PAPIS MI. HOC EST: ERRORV M FONTIEICIO RV N METHNODICAE ENVMERATTONIS, ET brevis, pia, atque modeſtæ Re- Iutanionis PARS TER TIA. ET ULTIMA. 4 FTI HO REB IOHANNE GISENIO, SS. THEO- LOGIÆ DOCTORE, ET IN INCLVTA Academià Gieſſenà ordinario Profeſſore. Typis exſchbebat CASPARuS CHEMIINus. ANNO CIo Io XIX. r b gelle cw p r A Ä kagera rohor undam umbomo 1 1 rnrrid 9 g V — —‧— —— —-— 5 ——* a .. 4=)— 35 8 — ₰ 8 88 e. 5— 4 8 —— 8 .— 4 9 0 * 1. 5 4 88— 4 8 4 4 ACADEMIRARGENTINENSIS vIRTS MAGNIEICISREVBRENDIS, A M- pliſſimi, Couſultiſſimis, Experientiſſimus,* acutiſſimi, Dnn. S C HOLARCHIS„Dn. PETRO Steorck Dn. FRANCISco RuporrHo INBOILT, Dn. CHKI- srorHoko Cotôffel Dn. REGCTONI, DECANO ſpectabili, Viſitatoribus ſolertiſſimis,& Profeſ- ſoribus reliquis Excellentiſſimis, DPnn. Fautoribus& amicis ſuis ſuſbiciendis S. P. P. greſſus eſſet, ſe, arq;totum g ratrum præcipitavit, in hunc mundum intro concipiamur, Pſal.51..7. 2.. 3. Morti⸗ damnationi, redditi, Deut. 17. v. 27. Gal. 3..I3. 8 2 *—— — 4*— 5 1 1— 4 8 8 hes— — 4 4 1“““— 8 8 18— — e ne bee 3 8 8*—— 3— 1 ſ* 8—.“ 4 15“ 4 1 1 1 e en ahe ahetEnaes ae 8 4“ 8“ 8 —— 1 8 4— 2 8 8 2“ Ser“ 6* 1 8 ſſſſſ 4 5— 1“ 9 * b as——* 4—— 82 1— 4. 5—— 5 1 5 2“ 3—-—— 9,— 3————jj e e 8 rer— 2 d ööööe——— — 5* 8— 8— 5—— öäͤää½ͤää⅜— 1 —————„—— 2———— 2—— 1 1 .„ 5— 5 A eeer Sn eee n—.—— 4* 2—— 3 2 3—————— ———— e—“————— 4—*— 2 3— ———.——“— ———yy————.——. ——*⁴——. 4. e 8 ————*——. 8 ———— 4 K 2, 1 ————— 8 4———— hee—*— —— 8—————— 5——— 4 ſſſſſſſſſſſſſſſſſ“ Aen ““ 8 1 ͤſſſ—— ““ —— EPISTOILA Ex his malis eripi non poteramus, niſi nos Deoreeon. ciliaremur, ipſiusq́; juſtitiæ ſatisfieret. Deus enim ſic ſum mè eſt miſericors, ut etiam ſummẽ fit juſtus, adeòq́; ipſaju- ſtitia. Itaque non amat, ſedodit peccata, Pſal. 3. v. 5. juxta comminationem, Gen. 2. v.I7. Req uirebat igitur juſtitia,& veritas Dei, ut quia homo legem tranſgreſſus erat, ipſiſa- tisfieret, Quare filius Dei, qui ejuſdem voluit eſſe dvdrka. nue, cujus fuerat xiε, dedit ſeſe aeisurpor,pretium redem. tionis pro omnibus, I. Tim. 2,. 6. Cum eſſet Dominusle- gis, Matt. 12.v. 8. propter nos factus eſt ſub lege, utnos, qui ſub lege eramus, redimeret,& nos adoptionem filiorum reciperemus, Gal. 4.v. 4,5. Legemigitur vità ſuà ſanctà per. ſectiſſimè implevit, Mati. 5. v. 17. 18. Atque inde dicitur fi- nis,& perfectio legis, Rom. 10. v. 4. Mortuus eſt propter peccata noſtra,& excitatus eſt propter juſtificationẽè no- ſtram, Rom. 4. v. z5. Sanguis igitut Jeſu Chriſti Filii Deie- maundatnosab omnipeccato, Iob.I.v. 7. Non eſtinalioali- quo ſalus: nec enim aliud nomen ſub cœlo datum eſt ho- minibus, in quo oporteat nos ſivos fieri, Act. 4.7.1². Qua- re fundatur dilectio Dei in interceſſione, obedienti,& ſatisfactione hlii: Hunc, ejusq́; meritum, qui verà& per. ſeveranti apprehendit fide, non dubitet ſe ſalutis æternæ participem fore, Ioh. I. V. I2. Cum autem fundamentum hoc homines fanarici, ob- cæcati,& hæretici viribus omnibus evertere ſtudeant, ſuis tetris figmentis ex cæcis,& deliris hominum menrtibusna tis fœdè commaculent,& obſcurent, inter quos, utalios taceam, non poſtremi ſunt Pontificii; Id eò oportet verbi Doctores memores eſſe adhortationis Apoſtolicæ, Tit. 1 v. 9.& non tantum α&ανακφcu⁵ν εντ* dααας; Sed etiam Aey „u, 7 5 3 4 8 1 Xeusy a,&εο es a poyrag. Hinc ſalutari plane conſilio in Academiis Chriſtia- cbecle A joenere 6 ducku hdiputan rpacumn. identur Pvollici ut geſe nß jj Bkruh umm vie, rinu,Ge. nüruckmſe runesinc „Ktoncor düühotati ragtun, tiagadlini dwestoth) Alcenar. Wel Nl0 DEzDICATOKRIA. nis piè rectèque conſtitutis jampridem duo illa diſtincta docendi genere uſu fuere recepta, iνiνynix, nimirum,& asymrins, quorum illud in ſcripturæ interpretatione; hoc verò in diſputando,& refutandis adverſariorum ſtrophis eſt occupatum. Videntur quidem poſterius genus improbare non- nulli politici, ut Bodinus lib. 4. de Repuß. c. 7. ſcribens: Cum ſemelconſtituta,& omnium conſenſufrmata religio fuerit, ne poſthac in diſputationem deducatur, cavendum eſſet, ut omnes ſeditionum viæ, omnes aditus intereludantur,& præſidia pacis muniantur,&c. Et Durus de Paſcolo Aphor. 289. Aulicus, inquit, auctor ſit Principi ne diſputationes frequentes publicas,& altercationes in cauſa religionis permittat. Sed hæc ſi ſimplici- ter,& non comparatè, de uſu,& non de abuſu, de legiti- mis diſputationibus,& non de rixis,& altercationibus in- telligantur, omninò improbamus. Annon enim omnis ſcriptura divinitùs inſpirata utilis eſt ad docendum, ad ar- guendum, ad corrigendum: Docetid Apoſtolus, 2z. Tim. 3. v. 16. Num igitur quando hoſtes veritatis ſcripturam hanc depravant, detorquent,& eludunt ad ſimpliciores ſedu- cendos, illi, quorum id poſtulat vocatio,& commiſſum officium, debent fugere,& obmuteſcere? Abſit. Non ſint canes muti, haud valentes latrare, Eſai. 56. v. 10. Non ſint mercenarii, qui videntes venire lupum(cujuſmodi ſunt Pſeudoprophetæ, Mati. 7. v. 15.) fugiunt, Ioh. 10. v. 12. Cla- mare,& velut tubam exaltare debent vocem ſuam, Eſa./8. v. I. Vigilare debent ut cuſtodes, nec tacere to tâ die,& no- cte, Fſai. 62. v. 6. Proinde cum contradicentibus congredi non tantum eminus, ſed etiam cominus, eos durè refutare Tit. 1.v. 9. 13. Inſtare oportunè,& importuneè, arguere,& increpare, 2. Tim. 4. v. z. Annön enimipſis dormientibus 4 3z Ziza- 4——. 8 S 8. 2— 4 1..——. — 4“ —— 2 4 — ErISTOLA Zizania ſpargit inimicus homo,& hæreſis lõgè, lacèq; dit. ſeminatur? Paraboli cè illud innuit Salvaror, Matt. 13.925. Quid dicamdeurtilitatibus, quæ ex legitimis Diſputa- tionibus, tanquam ex profundiſſimo gurgite ad ipſos op⸗ onentes, auditores,& quoslibet, qui Diſputarionibusin- terſunt, promanant? Quoſdam Joεovocias morbo, quo in- veniles animi ſæpe laborant, liberant: Quibuſdam re- rum cognitioneminſtillant„in quo rundam cordibus non mediocriter rAngocogiay confirmant. Rectè dicit Naxziam 2enus, verirarem crebris diſputationibus tritam inlucem proferri,& ut lapidum attritu ignis ita argumentis inven. tis, oppoſitis, explicatis,&refutatis, veritatẽ elici,& qua ſi exprimi. Quemadmo dumigitur populus Iſraëlicicus ur- bemactemplum Hieroſolymitanum reparans juſſu Ne. hemiæ, una manu opus faciebat, altera gladium adverſus incurſiones hoſtium vicinorum ſtrictum tenebat: Itaver⸗ bi Doctores, qui ſpiritualem Hieroſolymam, Eccleſiæ ni- mirum ædificium extruere laborant, ſemper ſecundum illud Propheticum in acie ſtantes, ab una parte debentve: ritatem docereʒab altera verò deſtruere, demoliri, veri- tatis hoſtes gladio ſpiritus repellere aſtella eorum admo tis verbi divini arietibus evertere. Inde omnibus fermè temp oribus Diſputationesinu- ſu fuerunt: Magnum earum apud Judæosfuiſſe uſumtum Chriſti, tum Apoſtolorum teſtantur hiſtoriæ, Chriſtus eas conſecrans ſeſe, cum eſſet annorum duodecim, ad tem plum contulit, diſputantes audivit, eoſq;cum omniumad- mirarione interrogavit, Lac. 2*.46, Poſteà tempore Mir niſteriiſui cum Sadducæis,& Phariſæis ſæpius contulit, Mar. 8.. I1.c p. I4,T. 28.In P rima Apoſtoli ga Synodo A01 Jſ. factumeſt decretum, ſed zeni eνσν τees præmiſſa,& magn esenic tontöjar astud rGasr cel ſinall Gudt G'uul lmm ſo latiunn rau ſt lhe ban, dnchbe I1EE 1 1 E* 8 .— —————. *(1 “ * DEPDrTeATORITA. inquiſitione facta. Horum veſtigiis inſiſtentes pii patr es, i- tiprælectiones, ita diſputationes de rebusſactis religiosè, & magna cum reverentia habere ſuntſoliti, idque teſtatur Auguſtinus Epiſt. 119. ad Januarium. Ken Quodſiverõ ullo unquam tempore, certè omnium maximèhiſce noviffimis, in quæ nos incidimus, tempori- bus, hujuſmodi Theologicorum exer citiorum inſtitutio videtur maximè neceſſaria. Hæc enim ſunt tempora, de quibus prædixit Chriſtus, Luc. 18.v.8. Veruntamen Filius hominis cùm venerit, num reperturus eſt fidem in terra? Satanas enim per Rios ſarellites modò veterum hærefium carbones jam pridem orthodoxorum Patrum piis labori- bus extinctos, novis flabellis excitare ſatagit, mo dò novas, abſurdas, monſtroſas,& blaſphemas opiniones indagat,& Eccleſiæ Chriſti obtrudere conatur, Debet igitur, dicit Au- duſtinuslib. 4. Ort. fid. c. 4. 2ivinarum ſéripturarum tracta- tor,& doctor, defenſor rectæ fidei ac de bellator erroris& bona do- cere,& mala dedocere: Atq́ in hoc opere ſermonis conciliareaver- ſôs, remiſſos erigere, neſcientibus quid agatur, quia expeltate de- beant intimare. bi autem henevolos, intentos, dociles aut inusene rit, aut ipſe fecerit cateraperagenda ſunt, ſicut cauſapoſtulat. Intelligo autem antiquum Theologicèe diſputandi modum,& non eum novum à Scholaſticis imprudenter introductum, à B. Luthero improbatum,& feliciter ex Sedà Jeſuitis inauſpica- de cuxio- ſtiones devita,ſciens quia generant lites. Er 1. Tim. 1. 2. b.... tendas fabulis,& gencalogis interminatis uꝰ quaſtiones præſtãt “ axKawba efcan'onem Dei hue af inſidk. No- ——————ᷓ—————— 2 „—————— 1 K — ECECECE—o—oöoöoöoſ W——.— 8— 4—.— 9 4 8. ——————— ——————— — 2— 8 8„——————— 9— 4„————————— ———— 3—— 3. ——— —— Ben e aa A 4 4 ————— 3—*—* — —— — e oͤ — eua*— — EPISTOILA. Noſtrarum verò Diſputationum fundamentum,& nor- ma debet eſſe illud Chriſti, Ioh. 17. v. 7. Sermo meu eſt veri. tas. Et Matt. I1. 29. Diſcite me, quia mitis um,& humilis corde Ioh. 14. v. 6. Ego ſum Via, veritas,& vita, Vita eſt ratione meri- tiobedientià& ſatisfactione acquiſiti,& verâ fide appre- hendendi: Veritas eſt ratione doctrinæ, in quà ſolà nos o. portet acquieſcere: Viaeſt ratione vitæ, quam ſerio ſtudio debemus imitari, ut in actionibus noſtris omnibus, ita et- iam in Diſputationibus inſtituendis. Hæc ſingula ut ſibi omnes orthodoxi Theologi, quibus publica officia ſunt cõmiſſa, ita& mihi dicta ſtatuo. Quare errores Pontificiorum ordine ratione propoſiti enumera- vi, eos examinavi,& de iis cum literatiſſimis Theologia ſtudioſis in Auditorio publico Theologico collationes inſtitui. Vobis verò, Viri Magnifici, Reverẽdi, Ampliſſimi, Con- ſultiſſimi, Experientiſs. Acutiſſimi, Patres conſcripti, labo- ris mei hujus, ut partem tertiam inſcriberem cauſas habui prægnantes. Vos enim me planè inſcium in numerum ve- ſtrum expetitis, ex Haſſiâ,& quidem ex inclytà Academiæ Giſſena, in Alſatiam ad profeſſionẽ in inclytà Academi Argentinenſi capeſſendam vocatis. Quare ut reciprocia- moris monumentum aliquod publicum,& amicitiæ nun- quam intermorituræ ενμ ο μνν renu⁵εν certiſſimum vobis erigerem, utq; ſimul meam promptitudinem, atq; obſer- vantiam declararem, quod pro temporealiter fieri, quàm hac ratione nonpotuit, hanc partem vobis inſcribendam duxi: Ut eam eo animo, quo ego offero accipiatis, ma- gnopere peto,& divinæ prorectioni vos committo. Da- bam Gieſſæ 11. Martii, Anno 1619. V. v. P. D. Studiofſſs. J ohannes Giſeniu D. Krral ruum y b nn eime kerur w,odi ontttai Naek ete rrerd ldegn 3 maeco Rehadc dlüo wla dranl Vane Vl ddei A 1 uban Ser DISPUTATIO XLII. aux 1˙8 T DE IMAGINR DEIAD OVAM HOMO primus fuit conditus, tertia. Reſp. Theodoro Berghavvero Nortgarmerſclebio Mag. ITHISISI. 5 UsTITIAXN originalem non fuiſſe donum ſu- pernaturale, ſed naturale,& concreatam hominis lia conſtitutiva,& conſecutiva, cujuſmodi ſunt animæ facultates,& conſimiles affectiones, quæ in homine primo fuerunt per creatio- nem; In poſteris ſunt per generationem; Propria naturæ integræ e- rant animæ& corporis perfectiones, ut ſapientia mentis, ſanctitas voluntatis, immortalitas corporis, felicitas totius hominis. Propria naturæ corruptæ ſunt im perfectiones animæ,& corporis, cæcitas mentis, pravitas voluntatis ‚rebellio carnis languores, mors,&c dam- Ddddd natio 732 De ⸗apiſino natio. Nam uatur ſinus ſilu iræ, Epheſ. 2. verſ. 3. Et uatura impiorum, Sap. 2.9.19. 3. Terriò rectitudo, cum quà Adamus fuit creatus erat do- num naturale naruræ mtegtæ: tu pernaturalé pote ſt nominari ratio- ne naturæ corruptæ 4. Oppugnat ſententiam ha ne ſtrenue B ellarminus. Quare ſit quæſtio prima: Num juͦſtitia originalis homini integro fuerit ſupernatuna- lis: Afirmat Bellarminis, cujus objectio, ſeu argumentum primum, haceſ: Qui ſua natura eſt pul vis, ei rectitudo originalis non potuit eſſe naturalis cum hæc ſunt contraria. Atqui homo naturã eſt pulyis, Gen. 3. ver. 19. Pulyis e& in pulverem reyerteris. Ergo. 1 5. Reſp. 1. Phraſis illa, pulvis es, noft eſt intelligenda de con- ditione animæ, quæ eſt principaliter ſedes imaginis Dei,& de qua hoc loco agitur, ſed de prima corporis humani origine, a quaada- nimæ conditionem argumentari eſt Diſparatorum naturam confun- dere. z2. Quamvis corpus ex limo terræ formatum ꝗννaus fuerit corruptibile, animæ tamen unitum factum eſt actu incorruptibile. Animæ enim immortali debebatur corpus immortale: Et cumo- mnis forma actum ſuum communicet cum materia, communicaſſet & anima immortalitatem ſuam cum corpore, niſi homo mandatum Dei tranſgreſſus fuiſſet. 3. mors in ſtatu corruptionis eſt peccati pœ- na, Gen. 2. v. 17. Rom. 6. y. 23. Ergo immortalitas in ſtatu innocentiæe- rat debitum naturæ, quia natura Adami juſta,& ſancta exemptae- rat mortis periculo. 4. Committitur fallacia cauſæ: Minatur enim Deus homini reverſionem in pulverem, hoc eſt, mortem& corru- ptionem, non quia per comeſtionem de arbore verita in ſtatum ſu- um naturalem reciderat, ſed quia à ſtatu perfectionis in ſtatum im- perfe ctionis à ſtatu naturali in ſtatum præretnaturalem peccando deſciverat: Nam dicit Gen. 3.v. 17. Quia audiſti vocem vxoris tuæ,& tome- diſti de liguo, ex quo praæcegeram tibi ne vomederes,&c. Addit verò argu- mentum v. 19. A facili& congruo cur per mortem corpus in pulverem reſolvi debeat, quia ex pulvere factum eſt. 6. Objectionem ſeu argumentum ſecundum petit Bellarmimus ex Pſal- 8.v. j. Quid eſt homo, quia memor es ejus, aut filius pominis, quia viſitas eum? Minuiſtt eum pauld minus ab Angelis: gloriã,& honore coronaſti eum,& ton- ſtituſti eum ſuper opera manuum tuarum. Quihus inquit Bellarminus duo- las modis judicatur, fuiſſeprimum hominem donis ſupernaturalibus ornatum ** 44⸗ ,11?. ℳ 674 VE 5 1 unteain ſaut, miſume Aaannin uniid c Gnue - unP ilobere mocbehet efcübh ageddti rulialit K Wawum. 41 ernnuba wminem Kasg mrofaAr Dißutatio ILII. 733 Primum quoniam miratur Propheta, bominem feré Angelis aquatum. Quid eſt homo(inquit) quod memor es ejus, quaſi dicere veller, mirum eſſe hominem naturã ſua corporatum, affectionibus obnoxium; ad eam gloriam eyectum, ut parum omnind ab Angelis abeſſet. Deinde accedit, quod dona alia primo ho- mini initiò collata vocathonorem,& gloriam. Honor autem,& gloria ſins dubio aliquid extrinſecum,& ſuperadditum defignant. 7. R. I. Pfalmus ille intelligendus eſt de Chriſto: Prædicantur n. in illo beneficia Dei tribus Symboli Apoſtolici capitibus diſtincta, urpote beneficium ereationis v. 4.beneſicium redemptionis, v. 6 Et beneficiũ ſanctificationis. 2. Apoſtolus, 1. Cor. 15. v. 27. Eph. I.v. ⁊2. Heb. 2.p. 9. verba illa gloriâ,& ponore coronaſti eum, ita de Chriſto explicat, ut nulli alii homini poſſint applicari Dicit n. quod oporteat eum re- gnare, donec ponat ſub pedibus ſuis omnes inimicos, etiam mortem ipſam: Et neminem præter ſolum Deum ab hoc imperio excipit 3. Si maximè Pſalmusille ad genus humanum referatur, nec ſic de ſtatu ante lapſum poteſt intelligi; ſed potius poſt lapſum, ubi Deus homi- nis, quiin miſeriam inciderat eſt miſertus, 4. Falſam igitur tradit Bel- larminus admirationis cauſam: Miratur enim David, non quod Deus hominem in prima ſua natura mortalẽ ſupernaturali dono ornave- rit& Angelis æquaverit; Sed quod hominem in ſtatu perfectionis ſua natura Angelis proximum, nunc verò ſua culpa,& legis tranſgreſſio- ne miſerum,& mortalem, amore paterno dignetur. b 8 Objectionem tertiam petit ex Pſal. 48. v. 11. Homo cum in honore eſſet, non intellexit, comparatus eſt jumentu inſipientibus,& ſimilis factus eſt illu.. Hinc ſic infert: Dona primo homini collata vocantur honor,& gloria: At honor,& gloria ſunt eæxrinſecum quid. Ergo jnſtitia originali quiddam ex- trinſecum,& ſuperadditum deſignatur. 9. Reſp. I. Agitur eo in loco de ſtatu non ante lapſum, ſed poſt lapſum, in quo homo in corradendis opibus eſt totus, negligens in- terim animæ ſaluté. z. Sire feratur ad ſtatum ante lapſum, nulla eſt ra tio conſequentiæ in argumento: Quid enim cauſæ ut per gloriam,& honorem tantůùm ſupernaturalia intelligamus bona 3. Si ponatur, notari bona ſupernaturalia, non protinus ſequitur, eſſe eis juſtitiam originalem annumerandã. 4. Quinumò vocabulũ honoris adwodum eſt æquivocum; Iſurpatur n.vel pro honoris fundamento, quod eſt virtus? vel pro interna cordis reverentia; vel pro externo reverentiæ Ddddd 2 inter- — 4— ———— —— 1 3—— 4———— — 2 ſ — b ————y— — 2——— 8—— .————— b —;— —— — e 8 82 —— ———— 3— — ſͤſͤſͤſſͤſſſ“ 8. 3 . 5—— — 2— ö“ ——. 11 8—————= — 4— ä)]ͤſͤ 2————— 4— —= 8——— 4— 734 DBeraaue internæ ſigno. Non omnis igitur honor eſt externus. 5. Alii diſtim gunt inter gloriam,& honorem: Illa internam ‚ hic externam dignita- tem ſignificare, ajunt: Ornavit Deus hominem primum gloria intus verd Tenchitare, juſtitiâ, ſapientiãâ; Ornavit eundem honore foris, per imperium in omnes creaturas. Gloria enim eſt ex virtute, bono in- terno; Honor eſt officio, bono externo. 10. Objectionem quartam ſumit eæ Syr. 17. y.=1. Deus creavit homi- nem de terrã: Et ſecundum ſe veſtivit eum virtute. Quo loco, inquit Bellar- minus, creatio refertur ad naturam, indumentum virtutus ad ſuper addita dona. Indumentum verò eſt quiddam extrinſecum. Arqui gratia primi ho- minisfuit indumentum non quidem eſſentialiter, ſed comparatiyd. Prgo. 11. Reſp. 1. Scriptum Syracidæ eſt extra canonem. Legitur igitur ad morum quidem conformationem, ſed non ad fidei confi- mationem. 2. eſtiendi vocabulum eſt hoc loco metaphoricum. Me- taphoricè verèò non ſemper rem externam, ſed ſæpe internam ſigni- ficat: Nam Deus lumine veluti veſtimento amictus dicitur P/al. 04. p. z. Jobus carne,& cute veſtitus erat, Job. 19. verſ. 11. Gramina agri prædicantur, quod ſint pulchris coloribus Veſtita, Matt. 6. v. z0. 3.1n textu græco legitur, veſtivit eos aad' ærse ſecundum ſemetipſos. Deno- tatur igitur rectitudo intrinſeca altè implantata. 12. Ohjectionis quintæ loco allegat Bellarminus parabolam ex Luc. 10. erſ. 30. De homine ſpolrato,& fauciato, qui extrinſeca tantuùm honaa- miſerit. 13. Reſp. 1. Theologia parabolica non eſt argumentativa: Inde dicit ipſe Bellarminus lib.z. de verbo Dei cap. 3. Ex ſolo ſenſuli- terah, non myſtico argumenta ſunt efficacia. 2. Nulla parabola extra ſco- pum, quo fuit prolara eſt detorquenda. Scopus verò Chriſti non fuit ſtatum primi hominis adumbrare ‚ ſed tantum doctrinam de Chriſto,& charitatis officio interpretari. 3. Si verò ar primum ho- minis ſtatum parabolailla extendatur, nihil juvabit cauſam adver- ſarii, ſed potius lædet: Nam ſpoliari quis poteſt non tantum ſuper- naturalibus; ſed etiam naturalibus„‚utpote morbi vehementiara- tionis uſu, viſu, auditu,&c. Contendit verò Bellarminus, hominem Primum amiſsà tantum veſte ſupernaturali, retinuiſſe naturaliao- mnia illæſa, ac proinde corruptionem in aliquà naturæ vitioſitate non conſiſtere. At viator iſte vulneratus fuit lerhaliter. Non igitur b retinu- 9 A g aal. 3 unkali Vnadit mackabeb 6 K. arahüer rnecom mo,Kint nyjenketi doontüm laum Meenliegr uho ch taaligg WGlvlh. lüde donarate Meena 4 bnrun . Diſbutatio XLII. 7 5 retinuit naturam integram: Nam vulnera ſunt læſio integri,& ſolu- tio continui: Naturam lædunt,& in tegram eam non relinquunt: 14. Deinde provocat Bellarminus ad authoritatem quorundam Pa- trum, qui doceant rectitudinem originalem fuiſſe ſupernaturalem. Reſpon- deo, teſtimoniailla à Bellarmino allegata ſunt vel in ſiniſtrum ſen- ſum derorca, vel deptavata; vel falsò intellecta; vel dubia adeòque ad probandum inefficacia. 15. Denique proponit rationes aliquot. Primam ſumit à partibu⸗ inter ſepugnantibus. Nam homo conſtat ex partibus inter ſepugnantibus. Er- gopugnantes propenſiones homini ſunt naturales. Quare per quod primi pa- rentes naturali pugna tarnis& ſpiritus caruerunt, id fuit ſupernaturale do- num. Per rectitudinem verd originalem caruerunt illa pugna. Ea igitur fuit ſupernaturale bonum. 16. Reſp. 1. Bonum ſenſibile,& ſpirituale in ſe conſidera- ta ſunt quidem diverſa; Sed reſpectu hominis ex anima rationali& corpore compoſiti ſunt ſubordinata. Cum enim ita conditus eſſet homo, ut inferior potentia perfectè pareret ſuperiori,& ſuperior proſpiceret inferiori, nulla in Adamo fuit propenſionum u νs, ſed omnium virium perpetua harmonia. 2. Aliud eſt naturale,& or- dinatum;& aliud praternaturale,& inordinatum: Adamus in ſtatu in- nocentiæ naturæ inſtinctu naturalem ſenſiſſet appetitum vacuo ſto- macho: Appertitus verò iſte naturalis non pugnaſſet cum ſpititu ra- tionali, quippe qui nec potuit, nec debuit repugnare ordini creatio- nis divinæ. Quod vero poſt lapſum pugnat appetitus cum ratione, illud dependet à culpaâ. 3. Falſum eſt rebellionem fuiſſe homini pri- mo naturalem: Nam Deus author naturæ, eſſet etiam author rebel- lionis,& peccati: Et num naturale illud fuit homini, quod naturam ejus deſtruxit? 4. Imò poſito, ſed non conceſſo pugnam illam fu- iſſe homini naturalem, nondum ſequitur juſtitiam originalem fuiſſe ſupernaturalem: Siquidem cohiberi potuiſſet per naturalem præ- ſtantiam animæ perfectã ſapientia, juſtitia,& ſanctitate ornatam. 17. Secunda Bellarmini ratio hæc eſt: Non poteſt darialia cauſa corruptionis in natura, quàm remotio doni ſupernaturalis. Ergo non alia eſt agnoſcenda. b b 18. Reſp. Antecedens pugnat cum tertio capite Geneſ. ex quo veræ colliguntur cauſæ, ut ſunt, Diaboli ſeductio, hominis conſenſio, Ddddd 3& liber- — — “—. 8 s. e Aeret Rasee. n nene 637 de Papiſms & uübertatit propriæ abuſio: Diabolus enim pravitatem in cor hominis inſpirat, homo aſſenſum præbet,& ſponte ſe à Deo ad Diabolum avertit. 19. Texrtia ratio: Peccati⸗ actualibus renati non amittunt aliquam naturæ proprietatem, ſed tantum donum ſupernatu rale: Ergo etiamper Ada- mi peccatum non eſt aliquid de naturæ proprietat deperditum. 20. Reſp. 1. Peccati Adami,& aliorum peęcatorum iden effe ctus ſtatui non poteſt: in renatis manet in hac vitã fons peccati æſtuans cupiditatibus pravis: Hinc illorum peccata fluunt ex natu- rà depravatâ,& puniuntur privatione ejus boni, quod dono ſuper. naturali eis erat conceſſum, ſunt etiam peccata ipſorum perſonalia, ideoq́; naturali quadam qualitate non privant, ſed perſonalem tan- tum reatum inducunt; Adami verò peccatum ſuo modo fuit natu- rale, quia naturam polluit; fuit univerſale reſpectu tum hominum, quos omnes depravavit, tum vitiorum, ad quæ nos omnes propen- dere fecit: Commiſſum fuit ſpontanea inobedienti, quia natura, Adami erat integra,& perfe ctè conformis Deo: Dona ipſi non tan⸗ tum perſonalia„fed etiam naturalia ad totam poſteritatem propa- genda erant conceſſa. Peccatum igitut Adami longeè graviorem at- traxit pœnam tàm ipſi Adamo& Evæ, quam toti poſteritati; Puni- tum eſt privatione tum virium naturalium, in ſpiritualibus, tum do- norum ſupernaturalium. 2. Alia eſt conditio naturæ integræ,&a- lia depravatæ: Illi juſtitia fuit naturalis: huic ſu pernaturalis. 3. Juſti⸗ tia noſtra conſideratur vel inchoativè, vel conſummativé: In hac vità dum ſumus in via juſtitia noſtra eſt inchoata; In futurã vita quando ſumus in patria juſtitia noſtra erit conſummata; Hæc, qua erit donum intrinſecum comparari poteſt cum juſtitia ouiginali. 21. Ratio quarta: Si/uſtitia originalis fuit naturalis, ſequitur e nos fuiſſe naturales Dei filii, quia primi parentes fuerunt ſili Dei,& divina conſortes naturæ. At ſolus unigenitug eſt naturã Dei filius; Nos catei ſumus filii adoptione. Ergo. 1 22½. Reſp. 1. Poſt lapſum ſumus naturã filii iræ, Eph. 2.verſz. Ergo Adamus ante lapſum erat naturã ſilius Dei, quodammodo ta- men nimirum pergratiam, quia non ab æterno à ννεαæν illam ha- buit, ſed in tempore eam accepit. 2. Tripliciter tirulus Filii Deiin Scriptura uſurpatur: Nam primò Filius Dei eſt vel per eſſentiam tan- tum l 0 Niſ 2 45 pe glät 3 geiuln acrtiohi artlenat aljdhödet n Jüra aks arla eäkerd: axemoli 3. RA uuliſtia ohnarumt ninuturei aut unh rran ela 4. 1 Mod,8 assichu ewK nie adiInce cxtordid aüilb Ru ſeidhhe dn.. Kcenon ſemom 3 duſer mcrun relpe Uan. dne. h 1ſ. decran ller 2,e ea node aesD a Aem 1 r 7 8,1. 1 ctn ertan Diſputatio XILII. 737 tum, ut ſolus Xᷣνοο. Secundò Filius Dei dicitur partim per naturams partim per gratiam, ut Adamus ante lapſum, qui fuit naturãà filiu. Dei reſpectu ſanctitatis naturalis,&nihilominus ſimul ex gratiâ re ſpectu creationis gratioſæ. Tertiò, Filius Dei eſt per gratiam tantum' quales tunt renati, nempe per gratioſam adoptionem. 3. Notant rectè alii aliud eſſe dici naturã filium Dei,& aliud dici naturaliter juſtum ſanctum: Vitandæ ambiguitatis cauſa non ſimpliciter dicuntur primi parentes naturaliter filii Dei, quia filium eſſe naturaliter, eſt eſſe fili- um ſubſtantiâ; At naturaliter fuerunrt juſti, ſancti, quia juſtitiam,& ſanctitatem originalem ex creatione quaſi ex nativitate traxerunt. 23. Ratio quinta: Si natura humana non eſt concreata à Deo ſine originali juſtitia, ſequitur non eſſe reyocatum mortuum in hanc vitam ſine eâ. At contrarium teſtantur exempla Lazari, Galiorum: Nam eum Deus ſolus proprià virtute illos reſuſcitarit in vitam, non poſſet à peccati causà liberaris,ſi repararet naturam malam, quæ neceſſariò peccet: Idem enim eſſet, ac ſi crearet naturam peccantem, 24. Reſp. 1. ins Deo legem poſuit? 2. Deus creavit quos, quomodo,& quales voluit. Ergo& ſuſcitavit quos quomodo,& quales voluit. 3. Ignotum perignotius probatur. 4. Ex rebus in- certis& miraculis extraordinariis Articuli fidei non illicò ſunt ſtabi- liendi: Incertum eſt qualis fuerit reſuſcitatorum conditio, cum in Scriptura id non ſit explicatum. Arridet igitur nobis ſententia Am- broſii in lib. de vocat. Gen. c. 8. Lubenter neſciamus, quod ſcire nec poſſu- mus, nei debemus. Non appetamus babere cognitum, quod Deus voluit eſe ſecretum. J. Malti piè credunt, reſuſcitaros iſtos peccato, ejuſque radice non catuiſſe: Proinde vitam animalem rurſus egiſſe, iterum- que mortuos eſſe. 25. Qusſtio ſecunda, Nunm primus homo mori potuiſſet, etiamſi non pectaßet? Mortalem hominem primum fuiſſe creatum, ita ut nihilo- minus fuiſſet morituus etiamſi non peccaſſet, fuit hæreſis Pela- gianorum reſerente Auguſtino in lib. de hæreſ. cap. 88. Ab eadem hæreſi parum abfuit Auguſtinus Eugubinus in Annotationibus cap. 2. Gen. Scribit enim per lapſum Adæ genas humanum in mortem animæ non corpotis incurtiſſe& hommes fuiſſe morituros etiamſi non peccaſſent. Addit tamen ſe id ſi ſit contrafidem, retractatu- rum. Parum abeſt ab opinione eaã Bellarminus, licet verbis eam im- probet ——— I—— A 1 4“ 4 4. 3.— “ “] — B 1 2 ————— ———— 735⁸ De Papiſma probet quia ejuſdem hæreſeos principia ponit,& defendit. Nam 1. cap. 6. abſolutè dicit hominem eſſe pulverem. 2. cap. 5. dicit, mortem& defe ctus omnes fluere à naturâ, tanquam à causa perſe. 3 Abſolutè dicit hominem naturà eſſe mortalem. 4. cap. 6. diſputat. corruptionem convenire homini in puribus naturalibus conſtituto, etiam ſine culpa. 5. lbidem contendit, corruptionem, defectus,& mortem fluere à conditione materiæ,& naturæ ex contrariis compo- ſitæ. 26. Palpabilis iſte error ſcripturæ directè eſt oppoſitus, quip- pe quæ docet, mortem eſſe non conditionem naturæ, ſed pœnam culpæ, idque evincimus. 1. Ex comminatione divinâ Gen. 2. verl.. Quo cunq; die comederis ex eo, morieris. Quam igitur pœnam Deus indixit, i Ila peccatum eſt inſecuta,& non anteceſſit illud. Atqui mortem Deus indixit. Ergo.&c. 27. Excipere quidem conſueverunt Pelagiani referente Au- guſtino lib.i.de peccatorum meritis cap. 2. ſtatuendo locum illum de morte animæ,& non de morte corporis intelligendum eſſe, quem- admodum intelligimus& illum, ſine mortuos ſepelire mortuos ſu- 0s. Verum Reſp. cum Poëta: Quid refert media jungere luce faces. Nam comminationis executio,& Adami damnatio reclamat, in qua dici- tur Gen. 3. Pulvis es,& in pulverem reverteris. Ex pulvere vero f- ctum eſt corpus,& in pulverem redit. Itaque comminatio illa in- telligitur, non tantùm de morte Animæ, ſed etiam corporis ‚adeo- que totius hominis. 28. Inde Hieronymus in quæſtionibus Hebraicis commendat Symnachum, quod comminationem illam verterit, quacunque die comederis, mortalis eris. Adamus enim lapſus non continuò erat moriturus, ſed morti obnoxius futurus, Ambroſius notat in lib de Pa- radiſo cap. ↄ. ideò dictum eſſe, morte morieris,& non ſimpliciter mo- rietis, quia de morte corporis& animæ ſermo erat. Auguſſinus ean- dem quæſtionem pertractans lib. 13. de Civ. Dei cap. 1z. Cum requi- ritur, inquit, quam mortem Deus primis hominibus fuerit comina- tus, ſi ab eo mandatum tranſgrederentur acceptum, nec obedienti- am cuſtodirent utrum animæ, an corporis, an torius hominis, anil- lam, quæ ſecunda dicitur, Reſpondendum eſt, omnes: prima enim conſtat ex duabus: ſecunda ex omnibus tota. 29.2. Ld eni A — —— — — 11.” (olpüs ml 1 aotummme G,guläal rrdi qpwi w ineyite ) zinont zulatew Rchav, napier t& pa duee& unfd h Dißutario XIII. 739 19. 2. Ex aſſertione Sapientis cap. i.v. 13.& 14. Deus mortem non fecit, nec lætatur in perditione vivorum. Creavit enim ut eſſent o- mnia cap. 2.v. 23.24. Deus creavit hominem in corruptione: Invidiã autem Diaboli mors intravit in orbem terrarum. Invidiâ verò Dia- boli peccatum primum eſt commiſſum. Ergo mors peccatum non antece fſit.—„ 30. 3. Ex apertißimis Apoſtoli teſtimonius Rom. j.v. 1z. Perunum hominem peccatum in hunc mundum intravit,& per peccatum mors. Similia vide KRom. 6. v. 23 1. Cor. 15. v. 21I. 22.55. Kem. 8. v. 10. Corpus mortuum eſt propter peccatum. Notat Auguſtinus lib. de pec- catorum meritis cap. 5. Apoſtolum dicere noluiſſe mortale ſed mortu- um, quia ante laplum Adami corpus erat quidem corruptibile po- tenti, quia conſtabat ex elementis; ſed nonactu. Vt igitur Apoſto- lus inevitabilem moriendi neceſſitatem oſtendat dicit mortuum. Quod enim neceſſario brevi eſt futurum, uſitatè dicitur factum. 31. 4. Aremorione cauſarum morti: In ſtatu hominis primo dari non poterat cauſa mortis. Ergo nec ipſa mors. Remotâ enim cauſa removetur& effe ctus. Cauſa verõò mottis eſt quadruplex. 1. Ex- terna vis, quæ tum dari poterat nulla. Primus enim homo creatus e- rat ſapięntiſſimus. Noverat itaque perfectè quævis noxia, quæ vita- re& poterat,& debebat. 2. fames& ſitis, quam homo ſemper ſe- dare& reſtinguere debebat& poterat, cum multis abundaret arbo- rum fructibus. 3. Morbi, quibus homo non erat ſubjectus, cum in- credibili felicttate in illo ſtatu frueretur. 4. Schium& debilitas, à qua per eſum arboris vitæ fuiſſet præſervatus. 32. Subjungimus unam aut alteram obſervationem. Prima ſit de mortis diſtinctione: Eſt mors triplex. 1. Corporis quæ eſt animæ 4 corpore ſeparatio, vitæ animalis privatio,& microcoſmi tranſitus. 2. Animæ, quæ eſt gratiæ amiſſio. 3. Totius hominis, quæ eſt vitæ æ- ternæ privatio: illam nominant nonnullimortem naturæ, quod cor- pus è naturæ conditione potentia ſit mortale; iſtam gratiæ; hanc glo- riæ. Conferatur Auguſtinus lib. 13. de Civ. Dei cap. 12. 33. Secunda ſit de immortalitate, quæ eſt abſoluta, vel partici- pativa: Immortalitas abſoluta ex ſe& eſſentialiter omnis mutatio- nis eſt expers, competitque ſoli Deo, qhi propterea habere immor- talitatem dicitur 1. Tim. 6. v. 6. Immortalitas participativaab illa ab- Eecec ſoluta S ſ“ 8 8““ 8 CEͤöͤ—ZöZöZöZöZöZEͤöZöZöͤ²—. 3 E 3 2 —— ſ 5— 8 740 De Papiſins ſoluta dependet. Tribuiturq; ſtatiji innocentiæ, vel gloriæ. Illa non omnis mutationis erat expers, nec omnemm oriendt pote ſtat em ex- cludebat,& piè creditur, Adamum emenſo ſtadio in beatiorem ſta- tum transferendum fuiſſe; Hæc, quæ eſt deatorum,& poteſtatem & actummoriendi removet. 4. Non in commodè ex Augulino diſſerit hac de re Lombar- dus lib. 2. diſt. 9. lit. A, Primus, inquiens homo ſfecundum naturam corporis terreni immortalis fuit quodammodo, ſecundum aliquid: quia potuit non mori,& mortalis quodammodo, quia potuit moti. Inillo namq; primo ſtatu habnit poſſe mori& poſſe non mori. In ſecundo verò ſtatu poſt peccatum habuit, poſſe mori& non poſſe non mori: quia in hoc ſtatu moriendi eſt neceſſitas: Intertio ſtatu habebit, poſſe non mori& non poſſemori: quia ad illum ſtatum per- tinet moriendi impoſſibilitas. 35. Auguſtinus lib. 3, de Gen.ad Lit. c. z, alia, inquit, eſt immor- talitas carnis quàm in Adamo accepimus, alia, quam in reſurtectio- ne ſperamus per Chriſtum:llle factus eſt homo immortalis, ut poſſet non mori, ſi non peccaret, moreretur autem ſi peccaret. Filii verère- ſurrectionis non poterunt ultrò peccare, nec mori. Caro noſtta non tunc egebit refectione ciborum, quia nulla poterit eſſe defe ctio. Do- cent Auguſtinus& Lombardus, magnum eſſe diſcrimen inter infinuam loquendi formulam& definitam. Proinde aliud eſſe poſſe non mo- ni,& aliud non poſſe mori. 36. Quxſtio tèrtia: Vtrum immortalitas Adanii fuerit naturali proprietas; an verꝰ donum ſupernaturale extrinſecum? 37. Reſpond. Bellarminus lib de Grat primi hominis cap. 2.· Primi hominis, inquit, immortalitatem ſupernaturalem fuiſſe, nonnatu- ralem, tonſtans eſtſanctorum Patrum ſententia. Baldvinus compendia- tor pag. 678. Demonſtrabimus, inquit, primi hominis immmortalitatem Hen naturalem. ſed ſupernaturalem, non debitam, ſed gratuitam, non natuns vnditionem, ſel gratia heneficium eſſe nominandam. 38. Proteſtantium verò immota eſt ſententia, immortalit- tem in ſtatu innocenti⸗ fuiſſe conditionem naturæ,& non donum quoddam ſapernaturale extrinſecum. 39. Prius quam iſtam confirmamus obſervationes quaſdam præ Mittimus. Primò igitur repetimus vocabulum immortalitatuul urpa- Iiva- golrem Dun ackadoll 1ue. ln madenodulr nagtittor genäi ſeur ſubxin aaur corp 40— Efandam mdecodpo uoverla dtu ur 1 Mnamas, 4. dnorinn Anà, Gl vea cum umeſta fadenti adtotut ricwinc drirum lhe. 4 umt, dauu dnnalit⸗ — E — — — 4 1 8 4 “ r 4 1 4 A 3 5 .“ . 8 48 ——————,— — — 5 ,ncn n 1he 9 n d * 1 A⸗ H — — Diſbutatio XIII 741 ri variè. Nam. ſignificat impotentiam moriendi abſolutam,& ſim- plicem, I. Tim. 6.v. 16. Hoc ſenſu Patres negant,& nos cumillis; primũ ho minem immortalem fuiſſe naturâ. 2. Impotentiam moriendi ex gratia creationis, ſic Angelos,& animas hominum dicimus eſſe im- mortales. 3. Impotentiam moriendigratiosè conferendam, ſic cor- pora beatorum erunt in corruptibilia: Apoſtolus dicit, I. Cor. ³5.y. 42. Seminarur in corruptione, reſunget in corruptibilitate. 4. Potentiam non moriendi, ſeu negationem actus moriendi ob intervenientẽ aliquam hyporbeſin, ſic homo primus ante lapſum erat immortalis etiam ſe- cundum corpus ex hypotheſi unionis cum animâ immortali. 40. Secundò, Diſtinguimus inter conſiderationem totius homi- nis,& partium hominis: Non quæritur de altera hominis parte, nimi- rum de corpore: Hoc enim potentia corruptibile fuiſte ‚eſt extra controverſiam: Sed quæſtio eſt de tors homine annnon t alis ipſe fuerit conditus, ut eſſet naturâ immortalis,& ne direlleretur anima à corpore, Idq; affirmamus,& propugnamus. 41. Tertiò, Cauſa hujus immortalitatis efficiens, principalis, & proxima fuit indiſſolubilis animæ cum corpore unio, ſeu fuit ipſa anima, quæ cum ſit forma corporis humani, actum ſuum commu- nicat cum corpore,& dat, eſſe, fieri,& operari formato. Condita enim eſt ani na, 1. ut ſit Spiritus intelligens,& immortalis. z2. UIIt de- pendentiam ad corpus habeat, illud informet, vivificet,& cum cor- pore totum eſſentiale conſtituat. 3. Ut pro diverſo vitæ ſtatu di- verſas in corpore ſuo operationes exerceat. Hæc igitur corpus red- dit vivum. Corpus enim vivit non exſe, nec vità propria, ſed vità a- nimæ. Auguſtinus dicit libr. 13. de Civit. Dei cap. 2. Vivit corpus ex anima, cumanima vivit incorpore. Vixiſſet verò ex eâ, niſi homo pec- caſſet inſperpetuum,& ſic homo naturà immortalis fuiſſet. Im- mortalitas enim eſt vita perpetuitas: Et immortalis eſt, qui vivere,& ſentire von deſinit. Talis fuiſſet homo non extrinſecè, ſed intrinſecè ex benefi- cio animæ, ſi non peccaſſet. b 42. Cauſa conſervans immortalitatis hujus fuiſſet arbor vitæ: Hujus enim eſu homo vires ſuas vegetas in continuò vigore,& ju- ventâà conſervaſſet. 43. His præmiſſis ‚totum hominem, quem animal rationale definimas, Gex corpore,& auima conſtaré aſſereramus, ſuà naturà fuiſſe immortalem, . Eeece 2 oſtendi —— — — 4e Ht ve re— — .—— “ 74² De Papiſmo oſtendimus 1. 4 juſtitia originali,& totius imaginis Dei conſideratione: To- ta imago Dei,& juſtitia originalis erat homini naturalis, naturame- jus perficiebat,& ad poſteros propagari debebat. Atqui immorrali- tas erat pars imaginis Dei.Ergo. 44. 2. Acauſa mortu,& mortalitatis: Propter peccatum mor- talitas,& mors intravit in mundum, Gen. 3. Rom.. 6. Ergo mortalitas non ſequitur hominis naturam, ſed ejus contrarium nempe immor- talitas. Vel ita: Quod eſt pœna peccati naturam per ſe deſttuens, ejus contrarium homini integro eſt naturale. Mors,& mortalitas eſt pœna peccati naturam per ſe deſtruens. Ergo morti contratia im- mortalitas homini integro fuit naturalis. 45. 3. Apropagatione immortalitatis: Dona extrinſeca,& ſu- pernaturalia non ſunt hæreditaria. Immortalias verò Adami, modè ipſe à perfectione ſuà non defeciſſet, fuiſſet hæreditaria,& non in po- ſteros propagata. Ergo non fuit donum ſupernaturale,& extrinſe- cum, ſed intrinſecum. 46. 4. Acontrariis ſtatibus, eorumq; contrariis affectionihus: In ſtatu corruptionis poſteri Adami ſunt naturà filii iræ, Eph. ⁊. 3. Etgo in ſtatu innocentiæ poſteri Adami naturã fuiſſent filii gratiæ,& vitæ, ſi Adamus legem Dei non fuiſſet tranſgreſſus: Contrariorum enim contraria ſunt attributa,& conditiones. 47. Partes hominis ſunt anima,& corpos. Animam eſſentialiter e ſe Spiritum immortalem, extra dubium eſt. Corpus verò Adami conditume- rat ex Elementis, adedòque ex materia corruptibili. Ergo& ipſum erat conu- ptibile, reſolviq; in ua poterat principia. Principiatum enim ſequitur na- turam principiorum materialium. 48. Quamvis igitur corpus potentia eſſet corruptibile, actu tamen erat incorruptibile, idque oſtendimus. 1. Ab unione corporis cum animã: Anima enim Adami erat ſpiritus immortalis,& incorrupti- bilis,& huic eſſentialiter,& indiſſolubili vinculo erat corpus ejus unitum,& manſiſſet ſi legem ſervaſſet. Ergo anima corpus, quod potentia erat corruptibile efficiebat ſuà ſanctâ in habitatione actus incorruptibile. „ 1429. 2. A remorione cauſæ mortis,& deſtructionis: Abſente cau- sa mortis,&actualis deſtructionis, abeſt& ipſa mots, actualisque deſtructio: Negatà enim causa negatur& effectus. Atqui in corpo- re Ada- 5 naoncbid anittöec mienyole aucectpl An emoll Nläle, aessabünr anecedlens 14 un,Kp mmotam, mborum. 4 1 ninig † rn. He Kentabb “—— 4— 4 4] 4 ———— — — 8 ⁸ — Diſputatio XLII. 74;3 re Adami aberat cauſa mortis,& actualis deſtructionis, quæ eſt pec- catum, Rom.. er. 15. cap.&. v. 10. Ergo aberat& ipſa mots, actualilque deſtructio. 50. 3. Arecuperatione attualis incorruptibilitatis: uod ſecun- dus homo nobis recuperavit, id primus habuit, ſed per tranſgreſſio- nem amiſit. Secundus verò homo Chriſtus recuperavit nobis corpo- ra ſuo tempore actu incorruptibilia, I. Cer. 15.y. 43. Ergo ptimus ho- mo actu corpus incorruptibile habuit. 1 51. 4. Abablurdo: Si enim actu corpus primi hominis fuiſſer mortale, moriturus primus homo fuiſſet, etiamſi nonpeccaſſet. Con- ſequens abſurdum eſſe, in quæſtione præcedente oſtendimus. Ergo & antecedens. 52. Denique his rectè adduntur rationes ab exactiſſima qua- litatum primarum,& ſecundarum harmonidã, à temperamenti æ- qualitate,& ab arbore vitæ deſumptæ. 3 53. Quamobrem licet corpus in ſe ſit compoſitum, mate- riatum,& potentia fuerit corruptibile, tamen vi animæ perpetuam humorum,& ſpirituum harmoniam erat conſervaturum ab omni morborum intem perie, lace,& morte immune. ltaque immortalitas homini primo erat naturalis. b 54. Opponit Bellarminus ratiunculas nonnullas, primam ſumit A jateria: Homo ex contrarius conſtat elementis,& humoribus. Ergo naturã eſt mortalis: Et per conſequens immortalitas eſt e ꝓrater naturum, vel potius ſupra naturam. Secundam à modo productionis: Quicquid eſt generabile, ilud eſt etiam corruptihile. Atqui homo in ſtatu innocentiæ trat generabilis, cum ei dittum eſſeet, Gen.i. creſcite& multiplicamini. Ergo. 1 ertiam à cauſa conſervante: Nam corpus Adami indigebat cibo, E potu, ut perſpicuum eſt ex cap.. Gen. ubi dantur herbæ, atq, arborum fructus tum homini, tum animan- tibus cæteris in eſcam. Ergo natura erat mortale. Quartam ab arbore vitæ: Hac enim data erat, ut corporis valetudinem conſeryaret. Ergo corpus per ſu⸗ am naturam fuit mortale. Quintam à ſtatuum diſerimine: In ſtatu gloria immortalitas demum obtinget juxta illud 4poc. 21. v. 4. Mors amplius non extabit, neque luctus. Siprimi verò hominis corpus fnit immortale tollenda eſt üfferentia hæc inter ſtatum creationis,& glorificationis. dem confirmat teſti- moniis quorundam Patrum utpote Auguſtini& Cyrili Ss. Reſp. 1. Vitioſa eſt collectio à parte hominis ad totum Eeceee z homi- ** 74⁴4 De Papiſmo hominem: Toti enim eſſentiali,& integro poſſunt quadam attrihui, qua nan competunt ſingulispartibus,& mn embris: Licet pes non rationetur, non tamen hinc conſequens eſt totum hominem non ratiocinari: Sic corpus hominis in ſtatu innocentiæ etat natura,& potentia quidem per ſe corruptibile; Sed totus homo natura erat incorruptibilis,& immortalis. Anima enim vi quadam erat prædita, qua poterat cor- pus ſuum ab omni corruptione ſervare, quamdiu ſubjectus fuiſlet homo Deo: Inerat hæc vis an imæ beneficio conditoribus, ſed ta- men competebat ipſi uaturaliter. Unde reſpectu cauſæ remotære- ctè dicitur primus homoimmortalis beneficio conditoris; teſpectu cauſæ propinquæ beneficio animæ. 2. Corpus hominis conſtat ex Elementis, alitur cibo,& potu,& eſt generabile. Itaque ante la- pſum erat quidem corruptibile potentia, ſed non actu, idq́; propter indiſſolubilem cum aniwa unionem, qualitatum perfectam hatmo- niam, temperamenti æqualitatem, aiboris vitæ fructum,& eſum.3. Mortale aliquid dicitur dupliciter; Propriè id dicitur mortale, quod per ſucceſſivam partium abſumptionem ad mortem certò ſecutu- ram naturaliter propendet. In hac ſignificatione corpus Adamian- te lapſum non erat mortale; vel impropriè,& abuſivè pro remotiſ- ſima moriendi poteſtate, quæ ſi homo integritatem ſervaſſet nun- quam fuiſſet inactum traducta.. 5é6. Denique objicitur illud Apoſtoli 1. Cor. 15. v. 45. 46.47. Factus eſt primus homo Adam in animam viwentem: Extremus Adam inſpi- ritum vivificantem. At non primum, quod ſpirituale, ſed non Animale, dein- de quod ſpꝛrituale. Primus homo de tetra, terrenus: Secundus homo iyſe Do- minus de cœlo. Ergo primus homo fuit animalis,& terrenus. Ergona- tura fuit mortalis. 57. Reſp. Vel intelligendus eſt locus ille de Adamo poſt lapſum, qui mortalis eſt factus,& in nos, ut communis noſterpa- rens, mortalitatem propagavit. velappellationibus hominis animalis & terreni inteiligitur eo in loco non homo, qui natura& actu ſit mortalis, ſed qui vitam animalem vivat, cibo,& potu indigeat, ſibi- que ſimile generet, quod ipſum abolebitur in ſtatu gloriæ. 58. Queſtio quarta: An homini primo in beſtias& alios homines fuerit conceſum dominium? Miaus principalis imaginis Dei ratio con- ſiſtebat in conformitate externi dominii cum Dei poteſtate. uem enim — ☛ jcan Ad rrucard 5 9 8 ettſiſe rdwinpe 4 z. D P d eqa,Nd nulle abaouun uuidalds 61. ¹ momplia ageloh lnap uheproh Mher ¹) Rirut un hurnd am.0 thrrells 6z. Mel Do Acom 4 11 dhein te 5. 8 4 4 1 44 * r — 1 2* ** Diputatio XLII. 745 enim Deus ſibi fecit ſimilem naturædignitate, eundem ſibi aſſimi- Havit dominii poreſtate, ne dignitas dominii potenrtia deſtituta vi- leſceret: b 59. Itaq, homini conceſſum fuit dominium in bruta. Arguit id Dei mandatum Gen. 1. v. 26. Syr. 17 v. z. 4. 