ſe⸗ aan. 1 I nn d amnten Bm. auat Sgs
ttun a B An. M. A A,
8 M
EPISTOLA. 32p adamaui, in häcque mallui multis magniſque laboribus in ſecundis tertiis ve conſiſtere, quam in illa leuiſtimis ſudori- bus principatum obtinere. In qua poteram etiam inter vos fortaſè aliquis videri, ſi ad eandem, diligentid illam adhi- buiſſem quæ me ab ineunte ætate rebus ipſis addictũ tenuit. Quanquam in ſcribendo docendéve nihil putidum mihi vnquam placuit, ſed quoad potui emendata purãque om- nia: ita tamen vt puritatis huius ſtudium libertatem di- gnam philoſopho in rebus tractandis nulla ex parte impe- diret. In quo certè wideor non ſolum apud meos, ſed G a- pud exteros ingenij atque facultatis in dicendo aliquam commendationem inter noſtræ ætatis philoſophos cõſequu- tus. De eo vero plura dicerem, ſi quicquam meorum ſole- rem admirari, aut niſi vererer ne in eo peccarem, in quo ipſe ſoleo alios grauiter reprehendere. Quod ſi tu cum tuis emiſ ſariis ac neſcio quibus hinnulis, tuæ ſuæque inſcitiæ patro- cinantibus, me amplius hac in parte vrgeas ſophiſticdmque barbariem in philoſophando obiectes, vt olim Sophocles ciũ in iudicium vocatus eſſet à filiis, qui hunc ſenem quaſi æta- te deſipientem, à re familiari remouere conabantur, dicitur eam fabulam quam in manibus habebat,& proximè ſcri- pſerat, Oedipum(oloneum recitaſſe iudicibus, quæſuſséque num illud(armen deſipientis eſſe videretur: ſic contra ve- ſtras calumnias proferam non modo philoſophica noſtra ſcripta, ſed orationes quoque nonnulla⸗ aclionis celebrita- te non ignobiles, atque ipſius wictoriæ exitu multo magis mihi glorioſas& pradicandas. In quibus ſi quid fædum
82.. 7 & barbarum notaueris, ego in eo tuam tuorumque contu- R COo I44 4.

EPISTOLA. b meliam in legitimam reprehenſionem conuerſam gaudebo, pro eodemque magnam gratiam habebo: atque vt par pari aliquando referam, excutiam poſthac ſeduld in ſcriptis tuis 6 ſententias omnes quæ ad philoſophiam pertinere videbun- 4 tur: perficidmque fortaßse vt in his tanto nobis inferior me. ritò iudiceris, quanto in verborum artificio ſuperior vis ui deri. Sic vtérque noſtrum diſcet ſua coniuge contentus eſſe tuque in tuæ Logodadaliæ ſinu ludes, minimè profectd me huius formæ inſidiante: ego vero in rerum cognitione con- 1 Auieſcam. Quæ hiſpidum quiddam præ ſe fert, ſi cum illiu tuæ venuſtate& calamiſtris conferatur: ſed ſir Hercules, vt eſt apud Xenophontem, Iouis ſatu editus, in ſolitudine deliberans de conſtituendo witæ genere, diuina virgula po- tuit aſperam wirtutis viam, voluptatis deliciis anteponerc. Vale mi. L.& ſi quid forte in his noſtris literis minus pla-
cuit quam ipſe velles, cogita nulla remedia tam eſſe ſaluta- t. ria quam quæ faciunt dolorem. Diſcẽque tibi à multis au- ac dienda atque legenda quæ non vis, quoniam in omnes dicis no & ſcribis quæ noſcio quis inconſideratus ardor tibi ſugge- im rit: nec vlla animi attentione conſideras quis tuarum con ru, tentionum exitus eſſe poſtit. Atque iterum ittus, ſ potes, ali⸗ tun quando ſape. Datum ex Vrbe VI.(alend. Ianuar. ner M. D. LXXI. ö“ lie