60. 2. Congregatio animalium coram Alamo. Virtute enim di⸗ vina coram Adamo animalia quævis ſunt congregata, ut principatus in omnia Adamo concederetur, ipſisque nomiua imponeret ſua non reſpe ctityoſſeſꝛons ſed conyenientia. Cujus verò eſt nomina prima,& fua rebus imponere, eires omnes debenti nſervire. 61. 3. Domini bujus poſt lapſum veſtigia. Immanes enim beſtiæ ca- meli, equi, vel à puero dicuntur, coguntur, cœduntur. Et licet be- ſtie nonnullæ feritate& tobore homini ſint formidabiles ab homi- ne nihilominus ſibi meruunt,& inde noctu tantum audent progre- die latibulis ſuis. 6½. Addir rationes nonnullas Thomas par. r. quæſt. 96: Art. quarum primam petit ex ipſo natura proceſſu, qui talis eſt, ut inferius ſit propter ſuperius& imperfectius ſit propter perfectius. Secundam exordinæ yrovidentiæ divinæ, quæ inferiora perfuperiora gubernat. Ter- tiam ex proprietate hominis& aliorum animalium. In homine enim in⸗ venitur univerſalis prudentia, quæ eſt ratio omniumagibilium; In reliquis verõ animalibusinvenitur participatiotantum quorundam actuum. Omne verò quod eſt per participationem ſubditur ei, quod eſt per eſſentiam& univerſaliter. b 63. Opſervandas vetò cenfemus nonnullas diſtinctionesut- pote. 1 Pominium eſſe abſolutam, vel reſp ectivum ſeu comparatum: Illud foli competit Deo;hochomini eſtcollatum. 2. Hominem dominaturum fuiſſe in ſtatu innocentia vel imperando, vel etiam utendo. imperando ani- malibus aliis, utendo viribus naturalibus& ipſo corpore: Vide Tho- mam par. i. quæſt. 96. Art. z. 3. Dißerre dominii collaeionem& collati uſur- pationem. Collatio non eſtamilſa, ſed etiamnum durat. Ideò ſunt, qui hinc diſputant, quod liceat lege divinãâ feras capere, occidere, idq; ob repetitionẽ conceſſi dominii Gen. 9„y. z. Uſurpatio vero per peccatum eſt imminuta. Non ante lapſum omnia animalia homini: ſponte obediebant,& nocebant; Poſt lapſum quædam non niſi co- actè obediunt, nocent& lædunt. 746 De Papiſino 64. Denique quærunt Scholaſtici,, y trum homo ſolus brutis an ver) etiam aliis hominibus dominaturus fuiſſet? Affirmatè& quidem recʒ reſpondet Thomas par. i. quæſt. h6:tit. a. Nam inter Angelos certiſunt ordines,& ſuperiores inferioribus præſunt. Ergo non erat contta ſtarum innocentiæ, quod homo homini dominaretur. Idque requi- rebar. 1. Vitæ ſocietas. Homo enim naturaliter eſt animal ſociale. Re- quirebatur igitur, ut unus reliquis præſideret, quiad bonum com- mune intenderet. Nam multi per ſe etiam intendunt ad multa. 2. Virtutum eminentia. Nam hom o virtute præluxiſſet homini. Inutlli- tatem verò aliorum hanc transferre debebat. Adminiſtret unnſquiſ- q; gratiam quamacce pic in alterum dici t Apoſtolus Petrus 1. Epiß..4. 65. Inæqualitas vero ſtatui gloriæ non contrariarur, 1. Cor.li. Ergò multòminus ſtatui innocen tie, in qua ea futura erat, ut pulchri- tudo ordinis magis in hominibus reluceret: A Deo quæ ſunt, ordi- nata ſunt, Rom. 13.v. 1. Ordo autem vel maximè in diſparitate conſi- ſtit. Hæcigitur ſaltem futura fuiſſet. 1. quoad ſexum. 2. quoad atatem. quoad ſcientiam. GG6. Recte notant Scholaſtici dominium aliud eſſe in ſetvos aliud in liberos; illud eſt coactum& acerbum, hoc ſpontaneum& jucundum: illud ſtatui innocentiæ repugnabat, hoc ordini in ſervie- bat, fuiſſerq́; patrium nempe parentum in liberos:maritale utpote mariti in uxorem& forte etiam ciyile, nimirum ſeniorum in juniores. Finis Diſputation XLII. heeseaeis S 8 AAeS adumx pian 1 tnſt, lupecca 4 1 * 4 Air— 16 — ocl 8r 3 Kucrdd K. 1 1— 1 eee Ater at 1 DE PECCATO INGENERE, Reſp. Richardo Bennichio Holſato. T HESIS I. b „ ☛ Gi Mus de ſtatu hominis primo, qui fuit de gratia ☛ K d cellatione: Sequitur ſecundus, qui eſt de collata )(DD grati« amißione. Seu potius gratiæ collationem exa- En minandam exbibuimus in conſideratione imaginis Dei, ad quam homo erat conditus: Collatæ igitur i- X. 89 2 ſtius gratis deſtructionem contemplabimur in pec- cati deformitate. Deſtructio enim imaginis Dei eſt N d peccatum: Inde Adamus poſt lapſum generavit fi- d Dei imaginem, ſed ad ſuam imaginem, qua tum erat in ipſo. Quem- admodum verò peccatum natura integritatem deſtruxit: Ita ejus cognitio in- tegritati recuperandaæ multum inſervit. Quò enim magis morbi grayitas in- noteſcit, ed vehementius ad quærendum medicum deſiderium eqhloreſcit. No- titia peccati initium eſt ſalutis dicit Bernhardus lib. de anima cap. 1r. SENTENTIA PROTESTANT IuM 2. Definitio verò peccati, I. Johan. 3.ver. 4. hæc tradituri&‿αs- Fla dely u Ayoμα. Peccatum eſt illegalitas. Theodoretus quæſt. r.in Levit. dicit: Peccatum eſt tranſgreſſio legis. Damaſcenus lib. 4. cap. 23⸗ Peccatum eſt prævaricatio mandati.* 3. Ulurpatur vocabulum peccati aliter à Politicis,& Philo- ſophis,& aliter à Theologis. Jureconſultis peccatum ect actio yoluntaria ſcienter contra rectam rationem petpetrata. Philoſophi practici nonnihil latius vocabulum peccati ſeu vitii extendunt: Lugſdam enim interiorés etiam affectus vitiis annumerant, culpant.„◻ præcepta in Ethicis de alfectuum moderamine ingeminant. Theologi latiſſime appellatione peccati utun- tur: Nam non tantum culpant pecrati Aaainium, reatum,& ſenſum, ſed etiam ipſam radicem. Omne igitur illud inſis eſt peccatum, quod ett contra legem Dei, ſive ſit dejectus„ſire actus, ſiye habitus connatus Hive ac quiſitus„Hire t aliqi rium, ſiye inyoluntarium, ſiye à ſciente, ſive ab ignorant⸗ ſit aliquod voluntarium, ſiye inyoluntarium,. 1 1. 8. 8- perpetretur. FIfff 4.0 —— 8 De Papiſmo 74 4. Genus& formam cu juslibet peccati nervoſiſſimẽ una hac voce avoutas comprehendit Johannes. Alphain compoſitionibus plerunque eſt seenluéy,id eſt, privandi vim obtinet. Notat igitur loc loco ipſam tranſgreſſionem, ſive abertationem. Limitatur illa ab- erratio vocabulo vονμνAberratio enim eſt à notma, cujus hic ſignum, & expreſſio eſt lex. 7. Triplex verò eſt norma, alia actuum naturalium alia atti- ficialium,& alia moralium. Reſpectu triplicis aberrationis triplex communiter conſtituitur peccatum(terminis ſobtiè explicatis) ns- turale, artificiale,& morale, ſeu theologicum. Hoc loco agitut de vitio ſeu peccato morali, quodth eologicum dicitur. Norma ſeu re- gula, a quà peccatum hoc deflectit, eſt ſola Dei voluntas,& juſtitia. Quemadmodum enim bonum diciturid, quod cum voluntate di- vinã congruit, ita malum eſt, quoda voluntate divinã reflectit. Vo- luntatis verò,& juſtitiæ divinæ ſignum,& expreſſio eſt lex naturæin. ſcripta,& poſtmodum a Moſe præſcripta. b 6. Duo porrò in peccato veniunt conſideranda, prévario Qyoltii Privatio integritatis, h. e. juſtitiæ,& ſanctitatis, in qua primus homoerat conditus, deſtructio, de qua dicit Apoſtolus, Rom. 3. v. 2z. Omnes pecta. verunt,&carent glorià Dei. Poſitio vitioſæ qualitatis, privationem integti- tatis eſt inſecuta. Apoſtolus Eph. 2. v. 3. Natura, inquit, ſumus filii ima. Na- tura igitur noſtra eſt commaculata. Inde Propheta David ſemeripſum accuſat, quod in multiplici immundicie ſit conceptus,& in luceme- ditus. Itaq; fe invicem conſequuntur defectus, defectui contrarius afeitu Eex affectu fluens malus,& per verſus actus. 7. Accuratè& exquiſité loquendo peccatũ caret eſſentid, fine,& efficiente, dicit Dionyſius in lib. de div. nom. Et mali non tam efficiès quam deficiens cauſa eſt quærenda, Aug. lib. 12. de civ, Dei. c. 7. Cauſa n. eſt ens: Ens verõ omne eſt bonum. In ſenſu v. generaliſſimo pecca ti cauſa ttaditur duplex: extrinſeca& intrinſeca. Extrinſeca cauſa eſtper ſe, vel per accidens. Extrinſe ca per ſe hominem ad peccandũ irritans eſt Diabolus, qui eſt pater mendacii, Joh. 38.v. 44.1. Joh. z.y. 8. 12. 44.1 Pie non tantum prunum ad peccandũ induxit, ſed ad huc operaturin iliis diffidentiæ, Eph. z.v.⁊. Excæcat, z. Cor. 4.v. 4. Implet cor maliti, Act. 5.y.. Seminat Zizania, Matt. 13. v. 28. Captivos tenet homines,*. Tim. z.v.6. Seducit, 4pc.z. G 20. 8. Seductio Satanæ non eſt violenta, ſed perſuaſoria: Inſtigat al- tkdden 1e. ltr arwamp en Deoa uhropti grani ca g, Kdodl naapee anetip aldetrur erurad! acvoüdet 1. Nu aqar, Mkpec drper 4 man Srchk neri S.dl vniuſ Mun .4 1 1 1 edg ar ul a 749 Diſßputatio XIIII. licit, præſtigias nectit, laqueos tendit. Non igitur cauſat peccata vo- luntatem cogendo, ſed objecta proponendo, foris perſuadendo, in- tus phantaſiam commovendo, pravaſq; cogitationes ſuggerendo. 9. Extrinſeca peccati cauſa per accidens eſt uplex: 1. Objecta in ſenſus incurrentia,& appetitum moventia. Objecta enim movent ſenſus præſertim cum Diabolus rebus externis velut inſtrumentis abuti poſ- ſit. z2. Lex in ſe quidem bona, ſed ſuâ ſeveritate per accidens contuma- ciores reddens homines. Omne enim probibitum eſt dulce. 10. Intrinſeca,& propinqua peccati cauſa eſt hominis voluntas. Scri- ſpõte à Deoavertit, Syra. i5. v.14. Deus n. reliquit hominẽ in manu cõ- Mlii ſui. Propriaigitur ejus voluntas,& electio eſt propinqua,& dire- cta peccati cauſa. 11, Secundum acceptionem& conſiderationem peccati dupli- cem, duplex ejus eſt materiale,& formale. Prior acceptio eſt abſoluta, prout eſtin prædicamento qualitatis, vel Actionis&,& ſecundum ſe conſideratur, Deiq́; imagini opponitur. Poſterior Néqpecia, prout refertur ad Prædicamentum Kelationis,& ſic relatè reſpectu perſo- næ conſideratur, cui imputatur, vel non imputatur. 12. Materiale peccati abſolutè conſiderati eſt illud omne, quod illegalitatis eſtcapax, cujuſmodi eſtillud, quod divinà lege cõprehenditur. Formale peccati abſolutè conſiderati,eſt à lege aberratio. Materialepeccati relativè con- fderati eſt ipſe vitioſus habitus,& actus: Formale ejus eſt reatus, ſen adpænã obligatioſive imputatio. Hoc ſenſu, nempe relativo, dicũt Theolo gi, for⸗ male peccati tolli per Baptiſmũ.& materiale remanere: Nã nõ impu- tatur perſon æ. Eſt igitur veniale nõ teſpectu ſui, ſed reſpe ctu perſonæ. 13. Finis peccati accurate,& per ſe ſic dictus nullusdari poteſt. Einis enim eſt rei perfectio. Significat igitur bonum rei, quod ab omnibus ex- petitur cauſis. Boni verò peccatum non eſt poſitio„ſed deſtxuctio. Ex accidente in homine lapſo,& pœnitentiam agente manifeſtat De- us miſericordiam ſuã; In homine v. peccatore finaliter incredulo ſuã juſtitiam Nam quia Adamus eſt lapſus,& quia id Jehova ab omni æ- ternitate prævidit, ideò decrevitin Adamo,& poſteris lapſis declara- re ſuam gloriam, peccatum q́; ad hunc finem ordinare,& diſponere, Itaq; manifeſtatio gloriæ eſt peccati finis non per ſe, ſed per accidens: Et peccatum manifeſtationis hujus eſt medium non quv naturà, ſed Osxe pofitione⸗ HHifff 2 14Con- ptura cauſam proximam lapſus ponit in libertate voluntatis, quaſe ———j4 j— 1 ——— ——ͤ ——— 3 4 — — 4—— ——-— ——=— 770 1 De Papiſmo 14. Conſequentia ſeu effecta peccati ſunt reatus& pœna. Reatus eſt obligatio ad pœænam. Deut.27. v. 2 7. Pœna eſtmors cum corporis tem- poralis, tum animæ& corporis ſimul xterna, Gen. 2. v. 17. 1ap. zya9. 15. Subjectam denominationis peccati eſt tota hominis na- tura, Eſa. l.v. 6. Rom. 6. V. 6. Coll. 2.v. 11. Subjectum inhæſionis principa- le eſt ipſa anima quippe quæ principaliter juſtitia originali fuit prædi- ta, cujus peccatum eſt deſtructio,& prava ſucceſſio. Itaq; intelſectus, & voluntas hominis, omnesq́; animæ facultates ſunt coinquinatæ. Minus principale ſubjectum inhæſionis eſt corpus, quod ſecundum ſe totum,& totum ſui eſt coinquinatum. SENTENTIA PONTIEICIORuM 16. Peccatum eſt merè privativum„& non pofitivum„Bellar- nninus lib.5. de amiſ. grat. cap. 15. 17. Noneſt proprie contra legem, niſi id, quod eſt volunta. rium. Neque enim lex propriè datur niſi iis, qui habentuſum liberi arbitrii. Nullo igigir modo eſt peccatum, niſi ſit voluntarium, Belar- minuss lib. i. de unce unns cap. I. 18. Adamus non eſt propriè ſeductus, ſed tantum Eva, Bellar- minus lib.3. de amiſſ. grat. cap.7. 18. Primum primorum parentum peccatum non fuit increduli- tas, ſed ſuperbia, Bellarminus lib. 3. de amiſ grat. cap. 4. STATus CoNrROVERSIA 19. Contro verſia igitur inter Proteſtantes& Pontificios, quæ hoc loco movetur eſt de peccati quidditate,& eſſentià, num ſirme- rè privativum,& voluntarium. De ipſis ſeductis, ſitne ſola Eva‚ an ve- rè etiam Adamus ſeductus: De ordine vitioſorum actuum, utrumſu- perbia; an verò incredulitas fuerit omnium primus. 20. Queſtio prima. Vtrum peccatum ſit tantum imaginis divi- næ, ſeu juſtitiæ originalis privatio; An vero etiam contrarii ſucteßio, 9 qualitas poſitiva? 21. Reſp. Scribunt Pontificii Decalogum d Renatis perfecte poſſe impleri: Naturalia adhuc eſſe integra: Juſti tiam originalem er- ternum fuiſſe ornamentum, idque ſine naturæ damno,& ſine contra- rii poſitions eſſe petractum vanã ſibi ſpe perſuadent. Itaque peccatum tantum eſſe boni, ſeu juſtitiæ originalis privationẽ ſtatuunt. Cont. Trid Seſ. j. Pec.i. propriã peccati originis rationẽ ſilentio involvit, quod An- dꝛadius rerr 8 runxBdc olod— aghne. „ Doc ſivenen cfe lfi rujen e l, 0 ri a ldc 1 anenuuyl 9. 5 unepeie lhpobtiy necthab eahm mel emalon wend e tem, täns gn umvani riettam ddiuali- Uguatur nsleſg 1 dakt nraun rüden Eucs mädl rrolt& T. — 4 un Kie cvd d eri mrem praua concupiſcentia„ſeu qualitatis praræ poſitio. Diſputatis XLIII. 751 ſecretorum Concilij huius conſcius, gvnſulto faltum eſſe dicit, lib. j. Defan- fid. Trident. Bellarminus lib. 5. de amiß.grat.rap. 15. contra quoſdam diſpu- tat Catholicos, peccatum eſſe merè privativum ‚videaturctiam Sua- retæ, Diſput. 11. ſect. i. N. 22. Docent contra Proteſtantes ex Scripturaâ, à nullo mortalium, Chriſto excepto perfectè poſſe impleri Decalogum: Naturalia non eſſe in nobis integra: Juſtitiam originalem fuiſſe accidens connaturalt,& concredtum. uic per lapſum Ade deperdita ſucceßiſſe inordinatam diſpoſitonem, in intellectu te- nepras,& cœcitatem, in voluntate averſionem, in omnihus viribus rebellio- nem. Itaq; peccatum non tantum eit juſtitiæ originalis abſentia, ſed etiam 23. Sententiam hancconfitmamus 1. à natura habitus,& de- ſcriptisne peccati: Omnis habitus, ſive innatus„ſive acquiſitus eſt ali- quid poſitivi. Atqui malum ſiue ethicum, ſive originale Theologi- cum eſt habitus. Ergò. Malum ethicum ſeu vitium definitur habitus electi yus cum mediocritate, rectà ratione,& judicio viri prudeutis pugnans. Origi⸗ nale malum, ſeu peccatum deſcribitur etiam per habitualia, vt per ſigmenti cordis prauitatem, Gen. 8. v. 24. Per totius hominis immun- ditiem, Job. 14. v. 4. Per cordis inſipientiam, Rom. 1. Per craſſam intel- lectus ign orantiam,&ſtultitiam, Epheſ-4. verſ. 7.Cap. 5.. 8. Et per ĩpfifſi- mam vanitatem, Pſal. 6⁊. Pſal. 94. Per voluntatis adverſus Deum in- imicitiam, Rom. 8. v. 7. Inde nominatur peccatum originale priuatio habitualis, vel habitus prinativus. Quicquid igitur per animi vitia in Scriptura deſignatur,& deſcribitur, iludeſt aliquid poſitiyi. At quipeccatum originale per ea deſignatur,& deſcribitur: Ergo. 4 24. 2. 4A peccati inharentia: Quicquid alicui inhærert, ipſique adjacet, illud non eſt merè privativum, ſed aliquid poſitivi: Atqui eccatum originale hominiinhærer,& adjacet. Ergo. Eſtenim malum accidens. Itaque inhæret. Non per ſe exiſtit, ſed inexiſtit: Imò inhæ- rentia adeò neceffaria eſt accidenti, vt eius videatur eſſe eſſentia: Acci- dentis eſſe, eſt ineſſe dicit Scaliger Exercit. 10. Peccatum originale nominat Apoſtolus, Rom. 7.y. 17.18.20. malum inhabitans. verſ.. malumadia- cens. verſ. 22. Legem peccati in membris exiſtentem, in ijſque rebel- Lantem. Et Heb. 12. verſ. 1. Nominatur peccatum nosundique circum- ſtans. 25. 3. Ab effeckis poſitiyis: Quodcunque producit effecta poſſi- Fffff 3 tiva, — “— 752 Depapiſm⸗ tiva, illud eſtaliquid poſitiui: Quod enimno neſt, non agit. Atqui peccatum originale producit effe cta poſitiva. Nam operatur malum, Rom. 7.v. 17.20. Repugnat legi mentis, verſ. 23. Concupiſcentia origi- nalis cum concepit, parit peccatum actuale,& regnans, Jac. 1.y. 15. E. 16. 4. Aconſenſu Patrum,& quorundam Scholaſticorum: Augu- ſtinus lib. i. de nupt.&concup. 6.2 5. Et lib. G. cont. Juliæn. cap. 7. Peccatum no- minat malam qualitatem, camꝗue comparat languori. Unde infen B. Lutherus, quod totam naturam inſtar lepra, vel luis peſtiferæ corruperit. Thomas 1. 2. q. 28. Art. I. nominat peccatum originale habitum, ſeu diſpoſi- tionem inordinatam proyenientem ex diſſolutione illius harmonia, in qua con- ſiſtebat ratio originalis juſtitiæ: Sicut ægritudo corporalis eſt quædam inordi- nata diſpoſitio corporis, ſecundum quam ſolyitur aqualitas, in qua conſiſtitra- tio ſanitatu. Vocat etiam habitum corruptum, in quo fit aliquid Priuati- rum, nempe privatio originalis iuſtitia,& aliquid poſitivum, nempe inordinats diſpoſitio partium animæ. 27. Contrra ſententiam hanc opponit Bellarminus ratiuncu- las nonnullas. Prima eſt: Peccatum originale non habet poſitivam cauſam, Ergo non eſt qualitas poſitiya. 28. KReſp. 1. Imô oſtendimus eum theſ. 7.& ſeqq. nimirum malitioſam Diaboli ſuggeſtionem,& voluntariam hominis aſſenſio- nem. 2. Vocabulum poſitivi uſurpatur vel latè, ſignificatque illud omne, quod habetur, ſeu inhæret, ſive fucrit bonum, ſive malum, ut morbusʒ; velſtrictè,& notat ens bonum in natura, vel a Deo crea- tum, vel generatum. 29. Secunda: Acquiſita qualitates poſitiva non tranſmittuntur is poſteros. Atqui peccatum originale tranſmittitur. Ergo. 30. KReſp. 1. Juſtitia originalis erat habitus, qui propagari de- bebat in poſteros. 2. confunduntur qualitates naturales cum perſo- nalibus. 3. Leproſi generant leproſos, calculoſi calculoſos. Ergo& Adamus genuit filium Sethum ad imaginem ſuam, Gen. 5.v.z. 31. Tertia: Aut Deus eſt author iſtius qualitatis, aut non. Sieſt, ſe- quitur, quod ſit author peccati. Si non eſt, nec erit author omnium rerum. 32. Relp. 1. Ludit appellatione poſitivæ qualitati, videth- 28. 2. Ens ect creatum generatum, factum, introductum,& præparatum: Entis introducti author non eſt Deus. 33. Qunrta: Intelligi non poſſet, quomodocaro infecta animam inſ⸗ ceret 1 34 1 aoltiou ge ezyufena ſnnKeip. onutul 6 8 den Nel. gformalt 5 4 rikeenta w dipt melle ⸗ upeca nunz lec zeramt 6. m yrim faunrar nldera enne he nunnset beente unb du 4 ner dln doder mon Kebnu ra dah n 8 hd rr M fa 1 4 1 ** ee * um Diſbutatio XLIII. 7 ceret, corpus enim non git in ſiritum. Reſp. Argumentum hoc pugnat contra eos, qui ſtatuunt animas creari; At nos propagari eas docem'. 34: Quinta: Fieri non poſſet, quin tam longo tempore qualitas illa velextincta, vel immunita eſßet. Reſp. Non eſt quiddam extrinfecum, ſed inttinſecum, quodtotam pervaſit naturam, vide theſin 2 4. Ergo non niſi totali corporis deſttuctione aboletur. 35. Sexta: Vtcaro concupiſcat ad verſus Spiritum, ſuficit appetitus ſenſitivus freno originalis juſtitia deſtitutus. Ergo qualitas poſitiva non est ne⸗ ceſſaria. Reſp. I. Eadem ratione voluntas eſt ſipetvacanea. 1. Appeti- tus non uttalis, ſed ur eſt corruptus rebellat. 36. Septima: Sequeretur inde peccatum originis non tolliper Baptif- mum. Reſp. Tollitur nonut non ſit, ſed ut non imputetur. Tollitur ejus formale reſpectivum, ſed non abſolutum. 35. Quæſtio ſecunda: Anomne peccatum ſit voluntarium:? Con- cupiſcentiam in Renatis peccatum eſſe negant Pont ificij, proinde le- gem ab iplis perfecte impleri poſſe ſcriptitant. Hinc diſputant, nul- lum eſſe peccatum, quin ſit voluntarium. Bellarm. de amifſ. grat.& ſtatu peccati, lib. 1. c.. Non quodvis, inquit, dictum, fackum, concu- pitum; ſed dictum, factum, concupitum, voluntarium contra legem æternam eſt peccatum. Vide eundem lib. 2. de grat.& hber. arbit. c. 7. 36. Quamvis verò Proteſtantes haud inviti largiantur, pecca- tum primorum parentum eſſe comingens; quod vitari potuerit: Et voluntarium, quod ſeientes volentes que diabolo ſubſcripſerint, atq; ita liberà deliberatione,& cogitatà ratione peccarint. Negant tamen omne peccatum in poſteris Adami eſſe voluntarium,& quoſdam motus etiã in renatis reli quos affirmant eſſe involuntarios. Proinde docent concupiſcentiam propriè& per ſe eſſe peccatum: Et ne aàre- natis quidem poſſe legem Det impleri, cum qu od nolint faciant. 37. Confrmarurſententia hæc 1. Ex deſinitione peccati à Jo- hanne propoſita: Quodcunque eſt de peccati efſentia, illud Iohan- nes ſuà peccati definitione plenà& accuratâ expreſſit. Atqui ne men- tionem injecit voluntarij. Ergo non eſt de peccati eſſentia. Majoris rationem oſtendir hæc maxima: Ex quo quid eſt,& conſtat, ex illo definitur. Cum igitur peccatum non de finiatur à Iohanne per vo- luntarium,& ſi hoc peccato eſſet efſentiale, minus plena,& com- moda definitio illa eſſet proclamanda, quo deſt impium,& abſur- 3. dum 754 Pe Papiſin dum. Minor patet ex ipſa Johannis definitione. Nam peccatum deſi- nivit per deflexionemà lege. Omne igitur ⁊³ dor eſt peccatum, et- iamfi hon ſit uναιον. 2. A peccato originali: peccatum originale propagaturin poſte- ros Adami planè inſcios,& conſenſum ſuum nondantes. Ergò non omne peccatum eſt voluntarium& proprià culpà commiſſum, Ante- cedens legitur Gen. 5. v. 3. Adam genuit filium ad imaginem&simili- tudinem ſuam, intellige imaginem, quæ tum in ipſo erat, nempe non Dei, ſed peccati, Pſalm. 51. v. 7. Ecce in iniquitatibus conceptus ſum,& in peccatis concepit me matermea, Job. 14. verſ. 4. Quispo- teſt dare mundum delimmundo? Ne unum quidem. Eph. 2. v. z. Era- mus omnes Naturãà filij iræ ſicut& cæteri. Unde ipſi etiam infantes di. cuntur peccatores, Rom. z. v. 9. 23. C. 5. V.12. Quicun que igitur nonni- ſiillud propriè nominat peccatum, quod eſt voluntarium& proprii voluntate commiſſum; ille cum Pelagianis negat peccatum origina- le. Hoc enim in poſteros Adami ante omnem voluntatis uſum& ex- ercitium etiam plenè inſcios propagatur. 38. 3. 4 teſtificatisne Pauli Rom. 7. v. z. Quod operor, nonin- telligo. Non enim quod volo bonum, hoc facio& c: Malum vetò hoc pecseatum fuiſſe colligitur ex v. 14. Venundatus ſum ſub peccato. Sic igitur inferimus: Quod Paulus egit, non fuit voluntarium, quia non voluit, ſed odit illud. Atqui quod Paulus egit, id fuit peccatum: Malum enim quod agimus, culpa& delictum, quod patimur pœna & ſuppliciim eſt. Ergo non omne peccatum eſt voluntarium, ſed po- rius cum deteſtatione voluntatis conjunctum. Deinde idem dicit Apoſtolus Gal.. v. 17. Caro concupiſcit adverſus Spiritum, Spititus adverſus carnem, ur non quæ vultis, illa faciaris. Hinc ita colligimus. Quod ànolente perpetratur, nequit dici voluntarium. Atqui pec- catum, quod à Galatis fuit perpetratum, à nolentibus eſt commiſ- ſum(Fuit peccatum,& ſic non bonum, ſed malum, quia voluntas bonum appetit,& non fugit) Ergo peccarum Galatarum nonfuitvo- luntarium. b 39. 4. 4 peccatis ignorantia& inßrmitatis: Quædam peccata ſunt ignorantiæ& infirmitatis. Ergo non omnia ſunt voluntaria. Qupdcun que enim eſtvoluntatium, non ab ignorante, led à volente Pperpettatur. Antecedens legitur Num. 1). v. 27. 28. Si anima per im prudentiam rauurn oll au, nemj quett nate eſus. do voldh rmotum documit ichetes quand watt n en * —. man awu cr Seb amcrl ein R, watt vu Ldlct upr une Ar anhn b „ 2 1 icu 2 Diſputatio XLIII. 755 prudentiam peccaverit, ſacerdos reconciliabit eam pro peccato ſuo Pſalm. 19. v. 13z. Delicta quis intelligir? Ab occultis meis munda me Domine. Exempla paſſim ſunt obvia. Pharao ignorans uxorem Abrahæ in matrimonium poſtulavit, ob quod punitur, Gen. 12.v. 17. Judæi dicuntur per ignorantiam feciſſe, Act. 3. verſ. 17. Ignorans fuit perſecutor Paulus in incredulitate, 1. Timoth. i. verſ. 3. Cùm igitur hujuſmodi per ignorantiam committantur, non ſunt voluntaria. 40. Annotavit Auguſtinus libr. ⁊. de nup.& concup. cap. 28. Peccatum originis dici poſſe voluntarium voluntate non proprià ſed aliend, nempe primorum parentum. Inde Bonaventura in 2. fent. diſt. 7. quæſt.. Peccatum originale voluntarium eſſe ſcribit, non vo- luntate ejus, in quo eſt, ſed voluntate ejus, à quo eſt. Alij triplici modo voluntarium illud nominaripoſſe cenſent. 1. Effectiye, quòd à primorum parentum mala voluntate ſumpſerit exordium, quæ ſtir- pis locum in genere humano obtinuit. 2. Subjective, quòd volun- tati inhæreat, Matth. 15. verſ. 19. 3. Conſecurive, quòd non rena- tus„quando ad ætatem pervenit, malo hoc ſummè delectetur. 41. Verum non incommode docet Du. Chemnitius part.-* Exam. p. 159. 176 Magis ſubtilem,& argutam, quam accuratam illam 2 eſſe opin onem. Nam peccatum eſt involuntarium, quia eſt natura- le& hæreditarium, Eplieſ. cap. 2. Et motus etiam in renatis quidam ſunt involunrarij, Rom. 7. Quinimò in ætate adultiori non con- ſentimus, ſed triſtamur, quod primi parentes tantam contagionem nobis contraxerint. Quamvis igitur in foro ꝑpolitico peccatum ſit nullum, quin ſit voluntariũ, eſt tamen aliquod in foro divino, quod eſt involuntarium.. 42. Qwaſtio tertia: An Adamus proprie non ſit ſedutlus, ſed tan- tum Eya? 43. Reſp. Moſes dicit Gen. 3. verſ. 6. Vidit mulier, quod bonum eſſet lignum ad veſcendum,& pulchrum oculis, aſpectuq; delectabile: It tulit de fructuillius,& comedit, deditq, vnfo ſuo, qui tomedit. Quare Adamus & Bva mandatum Dei violarunt: Et ſupervacaneum eſſevidetur, quærere quis in Paradiſo proprie ſit ſeductus„& peccarit. Cum autem quæſtio ca movcatur à Bellarmino, breviter cam deeide- mus.. Gg888 44.Se- ———— ———— —— — ————;——————————— ——“ 8 3. 8* 8**. 2 4 . —— —— —y 756 ve Papiſmns 44. Seduckum igitur eſſe Adamum, his oſtendimus funda- mentis. 1. Bellarminus ſcribit lib. 3 cap. 6. Seducitur quis cum ei perſua- detur aliquid falſum ſus ſpecie veri. Atqui Adamo multiplex error fal. ſus,& quidem ſecundum Bellarminum triplex fuit perſuaſus. Ergo. 2. velita: Cuicunque perſuadetur pro vero falſum, pro bono ma- lum, is propriè ſeducitur. Atqui Adamo berſuadetur pro vero nal- ſum, pro bono malum. Ergo. Perſuadetur vero aliquis velratio- nabiliter ut ſeducebatur Evaa ſerpente; vel occaſionabiliter,& im. pulſivè, ſic Adamus ſeducebatur à muliere, Apoſtolus Paulus aſua coneupiſcentiâ, Rom. 7. verſ. 1I. Peccatum octaſione acceptã per mandatum, ſeduxit me,& per illud occidit: Sic ſuperbus quiſque ſeducitur à ſemet- ipſo, Galat. 6. yerſ.3. Qui ſe exiſtimat, eſſe aliquid, cum nihil ſit, us ſeducit dsuI. 45. 3. Scriptura æſtimat ſeductiones,& ſcandala non ex ani- mo ſeducendi,& ſcandalizandi, ſed exre ipſa, quà alter vel ſeduci- tur, vel ſcandalizatur. Quare Eva Adamum vereè ſeduxit, ſi vel ma. ximè ſeducendianimum non habuit. Antecedenrtis veritas patet vel exemplo hæteticorum, qui non Deum faciunt mendacem, ſed alios imperitos,& ſic multis imponunt: Etnonnulli eorum ſtatuunt aſe ipſiſſimam prædicari veritatem,& propterea non ſeducendi habent animum. At nihilominus dicuntur ſeducere, 1. Johan. a. v. 26. 6ap. z. verſ. 7. Chriſtus dicit ad Petrum Matth. 16. v. 23. Vade poſt me Sathana, ſandalum mihi es, hoc eſt, tu talia conſulis, quæ ſunt ſcandala, licet non ſcandalizent. 1 46. 4. Accuſat IrHoVA Adamum Gen. z. venſ. 7. dicens, quia audiſti yocem uxoris tuæ,& comediſti de ligno, ex quo præceperam tibi ne comederes, maledicta terra in opere tuo. Qui verò relinquit locum apud ſe alterius verbis, ille ab eo perſuadetur. A tqui Adamus verbis Evæ apud ſe locum reliquit. Ergo. Nam Eva à Diabolo ſeducta com- edendum tradit pomum Adamo, qui comedit. Ergo Diabolusper Evam ſeduxit Adamum. 47. 5. Imòô etiamſi Adamus nonabalio, tamenà ſeiplo eſlet ſeductus. Nam ſeductores dicuntur, 2. Timoth. 3. verſ. 13. qurcùm ſe- metipſos, tùm alios ſeducunt. Falſi Prophetæ ſeductionem cordis ſui prophetant, Ier. 14. verſ. 4. 48. Obicitur verè contra ſententiam hane primdò Locus, Rom. nn AaCuls 9 R rſtnet vn fr epl erinuuhls 11 nrie Wconjugal lro Sci aadamu ioo. Exo biuzc gſärit daraum 8. fartun nesnot ear! fur ſn ioldi dumi bage nuij doce uh- Um 1 e a Arrrrets an * 9 r. 4 krel wr — 5 Hur adu X Diſputatio XLIII. 2857 Neulo 12. Per unum hominem peccatum intrayit in mundum. Ergo non per Auos.“ 49. Reſp. 1. Nomine unius bominis intelliguntur Adamus,& Eva conjunctim, ut& Gen. 1. v. 26. ubi dicitur, faciamus hominem, quod verſ. 27. explicatur de maſculo,& fœmina. Dicuntur igitur mas& fœmina unus homo, non reſpectu unitatis numericæ, ſed primò re- ſpectu unitatis ſpeciei,& naturæ: Secundò reſpectu conſociatio- nis conjugalis, ob quam conjuges ſunt una caro, Matth. 19. verſ. 6. 2. Imò Scriptura Rom.. appellatione unius hominis principaliter intel- ligit Adamum, ut ipla oſtendit collatio Adami primi cum Adamo ſe- cundo. Ergo& Adamus eſt ſeductus,& in peccati conſortium ad- ductus, atque peccati eſt cauſa. X 4 50. Secund) opponitur locus, 2. Cor. 11.verſ. 3. Timeo, ne ficut ſerpeus Eyam ſeduxit aſtutia ſuà: itacorrumpantur ſenſus veſtri. ubi nulla, inquit Bellarminus, mentio fit Adami. I. Keſp.1. Nulla eſt eonfequentia inargumento hoc: Diabo- lus ſeduxit Eram. Ergo non ſeduxit Adamum per Evam. 2. Quod Diabolus Adamum per Evam ſeduxerit, aliquot enartatis evicimus fundamen- tis. z2. Denig, proyocat Bellarminus ad locum 1. Tim. 2. verſ. 14. Adam non eſl ſeductus: Mulier aute:n ſducta in praæyariatione fuit. Ex hoc infert, Adamum propriè non eſſe ſeductum. b 53. Reſp. Diſinguimus I. inter ſenſum abſolutum,& com- paratum, inter ſeductionem ipſam,& ſeductionis ordinem: Ada- mus non eſt ſeductus nimirum primum, quemadmodum Eva: col⸗ ligitur hæc reſponſio ex ipſo textu: Nam verſ. 13. dicuur: Adam prior formatus eſt, deinde Eya. Ordinem verò deſtructionis contraria- ri ordini conſtructionis optimè novit Diabolus. Et quod eſt ulti- mum in conſtruendo, ſæpè eſt primum in deſtruendo. Quare primò decipere ſtuduit Euam; Handenim ſeductam, ſeduqurum Adamum conijciebat. Eva igitu? ſeducta fait in præyaritatione, dicit Apoſtolus, hoc eſt, extitit Adæ cauſa prævaricationis Unde§Syr.4.25.v. 33 dicitup: A muliere initium factum eſt peccati. 2. Inter ſeductionem immediatam, & mediatam: Adamus ſeductus eſtà Diabolo non aοεασάυς, ſed ναμνμι uemediante mulieris perſuaſione. Ambroſius ſcribit in com men- tarijs ſuper locum hunc: Vir per mulierem deleprus eſt: ac per hoc nulla illi onedenda audacia eſt. 3. Inter ſeductionem internam,&externam: Ggggg 2 Sedu- ——— ſ“ S— ———“——————————————— 1—— 1———.— 4 5——— 1— 5—— Le ————— 5. ,“*“—. 8 4 8 8 4——— 8 4 98 1.— — 4 ——————. 4 ———— 4 ——— 1 . 758 De Papiſmo Seductione externâ à Diabolo eſt ſola Eva, quia hanc tantùm foris eſt aggreflus,& cum ed in ſerp ente collocutus; Intus verò per ſugge- ſtionem Diaboli Adamus eſt ſeductus. b 54. Excipit Bellarminus, interpretationes, inqtiens, illa,ſt pera ſent, redderent argumentum Apoſtoli plane inſimum, ac debilt. Nonemm propterea cenſendum eſt, mnlieres immaturij udici 77— Gad docendum ine- ptas, quod Heya ſeducta ſit a Diabholo,& Adam 4 muliere, pel quodl Heraſi prius ſedutta, qum Adam; vel quod Heyæ ſeductio fuerit tauſa praparitatin- nis Adæ, non contra. Nam quod Heya ſeducta ſit a Diabelo, Adam à muliere, tantum abeſt, ut arguat mulierem ſimplicioris eſſe natura, quam virum, ut po- tius arguat contrarium: iquidem longe Aifficilius eſt, eyadere inſidias Dia. boli, quàm mulieris.. 55. Reſp. Invertit Bellarminus argumentum Apoſtolicum. Non enim argumentatur Apoſtolus à ſimpliciori ingenio„X minoti judicio, fed à mulieris peccato,& pœna divinituùs ipſi impoſita. Mu- lieri igitur non permittit Apoſtolus docere, nec viro dominari; quia non ada- mus, ſed Eva à Diabolo ſeducta Adamo,& toti generi humano prayalicatio- nis exitit cauſa: Et modo illo doctrina mulier virum non dacuit, ſed ſeduxit. Quare à DEO in ſeauctionis,& temeritati pœænam poteſtati viri ſubjcds fuit. 56. Queſtio quarta: Vtrùm primum peccatum,& fonsreliquo- rum peccatorum fuerit incredulitas, ſeu inſidelitas; An verd ſuperbia? 57. Reſp. B. Lutherus ſuper cap. 3. Gen. ſeribit: Radix,& fom peccati eſt ingredulitas,& ayerſio à Deo, ſicutè contrario fons juſtitis,&ta- dix eſt ſides.— 58. Sententiam hanc B. Lutheri propugnaturi, diſtinguimus, 1. inter illud, quodeſt de ſide,& quod eſt circa fidem. De fide eſt ſcire, pti- mos parentes graviſſimè eſſe lapſos: Nam Moſes& Apoſtolus Pau- lus ſcribunt, peccatum primorum parentum de non guſtando ftuctu vetito fuiſſe tranſgreſſionem, delictum,& inobedientiam; Cirea fi- dem eſt ſcire, unde eeperit hæc inobedientia, cujus quæſtionis accu- ratà deciſione abſque diſpendio carere poſſumus,& quam miſſam faceremus, niſi ſcrupulosè eam moveret Bellarminus,& traduceret B. Lutherum. 2. Inter ipſos vitioſos actus,& vitioſorum actuum ordinem: Vitioſus actus in peccato hominis primo non eſt externatantùm ve- liti pomi comeſtio; Sed omnium præceptorum Decalogi violatio, S CePlLorum LSSn 6 9)„ ggelo: 4 T Ju le bo uetd pnunt,pe aumtc ko Don moni a neyiat 99. ioljact mump. do, ſeu deioalle dan Die nemd lntitex Dißutatio XLIII. b 759 ut in primo pracepto, Dei, ejus que verbi ex oculis remotio; Cum Dia- 2. bolo collocutio, aurium, mentiſq́; ad verba ejus accominodatio in corde infidelitas,& dubitatio: Inſecundo præcepto, expreſſi Dei verbi in ore depravatio, Geneſ.3, verſic. 3. Etblaſphema culpæin Deum translatio, verſic. 1⁊. 13. In tertio, Arboris, in qua divini cultus ſacta- rium,& Sacramentum. Primis parentibus erat pro poſitum, viola- tio,& ſacrilegis manibus peofanatio, atque in opere legis actualis trangreſſio: In quarto, in patrem cœleſtem Ax&ααοειεia,& quoad fœmi- nam, quaſi ea poteſtatem corporis ſui habeat, maritalis conſilii abje- „ ⸗ ctio, fructus prohibiti raptus,& devotatio: In quinto, homicidii, quo ſe, ac poſteros ſuos in mortem naturæ, gratiæ,& gloriæ præci- pitarunt, perpetratio: In ſexto, fidelitatis in maritum, cui eſum pro- hibitum fœmina perſuadet, non obſervatio: In ſeptimo, reialienæ in viro Domino contrectatio: Inoctavo, falſi teſtificatio,& falſi te- ſtimonii approbatio: In nono,& decimo: in concupiſcentiæ gurgitem præcipitatio. 59. Quam yis verò in lapſuhominis primi multi con currerint vitioſi actus, in illistamen datur ordo, unde de peccato hominis o- mnium primo diſputatur: Fuiſſe illud dubitationem de mandato di- vino, ſeu uno verbo infidelitatem ſive incredulitatem cum B. Lu- theroaſſerimus,& aſſertionem confirmamus. 1. abordine tentationis: Nam Diabolus ſolicitat primò hominem Geneſ. 3. verſic. I. ad dubita- tionem de verbo Dei: Numquid pracepit Deus, inquiens, ut non come- deretis ex omni ligno Paradifi. Deinde ex reſponſione Evæ mandatum Dei non rectè recitantis, ſed depravantis, audacior factus Diabolus, prorſus negat verbum Dei verl. 4. Nequaquam, inquiens, moriemini: Er tum demum ad ſuperbiam impellir, verj. 5. Eritu, inquiens, ſicut Dii, ſcientes bonum,& malum: Inde Eva, cujus voluntas a verbo Dei erat averſa,& depravata, in externum prorum pit factum, tulit de fructu ligni,& comedit: Ad quod igitur Diabohus primum ſolicitat, ita ut ſolicita- tioni huic homo aſſenſum prabeat, illud eſt primum peccatum. Atqui prius Diabolus ſolici tat Eyam ad incredulitatem, ſeu ad defectionem A yerbo Dei. Ergo. 8 60. Jentiunt Hebræi, Moſen tantùm noraſſe finem ſermo- nis, nimirum id, quod Diabolus ſuà oratione obtinuit,& omiſiſſe, quæ præceſſerunt, forte de dignitate, authoritate,& libertate homi- ö“ GgSSg 3 nis in —— 4—— ————yy—— 2———.———————— 4——————— —— e—— 3————— 1— —.— 4—— 2 G 4————— 4-.— 2 8 1 4 —=— 2——— 7——.—.———— 4— * 8—“ 9—— 4— ——. 4 6— 3— —————ſſſſſͤͤͤͤ—.— 4 —— . ——— — 760 3 De Papiſmo 1 4 5 nis in uſu cteaturarum: de imperfectà hominis glori, quæinde ſit conſpicua, quod deſtituatur ſcientia boni,& mali, deq́; Dei adverſus hominem invidia, quem nolit nimium creſcere, quaſi dixerit: Mirg ſauè, Deum vos tam multis priyaſſe bonis; Malt) magis autem, quod praus- pit vohis aliquid de cibis. Quafe injicit Diabolus hac fud oratione du- bitationem animæ Evæ, vel de ipſo interdicto, quod non ſit tale à Deo profectum: vel de ſenſu interdicti, quod non ſit intelligendum dear. boris uſu, ſeu de re minimi momenti: vel de cauſa impulſva ejus, quod ſit profectum nonã Deo bene cupiente, vel favente: vel de cauſa ſ- nali, quodad perniciem hominis ſpe ctet,& non neceſſariis vinculis libertatem ejus conſtringat, maximiſque bonis eum privet. 61. 2. 4b5 Eya reſponſione, quæ dubitationem,& infideli- ratem includit: Nam Eva interdictum Dei depravat partim adden- do verba hæc, ne tangeremus, quibus innuit, interdictum hoc nimis eſſe rigidum; partim valorem interdicti iſtius imminuendo: Inpa. nà enim repetendà inſerit vocem dubitandi, dicens, ue fote moriamu, quæ non erat divinit us addita,& vitiat ſenſumè mandati, quod pœ- næ denunciationem habet eertiſſimam. Ergo Eva de comminatio- nis gravitate,& certitudine dubitar. Ergo in primo conflictu à Dia- bolo ad dubitationem,& infidelitatem fuit permota. Diabolusigi- tur videns Evam dubitantem,& ob rigorem mandati divini quaſi indignantem, ad ſuperbiam, argumentoà ſingularis ſcientiæ promiſ- fione ſumpto, Evam inſtigat. 62. 3. A verbi Dei contemptu,& tacità negatione: Is eſt incredu- lus, qui verbum Deinegligit,& verbo Diaboli auſcultat. Fecitid E- va, quæ Diabolum negantem audivit, ipſique tacité conſenſit, vo- cem ſerpentis verbo Dei creatoris,& benefactoris, prætulit, quaſi non per omnia homini bene cupiat,& multis commodis eum pfiva- tit. Procedit igitur d dubitatione ad negationem, non quidem ex- preſſam,& explicitam, ſed implicitam,& tacitam, quia Diabolum negantem audit, ipſiq; non contradictt. 6z. 4. A teſtimonio Syracid. c. 10. verſic. 4. Initium ſuperbietta- poſtatare a Des. Jam verò àοτσσσa eſt àεεα, vel pars ejus; 2. Theß. 1. Ergo infidelitas, ut cauſa effectum, præcedit ſuperbiam. 64. z. Afideinarura. Fides verbo Dei adhærens eſt fonso- mnium bonorum, Hebr. iu. verſ. 6. Accedentem ad Peum vportet credene . Ergo — 8 aickeexu 69 honnch 3 atuem. * 1 isngula Awdiſt. ſigui rus. diplu 4 ecc . 40‧ wentla. 9 eitur obedientia. Diſutatio XLIII. 761 Ergo incredulitas à verbo Dei diſcedens eſt fons, origo,& cauſa o- mnium malorum, teſte etiam ipſo Chriſto, Joh. 3. v. 18. Qui non credit, jam judicatuseſt, verſ.36. Qui incredulus&ſt Filio, nan videbit vitam. Johan. 16. verſ. S. Spiritus S. arguet mundum de peccato. verſ. 9. Quia non credunt in Filium. Imò impoſſibile eſt, ut homo fidem,& fiduciam in Deum re- tineat, atque ſuperbiat. Eva igitur prius infidelis fuit, quam ſuper- bivit. Nam comminationem mortis non ſpreviſler, niſi lumen fidei in ipſa extinctum fuiſſet. b 65. uare non ſubicribimus opinioni Scholaſticorum, & Pontificiorum primum hominis peccatum ſpperbiam eſſe ſtatu- entium. Gabriel Biel libr. 2. Diſt. 22. quæſt. 2. ſcribit Peccatum mulieris inchoatum fuit in ſuperbià, progreſſum babuit in avaritià conſummationem verd in gulã. Videatur etiam Thomas, l. orn bardus,& alii ſcholaſtici in lib. 2.-iſt. 21.22. Scribit Bellarminus lib. 3. de peccat. c. 4. Seutentia Theologorum Catholicorum communi eſt, primum peccatum Heræ fuiſſe ſu- perbiam. 66. Aſcitionis bujus fundamentum primum petit Bellarminus ex Syta. 10. p. 15. Initium omnis peccati. Ergo has eſt primum pectatuin. 67. Reſpond. 1. Remittimus ad verſiculum 15. ejuſdem ca- pitis, qui ſic habet: Initium ſuperbia hominis apoſtatareà Deo. Unde col- 5 mus infidelitatem eſſe initium ſuperbiæ: Nam nihil eſt initium ſui ipſius: Et Arοσa eſt quædam a*ιτμx.2. Agit Syracides v. 15. non de peccato originali, ſed de ſupelbia actuali, ex qua pullulant alia flagitia. b b 68. Fundamentum ſecundum petunt ex Tob. 4. v. 14. In ſuperbia ĩ- nitium ſumpſit omnis perditio. Ergo hæc ſt primus atlus vitiofus. 69. Reſp. i. Loquitur Tobias non de peccato originali,& lapſu Adami, ſed de ſuperbià actuali. Ergo non agit de ordine vitioſorum actuum. ⁊ Effectum oſtendit ſuperbiæ, nempe perditionem, quæ non excludit, ſed includit infidelitatem. z. Viriofa eſt verſio latina: In græ- ca enim editione ſic legirur: 2u ⁵⁸ ⁸ κρᷣςρα Ardeia ατανοσ xo& h. e. in ſuperbia perditio,& non ſtabilitas m ulta. At conſequen- tia eſt nulla: In ſuperbia eſt perditio. Ergo ſuperbia eſt primum peccatunn. 70. Objeckionem tertiam petunt ex Rom. 5.y. 9. Per inobedientiam unius hominis peccatores conſtituti ſunt multi. Aclus verd primus ſuperbiæ eſt, nolle ſubjici imperio,& præceptis alterius, quæ propriè dicitur inobedientia: Sicut? contrario humilitatis eſt, ſubjici imperio,& praceptisaliorum, quæproprié di- 71. Reſp. —————— —— 8——— 2 3“— —— 7 2 4————————— —————————.— ————————— 4 5 3 4——— ———*— 5 1——— A——— 4 ———— 3 2 ——. 4 * 4⁴ A* 3 4 ͤͤ , ͤͤ 762 De Papiſino 71. Kelp.t. Inobedientia complectitur totum Adami pec- catum: Non autem oſtendit ordinem vitioſorum actuum. Kcopa igitur ſunt diflolutæ. 2. Primus gradus ſuperbiæ eſt ipla infidelitas: Hæc enim deſcribitur pere nolle obedire mandato& volumati Dei. Primus igitur ſuperbiæ gradus eſt nolle credere verbis Dei. Certè cor hominis non potuit efferri: quin prius fides verborum Dei eſſet labefactata. .„, 3.FEI7 771„. 7²2. Denique objicitur ratiahaæc: Finis prior eſt mediis. Præſupponi- tur enim finis, cujus media quaruntur. Atqui ſuperbi enat ſinis hominis man- datum Dei tranſgredientis, quippe qui ſimilis volebat eſe Peo; N lettus man- dati erat medium. Ergs illa erat prior; hic poſterior: Et per conſequens ſuperhia imum peccatum. eſtpr 275 4 Re ſp. 1. Waacus ignorabat 1 finem profe Kionis Gen.3 nempe immolationem. Ergo hoc medium prius erat line„Etper conſequens non emnis finis prior eſt mediis. 2. Aliud eſt electio, 9 aliud ſeductio. In electione, quæ ſponte ſuſcipitur finis mediis eſt pri orz ſed non in ſeductione, ut videre eſt ex hæreticorum hæreſin intto- ducentium ſtudiis& ex aliis pravis operationibus. 3. Alius eſt finis ſedu- xentis Diaboli,& alius hominis ſeducti: In ordine vitioſorum actuum yi. dendum eſt, quid homo primum egerit, non quid videatur pri⸗ mum intendiſſe. Hoc autem primum egit, ad quod fuit ſolicitatus à Diabolo, quod fuit infidelitas, & dubitatio. Finis Diſſ putationis XLIII. hesesess ⸗ RNSe doütpesca 1 mrlottär 8 dep 1p L) 9„ 1' 1 I' WickR entien. 1* abn“ fern Nelad A eee DISPUTATIO XIIIII. 8 Au S. r DE PECCATO ORIGINALI IN SPECIE prima... Keſpon. Reinholdo Seiher Tremoniàâ. Weſtphale mTS IS j. rENERALEMpeccari conſiderationem ſequitur pecialis. Eſt igitur peccatum originale, vel actuale. II- S lud ut pracedit origine, ita& cognitione. 3 SENTENTIA PROTESTANT 1uM. 39 2. Diſtinctionem peccati in originale, == e Ractuale, ut venenum ſuum commodius poſſet inſtillare, negavi tPelagius. At nititur ea authoritate S cripturæ, quæ X » . ₰ 5 1. diſtinguit inter carnem,& opera inter radicem,& germina, inter arborem malam& fructus. 2. Omnes omninò habentes peccatum ſunt peccatores: At non ſtatim omnes habent peccatum actuale. Da- tur igitur præter peccatum actuale etiam originale. 3. Jacobus dicit cap I. ver. 15. Concupiſcentia cum concepit, paritpeccatum. Apoſtolus Pau- lus dicit Rom. 7.v. 17. G20. Inhabitans in me peccatum operatur concupi- ſcentiam. Peccati igitur appellationem aliter uſurpari d IJacobo,& a- liter ab Apoſtolo Paulo manifeſtum eſt. 4. Eph. 2.v. z. dicimur naturâ filii iræ; At Eph. 5.v. 5.6. Col. 3. verſ. 6. propter ambulationem in forni- catione, avaritid,& c. venire dicitur ira Dei. 3. KRectè igitur Apologia, omnind neceſaria, inquit, eſt ve- ra agnitio peccati originis, neque enim poteſt intelligi magnitudo gratiæ Chri⸗ ſti, niſi cognitis noſtris malis. Venit enim ut deſtruat opera Diaboli. 8— 4. Ett verò peccatum originis totius naturæ imagine Dei deſtitutæ de- pravatio, ob quam mors inomnes homines pertranſuit. Vel: Peccatum ori- ginale eſt natura humanæa originali Juſtitia poliatæ hraxitas„per carnalem ge- GAhhnh nerario- —.—— 7⁴4 De Papiſuas nerationem ab Adamopropagita, reos homunes æterno damnationis, niſ rege- neratio interveniat, efticiens., 6 5, Nominatur hoc peccatum in V. Teſtamento figmentum humani cordis ab adoleſcentia, Gen. 8. verſ. 21. Peccatum occultum, Pſal. 19. v. 3. Pſal 90. v. d. Peccatum in quo homo oweipirur,yſa z1. „,7. Immunqdities, Job. 4.y. 4. Ezech. 16. y. 4 In N. Te amee n. ellatur corpus peccati,& vetushomo 3 Rom. vp. 6. peccatum inhabi- tans, Ron. 7. y. 13. 20. Lex peccati exiſtens in membris, Rom. 7.p. 3. Concupiſcentia catnis, Gal.5.v.x 6. 6. Uſitata& recepta eſt appellatio peccati originis: ſeu 5⸗ riginalis, quæ, licet non ſit ſumpta ex ſermone Prophetico, vel Apo- ſolico, verà tamen,& gravi authoritate eſt recepra. Dicitur enim ariginale 1. Tattonè principii, nimirum ratione primorum— Aquibus, tanquama communi origine in omnes Poſteros hære ta tio eſt derivatum. 2. Ratione effecti, nimirum reſpectu peccati actus- lis, quod exillo ſuam originem trahit. 3. Ratione ſubjecti w3 auju temporis: quia cum cujuslibet hominis origine peccatum hoc ſumito riginem. d Denske 7. Sedes eſt peccati originalis, ſeu primus de eo ocus legi tur Gen. S. v. 5. cap. 8. verſ. 21. Omnis cogitatio cordis bumani, At omne Gu- figmentum tantum malum, ab adoleſcentia omni tempore. Textus iſte in 8 mis Gen. 8. loquitur de peccato originis. Nam 1- intelligendus eſtde ioto genere humano. 2. Non dicit cor humanum depravari imitario- ne,& pravis exemplis, ſeda pueritia.3. Aceommodaturetiam ad No- am juſtum, ipſiuſque homines, qui tunc erantin terfã- Dieiturque i- plum ſigmentum cogitationum cordis humani eſſe pravum. Appella- tione cordis in Scriptura ſæpe intelligitur ipſa hominis anima cum o- mnibus ſuis naturalibus facultatibus, ut P/al. 51. Matt.. Appellatio r gmenti x non ſignificat tantùm activè ipſam fictionem, efforma- tionem, cogitationem,& operationem, ſed etiam paſſivè ipſum plal⸗ ma, rein fieram, naturam,& naturalem Juνvauir, ac propenfionem, ut EFſa. 29. v. 16. Hab. 2.v. 8. Idem quod græcis woniαεκμα. Non igitur accuſam- ꝛur tantùm actiones,& operationes tum internæ, tum externæ, licet exillis conſequatur, ipſum cor eſſe malum, ſed etiam ipſum cor, quam- do effingitur, ſeu formatur, id malumeſt, nimirum à prima otiginè. Docet igitur locus iſte univerſalitatem ſubjecti, nimirum Omne j⸗ b guen- aualtecäum aaneditdt, g concipis maſlan. Jlobu I anoreteun exceatum um ml tiocoruup uhubekp fumpabt do, geronnu ſuhum& fererätat cperut: dudtt:u tnutn 1 beanet nüige mnrles nügte 1 dahnie wha du Piſbutatio XLIIII, 76„ gmentum cordis. Ipſum actum, nimirum tantum malum; adjunctum temporis, omnihbus diebus à pueritia. b 8. Secundus locus legitur Job. 14. verſ. 4A. Quis poteſt facere mun- dum de immundo conceptum ſemine? Et cap. 15. verſ. 14. 15. Quid eſt homo. ut immaculatus ſit,& ut juſtus appareat natus de muliere? Eece inter ſanctos ejus nemo integer. Pronunciat igitur Hiob ipſum ſemen, ex quo homo formatur, impurum. 9. Tertius locus legitur, Pſalm. 51. verſ. 7. Ecce in iniquitatibus conceptus ſum: Et in peccatis contepit me mater mea. David homicidium, & adulterium à ſe perpetratum deplorans in agnitione peccati ſui eo progreditur, ut affirmet, ipſam rudem humanæ naturæ materiam, dum concipitur in utero materno, eſſe peccato plenam,& perditio- nis maſſam. Nam ipſum ſemen, ex quo formamur, impium eſſe do- cet Jobus. Ergo interprete B. Luthero, David non ex commiſſo ſolo facinore reum,& peccatorem ſe eſſè agnoſcit, ſed infantes ipſos affer- re peccatum, non tantum cum naſcuntur,& in lucem eduntur, ſed ipſam maſſam, ex qua in conceptione incipiunt formari, totam eſſe vitio corruptam, quando geſtatur adhuc embryo in utero,& forma- tur, habet peccatum, ita ut mater ſanguine ſuo peccatorem alar prius, quam partum edat. 10, Locus quartus extat, Jer. 17. verſ. 9. Pravum eſt cor hominis, ſuper omnia, quis cognoſcat illud? Docet Jeremias cor hominis ita eſſe pravum,& perverſum, ut nemo præter Deum cordium ſcrutatorem, perverſitatem illam ſatis cognoſcere,& intelligere queat. Et ne quis opinerur à Propheta perſtringi tantum hypocritas, ſemet ipſum in- cludit: Subjicit enim v. 14. Sana me Domine,& ſanabor, ſalyum me fac,& ſalvus ero. m1. Locus quintus extat, Joh. 3. verſ. 6. Quicquid ex carne natum eſt, caro eſt. Docet enim Chriſtus palingeneſiam eſſe neceſſariam,& ſe- cundã geniturâ nos ad regnum Dei formandos; quia ex utero matris carnales tantum naſcimur,& mortales in hanc lucem prodimus. Na- tura igitur noſtra nil niſi carnem ſapit. 12. Locus ſextus legitur, Rom. 5. verſ. 1z. Per unum hominem pec- catum intravit in mundum,&per peccatum mors: Et ſic ad omnes homines mors pertrauſiit, in quo omnespeccaverunt. Et v. 14. Regnavit mors ab Adam uſque ad Moſen, iueos quoq́;, qui non peccæverunt ad ſimilitudinem tranſgreßionis Hhhhh 2 Adam. 1 Hee, gᷣſᷣ—— ··—-—-— — — “ 3 4—““ e8————““ ereen 6. 85 — 8* 8 4 1 —— 2 5— ——— 2——— — 1* 4—.—.*4— —————.. — —— 8 3 1 — —— beee— ———— — 667 De Papiſmo Adam. Itaq, ſapientia carnis inimicitia eſt adverſus Deum, Rom. 8. y. 7. Locus iſte oſtendit peccati originalis Mcientem„quæ eſt homo primus à Deo ſua libertate ſe avertens. Oſtendir ſubjectum, quod ſunt omnes in hune mundum venientes. Oſtendit ipſum peccatum originis, qued etiam ha- bentilli, qui non actione aliqua, ſicut Adam⸗ ſunt prævaricati. Oſten- dit reatum, qui eſt mors, regnum mortis, judicium condemnationis. Peſcribit modum propagationis: per unum enim hominem, inquit Apo- ſtolus, peccatum intravit in mundum. b 13. Locus ſeptimus legitur Eph. 2.y. z. Naturà ſumus filii ir. Contendit quidem Pelagius non legendum eſle natura, ſed omninò, verè, penitus, pro pris; Sed obſervavit Eralmus, Apoſtolum Daulum 4 ⸗. collarione declarare, quid ſit natura: Dicit enim: Gratia eſtis ſal⸗ pati: naturd filii iræ. Ergo docer, nos naturaliter gigni cum peccato,& ſi⸗ mul in ipſa propagationis origine, quando accipimus humanam na- turam, timul cum naturaâ propagari in nos tale naturæ vitium, proptet quod ſumus Flii iræ. 14. Caterum peccatum originale nom tantum eſt juſtitiæ o- riginalis zngis, ſed etiam vitioſæ qualitatis I: De perdita enim eſt ipla juſtitia, cui ſuccefſit vitioſus habitus: Unde communiter dicitur naturale,& congenitum, non quod ſit d naturæ opifice Deo, ut Ma- nichæi delirabant, ſed quia in natura hæret,& cum eà oritur. Bern- hardus dicit in Medit. cap. 2. Parentes nos faciunt antedamnatos, quam, natos. 15. Docet Scriptura εeεaꝶ illam,& juſtitiæ originalis inelle debitæ carentiam, quando homini animali detrahit potentiam inten ligendi Deum,& faciendibonum, Rom. 3. v. 10. Non eſt juſtus ret. ll. Non eſt intelligens, nec requurens Deum. verſ. 18. Non eſt timor Dei ante ou- los eorum. Verſ. 23. Omne peccaverunt,& carent gloria Dei. Rom. 7.v.ld. Perficere bonum non inpenio. 1. Cor. ⁊. v. 14. Animalis homo nonN percipi ea, quæ ſunt Spiritus Dei,& non poteſt intelligere. 2. Cor. 3.v.5. Ne 1 entes cogitare ex nobis, quaſi ex nobis. De vitioſa q ualitate „ pturæteſtimonia, quæagunt de inordinatâ concupiſcentia, de pro- penfione ad cogitationes vanas in mente ad ſecuritatem carnalem. in voluntate; ad iram in corde; ad immundiciem in reliquis mem- bris, ut, Gen. 6. v. 5.c. 8. v. 21. Omne jigmentum cogitationum cordu huma- num tantum malum Rom. 7. ver. 27. Video aliam legem in membris meu ne- pugnan⸗ „ f 241 7 I umuls l⸗ 9 oquuntur ſcii- apturaucl, „r. PKlm 4 lan habita dam la reore igll 1ouodgo 5 wlantate, 4 thüichedht hſ 9 1 hh,r./* f., na ſcanl runauu domo, R Preſ.2. 1 A depraugt 1. girret „iNA zi Na wuam n Wlolau ſkrim - 23 anciac me don b meit irs lhd A, Ant 1' — 4 , Ap re u2 3. 4 5. 3 7d. N”- 4, 1 1 4 A 1 1 cin C 1 6 e 1 2 M 1' m i b 4 3 5 1 E 9 8— 12— , 2 8 2 8— 1—. 4 3— Diſputatio XLIIII. 767 pugnantem legi menris mes,& captivantem me in lege peccati, qua eſt in mem- bris meis. De reatu, qui inſequitur s σανι,& Stcν dicit Apoſtolus, Rom.5. verſ. 12. Inomnes homines morspertranſtit. Eph. 2.v.3. N aturâ ſumus ßlii ira Joh. 3.7. 33, Qui non credit in Filium, ira Dei manet ſuper eum. 16. Subjectum peccati originalis non eſt morbida aliqua cor- poris qualitas, ſed totus homo ſecundum corpus,& animam. Nam I1. Scriptura dicit, totum hominem in peccatis concipi,& naſci, Pſal. 5¹. verſ. 7. Eximmundo ſemine, Job. 4.y. 4. Effè carnem, Joh. 3. v. 3. Effe ſervum peccati, Joh. 8. v.; 4. Mortuum in pe ceatis, Eph. 2. v. 1. 2. Ima- go Dei exat re ctitudo totius hominis,& præcipuè omnium animæ vi- rium. Ergo peccatum originale totum pervaſit hominem, ut nihil ſit in ipſo ſanià ſummo verrice, ad plantam uſque pedis, Eſai. I. verſ. 6. Nam habitus& privationes circa idem verſantur ſubjectum. 3. De mente igitur dicit Scriptura, quod homo ſit cæcus, tenebræ, Eph. 5. v. 8. quodnon poſſit intelligere, quæ ſunt ſpiritus Dei, 1. Cor. 2. v. 4. De voluntate,& corde dicit, quod omne ſigmentum cordis tantum ſit malum omni die à pueritia, Gen. 6. y. 5. ap.&. v. 21. quòd prayum corſit,& inſcruta- bile, Jer. 17. v.9. De corpore, ejuſque membris dicit, quòd oculus,& de- xtra ſcandalizent hominem, Matth. 5. v. 29. 30·u òd peccatum habitet in mortali noſtro corpore, Rom. 6. v. 12. C. 3. v. 13. 4. Itaque renovandus eſt homo,& renovatur in animà& corpore, Eph. 4. v. 23. Rom. 12.y. J. Col. * 5 62 f 8—„„. 3. erſ.z. 2. Cor. 7. verſ.. Ergo anima& corpus peccato originali ſunt depravata. 17. Modis propagationis peccatioriginalis eſt generatio carnalis Pro- pagatur verò in poſteros per generationemnon ratione ipſius conju- gii(Nam peccato ſunt polluriinfantes& in conjugio,& extra conju- —. 1. I gium nati) Sedratione corruptæ naturæ; quænon poteſt aliam, quam generare naturam. Itaque in peccatis concipimur, Pſal. 51.V. vitioſam g 7. Eximmundo ſemine in utero formamnur, Joh. 14. v. 4. Quod na- tumeſtex carne, inquit Chriſtus, caro eſt Joh. 3. v. 6. Adam genuit fi- lium Sethum ad imaginem ſuampeccato corruptam, quætune erat in ipſo. Gen. 5.v.. Natura igitur ſumus filii iræ, Eph. z.y. 3. 18. Quinque igitur in peccati deſcriptione ſunt obſervanda. 1. Gratiæ amißio. z. Contrarii ſucceßio,& poſitio. 3. A pœænam obligatio. 4. In toto homine inhabitatio. ſ. Propagatio, ſeu modus propagationi, qui eſt car- nalis generatio. 1.— 3—— ä——““—“ 3— ““— — 3 5 .* 4 b. .„ — ——— — —8ſſ — —— — 4 — “ — 1 Ren d 49 3 3 8 8 ———“ 3 8—— 8. 5 . 8 1 e ses“ 8 3 8 4—““ 2 18““ tan Eut eeeee— 5*—— 1. ——“ e 1 4 ͤͤͤͤͤͤ 5 8—]”ͤ8ſſſſ— 3 * Si eee 2. 2„——— 5—— 8— 4——-—. 4—. 5 4 9 5*— 4——ſſſſͤ—— ſſ ͤ ———..“— ———————— 8 ———— 68 De Papiſins GINTERNTIA PONTIFIGIORuM. 19. Peccatum originis non eſt propriè ſed abuſivẽ peccatum, Tapperus Tom. i. p. 36 Bellarminus licet idem non totidem dicat verbis, tamen cum Scholaſticis pro peccato potius analogico, quam vero il- lud habet. Nam Tom.z. ſcribit: Originale peccatum non tam eſtof- fenſa, quàm macula. 20. Siverò peccatum oportet vocari, eſt omninò minimum, i- mò minus minimo peccato veniali, Tapperus pag. 49. Coſterus in Augm. Ench. p. 173⸗ 21. Itaq;ob peccatum originis pœnitentianullà eſt opus. Andra- dius ſcribit lib.ʒ.adv. Concil:Trid. refut.Illis profecto peccatis accommoda- ta medicina erit,& neceſſaria, quæ propria operatione,& voluntate ſuſcipiun. tur: Originale veropeccatum çum noꝝ fuerit propriã poluntate, ſed Adami an- hitrio admiſſum, illa profecto ſola medicina erit illi neceſſaria„quæ aliena etiam voluntate adhiberi poteſt, qualis Baptiſmus eſt, qui vagientes adhuc infanteso- riginali crimine liberat. Pænitentia verd, quæ propriam operationèm neceſſani exigit, etſi originali peccato adhiberi poßit, qui tamen neceſſariam eſſe ducit, eriginalis peccati naturam non atis perpendit. 22. Non temere, ſed piè, ac rectè exiſtimatur, beatam virgi- nem Mariam, ſingulari Dei privilegio, ab omni omninò peccato fuiſ- ſe immunem, Bellarminus lib. 4.de amiſſ. Grat. cap. 1j. 23. Hominibus ſingulis animæ ſingulæ, non ex propagine, ſed ex nihilo, tunc primum creari, atq; infundi, cum in uteris matrum fœtus concepti, atq; ad animationem præparati ſunt, Bellarminus lib. 4. c. 11..z09. Non polluitur verò anima, cum creatur à Deo, ſed cum per conjunctionem cum carne ex Adamo tracta, pars hominis efficitur, Bellarminus lib. 4. Cap. 1z. de amiſſ. grat. 24. Primũ primi parentis peccatum.,& non proximorum parentũ peccata in poſteros tranſmittuntur, Bellarminus lib. 4.de amiſſ grat.c. d. STrATrus CoNrROVERBSIE.. 25. Quare Proteſtantes diſſentiuntà Pontificiis de peccatio- riginalis natura; de ejus gravitate; de ejus ſubjecto, an toti hominiin- hæreat,& an omnes,& ſinguli homines, ſolo Chriſto excepto„lint eo polluti? De modo propagationis,& origine animæ. b 26. Quæſtio prima: Anpeccatum originis ſit peccatum yer Epro⸗ priè ira dictum cui Pænitentia medicina ſit adhibenda? 27 Reſp. jaredeid uulb ſ Lntbnenten aimusetes aaatumiin neadpecd a. fopoltid zicſnaua Nruuum 9. 7.7. yiem cond vman.”. trmea. mäigzh Nrans.& 1 feccaru gense ſidens wüch unis, le heere daa nkee 1 wn —— 1 1 1 ½ 1 5 3 4 4 8 4 M 1 — — — —2 . 4—— Dißputatio XLIIII. 769 27. Reſpond. Quidam Pontificii pe ccatumoriginiꝰ non eſ- ſe propriẽ, ſed abuſivè peccatum ſcribunt. Ruardus Tapperus in Art. de pec Orig. In parvulo, inquit, recens nato nihil invenitur, quod ver, & propriè percati rationem habeat. Pighius contro. primà de pecc. orig. Et Ambroſ. Cathar. lib. de cap. hom.& pec. orig. c. 6.0pinantur pec- eatum originis non habere veram peccati rationem ſed eſſe tantůùm reatum, quo poſteri primorum parentum propter tranſgreſſionemil lorum primævam ſine aliquo vitio proprio,& inhærente naturæ pra- vitate devinctiteneantur. Bellarminus quidem ſententiam hanc no- minat lib ⸗. c. 6. minus rectam; Sed idem ipſe, Baptiſmo, inquit, egentin- fantes non tam, ut peccata eis remittantur, per condonationem offenſarum, quam ut peccati macula in eis abſtergatur. Azorius lib. 4. Inſtit. Mor. c. 29. Peccatum, inquit, originis, rationem peccati non habet, niſt cum reſpectu& or- Aine ad peccatum, quod Adamus commiſit. 28. Opinionemiſtam tribus ex Scriptura oſtenſis refutamus pro poſitionibus. Prima: Peccatum originis non abuſivè, ſed verè& ro- priè eſtpeccatum. Nam. nominatur ablolutè peccatum, Ram. 5. v.1z. Per unum hominem peccatum intravit in mundum, ac per peccatum mors. &ap. 7. verſ- 8. Oscaſione acceptapeccatum, per præceptum genuit in me o- mnem consupiſcentiam. Eſt igitur ſcaturigꝰ,& fons omniũ peccatorum- Roman: 6. verſ. 6. Eſt oorpus peocati. Pal. 51. v. J. Impescatis concepit me ma ter mea. Quare non im propriè,& analogicè, ſed propriè eſt peccatum undiq; hominem circumſtans,& circumvallans, Heb. 1z. v. i. ipſi inha- bitans.& quidem ad mortem uſque, Rom. 7.v. 17. 19. 2. Sipeccatum originale im propris appellandum eſt peccatum, ſequitur,& impropriè vocari peccata actualia. At conſe- quens eſt abſurdum: Ergo&antecedens. Conſequentia majoris e- videns eſtex convenienti& differentia peccati originalis,& actua- lis. ſiquidem illud ab hoc differt tanquam arborà fructibus, radix à ramis, mater àſobole. Valet igitur hic Canon: Qualis mater. tali C ſoboles. Salvator dicit Matt. 7.v. 8. Arbor mala non poteſt bonos fructus facere. Et cap. T.v. 19. Excorde exeunt cogitationes malæ, homici- dia, adulreria, fornicationes 3. Itaque regeneratio,& renovatio eſt neceſſaria, Johan. 3. verſ. 5.6. Niſi quis renatus fuerit ex aquàâ,& Spiritu, uon intrabit regnum Calorum: Quod enim natum eſt ex carne, caro eſt. 2 30.3. Re- —— —— — 8 8 “ — —— — 4 3“ as “““ —“ Se ““ “ ——— — De Papiſmo 770 zo. 3. Recte gitur dicit Auguſtinus lib. 6. contra Julianum cap.7. Ego tanquam valetudiuem malam, ex origine vitiatà ingenitum eſſe dico ho. minis vitium, quo caro concupiſcit adverſus Spiritum. Et in Pſalm. 118. Lan- uoris illius,& infirmitatis, unde illicita deſideria commoventur, quod ecca- tum apellat Apostolus. 31. Secunda: Peccatum originls non nuda eſt macula, ſed etiam ef fenſa: Nam. conſtituimur illo injuſti,& rei iræ Dei, Rom. 5. v. 19. 2. Natura ſumus filii iræ, Eph. 2. verſ.z. Itaque mors pertranſiit etiam in eos, qui non peccaverunt in ſimilitudinem prævaricationis Adæ, Rom. 5. v. 14. Sripendium peccati mors, Rom. 6.v. 23. Perhominem mors; In Adam omnes moriuntur, 1. Cor. 15. V. 21. 22. 3. Teſtatur id ipſa ex- perientia: Nam etiam infantes calamitatibus, morbis, ac mortitem- porali ſunt obnoxii. 2 32. Tertia: Pœnitentiæ medicina peccato originis eſt neceſſaria iyſiq adhibenda. Idque 1. teſtatur Scriptura, Eſai I.v. 6. A planta pedis uſq; ad verticem non eſt in eo ſanitas, vulnus,& livor,& plaga tumens: Non eſt circumligata, nec curata medicamins, neg, fota oleo. Pſal. 51. v.). Eece veritatem dilexiſti: incerta,& asculta ſapientiæ tua manifeſti mihi. 2. Teſtantur perpetuæ adhortationes de morrificatione carnis,& vivi- ficatione Spiritus, Eph. 4. v. 23. 24. Renovamtni Spiritu mentis peſtra, 22 zuduite noyum bominem. Col. 3.v. 8. 9. 10. Deponite E vos omnia, iam, in- dignationem, malitiam, blaſphemiam, turpem ſermonem, de ore veßro. Nolie mentiri invicem: expolientes vos veterem hominem cum actibus ſuis,& indu- entes novum eum, qui renovatur in agnitionein Dei ſecundum imaginem ejus quicrearit illum. 3. Itaque regeneratio,& pœnitentia eſt neceſſatia, Joban. 3.— 33. Quæſtio ſecunda: An peccatum primum ſit omnium graxißi- mum,& gravius peccatis actualibus ex illo ortis? 34. Reſp. Quæſtionis hujus deciſio non omni caret urilitate: Siquidem ex ea delicti primi atrocitatem, qua ſeſe Adamus cum tota poſteritate ſumma felicitate ſpoliavit,& in ſunumas miſerias præcipi- tavit; juſtitiam iræ Dei ob delictum illad Adamum cum totà poſteri- tate pœnis temporalibus,& æternis addicentis; ſummam miſericor diam Dei nos in grariam recipientis; Dignitatem meriti Chriſtiab hoc peccato graviſſimo,& aliis inde exortis nos liberantis. 3z5. Conſideratur verò peccatum velratione eſſe ſui vel ratiane alicujus aphowaGn bar ai eil. Lu- Atguifn ar ſumma nelabim 66. mamali: ecipita Noſtaw. dan, puam annnationi- lbi di 37. Winte aleleag kdar. aglustt Dißututio XLIV. 771 elicujus extrinſeti, hoceſt conſideratur vel reſpe ctu ejus, quod eſt, vel reſpectu ejus, quod circa illud fit,& eſt: Peccati gravitas æſtimatur reſpectu ſui eſſe, atq́ue ſuæ naturæ,& hacratione peccarum primum eſt omnium graviſſimum,& quidem r.-eſpectu objecti, quod eſttriplex: Deus, proximus,& ille ipſe, qui peccatis ſe polluit. Ad quod enim nos lex diſponit, ab eo peccatum, quod eſt exorbitatio àlege, aber- rat. Diſponit verò lex nos in Deum, proximum,& noſmetipſos. Ergo. In ſingula illa graviter peccabant primiparentes. In Deum, quia à Deo Eva ſe avertebat, culturæ Paradyſi non vacabat ſicut præcepe- rat Iehova Gen. z. v. 19. verbis Diaboli auſcultabat, Dei mandato de- G ro gabat, futurum inquiens, ut ſorte moriantur, ſi comedat de arbore vetitã. Qudò quis verò magis in benefactorem ſuum eſt ingratus, ed gravius pec= cat. Atqui primi parentes in Deum creatorem,& benefactorem, à quo pluri- ma,& ſumma acceperant beneficia, erant ingratiſtimi. Ergo omnium graviſ- 4 5 ſims peccabant. 2 11 36. peccabant gravißimeè inproximum: Toti enim poſteritati in- 2A finita mala attraxerunt, quippe quam ſecum in æternam pernicem u ga a præcipitarunt, quæque damnaretur, niſi facta fuiſſet redemptio per emat Chriſtum. Auguſtinus in Enchir. ad Laur. c. 26. dicit: Adamus ſtirpem nmn an ſuam, quam pec cando in ſetanquam in radice vitiaverat pPœænam mortis& lo.Mas K damnationis obſtrinxit. Per reliqua verò peccata attrahit quidem pecca- „ tor ſibi damnationem niſi reſipiſcat, ſed non ſtatim aliis. 37. Peccabant grayißimè in ſemetipſos: Nam ex ſtatu perfectio- nis,& integriratis in ſtatum imperfectionis,& imbecilitatis præcipi- tes ſeſe agebant, qui erant habitaculum torius trinitatis, turgurium fiebant Diaboli, qui ob concreatam juſtitiam;& ſanctitarem verita- tis plus fulgebant, ut aurum,& adamas, viliores fiebant platearum ——— 8 um e luto.— ia. 38- 2. Reſpettu facilitatis obſer vanda legis: Legemenim de abſti- ecüont Wec nendo ab eſu arboris vetitæ in maximà fructuum varitate,& ubertate en, gi Kol facilime poruiſſent obſervare. Tantò verò peccatum eſt gravius, qnautò 5 lex, qua violatur, obſer vata eſt facilior. Atqui lex illa de noncomedendo de ar= Ra h. hore vetita obſeꝛ vata erat facilima. Ergo. Accedit quòd poſt lapſum tam Aren ale⸗ facilis lex non ſit lata. Piè,& eleganter dicit. Auguſtinus lib. 14.de Deri m Civit. Dei cap. 12. Si quem movet, cur aliis petcatis ſic natura non mutetur au d bumana, quemadmodum illa duorum priworum homtnum prararicatione 7 1 11111 mutata 8 ͤͤͤͤͤͤ— —, 4— 8 ——— eee—. 8 4 S“ s“—. 9 8“ 1„ 8 8 ͤͤ“ 4— 1.—“ eee9 3i e 1— 3 4 4 — Terereeratakeneneen reee, — . 8— “ —— —— —— —— 2— —, — — — —— 3 — 7721 De Papiſmo mutata eſt, ut tanta cotruptioni, quantam idemus, atq, ſentimus,& yer hant ſubjaceret morti, ac tot, Etantis, tamq, inter ſe contrariis perturbaretur,& fluctuaret aſfectibus, qualis inter Paradiſo ante peccatum licet in corpore eſſet animali, utique non fuit. Si quis hoc moyetur: ul dixi, non ided debet exiſti mare leve, ac parvum illud fuiſſe commiſſum, quia in-eſca factum eſt, non qui- dem mala, nec noxid, niſi quia prohibita. Neque enim quscquam mali Deus in illo tanta felicitatis Paradiſo crearet, atq; plantaret. Sed obedientia com- mendata eſt in praæcepto, quã yirtus in creatura rationali mater quodammolo eſt omnium cuſtosq, virtutum: quandoquidem ſic facta eſt, ut ei ſubditam eſſ ſit utile, pernitioſum autem ſuam, non ejus, à quo creata eſt, facere volunta- tem. Hoc itaque de uno tibi genere non edendo: ubi aliorum tanta copia ſubja- cebat, tàm leve præceptum ad obſervandum, tam breve ad memoria retinen. dum, ubi præſertim nondum voluntati cupiditas reſiſtebat, quod de pæna tranſ greßionis poſtea ſubſesutum eſt, tanto majore injuſtitia violatum, quanto fa- ciliore poſſet, obſervantià cuſtodiri. b 39. 3. Reſpectu integritatis,& ſanctitatis voluntatis: Homo enim primus conditus erat ad imaginem Dei, Gen. I. y. 26. 27. Cap.§. V. I. Sap.⁊. y. 23. Syr. 17.v.l. Col.3. v. 16: hoc eſt, in juſtitia,& ſanctitate veritatis. Bph. 4.v. 14. Itaque erat lux divinæ agnitionis in hominis mente: Plena cum lege Dei conformitas in voluntate: Rectitudo omnium animæ virium,& affectuum in corde. At quò majoribus virtutibus,& donis, qui peccat eſt ornatus, quò ſanctior eſt voluntas à bono deflectens, & quò peccatum magis eſtvoluntarium, eò eſt gravius. Poëta Juxe- nalis dicit. Omne animi vitium tantò conſpectius in ſe Crimen habet, quantò major qui peccat, babetur. 40. 4. Reſpectu vitioſorum actuum: Homo enim primus omnia Decalogi præcepta eſt tranſgreſſus: Peccavit affectu, affatu, effectui corde, ore, opere,& manu, ut in præcedente Diſputat. oſtendimus. Itaque ſi peccati deformitas, mentis tenebræ, voluntatis averſio con- ferantur cum naturæ ante lapſum venuſtate, perfectione, integritate facile innoteſcit peccati gravitas. 41. 5. Reſpectupœænæ: Amittebat enim primus homo, non tam tum ſanctitatem,& concreatam juſtitiam, ſed incurrebat etiam pœ- nam omnium graviſſimam, attraxit mortem naturæ, gratiæ& glotia ex quo verò peccato omnia mala culpæ,& pœnæ totius mundi, tan- quam Jul fwon. Kaqu M docd he teaumc lmum Adodpecc difercunn 1” 9 ncta, R. ghtadſ 4. naarum yn euw fom ſensa,&t 4 utes, G ieventesy mgelus 1 uagton niyrimu 9. , imd rüllbile wmedi durdic gran wiap dude 1 Diſputatio XILIy,— 773 quam ex venenatiſſimo fonte dimanarunt, illud fuit omnium graviſ- ſimum. Artqui dimanarunt illa ex peccato hominis primo. Ergo. De- inde quod peccatum non ſecundum aliquid, ſed abſolutè graviſſi- mum reatum conciliavit toti humano generi; illud eſt omnium gra- viſſimum. Tale verò eſt peccatum hominis primum. Ergo. Quin- imò quò peccatum a juſto judice punitur gravius, eò eſt gravius. At- qui peccatum hominis primum omnium graviſſimè fuit punitum, Ergo. .——— 4 8 5 4². 6. Ab infinito Filii Dei Auτe: Primum peccatum infinito ipſius Filii Dei Aiαν& ſatisfactione, obedientiâ activâ,& paſſiva, vi- ta ſancta,& morte d urà expiandum erat, ut juſtitiæ Dei ſatisfieret. Er- go fuit abſolutè graviſſimum.. 43. Quare parum co nſideratè negat Bellarminus lib. 3.cap.30. peccatum primum fuiſſe abſolutè gravißimum, eò quod ejus materiale fuerit raptus pomi. Nam gravitas ejus ſaltein æſtimari debet ex graviſſima Dei offensaâ,& reatà, quem generi humano attraxit. 44 · Inepti ſunt Scholaſtici in lib. z2. Lomb. diſt. 21. commen- tantes,& inter grayitatem intenſivam,& extenſivam diſtinguentes, atque ſtatuentes peccatum primum extenſive quidem fuiſſe graißimum, eò qugd to- tum genus humanum polluerit; Sed non intenſiye,& ratione actus, eò quod in peccato in Spiritum S. majorſit vitioſitas, cum hoc ſit irremißibile; Peccatum duu d4. verò primum remißibie... b mn dcl S 45. Reſp. 1. Nimis frigidè de peccato originali illi loquun- 12 tur, imò extenuant iſtud. 2. Peccatum in Spiritum Sanct. eſt irre- 4 miſſibile non ob ſuam gravitatem, ſed ob concomitantem converſio- nis mediorum contemptum,& finalem impœnitentiam. Gravius i- gitur dici poteſt non reſpectu intrinſeci, ſeu non reſpectu ſui eſſe, à quo gravitas peccati nominatur; Sed reſpectu alicujus extrinſeci, at- que ita per accidens: Remitti enim,& non remitti, non eſt de peccato, ſeu de peccati eſſentiâ, ſed circa peccatum. 46. Queſtio tertia: An B. Maria virgo cum peccato originali fue- rit concepta, ipſiq, obnoxia? 47. Reſp. Quæſtionem illam magis eſſe negotioſam, quam fru- ctuoſam cenſemus. Cum autem multũ in fla pertractanda ſit Bellar- minus, aliquid de ea dicendum eſſe arbitramur, præſertim cum Pon- tificii immaculatam virginis Mariæ conceptionem faciant baſin Ma- riolatriæ. liiii 2 48.Bel- —— ——* ☛ De Papiſmo 47. Bellarminus lib. 4. ap. 15. de amiſſ. grat.& ſtat. pec. ſcribit: Non deſunt, qui imprudenter afñirment, ab Eccleſia Remand defendi conceptia- gem immaculatam virginis Marie, tanquam articulam fidei. 48. Inrelligit verò- Bellarminus Proteſtantes, ſeu Evange- licos, ſed non abſque callida tergiverſatione: Novit enim quanxà ye- hementia de ed quæſtione jam olim circaannum Chriſti1 370. diſpu- tatum fuerit,& adhuc diſputetur inter Dominicanos,& Franciſcanos. 49. Coſterus in Chriſt. Inſt. lib. 5, ad Mariam. Nunquam ad næ. vum habuiſti peccati, in quit, ſive quod aprimis bumani generis parentibus pro- pagatum) ſiye quod aliquã culpà tuà commiſſum eſſet etiam lexißimum,& ye. nia, facile dignum, nihal inquam vel opere vel verbo, vel cogitato admiſiſti, quod non uſque quaque Deo gratißimum. In hertule animæ dicitur de Maria p. 100. De mulierum numero hæc ſola præſervata fuit matris in uteno- ſancta abſque labe nata, in æpo quoque tenero, templo fuit præſentata. Caſtita- 774 tem Deo vero vovit ſponte dedicata. Suarez in Thomam p. z. q. 27. Artt. i. ſcribit: Eſt hoc privilegium B. virgiuis ſheciale, in primaà ſuà conceptioneim- munem apeccato fuiſſe. b o. Bellarminus verõ tria probanda ſuſcipit. Ptimum hoceſt Non haheturapud Catholicospro re certa,& explorata, ac fide catholica tenen- da, E: Virginem ſine peccato fuiſſe conceptam. Itag Johannes Bugenhagius u- nus ex primis Lutheri diſcipulis impudentißimè mentitur dum in Comment. cap. I. e 44. Hierem. ſcribere auſus eſt, pro articulo fidei apud Catholicos i haberi. 51. Reſp. Facile admittimus⸗ Pontificiis non eſſe hanc rem certam,& exploratam, quia non tantùm in verbo Dei non traditut, ſed etiam ipſi contrariatur, ut paulò poſt oſtendemus. Nullvero fronte negat Bellarminus, apud. Pontificios non haberi proarticulo fidei. Nam 1. Quicquid in Scriptura ſcriptum legitur, illud Pontiſiciis eſt Ar. ticulus ſidei. Jeſuitæ in Coll. Ratis. condendehant; pro articulo ſᷣdei habendum eſſe, quod canis Tobiæ caudam motitarit, eò quodid ſcriptum habeatur, Tob. 11. v. 4. Atqui ſecundum Pontificios in ſcriptura ſani ptum habetur, Mariam ab omni peccato fuiſſe liberam. Bellarminus libr-. cap. 6. Et lib. 4. cap.15. illud. Caut. 4. v. 7. tota pulchra es amica mea, C macula non eſt in te, de Maria virgine interpretatur. Etgo. 52. 2. Quod conciliis eſt definitum prore incerta, dubia,& indefinita nequit haberi. Atqui immnaculata Mariæ vitginis concef plio⸗ benunn aupuenl iau fngh uem ſemye an, tand duutom, ,G an uanta pendum goturs 8 mnollilich nuunt: nderein! mmnixgu recorda Gtoyat. 5 ſch L90 Irula 74 dum ho ſo can A datt dolica wndar ven pißputatio XLIy. 773 ptio concilio. Baſilienſi,& Tridentino eſt definita: E. Patres in Con cilio Baſilienſi ſic definiunt: Nos diligenter inſpectis authoritatibis, Era tionibus, qua àpluribus annis in publicis relationibus ex parte utriu ſq; doctri- na coram hacſantta S)nodo allegatæ ſunt, aliiſque etiam plurimis ſuper hacre vifis,& maturã conſiderationepenſitatu, doctrinam illam differentem glorio- ſam virginem Deigenitricem Mariam, præveniente,& operante divini numi- nis gratia ſingulari, nunquam actualiter ſubjacuiſſe originali peccato, ſed im- munem ſemper fuiſſe ab omni originali,& actuali culpa, ſanctamq;,& imma- culatam, tanquam piam,& conſonam cultui Eccleſiaſtuco jidei catholicæ, re- cta rationi,& ſacræ ſcriptura ab omnihus Catholicis approbandam, tenen- dam,& amplectendam difinimus,& Declaramus, nulliq, de catero licitum eſſe in contrarium prædicare,& docere,&r. Annôn verò pro articulo fidei habendum definitur, quod cultui Eccleſiaſtico, fidei Catholicæ,& ſcriptura ſacræ conſonum ab omnibus ira definitur amplectendum, ur nulli liceat contrarium docere: Concilii Tridentini Patres ſeſſ.⸗.ſic ſtatuunt: Declarat hæc ipſa ſancta ſynodus, non eſſe ſuæ intentionus: compre- hendere in hocdecreto, ubi depeccato originali agitur, heatam,& immacula- tam virginem Mariam, Deigenitricem, ſed obſervandas eſſe conſtitutiones feli⸗ cis recordationis ſixti Papæ IV. ſub pæœnis in iis conſtitutionibus contentis, quas innoyat. 53. Excipit Bellarminus, Concilium Baſilienſe, inquiens, non eſ- ſeab Apoſtolica ſade approbatum; Et concilium illud non habere hant rem pro articulo fidei: 54. Reſp. Utrumque falſum eſt: improbavit quidem Conci- lium hoc Eugenius Papa, ſed ipſe ab officio fuit remotus, eò quod i- pſos canones,& decreta ſperneret. Deinde diffiniunt,& declarant illi patres, ſentenriam illam, ut piam,& cu Itui Eccleſiaſtico, fidei Ca- tholicæ, ſactæ. Scri pturæ conſonam ‚ab omnibus Catholicis appro- bandam,& tenendam, cui nulli liceat in contrarium prædicare. Ergo habenteam prore certa,& ſatis exploratã. Z. Quod Pontifieii ſolenni feſto celebrant, illud non habent pro re incerta& dubia. Atquiimmaculatam Mariæ virginis conceptio- nem Pontificii ſolẽnni feſto quotannis celebrant,& quidem 6. Idus Decemb. ex conſtitutione Sixti in Extra Comm. lib. z. Tit: 12. Ergo. 56. 4. Quare Biel ſeribit in 3.Sentent. diſt. 3. quæſt. 1. ATt. z. Eccleſia ſtatuit feſtum couceptionis generaliter celebrandum. Eſt autem Bof Iiiii z. le 5 9———— ““ — 1—— ₰ —*—— 5 4——— ————— ——————————— —————— 2——yy————————— 5 ———————————— ——————————————————— 5 ———. 1—.— 1——&——— 2 —— 1 — ꝗ—, 8— ——.. 1 R. 4. .“ 1 3 4 1 2 * 1 — 4 4½ 8 — 5 4 4 ““ 3 4 3 1 3 4 4 3 4 4 1 3 8 4 4 4 — 4 5 4 2 1 1 1 1— f 6 3 3 1 ö 3 ½ . 3 1 1 4 ö 3 8 8 4 1 1 4 4 1 3 8 41 4 4 6 4 A 1 5 ö 8 4 4 3 ö 3 4 4 4 I“ 4 3 1 I 3 8 4 8 1 3 1¹ 3 3 5 4 3 8 3 8. 4 3 3— 8 4 1 4 1 4 8 3 4 4 . 1 1 1 4 4 4 5 8⁴ 3 8 1 ö 1 “ I “ 1 84 i 4 3 1 4 4 4 3 3 3 8 4 1 3 4 4 3 ,5 De Papiſino 9 ſiæ authoritas maior autoritate cujus, ſancti ſaltem poſt canonicos ſcriptort:. Determinatum eſt in concilio B aſilienſi, Ec. 57. Secundo dicit Bellarminus: Sententia de immatulata Maria virginis conceptione nullo modo hæretica, vel erronea eſt judicanda, quia non repugnat expreſſo Dei verbo, nec Eocleſiæ declarationi-— 8. Reſp. Prius quam Bellarmino reſpondemus. teſtamur, nos dignitati Mariæ vitginis nihil detrahere velle: Agnoſcimus eam παυι& ſumma reverentia am plectimur, quod ipſa canit, Luc.l.y. 8. Ex hoc beatam me dicent omnes generationes: quia magnalmihi fecit, qui po- tenseſt,& ſanctum nomen ejus? Et pie credim us ipſam perpetuæ virgini. tatis laudem anima,& corpore obtinuiſſe. At fuiſſe eam conceptam abſque peccato originali,& ab omni peccato immunem fuiſſe, nuſpi- am dicit ſcriptura, imò contrarium docet. Nam. Privilegium ſolius Chriſti ad Mariam virginem non eſt extendẽdum. Atqui peccatum nõ noviſſe, innocentem, impollutum fuiſſe,& a peccatoribus ſegrega tum, eſt privilegium ſolius Chriſti, ⁊. Cor.· p. 21. Heb. 7. y. 26. Ergo. 59. 2. Scriptura in genere de aliis omnibus dicit homimbbus, Rom..v. 12. In quo omnespeccaverunt. Gen. 6.& 8. Omne ſigmentum cordu pumani tantum malum ab adoleſcentia. Job. 14. v. 3. Quis dabit mundumdt immundo, ne unus quidem 1. Johan. t. verſ. 10. Si dixerimus, non peccavimu mendacem facimus eum,& verbum ejus non eſt in nobis. Omnis homo mendax Coram Deo nemo innocens: non eſt homo, qui non peccet. Ergo eſt contraſcti- pturam. Mariam ſine Scripturæ teſtimonio excipere. Eleganter dicit Caſſianus lib. 1. de incar. Quod non ita dicitur, ut eſt, etiam I honor videa- tur, contumelia eſt. 6. Dicit quidem Bellarminus, Mariam virginem originalima. culã caruiſſeprivilegio twina gratia; Sed quod dicit non probat,& abſ- que Scripturà affirmat. SI. 3. Qui in uno ſunt mortui,& pro quibus mortuus eſt Chri- ſtus, illi non omni caruerunt peccati maculâ,& per conſequensfue- runt peccatores: Nam Chriſtus mortuus eſt pro peccatoribus, Rom.. v. 8. Atqui omnes homines in uno ſunt mortui& pro omnibus etiam pro Maria virgine Chriſtus eſt mortuꝰ ⁊. Cor..y. 14.15. S; unuspro omnilꝰ mortuus eſt: E.omnes mortui ſunt,& pro omnibus mortuus eſt Chriſtus. E. Vel ita: Qui peccaverunt, ut propterea mors in eos pertranſieritillinono- mni carẽt peccato. Atqui univerſi,& ſinguli homines peccaverunt,& b propte rea mot he gioneed, onpetll L4.3. 64. Aoquæ d Aontut! omi,& 6. üeonceg Glohg darsCh un ſen rmatu. 66 w com mekt fwl dgba mned door 2. latta, 56 7 14 † 1G Nalli monmoei 44uun, r 1 3 Diſputatio ILIV. 777 mors in eo pertranſiit, Rom. 5.v. 1. 12. Per unum hominem peccatum in mun- dum introiit, ac per peccatum mors: Et ſic in omnes homines mor, pervaſit, qua- tenus omnes peccavimus. Ergo. 4 62. 4. Maria non caruit peccatis actualibus. Ergo nec caru- it originali, quia hoc peccatorum actualium eſt mater. Anteeedens patet ex ſcriptura: Nam non eâ, quà par erat cura cuſtodivit Chri- ſtum, Luc. z.v. 23. Eique in his, quæ ad maternam curam non pertine- bant, præſcriptura reprehenditur, Luc. z. y. 49 Joh. z.y.„. 63. z. Maria eſt juſtificata fide in Chriſtum: Perſeveravit enim cum Apoſtolis in precatione, Aft. i. v. 14. Et quidem abſque dubio in pre- catione eâ, quæà Chriſto erat præſcripta. Ergo remiſſionem pecca- torum petiit,& beatitudinem ex auditu verbi, ejuſque cuſtodia ha- buit, Lac. 8. y. 20.c. 11.v. 27. 1 64. 6. Fuit Maria obnoxia variis ærumnis,& morti tempo- rali, quæ ſunt peccati pœnæ. Ergo etiam peccato. Denique his recte adduntur teſtimonia piorum Pattum, ut Auguſtini, Ambroſii, Chry- ſoſtomi,& c. qui unanimiter idẽ uſq; ad tempora Lombardi docuerũt. 65. Tertio ſcribit Bellarminus, opinio de immaculatà Maria vir- ginis conceptione non eſt temeraria, ſed pia admodum ac probahilis, ob probabi- les,& congruentes rationes. ynam ex ipſo teferemus. Primus homo, inquit, eſt figura Chriſti, I. Cor. 15. At formatus illeeſt ex terra nondum maleditta. Ergo etiam ſecundus Adamus ex virgine quæ omnis pectati fuit expers,eſt à Spiritu S. formatus. At, hinc fortaſſe ab Angelo, benedicta inter mulieres ſalutata eſt. 66. Keſp. 1. Apoſtolus Rom. j. I. Cor. 15. Chriſtum cum Ada- mo comparans ne verbulo hujus ap plicationis meminit. 2. Immacu- lata eſt Filli Dei conceptio, non quaſi Maria omnis peccati fuerit ex- pers,; ſed quia Spiritus S. ſpecialiter ſupervenitin ipſam. Maſſa igitur ex qua Chriſti caro eſt non fuit peccato‚& maledictioni obnoxia. 3. Benedicta eſt Maria, quia in benedictum fructum ventris ſui, in quo ſolo omnes gentes benedicuntur, Gen. 5. Gal.3. credidit, Luc. I. verſ. 45- Beata, quæ credidit. Salvator mulieri ex promiſcua turba exclamanti, beatus venter, qui te portavit, reſpond et Luc. I11. v. 28. Quinimo beati, qui audiunt verbum Dei,& cuſtodiunt lud. Et hæc de illa ſufficiant quæſtio- ne. De modo pro pagationis peccati originalis in ſubſequenti age- mus Diſputatione. 67. Pergit Bellarminus Heyam inquiens, Maria typum, ac jigu- ram 1 † * 4* 1 * 4 4 1 1 ⁵ 3* — * 9——— 1“ “— —— 4 3 e ——— 24— 8 — 3 4—————— ——————“ 8—=— 22— 4 6 4 —— — ö“ ———— ,.„ ————————— *——- ——. 778 De Papiſmo ram fuiſſe docet Epip hanius bæreſi 8. Et alii præterea multi, quos non eſt necef ſe numerare. Fatis autem conſtat, Heram ſine peccato fuiſſe, cuam primum for mata eſt. Decebat igitur, ut mater omnium viventium vita ſpiritali ſine pecca- 1....„ A. 7 to conciperetur, cum mateèr omnium viyentium vitãâ animali ſine peccato con- dita fuerit. 4. 68. Reſp. i. Mater omnium viventium vita animali Eva con- dita quidem fuit abſque peccato, ſed nec concepit nec peperit prius quam eflet lapſa,& peccatis infe cta. Quare invertimus argumemum: Quęmadmodum enim mater omnium viventium vita animali pec- cato fuit commaculata: Ita& mater omnium viventium vitaſpiritali eccatis fuit commaculata. z. Conferunt nonnulli quidem Patres E- vam& Mariam, verum non reſpectu immaculatæ conceptionis; Sed reſpectu facilis perſuaſionis Quemad modum enim Eva adhuc virgo exiſtens Diaboli promijſſis facilimè ſubſcribendo peccati cauſa Ada- mo extitit, ut ſic peccatum,& mors in omnes poſteros intraverit:Ita & Maria virgo verbis Angeli fidem habendo Chriſtum Salvatorem concepit,& peperit. b 69. Adhæc accedunt locaillaex canticis, inquit Bellarmi- nus: Sicut lilium inter Spinas, ſie amica mea inter fil ias, Cant. 2.v 2. Et: To- ta pulchra es amica mea,& macula non eſt in te, Cant. 7. v. 7. Et: Hortus con- cluſus, ſoror mea ſpouſa, hortus concluſus fons ſ gnatus, Jbid.y.1². Hac B. vingi- ni convenire, negari non debet. 70. Reſp. i. Totum illud canticum de Chriſto& Eccleha ipſo Bellarmino teſte deberintelligi,& eò referri. ². Apoſtolus locum- lum, tota pulchraes, applicat ad Eccleſiam, Eph. 5. v. 27. 3. Omnes ſancti dicuntur 0ꝓ △ο εeκε„,& duεαμπνσναι, 1I. Theſs.F.V. 2.ed in hac vita im putativè,& inchoativè, in futura erunt 3 conſummativéè. — Finis Diſputationis XLIV. EDPe SeeS A ee XAN NAAN SSe. n 88 — S5 clptuta le 9ir le leicd umols 8 1 „ Aunt 3 heue tleutl dulotes nPſc Fccadu waarar ¹ cilaeren 1nur efan(u 1 iuu ir DISPUTATIO XIV. 3 AQuf Isr DK PECCATO ORIGINALI, HIVS OVS pændà alterd. b Reſp. Johanne Ziſeniſæo Hannoverâ. Brunſwigio IIIESI I. UEMADMoDuA eſſectus cauſam, ſic pœna culpam, izitur conſideraverimur culpam, ſiye iyſum peccatum ori- ginale, conſideranda ejus venit pæna. SENTENTIA PROTESTANTIuUM. 2 2. Unica appellatione pœnam illam cum Scriptura moꝛtem dicimus. Hanc enim minatus eſt Jehova, Gen. 2. v. 17. Hæc igitur per peccatum intravit, Rom. 5. v. 1z. Quare ſtipendium pec- cati mors eſt, Rom. 6. I 4 3. Sunt verò quidã peccati originalis efſectus tantum pænæ; quidam ve- æna& peccata ſimul. Pœne tantum ſunt I. Multiplices hujus vite mi- ſeriæ ut ſunt mulierum dolores, Gen. 3.v. 16. virorum labores, v. 17.18. Sudores, v. 19. Et varii morbi. z. Ira Dei, quæ moss gratiæ dicitur, Pſal. §.y. 7. Pſal. 44. v. S. Mors corpotis, ſen temporalis, i. Cor. 15. v. 21. Heb. 9. y. 27, Sap..y. 23 Rom.. v. 12. quæ ordinariè omnes manet homines, ut peccatum in carne adhuc hærens morrificetur,& corpus peccati de- ſtruatur, Rom. G. v. 6. 4. Mors æterna reſpectu incredulorum. 4. Velmors, quæ pœna eſt peccati, eſt triplex: Corporis, ani- mæ;& totius hominis. Mors corporis eſt animæ à corpore ſeparatio, vitæ a- nimalisprivatio:& micracoſmi tranſitus. Morg anima eſt gratiæ divinæ amiſ- ſio. Mors totius hominis eſt vitæ æternæ privatio: Illam nominant nonnulli mortem naturæ, quod corpus ex naturæ ſuæ conditione lit potentia corruptibile; Iſtam gratiæ hancglorix. 5. Pœna&eccata ſimul ſunt cogitationes pravæ,& quævis peccata actualia, Matt. 11. y. 34. Malus homo ex malo theſauro profert mala. KKKkk Cap. 15. 9 d 2 3 474 4 S. SA W ſupplicium vitium, vindicta offenſam comitatur. Cum eee“ ———— 780 De Pæp* u Can. 15. verf. 19. Ex corde procedunt cogitationes malæ. Gal. 3. verſ7⁷. Cæ- ro concupiſcit adverſas Spititum. Jac. i. verſ. 14. Concupiſcentia cum conce- pit parit peccatuum.. 6. Quxri hoc loco ſolet de infantibus ante Baptilmum de- cedentibus, cum peccato originali ſint infecti, num damnentur Di- ſtinguendum eſſe cenſemus inter infantes natos extra Eccleſiam,& intra Eccleſiam: Deillis reſpondet Apoſtolus, 1. Cor. 5. verſ. 12. Quid mihi de iis, qui foris ſunt, judicare? Nam eos. qui foris ſunt, Deus judicat. De his bene ſperamus: Cum enim Deus ſit infinitè potens,& ſummemi- ſericors, novit modum quo his ex infinità miſericordia ſuccurrat. Accedit, quod parentum ſuorum,& totius Eccleſiæ precibus in lita- niis Deo eommendentur, quibus mediantibus ipſis fides impetrari poteſt, quà ſalvantur. S.ENTENTIA PORNTIFICIORuM. 7. Scholaſtici quatuor originalis peceati pœnas recenſent, ut funt, in mente ignorantia, in voluntate malitiæ, in appetitu&τ‿ι˙⁸νυνππνπτ coi- äupiſcentia, in appetitu Suνμμκ infirmitas. 8. Bellarminus lib. 6. de ſtat. pecc. cap. 1. Malorum conſequen- tium originale peccatam alia patiuntur homines, in quit, ſi in infantia,pes- eato vondum remißio, fortè rapiantur. Alia tolerare coguntur, ſi diutius hans yitam ducant, ſiye peccatum dimißum fuerit: ſiye non fuerit. 9. Fide catholica tenendum eſt, parvulos ſine Baptiſmo de⸗ cedentes, abſolutè eſſe damnatos,& non folâ cœleſti, ſed etiam na- turali beatitudine perpetuo carituros. Bellarminus lib. 6. cap. z2.. 10. Pœnæ,& calamitates, quas in hac vita patiuntur, vel aliquam- diu ſupervivunt, ſunt velinternæ vel externæ. Interna ſunt in ipſo homi⸗ ne, ut ignorantia, concupiſcentia,& ſumilia. Externa ſunt extra hominem ut hab ere Deum iratum, eſſe ſub Diaboli poteſtate, carere obedientid animantium rationis experrium; à cœlo, ab aëre, ab aquà, ab ipsa terra multas& varias calamitates perpeti. Bellarminus lib. 6. 6. 8. . Mala hujus vitæ interna alia ſunt in parte animæ ſuperiote, alia in inferiore; alia in corpore. In ſuperiore læſa ſunt intelligentia,& voluntas; In inferiore ſenſus tum interni, tum externi,& utraqueap- Petendi facultas. In corpore denique plurima ſfunt incommoda,&. ad Seniim ipſa mors. Specialius de his agit Bellarminus uſq; ad f- nem 1 TI. §7 4 nLu aMlobe,G nho quidl witrern 1 9 tnean,C 4 Funanaudh Achnall- aranC „Ciedi Mecl.d umleme 9Kipt Rce: 1 Diſßputatie ILV. 78 §TArus CeurROVIRSIF. 12. Quæſtiones igitur ſunt diſcutiendæ de pecsati originalis pœnà ultione, de infantibus annte Baptiſmũ decedentibus,& de ipſorũ limbo, quibus quæſtiones ex præcedente Diſputatione hue translatas præmittemus de propagatione peccati, ejuſq; propagationis modo. 13. Quæſtio prima: An embryo, qui nondum dwitur animatus, ha- beat veram,& propriam peccati rationem? 14. Reſp. Bellarminus lib. 5. de amiſſ. grat. cap.. vocat incre- dibile paradoxum' Illyrici,& Manichai delirium, quod Chemnitius in Exam.. Seß. Concil. Trident. afirmaverat, ipſum embryonem nondum animatum ha- bere veram& propriam peccati rationem.ʒ 4 15. Credimus vero nos, miſſis ſophiſticationibus ſimpliciter ſcriptu- ræ. Hæc I. dicit Job. 14. v. 4. Quis mundi dabit de immundoꝛne unus. Ergo i- pium ſemen, ex quo Embr)o,& fœtus formatur eſt infectum peccato Ergo& ipſe Embryo. Antecedens patet ex verbis Jobi, ex quibus ma- nifeſtũ eſt, loqui ipſum de ſordibus ex parentibus in nes derivatis, quis dabit, inquit, mundum Xnon de, vel ex immundo, ubi per ellipſin ſubin- telligendũ eſt ſubſtantivum vel ſeminis, ex quo gignimur, vel parentis à quo gignimur. Nam ded eſt nomen participiale,& adjectivum re- quirens juxta ſe aliquod ſubſtantivum. Inde vulgata translatio ſic le- git. quis poteſt facere mundum de immundo conceptum ſemine? 16. 2. David dicit, Pſal.-1.v. 7. Ecce in iniquitatibus conceptus ſiun,& in peccatis concepit me mater mea. Atiæmontanus ſic habet: Ecce iu iniqui- tate formatus ſum,& in peccato calefecit me mater meg. Tremellius ſic ver- tit: Foyit e mater mea. Namin fonte ſlegitur nSHir. genitus, forma- tus ſum à radice biti doloribus partus affici, formari. Etaconce- pit me aradice quod calefieri ſignificat, enſus igitur hic eſt: Mi- hiadhuc embryoni ſine meo conſenſu peccatum eſt ingeneratum. Itag mi Deus ed promptius condones, oro, cum ab efts impetu abreptas fuerim. Ergo peccati 4 venenum in primo conceptionis ardore una cum ipſo calore à matre 32 6 in Davidem adhuc Embryonem eſt transfuſum. 