n* coh ee 5
ninm Kahne
„... teſeſen, Koilin
r ai Sc dia b, Mir luina u O⸗ 6 lelicis i ſe. islneit däch meiutmn Sau- lnr tid Ma- onimin avdii nu nunn A E
augu u Wem.
—
S5,
Candido Lecto ri.
2„ 2 Vaht
Ihi crede,(andide Lector, nunquam in
GN⸗(o vllius operis confectione magis laboraui: D S neque tamẽ vnquam in vllius partis edi- 5 tione minus mihi ſatisfeci. Quid ergo re
noſtræ perpetuo munere, in variis morbis qui nos interea inuaſerunt, corpore animõque ſic debilitati ſumus, vt ple- rumque vereremur ne hic fætus ſuo authori poſthumus tä- tum naſceretur. In editione vero ipſa pen infinita interue- nerunt, in quibus 7 4 me exigeres, vt ipſe omni ex parte a- lienam culpam magis quàm meam praſtarem, pro fecto de me actum eſſet. Quoniam ſoluendo eſſe nullo modo poſſem. Nam non modo Typographi noſtri, ſod es operarum qui- bus præeſt, ſua ſponte non ſatis officioſa ſedulitas, ex eo te- pore quo in huius edlitionem cæpimus incumbere, neſcio qua apud Senatum contentione accedente, ſape interturbata
eſt, ſed maximè noua luce in religione Chriſtianas proximo VV 1]

menſe Auguſto ſuperiore, nobir exoriente, in hac Academia, vel potius in vniuerſa Gallia ſic omnia commota ſunt, ut illi etia de vita periclitarẽtur, nos verò de ſeruadis reliquij Alcinoi magis quam de hoc ornando co gitaremus. Miraris vero his tempeſtatibus altum, ſic fædatum eſſe, vt iam om- ni ex parte mendis ſcatere videatur? Acceſtit inopinata mors P. Rami,& D. Lambini. Qui cum extincli eſſent eo ipſò tępore quo extremam manum adhibebamus operi, cu- ius pars maxima contra eoſdem erat inſtituta,& cum ali- qua contentionis acerbitate tractata, Vereri cæ pi ne aut ci larui pugnare viderer, aut eorum morte inſoleſcere, in qui- bus negare non poſſum, orbatum me magnis aculeis ad hu- manitatis ſtudia recolenda atque illuſiranda. Quibus ratio- nibus adduttus, lubens abortiun hoc omnino ſuppreſiiſſem, noudmque eius editionem adornaſſem, ſi ſine Puteani no- firi graui iattura facere potuiſſem: aut niſi hanc excuſatio- nem tibi iſtarum nugarum iampridem valde auido, proba- ri poſſe ſperauiſſem. In quibus quanquam, vt liberè dicam quod ſentio, vix vlla pagina ſit in qua Typographi opera mibi probetur: ſatis tamen erit quædam indicaſſe. Vtin hi, Candide lector, habeas confitentem reum. ipſeque intelligas tibi in cæteris legedis prater multa quæ à noſtra craſſa ſupi- naque ignorantia proficiſci potuerunt, illius negligentiam
ſemper ſuſpectam eſſe debere. Bene vale.