4 e 17. 3. Pié igitur dicit Ambroſius in Apol. Dav. c. 1I. Antequã naſcimu, maculamur contagio;antequã uſuram lucis, originis ipſins excipimus injuriã, in iniquitatibus concipimur Et Bern. ferm. 4. in nat. in ipſa origine,& radice mea infectus,& iniquitatus ſum, immunda eſt conceytio mea. KkKkk z 18. —— 4 89, ————— —. — 8 8——— — 7³ De Papiſio g 4., OQuare ſi immundumeſt ſemen, ſi fœtus ex quo corpu 18. 4. d Pus howinis formatur, eſt peccato infectum, ſi homo d fua conceptione eſt impurus; utique embryo habet peccati rationemn,& eſt peccato infectus. At prius eſt verum, idque ſibi ipſi contrarius agnoſcit Bel- larminus lib. 4. de amiſſ. grat. c. 6. Dicuntur in peccato concipi omnes Ala filii, cum primum fœtus in utero matris exiſtere incipit, quam vis in formu,& manimis,&c. Ergo& poſterius. 8 19. Quæſtio ſecunda: Anndn ab Era: ſed à ſolo Adamo peccatum eriginale trahatur?“ 1— 3 20. Reſp. Bellarminus inſcribit caput 13. lib. 4. de amiſl. grat. his verbis: Non ab Hara, ſed à ſolo Adamo peccatum originale trahi. In ex. plicatione verò quæſtionis hujus, quærit, an,, ſi ſola Eya pectaſſet, pecca- tum originale in poſterospropagaſſet? Conveniunt emnnes, inquit, peccatum proprio dictum non fuiſſe trajiciendum in poſteros ſi ſola Heya peccaſſet: tamen in eo diſſentinnt, quod aliqui exiſtimant, ex peccato ſolius Heyæ dimanaturam Kin filios moriendi neceßitatem,& cætera incommoda, qua mortalitas ſerum trabit. Alii contra diſputant, neg, peccatum, neq; moriendi neceſcitatem, in filiis Adaæ locum habitura ex peccato ſolius Hevæ. 31., Verum quæſtionem hanc otioſam,& inutilem cenſemus. Novimus enim Adamum unà peccaſſe. S1 Eva ſola legem violaſſet, A- damus abſque dubio eam non cognoviſſet. Auguſtinus dieit lib. 12. de Trinit. cap. 12. In illis duobus primis hominibus perſnam ſuam quiſcq por- tabat,& ided ſi ſola mulier cibum ediſſet illicitum, ſola utique mortus ſuyplicin plecteretur. 22. Nondaſolo Adamo, ſed ab utroque parente peccatum contrahimus. Nam 1. Quicquid ex carne natum eſt caro eſt, Joh.z. y. 6. Atqui naſcuntur homines non ex patre ſolo, ſed etiam ex matte. Ergo 2. Perſonam generis humani non geſſit ſolus Adamus, ſed etigm Erva, quia utrique data fuit lex dę arhore vetita, præceptum de mke. plicando ſemine,& cæteræ promiſſiones, arque comminationes. Ei- 8⁰ ab utroque propagatum eſt peccatum. 3. Ex immun do ſemine im- mundus fœtus concipitur,& naſcitur, Joh. 14. v. 4. Aruterquc parens immundum ſubminiſtrat ſemen. Ergo. 4. Amuliere igitur initiumſa- ſtunn eſtpeccati,& per ilam morimur omnes, Syx. 25. v.31. In peccatis concilt mater, Pſal. 51. v. 7. W b 23. Scriptura quia poſteritatem per viros numerat; Et conju- ges 8 1 aon panl Wdpa onplls V 1 4 1 1 derCOn ccato. 1„ aſt demlap X 8 27 4α/ emoet 2 ſen 1 ene — — n la aa adc, aan 7 6 1 1 Dipputatis XLV. 783 ges ſunt una caro; ideò dicit Apoſtolus Rom. j. per unum hominem pec- catum intravit in nundum. EtI. Cor. 15. Sicut in Adam omnes moriunzur, ita in Chriſto omnes vivificantur. 5 24. Ablurdum eſt ſtatuere, in poſteros ab Eva moriendi ne- ceſſitatem dimanaturam fuiſſe,& non ipſum peccatum. Nam morse/t .„. 2. r. 0 1b„... 8.* ftipendium peccati, Rom. 6. Nonigitur potuiſſet propagari abſque ipſo peccato. 25. Qucſtio tertia: An peccata proximorum parentum propagen- tur in liberos? 26. Reſp. Diſtinguimus inter vitiorum habitus,& ſemina, non ſtacim iſti, ſed hæc quandoque poſteris ingenerantur. Nam. Eod. 20. v. 5. minacur Deus, ſe viſitaturum iniquitatem patrum in ſilios. in tertiam,& quartam generationem eorum, qui oderunt ipſum. At Deus non panit in liberis id, à quo ſunt immunes, Ezech. 18. v. z0. Punit ve- ro in ipſis parentum delicta. Ergo ab his noh ſunt plans immunes: Et per conſequens hberis quandoque ſemina,& propenſio ſingularis peccatorum patentuin communicantur, Deo permittente, qui eo- dem ſupplicio eos ob id afficit. 27. 2. Teſtatur experientia ſæpe ex intemperanribus naſci in- temperantes, ex libidinolis libidinoſos, ex avaris avaros, quemad- nodum exX calculoſis generantur calculoſi, ex podagricis podagri- ci, ex leproſis leproſi. 28. z. Auguſtinus pie ſcribit in Enchir.cap. 46. Parentum quo- que peccatis parvulos obligari, non ſolam primorum hominum; ſed etiam ſuo- rum, de q uibus ipſi nati ſunt, noni M PROBABILITER dicitur. Illa quip- pe divina ſententra: Reddam peccata Patrum in filios: tenet eos utiq, antequam per regenerationem ad Teſtamentum novum incipiant pertinere. Quod teſta- mentum prophetabatur cum diceretur per Ezechielem: Non accepturos ſilios peccata patrum ſuorum, nec ulterius futurum in! ſraëlparabolam illam, Pa- tres manducaverunt uvam acerbam,& dentes filiorum obſtupuerunt. 29. Quace non ſimpliciter,& univerſaliter id negare debe- bat Bellarminus, qui ſcribit lib. 4. cap. 18. Quod attinet ad culpam, ex- tra controverſiam eſſe debet, unum tantum, hoceſt, primum primi parentis peccatum ad poſteros carnali gensratione tranſmitti. Addit argumentum, quia docet 4poſtolus Rom.. peccatum unum fuiſſe, quod omnes homines per- didit, gratiam verò non ab illo uno ſolum„ſed etiam ab omnibus aliis liberare. Kkkkk 3 Et.j. 1* “ —— ——————————— 8— 8— —— 5 5— ——————,=——— — 8 G 1 6 8 4 8 1 6 4 8 4 ͤͤͤſſ“““ 8“ 3 3 2 8 4 ͤͤͤͤͤ—— 8 n 8—— 3 e— 3— 2— A — 4— — 4— 4. 3 ——— 3 3 1 4— 8 8 1— 4— 8 ³² —*— g 4 3— 3 .— 8————— * 6 4——““ 8 “ — 8oöoöoh.„ ege—* 4 —. 8——y—— 3——— —— ““ ——— —— — —— ——— 784 De Papiſm Eti. Cor.. Adamum comparat Cum Chriſto,& ilam vocat rimum bominem bunc ſecundum hominem, quia nimirum ille ſolus omnem ſuam poſteritatem perdidit; hic ſolus omnem ſuam poſteritatem reparavit. 30. Reſp. Oſtendit Ap oſtolus à quo ſit propagatum peccatum originale& gratia e juſq; reſpe ctu comparationem inſtituit: Sed non negat proximorum parentum peccata tranſire in liberos. 31. Addit Bellarminus rationes. Prima hæc eſt: Si Adam non peccaſſet, tran miſiſſet quidem ad poſteros ju Ritiam originalem, qua non täm ꝛpſi, quam toti natur in ipſo data fuerat: Non autem transmiſiſſet dona ſua perſonalia, ſapientiam, prudentiam, a6quiſitas virtutes,& alia id genus: lgi- tur ratio poſtulat, ut non tranſmittat eriam peccata ſua perſonalia ſed ilud anum duntaxat, propter quod juſtitia originalipriatus fuit, quod natura pes- catum à Theologis nominatur. 1 32. Reſp. 1. Dubium per æquè dubium probatur: In dubium enim vocatur à multis, an Adamus in ſapientia debuerit perficere, & non potius in eadem utpote perfecta, ut Angeli perſeverare. 2. Affirmatur ab iiſdem ſi totam imaginem Dei debuifſet in poſteros tranſmittere, quod utique& ſapientiam tranfmittere debuerit. z. Diſtinguimus interi pſos perſonales actus,& actionum initia, inter complementum,& principium, inter ipſos habitus& ſemina habi- tuum: Non ipſi proximorum parentum habitus. ſed ſemina habituum inſobolem quandoque transtundi aſſerimus. 33. Secundam rationemab expetientia petit: Hæc docet, inquit, ſape viros admodum malos genui iſſe viros admodum bonos, hoc eſt, ab ineuntt atate peones ad virtutes,& opera egregia. Achax enim,& Amon Regesde- xerrimi filios genuerunt Ezechiam,& Joſiam, qui& viri optimi,& Reges preſtantißimi ab ipsãâ pene infantia fuiſſe narrantur. At ſi vitia parentum omnium tranſirent ad proles, laboraſſent certe parentum vitiis Eechias 7 Joſias ſaltem nitio ætatis neque uno die tot vitia funditus eradicari potniſent. 34. KRKeſp.1. Nihil hoc ad ſtatum controverſiæ: Non enim di- cimus ſemina& propenſiones illas peccatorum ſemper,& ordinariè propagari in poſteros, ut peccatum originale; ſed quandoque.a. Nec aſſertionem illam propugnamus ut Articulum fidei, ſed ut admodum probabilem. 3. Propagationi peccatorum perſonalium miſericordia Dei ſepe metas,& terminos conſtituit. z5. Quxſtio quarta: Vtrum neceſſario ſit edendum, animas A pa- reutibus ut * h swning 7 z5. Alenepte fellslu d 3 † † Jhrran0 1 obosprma Alleinis mollol. ./ rerto: Ap. rar. ml Ku ſedig madoit firCs oarr ahntul pe ceamne ddomicl wreratio ſn 90 MEIgo J. lr Küilpun ſabit: Aar mllam! 1 Piſßutatis ILVy. 78⁵ rentibus non ingenerari, ſed a Deo immediatè creari,& corporibus infundi? 36. Reſp. Variæ opimiones de origine animæ multis ab hinc ſeculis ſuntpropoſitæ, quarum duæ adhuc ſunt celebres, de quibus diſputatur non tantum inter Philoſo phos, ſed etiam inter Theologos quibus primam occaſionem præbuerunt Pelagiani ſtatuentes pecca- tum originis in poſteros propagari non carnali generatione; ſed ex- emplo,& imitatione, idq; interalia hoc defendere ſtudebant funda- mento: Si peccatum originale per carnalem. generationem propãga- retur, immunis ab eâ eſſet anima: Hæe enim non generando tradu- citur, ſed immediaté creando à Deo infunditur. Arqui conſequens non admittuntadverfarii. Ergo nec poſſunt admittere antecedens. Velita: Cujus ſedes principalis,& domicilium primarium non pro- pagatur per carnalem generationem à parentibus, illud ipſum ab eis per eam non propagatur,& trahitur. Atqui peccati principalis ſedes, & domicilium nimirum anima rationalis non propagatur, nec eſt per generationem carnalem à parentibus, fed immediatè à Deo infundi- tur. Ergo.. 8 37. Inde igitur factum eſt, ut de animæ origine diſputatum fuerit, & diſputetur inter Theologos. Auguſtinus Epiſt. 28. ad Hieronymum ſcribit: Eleganter dictum eſſe narratur, quod huis rei ſatis apte convenit: Cum quidam ruiſſet in puteum, ubi aqua tanta erat, ut eum magis exciperer, ne mo- reretur, quam ſuffocaret, ne loqueretur; acceßit alius,& es viſo admirans ait: tit Quomodo huc tecidiſti? At ille, obſecro, inquit, cogita quomodo me hinc kberes, unm 3 ne dum quæris, quomodo huc ceciderim, interim ſuffocer lims. B. Lutherus di- . cere eſt ſolitus, ſe nihil publice de illa qnæſitione vele affirmare, ſed priyatim apud ſe tenere ſententiam de traduce. 38. At Bellarminus quæſtiones etiam exoletas prolixé refe- rens,& pertrastans de ſententia Auguſtini icribit lib. 4. de amiſſ. grat.& ſtat. pec. cap. 11. pag. 309. Nas hoc tempore hane ſententiam mi- nimè tutam eſſe cenſemus,& ided ſententiæ ſexta ſubſeribimus, quæ docet, ho- mimibus ſingulis animas ſingulas, non ex propagine, ſed ex nihilo, tunc primum creari, atque infundi, cum in uteris matrum fœætus concepti atque ad anima- tionem præparati ſunt. .39. Subſcribimus verò nos modeſtiæ Auguſtini& B. Lutheri mit- tentes audaciam& impudentiam Bellarmini. Ut autem diſputandi, & diſpiciendi exhibeamus occaſionem, profitemur, veriſimilimam nobis videri ſententiam de traducc. 46·Pri- * 1 — 4 Le Cotan 32 Kpen 1 nrca,K —2 — ——— 2* .—————— 3 8 5 3 3 8 1 1* 1 “ ͤ““ 5 8 9. 8 8A 8. 1 1 8 4 ͤ 8— ——. 8 1 — 3 8—— 3 4—,——— — penend ————— —--= ——— ſſſſ —— “ * i iI 1 4 e See ———— —————:—V—V:— 73⁶ e Papiſmo 40. Prius præmittimus, quam ſententiam hanc confirma- mus in conſideratione originis,&propagationis animæ reſpicie endum eſſe ad Adamum, ad Evam,& a ad ſuccedentes homines in ordine con- ſtituto. Adamo anima fuit: in iſpirata, non ex Dei ſubſtantia, nec ex ter- reſtri materia, ſed omni potenti Dei manu ex nihilo creata. Hinc ſcri- tura voce inſpirandi uritur, ut facilitatem creandi,& Spiritum eſſe oſtendat,& ut doceat, quodhommoſtctearnsad inas ag nom⸗aelmm litudinem Dei Eyæan:, ma fuit mediante viva ce nſedri te:Del lium plit e⸗ nim Jehova ex Adamo coſtam non mortuam, ſed viva mn.& ex dto. ram formavit Evam. In ordine conſtituto animæli bero umnſn int 4 ban auma- bus parentum, ſeu in generantur à pan entibus,& eſſe dicuntur à traduce. 41. Tradux verò eſt propago, ſen rpars qec mah arboleſe Cta—& in aliam traducta. Propris igitur appe laio ne iſta corporis quidam motus innuitur. ltaqueinhac: ma ade ria eſt meraphorica, no- tatque ecommunicationem, quæ fit gignendo 4²½. Noniita verò ingenerantur aniwæà Apare entibus d0 ab animarum propagatione Deus ſeclu darur: Sunt enim; ipt kie beri donum Dei. Pſal. 127. v. 4. Ecce hæreditas Domini ſunt jilii: merces fructus ventru: It taque Deus ut a d; generationem, éita ada anima uaio pagationem concurrit, tanquam me diata cauſa. Eltigrurl Deus pa- rer animaram non tantum odrer primam creationem,& animæ inſpiratione em: ſe detiam propter mediatam propas agationem, proptet jus adoptionis, propter ſu iſtentarionem,& o onſervatioi nem. 43³3½. His præltu Ppolitis ſente neian iplam, nimirum animam E ; 4 — 5 6.— 1 15 6 N⸗ 4A* r7 12 AGn AA rmamus pri⸗ eſſe àtraduce, ieu ingenerari d parentibus ſoboli, contirn damusp 4 7... 7. 1 1 4 ,] 447 1 7 41 2 NIS 2 d 5„ 4 42 4 5 44* 17 1371 7 31 1 24 mò. 4 peccati originalis principali habitaculo, quod eſt anima: Nam pè 1. catum originis definitur car rént ia ſi Eausie dn, e, eneneldn(uus- ta argumentamut: Quodcunque pecc um, id trahitun ex Adamo; Et quod non trai lun en, aso. on eſt obno xin¹ tiu pes Propagatur enim illud malum ad nos nonmper imitation em, ſedper carnalem generat lionem. 4tJ: Ai anuma pectato Ad. ami eſt 293 oxid. Eig trahitur medius arentibus ex AAne. Ve lſecunda an Bellariuinn 1 uon trann tur in homine ab Adamo. Ergo no) eſt obnoxia peccato Adami Velit⸗ cunque extra aniin 24,& ſine ea eſſe in corpore humano non poteſt, es pro vhaja 69 — 2△ — — —2 — — — ᷣ — 8 „. Adaan beccAtoο ⁵ laiml. :·0 ipſam etta m. aA i. 7227 propagari neceſ 4eſt. dtqui 1277 9⁰ ho⸗ 72 heccdtd depra: 4 7. rati ext i³ anti mam, eſ ſins. 2 Leſſe: 27⁷ 7, Pore puma 10 aon Fote. eſt. 69 homa ſe 70 eh unt pſi 1 thuma 45 git eris,) ſel eät 1” pen faan 1 K cual, 1J r jemotgllt 4 1 ſnont daee 1 i n 1 AAOIA dvel om co darn — ecucge.. cce aruita. K en 11 4 Diſputatis XLV. 787 ne hominu peccato depravatipropagatâ ipſam etiam animã propagari nsceſſe eff. 44. Occinit Bellarminus lib. 4. de amiſl. grat. cap. 12. pag. 313. Anima non trahitur ex Adamo, quaſi ab Adamo fiat, vel ex Adamo animaà fi- at, ſedtamen eſt pars hominis, qui vers trahitur ex Adamo. Quare neganda eſt illa conſecutis; Igitur nepeccatum trahitur ab Adamo. Neg, enim(ut pecta- tum ex Adamo trahatur) neceſſarium eſt, ut anima fiat ab Adamo, ſed ſati⸗ eſt, ſi homo ipſe, cujus pars eſt anima, fiat ab Adamo. Porro verè,& propriè di- citu⸗ homo hominem generare, tametſi anima non producatur ab bomine, ſed inſpiretur à Deo, Nam generatio non terminatur ad produtlionem formæ, vel materiæ, ſed compofiti. Proinde qui animam cum carne conjungit, is verè ho- minem facit. Conjungit autem animam cum carne is, qui materiam ita diſps- nit, quod facit homo per generationem, ust infallibiliter anima conſequatur. Homo igitur hominem pergenerationeusverèproducit, undecunq, exiſtat anima. 45. Reſp. Merdâ hæc ſunt effugia. Nam 1. Cujus principalis ars non trahitur ex Adamo, ejus nec totum ex eo trahitur. Atqui po- ſterorum Adami principalis pars nempe anima non trahitur ex Ada- no ſecundum Bellarmmum. Ergo. 2. Sitantum corpus trahitur ex Adamo. Ergo non totus homoex eo trahitur, quia corpus eſt tantura pars hominis,& quidem minus nobilis. Atqui ex opinione Bellar- mini tantùm corpus trahitur ex Adamo. Ergo non totus homo. 3. Qui generattotum hominem, is non ſolum corpus, ſed& animam produ- cit, quia anima eſt forma hominis dans eſſe homini. Atqui homo ge- nerathominem. Ergo non ſolum corpus, ſed etiam animam produ- cit, vel non generat hominem. 4. Qui producit animamille eam cum corpore conjungu,& compoſitum hominem facit. Atqui non Adamus producit Animam, ſed Deus, qui creando, ex opinione Pon- tificiorum, eum inſpirat. Ergo. z. Autor totius compoſiti, eſt etiam author omnium totius compoſiti partium. Atqui Adamus non eſt au- thoromnium hominis partium, Ergo. Quis igitur eſt illehomo, quem generavit Adamus? Num altera pars nimirum corpus 2 Certè igno- rat iſtum hominem Scriptura, ignorat& ſana Philbſfophia. 46. Opinatur Lombardus lib. z. diſt. 31. lit.B. C. Peccatum originis tantum ſecundum carnem trahi ex parentibus; Animam verò vitioſæ caruis eontaitu pollui, ficq, peccato originali infici. Verba ejus hæc ſunt: Non ſe- cundum animam, ſed ſecundum carnem ſolam peccatum origi nale trahatur à parentibus, ex cujus contactu anima cum infunditur maculam trahit, quã pol- LIIII luitur ,. —— ———— — —— ,, —— ,.“—* — ——————— 8— 3—.- —— 4 —————* — —— 7³⁸ De Papiſino luitur,&ſit rea, id eſt, vitium concupiſcentiæ, quod eſt originale peccatum. 47. Reſp. I. Scriptura non ſolum corpus, ſed totum homi- nem in peccatis eſſe conceptum docet. Pſal. 5..v. 7. Per hominem pec- catum in mundum intraſſe, Rom. 5. 2. Quicquid regeneratur, illud in peccatis eſt conceptum,& natum · Atqui totus homo regeneratur. Ergoante in peccatis eſt conceptus& natus. 3. Si Deus corpori ad- hucinfundit animas, aut infundit eas impuras, aut puras. Si impuras, Deus erit author iſtius impuritatis. Si puras expertes erunt peccatio- riginalis, cujus tamen primaria ſedes eſt anima; Aut corpus impurum vitiat& inficit ipſam animam. Abſurdum hoc: Brutum enim& mortale non corrumpit ſpirituale,& immortale. Cum nihil agat ultra vires ſuas; Sequeretur etiam hinc peccatũ inhærere iis tantum animæ potentiis, quæ ſunt organicæ,& dependent à corpore. Accedit quod Deus foret injuſtus, qui animam juſtam nihil tale prom eritam in corpus impurum, à quo pollueretur, intruderet. Imò auctor iſti- us conjunctionis, ob quam anima commaculatur, eſt author pec- ati. Atqui Deus eſt author iſtius conjunctionis. Ergo. 4. Quod corpori non ineſt, eo animam non commaculat. Atqui pcecatuma. nimæ proprium, nimirum mentis cæcitas,& ignorantia ‚Vvoluntatis averſio, corpori nonineſt. Ergo. 5. Anima corpori inficienti aur repugnat, aut non repugnat, ſed aſſentitur. Si repugnat, non poteſt infici: Spiritus enim potentier eſt corpore, forma validior eſt mate- ria: illa principium eſt activum; hæc paſſivum. Si non repugnat, ſed aſſentirur, erit peccatum actuale,& prius peccato originali. Ablſque aſſenſu verò anima à corpore non polluitur, quia contactus tantum eſt virtualis. 43. Aliud effugium ſubminiſtrant Pontificiis alii: Tran- ſtt, inquiunt, peccatum originis neque per corpus, neque per animam, ſeder culpam parentum, propter quam Deus animas,& creat ſecundum naturam, non ornat originalibus donis, ſed iiſdem priyat juſtißimè: quandoquidem ea legepare ntibus illa dederat ut non ſibi ſolis, ſed& poſteris ſervarent, vela- mitterent. Orbata verò anima rectitudiue non poteß non ſequi temperamen- tum vitioſi corporis:& mox totus homo vitioſus exiſtere. 9 49. Reſpond. 1. Animæiſtæ, quæ creando dicuntur in- Firari, non fuerunt in lumbis Adæ. Ergo in Adamo non peccarunt. b— 2. crean- K⸗ Gencpel alb 0do! Frä Ing 4 alianoh ahuaüo 8 wutjcmru ln ile gnukktyn Raunulße no. ſ. dec acgs.n lidevedir unicdöE-ge uhebe npettiet a I. hnad inas Wharn allo encdtpon aobhor whomo, Rdetam uEpon ano. F. am ſae enneju ſnis quer (Daichs mmeeg daonlo 44. acoi nauſ 1 3 1 ¹ 4 3 p 9 10 li 3 211 3 — Diſputatio XIV. 2732 2. Creantur primum à Deo. Ergo in ſe non peccatunt. 3. Qui igi- tur nullo modo peccavit, injuſtè punitur. Animæ illæ nullo modo peccarunt. Ergo. 4. Juſtitiæ& integritatis ſpoliatio, atque vitioſa com- maculatio non eſt pœna, ſed culpa. Non igitur Deus privat,& com- maculat, ſed homo ſemecipſum.— 50. Quare fixum,& immotum ſtat fundamentum: Qupd- cunque eſt obnoxium peccato Adami, illud trahitur ab Adamo, Fuit in lum- bis Adami, inde per carnalem conjunctionem parentum eſt,& fuit propaga- tum, ut tale ſit propagatum,& traductum, quale eſt propagans,& traducens. Atqui anima eſt obnox ia peccato Adami. Ergo mediis parentibus trahitur ab Adamo. SI. Secundum argumentum petimus à benedictione Dei Gen 1. verſ. 28. Cæp. S. verſ. 17. c. 9.v.1. Cui dicit Deus creſcite,& multiplicami- ni, illi benedixit,& ille totum producit hominem. Dixit verò hocto- ti homini. Ergo totus homo totum producit hominem,&non tantum corpus: Benedictio enim non ad partem tantum heminis, ſed ad to- tum pertinerhominä. 52. Tertium, Ex loco Gen. z. verſ. 3. Genuit Adamus filium Se- thum ad imaginem,& ſimilitudinem ſuam. Ergo ſimul propagavit animam, alioqui non genuiſſet eum ad imaginem ſuam, ſed ad ima- ginem corporis. Velita: Subjectum imaginis Dei, eſt etiam ſubjectum imaginis hominis ſecundum quam Adamus genuit Sethum. Atqui totus homo,& principaliter anima erat ſubjectum imaginis Dei. Er- goeſtetiam imaginis hominis, ſecundum quam Adamus Sethum ge- nuit: Ergo non ſolum corpus, ſed& animam ſuam Sethus habuit ex Adamo. 5 53. Quartum, ex locis Gen. 46. v. 26. Cunctæ animæ, quæ ingreſſe ſunt cum Jacobo in Q2gyptum,& egreſſæ ſunt de femore illius, abſque uxorih us filiorum ejus, ſexaginta ſex. 2. Reg. 16. v. 1. Ecce filius meus, qui egreſſus eſtde ute- ro meo, quærit animam meã. Quicquid verò egreſſum eſtè femore Jacobi & Davidis, illud ab eis habet originem,& ab iis eſt productum. Atqui animæ egreſſæ ſunt è femore Jacobi,& filius ex utero Davidis. Ergo ab eis non ſolũ corpus, ſed etia animæ habent originem& ſunt productæ. 54. Excipit Bellarminus lib. 4.c. 11 p. 07. Per animas. inquiens, eo in loco intelligi debent ipſi homines, qui anima conſtant. Frequens eſt in ſcri- pturis uſus ejus figuræ, qua dicitur intellectio, cum videlicet aut totum ex par- 1 L1111 2 te, aus — 8— Cö—ͤͤͤ —— 1 —- 8—— ———— 798⁴ De Papiſmo te aut eas toto pars intelligitur. Sic in lih. 1, Reg. Cap. 28. dicitur Lamuel aypa- ruiſſe Sauli, cum ei anima Samuelis apparuiſſet. Sic in lib. Levit. c. 5. Accipi- tur anima pro homine, cum dicitur, ſi peccaverit anima,& audiverit vocemjn- rantis. Item anima, quæ tetigerit aliquid immundum. ltẽ anima, quajuraverit. 54. Reſp. i. Appellatione animæ in loco Gen. 46. Intelligi to- tum hominem nos ipfi docemus,& quidem vel νεεοειμέν ut pars nimirum anima ponatur,& sotum nimirum homo intelligatur; vel ut aliis placet Metonymiud, cum anima ſit hominis forma, homo formatum. Itaque illud à Bellarmino probandum non erat, cum ni- hilad ſcopum faciat. Sialiquo effugio Bellarminus ſe ſalvare voluiſ ſet, afferre exempla debuiſſet, in quibus pars una ponatur pro altera 2. Nos urgemus textum emphaticum: Nam anima egreſſe dicuntur femore Jacob, quod certè emphaticum eſt,& animarum propagatio- nem patribus eſſe acceptam ferendam manifeſtè innuit. 3. Locum. Reg, ꝛ8. de Samuelc alibi expoſuimus. 55. His addunt nonnulli locum Gen. z. v. 2. Cum perfeciſſet Deus die ſeptimo opus ſuum, quod ſecerat: ipſo die ſeptimo quievit ab omni opere ſuo- quod fecerat. Hinc ita in ferunt: Cui Deus ſeptimo creationis die inem imyo- ſuit, ilud poſt eum non peragit. Atqui creationi immediata ſeptimo creationi die ſinem impoſuit. Ergopoſt diem ſeptimum eam non peragit, ſeu nihil imme: diatè creat: Et per conſequens licet animarum ſit creator, tamen uon imme- diate, ſed mediatè per parentes eas efiicit. 56. Subjungimusnonnullas rationes. Sit prima: Generans, & generatum ſunt unum ſpecie, Scal. exer. 6. ſect. 5. Arqui homo con- ſtans anima,& corpore,& corpus animâà vacuum non ſunt unumſpe⸗ cie. Ergo homo non generat corpus anima vacuum. 8 57. Secunda: Generatione conſervatur ſpecies. At ſolius corpo- ris humani propagatione non conſervatur ſpecies humanitatis. Er- go non ſolum corpus, ſed eriam anima ſimul i patribus propagatur. 88, Tertia: Homo generat hominem, Ariſt. z. Ebyſ. 26. Ergo Propagat ſimul animam, ſine qua homo non eſt homo. Generatio enim eſt formæ introductio, Scali ger Exer. 290. ſect. 1. Qui igitur for⸗ mam non ſimul producit non generat: 59. Quarta: Qupdgeneratur, ejus omnes partes eſſentiales à generantibus producuntur. Atqui totum compoſitum, non ſola ma- teria, totus homo, non ejus tantum corpus generatur. Ergo. ₰ usſa! 6 a 6 Ln ggeh dum ell „netohitoc⸗ Phexidem geletuns CO mucomm z. Sexl auranelte a ſeͤtu. 1 Mnulcat ll mum, qh Flos ntra ruin cocpus nd magsh mnioneanu Hardinib. 66. 0 hovitip mmotcine agun ge „. ceſamle wncdoa eut. ul nam ſob runſei 1ſ 1 mcwie ns, gaats. wmo tholu garle ani unan Diſputatio XLV. 791 66. Quinta: In generatione univoca communicat generans generato ſuam eſſentiam Atqui generatio, qua homo generat ho- minem eſt univoca, non æquivoca, in qua generans,& generatum non habent idem nomen, nec ſunt unius, ſed diverſæ ſpeciei. Ergo ho⸗ mo generans communicat generato ſuam eſſentiam, quod certe line ahimæ communicatione fieci non pote ſt. 61. Sexta: Cui pater generans non communicat ſuam eſſen- tiam, is non eſt ejus filius: Ex appellatione enim filu colligitur ratio commu- nicatæ eſſentia. Atqui ſecundum Bellarminum pater generans non communicat filio generato ſuam eſſentiam, quia non com municat i- pü formam, quæ dat eſſe,& operari. Ergo filius generatus non eſt e- jus filius: contradictio in adjecto. 6². Septima: Bruta animantia producunt ſibi ſimilia, non tantum corpus, ſed& animam, licet ſint minoris perfectionis. Ergo multò magis homo: Non enim deterior eſt generatio hominum ge- neratione animalium: Er utrique benedixit Jehova, Brutis, Gen. 1.v. 22. Hôominibus ibidem v. 28.— 63. Octava: Apotiori fit denominatio. Atqui anima eſt poti- orhominis pars. Ergo ab ea fit hominis denominatio. Srigitur ani- ma in ordine conſtituro homini infunditur, potius dicendus eſt crea- ri, quàm gonerari. b 6 4. De modo verò traductionis,& progagationis hujus di- verſæ ſunt ſententiæ: Nonnulli enim cenſent, Deum ſecundo creatio- nis moddo animam novamex præexiſtente animâ parentum fœtui in- creare. Alit arbitrantur, animam pattis ſui promotione produ cere a- nimam ſobolis, quæ certo tempore ſemine perfe ctius elaborato in fœtum ſèe induat. b 65. Lertia eſt ſententia, qua docetur 1. modum huncnon poſſe in hac vita perfectè explicari: Eccleſiaſtes dicit cap. 11. v.·. Quomodo i- gnoras, quæ ſit via Spiritus,& qua ratione compingantur oſa in ventre pra- gnantis: Sic neſcis opera Dei, qui fabricator eſt omnium. Quare ſineſcimus quo modo compingantur oſſa in utero matris. Ergò multoò minus ſci- re poſlumus quo modo propagetur anima, quæ eſt ſpiritualis. Mater igicur ſeptem fratrum dicit, z. Machab. 7.v. 22. Neſcio qualiter in utero meo apparuiſti.z. Animam rationalem ſui promotione producere aliam a- nimam, non quidem ex corporeo ſemine, quaſi ex materia educa- LlIlI 3 tur, 790 De Papiſms tur ſed ab anima parentum, ut candela accenditur à candela, fax a fa- „„. 1 0 4— 2 ce: Non enim dicitur anima eſſe ex traduce, quaſi ſit&re materiali; ſed quod ſit per traductionem à patre in filio. Gignit igitur animama- nima ſui promotione, ſicut in accretionibus induit ſeſe in alimenti materiam novam. 66. Si quis quærat, unde habeat anima, quod ſui promotione aliam produ- cat animam? Reſpondemus 1. ex benedictione divinâ: Creſcite.& mul- tiplicamini. 2. ex perfectione ſeminis, quod illã habet naturam, ut poſ- ſideat, non ut roget. In ſemine igitur ſunt duo nreuuarixoy quid nem- pe anima, quæ eſt abanima parentum;& uνμαστιννOν quid, nempe vis corporea, quæ fluit à corporis membris. 67. Opponunt verò contra ſententiã hanc varia adverſarii. Obje- ctio ipſorum prima hæc eſt: Aůdamo& Eya anima fuit inſpirata. E.& eorũ inſpiratur poſteris. De Adamo res eſt manifeſta. Eyæ quod anima ſit inſpirata patet i. ex facto Dei, quia non animam ſad coſtam ſumpſit ex Adamo,& carne focum concluſit, Gen. 2.v. ⁊2. 2. Ex verbis Adami, qui vocat eam os ex oßibus,& caruem de carne nullam animaæ mentionem faciens. 68. El. Ex ea ſequitur objectione, corpora noſtra non generati, ſed creari, quia Adami corpus creatum eſt ex limo terræ Gen. 2. v. 7.1 Quoeſtion 5 eſt de ordine conſtituendo, de quo agit argumentum op- poſitum, ſed de ordine conſtituto.; Deſumpſit Deus ex Adamo coſta non mortuam, ſed vivam. Evæ igitur animam non inſpiravit. 4. Voca- bulum carnis, ut& oſſis ſæpe in Scriptura totum notat hominem, 69. Objectio ſecunda: Originem animarum ſingulorum hominum de- ſcribit ſcriptura, iiſdem loquendi formulus, quibus primi hominihus anima crua- tio deſcribitur. B. origo anima ſingulorum hominum in ordine conſtituto non eß ſbecie diverſa à creatione anima hominis primi: Et per conſequens animæ àpa⸗ rentibus non ingeneratur, ſed à Deo immediats inſpiratur. Antecedens legi- tur Job. 33.v. 4. Sap. 1§. y. 1I. Zach. 12 v. l. Eſa.[7. v. 16. 70. BR. I. Eſaias dicit, Deum formare corpus hominis,& ſingula membra manibus fingere. Num igitur& illa immediatè ereat?⁊. Mul- torum eſt ſenrentia, in illis Scripturæ dictis reduci nos ad primam ani- mæ productionem, 3. Alii diſtinguunt inter actionem Dei generalem, & ſpecialem, mediatam& immediatã: Notari, inquiunt, in dictis iſtis actionem Dei generalem,& non ſpeciale m, mediatam,& non imme- diatam. Nam in dicto ſapientix& Jobi dicitur BDeus totum fingere hominem ah 1 uulbcl 1 Oxſecao muguue „uDitage wNöoc „Obſechod un-lima 1 Gereunte uhugſimu auaitensyroc alanuncſ njemiune, ut uialu querurc p K.l.A imparent ouonem. nian goi neluales ſe rantadge mltpliene neranon actarione wſet canc lſeiſem umanon nüdgtir n an Mucn a. nn ae. 4 ue uani 3 np 2 2 itu N r pamun in — en muun un!. n I Pf. asha 3⸗ Iugs 1 4br- inh 4 p iNen V, Diſbutatio XLV. 793 hominem. Num igitur& corpus creat? Bellarminus ipſe ex Augulti- no dicit lib. 4. c. 11.ꝑ. 309.· reſponſionem hanc approbat. 71. Objectio tertia: Spirituum nula eſt multiplicatio. Non enim An- gelus propagatur ex Angelo. Anima eſt Spiritus. Ergo ejus non eſt multiplicatio. 7². f. Diſtinguimus inter ſpiritus corporibus devinctos,& non de- vinctos: Nõ horũ ſedillorũ ex benedictione divina eſt multiplicaci o. 72. Objectio quarta: Quicquid educitur è porentia materia, illnd eſt ma- teriatum. Anima non eſt materiata, quia eſt ſpiritus. E. Deindein ſemine anima aut eſt actu, aut potentia. Non actu, quia ſemine in terram, vel in uterum ſterilẽ effuſo,& pereunte, periret anima. Et falſum erit illud vulgare: Animam poſt di- em quadrageſimum à conceptionis tempore primum ineſſe fœetui. Non potentia, quia accidensproduceret ſubſtantiam intelligentem,& immortalem: Iuvæus enim illa non eſt ſuhſtantia, ſed acsidens. Et vis illa rXAενuν, quæ fingitur eſſe in omni ſemine, aut corruptihilis eſt, aut incorruptibilis. Si eſt corruptibilis. Ergo& animna eſt talis: Et ſemine intereunte rutuν‿νκνν quid interit. Si eſt incorrupti- bilis, queritur corrupto ſemine, quò tranſeat? 73: R. I. Anima ſobolis non educitar ex ſemine, ſed propagatur ab anima parentum, ſicùt actusab actu,& Hamma à flammaà citra ſui im- minutionem. z. Pie nonnulli ſentiunt, plauſibiliorem eorum eſſe ſen- tentiam, qui cenſent animas non educi à potentia materiæ ſicut forme materiales, ſed traduci, ac proinde transfundi, ac ptopagari cum lemi- ne apts ad generationem diſpoſito, ſicut lumen in materia habili ſeſe maltiplicat v. g. candelahumidanon accenditurà candela altera, quia materia non eit apta. At ſiidonea fuerit lumen ſuum per novi luminis excitationem citra ſuiimminutionem,& partitionem in alteram pro- movet candelam. At inquis, ammam poſt quadrageſimum diem primum adeſſe in ſemine. Reſpondentilli, videri id quidem, ſed propterea, quod anima non operetut iſtis diebus per organa corpotea, cum ea nondũ ſint legitimè diſpoſita. Quæris, Num igitun ſtis dieb us ſit otioſa: Relp. Li- cet non operetur per organa corporea, non tamen eſt otioſa, ſed occu- pata eſt in ſui dsmicilii conformatione. 8 4. Obſjectio quinta. Aut anima eſtab utroq; arente, aut àpatre ſolo Non hoc, quia Chriſtus non haberet animam. Non illud, quia anima ſpiritualis eſſet diviſibilis. Ergo immediatéè infunditur. 75. Keſp. 1. Nonnulſi à patre lolo animam eum ſemine propagari cenſent cum dicantur animæ egreſſæ è femore Jacobi Gen. 45. verſ. 26. Et Adam genuerit Sethum ad imaginem ſuam. Geneſ. 5. vetſ. 1. Chriſti verd conceptioné eſſe ſngalarem, junt, quia Spiritus Sanctus ſupervenit Mariam. “ —ͤ ——— — * —— —— 2 ——— — — —— 1 794 De Eapi 2. Alii ab utroque par'nte animam propagari docent, quorum nonnulli 4e³. g in hac ſimplifma eflentia fieri, ajun ied bencdidione divinA. Alii eam non admittentes ſtatuunt, animas patentum eſſe conſiderandas in generatione non diviſim ſed conjunctim. Nam proptet arctiſſimam corporum unionem dicun- tur una caro. Propter hanc igitur copulatiu nem indiviſibilis propagaturanima ſicut à candelis duabus copulatis accenditur tertia candela. 97. Queſtio quinta: Quid ſi ſharien dumds octis pectati originalis, qua Philoſot hica qu⸗ ſi aiſertatione ena' nat Felatminus 3 h 77. Relp. Mala illa per lapfum Adæ in mundumeſ e introducta, fate. mur Diſſerrationem veròoam non per omnia Probamus 1. Confundit enim Bellarminus formale peccati cum ejus pœna. Nam cæcitasmentis, repugnantia volunratis alatu appetitus conftituunt,& non conte quu ntur peccatum origi⸗ nale. Sont igitur ejus non pœna, ſed formale. 2 Confundit pœnas ſpeciales,& er onales cum communibus& geueralibus debis,& non de ll's hocloco pro- iié 2gicur. z. Nimis tenuiter de morbis,& vulnerbus loquitur. 4. Satis au- d. cter concupiſcentiam, arque alia mentis,& voluntatis rulnera negat eſſe pro. priẽ peccatum, qua de re inſubſequen t’ agemus Diſpurarione. 783. Quæ hio ſerta: An Chr ſtianorum nfautesſins Baptiſmo decedentus qamnentur,& quid ſit en endum de puerorum Limbo 79. Reſp Infantes non baptizatos perire, ſimpliciter affirmant Dontifi. cii, videatur Loml ardas! b. 4. Dſt. 1 Lit. E. P ellarminus lib. 6. de amiſſ. Gzat c 2. 30. Cum autem opinio hæc êit nimis dura,& eripiar con: ernatis pa. rentibus omnem conloſationem, ideò breviter coutrarium oſtendemus De Limbo verò puerorum egimus in Diſputat zu. quæſt. 6. ad quam emittimus. 81. Præmictimustria: P, imo Di inctionem eſſe inter eos, qui ſunt in Lccleſiâ pati,& qui untnati extra eam, A.;3 v 15. Rom. 2 v. 29 1. Cor. ſ.v. 12 449. 7. v.1⸗. Illi immedia èadſacramenta& Pccleſiæ bona admitruntnr. Attinete- nim eospromiſſio fædaalis, G n 17. 7. Cum autem non ob contemptum led obimmaturam mortem ſæpe Baptiſmni non fiant participes. 1deò hic valet te- gula: Noa privatio ſed centemptus Sacramentorum damnat. Secundò. Piotum preces poſſe fide carenti impetrare à Deo opem,& fidem, Matt. 8 v. 6( 15.v2. Luc. 8 v. 38.cep 9.v 39. loh 4 v 47. His igitur mediant bus quas fundunt pii pa- rentes,& tota Eccleſia pro illis infantibus, conferri eis fidem piè credimus. Ter- tio, Deum eſſe infinitè pot entem,& ſummd miſericordem E“o cum ipſis ſalutem promiſerit,& ii non ex contemptu ordinariis mediis ſimpliciter priventur, alio modo eos Deus ſalvat Arguunt idexempla, Exo. I. v. 2 2.1. Ma. 2 I. 2. Mac. 6. Sam. 12.9 18 Luc 23 U 42. Einis Diſputationis XLV. mn Adami miſecune uw, quom nulenum 1.( mai utſ z leurpecc rraon duglect dnein, .4 ſa dapti 4! lcos mene mär 4 DiISPHTATIO XILVI. OE PFKACCATI ORIGINALISA FENIA„8 1eNen Sublatione 8— Reſp. Adolpho Boͤhmers Schaumburgico „1 1 2 3185 I. , K Mard 9&SA nen murt A A vea Dn. 0* rn n, 4 2 axe ir lAwnrn! 1 des rertcort SERNTEMNTIA PROTESTANTIuM 2. Quatuor verò in peccato concurrunt, à quibus ſumus libe- randi, ut ſunt, 1. Reatus. 2. Dominium.. Senſus. 4. Radi. 3. Areatupeccati liberamur per regenerationem, quæ comple- Kitur peccatorum remiſſionem per Chriſti ſanguinem, quiabomni peccato nosabluit, 1. Job. 1. v. 3. A dominio, per renovationem, quæ complectitur carnis mortificationem„R& novæ obedientiæ inchoa- tionem, quæin hac vità non eſt omnibus numeris abſoluta& perfe- cta. Aſenſu, per mortem, A radice, per cinefactionem vel totalem corruptionem. W 4. De prioribus duobus diſceptatur inter Proteſtantes,& Pon- tificios. Cum ſcriptura affirmamus per Baptiſmum„‚qui eſt lavacrum regenerationis, Tit. 3,v. 5.& per pœnitentiam, quæ eſt reverſio ad De-- um à peccati reatu nos perfectè liberari, ſed non ab ipſo peccato. 5. Nam dé die in Diem magis, magiſque quam diu vivimus Mmmmm tenovandi —— 64 4 8 * 49ee Me ah en 8—— —-——— ſſſ ree ekAhe——— 4 33——.— 4————— ——— 2.————.—— . — — — — — 88 1.— —„ ſſſ —— —— ſ“— -3— ———— — — DHDe Fapiſis renovandi ſumaus,. 2. Coy. 4. v. 16. Licet i., Tui foris eſt; uhe bomo corrum- patur, tamen i qui intus ſſtrenoratur de die in diem. Augu tinus 2. de pee- Lat. merit.& remiſs. cap. 7. Si in 2 animo, inquit, qui eſt hunns interior perfecta in Baptiſmo novitas fieret, non diceret Apoſtolus: interion homo reno- patur de die in diem. Ergo nondum totus renoyatus eſt, 8 in quantum non- dum eſt renovatus, in tantum adhuc ſub yetuſtate eſt. Et tract. 42. in Johan. Non regnet peccatum; non alt, non ſit, ſed non regnet; quamdiu enim riyisnt- ceſſe eſt peccatum eſſein membꝛis tuis, ſaltem illi regnum eufaatn; non fiat, quod jubet. Ambroſius in Comment. ſuper cap. 4. ep. 2.2 Cer. Preſ ſaru inquit, lagis. fame, ſiti, frigore. nuditate cato corrumpitur; Sed anima e futuripraæmii renoyatur: quua aßiduis tribulationibus purgatur. Pra ſicit e- nim in preſſura, non interit. e 6. Quamvisigitur nihil damnationis ſit in his, qui funt in Chriſto Jeſu, Rom. 8. v. I. Habitat tamen in eis peccatum; Rom. 7.y. 12. Hujus facta quotidie mortificare debenqus, Rom. S. y. 13· Donecin ple⸗ nam libertatem vitæ æternæ reſtituamur verſ. 25. Kegula theologica eſt: Renati in hac vita liberantur àſupplicio auxds, à vitio nee&u: per- fecta eſt remißio, ſed imperfecta renovatio. Auguſtinus lib. 2. contra Julia⸗ num ſcribit: Deus vitiatum à reatu ſanat ſtatim, ab inßrmitate paulatim. 7. Quare Concupiſcentia in baptizatis& im renatis reliquaeſt propriè dictum peccatum, Rom..7. 8.. 8. Notat verè vocabulum Concupiſcentia velanimæ lenſiti- væ Ddrauy, quæ per ſe non eſt peccatum; vel àrεανν omnium ant- mæ virium. Vel vocabulum concupiſcentiæ notat primò fa cultatem concupiſcibilem, quæ cum ſir potentia naturalis per ſe eſt bona: Et hæc competebat homini etiam in ſtatu innocentix. Secundo facultatis concupiſcibilis actum, ut eſt cibi appetitus in eſuriente, qui ſi bonus ratione objecti,& ordinatus ratione modi, eſt naruralis. Tertiò i- pſam inordinatam concupiſcentiam,& fignificat i. ipſum habitum.². Habitus primos motus,& actus, quibus nondum plenus accedit con- * ſenſus. 3. Malos fructus, quos concupiſcentia, ratione conſentiente n⸗ parit. Intelligitur enim appellatione ale concupiſcentiæ nontan- tum corruptio qualitatum corporis, ſed etiam prava converſio ad car- nalia, tam in ſuperioribus, quam in inferioribus viribus, utpote ſe cl⸗ titas,& contemptus Dei, odium judicii Dei, deſperatio gratiæ, ſidu- cia rerum præſentium. 4 3). ant ant Aundtitz.] u-haseies an oiigine 1o:Cdl.z. äſderii. Ga nunu teſu 1 1. Chufitas . Haniginali h. Can ngiginale metin ſlom Tuut hoc alt yatuyo 16. b und ep dum&pe ajel R u. mmion, whrehi nwug Vaneon fuu tan 1 ¹ Diſbutatio ILVI. 53 5. Refertur igitur concupiſcentia,& ad peecatum originale, Se ad actuale, explicat id accurate Dn. Chemnitius part. 1. L. C. pag. 630. Obſervetur, inquiens, cogitationes aliquando pertinere ad peccatum originale, ut cum tantum ſunt ſuggeſtiones; aliquando ad peccatum actualo quando ſcilicet ſignifcant deliberationem, ſeu propoſitum, ut 1. Corinth. 13. verſ. 3. Charitas nan cogitat malum.(Nam à malus cogitationibus originaliter loquendo, charitas non eſt libera.) Joban. II. verſ. 73. Cogirabant interfice- cere Apoſtolos. Et du bitariones actuales ſignificanter deſoribuntur, Rom. 14. verſ. I. Nlαραρσειες cogitationum.&c. lbidem: Concupiſcentia eſt pec- carum originale, fit autem peccatum actuale juxta Scripturam hoe modo: Col. 3. verſ. 5. vivere in concupiſcentià malà Rom. 6. verſ. 12. Obedi- re deſideriu. Gal. 5. verſ. 16. Perficere concupi ſcentias 2. Tim. 3. verſ. 6. Agi- tari variu deſideriis. Et pag. 633. Originale peccatum deſinitur carentiæ ju- ſtatiæ originalis,& pravo habitu, ſive vitioſa inclinatione virium hominis ad malum. Carentia igitur illa& habitus inclinans in homine pertinet ad pecca- tum originale. Quicquid verò præter carentiam ilam,& habitum inclinan- tem eſt in homine, quod erinpit in actum aliquem pugnantem cum lege Dei. ji- ve fiat hoc actus,& operis debiti omißione, ſiye act u,& operis debiti commißio- ne, vocatur actualepeccatum. SENTENTIA PONTIEFICIORuM. 16. Statuunt Pontificii Concupiſcentiam in renatis poſt Bapti- ſmum,& pœnitentiam reliquam non eſſe propriè peccatum, ſed affe- ctum;& pœnam peccati originalis quemadmodum mors pœna pec- cati eſt)& naturæ vulnus. Bellarminus lih.. de amiß. grat. 6.5 9. p. 387. 11. Concilium Trident. Seſs. 5. Manere in baptixatis concupi- ſcentiam, vel fomitem, hat ſancta ſynodus fatetur,& ſentit: quæ cum ad ago- nem relicta ſit, nocere non couſentientihus, ſed viriliter per C hrißi Jeſu grati- am repugnantihus non valet: quinimò qui legitimè certaverit coronabitur. Hanc concupiſcentiam, quam aliquando Apoſtolus peccatum appellat, ſancta ſnodus declarat Ecleſiam Catholicam nunquam intellexiſſe peccatum appel- lari, quod verè,& propriè in renatis peccatum ſit, ſed quia ex peccato eſt, & ad peccatum inclinat. Si quis autem contrarium ſenſeri, anathem⸗ ſit. SraArus CoNrRoOVERSIE. 1². Non igitur quæritur I. De concupiſcentià bonãâ, quæ eſt vel Mmmmm 2 natura- 8— —— — .—— ſſſ — —— — —— —— , —— — 798 b Pe Pæpiſino naturalis notansipfam eonen biſcendi Juveus, veliriεey; vel ſpiri⸗ tualis quæ eſt renatonum propria, de qua agitur, Pſal. 42,v.1, Gal..y.17. a. Nec quæritur de concupilcentia„cui accedit conſenſus, delecta. cio,& ejus rei, ad quam pravi motus inclinant, executio Hanc enim Pontificii peccatum nominant, ſed minusrectè peccatum ſuà naturà veniale ef opinantur. 3. Nec quæritur de pravorum illorum con. enpiſcentiæ motuum origine, num fuerint actu ſecundo in homine nondum lapſo:Secutosenim eos eſſe lapſum nobiscum fatentur Pon⸗ eificii. 4. Nec quæſtio eſt de rebellione carnis adverſus ſpiritum, ſüne pœna peccati originalis? Idenim nobiſcum Pontificii aſfirmant. Neque quæſtio eſt de peccati originalis reliquiis,& pœænis, nimirum de ignorantià,& propenſioneadm alum, poffintne nominari, natura vulnera, peccati materiale, naturæ languor,& peccati fomes. Affir- mant enim id Pontificii, ut Bellarminus lib. 3.c. 9. Flemb. cap. 9, 6. Neque quæſtio eſt de primis concupiſcentiæ motibus, quibus nen accedit conſenſus, num damnent,& non ſint veniales? Id enim negamus pre- Kttentes, quodslicet ſint peccatum, non tamen imputentur. 13. Status verò controverſia eſt, de concupiſcentia in renatis poſt Baptiſmum reliqua, ejuſque primo imꝑetu,& ſtimulis ſintnèes ſe,& ſua natura peccatum, licer exaccidenti renatis uon imputentur? 14. Controverſia hæc noneſtleviuſcula, ſed graviſſima, quip- pe quæ gloriam Chriſti,& juſtificationem per fidem non leviter illu⸗ Krat. Nam cum renatis ſemper adhæreat peccatum, omnindò ſoqui- tur, non poffèab iis legemperfectè impleri, adeòque per bona opera nullum hominem juſtificari, cum hæc omnia ſint imperfecta. Anim- advertentesid Pontificii, Concupiſcentiam propriè ſic dictum eſle peccatum, negant. 15. Quaſtio prima: An coneupiſcentia in renatis poſt Baptiſmum. Epcnitentiam reliqua, ex ſuà naturã vere,& propriè ſit pescatum, liuet e Aentibus non imputetur? 16. Reſp. Opinionem Pontificiorum ſuis ipſorum propone- mus verbis. Scribit igitur Johannes Roffenſis Epiſcopus Cantabri. gienſis in Aſſertionum Mart. Lutheri Confut. Art.. p. 60. Carnus ton- cupiſcentia, ſeu peccati fomes non habet veram peccati rationem, cum nonam- plaus reum faciat juſtifteatum ipſam, ſed& reatusper Baptiſiuum penitus auſe- ratur. Bellarminus lib. 5. de amiſl. grat. c.;. aſſerit, natura corruptionem, b b ſire gilatim vunchui„10 Hannvulum aa. 6- pg. 109* ntlyäbnan, enynayne nor Matum nndu multun,indh — 7 muaageßit ſccun. T ueßtemm num jiei atünepent aurob hae dit: Cath uun the mſelenim wopag⸗ li anua dynetatu utunſe 7. tumen R iden andeg Agala ve Pißutatio XLVI. 299o099 frecontupiſcentiam, qualis remanet poſt Baptiſmuum in regenerati, non eſſe pec⸗ catum originis, non ſolum quia non imputatur, ſed etiam quia imputari non poteſt, cum nullum fit ex ſe, vel ex natura ſuaectatum. Coſterus in Augmen Ench. pag. 68. In hapticatis relinquitur quidem concupiſcentia, inquit,& fomer ad pugnam, ea tamen proprünominis peccatum non eſt, tametſi ab Apo- Holo impropriè nominetur peccatum, tum, quia ex peccato nobis ineſt, tum quia ad peccatum inducit. Stapletonus par. 3. Exp. 14. pag. 352. V erißimèe concluditur, inquit, concupiſgentia fomitem manere quidem in regeneratus per Baptiſmum ad exercitationem tantum virtutum, non ad damnationem homi- nis, neque aliquo modo eſſe peccatum, niſi voluntatis conſemus accedat. Et pag. 355. Eſt concupiſcentiapeccatum, quia tauſa eſt,& origo peccati, ſi conſenſus mentis acceßerit. Itagq, non negatur, concupiſcentiam carnis manere poſt Ba- ptiſimum, ſed dicitur, non eſſe peccatum ſine conſenſu. Adamus Tannerus inI. ſecun. Thom. Diſp. 1.t. 85. p. 312. Non minus, inquit, falla,& dam- nataeſtcommunis illa hareticerum hujus temporis apinio, quà dicunt, concupi- ſcentiam, ſive illam ipſam naturaæ noſtra corruptnems qua,& qualis etiamĩin renatis reperitur, èeſſe verò, ac propriè peccatum originale, licet ñdelibus non im- putetur oh fidem. Johannes d Daventria in Harm. Aug. Confeſs. pag. 22. ſcribit: Catholici ſcriptores concupiſcentiam hic accipiunt, ut concupiſcenti- am, non ut peccatum yideat igitur Caſarea Maieſtas in adverſariis non cando- nem, ſed animi duplteitatem.&r. Johannes Cochlæus in eodem ſcribit libro pag. ⁷7. Poteſt quidem carnis concupiſcentia poſt Baptiſmum peccatum dici, tanquam ex peccato originali contratta. In quo ſenſu& à Paulo Apo- folo peccatum dicitur, Rom. 7. aut ided, quia ad peccatum inclinat. Non eſt ſecundum ſe verò peccatum, niſi voluntas ei conſentiat. 17. Proteſtantes verò licet diſtinguant inter peccati gradus,. eſſe tamen concupiſcentiam peccatum verè,& propriè ita dictum do- cent, idquè probant I. à clarã literd. Nam ſcriptura concupiſcenri- amin regeneratis reliquam appella⸗ peccatum, ut Rom.§. y.. Hoc ſcien⸗ tes quia vetus homo noſter ſimul crucifixus eſt, ur deſtruatur corpus peccati, ut- altra non ſerviamus peccato.. 7. Qui mortuus eſt: juſtificatus eſt à peccato.. 11. Exiſtimate, vos mortuos eſſe peccato. Verſ. 12. Non regnet peccatum in mor- tali veſtro corpore, ut obediatis concupiſcentiis ejus. Verſ. 13. Neg exhibeatis membra veſtra arma iniquitatis peccato. Verſ. 14. Peccatum vobis non domi- nabitur. Verſ. 18. Servi eſtis ejus; cui obediſtus, ſive peccati ad mortem Hieobe- uitionis ad juſtitiana: Per. 18 Liberati à peccaso ſervi facti eſtus juſtitia Rom. 7. 3 Mäammmm 35 s-76 —j—— . 4 —— ͤ — E— 8 8 —————— ——— 8—————————„.———— —— 4 7. 4 4— 9— 4 8— 8„ 8 8 8 8 8 1—*——.——r— K——— 3 8. 4 3 4 8 “ 8— — — 4— — — ns — “ ö“ — ͤͤ“ — — — — —— — “ ———— ——— 2 ———— —— 4 — 4———— ———— — De Papiſmo verſ. 7. Peccatum non cognovi niſiper legem: Nam concupiſcentiam neſciebam niſi lex diceret, non concupiſces. Similia vide ibidem ver. 8. 9. II. 12.13.14. 17. 20. 23. 24. Rom. 8. v.. W. Ex hiſce ita argumentamur: Quo nomine Scriptura appellat concupiſcentiam in propriã ejus ſede, eo& nos eam nomine- mus oportet. Atqui nominat eam in propria lp ſius ſede peccatum. Ergo. Ma- joris evidentiam agnoſcit ipſe Bellarminus Tom. 3. lib. 1. de Sacram. Euch. cap. 9. Dogmata præcipuia; inquit, non niſi proprius verbis tradi ſolent in divinis literis. Tropi enim locum ha dam, velin laudativ nibus ad rem ornandam, vel deniq in cohortationibus al rem amplificandam, non autem in dogmatibus, quæ praciſe credi, aut ſervan debent. Et cap. iz. Senſus proprius, inquit,& literalis ſemper eſt eligendus, uſ evidenter probetur contrarium. 1. 18. Neceſſarium non eſt ut multis contra Pontificios oſtendamus Apoſtolum, Rom. 7. de ſe loqui renato. Nam Johannes Roffenſis con- tra Lutherum pag. 63. ſcribit: Tu introducis hæc, ut oſtendas Paulum de ſei⸗ pſo ſuperius fuiſſe locutum ud quod ante tibi donaimus. Docet idem clata litera. Nam loquitur Apoſtolus in perſona primà, Rom. 7. v. 14. 9 carnalis ſum. verl. 15. Ego, quod odi facio. v. 15. EgO conſentio legi. Etloqui- tur nonin præterito, ſed in præſenti.. 19. Conantur verò Pontificii aliis ſeſe ſalvare effugiis. Nam primò ſctibit Bellarminus lib.. cap. 10. hoc loco concupiſcentiam non accipi pro fomite, ſed pro actu voluntario concupiſcendi, qui prohibitus eſt lege, nou concupiſces. Intelligit igitur ipſe concupiſcentiamnon originalem, ſed voluntariam. zo. Reſp. i. Appellatione concupiſcentiæ notatur vel concu- iſcentia originalis, vel involuntaria actualis, vel voluntaria actualis: Quod Apoſtolus intelligat concupiſcentiam originalem oſtendit profeſſio ignorantiæ. Nam dicit: Concupiſcentiam neſciebam, nißilex di- ceret: non concupiſces. 2. De ea loquitur con cupiſcentia, quam noluit, odit,& cui repugnavit. Hæc verò non potuit eſſe voluntaria,& cum conſenſu conjuncta, ſed fuit involuntaria. 21. Nominatur verò Concupiſcentia carnis, non quaſi impropriẽ ſit peccatum,& appetitui ſenſitivo tantum inhæreat,& non omnes facultates infecerit; Sed in oppoſitione ad Spititum, in quâ denotat totalem hominis corruptionem. Dicit quidem Apoſtolus, Rom. 7.y. 18. Scie quod non habitet in me, hoc eſt, in carne mea bonum; Sed ut diſtin- guat 800 hent vel in Prophetiis ad rem obſeuran- * eniuen pro 3 h grium ſe krlob l0, ohes 45 uhiginali eſtdamnal pinn, ſegn ualun. 1. 1 mturaart ſeba pre mopicam ddos cone lunitat lrmbapt raur. 4. waallo upiade d). dknio 6 dice uleg nnun 4½ 1 4 aAI ap em aen b.. rum caani Diſputatio XLVI. 80 guat i inter ſe hominem veterem,& novum, doceatq; ſibi renato in- habitare Spiritum S. qui non eſt pars corruptæ naturæ- 22. Secundò Coſterus ſcribit in Augment. Ench. p. 182. Con- aupiſcentia non propriè, ſed per metonymiam ducitur peccatum: tum quia eſt sauſa peccati, ſicut frigus appellatur pigrum,& mors pallida, quod pigros, at pallidos reddat, tum quia eſt eſſectus peccati, ut idioma dicimus linguam Scripturam ſtylum. Ided rectè Concil. Trid. Hanc concupiſcentiam, quamali- quando Apoſtolus peccatum appellat, ſantta ſynodus declarat, Eœcleſiam Ca- tholicam nunquam intellexiſſe peccatum appellari, quod verè, Gpropriè in re- natis peccatum ſit, ſed quia ex pectato eſt,&ad peccatum inelinat. Si quis au- tem contrarium ſenſerit, anathemaſit. Videatur etiam Bellarminus lib. 5. cap. 10.Et Johannes Roffenſis pag. /7. 58. qui quatuor peccati ſigni- ficationes ex Scriptura oſtendit, Stapletonus dicit par. 3. pag. 353. Cum neatus originalis peccati auferatur in Baptiſmo,& dicente Apoſtolo Roman. 8. Nipil eſtdamnationis iis, qui ſunt in Chriſto Jeſu, qui non ſecundum carnem ambulant, ſequitur concupiſcentiam poſt Baptiſmum manentem proprie non eſſe peccatum. 23. Reſpond. 1. Nuda aſſertio eſt principii petitio. 2. Scriptura articulos fidei in propria ſede proponit verbis propriis. Ita- que verba propriè ſunt inrelligenda, niſi textus ipſe,& fidei analo- gia tropicam lignificationem ſubinnuat. 3. Apoſtolus diſtinctis vicibus concupiſcentiam abſolutè nominat peccatum nullam ad- qens lirnitationem. Ergo eſſe propriè dictum peccatum docet. 4. Tol- litur in Baptiimo peccatum Aregenerato non ut non ſit, ſed ut non im- putetur. 24. 2. 4 definitione peccati: Cui competit propria definitio peccati, illud pro priè eſt peccatum. Atqui Concupilcentiæ competit propria definitio peccati. Ergo. Minoris veritas patet ex definitione peccati, 1Joh. 3. y. 4. Aεμααμꝓο ia stuij'æαννμμαι peccatum eſt iniquitas, ſeu deflexio à lege. Quicquid igitur legi divinæ repugnat, illud eſt pro- priè dictum peccatum. Atqui concupiſcentia in renatis reliqua repu- gnat legi divinæ, Roman.7 yerſ.. Concupiſcentiam neſciebam, niſi lex di- ceret, non concupiſces. Ergo. 25. Excipit Bellarminus lib.. cap.10 peccatum, inquienss, hoc loco pro- prie accipi,i. e. pro vera legis prævaricatione, ſed concupiſcentiã non accipi pro fo- . mite, ſed pro attu voluntario concupiſcendi, quiprohil itus eſt lege non concups- ſces:ld “ 4 ———— — 8—— 5——.———————— ———“ 3—— . B* ““ * 4„ “ 3— 2 . 8 6 1 1 —y———— —— —— 8 3 3— — 2 ernehr 8—— ee— 4 . 2 3““ v — 1 — — —— — 4 1 —— “ 4 —— — — —— — — ““ 302 De Papiſmo 1. 3 luu ſele hieummſ. un ex onken ed2e nann ſe, ennn uhee eſe peccatum, ide ſt, cauſam peccati, ſed eſe kalem aeenh— ́proba- al 19 vit ex eo, quod non cognoſcebant homineè actus interiores, ut ſiderium uxuru, as n vel rei alienæ eſe peccata, mſi lex dixiſſet, non concupiſces. Tum etiam ex loco il. in 6 lo Eyangelii, Matt.5. Dictum eſt antiquis non mas haberis&c. vnyitet 4 Lange u, Reſp, Adexceptionem hanc reſpondimus th. z. Namt. wneta concupiſcentiam nominat Apoſtolus peccarum quam non niſi exle- 3 bobe eagnoſcebat. Jam verò voluntarium concupiſcendi actum ablque quns Rom colluſtratione legis ſcriptæ etiam ex lumine naturæ peccatum eſlea- Mfeens ne cnoſcebat, ut& laniores Ethniciagnoverunt. 2. Ulam concupiſcen- dcblgeta tiam nominat Ap oſtolus peccatum,& lege prohibitam eſſe docet, de y. z. dua dicit verſ. 5. Nan quod volo bonum, hoc ago: Sed quod oli, malum illud impett d Facio. Et verſ. 7. Nuncjam non ego operor illud, ſed quod hahitat in mepea⸗ mnuubjes catum, hoceſt, ego non dele ctor eà concupiſcentia, nec delibetato o. N conſenſu cam operor. Verſ. 18. Non habitat in me, hoceſt, in carne agendar mea, bonum. Verl. 23. Vidleo aliam legem in membris meis repugnantem le- neloa, b mentis mea. Hæc verò ſingula competunt primis concupiſcentiæ mo- uuniſican Ubus,& nonillis, qui deliberato agunt conſilio. 3. Quod v. 7. no- as No minat Apoſtolus concupiſcentiam rillud v. 8. nominat peccatum c. anrbita pPerans omnem cupiditatem. Ergo diſtinguit hoc peccatuen à pravis ruinm concupiſcentiæ actibus, tanquam cauſam ab effectibus, docetquei- aniome plam concupiſcibilitatem,& pravos concupiſcentiæ motus lege da- altgenr mnari. 4. Chriſtus Matt. z. legem divinamà corru ptelis Moſaicis tegugu Pusgat, docerque non tantum actum ſecundum— ſed etiam primum, gcyte & ipſos concupiſcentiæ primos motus lege prohiberi. Nam. y.z2.in- a. uf nuit præcepto quinto prohiberi iræ motus interiores in corde, mente, ncir & voluntate,& v. 28. oſtendit ſexto præcepto concupiſcentiam vene- auꝗ ream in corde, mente& voluntate prohiberi. r 27. Stapletonus opinatur concupiſcentiam lege prohiberi nouutts- 2 catum, ſed ut natura morbum noner modum obligationis ad pœænam Jaduts nen digamur ad quarendum medicum. 3 u 28. Reſp. I. Contradicit Apoſtolo, qui inde, quod lex dicit, h non concupiſces, concludit, concupiſcentiam in membris ſuis eſſe pec- 3 ni catum. 2. Maledictus qui non permanſerit in omnibus, quæ ſcripta 1 ſunt in libro legis, Deut. 27. v. 26. Gal. 3.v. 10. Ergo lexde nonconcupi- den ſoendo violata ad pœnam obligat. Quod verò ad cerfendun me- 92 icum Ae Diſpurxtio XLVI. 803 dicum inſtigat, illud fit per accidens. 3. Quicquid prohibetur lege di- vina; illud eſt peccatum: Nam lex divina eſt norma eorum, quæ De- us à nobis vult fieri. Qui igitur violat legem, ille contrariatur volun- tati divinæ. Atqui concupiſcentia prohibetur lege divina. Ergo. 4. Concupiſcentia, quæ morbus dicitur naturæ non eſt malum pœnæ, quia non eſtà Deo, non enim ipſe immiſit corruptionem; ſed malum culpæ. Ergo per ſe eſt peccatum. 5. Apoſtolus igitur nominat malum ſibi adjacens, Rom. 7. v. 21. Docet igitur quod Concupiſcentia non ſit indifferens, nec bona, ſed mala: Et per conſequens lege prohiberi, eò quod obliget ad pœnam. 29. 3. 4A peccati propriis: Cui enim competunt propria ſubjecti illi competit& ipſum ſubjectum. Atqui concupiſcentiæ competunt propria ſubjecti hoc, eſt, peccati. Ergo eſt ipſum peccatum z30. Nam Apoſtolus primò Rom. 6. verſ. 6. nominat malum crucifigendum. Rom. 7. v. 18. dicit, quod non habitet in ſe, hoc eſt in carne ſua, bonum, v. z1. quod ſibi adjaceat malum Rom. 8. v. 13. quod ſit mortificandum. Secundò deſcribit illud& privativè,& pofitive. Privativè, Rom. 7.v. 15.16.18.19. Non intelligo. Quod nolo illudfacio. Non habitat in me bonum. Poſitivè, Rons. 7 v. 4carnalis ſum. v. 17.20. Habitat in me peccatum. v.ꝛ1. Malum mihiadjacet. V. 23. Video aliam legem in membris meis. Tertiò, Rom. 7. v. 4 Nominat peccatum, ſub quo ſit venundatus,& propter quod carnalis. Quartò, Rom. J. ver. 7. dicit, pugnare cum lege uon concupiſces. Verſ. 23. Repugnare legi men- tis,& captivare in lege peccati. Omnibus igitur piis eſſe exclaman- dum: Iufelix ego homo quis me liberabit de corpore mortis hujus, Xom. 7. verſ. 24. Hinc ita inferimus: Cui competunt propria peccati aον& requi- ſita, illud propriè dictum eſt peccatum. Atqui Con cupiſcentiæ in re- natis reliquæ competunt propria peccati ˙& requiſita. Ergo. De- inde. Quod propriè non eſt peccatum, illud non repugnat legi Dei. Atqui concupiſcentia in renatis reliqua& privativè,& poſitivè ipſi repugnat. Tertiò malum quod odio proſequebatur Apoſtolus, pro- priè dictum eſt peccatum. Atqui Concupiſcentia eſt malum, quodo- dio proſequebatur Apoſtolus, Rom. 7.v. 15. Ergò. Quartò, Quod morte eſt dignum, urique eſt peccatum: Nam ſtipendium peccati eſi mors Rom. 6. yerſ. 23. Atqui concupiſcentia per ſe eſt morte digna, Roman. 7. y. 24. Cap.&. yerſ. 13. Ergo. Nnnnn 31. Spe⸗ . 2 8 3 8 3 —.— 8—= 4 e—„ 1 88 S 8 1 1 3 2 ͤ 41——— —“ ——„u„u— 1— ———— 2 ſſ ———“...—— 1 8*— —— 1 —— — 2 ————— -— — —— — ——„——— — — ÿÿ ,—⁸⁷— — 0 4 ve Papiſino 31. Specialius idem deducturi ita 4. argumentamur ab impedi- ta legis impletione: Illam concupiſcentiam lege eſſe prohibitam afſerit Apoſtolus: propter quam erat carnalis,& ſub peccatum venundatus Rom. 7. v. 14·& propter quam ipſi volenti facere bonum, adjacet malum, verſ. 21. adeòque eam intelligit concupiſcentiam; propter quam legis impletio impeditur. Atqui illa eſt concupiſcentia carnis per quam etiam nonaccedente voluntatis conſenſu conſtituitur ho- mo peccator, Rom. 7. verſ. 15. quod odi, illud facio Verſ. 16. quod nolo, illud facio., v. 19. Non quod volo bonum, hoc facio. Ergo. 32. Quapagina 393.3 94. Cffugia profert Bellarminus dealio- rum opinione ſtatuentium Apoſtolum non de ſua loqui perſonaà, ſed de aliis; vel dicendum eſſe. B. Paulũ non velle ſignificare legem ſpiri- tualem, non ſervari a juſtificatis, quatenus opus eſt ad vitandum pee- catum, ſed non ſervari quantum ad quandam perfectionem, quæ elt finis præcepti, ac propterea propriè non eſt in præcepto, cum obliga- tio præcepti proprièin mediis, quæ imperantur confiſtat non in fine: Et prævaricator ſit, quimedia negligat, non qui finem non aſſequa- tur: Ad ea reſpondimus partim in antecedentibus, partim agnoſcit ea ipſe Bellarminus infirma. Stapletonus in Anrtid. ad hunc locum: Ego carnalis ſum, ait, in ſuà,& hominis regenerati perſona. Falſum eſt Apoſtolum defeciſſe in quadamtantum perfe ctione legis: Nam ſe miſerum agnoſcit hominem. Defecit igitur in plurimis. Deindelex obligat non tantum ad media, ſed etiam ad finem, quæ eſt du- plex, internus, nimirum perfecta integritas,& omnimoda Dei dile- Gtio, I. Tim. I.v. /. Ad hocipſum lex nos obſtringit, Matt. 22.y. 37. 38.339. LMuc. 10. v. 28. Rom. 13,v. 8.9. Et externus, nimirum vitæ æternæ conſe- cutio, quam qui ex lege deſiderat, legem plene implere obligatur, Matt. 19. v. 17. Luc. 10.v. 28. Quisquis verò minimum præceptum vio- nat, nuſlus eſt in regno Cælorum, Matt.. v. 90. Nam qui legem de non coneupiſcendo violar, ille eſt maledictus, Deut. 27. y. 6. Gal. 3.perſ. o. Quare ſub æternæ maledictionis pœnà nos obligat, quodin lege eſt ſcriptum. Unde Apoſtolus Rom. 13. v. 9. mandatum de non concupi- ſcendo conjungit cum mandato de non mœchiando„& de non occi- dende,& eodem ſenſu habet. Ut igitur hæc obligant, ita& illud. Hæc verò obligant ad medium ſalutis. Ergo& illud. lus⸗ 33. 5.Ab invita Apoſtoli Pauliperceptione. Quod Apoſtolus Pau- andla coht catom. etinichi h8.y... Deum: Ie . Vell alewege ruwe qu dualect umearyi kertend wdorit ezdi dcond mdal puden dnan Diſbatatio XLVI. b 85 lus ſentire nolebat,& invitus ſentiebat, illud legi repugnabat,& erat peccatum proptiè ita dictum: Nam mens Apoſtoli Pauli per ſpiritum regenerata& lex idem volebant, Rom. 7. v. 16. Si autem quod nolo, illud facio, con ſentio legi, quoniam bona eſt. Atqui Apoſtolus primos concupi- ſcentiæ motus ſentire nolebat, ſed invitus ſentiebat Auguſtinus di- cit ſerm.. de verb. Apoſt. Quid dicis 6 lex? Non concupiſces,& ego nolo con- cupiſcere, non implet legem inſirmit as mea, ſed legem laudat voluntas mea. E. 34. 6. A miſeria: Quicquid homines etiam renatos coram Deo reddit miſeros,& à quo non niſi per Chriſtum liberantur, illud propriè dictum eſt peccatum. Atqui concupiſcentia etiam renatos coram Deo reddit miſeros: Unde exclamat Apoſtolus, Rom. 7. v. 24. In- felix ego homo! Etab ea non niſi per Chriſtum liberantur, Rom. 7. v. 24, 25. Quis me liberabit? Gratia Dei per Jeſum Chriſtum, Dominum noſtrum. Ergo. 5 35. 7. A prudentid carnis. Inimicitia adverſus Deum, repu⸗ gnantia contra legem,& mors, hoc eſt mortis cauſa, eſt propriè dictum peccatum. Atqui prudentia carnis, ſub quà continerur concupiſcen- tia eſt inimieitia adverſus Deum, repugnantia contra legem,& mors, Rom. 8. y. 6. Prudentia carnis mors eſt. Quoniam ſapientia carnis inimicitia eſt ꝛn Deum: Legi enim Dei non eſt ſubjecta, nec enimpoteſt. Ergo. 36. Bellarm. p.99. Prudentiam carnis ait, eſepeccatum nonoriginale, ſed actuale nec eſſe ilud malum, quod eſt in carne ſanctorum, ſed eſſe curam, ſolici- rudinem quandam nimiam proyidendi, quæ carni ſunt commoda, utilia, ſua- via, neglectã curã,& ſolicitudine eorum, quæ ad ſpiritum pertinent, h. e.pruden- tiam carnis opinatur, non eſſe concupiſcentiam in renatts reliquam, ſed aliud quid, non renatorum proprium. 37. Reſp. i. Tam latè ſeextendit prudentia carnis, quam late ſe extendit concupiſcenria Spiritus, Gal. 5.v. 1⁷. Caro concupiſcit adver- ſus Spiritum,& Spiritus adverſus carnem: Hæc enim ſibi invicem ad- verſantur. 2. A poſtolus prudentiam carnis non omnimodè à ſe remo- vet; Juia ſe carnalem agnoſcit, Rom. 7. v. 14. hoc eſt ſub carnis vetuſta- te conſtitutum. Negat verò ſe in catne eſſe, vel ſecundum carnem ambulare, hoc eſt, negat ſe affectibus carnis indulgere,& proinde prudentiam carnis non perficere, ſed ſpiritu, ait, mortificare,& alios renatos ad hocipſum cohortatur, Gal. 5.v. 24. b b b 38. 8. Adictis depecato originali: Qui de immundo ſemi- 4 Nunnn 2 ne at- „ 4 — ÿÿÿÿ — ————— 866 De Papiſmo „— 4 142.a:. 47—— 27 ne, atq;ſic in peccatis propriè dictis concipiuntur,& naſcuntur illis ſemper adhærer peccatũ: Tollitur quidem per Baptiſmum reatus per- ſonæ,& damnatio, quia baprizato concupiſcentia non impurtaturad damnationem, non quaſi morte concupiſcentia non ſit digna, ſed quia Deus ob Chriſti meritũ ex gratia non condonat led non tollitur reatus concupiſcentiæ,& damnabilitatis. Atqui omnes omninò ho- mines de immundo ſemine, atque ſic in peccatis propriè dictis conci- piuntur,& naſcuntur, Gen. 6. v. 5.cap. è. v. ⁊I. Job. 14. v. 4. Pſal. 51. y. 7. 12. Jer. 17.v. h. Eph. z. v. 3. Ergo. 39. 4 quotidiand remißionis peccatorum petitione: Qui quotidie petit, ita nomen Dei ſanctificari, regnum Dei advenire,& Dei volun- tatem impleri, ut ſimul debita ſua ſibi remittantur, is eo ipſo profite- tur, ſe nomen Dei non plenè ſanctificare, nec ipſius voluntatem im- plere. Atqui omnes renati quoditie ira petunt, Pſal. 32. v. 6. Matt. 6. Ergo.B. Lutherus dicit Tom. z2. Oper. Lat. in aſſert. art. ². ſola oratio Do- minica non ne omnes concludit ſub peccatum, dum omnibus, quamtumlibet ſanitlis mandat orare: ſanctificetur nomen tuum: Adveniat regnum tuum: Fi- at voluntas tua? Quid confitetur, qui pstit fieri voluentatem Dei niſi ſe non- dum pleno facere voluntatem Dei, ac per hoc eſſe inobedientem Deo: Neq; eum fictis hic verbis oratur: Hoc ſolo ſalvus, quod agnoſcit,& deprecatur ſuam in- obedientiam, as in quantum orat,& agnoſcit, tantum facit voluntatem Dei, id eſt, in ſpiritu: Sed in carne, contra quam ſic orat, nondum facit. Ita quipe- tit ſancliſicari nomen Domini, nonne fatetur nomen Domini adhuc in ſeyolui ex parte? Quod dolens deprecatur,& impletur in eo Roman. 7. Quod nolo malum, hoc facio, quod volo bonum, non facio. Sic qui advenire regnum Dei petit, certè ſeryum Diaboli ſe ex parte confitetur cum Apoſtolo dicens: Vieoa- liam legem in membris meis, captiyantem me in legem peccati. 40. At Bellarminus, inanißima, inquit, p. 401. eft objeclie. Nam ſanctiſicaripetimus nomen Dei in nobis, ut quiper Baptiſmum ſanttiſica- ti ſumus, in eo quod eſſe cepimus, perſeyeremus; cupimus advenire regnum Dei qui inptæſenti vita Chriſto compatimur, ut in futuràâ cum illo regnemus. Ota- mus, ut fiat voluntas Dei, in terra ſicut in Cælo, ut fideles, qui terreni adhue ſunt, per fidem voluntatem Dei faciant, ſic ut eam facuunt fideles, qui caleſtes per eandem ſidem eſſe caperunt. Deinde Chriſtus, qui ſine controverſia nulum omnino peccatum habuit, orayit, ut pieret voluntas Dei. Matt. 26. 41.Keſp- 4 A emnu Del? li a9n0 epluusſe it milt gleleretV aao 4 q9 encom Lul ſp Lurher nduin ol gobis quc paa nott gcohtend 1 geccui laaliad, 4. mundo ſetipli limpecf H nuuicen huungina 44 l,&. fapter manob dülnt tettü wende woem Vmal. 1 1 opi na gui Dißputatio XLVI. b 807 42. Reſpond. 1. Omnes renati ita nomen Dei ſanctifica⸗ ri, regnum Dei advenire,& voluntatem Dei fieri petunt, ut ſimul fua delicta agnoſcant, eaque ſibi dimitti orent. Ergo peccatis ad- huc pollutos ſe eſſe fatentur. 2. Et Chriſtus qui excepto peccato nobis fuit ſimilis, in cujus ore nen fuit inventus dolus, nuſpiam peti- it, ut ſic feeret voluntas Patris, ut fimul fibi delicta remitterentur.; Cy- prianus, ad quem provocat hoc loco Bellarminus, per omnia docet idem cum Luthero: Dicit enim Cyprianus, nos in Baptiſmo ſanttiſicari cepiſſe; Lutherus: Nos voluntatem Dei nondum plenè facere, no- men Dei in nobis adhuc pollui ex parte. Quare addit Cyprianus: Opus eſt nobis quoridianãâ ſanctificatione, ur qui quotidie delinquimus delicta noſtra fanctificatione aſſidua repurgemns. 4. Bellarmi- nus contendens, nobis orationem Dominicam propter remiffio- nem peccati originalis non efſe necefſariam, pelagianizat,& nihil dicit aliud, quam peccarum originale non eſſe propriè peccatum- 4². 10 Ex Joh. 1.. 2. Nam Chriſtus diſcipulos, quos dixerat eſſe mundos, Johan. 13. verſ. 10. dicit eſſe palmites purgandos. Ergo docet ipſis adhuc adhærere immunditiem,& munditiem in hac vita eſſeimperfectam.— 43: Bellarminus, purgatio, inquit, in hominibus juſtificatis neceſ⸗ ſaria quidem eſt, ſed propter peccata actualia, qua quotidie ſuprepunt non pro- pter originale, quod perfecté remittitur 44- Reſpon. 1. Tollitur Baptiſmo peccati quidem for- male,& actus, ſed non reatus: Ergo purgatio ſemper eſt necefſaria propter peccatum tam originale, quam actuale. 2. Propter adja- cens nobis malum mundities non eſt perfecta. 3. Peccata actua- lia, ſunt peccati originalis renatis inhabitantis teſtimonia. 4. Verè dicit Hilarius in cap. 7. Matth. Ipſis Apoſtoli verbo licet jam fidei emendatis, atque ſanctificatis, non deeſſe tamen malitiam per condi- tionem communis nobis originis docuit Dominus dicens, ſi vos cum ſi- tis mali, noſtis bona dare filiis veſtri. 45. 11. Ex Gal. 5. verſ. 7. Care concupiſcit adverſus ſpiritum: In quibus caro concupiſcit adverſus Spiritum, in ipſorum carne habi- tat adhuc peccatum: Contrarioum enim contraria ſunt attributa. At- qui in renaris caro concupiſcit adverſus Spiritum. Ergo- Nnnnn 3 46. Rege- “ 4 “ . ——y—— — ſſſ—“ — — — 5 — — — — — 1 b. 2„ .— 4 de4re ———.—* ——“ mm 1 8 2—. ——— ö“——““———“ 4———— ———— y———— ͤͤ— S e 4——— oöoͤöoͤͤͤͤſ———— —.——* 2——————.—öͤͤͤͤöͤſſſſſ *—— —,— — —— — — — — De Papiſio . 83. 2 6„2.„* 45. Regerit Bellarminus Concnpiſceutia iſta non gtyroprispetea tum, quia non eſt niſi in carnt, quæ ſedes peccati eſſe non poteſt. Verum enim pes zatum non incarne ſed in mente quani debet. 46. Relp..In antecedentibus oſtendimus appellatione carnis —.„.. 5„ ¹ 4 1 rr 3e in ejuſmodi Scripturæ dictis, intelligi naturam hominis cortuptam.:. Quare Apoſtolus Gal. 5. opera carnis nominat nor tantum fornica ſedetiam idololatriam, hæreies, ini- 808 4 11. tidnem, ebrietatem,& ſimilia, miticias. 12. ExX Eph. 4. v. 23- Renovamini ſpiritu mentus veſtræ. Quibus 47. b Hlis vetuſtas aliqua, hoc eſt, peccatum jubet Apoſtolus renovari in 1l fupereſt. Atqui jubet renatis. Ergo. 48. 1z. Excipit Bellarminns, vetuſtas, inquit, pag. 402. inſcri- pturis duobus modis accipitur: Primò pro peccato originis. ex peccato relictis. Bt ideò poteſt diei homo& perfecte renovatus per lavacrum regenerationis,&renovationis ſpiritus S. ut dicitur ad Tit. 3.& tamen egere renoyatione,& renovari Ae die in diem. Adde quod vetuſtas,& novitas dicun- tur etiam in Scripturis de pectatis ackualibus,& malis habitibus inde contra- ſtis; E liberatione ab nſdem.: 49. KReſp. 1. Malum illud, quod ex primorum parentum pes cato in nobis eſt reliquum,e ſtipſum peccatum originis. 2. Unde vetu- ſtas carnis, Ron. 6.. 6. vocatur vetus homo. Et 1. Cor. 5.v. 8. termentum vetus,cui tribuitur malitia,& nequitia. z. Vetuſtas igitur illa perrege- nerationem eſſe non deſinit, ſed hominem reum non facit. 4. Vetu- ſtas carnis ſignificat& naturæ pravitatem. ſeu peccatum originale,& ex ho cpullulansin ſanctis quodvis aliud peccatum. 50. 14.EX Col. 3.v. 5. Mortiſicate membra peſtra, quæ ſunt ſuper ter. ram, fornicationem, immunditiem. Ergo in renatorum mem bris adhuc habitat peccatum. 15. Ex Heb.12. v. I. Debent renati deponere omne vondus& circumſtans peccatum. Ergo eo ſunt polluti, 16. Ex 1. Joh.. y. 8. Si dixerimus, nos peccatum non habere, mendaces ſumus. Ergo peccatum in renatis adhuc hæret, licet eis non imputetut. z1. Contra Pontiſicii varias contra ſententiam hancPiote- ſtantium ex Scriptura confirmatamurgent ratiunculas, quarum quaſ- damalibi examinavimus. Attingimus hoc loco nonnullas. Primò jgi⸗ tur dicit Jacobus cap. I.v,15. Co ncupiſcentia cum concepit parit pecca tum. E*go cencupiſcentiaſimplex non eſt eccatuun. Gignens enim non eſt genitum. 5 2. Reſp. 4.„. wssrem I (a 101 964v krgoe t 1 15 mubole: ſwcobus pe ectlaln douratut. 1 1z Ap detopt Mheld d s dign Autum Molutulll . 3 ſ6. nono⸗ veltum! Kmguod doär ipte tettie. doodi dum, uöſes aa r A en l aut. fauan e 2 3„ 1. 4 ö—““ 8* 4 An kK 4 . .. 8 4 er ſ hocunenut o ] anta 5 3 er 3 e 1 . B 2 unen n Eigone.. Ded 1 II. 8 1 .Hacors don Dere Mcct c e 4. .—. -38 aul euan 5 16grn 3 3 7.v. 17. negat ſe facere: Non ege operor Diſputario XLVI. 809 52. Reſp. 1I. Per inobedientiam Adami conſtituti ſunt pecca- tores multi, Rom. 5.v. 19. Num igitur ipſe non fuit peccator? E ebrie tate eſt àτie:& varia alia peccata, Eph. 5. v. 18. Numigitur ebrietas non eſt peccatum? 2. Concupiſcentia parit quidem peccatum, ſeda- ctuale. Ipſa igitur non eſt peccatum actuale 3. Cumque patiat pecca- ta; Ergo eſt& ipſa peccatum: Nam ex malitia fructus judicatur de malà arbore: Ex cogitationibus pravis de cordis pravitate. 4. Oſten- dit Jacobus peccati gradus,& unde oriatur peccatumactuale: Non autem negat concupiſcentiam eſſe peccatum. 1 3. Secundòô, Nihileſt damnationis in his, qui ſunt in Chriſto Jeſu Rom.&. v.1. Ergo net eſt in eis yeccatum condemnations dignum. 54. Reſfp. i. Aliud eſt damnabile,& aliud damnatio: Concu- pilcentia in renatis reliqua eſt damnabilis, ſednon damnat, quia non imputatur. 2. Aliud eſt quærere de reatu,&aliud de actu: Sublatus eſt per Baptiſmum concupiſcentiæ teatus, ſed non ipſe actus, quia non fit res digna Deiamore: velrollitur peccari formale relatum, ied non ablolutum: Seutolliturreatus perſonæ ſed non concupiſcentiæ. . Tertiè: Omne peccatum Deus odit. Erge ſi illud eſt in renatis non eſt ipſis remiſſum. ſed illud Deus odis, adeòq; propter hoc ipſos renatos. 56. Reſp. Odit Deusipſam concupiſcentiam propter Aορμαν ſed non odit iplamrenatorum perſonam, quia ipſi non pe ccatum, ſed meritum Chiiſti fide apprehenlumimputatur. 57. Quartam rationem deſumuntex Rom. 7. v. 17.18. Nunc au. tem non egs operoꝛ illud, ſed quod habitat inmè peccatum, id operatur. Scio e- mim quod non habitst in me, hoc eſt in arne mea bonum. Hinc inferunt. I. Quod regenerati non operantur,& quodnon eſt ipforum, illud ne- quit ipſis adſcribi. tanquam peccatum damnabile. Atqui concupi- ſcentiæ motus regeneratinon operantut, nec ſuntipſorum. Ergo. 2. Quod inrenatorum habitat catne, illud non eſt proprié dictum pec- catum, quia ut ejus caro noneſt propriè capax, ita nec eſt ejus propriũ ſubjectum. Atqui concu piſcentia habitat in renatorum catne. Ergo. 58. Reſp.. Apoſtolus utrumq;de ſe affimat verum non fim- pliciter ſed ſecundum aliam atque aliam conſiderationem. Nam Rom. At v. 15. affirmat ſe facere: Ego quod odi, hoc facio. Et verſ. 19. Malum quod volo, hoc ago. 2. Se unum igitur in duas quaſi homines dividit, renatum, Son renatum, hominem no- vum: — 5 “ u — — — — —ÿ—— ͤͤ“ — 808 Dpe Tapiſmo b vum,& veterem, adſcribitqᷓue ſibi uni utriuſque actiones, ſed ſecun- dum quid: Motus enim concupiſcentiæ deteſtabatur ut novus ho- mo,& ſpiritu me nris renovatus; Eoſdem operabatur ſecundum car- nem, quatenus adhuc erat carnalis,& vetus homo. 3. Apoſtolus ſe opter concupiſcentiæ motus nominat miſerum,& ab iis liberari pe- tit. Ergo erant opus Apoſtoli. 4 Diſtinguit quidem Apoſtolus car- nem àmente, ſed ita ut appellationecarnis intelligat animam,& natu- ram totam quatenus adhuc eſt carnalis, corrupta;& ſub carnis vetu- ſtate conſtituta, appellatione mentis animam etiam& totam naturam uarenus renovata eſt.. Nam de illacarne Rom. 7. loquitur Apoſtolus cui Rom. 8.v. 6.7 adſcribit Odnα. Atqui Oęoveir competit animæ facultatibus. 6. Renati igitur adhuc indigent renovari Spi- ritu mentis, Eph. 4.v. 23⸗ Appellat quidem corpus mortis. Rom. 6. ve- rum non propterea quaſi concupiſcentia ſoli competat corpori Jled quia propter peccatum nobis inhabitans ſumus ſubjecti morti. 8. lIm renatorum corpora dicuntur templa Spiritus S. 1. Cor. 3.& 6. Non igitur ſubſiſtit diſtinctio pontificia inter corpus ſeu carnem,& mentem. 59- Queſtio ſecunda: An Concupiſcentia in renatu: liqua ſit ye⸗ nialis? rationalis 8. Reſp.Concupiſcentia in renatis reliqua eſt quidem venia- lis, quia nihil damnationis his, quiſunt in Chriſto Jeſu, Rom. è. v.i. Er ui ſpiritu facta carnis mortificant, vitam habebunt, Rom. 8. v. 13. Sed nonfuà naturâ 1. quia in ſe conderata eſt Aνεναμια,& legi contraria.: adeò que Deus exofa. z. Quia non debet judicari ex eo, quodextiin- ſecus accedit, ſed ex ſuà naturà. Quod autem non imputatur, hoceſt a gratia Dei. Facit igitur eam quidem venialem, ſed non facit ex pes- cato non peccatum, quia naturam ejus immutaret. Qua dere agemus ex profeſſo in Diſput. ſubſequente. Finis Diſputationis XLVI. 285 4 R nüceeſt! ſnenata lin, ſeu Cdrichus maloqu wlema nal por 1 eeeeees AA AA ZA IA b 8DISPHTATIO XLVII. DE TKCCATO ACTV ALI, EIVS QOVE D!⸗ b ſtinctione in mortale,& veniale. Reſp.· Theodoro Coſtero Suſatenſe · Weſtphalo TLHESTS I. EccArux originale, in quo omnes concipimur, AV& cum quo omnes naſcimur, non eſt otioſum„‚ſed e 3 operoſum. Caſſiodorus in Pfſal. 118. dicit: originalis S 5— Se culpa nos ſemper trahit ad vitia. Eſt enim inſtar radicis germinantis fel,& amaritudinem, Deut. 29. verſ. 18. Heb. 12. v. 1z. Eſt inſtar venenati fontis., Jer. G. y.7. x arboris, Matt. 7. v. 17. Luc. G. y. 43. Quare ſicut ex illa radice eſt fel,& amaritudo; ſicut ex venenato fonte ſcaturiunt aquæ venenatæ; ſicut à mala arbore fructus ſunt mali: ita etiam innata ma- litia, ſeu peccatum originale innumera producit peccata actualia. Chriſtus dicit Matt. 12. v. 3435. Progenies vituperarum, quomodo poteſtis bona loqui, cum ſitis mali? Ex abundantia enim cordis os loquitur. Malus ho- mo de malo theſauro profert mala. Cap. 15. v. 19. De corde exeunt cogitationes malæ, homicidia, adulteria, fornicationes, furta, falſa teſtimonia Blaſphemiæ, 4 SENTENTIA PROTESTANTIuUM 2. Peccatum igitur actuale ſunt fructus vitiatæ naturæ. Au- guſtinus lib. 22. contra Fauſtum manch. peccatum actuale definit fa- ctum dictum, vel concupitum contra legem Dei. Definimus his verbis: Pec- catum actuale eſt voνν, quà adlus hominis interiores& exteriores à carne profecti bonum omittunt,& malum faciunt cum reatu temporalium,& ater- narum pœnarum. 1 3. Duo concurrunt in peccato actuali, materiale,& formale, ſive actus,& arueia actionis. Dicitur igitur pecẽarum actuale ab actu qui ſemper eum inſequitur: Non enim eſt fomes torpidus,& mortuus ſed activus,& vividus. Inde Gen. 6. G. figmentum cordis humani b 00000 non — ö. —— ———— A⁴ 8““ 4 “ 8 d e“ 8“ ͤͤſͤſõͤͤͤ .“ 812 De P«piſimo non dicitur intentum,& pronum ad malum, ſedtantummodo ma- lum; non plæriſque diebus ſed omnibus diebus: non tantum ab adoleſcentia,& ſene ctute, ſed ab infantia ubi nondum eſtuſis ratio- nis poyad hoc eſt, ab eã ætate ubi infans planè ſtolido eſt ſimilis, ut annuit alluſio lin guæ germanicæ. Itaq; vocabulum actus ſumitur hoe loco vel generaliter, vel metonimycè pro eo, quod ineſtactui. 4. Calumniatorem agit Bellarminus noſtros Theologos inſi- mulans quaſi confundant peccatum originale cum actuali, eò quod illud nominant operoſum,& negotioſum. Nam contta Scholaſti- cos nonnullos oſteudunt, non eſſe illud mortuum ſed vivum. Ita- que diſtinguunt inter hoc,& illud tanquam inter cauſam& effectum. z. Diſtinctionem peccati originalis,& actualis accuratè no- tavit Dn. Chemnitius, ut in Diſp. præcedente& parte notavimus: Po- teſt hac differentia, inquit, clarius adhuc intelligi, ex illa diſtributione gradu- um in pectatis, quæ à veteribus tradita eſt. i. Fomes, ſiye depravatio inbarens, qua complectitur etiam defectus. 2. suggeſtiones cogitationum,& effectuum, id eſt, quando depravatio originalis mover ſe aliqua inclinatione. 3. Delectatis. 4. Conſenſiu. j. Ipſum opus. Ex his gradibus primi duoper tinent ad originale, re- liqui tres ad actuale peccatum. Itaque& ipſa concupiſcentia eſt pecca- tum originale,& actuale: Eſt originale quatenus ſignificat pravos motus, ad quos non accedit conſenlus: Eſt actuale quando conſenſus machinatio,& ejus rei perſecutio, ad quam pravi ſolicitant motus, accedunt. 6. Cauſa efficiens peccati actualis eſt cor depravatum, ex quo egrediuntur cogitationes malæ, Matt. 15. v. 19. Vel concupiſcentia, quæ quando concepit parit peccatum nimirum actuale Jac. j. 7. Norma, quâ prohibetur,& ſecundum quam de eo fit, atq; judiciũ quæ voluntatem Dei exprimit, eſt lex divina. Forma eſt patticylaris i. pfius actus à lege Dei deflexio. Effectus eſt obligatio ad pœriam tem poralem,& æternam ‚niſi facta fuerit remifſlio propter Chriſtum Me- diatorem. 83. Diviſiones peccati actualis ſunt variæ. 1. peccatum aliud eſt com mißioni, quod cenſetur eſſe notiſſimum,& aliud omißionis. Peccatum commißionis eſt, quando committimus illud, quod prohibitum eſtle⸗ ge Dei. Seu eſt cogitatum dictum& factum contra legem Dei: Ulud hæret in corde; Iſtud fit ore; hoc externo perficitur opere. Peccatum * omißionu rrlioles, cilloni. 9. 1. vodquis 9 aauus coſr De⸗Näm. mem⸗ 10. ut dub ianpuin uraz hæC 1l. gum. P meſ, q n. nuh qua nyecc nodiel tiaric ame riigne um Kma d0,8 Nad 71l6 Dißutatis XLVII. 8t om ißionis eſt, quando, quæ Deus nos facere ſuo verbo præcepit, nos facimus. Dicitur& hoc peccatum actuale vel in lariore ſignificatione in quã id omne actuale vocatur, quod peccato originis contradiſtin- guitur. Vel licet formaliter ſit negatio debiti actus voluntaria, tamen moraliter loquendo ſemper actus concurreve ſolent,& quidem vel interiores, ut velle omittere, vel exteriores, quæ ſunt cauſa,& occaſio omiſſionis. 9. 2. Eſt voluntarium, vel inoluntarium. Pescatum voluntarium eſt, quod quis asiae committit Peccatum involuntarium eſt, quod quis axxœααςᷣ committit,& quidem per ignorantiam,& imprudentiam, Ley. 4.v. z. Num. 15. v. 24. vel per infirmitatem, Rom. 7. v.. 16. vel per coa- ctionem,& violentiam, 1. Mãc.⁊. v. 25. 10. 3. Qugdam verſantur in anima potißimum,& ſunt cor- dis, ut dubitationes de Deo,& hæreſes; Quaædam oris,& operis,& ma- gis corpuu inficiunt, ut ſcortatio, gula: Illa dicuntur ſpiritualia,& inte- riora; hæc carnalia,& exteriora. 11. 4. Peccatum eſt vel proprium, vel alienum, ſed nobis communi- catum. Proprium eſt quod quilibet pro ſe committit; Peccatum alie- num eſt, quod quis alius committit, ſed nobis communicatur. 12. 5. Alia ſunt peccata tantum, alia cauſe& pœna peccatorum ſi- mul, quæ in ſe, quidditativè,& formaliter ſunt peccata; ſed ſunt pœ- næ peccati alterius,& quidem propter extrinſecam rationem, cujuſ- modi eſt gratiæ divinæ deſertio, Spiritus S. excuſſio, conſcientiæ con- triſtatio, confer Lombardum lib. 2. diſt. 36. 88 13. 6. Peccatum veleſt in Filium, vel in Spiritum S. Peccatum iv Filium eſt doctrinæ de Chriſto hoſtilis oppugnatio,& blaſphematio ex ignorantia vel zelo proficiſcens veritate non plenè cognira. Pec- catum in ſpiritum§. eſt veritatis fufficienter agnitæ prorſus voluntaria & malitioſa ex deſtinato propoſito orta ab negatio, hoſtilis oppugna- tio,& exſecratio, omniumque ſalutis mediorum obje ctio. Itaque eſt illud remiſſibile; hoc irremiſſibile, Matt. 12. v. 32. Mar.. v. 28. Luc. 12. y. 10. Heb, 6. v. 10. c. 10. v. 26. 14. 7. Peccatum eſt vel in proprium corpus, ut ſcortatio vel extrail- lud, ut alia flagitia ,1. Cor. 6. y. 18.8 · Peccatum committitur vel in Deum, vel in proximum, vel in ſe ipſum. 1. Sam. z. v. 26. Matt. 22. v. 37. 38.39. Matt. 18. v. 1. lud committitur in Deum,&μέμαυε hæc εαμμαμς, Num. 00000 2 ps. 5 4. ddb 8 — 4 7 4 4 8E 5 ³ 1 —“ 3— 4 8 ““ 1 B 3 8 3 4 1 6 4 4 4 1 . 1 5 4 4 3 3 öL ““ 4 4 3 4“ 4* 8 ¹ 3 3 1 4 5½ 3 34 8 4 4 1 4 3 8 1 3 1 1 3 I 5 4* 5 1 3 4 2* 4 1 4 ͤ 1 1 1 3 3 . 1 1 4 1 3 3 8 4 4 3 3 ³ 1 2 86 4 4— 4 3 4 1 3 1 3 4 4 1 1 3 3 3 8 4 8 3 4* 5 4 3 — 1 * 4 3 4 4 4 1 “ 3 1 6 8 5 8 3 4 4 4 1 1 3 1 1* 1 41 1 4 4 5 4 1* 8 3 1 4 1 3 3 4* 1 1 4 4 1 — 4 ö 4 4 3 5 3 5 4 3 8 4 4 3 II * 3 4 1 1 4 8 8 317 he Papiſimne b 5. verſ. 6.1. Sam. 12. verſ. 3. 9. Quædam peccata ſunt occulta quæ- dam manifeſta, quædam abſque induratione, quædam cum hac Daſmnche 10. Hoc loco potiſſimum conſideranda venit diſtincho peccati reſpectu perſonarum peccantium 26 eſt mortale vel veniale. Alii malunt nominare ex Kom. 6. regnans,& non regnans; ſed 1. cum termini hi ſunt uſi recepti 2.& illa diſtinctio accuratè loquendo fic peccati originalis, quod in corpore regnat, vel non regnat, ſed mortificatur. 3. Cumque Roman. 6. Apoſtolus peccatum originale intelligat. 4. Et cum appellatio peccati mortalis Scripruræ ſit con- ſentanea, Roman..v. 32. Cap. 7. verſ- 5. Jac. 1. y. 15. ldeò diſtimctionem hanc peccati dextrè intelle ctamnon prorſus abjicimus, licet non dif- ſiteamur commodiora adhiberi poſſè vocabula. 17. Peccatum lethale, ſeu mortale, five mortiferum eſt in quo planèregnat, ſeu dominatur caro. Homo igitur deſideriis carnis in eccato lethali morem gerit. Renati igitur illud patrantes excutiunt fidem,& gratiam Spiritus S. 1 Peccatum veniale eſt Ppeceatum infirmitatis& ignorantiæ in renatis, cui refiſtunt per Spiritum ne deiideria carnis perticiantur- Vel peccata venialia lunt infirmitates„Caffectus vitioll pullulantes, quibus ſancti non afſentiuntur, ſed repugnant;,& quas libi non im- ₰ — pPutari, ſed condonari proptei Chriſtum petun b Reman. J. verhn. 24. 25. Capit. 8. verſ- 13. Gal. 5. verſ. 16. 17. 18: Venia igitur ipisex gratia Dei propter Chriſtum datur, nec Spiritum S.excutiunt. 18. Dilcrimen verò& differentia, quæ eſt inter peccatum mortale,& veniale non ſumitur à peccati levitate,& gravitate, ſeu non ſumitur ex peccati natura ex lege conſiderati. Omnia enim pec- cata ex ſuà naturâ,& voνα conſiderata ſunt mortalia, Deut? peyj. 27. Gal. 3. verſ. 10. Maledictus omnis, qus non permanſerit in omnibus, quæ ſcripta ſunt in libro legis. Ezech. 18. verſ. 4. Anima qua peccayerit n- plæ morierur, Roman. G. v..3. Stipendium peccati mors cap. 8. verſ. zi. Siſe- cundum carnem vixeritis, moriemini. Siautem Spiritu fadta carnis mortiſica- veritis, viyetisz Sed diſtinguitur peccatum veniale à mortali reſpectu Pperſonæ peccantis: Hæc enim cum ſit renata peccati prædominium cchibet. itaque ipſi non imputatur. Itaque licer in renatis ſit mortale non tamen eſt mortiferum. Rous. 8. y. i. Itaq; non 10uνέeεα, ſed vuνε uuqs peccatumeſt venimall. 82 21. woineri 3 gublib.J. 14 11. gelpecc tychrn 17. apuls A Ulld, Fmn dan 8 11 Mex ſu Name dga. acott ſecca danc 8 rA x h “ A* Diſputatis XLVI. 815 SINTENTIA PONTIFICIORuM 19. Peccatum veniale ex naturà ſuâ diſtinguitur d mortali, ac ſine ulla relatione velad Prædeſtinationem, velad miſericordiam Dei, velad ſtatum renatorum eſtejutmodi ut pœnam quidem merea- tur, ſed non æternam,& Deum offendat, non uſq; ad amicitia diſſolu- tionem. Bellarminus lib. Ü.de amiſ. grat. c. 9. 20. Vel: ejuſinodi ſunt levia& minuta quadam peccata, inquæ quo- tidie labimur, tu tamen nec nos ſordidos, nec Deo exoſos reddant. C enlura Colonienſis pag. 186. 21. Singula peccata venialia etiam in ſtatu naturæ corruptæ vi- tari poſſunt, Ludovicus Molina de Libro arbitrio. quæſt. 14 art. 13. 22. Regula optima addiſcernendum inter pecata mottalia. 2 venialia continetur in primis judicio proborum,& ſapientum, ut ſci- licet id peccatum mortale reputetur,& id veniale quod pro tali dici- turab his, qui& eruditione,& probitate ſunt præditi, Gregorius de a- lentia Tom. z. Diſp. 6. quæſt. 18. 23. Eluuntur venialia peccata purgatorio, aqua: oleo, pane, ce- reis, cineribus, ramis, aliiſque rebus benedictione conſecratis. Bellar- minus lib. 1. deamiß grat. c. 9. Et lib 3. de cultu Santt. c. 7. 24. Chriſtianus, qui contra conſcientiæ dictamen in leges fidei peccat, nec fidem amittit, nec deſinit efſe Chriſtianus, Coſterus in Euchirid. STATrus CoNTROVERBWIE 25. Quare poteſt ſtatus controverſiæ paucis comprehendi vo- cabulis, nimirum an omnia peccara ex ſuà natur ſint mortalia,& ater- nam damnationem promereantur; Et nullum ſit aded leye& minutum, quod vel ex ſuo genere, vel ex operis imper fectione ſit veniale,& venia dignum Nos utrumque affirmamus; Pontificit utrumque negant. Melioris verò cognitionis ergò& alias ſubjungemus quæſtiones, utpote num in ſta⸗ tu cortupto peccatum veniale vitari poſſit? Qur ſit regula& norma peccatorum judicandorum? Quomodo peccata venialia eluantur? Annôn peccata fidem excutiant? 26. Qu ſtio prima: Vtrum diſcrimen peccati in mortale& veniale ex diſtinctione hominum pectantium; àn verò ex ipſius peccati naturã ſit pe- tendum? 27. E. Opinantur Scholaſtici,& Pontificii, peccata quædam ſua O0000 3 natu⸗ — — ͤ — 4 qq/, — — ö“ —— — —— — 816 De Papiſmo natura efſe venialia, quæ propriè non ſint contra legem, ſed præterle- em. Lombardus ſcribit lib.z. ſent. diſt. 42. lit. E. Si peccatum morta- le eſt, obligat nos pænæ æternæ: Si veniale, obligat nos pœnæ temporali. Duoe. nim ſunt genera peccatorum, mortalium ſcilicet& venialium. Mortale eſtper quod homo mortem aternam meretur. Crimen enim ut ait Auguſtinns eſt, quod eſt dignum accuſatione,& damnatione. Veniale autem quod hominem uſque in reatum perpetua mortis non grarat, veruntamen pænam meretur, ſed faci⸗ le indulgetur. Thomas dicit 1. 2. quæſt. 77. Art. 8. ad 1I. Veniale dicitur. yno modo ex cauſa, quia ſcilicet habet aliquam cauſam veniale, qua diminuit peccatum,& ſic peccatum ex infirmitate dicitur veniale. Alio modoex eyentu icut omne peccatum per pœnitentiam fit veniale, id eſt, veniam conſequitur. Pen modo dicitur yeniale ex genere, ſicut verbum otioſum,& hoc ſolum ve- niale opponitur mortali. Adamus Tannerus in 1. 2. 5. Thom. Diſp. u p. 29 4.t. 59. De jide, inquit, certum eſt, eſſe quædam peccata, qua ex ſepænam aternam non mereantur, adedq, natura ſuà venialia, ut non modo certa,& communis SS. Patrum& Scholaſticorum doctrina habet, ſed etiam ab Eecle- ſia ſapius definitum, ex Scriptura ſatis apertè colligitur. Bellarminus libr.j. de amifl. grat. cap. 3. ut ſtatus cauſæ facilius poſſit intelligi præmitten- das cenſet partitiones quaſdam peccati venialis. Prima partitio, inquit, eſt trimembri. Peccata venialia dicuntur à cauſa, ab eventu, ex naturà& ratione peccati, de quibus, ait, eſſe quæſtionem. Dividit ea in duoge- nera: Alia dicuntur venialia ex genere ſuo, alia ex imperſectione operu:. yenia- lua ex genere ſuo dicuntur ea, qua habent pro objecto rem malam,& inordina- tam, ſed qua charitati Dei, vel proximi non repugnet, quale eſt verbum etio- ſum, riſus nimius,& alia id genus. Et his contraria ſunt peccata mortalia ex genere ſuo, ut perjurium, adulterium.