Wehay) 1 — 4 1, h.
iuu, G 1u8
rala dul mWio- mnwſuh Pa hne! SAuipo. dui lan r⸗ uullen dou num ul prim u Tn ha⸗ 2 raſt Sli mr ſhut u luhn be luu Tim 4
In Præfatione totius operis.
Paginæ 8. principio, lege, eam locum. Pag. 10. fine, quam illa habet.
Totius operis parte priore.
Pag. 6. ad ſinem, lege, cum hoc tanquam proprium. Pag. 7. principio lege, cogitatione ſua.
Pag. 8. ad medium, exequi poreſt.
Eadem pag. ad finem, qu 8 8 Pag. 17. ad m. Jlegead omniuin r Pag. 20. principio, in contra Ibidem„Taʒrανria 9d Koe Pag. 28. ad finem, id
Pag. 34. p. illis incumbat.
Pag. 46. m. quas eſſe conſtat. Pag. 61I. f. eaſldem vel diuerſas. Pag. 73.ad finem, Quod autem. Pag. 74. ad finem, poſita definitione. Pag. 75. principio, methodum in inueſtigando. Pag. 87. ad finem, animorum& ſententiarum, Pag. 88. ad finem, me ex eo tempore.
Pag. 100. ad finem, bonorum omnium.
Pag. 105. p. in Academia.
Ibidem, ad finem, contumelioſum& veterum. Pag. 107. p. dij te vererator.
Pag. 111. m. excidiſſenr.
Pag. 9. m. mecum non collegerit. Pag.i31. m. paulo ante reieciſti.
Pag. 141. f. de quibus agitur.
Pag. 146. p. enodationis indigent.
Pag. 148. p. quibus tuæ diſputationes. Ibidem, ad f. reuocare conantur.
Pag. 1ſo. f. arbitratus es, quod equo. Pag.p. quæ ſermonis de oratore. Ibidem, ad medium, alter verò qui. Pag. 177. p. indagat.
Pag. 191. ad finem, ſeruatrixque rerum.
„.
2 131—*
ERRATA SIC CORRIGITo.

Pag. 222. ad m. hoc loco atresv. Ibidem, ad finem, materiæ éoεννᷣ. Pag. 22 6. ad finem, ſimile efficitur. Pag. 229. ad finem, ante annos octo&, Ibidem bonarum artium Pag. 240. ad m-eodem quo. Pag. 2 41. ad m. An fortes dicemus. Pag. 245. ad m. modo circumſcriptis. Ibidem, materiæ& materiatis. Pag. 2 4 6. ad m. pœna indigent. Pag. 257. ad m. vnicè multa. Pag. 267. ad p. nomen appetens. Ibidem, ad m. ſubiecto communicatam. Pag. 269. ad p. in Iouis limine. Pag. 270. ad p. validum& inuictum. Pag. 271. ad p, ad vnum genus. Pag. 286. ad finem, virtute atque ſapientia. Pag. 29 5. ad finem, ſtellam appellat. Pag. 299. ad finem, duo quidam progenitores, Pag. 319. ad finem, terra nona. Pag. 32 5. ad m. præter inſitam formam. Pag.3 26. ad m. cœlum animal facit. Pag. 341. ad m. Neque Philoſopho, neque Chriſtiano. Pag. z53. ad m. regione quantamuis. Pag. 360. ad finem, Deo ſua ſubſtantia. Pag. 3 61. ad p. ipſiſque naturalibus. Pag.370. ad p. improbi ſimus. Ibidem ad finem, ſpecialis altera. Pag. 371. ad p. deuotæ ſunt. Pag.374· ad p. interrogauit de Ibidem ad finem, Ariſtotelis opinioni. Pag.376. ad finem, conſuetudo congreſſuſque Ibidem, terrenumque& viſibile. Ibidem, naturæ corporeæ. Pag. 374 ad m. differentia autem& controuerſia. Pag. 389. ad finem. Saporum nuntiæ. Pag. 412. ad p. in medio eſſe locatum. Ibidem, ad finem, ad ſuam actionem innitatur. Pag. 434.fi illis concederemus. Pag. 455. ad finem, vt animal naſceretur.

Totius operis parte poſteriore.
Pag.1ſ.ad p. In quo hoc ipſo loco illa.
Pag. 177. ad finem, furente domino.
Pag. 196. ad finem, in rebus ipſis ſenſilibus& concretis. Pag. 213. ad m. ſi ergo, inquit Plato.
Ibidem, ad finem, ſequi verò interitus expers.
Pag. 248. ad m. in aqua aνένκννανν
1 ₰h☛ρ 1 1 AA

3
—.. 4 ö
—

— —

——
——

.—·–˙
8—

3 OgL ee
——————
* 3“