&c. Venialia ex imperfectione operu ta ſunt, quæ tametſi ex genere ſuo mortalia eſſe poſſunt, tamen ob imperfeltionem operis venialia eſſiciuntur, quia videlicet ſola imperfecio operis facit ut cum charitate non pugnare judicentur. Hæc rurſus dicuntur venialia yelex ſubre- ptione, vel ex parvitate materiæ. Ex ſubreptione dicuntur ea, quæ non ſunt perfectè voluntaria, quales ſunt ſubiti motus cupiditatis, ira, inyidentis, Ec. Ex materiæ parvitate dicuntur ea, quæ in re parva, ac levi committuntar, quale eſt furtum unius oboli, quod neg, proximum notabiliter lædit, neq ejnu modi eſt ut apud æquos homines amicitiam tollere queat. Statuunt igitur Pontificii, peccatum veniale ſuà naturà diſtingui à mortali ſine ullà relatione ad Dei miſericordiàm,& ſtatum renatorum,& mereri qui- 4 dem gfeuum, nirailol A. P* anen, lue mnniajlſt muntemct gianon rer ubveto meiilitat „ gepet of nuk Crye lutorum a num. E dyrsveni Dätrib Rur1.à lbsinte mem Fi üminpt ſepece⸗ Mentla poant temn cor gupeic ſopte dete omae de — au Tmenr 4 ueum tnn uin a. — er ele qartanen 1 m aun e eru ar m un hs. 8 EMWana a. Cr. laul r 27 ſe ufr u ar ngae iarum au, muane an Sun die aumi Cäd Sa Dißutatio XLVI. 817 dem pœnamn, ſed non æternam;& offendere Deum, ſed non uſq; ad amicitiæ diſſolutionem, videatur Bellar. lib. c. 9. 28. Pluſquam Phariſaicam hanc Scholaſticorum,& Pontificiorum apinionem, quæ peccata extenuat, legem Dei depravat, cum Eyangelio confun- dit, propriæ juſtitiz patrocinatur,& in Chriſti ſanguinem à peccatis nos ſolum mundantem eſt injurioſa, damnut, ipſiq, ſeriò adverſantur Proteſtantes, docen- tes, in non renatis nulla eſſe peccata venialia, ſed omnia mortalia; In renatis verò eſſe peccata infirmitatis, quæ venialia dicuntur non ob ſuam exilitatem, non per ſe,& ex natura ipſius actus, ſed ex condi- tione perſonæ delinquentis. B. Lutherus ſcribit ſuper Gal. ĩ. Peccatum mortale,& veniale diſtinguuntur nonpenes ſubſtantiam, ſeu juxta differentiam peccatorum admiſſorum, ſed penes perſonam, ſeu propter differentiam admit- tentium. Et Tom. 1. Oper. Lat. p. 305. Nullum peccatum, inquit, ſuà natura veniale eſt, ſed omnia damnabilia: Quod autem venialia ſunt, hoc gra- tia Dei tribuendum eſt. Notationis igitur ratio peccatorum venialium petitur I. ab interceſſione Chriſtiad dexteram Patris ſedentis,& pro nobis interpellantis. Kom. 8. v.34. 2. à miſericordia Patris ob interceſ- ſionem Filii delicta condonantis. 5. A remiſſionis petitione: Sancti enim in precibus ſuis indeſinenter orant: Dimitte nobis debita noſtra. Ita- que peccata venialia ſunt juſto dicit Caſſianus. 4. A ſubitaneâ pœ- nitentid anctorum ob malas cogitationes dolentium, ipſisq́ue re- pugnantium, Proverb. 24. y. 16. Septies cadit in die juſtus,& eren Impii autem corruent in malum. 29. Confirmamus ſententiam hanc 1. ex locis Deut. 27. v. 26. Gal. 3.v. 10. Maledictus, qui non permanſerit in omnibus, quæ ſcripta ſunr in libro legis: Rom. 6.v. 23. Stipendium peccati mors Ezech. 18. v. 4. Anima qua peccaverit, ipſa morietur. Quodcunque Deum graviter oftendit,& roptereà ſub pœna maledictionis temporalis,& æternæ à lege pro fuberer. illud fuà natura eſt mortale& damnabile peccatum. Atqui omne peccatumn,& ſic etiam peccatum veniale Deum graviter offen- dit,& proptered ſub pœna maledictionis te mporalis,& æternæ à le- ge prohibetur.Ergo. b 3 30. Excipit Bellarminus lib. j. c.12. pag. 105. Non negamus, inquiens, peccata venialia abſolutè pecoata,& iniquitates atq, offenſas dici poſſe: Sed dicimus vocabula iſta non univocè peccatis mortalibus,& venialibus convenire & idcirco non eſſe ex ſolis his yocibus de rebus ioſis pronunciandum, ſed oportere 9 8 — öö“ ö—— 5 —qjõʒ„.ſp---—ymy——““— 4 5„—* — — — — — m, ““ —“ 8 818 De Papiſme ex ad'jundtis antecedentibus,& ſequentibus judicare. Wluſtrat exemylis: In non unipocè dicitur de Deo,& rebus creatis neq; de Jubſtantia,&accidente. 31. Reſp. I. Quamvis peccata differant inter ſe gradibus, ta- men omnia ſuâ naturà,& in ſe iunt peccata mortalia, quia omnia me- rentur mortem. 2. Non ex ſola appellatione„ſed ex antecedentibus & conſequentibus judicium faciendum e ſſe, damus. Ex adjunctis ve- rd quædam peccata ſuà natura venialia judicari negamus, quia nuntur rem,& præter eſſentiam accedunt. 3. Univerla ata de ipſa definitione peccati æqualiter participant: Sunt enim o³α, ETSO licet unum ſit majus, quam alterum peccatum, m, quam alterum. 4. Exemploigituralla uis enim dixerit peccatum mortale ſuſtinere veniale, ut ſubſta ntia ſuſtinet accidens,& hoc illi ineſt? 32. Pergit Bellarminus, In locis in argumento allatis, inquiens, non de peccatis in univerſum, ſed de ſolis mortalibus agitur, quia ſi ſcriptura illa pes- cata venialia comprehe nialia non ſolum excidere poſſe à vitã gratia, ſed eliain reip nim Scripturæ illa dicunt, animam, quæ peccayerit, poſſe mori z Sed plané mori. Igitur loca illa uon de venialibits delictis, ſed decriminibus tantum acui- pienda ſunt. 3z. Reſp. 1. Exciderent gratiâ Dei,& æternum perirent, ni- ſiſtatim pœnitentiam agerent,& ipſis peccata propter Chriſtum re- mitterentur. z2. Cauſa igitur quod renati cauſam maledictionis æ- ternæ non ſtatim incurrant, non eſt peccati levitas ‚ſed miſericordia Dei propter ſatisfactionem Eilii peccata condonantis. 3. Itaque hos ſequitur, nullum omninò hominem ex lege juſtificari, cum hæc et- jam renatorum mininos defectus accuſet,& damnet, ſed tantum ex Evangelio, quod docet non imputari ipſis delicta, ſed meritum Chti- ſti fide apprehenſum. 4. Atque hoc eſt, quod dicit Apoſtolus, Rom. 3. verſ.1. Legem ergò deſtruimus per fidem? Abſit: Sed legem ſlabilimup hoc eſt, Evangelium docet, legem per Chriſtum eſſe impletam. 34. Pergit Bellarminus oſtendere ex ſingulorum locorum adjundli, pracedentibus vel ſequentibus; loca illa loqui non de omnibus delictis, ſed tan- tum de criminibus mortalihus, quia maledictio illa Deuteronomii vefertur al idololatriam, inceſtum, homicidia,& ſimilia, quæ conſenſu omnium crimina ſunt, ac eccata lethalia,&c. 35.Reſp. Tralägs. 2 antobnol enpk. z. ainonac aadurn Ca dum me 36. netit pt ura, nifr adlever m.27. G⸗ merenti omper hhrl.y. t.b.y. a. Nſ a lhit 11. mpeer ulüpes tjeduale 1 4 lnignit dos bar — 1 — 1 — A 4 8 3 3 4 doe 4. 5 — 2“ — =8 * „ 4 44 1 X * 2 —— —— Pißutatio XLVII. 21 35. Reſp. I. Sententia maledictionis Peut. 27. v. 26. eſt genera- lis: maledictus OMNIS, qui uon permauſerit in omnibus. Itaque non per- „ tiner ad illa tantum undecim crimina, quæ eo in loco recenſen- tur. Unde Apoſtolus omiſſo pronomine demonſtrativo, hujus quod urget Bellarminus, dicit abſolutè Gal. 3. verſ. 10. Quæ ſcripta ſuu in libro legis. 2. Renati propter inhabitans peccatum morti tempora- li ſunt obnoxii. Ergo& hi à regula Apoſtoli, Rom.§. v. 23. non ſunt exempti. 3z. Quod vero quædam peccata renatos æternæ maledi- ctioni non addicant, ejus rei cauſam dedimus: Non enim ambulant ſecundum carnem, ſed ſecundum ſpiritum,& opera carnis ſecundum Spiritum mortificanr, ſuntque fide in Chriſto, Rom.§. y. r. 36. 2. A definitione peccati, ejuſq propria naturã: Cuicunque competit propria peccati definitio, illi etiam propria ejus competit natura, nimirum ſua naturâ damnabile eſſe, graviter Deum offende- re, ad ſeveram vindictam provocare, reum mortis facere, Exod. 20. Deut. 27. Gal.3. Rom. 6. Jacob. z. Arqui peccato involuntario Renatis adhærenti,& quod Pontificii fuà naturà nominant peccatum venia- le, competit, ut pro prium peccati nomen, ita& propria ejus definitio 1. Joh. 1. v. 8. Si dixerimus, quod ecratum non habemus, decipimus nos ipſos. Matt. 6. y. 1. Dimitte nobis debita noſtra. Luc. I. v. 3. Dimitte nobis peccata noſtra. Pſal. 32. v. G. Propeccatorum remißisne orabit omnis ſanctus. Jac. 3. v. 2. In multis offendimus omnes. Ergöo. 37. 3. Apropriis peccati effectis: Cuicunque competunt pro- pria peccati mortalis effecta, illud ſuà natura eſt peccatum mortale. Atqui peccato involuntario, ſeu quod ſuà naturâ Pontificii dicunt eſ- ſe veniale, competunt propria peccari mortalis effe cta, Pſal. 130. penſ.3. Si iniquitates obſervare volueris, Domine quis ſuſtinebit? Pſal. 143. vy. 2. Ne entres in judicium cum ſervo tuo, quia non juſtificatur in conſpectu tuoomnis vi- vens Pſal. 19. v. 13. Ab occultis meis mundaa me. Hai. 64. y. 6. Omnes noſtræ juſtitiæ ſunt inſtar panni mulierismenſtruata Exod. 34. v. 7. Coram Deo nemo eſtinnocens. Job. 15. verſ. 143. Quid eſt homo, ut ſit immaculatus coram Deo? Matt. 15. v. 19. Ex corde exeunt cogitationes mala, quæ impurum reddunt ho- minem. Ergo. Deinde ex iiſdem locis ita argumentamur: Quicquid nobis remittitur ex gratia, illud non remittitur nobis ob levitatem. Atqui peccata remittuntur nobis ex gratia. Erogcg— 38. 4. Ex loco]Jacob. z. y. 10. Qui offenderit in uno, factus eſt omni- PpPPP um “ 320 b De Papiſmo am reus. At qui venials peccatum committit, peccat ſakem in uno. Ergoomnium reus tenetur,& quidem ob unum præceptorum Deca- logi authorem Deum, qui eſt ſimpliciſſimus„& indiviſibilis: Etper eonſequens peccatum committit mortale. 9. Ohtendit Bellarminus, explicat ſatis apertè, in quiens, de cn- minalibus, ſe loqui, quæ propris,&perfecté ſunt contra legem. Sic enim ſub- Jjungit continud: Qui dixit non mæc haberis, dixit,& non occides. Quod ſi nen machaberis, occides autem. factus es transgreſſor legis. 40 Reſp. 1. De totaagit Jacobus lege. Licet igitur adulteri- um,& cæadem tantum nominet, reliqua tamen præcepta non exclu- dit ſed ſimul intelligit, adeòque etiam præceptum de concupiſcentia. 2. Docetidratio Apoſtoli ab authore legis Deo deſumpta: Deuse- nim omnium præceptorum eſt auchor. Ergo qui unum præceptum tranſgreditur, tam peccat contrà Deum, quàm qui tranſgreditur o- mnia. Mortaliter igitur peccat. 3. Quare dicit cap. 3. y. 2. In multis offendimus omnes. 41. z. Ex Matt. 5. v. 18. 19-Amen dico vobis dones tranſeat Cælum & terra, jota unum, aut apex unus non prateribit de lege, donec omnia fiant. Qui ergo ſolverit unum de mandatis iſtis minimis;& docuerit ſic homines mi- nimus erit in regno Cælorum. Quodcunque verò Chriſtus tanquam Pha- riſaicam legis depravationem repudiat, illudà veris meritò impro- batur Chriftianis. Atqui Chriſtus opinionem, quàâ peccata quædam ſuã naturà finguntur venialia tanquam phariſaicam legis depravatio- nem repudiat. Ergo. Deinde minimorum peccatorum tranſgreſio excludit èregno Cœlorum. Ergo quodlibet peccatum ſuã natureſt mortale. Nominat verò Chriſtus præcepta minima quadamn pupaſets quia Phariſæi fingebant, quædam præcepta eſſe minima,& facilima reſpe ctu ſuarum traditionum, quas perfectiores prædicabant, quod objicit ipſis Chriſtus. Matt. 15. 42². 6. Ex Matr. 12. v. 35. Dico vobis, quoniam de omni verbo otioſo, quod locuti fuerint homines reddent rationem de eo in die judicii: Cujus pec- cati rationem a renatis Deus in judicio extremo jure requirere pollet, & Anonrenatis reverarequirer, illud ſua natura non eſt veniale, ſ mortale. Atqui de omni verbo otioſo, quod Bellarminus lib. 1. de amiſſ. grat. cap. ʒ. venialibus peccatis annumerat Deus in judicio ex- b tiemo utex is umobſe alicio:; 8 68 ¹ b ſlarwir alicat, d Nu Me mueju um con oavitir 6ℳ etum vacund Iteilit, zmcig Rgehe vonyi Fenla rar dhe „.J. 1 dS e quiret. Ergo. 43. 7. 4 Deiuſtitia: Quocunque læditur æterna, immota,& inſinita Dei juſtitia in lege revelata, illud ſuà naturà eſt peccatum mortale. Atqui ea læditur peccato etiam veniali. Ergo. 44. Quamobrem falſiſſimum eſt, quod dixit Bellarminus peccatum non dici veniale relatione ad miſericordiam Dei. Nam mi- ſericordia Dei, quod non conſumpti ſumus, Thren. 3. v. 22. Nec relatione ad ſtatum renatorum. Nam quicquid eſt extra fidem, peccatumeſt, Rom. 14. v. 24. Et ſine fide impoßibile eſt placere Deo, Heb. 11. v. 6. 45. Verum Bellarminus quædam Scripturæ loca mirè depra- vat ut ex iis oſtendat, peccatum quoddam ſuàâ naturãà eſſe veniale. Pri- mam obje ctionem lumit ex Matt. 5. v. 22. Qui iraſcitur fratri ſuo, reus erit idicio: Qui autem dixerit fratri ſuo Racha, reis erit contilio: Qui dixerit, fatue, reus erit gehenna ignin. Hoc loco non diſcutit Dominus, inquit Bellarminus, quid poſſit, aut velit divina miſericordia; Sed res ipſas di- judicat,& peccatorum menſuras. Facit autem tres gradus iracundiæ UNxu Rx ejus, quæ ita levis eſt, ut invocem nullam erumpat: ALTE- RuM ejus, quæ Paulò gravior eſt, non tamen pervenit uſque ad aper- tum convicium; TERTIuR cjus, quæ graviſſima eſt,& manifeſtum convitium parit. Ex his, ait, conficitur argumentum ejuſmodi: Ma- nifeſtuin con vitium facit reum gehenna ignis, as per hoc eſt peccatum mortale. Irasundia ſono vocis expreſſa, ſed ad malum convicu nou pertingens, facit reum concilii, id eſt, non conſtat, an mereatur gehennam, ſed aut eã pænãâ, aut mi- nore digna eſt. Inyeniuntur igitur peccata quadam, qua leyiora ſunt, quam ut gehennam ignis mereantur Vel ita: Manifeſtum duntaxat crimen,& convitium meretur gehennam ignis. Ergo occulta ira ſuâ naturã eſt venialis. 46. Reſp. I. Sacræ literæ docent iram eſſe opus carnis,& ad- ditur, quod qui talia agunt, regnum Dei vonpoſſidebunt, referturꝗ; ad hominem non novum, ſed veterem, Eccl. 7. v. 10. Gal. 5. v. z0. Col. 3. v. 8. 1. Tim. z. v. 8. Jac. I. v. 19. 20. 1. Joh. z. v. 15. 2. Stipendium pecca- ti eſt mors, Rom. 6. y. 23. Ergo& iræ. 47. 3. Contrariatur depravatio illa Pontificia ſcopo Chriſti qui eſt Matt. 5. à corruptelis Phariſæorum legem vindicare,& verum ejus ſenſum inculcare. Nam Phariſæi videntes à ſe minutiſſima quæ- . PPPPPE 2 Plwe Diputatio XLIII. 9²2½ eremo d renatis jure tequirere rationem poſſet,& à non ronatis re- 2 — —————— 8 82² De Papiſzis que legis obſervari non poſle, nimirum ea, quæ de rectitudine omnie um interiorum virium,& integritate præcipiunt; ideò finxerunt, piæ. cepta quædam eſſe minima, quædam magna, hotum obſervationem neceſſariam quidem eſſe ad conſequend am vitam æternam; Sed non ſtrictè illorum, cum agant de rebus parvi momenti. Hiſce Pharilaicis depravationibus ſeſe opponens Chriſtus docet„neminem poſſe per juſtitiam Phariſæorum intrare in regnum Cœlorum, eò quod nonſit abundans v. 20.& ſolvat minima præcepta: Illum autem qui ſolvat u- num ex minimis, eſſe in regno Cœlorum minimum h. e. nullum. Ia Cælo enim nil erit niſi magnum dicit Auguſtinus- 48. 4. Declarat verò generalem hanc reſpon ſionem y. 21. 22.in ſpecie per aliquot præcepta. Tres verò tradit gradus peccatorum,& totidem gradus pœnarum. Primus gradu speccatorum circa quintum præceptum eſt ira occulta ſed tamen temeraria: Qui iraſcitur fratri ſuo te- merò. Secundus gradus ponitur in medio inter affectus interiores,& manifeſta convitia. Notat igitur irati, ac malevoli animi aſſectus,& ſigna, notaturq; appellatione, quæ tunc temporis abſq; dubio in omniũ erat ore: Qui dixerit frarri ſuo Racha. Tertius gradus eſt manifeſtum convitium. His tot reſpondent gradus pœnarum: Nam primus eſt dignus judicio ſecundus concilio, tertius gehennã ignis. Declarat verò Chriſtus judicium Dei vocabulis, quæ in Politiã Moſaic erant uſitatà.& notiſſima. Nam in judicio ſedebant triumviri ſententiam de cauſis maniffeſti juris ut- pote de pœna homicidii ferentes; In qualibet civitate erat parvum ſy- negrium conſtans 23. judicibus qui de cauſis, quæaliquid habebant controverſiæ pronunciabant; Hieroſolymis erat ſummum judicium ſeu Synedrium magnum, ſive concilium conſtans 72. judicibus, qui de ſimmis caufis cognoſcebant. Significantur igitur vocabulis conci- lii judicii,& Gehennæ pœnæ capitales, quæ pro ratione delictorum ex aſperabantur. Chriſtus hæc ab uſu civili transferens ad judicium Dei docet, ſicut omnia peccata non ſunt paria, ita nec æquales omnes fore pœnas, licet omnia, etiam quæ minutiſſima cenſebantur, à Pha- riſæis ſint ohnoxia judicio æternæ damnationis, niſi facta fuerit remiſ 84„„„ 2..... ſio. Nam qui ſolverit unum ex minimis, minimus vocabitur in fe- gno Cœlorum. Deinde cui Phariſæi aſſignabunt pœnam judicii, ille mortaliter peccabat. Afſignat verò eam Chriſtus iraſcenti. Ergo. De- niq; cum quo Deus in judicium ſuum ingreditur, ille non juſtificatur, 1. 4 Pſal R 1 dammort 60. R e unhl, 3 4 1. neglged e neg ge „ Afrert anciſterr e 3 4 re en. 4 „ 9 †! ſtei eten 4. 3 12. APrſſ ſoclltas,, „. bHe V. domo! Kouider whadt an n 5. 6. 1 1. 4n. 8 IoD ſ nn ſunt„ 8„ 1 4 2 1 dihutan ILVII. Pſal. 143.y. 2. Idq; ipſe clarè exponit Chriſtus v. 25. cum inquit. Trade- tut talis homo judii, judeæ tradet illum tostori: Et Luc. 11. v. S8. Conjicietur in carcerem, unde non exibit, donee ſolverit extremum quadrantem. 49. Objectio ſecunda: Quæ peccata ſunt exigua inſtar culisis, quadam gravia inſtar elephanti, Matt. 25. v. 44. Quædam igitur ſen e venia⸗ lia quædam mortalia 50. Reſp. 1. Taxat Chriſtus Phariſæorum hypocriſin, qui in minutiſſimis,& ceremonialibus videri volebant conteiehrioſi-&ſe- curè negligebant moralia. 2. Peccata alia eſſe leviora, alia graviora, atq; ita differre gradibus extra dubium eſt. Oſtendendum erat, eſſe quædam ſuânaturà venialia. Fr. Objectio tertia: Chriſtus quadam pectata ita extenuat, ut ea cumn feſtuca re leyißima conferat, Luc. 6. v. I. Ergo qu2adam tam ſunt leyia ut mortem æternam non mereantur. 52. Reſp. I. Non extenuat Chriſtus peccata, ſed reprehendit hypocritas, qui aliorum errata vocatione non poſtulante perſtringunt non animadver lentes. quod mortali crimine ſint obnoxii.2 Z2. Feſtuca & trabs veluti differunt, non natura, ſed Anantitate. ita etiam peccata levia,& grauia. 53. Objectio quarta: Quædam peccata ſunt ita minuta, ut non damnent, ſed ut pro iis ſit faciedi in Purgatorio, Luc. ⁊ 2. v.59. E. ſuã naturã ſunt venialia. 54. B. l. Lo quitur Chriſtus de inimicitiis,& litibus componen- dis. Hæ verò funr peccatum mortale, Gal. 5.v. 20. I. Joh. z.v. 5.z. Conji- ei homo iſte jubetur non in purgatorium, ſed in carcerem, Matt. 5.y. 25. Et quidem ab irato judice ut tradatur exactori, h. e. Diabolo. Deno- tat igitur carceres infe rüm. 3. Particula donec non ſemper ſignificat tecnin im ſed ſepe perpetuam continuationem. 55. Queſtio ſecunda. An peccata venialia inſtatu sorrupto vitaæripopint? 16. E. Ludovicus Molina ſocietatis Jeſu de libero arbitrio quæſt. 14. Art t. 15. Diſi p. peccata venialia in ſtatu inaturæ corruptæ vitari ipPoſſe mò Diſp. z0. aſſerit lethalia etiã peccata vitari poſſe, licet nõ omnia. 57. Verè autem dicit Lactantius Divin. Inſt. lib.. cap. 13. p. 365. Nemo eſſe ſine delicto poteſt, quamdiu indumentocarnis oneratus eſt. Cu- jus infirmitas triplici modo ſubjatet dominio peccati factis, diltis,& cogita- tionihus. 48. Conſentit id cũ ſcriptura,. Reg. 8. y. 46. Par. G.y. 36. Nyeſi homo,qui Pp P Pp 3 nonpectat. —jM⁊U — — 2 v ———— ——— ———— ¹ 4 4 8 3 4 1 8 3 1 41 3 4 4 KA 4 4 4 4 4 ¹ 4 5 3 8 De Papiſmo Quis poteſt dicere, mundum eſt cor meum, puru ſum àpeccato? Gen. 6. v. 5. Omne ſigmentum cogitationum cordis humani tantum malum omni die. Rom. 7.v. 15. Non quod volo bonum hoc ago: ded quod odi, malum, illud facio v. 16. Quod nols„illud facio. Verſ. 18. Velle ad- jacet mihi: Perfic ere autem bonum non invenio.. Johan. 1. verſ. ö. Lidixe- rimus, nos peccatum non pabere, nos ipſos fallimus,& veritas non eſt in noh. 9. uæſtio tertia: Quænam ſit regula,& norma dijudicando- rum,& diſcernendorum peccatorum:? 20 Relp. Gregorius de Valentia Tom.. Diſp. 6. quæſt.d. ag. 842.dicit: Regula optimaæ ad diſceruendum inter péccata mortalia, C penialia continetur inprimis judicio proborum,& ſapientum: ut ſcilicet ia etcatum mortale reputetur,&id veniale, quod pro tali ducitur ab his, qui& eruditione,& probitate ſunt præditi. Binsfeldius in Enchir. Theol. Pa- ſtor. pag. 193. Si Doctores Ectleſiæ, inquit,& pii viri unanimi conſenſu do- cent aliquid eſſe mortale, pro mortali habendum eſt: Si eniale, pro venialiju- dicandum: Si verò diſſentiunt,& dubitant in aliqus, ſecurior pars in conſcien- tia eligenda eſt: Securior autem pars eſt, agnoſcere culpam, ubi non eſt. Addit 824 peccat Proverb. 20. v.9. 3* 9 Andradius lib. z. Non minoris criminis reus eſt, inquiens, qui Eccleſiaſticas leges violaverit, quum ſi Chriſti ore edita fi ſſent illæ, ac promulgate. 61. Verum Ambroſius dicit lib. 9. Ep iſt. 71. Lata lex eſtprimum ut excuſationem tolleret, ne quis diceret, peccatum neſcivi, quia praſcriptum non erat, quid caverem: Deinde ut omnes ſubditos faceret Deo cognitionepecta- ti:lIdem ſuper caput ſeprimum Lucæ:Si lex non fuiſſet, peccatum lateret. Per legem genera peccatorum, praævaricationiſgq, crimen agnoſco. 62. Docet id Ambroſius non ex luo cetebro, ſed ex ſacrs lite- ris, Eſas. 8.v. 20. Ad legem,& ad teſtimonium. Quod ſi non Aixerint juxta perbum hoc, nonerit eis matutina lux. Rom. 3.v. 20. Der legem agnitio pectatt. Rom. 7. v. 7. Peccatum uon cognovi nit per legesu. Nam concupiſcentiam ne- ſciebam, niſi lex diceret, non concupiſces. 63. Quod pontificii mandata humana,& inprimis Pontifieis Romani, ejuſq; ſatellitum nominant peccata mortalia, mirum non eſt cum traditiones ſuas ſactis literis vel præferant, vel æquiparent. Ve- rum refutatur impietas hæc aperta Scriptura, Deut. 11. y. 1. dAma Domi- num Deum tuum,& obſerva præcepta ejus,& ceremonias, judicia, atq;, man- data omni tempore. Eccl. 12². v. 15. Summa rei eſt his omnihus auditus: Deum- pſum reverere,& præceptav jus obſerya, quia hoc eE totum bominis. Mat..3. Quaße mit mut keqltula mgäi unm geaonſee Uum, ad gynſecral müitri per abete lid is,lena aatorum 66 aco tela rwill. c voani Ruͦdele dor, 1 16 yen aorn zerdc tnun ap; KNA aun in, aar. — waun! udrara 39. Ma ScrlA ak. er Wun A nuür cr. Nr 1unszc 11 1aaun 8.4 2 xle 12 4* ored geiperee “ 1 1“ N 4 1 a I 12 n 6 ul. 4 2 1 tiuuſer 1 b Diſbutatio XLVII. 82 Quare& vos tranſgredimini mandatum Ri propter tradlitionem veſtram? Mar. 7. v. 7. 8. In vanum mecolunt docentes doctrinas,& mandata hominum Relinquentes enim mandatum Dei tenetis traditiones hominum. 64. Quaæſtio quarta: Quomodo peccata venialia eluantur? 65. Reſp. Bellarminus lib. 1. de amifl. grat. cap. 9. Propeccatis, inquit, minutis,& levißimis in carcere Purgatorii ſatigfaciendum eſt. Et lib. 3·de cultu ſanctorum cap.7. Recté ad eſfectus ſupe rnaturales efficiendo; inquit, utimur aquã, oleo, pane, cereis, cineribus, ramis, aliiſq, rebus henedi- ctione conſecratis. Inprimis autem iis utimur, ad deletionem peccatorum ve- nialium, ad fugandos dæmones,& curandos morbos, ut ex precibus patet, qui- bus conſecrantur. Prætered comminiſcuntur Jeſuitæ, peccata quælibet remitti per ingreſſum religionis. Hieronymus Platus non erubuit ſcribere lib 1. de bono ſtatus religioſi pag. 91. Eſt primus religꝛonis fru- Ctus, plena atq integra remiſßio, ac condonatis omnium omninò criminum, G peccatorum, qua in ſeculari vita quocung, modo ſunt commiſſa. 5 66. Gr verò fabulantur pontificii, de purgatorio illa ſuo loco refutavimus. Verè dicit Auguſtinus lib. de peccat. meritis,& remiſf. cap 28. Non eſt ullus ulli locus medius, ut poßit niſi eſſe cum Diabolo, ui non eſt cum Chriſto. Itaque qui in præſenti vità peccata non ablue- rit, poſted conſolationem aliquam inventurus non eſt. 6/. Ineptiæ de conſecratione rerum elementarium,& fuper- ſtitiones de receptione in religionem, quibuspeccata deleri finguur, Chriſti ſatisfactioni,& merito adverfantur. Nam peccata noſtra non niſi per Chriſtum remittuntur, Eſai. 43. v. 25. Ego ſum, ego ipſe ſum, qui deleo iniquitates tuas ropter me,& peccatorum tuorum non recorda- bor, Matt. 1I. v. 21. Iypſe ſalvum faciet populum ſuum Apeccatis eorum. Act. 26. verſic. 43. Huic omnes Prophetæ reſtimonium perhibent remiſionem pec- catorum accipere per nomen ejus omnes, qui credunt in eum. Actor. 13. verſic. 38. Notum fit vobis, viri fratres, quiaper huns vobis remißio pecca- torum annuntiatur,& ab omnibus, quibus non potuiſtis in lege Moſis juſtificari .1. Jehan. 1.y. 7. Sanguis Jeſu Chriſt Filii ejus emundat nosab omui peccato. 68. Qucæſtio quinta: An ides in peccantibus maneat ſalya? 69. Reſp. Canifius in Catecheſi pag. 372. Aſſerendum eſt, in- quit, non modo inſidelitate, per quam&ipſa jides amittitur: Sed etiam quo- cunq, mortalipeccato, quamvis non amittatur fides, acceptam Juſtiſicationis gratiam amitti. 70. Con- „ ———— De Papiſme 70. Conttà fidem peęcatis lethalibus,& malis operibus amit. ti,docet ſalvator, Matt. 7.y. 16. 17. 18. N unquid colligunt de ſpinu uas aut de tribulis ficus: Sic omnis arbor bona, fructus bonos facit: mala auttem ar- por malos fructus facit. Non Pereſt autem arbor bona malos fructus facere: neq, arbor mala, bonos fructus facere. Apoſtolus dicit, Rom. 14. v. 23. Quicquid ex fide non eſt, peccatum eſt. Jacobus dap. 2. v, 17 Fides, ſi non habeato- era, mortua eſt in ſematiyſa. Verſ. 20 BFides ſine operibus mortua eſt. Atguit idem manifeſta ratio: Nam fides eſt radix omnium virtutum. Ergo Ki- de præſente& vivâ, non committuntur peccata i ortalia; His autem commiſſis fides non eſt ſalva, ſed mortua. 71. uæſtio ſexta: Annönrenatorum virtutes, ut juſtitiam Ariſti- dis,&c. Imò etiam renatotum opera abſq́ gratia Dei conſiderata B. Lutheru 326 rectè annumerarit peccatis: 72. Reſp. Scribit B. Lutherus Tom. 1. Oper. Lat. fol. 26. Nul- lus hominum novit, quoties peccet mortaliter etiam in bonus operibus, propter anam gloriam. Ideò de ſe deſperando cum fiducia in abyſum miſericordia di- vinæ fideliter promittentis debet ſeprojicere. 7z. Sophiſticandi& calumniandi hinc ſumunt occaſionem Pontificii,& objiciunt, virtutum non ſine contradictionis implica- rione dici vitium,& diſerimen bonorum& malorum operumaLu- thero eſſe ſublatum, 74. Sed quod dixit B. Lutherus reſpectivè,& limitate, illud arripiunt Pontificii ac ſiſit dictum abſolutè. Non renatorum opera, ut& renatorum, reſpectu ſui, cauſaliter,& formaliter conſiderataſunt bonum quoddam morale; At 1. Conſiderata exiſtentialiter, fubjecti- vè,& reſpe ctu perſonæ non regeneratæ, imo in renato conſiderata abſq; fide peccatis à B. Luthero annumerantur, non quidem perſe, ſed per accidens,& denominativè: Quicquid enim eſt extra fidem peccatun eſt. Rom. 14. v. 23. Et ſine ſide placere Deo impoßibile eſt. Heb. 1I. v.z. 2. Adſcri- buntur itidem peccatorum numero, quatenus quis in eis fl⸗ duciam collocat, perfecta& meritoria ea prædicat. Einis Diſputationis XLVII. 8888 d c 4 0 ae ir † A l 5 72 4 „, p mnleclt 4 tfann. 2282 DISPuTATIO XLIIX Au 181 DE LIBERO ARBITRIO PRIOR Reſp. M. PFETROKirchbach Eriberga Miſnico. IHRESISI. b N STENDIM us peccatum originale, veluti venenum totum hominem, omnesque ejus facultates infeciſſe, X. 2 4.„z e⸗ ut à vertice capitis uſque ad plantam pedis nihilin eo 2. Piè dicit Auguſtinus lib. i. de peccat. Orig. contra Pela g. Illa quæſtio, ubi de arbitrio voluntatis,& Dei gratia diſputatur, ita eſt ad diſ⸗ ſerendum difcilis, ut, quando defenditur liberum arbitrium, negari Dei gra- tia videatur. Quando autem aſſer itur Dei gratia, liberum arbitrium puterur auferri. b 3. Ut verò inter hos ſcopulos mediâ navigemus vià, atq; ſcyl- lam Pelagianorum,& εαακνμαάεννxad dextram,& charybdin En- thuſiaſtarum ad ſiniſtram prudenter decinemus, verbum Dei, quod eſt lucerna pedibus noſtris, unicè ſequemur. 4. Liberum verò arbitrium eſt vis quadam facultatis, quãà homo ad bonum prompté inclinatur,& quod elegit proprie proſequitur, malumgꝗ, liber- rime fugit. 29 y. 4. Qua appellatione affectus denotatur. Vocabula enim notitiæ apud Hebræos affectus connotant. 6. A Phanorino nominatur πέν τον& i lειεeεμααινσε, Ab Hieronymo aueεsoia; ab aliis aundes ior. A ppellationes verò 24444 iſtaæ 5. Hebræi nominant 225& per ſyncopen 29, Deut. 6. v..c. 86 ———— — 2————————— .——— 4—— 4 1 p E ———————————— 8— 3— 4— 8—— 5—— 4 — .*— — R —— ——— — — 82²⁸ De Papiſmo iſte nimis ſunt inſolentes,& glorioſæ, quippe quæ ſignificantid, quod nullius planè dominio eſt ſubjectum, quodque nulla planèvi, & poteſtate poteſt cohiberi. 7. Itaque ut cum aliis commodioribus permutentur exemplo quorundam Patrum Græcorum ſuadent plerique Theologi. Namaà Juſtino Martyte nominatur&εαᷣᷣ εεααεεᷣνς,& à' ‿ν:; Ablre- næo ĩꝛεsνᷣia εοαλνu. 8. In latina lingua communiter nominatur liberum arbitrium. Sunt nonnulii, quibus titulus hic nimis inſolenseſſe videtur, qui ma- lunt articulum hunc de viribus humanis inſcribere; ſed cum titulus iſte ſeculis jam multis in Eccleſia ſit receptus,& uſitatus, ſandadhibit explicatione, retineri poteſt, itaut contra Pelagianos libertas in ſpi- ritualibus deſtruatur,& oſtendatur liberum arbitrium nos olim ha- buiſſe,& aliquando liberrimum futurum. 9. Suntalii, quibus diſplicet, quod articulus hic non fimpli- citer arbitrium, ſed liberum arbitrium inſcribatur: Reprehenduntilli puerilem xX³eονα‿ν, vel futilem,& inutilem 7uννολκοασν Namar- bitrium ſignificat poteſtatem liberè eligendi. Itaque adjecta vox(l- beri) prorſus eſt ſupervacanea. 10. Reſpondent nonnulli notationem inſcriptionis peten- dam eſſe à ſubjecto, quod ſit duplex, intellectus, ſeu mens,& volun- tas. Unde liberum arbitrium eſſe dicunt ſpontaneum conſenſum ex voluntatis libertate,& rationis arbitrio, ſive judicio, ac proinde com- nunem mentis& voluntatis effectum: Arbitrium, ajunt, nominari reſpectu mentis monſtrantis voluntati objectum eligendum, autte- pudiandum, aut eriam ſuſpendendum zͤliberum verò reſpectu volun- tatis ſuà ſponte ultré eligentis, aut expetentis, vel adverſantis,&te- jicientis, quæ mens decernit. Ir. Alii liberum arbitrium nominari docent, ut àεονν, velex- cellentia gradus in libertate innuatur: Perinde enimeſſe cenlent acſi quis liberrimam libertatemnominet eam voluntatis ôuνανμν cui nihil prorſus impedimenti eſt oppoſitum. 2. Accipitur liberi arbitri appellatio vel communiter, vel ſpecialiter. Communiter denotat facultatem animæ, quæ dicitur vo- luntas Hucreſpiciens Ambroſius lib 1. de vocat. gent. cap. 3. dicit: Homoa Diabolo Spoliatus, non voluntate; Jed yoluntatis ſanitateptivatus eſt. Specia . mm Aute dannſider naccepe aggenie wnum que uman mun da di ſ . „*. 2! 4 * * 4 3 1-* 4 — W 4 31 Mle 1 4 A 1.- ⸗ rde N * 24 „— Lrai 4 —„ 1 3 — 8— 88— “ 1 8— 1“ 8. h 1öPaun„*— 3*———— 2— 1. Diſputatio XLIIX. 829 Specialiter,& propriè notat concreatam, ſeu donatam potentiam, qua poſſumus tum bona liberè eligereʒtum mala liberè reſpuere. Et hoc ſenſu in hacuſurpatur Diſputatione. 18. Dicitur liberumarbitrium facultas,& vis quædam,& noni- ſe effectus ſeu actus, quia eſt principium liberrime agendi,& noni- pſa libera actio. a 4 14 Subjectum ſeu ſedes liberi arbitrii non eſtipſe intellectus, licet hic præſupponatur, ſed iꝑſa voluntas. Nam ¹. ipſi ſoli libertatem agendi tribuit Scriptura, Deut. 30. v. 19. Eliges utrum volueris, mortem vel vitam, 1. Cor. 7, v. 37. Poteſtatem habet tohrie voluntatis. 2. Vo- luntas eſt indifferens, ur bonumeligere, malum fugerc poſſit. Sedem igitur ſuam in ea haber libertas. 15. Atais; Cuſus eſt arbitrari,& judicare, illi competit arbi- trium. Autor riνιννυπωνννονανQπαασν õib. 3. dicit: Arbitriumab arbitrando ratio- uali conſideratione, vel diſcernendo, quid eligat, quidve recuſet, puto, quod nomen acceperit:& ided liberum dictum, quod in ſuà poteſtatepoſitum ſit, ba- bens agendi quid velit, poßibilitatem; Sed hujuſmodi fuit in Proroplaſto num perdidit poßibilitatis bonum. Atque non voluntatis, ſed intellectus eſt arbitrari,& judicare. Ergo. 2* 8 3„ 0 e 4„ 3 16. Reſp. 1. Vocabulum arbitrii eſt æequivocum. Namſi- gnificat vel actum intellectus,& tum denotat idem, quod judicium, ſeu conſilium; vel actum voluntatis,& tum eſt idem, quod electio, quæ cum ſit actus liberæ voluntatis eſt arbitrium quoddam. Unde vulgò dicimus: In meo arbitrio eſt poſitum. 2. Quando de totius ani- mæ humanæ conditione quæritur, dici in laxà ſignificatione poteſt in utraque facultate, mente& voluntate eſſe ſedem liberiarbitrii. 17. Obſjectum hberi arbitrii nonnulli conſtituerunt actiones humanas; Sed modeſtè dicit Dn. Chemnitius par. 3. L. C. p. 450. Sim- plicius& explicatius dicitur, objectum liberi arbitrit, de quo in Ectleſia quari- tur eſe Legem Dei. Nam ex collat ione legis divinæ ad inſirmitatem naturalem exſtruuntur vera fundamenta hujus loci. Hoc eſt, liberum arbitrium oc- cupatur circa bonum,& malum d recta ratione commonſtratum, quam. ut recta ſit, non niſi lex infirmare poteſt. Liberum igitur arbi- trium tum ſuam propriam actionem circa obje ctum adæquatum exe- quitur, quando bonum in lege mandatum eligit,& malum in ea prohibitum exequitur. Q7ldla 2 18. N Uan- 2 ———-— ⅓ —— —— 830 De Papiſmo 18. Quando verò quæritur, ſitne in homine tale liberum at- bitrium, de quo jam diximus? Diſtincte ſecundum diverſos hominum ſtatus reſj pondendum eſſe cenſemus.Status ipſos, tradidimus in Diſp. de ſtatu primt hominis, ex qua ejuſmodi repetimus. Nã nõnulli quinq; numerant ſtatus: Nonnullitres, nonnulli quatuor, in re ipſa per omnia conſentientes, in modo vero numerandi,& efferendi, non peromnia convenientes. Quinq; hoc ordine recenſentur: Primus eſt innocen. tiæ: Secundus, miſeriæ: Tertius, gratiæ: Quartus gloriæ: Quintus igno- miniæ. Tres hoc modo. Primus eſt naturæ in Adamo ante lapſum in- ſtitutæ Secundus, naturæ in Adamo& liberis poſt lapſum deſtitutæ: Tertius naturæ per Chriſtum in renatis reſtirutæ:Ille à quibuſdam ne- minatur ſtatus confectionis, iſte defectionis; hicrefectionis. Quatu- or qui numerant, hoc ordine procedunt: Primus eſt integritatis ante lapſum: Secundus peccati poſt lapſum: Tertius inſtaurationis per Chriſtum: Quartus conſum mationis ſeu felicitatis, vel condemnatio- nis poſt mortem. Velita: Primus ſtatus agit de gratiæ collatione. Se- cundus de gratiæ collatæ amiſſione: Tertius de amiſſæ gratiæ reſtau- ratione: Quattus de reſtauratæ gratiæ conſummatione. 19. De primo& quarto ſtatu nulla eſt inter Proteſtantes& Pontificios, quoad hunc articulum, controverſia. 20. Nam de primo hominis ſtatu verum eſſe illud S'xr. 15.v. 1415. 16.17.18. Deus ab initio conſtituit hominè,& reliquit illum in manu conſiliiſui &xc. In mente hominis falgebat radius divinæ lucis. In voluntate erat conformitas cũ Deo archetypo: Admirabilis erat partiũ& totiꝰ corpo- ris fabrica, mẽbra omnia tenebat firma, nulla imbecillitatiobnoxia. 21. Propoſita autem ipſi erat mors& vita, Syr. 15.v. 18. Nondumn. erat immutabiliter ad bonũ determinata. Itaq;relicta ipſi fuit libertas inconcreata integritate& bonitate perſeverandi, vel ab ea deficiendi. 2z. Voluncas igitur ejus fuit libera non tantum à coactione, ſicut& noſtræ ſunt, ſed etiam ab omni neceſſitate. Libertas hæc dici ſolet tectitudinis, libertas à ſervitute,& miſeriâ. 23. In ſecundo ſtatu eſt quidem libertas naturæ, quà homoà co- actione,& violentia,& in quibuſdam etiam caſibus à neceſſitate eſtli= ber, I. Cor. 7. vy. 37. Sed amiſſa eſt libertas re ctitudinis. Arbitrium igitur eſt ſervum. Intellectus eſt obtenebratus, Eph. 5.v. 8. Homo in peccatis eſt mortuus, Col. 2. y. 13. Eſt mortuus in delictis Eph. z.V. I. Non ſuffici- entes ſumus cogitare aliq uid ex nobis, tanquam ex nobis, z. Cor. 3.. Ghckdon 14¼ . b nego ueyima ro. u6l S. In al omnl dlagbel mlinere 6 7* gemallt, „0 28 4 acang. meuan 1 angtad . 1 4 umalic lemwnu = “ “ 8 19 1 4““ 3 4 1* 3 — 4 4 1 4 8 3„* 1 1 8* 3 1 2 1 ¹— 3 4 1 6 *— 8 1 41 1 4 4 8 3 4 4 9 1 4 2 — Diſputatio XLIIX. 35zͤ1 Nihil facit homo ad ſuam converſionem, ſed habet ſe merè paſſivè. 24. Detertio ſtatu rectè dixeris, voluntatem non eſle otio- ſam, ſed negotioſam, non er fe, fed ex inhabitante ſpirirus. ſeunon auεεy υν, ſed&usęyela Spiritus S. Rom. 6. v. 8. 2. Cor. 3. v. 17.1. Cor. 1z. v. 10. Gal. 2. v. 20. Itaque in hoc ſtatu eſt libertas gratiæ,& habet homo arbitrium liberatum: Liberatus enim eſtà peccato, Rom. 6. v. 1g. 25. In quarto ſtatu donabitur homo libertate gloriæ, qua liber erat ab omni fenſu peccati,& miſeriis liujus vitæ, I. Cor. 15.y. 20. 1. Joh. 3. y. z. Itaque habebit arbitrium liberrimum. SENTENTIA PONTIFICIORuM. 26. Non ſine inſigni temeritate liberum arbitrium ſervum di- ci poteſt, quomodocunq; etiam modus ille explicetur Bellarminus lib. 4.de Grat.& lih. ar. cap. C. 27. Si quis liberum hominis arbitrium poſt Adæ peccatum a- miſſum,& extinctum eſſe dixerit, aut rem eſſe de ſolo titulo, imò titu- lum ſine re, figmentum deniq; à Saranâ invectum in Eccleſiam, ana- thema ſit, Concil. Trident. Seß. 6. Dejuſt. Can.. 28. Si quis dixerit, opera omnia, quæ ante juſtificationem fiunt quacunq; ratione facta ſunt, verè eſſe peccara, vel odium Dei mereri, aut, quando vehementius quis nititur ſe diſponere ad gratiam, tantò eum gravius peccare, anathema fit, Concil. Trid. Seß. 6. cap. 16. Can. 29. Homo ſine fide cum auxilio ſpeciali, vel eriam fine illo bo- num aliquod morale perficere poteſt, ut in eo nullum peccatum. Bel- larminus lib. j. de Grat.& lib. arb. cap. 9. 30. Itaq; homo in actionibus ſpiritualibus non habet ſe merè paſſivè, ſed activè, Bellarminus lib. 6. c.z. STATus CoNTROVERSIE. 31. Principalis igitur quæſtio eſt de viribus hominis conver- tenci in ſpiritualibus nimirum quando excitatur homo nondum re- natus gratiã divinâ præveniente, num ex naturali quadam vvdννď poſ- ſit Deo aſſentire, ſeſe ad gratiam præparare,& applicare, adeoque Deo immotibus& actionibus ſpiritualibus cooperari? vel quæritur de cauſa, quæ faciat, ut intellectus cæcus,& à Oeo averfus verbo Dei aſſentiatur, atque voluntas Deo reſiſtens, Deo& in Deum credat? Pontificit liberi arbitrii vires prædicantes,& excellen- tes duas tradunt cauſas, ut ſunt arbitrii facultas,& gratia; Prote- QdT..†3 ſtan- ç— ———* 3———. 4 4 ——-—— “ 3 1 3 U 4 3 4 1 3 1 4 4 3 v“ ⅓ ———— 832 De Papiſuo ſtantes unam tantum agnoſcunt cauſam, nimirum diyinam gratiaw. Principali huic quæſti oni alias præmittemus, nimirum de liberi arbi- trii quibuſdam appellationibus, de hominis conſideratione reſpectu adventantis gratiæ, de voluntatis determinatione, gc. 32. Quæſtio prima: An non ſine in igni temeritate liberum arbi⸗ trium ſervum dici queat, quomodocunq etiam modis ille explicetur: 33. Reſp. Bellarminus lib. 4. de grat. Klib. arbit. cap. 6. Non poſſunt adverſaru, inquit, ullo colore defendi ab inſ gni temeritate quod nomen iberz arbitru tontopere deteſtentur,& in nomen ſervi atbittu commutare ten- taverint. 34. Cum autem Bellarminus manifeſtum agat calumniato- rem, imò mendacem, noſtriſque adicribat, quaſi doceant hominis arbitrium eſſe ſimpliciter ſervum ‚eriam in civilibus, ideò ad Articu- lum. Auguſt. Confeſſ. 18. remittimus, qui ſic hebet: De libero arbitrio docent, quod humana yoluntas habeat aliquam libertatem ad efficiendam ci- vilem juſtiriam,& deligendas tes rationi fubjectas. Sed non habeat vim ſine ſpiritu S. efficiendæjuſtitiæ Dei, ſeu juſtitiæ ſpiritualis: Quia animalis homo non perciit ea, quæ ſunt ſpiritus Dei; Std hac ſit in cordibus, cum per verbum Spiritus S. Concipitur. 35. lra que objectum voluntatis humanæ,& liberi arbitrii eſt duplex: Prius eſt res externa rationi ſubjecta,& civilis, in qua habet ho- mo liberum arbitrium, licer illud ſit infirmatum ſauciatum,& vul- .. 1.. 3.1„ neratum; Po kerzus ſunt res, CEactiones ſpirituales, in quibus hominisar- bitrium,& quidem in ſecundo eſus ſtatu, ſeu in ſtatu peccati eſt ler⸗ vum, ſeu ſervum eſt reſpectu converſionis,&adventantis gratiæ, ad quam ſe nequit præparare,& nihil ex ſuis viribus conferre. 4₰— 4 4 5.—„ 5 8 10 2. 4 36. Loquendi hæc formula eſt 1. ipſius ſpiritus S. in Scriptu- 1 1— N) ꝗ r; 2& 5„. 7 ui 1 lta loquentis. Johan. 8. Y. 34. Qui facit peccatum ſer vas tpeccati.Atqui liberum hominis atbitrium in ſtatu peccati facit peccatum, imò non poteſt, quin peccet: Nam mala arbor non poreſt bonos fructus pro⸗ ducere, Matt. 7. v. 18. Ergo niſi per gratiam liberetur eſt peccati ſer- . vum. Rom. 6. v. 17. Fliſtis ſervi peccati. Verſ. 20. Cum eſſetis ſervi peccati liberi fuiſtis juſtitia. At Romani, quos alloquitur Apoſtolus, reſpectu rerum civilium erant liberi, Servi igitut fuerunt in ſtatu peccatireſpe 4 ctu rerum ſpiritualium. Jam verò peccatum eſt liberi arbitrii. Libe- rum 2n uui; rirr nnut Au xad pwn ———— * 8 X . 14 4 * 2² d rru 12 — —— —. 8— * 8 * — 3 3 15 peccati. — D'ißutatio XLIIX. 833 rum igitur arbitrium eſt peccati ſervum. A poſtolus Petrus dicit, z. Epiſt. 2. y. 19. Ipſi ſervi ſunt corruptionis: Siquidem à quo quis ſuperatus eſt huic et- iam in ſeryitutemeſt addittus. b 37. 2. Deficiente vità deficit& vitalis actio. Deficit verò ho- minis in ſtatu peccati ſpiritualis vita, quia ſpiritualiter eſt mortuus, Eph. 2. v. I. Cum eſſetis mortui delictis, ac peecatis, in quibus aliquando ambu- laſtis&c. Col. 2. verſ. 13. Vos cum eſſetis martui per delicta, e& per præputium carnis veſtræ. Ergo. 38. Obſjicit Bellarminus lib- 4. c. 6. p. 718. Serid nos admonet 4- poſtolus Paulus, I. Tim. 6. v. 4. ut fugiamus vocum nativitates. At nomen ſer- vt arbitri in Eccleſia Catholicà, totos mille quingentos annos nunquam fuit auditum, cum tamen iſi ptincipio naſcentus fidei; ac deinceps variis atatibus nunquam defuerint haretici, qui liberum arbitrium vel nimium extulerint, yel etiam contra nimium depreſſerint. b 39. Reſp. I. Non improbat Apoſtolus eo in loco novas voces rei naturam exprimentes, ſed quæſtiones, ac vocum pugnas, ex qui- bus nihil naſciturcommodi. 2. Appellationem ſervi arbitrii, non eſſe novam à B. Luthero primumuſurpatam, oſtenſum eſt verbis Salva- totis,& Apoſtoli. 3. Bernhardus dicit de Grat.& lib. arb. c. 11. Homo per propriam voluntatem Servus peccati fattus merito perdidit libertatem con- filu. Et Auguſtinus in Enchir, cap. 106. Poſt illam ruinam major eſt miſe- ricordia Dei, quando& ipſum liberum arbitrium liberandum eſt à ſervitute, cui dominatur cum mortepeccatum. Et lib. de correp.& grat. cap. 13. Li- berum arbitrium liberum t, ſed non liberatum, liberum juſtitia, ſeryum 40. Pergit Bellarminus, omnes, inquiens, omnindò ſcriptores Eosle- Hiaſtici, qui ſingulisatatibus jidem Catholicam propugnu verunt, diſertis ver- bis liberum arbitrium docuezunt. Quanta igitur temeritas eſt, nunc demum abolere velle vocabulum. 41. Reſp. Committit Bellarminus fallaciam à Dicto ſecun- dum quid& æquivocationis: Doeuerunt quidem omnes, ut& noſtræ Eccleſiæ liberum arbitrium, verum non ſimpliciter, ſed ſecun- dum quid. Nam liberum arbitrium notat 1. porentiam animæ ſeu vo- luntatem, qua homo a Diabolo non eſt ſpoliatus. Ambroſius dicit lib. de Vocat. Gent. Homo à Diabolo ſpoliatus, non voluntate, ſed voluntatu ſani- tute priyatus eſt. 2. Pontificii appellatione liberi arbitri utuntur de ho- mine: De Papiſins mine in ſtatu peccati conſtituto, atque ſcrib unt, quod ſit vis quædam- tur diſquiſitio non aſtructivè, ut arbiti i humani libertas in ſpirituali- bus aſſeratur, ſed deſtructivè, ut evertatur. 3- Appellatione liberi arbi- trii à nonnullis notatut aptitudo quædam,& habilitas paſſiva: qua ſo- lus homo eſt præditus rP nicaßs fieri donorum Spiritus S. Atq; hoc ſenſu agnoſcimus, nonè latione câ libertas in civilibus: Siquidem homo poteſt liberè elige- tebonum,& fugere malum: Nec hoc ſenſu eſt titulus ſine re.⸗.velde- nique ſignificat libertatem a juſtitia, qua hominis voluntas non libere uidem ſe habet ad utrumque oppoſitorum, bonum& malum, ſed quã voluntas liberè,& ſponte appetit id, quod appetit,& ferturnon niſi in malum, Kom. 6. v. 20. Quum ſervi eſſetis peccati, liberi eritis juſtitis. Auguſtinus dicit in Enchirid, cap. 30. Qualis quaſo poteſt ſervi adiick eſſe libertas, nuſiq nando eum peccare delectat? Liberaliter enim ſervit, qui ſuu Pomini voluntatem libenter facit. At per hoc ad peccandum liher eſt, qui pet- cati ſervus eſt. Vnde ad juſté faciendum liber non erit, n iſi à peccato liberatu, eſſe/uſtitie cæperit ſeryu. . Ais, Liberè non agit, qui non æqualiter ſe habet ad utrumq, oppo- ſitorum, ut unum poßit eligere,& alterum negligere. Atqui homo in Ratu pec- cati dicto modo non habet ſe æqualiter ad utrumq, oppoſitorum. Ergo. 43. Reſpondemus verbis Bernhardi Tract. de grat& lib. atb. Nemo putet ideò dictum liberum arbitrium, quod aquà inter bonum,& ma- lum poteſtate, aut facultate verſetur, alioqui nec Deus, nec Angelir ſiye boni,vel mali, liberi arbitrii eſſe dicerentur, ſed ex eo potius liberum arbitrium Aicitur, quod ſive in hono, ſiye in malo æqus liberam facit voluntatem, cum nec bouns quiſpiam, nec item malus dici debeat, aut eſſe valeat, niſi volens. 44. Regeris, voluntas, inquiens, non cogitur: Deus enim non con- vertit coacte,& per enthuſiaſticum raptum: Vult etiam populum non coactum, ſed ſpontaneum: Ei voluntatem dicere non liberam, perinde eſt, ac ſi quis dilat ignem calidum abſque calore, fdem viyam abſque bonis operibus. Sunt iti⸗ dem renati ſervi, Rom. 6. v. 18. cap. 7. v. 25. Sed ſunt iidem etiam libeii, Johan. 8. v. 36. 2. Cor. 3. v. 17. Ergo non debet ſervum opponi libero, cum ſimul ſtare poſſint. 45.Reſp. 9 Kch 91.. enn noclocc 5 quis. nu 3 hominls lberam etla Wwinterhur atoris ſul pecillitat ſicuam eCr. z.y Wnlervo, bus not 46. 9. weteſet (Olex. 1 Dom.z. 4d. Aformu Wpag tentnib Diſputatio XLIINX. 333 45. Reſp. 1. Luditur vocabulo libertatis: Nam non opponimus liberum hoc loco coactos ſed ſervo,& coactum opponimus Sponta- neo. Si quis liberum abuſivè dicat id, quod non eſt coactum, ultrò damus, hominis voluntatem in ſtatu peccati,& extrema corruptione eſſe liberam etiam reſpectu rerum ſpiritualium, quæ nominatur liber- tas à coactione, quâ voluntas non contra ſuam inclinationem cogitur ad faciendum aliquid, ab aliis nominatur libertas interior quod vo- luntas internum ſui motus habeat principium, ut non coacté agat. 2. Servus quis dieitur ex triplici fundamento Primò reſpectu obligatio- nis, juris;& debiti, quo ſenſu nulla rationalis creatura eſt libera: Eſt enim vera libertas ſervire juſtitiæ. Libertas igitur à jure,& obligatio- ne eſt effrenis& beluina omni lege ſoluta licentia. Secundò reſpe- ctu officii Deo præſtandi, hoc item fenſu omnes creaturæ rationales creatoris ſui ſunt ſervi. Tertiò reſpectu ſummæ in rebus ſpiritualibus imbecillitatis,& impotentiæ. Non ſumus enim idonei ex nobis ipſis cogita- re quicquam boni, tanquam ex nobis ipſis,& ſi aliquid idonei ſumus, id ex Des t, 2. Cor. 3.y. 5. In hactertià ſignificatione è&diametro pugnat liberum cum ſervo,& B. Lutherus arbirrium nominavit ſervum; In prioribus duabus non pugnat liberum eum ſervo. 46. Quxſtio ſecunda: An homo in ſui conyerſione habeat ſeſe me- 74 peseececec„oßß b 4 47. KReſp. Docet B. Lutherus voluntatem in ſui converfione habere ſe purè paſſiivè, comparatque eam trunco, lapidi,&c. in cap. 6. Oſeæ. In Poſtill. Eccleſiaſt. Die Nat. in 3. cap. Epiſf. ad Titum. Et Dom. z. poſt Epiphna. 48. Exagitantverò& ſugillant aſſertionem hanc,& loquen- di formulam B. Lutheri Pontificii. Coſterus in Encſir cap. 5. de libr. arb pag. 215. 216. Lutherus, inquit, pro ingenii ſui vehementia ademit homini in omnibus actionibus libertatem, ſcripſitꝗ, liberum arbitrium ſigmentum eſſe in rebus, ſeu titulum ſine re, omriag, evenire neceßitate abſoluta. Poſteriores in humanis actionibus libertatem aliquam hominibus toncedunt, non tamen in ne- gotio juſtificationi, in quo docent voluntatem hominis moverià Deo inſtar Ri- pitis, ut patiatur tantum,& nihil quaquam agat, nimirum beccatorem itaa Deo ad ſaniorem mentem converti, ut divinam motionem neceſſariò ſequatur, nec poßit non ſequi, ad eum fere modum, qua oyis naturali inſtinctu ramuſcu- Rrrrr. laum 436 De Pxpiſins lum viridenaſequitur,& canis fertur ad oſſu. Proinde Deum ſolum in nobua- gert omnia‚eſſeg, bo narum actionum ſolam mauſam. 49. Verum calumniatur Coſterus,&manifeſta nos afficit in- juria: Nonenim B. Lutherus, nec ſueceſſres ejus adimunt homini liberum arbitrium inactionibus civilibus, ſedtantum in ſpiritualibus Fatalem ſeu ſtoicam necefſitatem refutant, hominem in converſione non ſimpliciter, ſed ſacundum quid cum ſtipite conferunt. Ut verò rotundè ſententiam de pro poſità quæſtione exponamus, rria oſtende- mus⸗ Primò occaſionem quæſtionis hujus: Secundò, verum prædi- carionis hujus ſenſum, homo in ſui converſione habet ſeſe paßiye: Tertid, differentiam& convenientiam interhominem convertendum,& ſti- pitem.„ 0. Oocaſio igitur quæſtidnis hujus extitit cuvsgyeia Ponti- ſicia, quæ homini convertendo in Papatu adſcribitur: Fingunt enim Ponrtificii hominem ad ſui converb onem aliquid ex ſuis viribus eon- ferre, cum liberum arbitrium non ſit amiſſum, ſed tantum ſauciatum, & deperditus per lapſum Adæ actus ſecundus, ſed non primus. Quam- visigiturmens humana ſit nonnihile cclypiata, ineſſè tamen ipſi, ajunt naturaliter lumen quoddam, ut myſteriis fidei hoc mediante poſſit aſſenſum præbere: Et voluntatem eà eſſe facultate præditam, ut poſit ex ſe Chriſtum veràâ fiducia apprehendere, Deum que ſuper omnia di- ligere: Quando videlicet gratiã præveniente peccata auferuntur,& vinculum, quo voluntas eſth gata, ſolvitur,. 51. Oppoſuit ſeſe huic impiæ opinioni,& ſynergiæ B. Luthe- rus, docuitq, quod homo in ſui converſione habeat ſemerè α,⁹νννπυ aſſiyè, non ενεμρ ꝙνυ⁴υε, activè, hoc eſt, quod ſir ixοusiε„ν α˙mνπνο lub jectum, quod converritur, non cauſa vel totalis, vel partialis, quæ ſeipſam convertat, ſed quod efficiens converfionis totalis ſit divina gratia. Itaque converſio eſtmentis occœcatæilluminatio, voluntatis ayerſa rectificatio,& cordis commaculati renovatis. »a. Nam 1. A plantà pedis uſque ad verticem non eſtin eoſa- nitas, vulnus,& livor, G&plaga tumens, Eſa. 1. y. G., 2. Quiin ſpiritua libus eſt mortuus, ille in eis ſuis vrribus nihil peragit;& perficit. At- qui homo in ſpiritualibus eſt mortuus; Ep h. 2. v. 5. Cum eſſemus mortui per delicta, conyiyrfiranit nos, uadâ tum Chriſto. Col. 2. verſic. 13. Yos, qum Ketis mortusperdelicta,& pe- preputium carnis peſtra, ſimul cum ilo vi iſſ⸗ tayit, 14 4,8. Oll Wh. O un. 11.No- Manitaté, amutile dmorb00 14546 naſiſant. S. meleweti ſoluntas 54 deamng scum la dovobi’ H. ſlote, hetta a roncus ſconfe gälero dumh ſeld ce neot dndau Aedal (Ele annorl cti en cuue0 4 A 1 1 ½ . Diſputatio XLIIX. 83) cavit, condonaus vobis omnia delicta. 1. Tim.. v. G. Qua in delitiis verſatur ea mortua eſt, Apoc. 3. v. i. Nomen habes, quod viyas,& mortuus es. Ergo. 3. Animalis igitur homo ea, quæ Deiſunt, nonpoteſtintelligere, I. Cor 2. v. 24. Nihil aliud poteſt quàm peccare, Gen. 8. v. 21. Deo reluctari, Pſal. 57. v.. Bxod. 10. v. 3. Vanitatem diligere,& mendacium quære- re,, P/al. 3. v. z. 4. Itaque in rebus divinis homo confertur cum tene- ris, Eſdi. 9. v. z. C. 60. v. z. Joh. 1. v. 5. Ack. 26. v. 18. I. Cor. 2. v. 14.Ob- ſtinatum eſt corhomims, Deut. 10. v. 16. Incircumciſum, durum, Fſai. 48.v. 4.5. Complectiturca breviter A poſtolus, Rom. z. Nã de mente di- cit verſ. 11. Non eſt, qus intelligit. De voluntate: Non eſt, qui exquirat. De vanitate,& infirmitate omnium virium, verſ. 1. Omnes deflexerunt. ſimul ꝛnutiles facti ſunt: non. qui exerceat bonitatem, non eſt uſ ad unum. De morbo omnium membrorum interiorum pariter& exteriorum, y. 13.14.15.16.1718. Sepulchrumapertum guttur eorum, linguis ſuis ad do- lum nſi ſunt.&c/, b Quareé homo mortuus ſemetipſum non vivificat: tene- bræ ſemetipſas non illuminant: mens cœca ſibi ipſi lumen non infert: Voluntas averſa ſeiplam non convettit, aiens 54 Iraque homo ad ſuiconerſionem nihil conſert, habet ſ ad eam non vrsynnx, ſed merè xανννηνεε‧ conferturque cor homi- nis cum lapide Eech. 16. v. 26: Auferam cor lapideum de carne voſtra,& dabo vabis cor carneum, Zach. 7*vert. 12. Cor ſuum poſuerunt ut adamantem. Confertur verò cumſtipite, lapide,& adamante nonab- ſolutè,& ſimpliciter, ſed limitatè,& ſecundum quid, nimirum re- ſpectu adventantis gratiæ. Quemadmodam enim ſtipes, lapis,& truncus nihil ex ſe ad ſui confert fabricam, ita homo animalis nihil ex ſe conferre poteſt ad ſuam converſionem, ſed eſt ſubjectum merè paſſivum; imò certo quodam reſpectu ſti pite, lapide,& trunco ſubje- ctum hoc eſt deterius, quia lapis ſuo artifici non repugnat; S apientia verò carnis eſt inimicitia adverſus Deum, Rem. 8.v. 7. Repugnat legi mentis, Rom. 7. v. 23. Captiva d ucenda eſt omnis cogitatio ad obedi- endum Chriſto, 2. Cor. 10. verſ. z. Nemo venit ad Chriſtum niſi Patet cœleſtis traxerit eum, Job. 6. y. 48. 7 56. Trahit verò non per Enthuſiaſticum raptum, ſed per ver- pi auditum. Non trahit contumaciter, hoſtiliter,& pertinaciter re- liſtentes,& in ea pertinacià perſeverantes, quia ſermonem Dei repel- RrrrT 2 lentes — 8 4*——ͤͤͤ ——————— * “ — 1 ÿm — — 4 8342 Be Papiſms— lentes indignos ſe faciunt vità æternâ, Ack. 13. y. 46. Sed trahit media- tè pet verbum, Matt. 13. verſ. 47. Non quaſi per vétbum tantumoſten- dat, quid fieri velit, ſed quod interius per illud mentem illuſtret 3& voluntatem flectat: Evangelium enim eſt potentia Dei ad ſalutemo- mni credenti, Rom. 1. v. 7. 1 57- Differt igitur homo convertendus à hpide ſeu trunso 1. Re⸗ ſpeltu capacitatis ſeu apritudinis paſhinæ: Hominis enim voluntas Hlecti,& regenerari poreſt, ac pr oinge eſt capax ſpititualis gratiæ; At truncus ad converſionem,& gratiam Spiritus S. percipiendam eſt inhabilis— quippe mente,& voluntate non præditus. a. Reſpectu uſurpationis mediu- rum ad canverſionem neceſſariorum Convertit enim Deus non immedia- tè, ſed mediatè per verbum, quod vult audiri,& diſci. Conjungit enim audire,& diſcere, Joh. 6. v. 45. Omnis, qui audivit à Patre,& didicit, yenit adme: Nec hæc idoneitas adſcribi poteſt lapidi. 3. Reſpectu reſiſten- tie:In homine eſt facultas verbo Dei reſiſtendi,& gratiam repugnandi, imò naturaliter omnes reluctantur, quia omnes natura ſunt filu iræ, Ppb. z. verſ. 3. At non repugnat artificiſuo truncus, vel lapis: Eſtenim inanimatus. 58. Quaſtio tertia: An opera infidelium,& quacunq; ante conyer- ſionem ſiunt ſint vers peccata? 59. Reſp. Concilium Trident. Seſs. G. Can. 7. Si quis dixerit, opera omnia, quæ ante juſtiicationem fiunt, quacunq; tatione factaſint, vert eſſe peccata, vel odium Dei mereri, aut, quando pehementius quis nititur ſe di- ſdonere ad gratiam, tantd eum gravius peceare; anathema ſit. Bellarminus lib. 5. de Grat.& lib. arb. cap. 9. ſcribit: Poteſt homo ſine fide cum auxilio Pecials,& etiam ſine illo, bonum aliquod morale perficere, ſi nulla tentatio ur- geat. Ibidem: Nos id porißimum probare volumus, non eſſe videlitet peecata omuia opera, qua ſiunt ſine yide, praſer timſi funt cum auxilio Dei ſhetiali 14 enim certißimum eſſe minimè dubiramus. Interim tamen illud etiam probare volumus, poſſe hieri aliquod opus honum moraliter, non ſolum ſine fiue ſed et- lam ſine auxilio ſpeciali, ſi nulla tentatio urgatrtt. 60. Statuunt inde nonnulli lalvatos quoſdam fuiſſe fine agnitione Chriſti& fide Evangelii, ſola lege naturæ, id que refert Sledanus libr. 23. anno 1552. pag. 440, de Monachò Franciſcano his verbis; Ad exi- tum Martii Franciſcanus quidam Pauli ad Romanos explicabat Epiſtolamafj 4 quenti auditorio,& ſubinde per occaſionem acerbo vonyitio Lutherum ſocioſg nola 0l 4 ſerv N 8 Wu marut urltaviu mpeccatt 62. anE,ut D mozind a. Und micäntu 63, dent. de vomine⸗ nim(u⸗ ant viti Krract uaſtio 6 aaſalit drman dana. drum A.. de 2 Lhrit ahd lare my de Dißutatio XLIIN. 839 natabat, eoq, fuit progreſſus, ut diceret eos, qui Chriſti cognitionem nullam ha⸗ buiſſent,& alioqui vitam egiſſent honeſto, ſalutem eſſe conſecutos: Hant etiam eſe genuinam Pauli ſententiam, in ejus, quam diximus, epiſtolæ capite ſe- eundo. 3 61. Diſputan tigitur alii virtutes non renatorum& renatorum infidelium& fidelium differre non ſpecie, ſed gradibus. Non aliter, inquiunt, ſe habet virtus infidelis ad virtutem fidelis, quaàm ſe habet tepor ad ſervorem,& lux matutina, ad lucem meridianam. Sicut er- g0 tepor eſt verus calor, licet non ſit tantus calor„‚quantus eſt fervor; Etlux matutina eſt vera lux, etiamſi non ſit tanta lux, quanta meri- diana: Ita virtus infidelis collata cum virtute fidelis eſt vera virtus& non pecceatum, licet non ſit tanta virtus. 62. Docent vezò Proteſtantes, actiones eſſe triplices 1. perſe bônæ, ut Dilectio Dei, timor,&c. 2. Vitioſæ ut gula, avaritia, icor- tatio. z. indiffetentes, quæ ſunt ut uſurpantur, bonæ lunt, ſi bene fi- ant, Unde eſt regula:Bona operd non in nominibus, ſed adverbiis judicântur. b b b 63. Deinde monet Dn. Chemnitius par. I. Exam. Concil. Tri- dent. de Oper. infid. diſtinguenda eſſe ea„quæ ſunt creationis Dei in homine adhucreliqua, abillis, quæ per peccatum ſunt ingrefſa. Hæt enim ſuo genere lunt vitioſa,& lege prohibita: Illa ſuo genere non sunt vitioſa, ut virtutes exhicæ„politicæ, œconomicæ, inventiones, & tractationes artium ‚ conſtitutiones honeſtarum legum. Dehis eft quæſtio, an,& q́uomodo peecatis annumerentur? 64. Reſpondemus conſiderari eas per ſe, vel per accidens: canſaliter,& efficienter; velexiſtentialiter,& fubjectivè: ſecundum formam internam, vel ſecundum externam,& denominarivam: oεαα᷑ηας, vel zyæννενναeς: Priori mods opera& virtutes illæ non rena- torum conſideratæ non ſunt peécatum. Nam primo licet virtutes fi- delium,& infidelium differanr cauſa efficiente proxima cum virtutes Chriſtianorum ſint gratioſæ inhabitationis ſpiritus S. fructus, virtutes infidelium ſint effectus notitiarum naturaliũ, conveniunt tamen cau- ſa remota. Sunt enim virtutes infidelium etiam à Deo, qui earũ femi- na in creatione inſervit. Omnis n. ſapientia eſtaà Deo éyr. 1.v. i. 1d quod de Deo cognoſci poteſt, manifeſtum eſtin illis: Deus n.illis patefecit, RtrüIr. 3 Rom. l —— 4 — e*——— ——————— — 40 De Papiſuno om. 1.“ 19. Quare nec ratione cauſæ tamotæ,n ec propin qus lunrper. peccatum ſed bonum gratiæ divinæ univerſalis,& effectus rationis. — 66. Quicquid tonſentit cum lege, Illud per ſe non eſt pecca- tum, 1I. Joban.; v-4. Nec per ſe pugnat cum Dei voluntate, quam lex 4 131/ 42* 3 8 zivina exprimit. Jam verò virtutes non renatorum-conſentiunt cum zge Ergo. 7. z. Deus igitur quæxdam Gentilium opera remunerarur quia obſtetrices Egyptiacæ non paruerunt injuſto Pharaonis impe⸗ io, præmia Deus ipſis contulit„ Exod. 1.y. 20. 21. Benefecit Deus obſtetrir hus illis, cum augeretur populus ille,& corroborarentun valde. Deind fa⸗ tum eſt, quia timehaut obſtetrices ilæ Deum,&· domos illus ſtatuebat Deuu. oe Eadem verò infidelium virtuses 30ενέμκmς conſidera- tæ dicuntur peccata non Ar△.⁴ε⁸; ſed-X 2 non per ſe ſed per acci. lens,& quidemi. Reſpecku ſidei defi cientis Nam quicquid eſt extra hdem eccatum eſt, Rom. 14. v. 23. Et lihe fide placere Deo, impo flibile eſt, MHeb. 11.v. G.. 69. 2. Reſpecku fnis: Nam Gentiles retulerunteas nonad Dei, ſed ad ſuam propriiam gloriam. Dn. Chemnitius dlicit Auguſtini ver- bis: Quæ natura adhuereliqua habet ex prima creatione, informatio- ne, vità, ſenſibus, mente,&c. pet ſe ſunt bona, ſed per peccatum ſunt auciata, vitiata,& contaminata. Adbonum verò opus requititur non tantum ut aliquid fiat, quod ſuo genere bonum ſit, ſed præcipus utbenè fiat. Poſſuntenim aligua bona fieri non benefacientibus, a quibus fiunt. Utbonum eſt ſubvenire periclitanti, ſed ille, quihoc eit, ſi amando gloriamhominum magis, quam Dei facit, non bene „onum facit, quia non bonus facit, quod non bonà voluntare fact. 70. 3. Reſpecku ſubjecti, ſeu per ſona non renatæ, ſive infidelu: Hæc enim non placet Deo. Ergo necopera ejus. Judicat enim Deus non uxta externũ opus, led cor reſpicit. Quemæ dmodum igitur cot, qua- enus Dei creatura eſt, bona eſt, ſed ob adhærens vitium pravum di- itur; Jer. 17.v. 9. Fraudulentum cor ipſum ſupra omnia„X mottife- um eſt, quis cognoſcat iplum?lta etiam virtutes infidelium in ſuo ge- nere non vitioſæ, polluuntur& contaminantur in impiis. 4 71 4. Reſpectu imper ectionis: Nam licet Gentiles aliquid legis fe eint, ſemper tamen actioni illi adhælit imperfectio. Ergo& difformi tas,&illegalitas. Hæc verò in renatis tegitui merito Chriſti fide apbre. henſo N urenuncra altumal aAcremunera hprobart 8 teſle vit ugaatia hottole mmelt dwadg gopet⸗ täjäſt Vurrd di.Lin UuD fasn belar nuan ſihus Sn dn 4 de 4 8 Maner dt r mn en w F Llman a. lpn 3 Ljon Nar 2 3 10eu 8. 1. 44bo. 3 1 25 a 1 4 1 91 1 — Dißputatio XLIIX. 841 henſo. At carent ea infideles. Ergo imperfectio illa totum maculat opus,& pro Preres hoc dicitur peccatum. 72. Exhis dictis facile reſponderi poteſt ad argumenta, quæ contra hanc ſententiam moventurà Pontificiis. Bellarminus dicit lib. 5. de grat.& libz arb. cap. 9. Teſtimonia adferemus, quæ probent aliqua boua opera ab inſidelibus poſſe fieri, ſine cum auxilio ſpeciali, ſiye etiam ſali naturæ vinibus. Primum igitur teſtimonium ſumitur ex illis ſcripturis, qua teſtantur Deum remunerari bona opera gentilium. Non enim Deus, qui juſtißimus eſt, & juſtitiam diligit, quique apientißimus eſt,& falli nullo modo poteſt, opera mala remuneraret, cum juſto judicio ſupplicium mereantur, nonpræmium. Se- cundò, probatur ex illis Scripturis, inquit, quæ indicant infideles facere, aut poſ- ſe facere aliqua bona opera, Matt. 5. ſiſalutaveritis fratres veſtros tantum, quid amplius facitis, nonne& Ethnici hoc faciunt? Eſtote ergo vos perfecti.& c. Quo loca tribuitur Ethnicis bonum opus, oſtendendi ſigna bene- volentiæ erga ſuos; Niſi enim hoc bonum eſſet, non diceret Dominus, quid am- plius facitis, ſed, tur hoc facitis? yultigitur ſuos Dominus, non contraria, ſed maiora facere. Ad Ram. 2. cum gentes, quæ legem non habent, naturaliter quæ legis ſunt, faciunt,&c. ic aperte Apoſtolus docet, Gentiles naturali lumine im- plere aliqua leguùs mandata. 73. Reſp. Non omnes Genrilium aC iones per ſe,& ſuo gene⸗ re eſſe vitioſas largimur: At cum ipſæ perſonæ careant fide,& lintex- tra gratiam Dei; per accidens eas eſſe vitioſas,& Deo diſplicere, cum Apoſtolo aſſéveramus, fccor per ſe bonum, propter inhærens pecca- tum eſt pravum, Itaque homo nondum renatus nequit ſe ex ſuis viri- bus ad gratiam præparare, nec eſt in momento ſuæ converſionis Dei cooperarius. Auguſtinus dicit lib, 3. ad Bonifacium cap. 5. Catholica f- des juſtos abinjuſtis nan operum; ſed ipsà fides lege diſcernit; ſine quu, quæ vi- dentur bona opera, in peccata vertuntur. Ambroſius de vocat. Gent. lib. i. c. 3. Sine cultu veri Dei, etiam quod virtus videtur eſſe,peccatum eſt, nec placere ullus Deo ſine Deo poteſt. Proſper de vita contemplativa lib. 3. c. 1. Apo- ftolus non dixit Omne, quod non eſtex ſide, nihil eſt, ſed dicendo, peccatum eſt, declaravit, quod ſi non fuerunt ex fide, non ſunt aliqua bona credenda, ſed vitia quæ non juvant ſuos operarios, ſed condemnant, inflatoſq præcipitant, atq A fi- nibus aternæ ſalutiseliminant, vide plura apud Dn. Chemnitium. 74. Queſtio quarta: An vpoluntatis electio pendeat neceſarid abul- timojudicio rationis practita 75.Reſp ——— 5— —4——*— 8— 8 4 ———— „— ——ÿ—“.“ ——e— —— —““ S— 8 8. 2 5 1 18 2 —— — 2 ——— ——— —— —— —— 842 us. z. Voluntas ſæpe poſt Da Papifmo 75. Reſp. Bellarminus ſcribit lib. z. de Grat.& lib. arb. c. 8. jile. rum arbitrium eſt potentia videlicet ipſa voluntas, taq ſic eſt libera, ut tamen determinetur à judicio ultimæ prattitæ rationis. 76. Opinio hæc Bellarmini vel principis a tionum humana- rumeſt contraria. Nam 1. gi voluntas neceſſariò determinaturadu- numab ultimo judicio rationis practicæ, ſpoliabitur ſua libertate. Po- ſterius non admitrit ipſ Bellarminus. Ergo nec affirmare debebat pri- poſito major ellgit minus. At ſit determinare- turneceſſariò ad unum ab intellectũ ſemper eligeret majus:Intellectus enim niſi erret, judicat majus eſſe præferendum minori. 3. Voluntasex quobus bonis eligit alterum. At eligere illud non poſſet ſiad unum determinaretur neceſſariò ab intellectu, quia rectum judicium intel⸗ lectus nequit ex æqualibus unum præferre alteri videatur Becanus par 2. Theol. Schol. tract.i. cap. z. quæſt.5. b „ 7. Ais, Vuntatem in objectum bonum ferri non niſi judicatum, G Aratisne propoſitum. Ergo voluntatem neceſſariò determinari ab intelleltu. 77. Reſp. diſtinguunt nonnulli inter libertatem judicativam,& elecki- yam: Sedem, ajunt, libertatis judicativæ eſſe injatelle Ctu; Electivæin voluntate. Cenſemus noslicet voluntas non determinetur neceſſatiò ad unum ab intellectu, in actionibus tamen ſuis hahere adjunctã ratio- nem,& prærequirere intellectus cognitiònem: Apperit enim cognitũ- &dAratione propoſitum: Deinde diſtinguimus 1. ntergenerale,& parti- culare. Ineſt visilla voluntati, ut velle poſlit acnolle in genere.Unde Scaliger Exer.307.8 ect. 25. voluntati internum movendi aſſignat princi- pium, quo& ſeipſam& intellectum moveat; At ut particulare quid- dam velit, vel nolit, neceſſum eſt, ut ab alio excitetur. ⁊. Inter autus exer- citium,& ejus ſpecificationem, quoad exercitium actus„h. e. ad actus ſdos edendos movet ipſum etiam iatellectum ſuà ingenita facultate vo- luntas; Ad quoad ſpeciſicationem actus, h. e. ut hoc potius quam il- lud eligat, movetintellectus voluntatem: 3. Inter motumm pbyſicum rhe- toricum, inter coactionem,& perſuaſionem inter perſuadens judictum,& impe- rium: Intellectus movet voluntatem rhetoricè, quia obje ctum cogni- tum,& judicatum ſuadet elle eligendum, vel negligendum. Voluntas verò non quidem ab externo principio coacta, ſed cum ab intelleclu, tum ab ob- jecto quodam externo,& appetitu perſuaſa ſeipſam immediate vi interna,& ingenita ad agendum liberè applicat,& illo neglecto, hocpræligit. Finis Diſputationis XLIIXN. urptio n. Den herumaà tia, Na nytece epouiſ onverl ſogem⸗ 4 “ 18““ PE LIBERO AABITRIO POSTE RIOR S5 de arbitrii ſervitute circaſpiritualin. Reſp. Balthaſare Breſe Islebid Mansfeldenſi. THEISRSI. 8 OQcrRINA cauſa libertas varie diftingui ſolet: Dicitur eniim Libertas alia in ſubjecto, alia ad objectum A alia abimpedimento adverſante: Illa eſt in voluntate & ratione naturæ ſuę femper liberè agẽte: Iſta refertur ad alterutrum, unum acceptandum, alterum re- ppuendum:. Hæc dicitur reſpectu coactionis,& n ctu quorum libera dicitur voluntas. Deinde liber- tas alia eſt juris, alia ſer vitutis: Illam denegabit homini natura: hanc corruptio. Tertiò Libertas alia eſtaà ſervitute, alia à coactione, alia à neceßi- tate. Denique Libertas eſt natura, gratiæ& gloriæ; Illa hominem reddit liberum à neceſſitate& coactione; Iſta à peecati dominio; hæca mi- ſeria, videatur Lombardus lib. z. Sentent. Diſt. ²z 4. 25. De his ex parte in præcedente egimus Diſputatione, arbitriumque hominis in gene- re potiſſimum conſideravimus. Quare pergimus agere de modo converſionis hominis,& num aliquid conferat homo ad ſui conver. ſionem. SENTENTIA PROTESTANTIuNM. 2. Converſio eſt hominis nou renati quædam mutatio, quà renaſcitur & regeneratur, àpeccato ad Deum convertitur, ex filio iræ fit filius gratiæ. 3, Accipitur vocabulum couverfiouis vel ſtrictè& propriè pro ipſa ſpirituali mutatione hominis propter peccatum à Deo omninò averſi, qua transfertur exſtatu iræ in ſtatum gratiæ. Vel latè pro quo- tidiana converſiqnis continuatione,& gratiæ adauctione. 4-ꝗ Cauſa eheiens converſionis unica,& ſolitaria eſt ſpiritus S§. Sen eſt 98888 gratia R— 8—— ͤͤͤͤͤͤͤ——.—————— — ————— 844 De Papiſmo gtatia Dei pet verbum& Sacramenta operantis, trahentis, moventis: Mluminantis,& vivificantis; Jer. 31. v. 18. Conyerte me Domine,& con peytar Thren. S. v. 21. Converte nasdomine,& convertemur, 1I. Cor. 4v.]. Quid habes, quod non accepiſti, quid igitur gloriaris quaſi non acceperis: Phil. 2. y. 13. Operatur Deus in nobis& velle, E perficere. Act. 5. v. 31. Deus dat penitentiam,& remißionem peccatoruma 2. Tim. 2.y.⁊ 5. 26 Deus dat pœni- tentiam ad cognoſcendam veritatem Johan. 6.ya9 Ho⁵ eEopus Dei, utreda- tus in eum, quem miſit ille Deut. 29. y. 4. Dediit vos Dominus cor intelligens, 22 oculos videntes,& aures, quæ poßint audire; uſque in præſentem Diem, Job. 6. „. 43. Nemuopotèſt venite adme, uſt pater traxerit eum. i. Cor. 12..3. Nemo poteſt Chriſtum appellare Dominum niſi per ſpiritum, z. Cor. 3.v.. Omms ſufficientia noſtra a Deo. Exech. 1I. verſ. 29. C. 36. verſ. 26. Deut. 30. venſ,6. Pſalm.;1. verſ. 12. Deus aufert Cor durum, ac lapideum,& donat molle& novum. 5. Nonconyvertit verò Deus imme diatè, led mediatè perver- bum&lacramenra: Nos enim Majeſtatis divinæ ſplendorem ſuſtine- re non valemus: Deus igitur adinfirmitatem no ſtram ſeſe dimittit,& erverbum& Sacramenta opus ſuum inchoat,& ablolvit ,I. Cor. I.y. 21. Poſtquam in ſapientia Dei, non cognovit mundus per ſapientiam Deum, vi- ſum eſt Deo per ſtultitiam pradicationis, ſalvos facere credentes 1. Cor. 4.v. 15. Per Eyangelium ego vos genui. 2. Cor. 10.v. 4. Ama militiæ noſtra non tarna- lia ſunt, ſed potentia Deo, ad demolitionem munitionum Iohan. 17.y. 20. Non pro eis rogo tantum, ſed&xpro his, qui credituri ſunt per ſermonem eorum in me Act. 11. v. 14. Petrus tibi ea dicturus eſt, per quæ ſervayeris,& tu,& uniyerſa domus tua. Rom. 10. v. 17. Fides eſt ex auditu, auditus autem per verbum hei. Arguunt idem exempla ‚ut Judæorum,& Proſelytorum, Act. 2.. 37. Conelii,& ejus domeſticorum, qui adhuc Petro loquente accepe- runt fidem, Act. 10. v. 44. Antiochenorum, Cyprorum,& Cyrenen ſium, Act. 11. v. z0. 21.Lydiæ, Act. 16. v. 14. Epheſorum, Act. 19. v. 4.). 6. Eſt verò converſio alia ſubitanea ut Pauli; qui ſanguinem,& cædem Chriſtianorum ſpitans in medio furore ſenſit converſionisi- nitium, Actor. 9. verſ. i. Alia eſt lenta cujus exemplum habemus in Eu⸗ nucho Aethiope Keginæ candaces, Act. 8.v. 2 7¼ 7. Quando Deus ex ſua parte adhibet ad noſtram conver- lionem verbum& Sacramenta, requiritur à noſtra parte verbi auſcul tatio,& meditatio Sacramentorumque uſurpatio. Con jungit enim Chriſtus grits⸗. 5 Betnmi⸗ Peolapom ant WN niont: 1 4 ſantenum 3. C4 umnoſtran nuumuti Mo,&lp ao, K ſpit ales mot matemill nelleceo: M. mmurſio, g ire, X nEtbioy aum tie ömal. nſäce donetex emc nlob dcari 9 Aar. dn 1 K N Nosenm RKack Macettrsdif adan u turadiatmiaten Kciltt rnenca opus uminco 3 d LA Da, wr ren uerin m)raftuer, ahnfac AN A uun uer. Cm. 10..4 4m Irenhe dAldcnnen mantd Rannn en hu, ai ceirwiſest Wuunel hrua fceeru e u u4 6& onen „Hd dn, men a ar ludrorum,& 5N ebcorum, quiadhd ⁵ Lgerr 44.4 ziochenorum 4 176 I. 44 66. 7 14 Ep 3 EK 1 ¹ Le bne cro dh labitanea l deppl rusinmeciotut Sll ani nennchſce ſe 4 1Tp.. arcuncucts ℳ4.87 — tan Deuer ſui nre id Sdmn ſe ur c ant. 9' aas equint Due 5 me muncnommgle 4— IASe ohſ 1Se. Dißputario XII. Chriſtus rè audire,& diſcere Johan. G. v. 46. Omnis, qui audivit à Patre &didicit, venit ad me. Quiigitur hæo media aſpernantur,& ſpiritui 8. obſtacula ponunt actualiter,& hoſtiliterreſiftendo, illinon conver- tuntur. Qui verò debitè modo illis utuntur hi efficaciam Spiritus S. iꝑſius ſunt etiam,& Amen, z. Cor..y. z0: 8. Cauſa quaſi formalis,& modus converſionis, qus operatur conver- ſentiunt: Eſt enim Deus prorſus Aue u ηνατ KRom. II. v. 29. Et promißiones jionem noſtram Spiritus S. eſt obtenebrataæ mentis iluminatio, atæ, averſæ vo- luntatir motis,& rectificatio, ſeu eſtin mente tenebrarum quædam di- ſcuſſio;& ſpiritualisin edilluminatio; voluntatis à captivitate libe- ratio,& ſpiritualis ræ velle donatio: Cordis immutatio,& ad ſpiri- tuales motus coneipiendos,& edendos refectio. Nam ſpiritus§. mentemilluſtrat, ut verbuninrelligat,& voluntatem movet, ut verbo intellecto aſſenſum præbeat,& ineo aequielcat.— o. Ohectun ſen materia circa quain eſt voluntas humana, in qua ſit converſio, quæreſpectu adventantis gratiæ habet ſe metè paſſivè, non activè,& nihil confert ad ſui converſionem, JIer. 13. v. 23. Si mutarepo- teſt Ethiops pellem ſuam, aut pardus varietates ſuas,& vos poter itis beneface- e, cum didiceritis malum. Matt. 12. v. 34. Quomodo poteſtis bona loqui cum ſitis mali. 1. Cor. 4. v. 7. Quid habes, quod non accepiſti. 1. Cor. 12*v. 3z. Nemo poteſt dicere Dominum jeſum niſiper ſpiritum§. 2. Cor. 3. verſ.s. Non ſumus donei ex nobis tanquam ex nobis apſis,& ſi alijuid idonei ſumus, id ex Deo eſt. 10. Ordo, quem Deus in convertendis hominibus obſervare ſolet, ordinarié hic eſt: Primò ex merãâ gratiâ,& miſericordiâ vocat Deus ad participationem beneficiorum Filii ſui univerſum genus hu- manumnon quidem immediatè, abſolutè,& per enthuſiaſticum ra- ptum; ſed per medium ordinarium, nimirum per prædicationem verbi. Deinde requirit ab hominibus ut hocverbum audiant,& qui- dem cum ſtudio diſcendi. Deniq; auditui huic verbi benedicit Deus, ut ſubſequatur mentis illuminatio, atque voluntatis& cordis recti- ficatio. rr. Quaris, cum Deus t⸗abat hominemtonvertendum, annon iyſe ſo- litaria,& abſolura ſit canſus qᷣuod non ommes convertantur, cum omnes ante conperßonem fint aquales? Reſp. 1. Trahit Deus non„ sciAxινκα, ſed dεαάσε.. Omnes ſunt quidem æquales reſpectu cercitatis naturalis & originalls quia omfes funt fflii iræ, ſed non omnes ſunt æquales 88888 25 reſpectu „ — ,—“ —————— ——— —“ — ——— — ,, — “ 846 De Papiſimno reſpectu cœcitatis aualis,& hoſtilis. Nonomnes igitur convertun- tur. 3. Culpa igitur, quod vix auditorum centeſimus convertaturer ipſis dependet auditoribus, Matt. 13,v* 23 Tuc. S. r1. 12. Pergis quætere an in hominis nondum renati ſit viribus, ut poßit audire verbum,& quidem eum ſtudio diſcendi. Reſp. Auditus alius eſtexternus, alius internus cum aſſenſu,& fiducià conjunctus, qui ſo- lis competit renatis. Externus pertinet ad actiones externas Eccleſia- ſticas,& rationis ac ſenluum claſſem: Nam etiam homines fanatici legere poſſunt ſcripturam.& quidem ſtudio diſcendi, qui tamennon convertuntur, quia præconceptis opinionibus, ducti contumaciter Spiritui S.re ſiſtunt, de quibus ſcribit A poſtolus, 2. Tim. 3.v.. Semper i- ſcentes,& nunquam ad agnitionem veritatis pervenientes. Sic Herodesli- benter quidem audiebat Johannem Baptiſtam, Mar. 6.y. 20. Sed ſpi nis voluptatum erat cor ejus obſitum. 13. Inquis, defendi hac ratione à nobis meritum congrui, cum homi. ni nondum renato adſcribamus facultatem verbum audiendi,& ſtudium di- ſcendi, illudque requiramus in ipſo convertendo. 14. Reſp.. Prævertit Deus& conatum audiendi,& ſtudium noſtrum dilcendi, quia aurem plantavit,& facultatem audiendi de- dit, Exod. 4.v. 11. Pſal. 94. y.9. Et verbum ex merà ſuã bonitate revela- vit,& annunciandum curat: Atque ſe per verbi auditum efficacem ſe futurum promiſit. Meritum autem& promiſſio ſimul ſtare neque- unt. 2. Sicut igitur neque qui plantat eſt aliquid, neq́; qui regat, ſed Deus qui dat incrementnm: Ita etiam qui audit eſt nihil, qui vulteſt nihil, qui currit eſt nihil; Sed Deus dat velle,& perficere. 3. Requiri- tur verbi auditus non tanquam cauſa,& quaſſ ſit meritum; Sedtan- quam pars divini ordinis,& unicus ejus eſt finis ut ſpinæ voluptatum, & obſtacula converſionem impedientiaremoveantur. SBNTENTIA PONTIBICIORuM. atien nͤbll mlam ſu n. ditp. ꝛ00 uunima ho ulhbtantt m cordis Finisliber ijupanti undb, C 19 deſtatu au de aeam —2 noml 4. adit kenal dü — 3 OxNTIR Dipputatio XLIANA. 847 16. Concilium Tridentinum Seſs 6. Can. 5. Si quis liberum ho- minis arbitrium poſt Ada peccatum amiſſum,& extinctum eſſe dixerit,&t. anathema ſit. 4 17. Ibidem Can. 3. Si quis dixerit ſine præveniente Spiritus S. in- ſiratione, atque ejus adjiutorio, hominem credere, ſperare, diligere, aut pæni- tere poſſe ſisut oportet, ut ei juſtificationis gratia conferatur, anathema ſit. Et Can. 4. Si quis dixerit, liberum hominis arbitrium à Deo motum,& ex- citatum nibil cooperari aſſentiendo Deo excitanti, atque vocanti, quo ad ob- tinendam juſtiſicationis gratia in ſe diſhonat, ac præparet,&c. anathema ſit. 18. Gratiam prævenientem explicat Coſterus in loco de libr. arbit. p. 206. 207. his verbis: Hæc gratia præveniens, non eſt illa gratia, quæ in anima hominis inhabitans juſtum conſtituit,& jilium Dei eſicit; Sed im- pulſustantuùm,& motio Spiritus Sandti adhus foris dedentis, qui ſtat ad oſti- um cordis pulſans, nondum admiſſusad ejus domicilium. Et Paulò poſt: Ho- minis liberum arbitrium auxilio Dei necdum inhabitantis, ſed moventis,& adjuvantis V raparat ad juſtificarionem, non ſolum patiendo, ſed etiam ope- rando,& agendo. STATus CoNrROVERSIE. 19. Non eſt igitur 1. quæſtio de ſtatu hominis ante lapſum, nec de ſtatu hominis renati, ac renovati, neque de ſtatu hominis glorifi- cati; Sed tantùm de ſtatu hominis poſt lapſum in converſione, num ad eam aliquid ex ſuis propriis,& naturalibus viribus poſſit conferre. 20. 2. Noneſt quæſtio de eſſentià voluntatis: Nam homo non voluntate, ſed voluntatis ſanitate eſt privatus. 21. 3. Non qauxritur de actionibus naturalibus, politicis, Oeco- nomicis, ac Eccleſiaſticis externis, quales ſunt accedere ad templum, audire verbum, cogitare,& meditari illud: In his n. homini nondum renato aliqua ſupereſt agendi libertas, quamvis valde debilitata. 22. 4. Non quæritur de qualicunque cognitione literati,& hiſtoricà, quippe quam hæretieus etiam ſibi comparare pote ſt. 23. 5. Neq; quæſtio eſt de motibus mentis,& voluntatis, quos ipſi omninò admittimus inquirentes in originem illuminationis in- telle ctus,& rectificationis voluntatis. SSSSSs 3 ut 6u9Üð„õõ⁶½—õά. 8 ““ 8 5— 4 „——— — 2 ———ͦ—ÿ—ꝛ—— — A— 4 — —— 2— —— ———— —— — ——— 848 De apiſmo 5,& à Deo averſus aſſentiatur verbo Dei, & voluntas noſtra propter peccatum Deo reſiſtens, Deo credat: Pon- tificii duas tradunt cauſas, gratiam prævenientem 8 liberum arbitri⸗ um ex ſuis viribus ſpiritui S. in ĩpſor³ converſionis cooperans; Proteſtantes unicam duntaxat agnoſcunt cauſam, nimirum grariam Dei. ut intellectus noſter Cæœcu 25. Quaſtio prima: An homo nundum renatus, quando foris exci- tatur, impellitur,& mo verus gratia divinã præveniente habeat in ſe viresali. Spiritui S.aſſentiendi„cooperandi in motibus& actionibus ſbiritualibus 26. Reſp. De quæſtione hac poſt Pelagii tempora variè di- ſputatum eſtinter Theologos. 8 tatuebat Pelagius Monachus Britan- nus, qui vixit circa annum Chtiſti 415. ætate Hieronymi,& Augu. ſtini, liberum arbitrium habere hominem in ſpititualibus Hierony- mus ſeribit in Epiſtola ad Cteſiphontem: Ita Dei gratiam ponunt Pela- giani, ut non per ſingula opera erus nitam ur,®amur auxilio: Sed referunt ad liberum arbitrium,& ad pracepta Legis, ponentes lllud Eſaiæ: Legem Deus in audiutorium poſuit, ut in eo Peo referendæ ſint gratiæ, quod tales noscondille. rit, qui noſtro arbitrio poßimus eligere bona,& vitare mala. Auguſtinus ſcri- bit in lib. de grat. contra Pelag.& Cœleſtinum? Pelagius dicit in libro qe libero arbitrio: Habemus poßibilitatem utriuſq, partis A Deo inſttam, velut quandam, ut ita dicam, radicem frucliferam atq. fecundam, quæex voluntate hominis diverſa gignat,& pariat,& qua poßit ad proprium cultoruarbitruum vel nitere flore virtutum, vel ſentibus horere vitigrum. 27. A primo hoc hærefiarcha ortiſunt eæ‿νανοσοεονκσνα nti- quiores,& recentiores. Illi ſunt Papiſtæ, quorum nonnulli conten- dunt, hominem nondumrenatum ex viribus ſuis naturalibus, initi- um poſſe aliquod facere& ſeſepræparare ad ſui converlionem; Alitut Bellarminus gratiam prævenientem intrinſecam requiri, alii ut Co- ſterus ſufficere extrinſecam opinantur,& hac præmifsa hominem convertendum inſui converſione eſſe Dei cooperarium Alii homi- nem converſum legem Dei in hac vità perfectè implere Ktatuunt,& per hanc legisimpletionemj uſtificari, viramꝗque ætetnam promereri. Lombardus ſcribit lib. z. Sentent. diſtin. 22. lit. E. Ipſa voluntas quadam gratiæ dona prævenit. Et lib. z. diſt. 27. lit. E. Ex gratià, quæprævenit; G 4- nat atbitrium hominis,& ex ipſo arbitrio procreatur in anima homini bonus affectus, ſiye bonus motus mentis:& hoc eſt primum bonum hominis meritum. Sicut 7 Ma gii omlibun ddam bones gaanitrnga toraslibe2 guulubende ujaqbiden Gaakifeatto enoſtram K Lieru wamu ub, Gg uxeramu rente gr⸗ dgremu K. 31. pa nahus oli aſun⸗ * 19; 4 ſot,K! Serrn 3. tewanneautt umr neauir Dr &(erir* ☛ aaanal * 4 8 7 eAl 1 ureenen 4 1 7/ Krc on e Pnrite, urr 1 Ff. P 4 3 8 Diſputatio XLIX. 849 Sicut verbi gratia, ex fidei virtute,& hominis arbitrio generatur iu mente mo- tus quidam bonus,& remunerabili, ſcilicet ipſum credere, ita ex charitate,& libero arbitrio alius quidam motus honus provenit, ſcilicet diligere, bonus valce. Thomas lib. z. Sentent: diſtin. 28. Dicimus quod ad gratiam gratumfa- cientem habendamn ex ſolo libero arbitrio homo ſepoteſtpræparare. 288. Bellarminus lib. 6. de Grat.& libr. atb. c. I1. Cooperamurn Peo inquit, non ſolum ut adverſarii volunt poſt juſtificationem: Sed etiam in pſa juſtificatione,& initio fidei. Idem: Non niſi cooperantibus nobis Deus ſa- lutem noſtram operatur. Coſterus in Enchitid. de lib. arbit. pPag. 207. 208. Liberum arbitrium auxilio Dei necdum inhabitantis, ſed moventis,& adjuvantis, ſeſe præparat ad juſtificationem, non ſolum patiendo, ſed etiam ope- rando,& agendo. lbidem pag. 209. Deus ad conyerſionem nosadjuvat,& nosoperamur arbitrii noſtri viribus, ſed Deus nos primus moyet,& movet pra- veniente gratia, tum verd nos adiuti hac gratia, illud per liberum arbitrium aggredimur,& facimus, ad quod ſbiritus Dei hortatur, Eckius in Enchir. Tit. 31. pag. 173. Initium ſalutis noſtræ Deo miſerante habemus( Eece primus gradus ſolius Dei) ut acquieſcamus ſalutari inſpirationi, noſtra poteſtatis eſt, (en ſecundum gradum, qui eſt liberi arbitrii,& ibi meritum congrui)&c. 19. Semipapiſtæ ſunt Synergiſtæ, qui licet Papiſtæ videri nol- lent,& ſeſe in akis Papiſtis opponerent tamen cum Papiſtis cuvεενέαά quandam in rebus ſpiritualibus voluntati humani attribuebant,& in his hominem ſemimortuum& graviter vulneratum eſſe docebant, ſed non plenè mortuum. Autor hujus opinionis primus ante obitum B. Lutheri extitit Eraſinus Koterdamus in libro contra B. Lutherum edito. b 30. Poſt obitum B. Lutheri errorem hunc interpolavit magno cum Eccleſiæ damno Ppilippus Melan chthon, uti videre eſtexarticu- lo variatæ Auguſtanæ Conteſl. V.& xXVII. ExL. communibus annis 4552 5. editis. Etex Examine Ordinan. UÜbi annumerat cauſis con currentibus in hominis converſione voluntatem aſſentientem,& non repugnantem verbo Deiä. Z1ee Philippi veſtigiis inhæſerunt nonnulli ex ipſius diſcipu- lis, ur Johannes Pfeffingerus, Georgius Major, Victorinus Strigelius, videatur Cent. Oſiandri 16. p. 837. 2. Iſtis erroribus conjunctim opponitur hæc pia declaratio in formula Concordiæ pag. 579.Credimus docemus,& conſitemur: Vo- luntatem ——ʒ—— 4 —— —— 3 1“.—“ ——“ 1 e Se 4.. ——— 2 2.— 4 2— 5 1“ L 1— —— 4 eretchit eer Beeeeee Se—— 98 ————— Ser—— 1— 8— ereger weren eee 3 2 4——.—— “— 8„———— “ 8 —— 3— — — b— 850 De Papiſms 02 4 W luntatem bominis no ndum renatum, non tantuim a D eſe ayerſam verum etiam inimicam Des factam: ita ut tantummodo ea velit, Gcupiat, iiſq; de- lectetur, qua mala ſunt,& voluntati divinæ repugnant. Scriptum eſt enim: Senſus& cogitatio pumani cordis in malum prona ſuni ab adoleſcentia ſui. Item. Affectus carnis inimicitia 2 adverſus Deum: Neq;, enim legi ſubjicitur. ac ne poteſt id quidem. Itag; credimus quantum l9h, ut conpus mortuum ſai pſum vivificare atque hibi l ſi corporalem vitam eRatuene hoßit, tantum abeſ ſe, ut homo, qui ratione peccatiſpiritualiter mortuus&ſt, ſeipſum in vitam ſpi⸗ nitualem revocandi ullam facultatem babeat, ſicut ſcriptum eſt: Cum eſemu mortui in peocatis, convivificavit nos cum Chri 9,&c. Itaque etiam ex nohis ipſis, tanquam ex nobis, non ſumus idonei, ut aliquid boni cogitemnus„quod ver donei ſimus, id ex Deo eſt. Converſionem autem hominis operatur piritusd. non ſine mediis: Sed ad eam eficiendam uti olet prædicatione,& auſcultatione verbi Dei,&c. a3z. Redigimus Scripturæ teſtimonia, quibus ſententia hæc con- irmatu adcertas claſſes. Primum ſumimus abextrema hominis corru- tione: Qui eximmundo ſemine eſt nattis, in peccatis conceptus, na- turà filius iræ, perinobedientiam ipſius Adami peccatorc onſtitutus; Is nequit ex ſuis viribus in ſpiritualibus coo perari trahenti per verbum Spiritui S. Atqui talis eſthomo nondum renatus, Job-14.v. 4. Pſal. Jl.y. 7. Eph. z.v. 3. Jer. 17.y. 9. Rom. 5. v. 19 Ergo. 34. 2. Ab oppoſitione carnis,& iritus: Homo carnalis non ni- ſi carnalia,& non ſpiritualia producit opera. Atqui homo ante con- verſionem eſt tantum carnalis, Johan. 3.v. G. Rm. d. y. G. Gal. 5.. 19. Hgo- B. Lutherus dicit in lib. de ſervo arb. p. 235. Id obſervabis in ſcripturuu- bicunque de carne agitur per antitheſin ad ſpiritum, ihi ferè per carnem intell gas omma contraria Spiritus: Fhi verd abſolutè tractatur, ibi onditionem, na- turamq, corporalem ſignificare ſcias. b 35. 3. 4cacitate intellectus: Cujus intelle Ctus eſt oœcus in ſpi⸗ ritualibus, ille tantum abeſt, ut ex ſuis viribus eis poflit aſſentiri, fi- duciamque in eis collocare, ut ne quidem ea intelligat. Atqui intel. lectus hominum omnium nondum converſorum in ſpiritualibus eſt cœcus, I. Cor. 2. v. 14. Au‿κακινο ʒ υκσνοι animalis homo(hoceéſt, ho- mo poſt lapſum, qui tantùm dictamen ſuæ rationis ſequitur, cujus ſa- pientia eſt doxinn Jac. z.v. 15. non capit,(hoceſt, non fideliter aſſen- titur, Act. 8. v. 14. c. 17. v. 11. 1. Theß. 2. verſ. 13.) ea, quæ ſunt ſpiritus: ſtultitia 6 Daait dn poſt gcge 4H9⁰) aungit:] didſang gli ſiut ne Aauuleagtt . Relp min quo vomodatl 8. gerſctut Aetlace ſt ütam, en:vid wentls mels „ n C E ³ A Hec 1 meaa a Cuuud, Suina, m enneirs in bis, tanquam ex nobis. Ergco. b 36. Dicit quidem Bellarminus lib. G. Lap. 13. hunc locum ſibi favere, cum non neget Apoſtolus, nos ſufficientes eſſe, ſed neget nos ſufficientes eſſe ex nobu. Ert ſubjungit: Niſt liber: eſſemus atbitrii, non rectè diteremur, non ſufhcere ex nobis, ſicut non recté diceret aliquis jumentum aut lapidem non ſufficere ex ſe, aliquid cogitare de Deo. 37. Reſp. Argumentatur Bellarminus ex edirione malè transla- ta, in qua legitur vocabulum ſufficientiæ, quæ non correſpondet fonti, in quo legitur vocabulum uævdruw⸗, non ſumus idonei, apti, accomodati ad cogitandum; Sed omnis eααηe⁴τνεενμόνει˙εσ 38. 4. Abayerſione voluntatu: Qui in ſpiritualibus nihil intel- git, ad omne malum converſus,& tantum pravus, illè in ſpiritualibus nihil ex ſe poteſt velle. Atqui talis eſt hominis nondum renati vo- luntas, Gen. 6. v./ cap. 8. v. 21. Figmentum cordis humani tantum ma- lum eſt, ab adoleſcentia ſuAà. Jer. 17. v. 9. Pravum eſt cor hominis,& imperſcrutabile: Quis cognoſcet illud? Rom. 8. v. 7. Senſus carnis ini- micitia eſt adverſus Deum. Gal.. v. 17. Caro concupiſcit adverſus ſpititum, Rom. 7.v. 22. 23. Delector lege Dei, quoad interiorem homi- nem: video autem aliam legem in membris meis, repugnantem le- gi mentis meæ,& captivantem me ſub lege peccati, q uæ eſtin mem- bris meis. Ergo. 39. 5. A mortali hominis nondum converſi conditione iu ſpirituali- bus: Qun in te aliquis eſt mortuus; in eã non poteſt ſemetipſum vivi- ficare. Arqul in ſpiritualibus homo nondum converſus eſt mortuns, Col. z.y. 13. Eph..v. 1. Matt. 6. v. 22. Ergo. 40. 6. A ſer vitute inpeccatis: Quicunque eſt ſervus in peccatis, ille non poteſt ſemetipſum præparare ad gratiam Spiritus S. adven- tantem, nec ſpiritui S. in ſui converſione cooperari. Atqui homo nonduin converſus eſt peccati ſervus. Oinnis qui committit pecca- tam ſetwus eſt peccati, Jyh. 8.v. 24. Aquo quis ſuperatus eſt, huic et- im in ſetvitutem addictus eſt, z Pet.. verſ.o. An neſcitis, quod cui ſi- ſtitis vos ſervos ad obediendum, ejus ſervi eſtis, cui obeditis? Statuiſtis membra veſtta ſerva impuritati, Rom. 6. v. 16.19. Ergo. 41¹ 7. Amalis hominis nondum converſi 29 h Quinon po- titt Diſputatio XYLIXA. 71 Stultitia quidem illi ſunt, nec poteſt cognoſcere, quod ſpiritualiter dijudicatur 2. Corinth. 3.v. 3. Non ſumus idonei cogitare aliquid ex no- teſt 85² De Papiſins 1 ceſt conferre. Atqui homo nondum converſus non poteſt niſi mals agere, Matt. 12.y.34. Quomodo poteſtis bona loqui, cum ſitis mali? Matt. 7.v. 18. Luc. 6. y. 43. G 44. Omnis arbor bona fructus bonos facit: putris autem arbor fructus malos facit Non poteſt arbor bona fcuctus malos facere, neque arbor putris fructus bonos facere. Bo- nus homo ex hono theſauro cordis ſui protert bonum: Et malus ho- mo ex malo theſauro cordis ſui profert malum. Jer. 13.v. 24. Si muta- re poteſt Ethiops pellem ſuam,& pardus maculas ſuas,& vos pote- ritis benefacere, cum didiceritis malè, 1. Cor. 12. v. 3. Nemo poteſt dice- re Jeſum Dominum niſi in Spiritu S.* 42. 3. Agloriationis denegatione: Homo ſuo arbitrio utensne- quit contra alterum illo abutens gloriari, quia nihil de quo glotietur habet. Ergo neciuæ converſionis eſt author nec quicquam in ſpiti· tualibus poteſt efficere. Antecedens legitur, ¹. Cor. 1. y. 31. Quid ha- bes, quod non accepiſti, ſi autem accepiſti; quid gloriaris, qualinon acceperis. Cyprianus lib.; cap. 4. ad Quirinum dicit: In nullo go- riandum, quando noſtrum nihil eſt. 43. 9. A Dei proprio: Quod ſoli Deo eſt proprium illud ne- quit ſibi homo arrogare. Atqui convertere, mentem illuminare, vo- luntatem renovare, cor rectificare, cor lapideum auferre,& novum dare, ſunt opera ſoli Deo propria. Ergo. Minorem probant ſequen- tia dicta Jer.31.v. 18. Converte me Domine,& convertar. Thren. 6.y. 21. Converte nos Domine,& convertemur. Phil. z. verſ. 3. Deus ope⸗ ratur in nobis& velle& perficere. Act.. verſ. 31. Deus dat pœmitenti- am,& remiſſionem peccatorum, 2. Tim. 2, verſ. 25. 26. Vobisaà Deo- donatum eſt, ut in Chriſtum credatis, Eph. 2. v. 8. Gratia eſtis ſalvati per fidem,& hocnon ex vobis: Dei enim donum eſt. Johan. 6.v. 29. Hoc eſt opus Dei, ut credatis in eum, quem miſit ille. Deut. 26. verſ.4. Matt. 13. v. 14. Jehova dat mentem ad cognoſcendum,& oculos ad videndum,& aures ad audiendum. Pſal. 11. v. 12. Animum mundum crea mihi Deus:& Spiritum firmum renova intra me. Ezech. II. y.19. Cap. 36. v. 26. Jer. 32. ver 39. Dabo vobis cor novum,& ſpiritum no- vum ponam in medio veſtti,& auferam cor lapideum de carne veſtta & dabo vobis cor carneum,& ſpiritum meum ponam in medio veſtii & faciam, ut in præceptis meis ambuletis. Quemadmodum igitut lapis ſemeripſum non emollit; Ita homo nondum renatus ewe pfam 44. nabevitbule 4 rut, tend Muccl, uetogu. ne Domm k orrreme. n. 44, da 4* 2, IH.vN 4 4 4 Diſputatio XLIX. 3478 pfum non convertit,& vetus ſemetipſum non ren ovat, Eph. 2. verſ. o. Deus nos in Chriſto Jeſu creat ad opera bona, 2. Cor.. y. 17. Gal. G.v. 15. In Chriſto ſumus nova creatura. Matt. 1.v. 7. Nemo novit Patrem niſi cui Filius revelare voluerit. 1. Cor. 12. v. 3. Nemo poteſt Chriſtum appellare Dominum, niſi per Spiritum§. Joh. 1. v. 17. Omne donum eſt deſuper à Deo Patre luminum. Joban. 6. Nemo poteſt venire ad me niſi Pater eum ttaxerit. Joh. 15. v. j. Sine me nihil poteſtis facere 2. Cor. 3. v. 5. Omnis lufficientia noſtra à Deo. 44. 10, A plenâ hominis immutatione& renovatione: Qui- cunque virtutenon ſuaà, ſed Dei efficacia convertitur, illuminatur, e- mollitur, renovatur, vivificatur, ille nihil ad ſui converſionem con- fert cauſaliter,& efficienter. Atqui homo per converſionem virtute non ſud, ſed Dei efficaciâ averſus convertitur, cœcus illum inatur, du- rus emollitur, vetus renovatur, mortuus vivificatur. Ergo. Minoris veritas ex plurimis conſtat 5 cripturæ dictis: Nam Deus convertit cor, Jer. 3. verſ. 18. Thren. 6. v. ⁊1. Eſd. 6.. 12. Luc. 1. v. 17. Purificat cor, Act. 15. v. 9. Inclinat cor, ². Reg. 19. v. 4. frangit cor, I. Reg. 10. v. 26. Immutat cor, Job. 12-v. 24. Conterit cor, Ezech. G. v. 9. Emollit cor, 2. Par. 34. v. 27. Purificat cor, Acl. 15. v. 9. Excitat à mortuis, Eph.. v. 14. Dat cor novum, Ezεch. 1I. v. 19. c. 36. y. 26. Pſal. 5I. v. 9. vivificat, Eph. z.».j. Rege- nerat, I. Pet. I.y. 3. Tit. 3. v. 5. 45. II. Aconyerſionepetenda: Quodcunque à Deo petere de- bemus,& precibus obtinemus, illud noſtris viribus non promere- mur, necefficimus. Auguſtinus dicit de Nat.& grat. c. 18. Quid ſtul- tius eſt, quam orare ut facias, quod in poteſtate habes. Atqui conver- ſionem d Deo petere debemus, eamque precibus obtinemus jer. 17. v. 14. Sana me Domine,& ſanabor. Ergo. 46. 12². Acreationis G recrearionis colatione: Cujus fuit creare, ejuſdem eſt recreare, cujus fuit ri ev, ejuſdem eſt æaακντε, cu jus fu- it facere, ejuſdem eſtreficere. Bernhardus dicit: Non minori⸗ eſt ſapien- tie,& virtutis recreare quam creare hominem. Atqui ſolius Dei eſt crea- re. Ergo. 47. 13. A renatorum,& non renatorum collarione: Homo rena- tus nequit opus bonum ex ſuis viribus perficere,& in fide permanere Rom. 7. v. 18. Ut faciam bonum„nonreperio Phil. z. y. 13. Deus eſt is, qui agit in vobis,& ut veliris& ut effliciatis, bro bono animi propoli- Irttt 2 to „ ———;— — “ — — — —— 154 De Papiſis to Rom. 5. v. z. In ſide ſtamus,& gloriamur Rom. 4. v. 14. 16. Ideò exf- de, ut firma ſit promiſſio. Rom. 11. 20. Fide ſtas, I. Pet. i.y. z. Virtute Dei cuſtodimini per fidem in ſalutem. Ergo. 48. Opponuntun verd contra ſententiam hanc à Pontificiis varia, qui- hus arbitrii lihertas& efcacia in ſiritualibus aſſeritur,& propugnatur. Bel. larminus lib. 5. Cap. 18 de Grat.& lib. arb. ꝓlæraque comprehendit ſex teſtimo- niorum Scripturæ Claßibus. Prima continet teſtimonia, quibus pracipitur ali- quid homini fæciendum, vel non faciendum. 49. Reſp. 1. Apræcepto ad poſſe non valet conſequentia, Eſai. 42. v*8. dicitur, Surdi audite,& cœci intuemini ad videndum. Chriſtus dicit Rliæ Iairi mortuæ, Matc. 5.v. 41. Puella ſurge. Et Job. n. v. 47. Lazaro ſepulto: Lazare veni foràs. Petrus dicit diſcipulæ de- functæ, 4ct. 9. v. 40. Tabitha ſurge. In extremo die his alloquetur verbis Chriſtus defunctos: Surgite mortui,& yenite ad judicium. 2 Ali- ud eſt idoneitas activa& aliud paſſiva: Licet homo ex ſuis viribus bo- num morale nequeat perſicere, eſt tamen ſubje ctum quod gratiæ di- vinæ eſt capax, qua facultate carent mulus,& equus Pſal.32. v.9. 50. KRegerit Bellarminus: Aut fruſtra dantur homini a Des yrae- pta, aut habet liberum arbitrium in ſpiritualibus. Atqui non fruſtra dat De- us homini pracepta, quia nubil facit fruſtra. Ergo habet homo liberum arbitri- um in ſpiritualibus. Quorſum ei qui non poteſt deſicere, aut non potsſt non de⸗ deficere injunguntur præcepta? b 31. Welh 1. Angeli boni in bonitate ita ſunt confirmati, ut non poffint deficere,& mhilominus eos injungitur, ut benedicant Domino. Pſal. 103. v. 20, Benedicite Jehovæ, Angelt ejus, valentißimi robo- re, efficientes verbum ejus, auſcultantes voci verbi ejus. Benedicite Jehoygo- mnes exercitus miniſtri ejus facientes placitum ejus. 2. A negatione unius finis,& uſus, malè negatur eriam uſus& finis alter Quam. vis præceptorum non hic ſit uſus, ut virium facultas aſtruatur in ſpiritualibus, habent tamen uſus varios alios,& quidem cumratione ipſius Dei, tum ratione hominis. Ratione Dei aſus horum preceptorum eſti. Ut quid Deus jure ab homine, quem variis donis ornaverat, Ha- gitare poſſit, oſtendat. 2. Ut teſtetur, ſe eſſe extra culpam, ſihomi- nes ob ſuam ipſorum culpam præſtare nequeant„ad quod jure obli⸗ gantur: Jus creditoris non aufert paupertas debitoris. 3. IIt coru- ptionem naturæ noſtræ ob oculos nobis conſtituat. Ex lege igitur præ- cipiente 7 giente def uideftanae gtuyuaan mredſeadn syorit& ele me elngogus: 2. gex.& qa noſcunt 1 omoeni Guntatis oteſt co noviden domine 8 gati m Anbodot lores le Kquan — molcat Dißputatio XLIX. 85 cipiente,& prohibente non eſt agnitio præſtandi facultatis, ſed pec cati, depravationis,& imbecillitatis, Roman. 3. verſic. 20. Per legem cognitio peccati. 4. Ut de medico,& alieno auxilio nobis proſpicien- dum eſſe admoneat: Lex enim peccatorum magnitudinem ob ocu- los ponit,& ob eam arguit, accuſat, terret:& proinde obliquè jubet quærere medicum Chriſtum, qui vulneribus noſtris medeatur, eſtq́; Pædagogus ad Chriſtum, Gal. 3.v. 24. 52. KRatione hominum uſus barum præceptionum eſt etiam multi- plex:& quidem primò reſpectu piorum quadruplex: Nam 1. Hic inde co- gnoſcunt in quanta felicitate,& perfectione homo fuerit conditus: Homo enim fuit conditus ad imaginem Dei: Lex verò eſt expreſſio voluntatis divinæ,& imaginis divinæ ſpeculum. Exhoci gitur homo poteſt contemplari ſuam primævam conditionem. 2. Divinam providentiam,& paternam Dei curam pro ſalute hominum ex illis homines agnoſcunt.3. Ardentius peccatum ſuum deplorare ut Chriſti gratia magis, magiſque dulceſcar, inde diſcunt: Nam tanto majore xRnpoogiæ in Chriſtum omnem fiduciam collocant, quantò remo- tiores ſe à Dei voluntate,& legis perfectione factos eſſe intelligunt, & quantò magis de propriâ dignitate deſperant. 4. Inde clariùs a- gnoſcunt& pleniùs addiſcunt, quid in quoridianis precibus à Deo potiſſimum ſit perendum. Auguſtinus ſcribit lib. de Grat.& lib. arb. 1 cap. 16. Idedò Deus jubet aliqua, qua non poſſumus, ut noverimus quid ab ipſo oei adcur petere debeamus. ——. Reſpectu impiorum uſus præceptisnum iſtarum eſt 1. Ut exhor- u ‿ 22 tationibus,& comminationibus tanquam fulminibus vehementius rerreantur,& percutiantur. 2. It de hoſtili ſua contumacia remittant, mn na mnet.* obſtacula temoveant, ſpiritui S. per verbum trahendi hoſtiliter reſiſte- entespn e re deſinant, atque ita magis ad converſionem flectantur. 3. Si verò iſti Iecan 3* in hoſtili ſua contumacia perſeverent, redduntur hoc pacto ipſi&ra- —— t re⁴dynm, omniſque excuſationis materia ipſis præcidnur, Jeh. 15. v. 22. b Si non veniſſem,& locutus fuiſſem eis, peccatum non haberent: Nunc autem ex- cuſationem non habent de peccato ſuo. Videatur Dn. D. Hurtt. in lib. Con. Expl. p. 212. 54. Secunda claßis continet teſtimonia quibus promittitur nohbis ali- quid à Deo ſub conditione, ſi voluerimus, Eſai I. v. 19. Amos. z. v. 14. Matt. 19. v. 17. Hinc ita concludir Bellarminus Lb. 5c. 19. Aut eſt in noſtra pote- b Etttr z ſate ] —— — ————8ſͤͤͤͤ“ —“ ——— 3 — ʃ — —-— * —— ——— 8 —— 4———— — 8— 2——— 5———— ——— ſſͤſͤſͤſͤ a“““—————— 2 356 De Papim fate praſtareconditio nein oblatam, aut uon eſt:&* detur primum, demonſtra- Atur liberum arbitrium: Si ſecundum, illa non eſt verè ſub conditione promißio, ſe manifeſta irriſio: Non ſecus acſſi quis bravium proponeret, ad præconis vo nuvoluerint, currant, dandum enim bravium ei, qui cis clamari juberet, ul G cateros currendo ſuperaverit: deinde paucor quo ſdam vi traheret ad bravium,- m'os vinculis,&catenis conſtringeret, ne ſe commovere poſſent. 55. Reſp. 1. B. Lutherus dicit inlib de Ser. arb. p. 153. Qua conſequentia rogoſiat, ut mox voluntatem,& potentiam adeſſe oporteat, quo- ris dicitur, Si VIS, SI QuIs VHL T. 81 V LuERIS Noun fre- quentißmè impotentiam potiis,& impoßibilitatem ſignificamus talibus ſer- monibus, ut ſi Vugilium voles æquare canendo: Mi Mevi alia cantes oportet: 8i Ciceronem ſuperare voles, Scote, pro argumentis ſummam oportet eloquenti- am habeas Sicum Davide comparari voles imiles Pſalmos edas neceſſe eſt. Hie plans ſigniſicantur impoſzibilia viribus propriis licet divinã virtute omnia eri poßint. z. Non igitur inanes,& illuſoriæ ſunt iſtæ conditiones: Docent quid homines dono creationis potuerint;, ſua verò jam ipſorum cul- Aànon poſſint, quidque Deum ſi ſint ſervandi, in iplis efficere, opor- teat. Itaque conditio quibuſdam eſt impofſibilis ipſorum culpa, qui- buſdam eſt poſſibilis divinà gratiâ, apud neutro, ln oria: Fileromo mus dicit: Conditio illa eſt impoſibilis naturæ poßihilis gratiæ. 3. Teſti- monia Scripturæ ſunt vel legalia, vel eyangelica: Illorum quædam loquun- tur depr omißionibus hujus vitæ: Remuneratur enim Deus externam di- ſciplinam non renatorum temporalibus præmiis; C uædam exigunt o- mnihus numeris ab ſolutam obedientiam, quæ cum non ſit in noſtris viti- bus, ideò oſtendunt naturæ humanæ cotruptionem, ut patetiamt eccata, quale eſtillud, Matth. 19. ye 1ſ.17. Evangelica ſunt gratuita: cum autem Deus nos convertat mediatè ideò oſtendunt ordinem conver- ſionis, quo ad Deum pervenire poſſumus. 4. Denique in mulris teſtimoniisinnuitur nonipſa in ſpiritualibus poteſtas„& ad fururam gratiã ex propriis viribus præparatio, ſed libera mediorum uſurpatio. 3. Tertia claßis complectitur reſtimonia, quæ docent per pominem ſetiſſe, qud minus bene ageret,& peccata vitaret, Num. 14 verſ. 43. Deut. 30. verſ. 11. Eſa. 5. verſ. 4. Jerem. 7. ver. 13. cap. 32. verſ. 32. Matth. 23: verſ. 37. Actor. 7. verſ. 5i. Habet igitur homo liberum arbitrium, quiu Deus de pomi⸗ ne non fruſtra queritur. 57. Reſp. i. Homo habet quidem liberum arbitrium in malis, ſed A e me, G d 5. 4 4, 25 8 rerſ de . Qlua! Q axluran 10. 3z. grem ean 99. uileerig aagunt Semaie 2A 8 9 n * n1 draerr uur — b. dAmfdis 1 elu * 6 un mcrtun 43 n dds gn ,enr an 4 nar conp 4 4 n eu d ** 1 erden deo Oftensn- 4 A ſun. 49 1inau, N 2un. ! Diſputatio XLI x. b 857 ſed quia totus peccato eſt infectus, non in bonis. taque poteſt qui- dem motionem Spiritus S. convertentis im pPedire, fednen promove- re,& ſemetipſum convertere: im pedire poteſt motionem lapidis ten- dentis deorſum,& motum animalis localiter ſe moventis, ſed non eſt cauſa iſtius motus. ꝛ. Auguſtinus dicit in 8 olil. cap. 15. Quod cecidi fu- it ex me, quod ſurrexi fuit ex te.3. Teſtimonium Deut. 30. v. II. non le- galiter, ſed evangelicè intelligendũ eſſe, docet Apoſtolus, Rom. 10.v. G. S8. Quarta claßis continet ea teſtimonia, qua docent, Deum quaſi recedere, &r explorare, quid homines faciant,& quorſum ſtudia ſua convertant, Deut. e. v. 2. Cap. 13. v. z. At fruſtra exyloraret Deus, quid homines facere velint, niſipoſ jint rem eandem facere,& non facere. Bellar. lib. 5. c. z1. 9 E 1. Pentatione non manifeſtatur in non renatis quædam quãâ ſe erigere poſſint poteſtas, ſed extremaimbecillitas. z. Teſtimonia illa agunt non de liberi arbitrii viribus, ſed cruce, quà fides explora- tur,& conſtantia probatur. 3. Auguſtinus de Gen. contra Manich. lib. 1. c. 22. dlicit: Non ut facit, quem nihil latet, ſed ut ſcire nos faciat, quan- tum in ejus dulect ione profecerimus, tentari Deus nos permittit. 60. Quinta claßis complectitur duo teſtimonia. Prius legitur, Gen. 4. . J. Sub te erit appetitus tuus,&t. Poſterius Syrac. 15. v. 14 Deus ab initio son- Rituit pominem,& reliquit ilum inmanu conſilii ſui. Adiecit mandata,& pra- cepta ſua, ſi yoluexis mandata ſervare, conſexvabunt te. Ex hiſce multa nectit argumenta, quæ omnia eòtendunt, ut liberum arbitrium aſtruatur. 6I. BxI. Triſtabatur Cain, quod acceptum eſſet ſacrificium Abelis Deo, ſed ſuum non ſimiliter. Acceptum verò erat ſacrificium Abelis per fidem, Heb. 1 v. 14⸗Caino igitur triſti oſtendit Jehova quid ipſum facere oporteat, ſi& ipſius ſacrificiũ acceptũ eſſe debeat, nimi- rum ſeriâ actà pœnitentiã credere debebat. B. Lutherus dicit p. 124. Talihus dictis oſenditur homini, quid debeat nõ quod poſit. 3. Pracipit Domi- nus ut peccatum reprimat,& dominari non ſinat. Auguſt. dicit lib. 15. de civ. Dei c. 7. Tunc dominabitur quis, peccatos ſi id ſibi non defendendo pro- poſuerit, ſed pœænitendoſubjecerit: Alioquin& illi ſeriet dominanti, ſipatroci- nium adhibuerit accedenti. 4. Quodautem mpoffibilc eſt naturæ, illud poſſibile eſt divinæ gratiæ per fidẽ apprehenſæ. 5. Si quis ad internã re- ferat obedientiam, ille cogitet, Deum loqui non de omnibus Caini affectibus, ſed de homicidali ejus furore: Nam dicit: Sub te erit iſte af- fectus. 6. Liber Syracidæ non eſt in canone. 7. Agit eo in loco de con- ditione hominis ante lapſum. 62. Sexta- — 3—— 6—— ——— 3““ —— ſſſſſſſſſſſſſͤͤn 1 Se “ De Papiſmo 62. Sexta tlaßis continet quinque teſtimonia, qua pro ſaabiliendo li pero arbitrio à Bellarmino allegantur,& leguntur, Deut. 30. v. 13. 29. Johan. 24.v. 15.Syr. 31. v. 10.1. Cor. J.v. 37.2. Cor.9·V.7- 63. KRKeſp. 2. Confunduntur teſtimonia legalia cum Evange- gelicis. 2. Non fit diſtinctio renatorum& non renatorum„de qui- pus eſt quæſtio Illos obedire poſſe Deonon quidem ex viribus natu- ræ, ſed ex gratiã ex ſcriptura docemus. 3. Inactionibus politicis,& externo cultu habere hominem liberum arbitrium extra dubium eſt. 4. Dei verbanon ſunt merè narrantia,& præcipientia, ſed ſimul ſananria. 5. Adjuvat nos Deus noôn veteres vires, quippe quænullæ ſunt, excitando, ſed novas largiendo. 6. Homo non renatus haber in ſpiritualibus noluntatem, ſed non voluntatem, habet poteſtatem oblatam gratiã repudiandi, ſed non eam promovendi,& acceptandi. 64. Queſtio ſecunda: Qui ſiat, quod cum omnes homines ante conyer- uales, alter pra altero ex yerbiauditoribus convertatur? 8 . 24 K8 B ſionem ſint aq 4 65. Keip. KEquales ſunt omnes.reſpectu pectati originaiis, in quo omnes concipiuntusr,& naſcuntur, Job. 14. Pſal. 5 1. Job.z. 2. Re- Kſtanep⸗ ſpectu naturalis contemptus: Omnes Iunt oves errantes, Eial. 53. Omnes fati. e naturà filii iræ, Eph. 2. 3 Reſpectu idoneitatis paßiyæ, atqr ſic reſpectu virium dareparo negationis in ſpiritualibus: Omnes enim in peccatis ſunt mortui, Epb. 2. Inæquales verò ſunt reſpectu obſtaculorum, quæ Spiritui§. pet ver- ttinan bum trahenti opponuntur. Nam nonnulli non tantùm naturaliter, gede ſed etiam hoſtiliter reſiſtunt, atque ſic ſuà ipſorum culpâ non conver- 1 tuntur. Et hincalii aliis citius participes donorum Spiritus S. flunt ut VniG arguit 1. exemplum legisperiti Matt. 12. 2. Meretricum& publica- norum reſpectu Ppharifæorum. 3. Pauperum reſpectu divitum. gühin 66. Quaſtio tertia: An homo ſit cooperarius Dei? gſtol 67. Reſp. Homo non ante converſionem, ſed poſt conver- aad ſionem eſt cooperarius Dei non ex ſe, ſed ex virtute Spiritus S. Nam füce Deus eſt, qui bonum in nobis inchoatum perficit, Phil.i. here Non noſtra igitur, ſed Dei virtute cuſtodimur in Del, fidem I. Pet. 1. Jud da d, Finis Diſputationis XL IX. 8858 cutnaenr cunnx — erKuiipuar⸗ an „ mopesdonn lan NM H buupeturj r re cania — & L. De gratia Dei, prior Keſp. Hermanno Haſphordio Kintelenſi WeſtpHalo. . XAM N A VIA user rores Pon 1 he arunr. nuamer — * deſtatu innocentia,& miſeria, ac proiude demonſtravi⸗= DiSPlTATL 2. Quare conferendum deinceps eſt de ipſa gratid: De Præ-- deſtinatione, cique oppoſitareprobatione; dejuſtificatione,& deni- que de bonis operibus. 3. Qurſtio prima: An Pontiſicii ſint Pelagtani: Et que ſit appella- tionis GRATI K vera natatio? b b 4. Reſp. Pelagius, quem hoſtem divinæ gratiæ nominat Au- uſtinus, in Priuipno ſuæ diſpurationis finxit vocabulum gratiæ in ee piſtolis Paulinis ſignificare beneficia creationis, ſeu ea naturæ huma- nes dona, quæ per naturalem procreationem, ſive regenerationem i-- pſi ſint à Deo donata: Nam antequam eſſermus; non poreramus pro- mereri, ut aliquando homines naſceremur Ideò verè eſſe gratiam Dei, quodnos tales ipſe naſci voluerit, ut eſſemus non ſicut cadaver uod non vivit, nec ſicut arbor, quænon ſentit, neque animalbrutum quodnihilintelligit; Sed homines rationales, præditi potentiis men- tis, voluntatis,& gordis. Referebar huc illud Apoſtoli, 1. Cor. 4. F. 7. Quid habes, quod non accępiſti.Videatur Auguſtinus Epiſt. 95, ad In- nocentium. b VVVVV HIn⸗ 860 De Papiſmo Inſcitè verò confundebat Pelagius gratiam creationis cunn grana redemptionis,& juſtiſicationis. Hæs præſupponit qnidemillam: Sed non eſt definienda per illã. Nam 1.Illa facit, ut ſint homines corpore natu. rali,& anima rationali prædiri; Hæc præſtat, ut homines jam progna- ti, peccatis infecti,& ob ea æternæ damnationis rei transferantut ex ſtatu iræ, in ſtarum gratiæ,&X ſtatu damnationis in ſtatum juſtifica- tionis. z. Donum creationis omnibushominibus ratione utentibus, tam impiis, quam piis eſtcommune, imò ſæpe in excellentior e illud deprehenditur gradu in impiis, quam in piis lecundum illud Chriſti, Luc. 16. v. 8. Filii hujus ſecali ſunt pradentiores filiis lucis in generatione ſu.z. Rectè igitur diſputavit contra Pelagium Auguſtinus, donum illud creationis nuſpiam in ſcriptis Prophexarum, Evan geliſtarum,& Apo- ſtolorum nominari gratiam. Serm. 11. dicit: Si gratia eſt, quod conditi ſumus, cum nibil merebamur: quantò major eſt gratia, quòd, cum tantum ma- lum merebamur, ſalvati ſumus gratis, per ipſius gratiam. 4. Si naturã illam grariam haberemus, quâ nos ſalvari docet Apoſtolus fruſtrà Chriſtus eſſet mortuus. 5. Apoſtoli dictum. Cor. 4.v. 7. Quid habes, quod nonac- cepiſti, intelligendum eſt, non de donis naturalibus, ſed ſpiritualibus, quia addit Apoſtolus, rls Nauples s hoc eſt, quis te dijudicat,& exa- liorum hominum numero exemplum præſtantiorem reddit. 6. Animadvertens igitur Pelagius opinionem illam ſuam de bono naturæ ne probabili quidem ſpecie poſſe defendi, cæpit inali- am ſe tranſmutare formam,& Gratiam, qua falvamur, in eo dunta- xat confiſtere dixit, quod, cum homo naturâ ignoret Dei voluntatem, decretum, ac conſilium, ipſe ex arcana ſua luce prodiens in ſcriptura voluntatem ſuam patefecerit; Hac divinæ patefactionis gratia acce- pta, ho minem, dixit, poſſe propriis viribus ſe applicare,& credendo, & ſatisfaciendo ad ea, quæ in ſcriptura proponuntur- Vitalis ad Au- guſtinum ſcribit Epift. 106. Deus operatur in nsbis yelle, eo tantum, quod voluntatem ſuam nobis reyelet. Exaggerabat hoc loco Pelagius immen- ſum Dei beneficium voluntatem ſuam homini in tanta mentis ſuæ caligine patefacientis, ita tamen ut poſtmodum id, quod ex verbo di- dicit, propriis naturæ viribus poſſit præſtare,& per naturæ bonum illa impletione ſalvari. b 7. Reſp. 1. Confundebat Pelagius revelationem rei cumfe, quæ revelatur: Evangelium grariam quidem revelat, ſed revelatio do- ctrinæ umvocat bineland uptopug ſuifeſtuc vd mottu um etatii hamnab Nudpeterm arut, K&O 9. hyernatu: ellentian neipſum. 9. mnon vrm. 6.) ninis in puuntu Deiim 16 tenent Chriſt neoy ninu gienis fenatt mmur deli Diſbutatio I. SGr ctrinæ Evangelicæ non eſt ipſa juſtificans gratia. 2. Graviter labeba- tur propugnando integritatem virium humanarum poſt lapſum. z3. Manifeſtum errorem de ſatisfactione Chriſti inculcabat: Non enim ideò mortuus eſt Chriſtus, ut lex in monte Sinà promulgaretur: Lex enim erat in mundo, Rom.. y. 13. Sed quia lex ob peccatum accuſabat, & damnabat, ideò oportuit Filium Dei pro nobis mori, ut per illum acciperemus gratiam ad vitam æternam,& ut gratia illa nobis propo- natur,& oſtendatur, ideò datum eſt Evangelium, quod proptered et- iam vocatur verbum gratiæ. 8. Scholaſtici Doctores appellatione Gratiæ intelligunt donum ſupernaturale, quo mens& voluntas powint illuminata, Legi Dei debitam o- bedientiam preſtat, diligirq, Deues ſuper omnia,& proximum ſuum ſicut ſe- metipſum. 9. Reſp. 1. Confundunt illi legem cum Evangelio. 2. Grati- am non ex Evangelio, ſed ex lege definiunt contra illud Apoſtoli, Rom. G. v. 14 · Non ſumus ſub lege, ſed ſuh gratia. 3. Impiè fingunt vires ho- minis in ſtatu iræ eſſe integras. 4. Atque proptereâ ineptè Philoſo- phantur, hominem ex viribus ſuis naturalibus poſſe perfectè legem Deiimplere. 1 b 19. Pontificii Pelagii quidem linguam mutant, ſed mentem tenent. Nam Jeſuitæ Colonienſes p. 26. Cenſuræ, Gratiam Dei in Chriſto, qua juſtificamur,& ſalvamur, eam eſſe definiunt, qua Deus rectè operantibus, hoc eſt, legem implentibus yitam æternam promittat. Bellar- minus nomine Gratia intelligit qualitatem nobis inbærentem,& infuſum dile- ctionis habitum, qui credentibus Spiritus S. eſiicacia obtigerit,& cuus merito renati poſtmodum juſtificentur. Scopus igitur Bellarmini eſt Pelagiani- ſmum tegere, licet in ipſo fundamento, cum Pelagio faciat. Nam 1. in- dælibero arbitrio gratiam adjungit in ſpeeiali titulo, ne videatur o- mnia libero arbitrio adſcribere; Sed ad idem relabitur principium, quia in generali titulo nominat reparationem gratiæ,& gratiam inter- pretatur habitum chariratis ad juſtificationem homini gratis infuſum. Reparationemgratia acquiſitionem juſtificantis habitus per liberum ar- bitrium à gratia adjutum. In ſpeciali titulo appellatione gratia intelli- git ſuaſionem moralem, cujus efficacia ab hominis ingenio pendeat. I1. 2. Rationem tituli exponens Bellarminus, hac, inquit. ſunt fundamenta totius adificii reparandi. At Apoſtolus unum tantuma- —— 3 VVVVV 2 gnoſeit A ———. „—— 1 4 3 8 ¹ 3 4 4 4 3 4 — 85 1 ni ingenii. minabat gratiam creationis,& in De Papiſmo gnoſeit fundamentum, 1. Cor. 3. v. 11. Be lar minus Verò præterilludu- num ponit duo, nimirum habitum chatitatis infuſum,& vires huma- etur hoſtis gratiæ liberum arbitrium no- progre ſlu agnoſcebat gratiam præ- & has gratias ſemper concur- 12. z. Pelagius ne vider dicarionis Evangelii,& regenerationis, rere dicebat, Proſper in Epiſt. ad Auguſt. de reliquiis Pelagiana hæreſis; Bel- larminus idem ſentiens liberum arbitrium alio colore vocat auxili- „um ſufficiens mnibus datum ‚cui tribuit, poſſe velle credere. 13. 4Pelagius grariam, quâ liberum ar bittium excitatur, X ad- juvatur vocabat legem& doctrinam; Bellarminus vocat ſuaſionem mo- ralem, cuj us efficaciam uterque ſuſpendit ab ingenio humano. 14. J. Pelagius principium ſalutis in homine eſle ſtatuebat; Ki⸗ deò eum adjuvari, quia voluit; Bellarminuskb. 4. c. 15. p. 74 2. Ex qu⸗ inquit, ſequitur, ut licet in eodem momento temporis,& naturæ, Deus,& yo- luutas operari incipiant, tamen Deus operatur, quia voluntas aperatur, non con- tra. Et hoc eſt, quod aliqui dicunt, voluntatem prius naturd operari, quam De- um, non proprietate inſtantis in quo, ſed à qug- 19. 6. Pelagiani aſſerebant, doctrina Fyangelii cognita, poſſe homiuem Aiberi arbitrii viribus curſum perficere. Proſi per de ingratis; Idem ſtatuit Bellarm, lib. G. de Grar.& lib. arb. c. 15. Coſterus in Ench. pag. 210: 211. 16.. Pelagiani docebant, poßibilitatem ilam à Deo eſſe ho- miniinſitam, ut poßit fore virtutum nitere, Auguſtinus lib. de Grat. con- tra Pelag.& Cgleſt. c. 18. Eadem eſt opinio Bellarmini lib. 5. cap. 9. In hôminis, ait, eſſe poteſtate bonum aliquod morale perfcete. y. 8. Pelagiani fabulantur, mandat Dei ese ſacilia, G'ob- ſeryatu popibilia, Hieronymus in Epiſt. ad Creſiphontem idem affirmat Bellarminus lib. 5. cap. 20. 4 18. Quare gratiam dictam eſſe vòlunt à gratis daudo. Bellar- minus lib. a. de Grat.&lib. arb. c. 1.p. 517. Gratia inde nomen atcepit, inquit, guoll gratis ſetur, Probatex Auguſtino, gratia, inquit, ille mmeri- ò nominatur, quia gratis Aatur. Tannerus inl. 1I. Thome Dilput. 4. pag.: 386. Gratia diyina, inquit juxta Auguſtinum in Pfalm. 49. Kic Auta, quia gratu latur, et noununguam tum in Scripturis Sap. 16. uma S§S. Fatribus, Peciatim iu. 8) nodo act. attipiatur pro quovis gratuitoht- Egficio Deie Iu prop⁵iteameu douum Dei aliguu modo auer naꝛurale ſgniſ- Cat, quν „ zoratdqu doiddar donniht etade. guuggr. hosbru 6,F0 1i.2 enet ſtatu geio fel awan gber bu err 1 u 8 — 4 rrbr 2en aen tatio eſt nimis ſtricta, quia non orm dictam volunt àrτ ⁷ drtwe, ſeu grarof u prtam,& exoptatam- notatque eſſe nrialen Dei proprietaxern, arquer quiddam cum Dei ſapiem ia,&poter ti nonnihil diſtinguatura cet ad extra pro greditur,& foras que tanquam quibuſdam ſigillis opſignarurce Diſputatio 1. 863 cat, quo aut heati ſumus, aut a beatitudinem ducimur. Itaque Pontificits gratia Ii gnificat propriè donuma Deo gratis datum. Becanus ſcribit Diſp. de auxiliis gratiæ par. 2. c. 1. th. 1. Gratia propriè eſt gratuitum,& ſupernaturale Deidonum, quod per Chriſtimerita nobise onſertur ad yitam æe- ternam conſequendam.“ 19. Contra opimionem hanc ita inferimus Legitima nora- tio eſt adæquara notato, ut definitiv definito. Jamverò illa gratiæ no- mi comperit gratiæ: Eſt erim gra- tia, quæ non gratis datur, ſed gratis dar omnes gratias, nimirum mi- ſericordia,& favor Dei. Erge. Quamris igirur graria in Seriprura ſæpe ſignificet gratuita Dei dona, nonramen notatio ea compertito- mni gratiæ, ſed rantum gratis daræ. Quam db Caufamaliigratiam Afignifirar rein acce- 10. Gurctio ſerun Dritig 21. Reip. Votabulum Gratie ſum amirurV 4 bſolure, Srricc 7 eEft rau rentia, Iicer raronE Faroeiar mRds relarive, uatenus videli- ri ſignificarqucx. Kaun xen- 3 9 1 4 auuεν ratiam creationis, qua Deus nos homitnes Prær liqus animali- bus brutis condidit rarionali anirna prædiros- 2. Gratidin ſuſtentatio- nis,& conſervationis: In Deo enim ſumus, vivimus,& movemur. Act. 17. v. 25. 28. 3. Gratiam reparationis, quamotus Deus& quidem miſertus generis humani lapſi dedir Filium ſuum, Jdh. 3. ver6. 4. Gratiam mani- feſtationis, quà Deus voluntatem ſuam partim in lege, parrim in Evan- gelio revelavit, Joh. i.y. 16. Lex per M oſfen dara eſt; Gratia& veritas feeeſi m Chriſtum factta eſt. 5. Gratiam votatiank, quà verbum reve- atum annunciarur unerſæ crearuræ, quæ ſi erxloeſt Havramentis- 4 rurc Srutin radeſtinationis Ejuſtificationis, ſeu ſalvationi, quæ eſt Dei miſericordia,& graria, qua 3 dervamur per fidem, idq; nonexnobis Dei donumeſt ne quis glorie- tur, Epb. 2.v. 4.8. 9.7. Gratiam Tenopatio nis,&. ſanctifirmt wnis, quæ deno- tat ſanctitatem vitæ„X piexaris exercirium Au Kard dOtee d peccati corpus de ſtruitur, Rom. a.⁵. 2. Vel vocabulum grarie fumiturpropif Nl b. NVVN ——⅓öö—— 9G us e u 4 8 ————— ———— ——y—— õ— gnificat favorem De Papiſmo miſericordiam, benevolentiam miſericordem& clementem poluntatem. In hebræà lingua uſurpatur ſas gratia affecit, ex gratii donavit, gratuitò ben eſietu Piæſtitit. EX⁴ X interpretes reddiderunt voce νεεο miſereor: Sicenim ufurpatur, Exod. 33. v. 19. Miſerebor, cui voluero, quod Apoſtolus teddidit, Rom. 9: y.15. ENeHS& de d, Neà, Areuro S» y bi Teico. Sæpe in N. Teſtamento ufurpatut vocabu- ſum„αtéομαμην‿α Laεαν dᷣυο d gratia comple Cti,& dona conferte ſi⸗ gnificat. In hac igitur principali ſignificatione gratia propriiſſimè op- ponitur debito, metito,& operibus noſtris, ut, Rom. z. y. 24. yuſtifica. ti gratis per gratiam ipſtus. Roman. 4. v. 4. operanti merces imputatur, nonex gratia, ſed ex debito. Rom. 6.v. 14. Non eſtis fub lege, ſed ſub gratia„Rom. Il. p. 6. Si per gratiam jam non ex operibus, alioquigratia Jam non eſt gratia eyb. 2. y. 8. Gratia ſervati eſtis per ſidem. 23. Impropriè denotat. I. Per Metonymiam cauſæpro effe- &o beneficium,& donum Dei ex illo favore promanans, quod in ſcriptura appellatur gtæcè non tantum ⁴νι ſed etiam ut effe- ctum à cauſa ſignificantius diſtinguatur ⁴oisa: Ponitur ſigitur pro dono principium donationis, cauſa pro effecto. Gratia igitur in pri- ma ſignificatione eſt fons inexhauſtus, ex quo omnis generis benef- cia,& dona gratuita profluunt; In ſecunda ſignificatione eſt rivulus cx illo fonte derivatus: Illa eſt ſalutis noſtræ cauſa; hæc ipſa etiam comple ctitur effecta: Apoſtolus dicit, Eph. 4.7. 7. Unicuique veſtrum donara eſt gratia ſecundum menſuram doni Chriſti, 1. Pet. 4. verſ. 10. Gratiam ut quiſque accepit in alterum adminiſtrantes. Stephanus di- citur plenus gratia, Act. 6. v. 8. De Barnaba dicitur, Act 11.y. 2. Cum vidiſſet gatiam Dei, graviſus eſt. 24. 2. Denotat gratioſitatem,& comitatem, qua ſe quis aliis ama- bilem,& gratum reddit, ut Luc..v. 26.30. Maria dicitur gratioſa: Inve nit gratiam apud Deum, Eph. 4. v. 29. Sermo veſter adferat gtatiam au⸗ ditoribus. Col. 3.v. 16. Cum gratia cantate in corde veſtro Domino. 25. Bellarminus lib. I. de Gratc. I. p. 517. tres etiam numerat vocabuli gratia ſignificationes, ſed ſehiſu longè alio: Primum amplißi⸗ ma ſigniſicatione, inquit, accipitur pro quoyis heneficio Des, ſive illud natuta- le ſit, ſiye nature ordinem gradumq; tranſcendat, ut Sap. 16. verſ. 25. Propte hoc& tunt in omnia transſigurata omnium nutriti gratia tuæ deſervit. Lecun- do pro ſupernaturalibus beneficiii, quæ non ex merito Chriſti, ſed ex ſola Dei li⸗ heralita⸗ 864 m mlltate ec; gir Juaq; nuurl Al, üwnrfäu, dasſommn li natiat güun gecc b 16. nnis artic ardwiene alurut,Ve cqtatx. jole vulg dddoni, winſcri llaauei moner illetico feccala: wentun walim⸗ apror wyled dem le ſeziop nemp ₰ ena Dunc Kelice — — — ——— 3 8 — —— Diſhutatio L. 865 beralitate, neq, in indignos,& peccatores, ſed in non dignos,& non juſtos confe- runtur, quaq, non tam indebita, quam non debita nominanda ſunt. Talem gratiam, ait, fuiſſe juſtitiam originalem. Tertiò maxime propriè pro ſolis lis beneficiis, quæ non modo ſupernaturalia,& non debita ſunt, ſed etiam in- dignis hominibus ev Chriſti merito conferuntur, ut Rom. 3. v. 34. Juſtificati gratis gratia ipſius per redemptionem, qua eſt in Chriſto Jeſu. Rom. 6. v. 23. Sti- pendium peccati mors. Gratia Dei vita aterna. b 26. Reſp. Diſtinctiones illæ gratiæ non ſunt veræ,& juſtifica- tionis articulo accommodatæ, nec ſunt ſufficientes. Veræ non ſunt, necnie negotio accommodatæ, 1. quia vel in ſacris literis non inve- niuntur, vellunt ambiguæ,& à Pelagio ad ſua pallianda ſomnia ex- cogitatæ. 2. Locus ex Sap. 16. v. 25. allegatus eſt depravatus in edi- tione vulgata: In græca enim editione legitur non vocabulum gratiæ, ſed doni, non Xæεινε, ſed dapsas. 3. Juſtitia originalis nuſpiam dici- tur in ſcriptura gratia. 4. diſtinguere debebat Bellarminus inter eνν & xdεαιανμα, gratiam,& donum gratiæ, cauſam& effectum, regene- rationem,& renovationem: Gratia, qua juſtificamur, ſignificat Dei miſericordiam,& favorem, quo nos Deus complectitur, temittens peccata,& juſtificans gratis per Chriſtum. Pertinet vero ad prædica- mentum relationis, quod dixerunt Dialectici minimæ entiratis,& maximæ virtutis eſſe: Pendet enim remiſſio peccatorum ſimpliciter ex promifſione, quam fides accipit, non ex noſtris operibus,& meri- tis, ſed ex eo, quod Deus gratuito nos ad ſe revocat, per compunctio- nem legis, ut agnoſcamus eum largitorem eſfe gratiæ. Donum ſeu Xæνεασραμάππνν unt, quæ à Deo reconciliato per Chriſtum, poſtremiſſio- nem peccatorum credentibus donantur, videarur B. Lutherus Tom. 4. Jen. lat. ſuper Pſal. 51.p. 397. 27. Denique ſunt diſtinctiones illæ Bellarmini inſufficientes: Principalis enim Gratiæ ſignificatio, quæ ſignificat clementem,& mi- ſericordem Dei voluntatem, omittitur. 28. Queſtio tertia: Particula 6 KATIS quomodo uſurpetur,& cur Apoſtolus Rom. 3. vocabulum gratis addat vocabulo gratiæ? 29. Reſp. Non punit Deus gratis, hoc eſt, non punit illos, in quibus nullam invenit cauſam Ezech. 6. v. 10. cap. 14.v. 23. uſtificat ve- ro gratis, hoceſt, nihilinnobis invenit, propter quod juſtificet, Rom. 3.y 24. Juſtuficamu gratis per gratiam ipſius, per redemptionem, qua eſt in 4“ Chriſto ——— 866 Chriſto Jeſu. Auguſtinus dicit gratis das, gratus ſalvas: qun nihtl invenis, unde ſalyes,& multum invenis, un- de damnes, Rationem vero 3 8 — 4— 3 ———. 8.““ De Papiſmo Tom. 10. de verb. Kpoſt. ſer. if. Proyſus hancreddiridem Auguſtinus Tom. 7. lib. nus eſt Deus: juſtus eſt Deus: Poteſt aliquos ſine contra Julianum cap. 18. Bonuse b eſt, non poteſt quenquam ſine meritis damna. nis meritis liberart quia bonus re, quia juſtus eſt. 18 18 30. Notavimus igitur ſignificationes vo cabuli gratis,& cur il lud Apoſtolus addat vocabulo graiiæ, cum propter particulam ex- cluſivam magnus vocabuli ejus ſit uſus.(Quare appellatio gratis op- ponitur I. pretu ſolutioni, ſeu ſatisfactiont, denotatque idem, quod gra. tuito, ut Gen. 29. v. 15 Nunquid ſervies mihi gratis, dic mihi quid mercedi accipies. Exod. 211 v. 2. Egrediatur grati abſque pecunia, hoc eſt. Inveniat gratiam, ur ſine pecunia liber dimittatur, a. Reg. 24 v. 24. Nonoffe- ram Decholocauſta gratis, ſine pretio ac quifſita. Matt. 10,y g. Gratus accepiſtis. 2. Coriuth. 11.v.J. Gratis eyangelicari. 4pocal. 21. y.. Acciit aquam vitæ gratis... 31. 2. Opponitur ver,& juſta cauſæ,& ſignificat idem quod teme- re, inique, ut abſque rationè ex leyitate,& petulantia, ut Pſal. 33. 19,Pſal. 9, 9.) Oderunt me gratis, Pſal. 19 9. v. 3. Pſal. 19.v. 6 expugnaveruntme gratis, Pſal. 118. y. 161. Perſecuti ſunt me gratis. pProverb. 24. v. 28. Ne gratis ſis teſtis contra proximum. Cap. 26.v. 2. Maledicto gratis none- veniet, Gal. z.y. 21. Chriſtus graris mortuus eſt. 32. 3. Opponitur ſperato,& intento eventui, ſignificatque idem, quod inaniter,& fruſtra, ut Gal. 1*v. 20„Siper legem eſtjuſtitia; Chri- ſtus gratis mortuus eſt. 4. Opponitur merite ſie ad bonum ſive ad malum, ut 1. Reg. 19.v. 5. Quare peccabis in ſanguine innoxio interficiens Da- vid gratis, Cap. 25 31. Effunderis ſanguinem gratis, z Reg. 2.y. 31. Au- fer languines gratis effuſos. Syrac. 29. yerſ. 8. Acquiret inimicum non gratis. Jer. 15. v. 3. Dabo theſauros tuos in direptionem gratis. 33. Prima,& ultima ſignificatio locum habet mreſtimon Scripturæ, in quibus dicimur juſtificari gratis per gratiam. Particula igitur gratis explicat, limitat,& reſtringit vocabulum gratiæ. Nam gratia ligmticat interdum beneficium renovationis,& dona, ut Gen. 39. V. 4. de Joſepho dicitur: Invenit gratiam in oculis Potipharis. Ad- duur autem: Quia erat vir fortunatus, hoceſt, interprete Dn. Chemni- lio part. 1. Exam. p. 251. Proptet egregia dona, quæ in Joſepho ani⸗ madyvente- iis gecitumn ſu ſenll ecaul dowigime „faeiiti iwellet Deumad. 90s,& l0e gerüülu lem, qu geque le lipqoit atical 1 ſſißeat jan ſan unſeq 3 ſtelu Arer. tgrem; . donis nont qual dül 6,24 y Diſputatio L. 867. madvertebat, diligebat,& magnifaciebat illum. Ne quis igitur opi- netur eodem modo& nos gratiâ Dei juſtiticari,& ſalvari, addit A po- ſtolus particulam gratis, quæ oſtendit. 1. Nullum in nobis hærere meritum juſtificationis,& ſalvationis. 2. Deum in nobis multas in- venire cauſas, ob quas nos poſſit juſtè damnare. Dene gat igitur ſic homini meritum, ut ejus contrarium innuat, ſicut dicitur, Syr. 29. v. 8. Poßidebit inimicum gratis, hoe eſt, ſine ſuo merito, cum contrarium po- tius eſſet promeritus. 3. Ne ullam in nobis inveniri rationem, quæ Deum ad gratiam impertiendam moveat. 4. Deum igitur nos indi- gnos,& longe aliud meritos ex mera bonitate,& miſericordia pro- pter Filium recipere in gratiam,& acceptare ad vitam æternam, ut ſit idem, quod David dicit: Non ſecundum peccata noſtra fecit nobis, neque ſecundum iniquitares noſtras retribuit nobis. Er quod Dani- elinquit: Non in juſtitiis noſtris, ſed in miſericordia tua. Ambroſius particulam gratis his explicat verbis in cap. 3. Epiſt, ad Roman. cap. 9, Juſtiſcati ſunt grati, quod nihil eperantes, ne, vicem reddentes ſola fide juſfti- Ficati ſunt dono Dei, hoc eſt, neg præcedentibus o peribus meremur, nec vonſequentibus compenſamus. b b 34. Quxæſtio quarta: Vtrum gratia juſtificans,& ſalvans notet in epiſtolis Paulinis qualitatem inhærentem,& per modum habitus permanentem; An verò propriè gratuitum Dei fayorem, clementem& miſer icordem volun- tatem? b 4 35. Reſp. Pontificiis gratia juſtificari eſt infuſis qualitatibus,& bonis operibus juſtificari. Vocabulum igitur gratia docendi cauſa, non referunt ad prædicamentum relationis; Sed ad prædicamentum qualitatis. Conciliuin Tridentinum his verbis anathema dicit illis, qui ſtatuunt gratiam, quà juſtificamur eſſe tantùm favorem Dei. Seſs. 6. can. I1. Si quis dixerit, homines juſtificari vel ſola imputatione juſtitia Chri- Ki, vel ſola pectatorum reiniiione, exclusã gratia,& charitare, qua in cordibu eorum per Spiritum S. diffundatur, atque illis inhæreat; aut etiam gratiam, quã jnſtiſicamur, eſſe tantum favorem Dei; anathema ſit. Catechiſmus Rom. cap. de Baptiſmo pag. 310. Gratia, inquit, eſt divina qualitas ina- nima hareus, ac veluti ſplendor quidam,& lux, quæ animarum noſtrarum ma- culas omnes delet, ipſasq, animaspulchriores,& ſplendidiores reddit. Bellar- minus lib. 2, de juftific. cap. 3. Gratia juſtificans, ait, non eſt ſolum favor Dei, ſed donum anima inharens. Coſterus in Enchitid. ſcribit pag. 231. In ho- XXXXX minis — 4 3— — *—— 8* De Papiſmo 86 3 4 4 4 3 7, 4 4⁴*& ge immittit Deus pro fu 4 miſen cor gia in animan minis peccatoris juſtiſicatio⸗ diinum,& admuabile qnoddam Spirizus S. donum, videlicet gratiam, quæ t A qualitas quæxdam dipinitus inſu ſa anima, quà non aliter fugantur peccata, quàm tenebra adventu luminis: Per hanc accipit anima nitorem, diyinamque pulchritudinem, quã non moddò jam dicatar, ſed re he ra ſit grata Deo,& homo gratia præditus jam nominetur, ut ſun amicus, imd lilius Dei. Stapletonus part. 2. Exp. 12. p. 348.Duo,inqult, ſunt in bonu operibus: Primum gloriail- lorum,& honor,& his ſoli Deo debetur, juxta illud: Soli Deo, honor& gloria. gecundus eſt morces, G meritum eorum,& hoc homini Dens largitur. Oyera- tur igitur Deus in nobis: fructum autem lahoris vult eſſe noſtrum. lbidem: Quamobrem vitam æternam exſpectamus à Deo, partim per gratiam illius, par- tim per merita bonorum operuin. 36. Docent verò Proteſtantes, gratiam, qua juſtificamur ſi- nificare gratuitum favorem,& miſericordem Dei voluntatem, quæ gratia, ut& Dei dilectio, eſt duplex, generalis, quæ appatuit,&illu- zit omnibus hominibus, Tit. 2. verſ. 1I.& ſpecialis, quæ ſolos reſpicit credentes. Probè verò in ſtatu quæſtionis diſtinguendum eſt. ex Rom. 5.y. 15. 16. 17. inter gratiam,& donum per gratiam: Nam juſtificatio tribuitur gratiæ, ut à dono diſtinguitur. 2. Inter gratiam juſtißicationu, &renovationis: Illa cum hac quidem ſemper eſt conjuncta; ſed pro- pter illam ſoluùm juſtificamur,& ſalvamur. Hunc eſſe legitimum con- troverſiæ ſtatum agnoſcit Tannerus in 1. 11. Thomaæ Diſput. 4.t. 4. Dari gratiam quandam creatam, as inhærentem, eaug tum habitualem, tum actualem, nec hæretici quidem univerſim negant. lllud in controverſiam votant, an gratia ſanctiſicans, per quam verè, ac formaliter coram Deo juſti ſumus, ſit inharens animæ qualitas. 37. Confirmamus igitur ſententiam Proteſtantium ſequen- tibus fundamentis 1. Ab electione Qua gratiâ ſumus electi, eaddem zuſti⸗ ficamur: Habent enim ſe Electio,& iſtificatio, ut decretum,& de- creti executio. Apoſtolus dicit Eph. 1. y. z. 4. Benedixit nos quemadmodum alegit. Et 2. Tim. i.y. ↄ. Salvos nos fecit, non ſecundum opera noſtra, ſeu ſecundum prepoſitum,& gratiam, qua data eſt nobis ante tempora ſecularia. Atquigra- tia, quà ſumus electi, non denotat qualitatem inhærentem„& habi- —— Ae Rabn,. Elegit nos in ſo. antequam jacerentur fundamenta mundi, ſemw ſancti. Rom. 9. v. 1I. Nondum natis pueris, cum neque boni quippiam feciſſent, neque mali& c. E. 38.2 8. ntcluyi ntNam Kägratacn miucat i mnicgniß lls qualt ielfect geiprula, rundun wctede aſcküti⸗ 1h.z.. en oſt rricto fntia,) woallt 39. Knon wwam ttilla mvet vhær fece⸗ dipl cu. ſ p 3 —— „ 1— — — — 8 3— —— pera quæyis ſibo ànuε,& è diametro in hoc negotio oppoſita eſſe confir- mat: Nam Apoſtolus in pertractando Arriculo juſtificationis oppo- nit gratiam debito, merito, legi, operibus. Ergo gratia juſtificans non ſignificat infuſum juſtitiæ habitum. Vel- Cui gratia opponitur, illud non ſignificat. Arqui gratia in Afticulo juſtificarionis opponitur in- fuſis qualitatibus,& bonis operibus, quæ ex hypotheſi Pontificiorum ſunt effectus infuſarum qualitatum. Ergo. Minor legitur paſſim in Scriptura, ut Rom. 4.v. 4.5. 16. Ei, qui operatur, merces non imputatur ſecundum grariam, ſed ſecundum debitum. Ei verò, qui non opera- tur, credenti autem in eum, qui juſtificat impium, reputatur fides ejus ad juſtitiam. Ideò ex fide, ut ſecundum gratiam firma ſit promiſſio. Rom. 3. v. z1. Sine lege juſtitia Dei manifeſtata eſt. Gal. z. v. 21, Si per le- gem juſtitia, Chriſtus gratis mortuus eſt. Cap. 5.v. 4. Evacuati eſtis à Chriſto, qui in lege juſtificamini, à gratia excidiſtis. Rom. 11. v. 6. Siex Sratia, jam non ex operibus, Itaque juſtificatio fit ſine operibus, licet Ron ſit ſine operibus. b 39. 3. Ab imputatione: Quod imputari docet Apoſtolus, eſt extra nos & non denotat qualitatem nobis inhærentem. Atqui juſtitiam, per quam juſtificamur, imputari docet Apoſtolus, Rom. 4. v. 5. 6. 24. Ergo eſt illa extra nos,& non denotat qualitatem nobis inhærentem. Juſti- tia verò imputatur nobis per gratiam. Ergo gratia juſtificans non eſt inhærens qualitas. Quemadmodum igitur Chriſtus nobis factus eſt peccator, non inhærente qualitate; Sed ſola imputatione, qua Deus in ipſo convenire fecit omniũ noſtrũ peccata. Jer.ĩ6. v. 6. Et eũ, qui pec- catũ nõ novit, pro nobis peccatũ fecit 2. Cor..v 2 Ia credẽtes in Chri ſiſ juſti efficimur ut pcccata quãvis intimè adhæreãt nobis, nõ tamen adjudicẽtur; juſtitia quãvis minimè inſit, ex Chriſto ramẽ imputetur. 40. 4. A /uſtificantis gratiz æternitate: Gratia, quâ juſtificamur, eſt æterna. Dona verò noviratis non ſunt æterna, ſed in tempore nobis obtingunt, quando Chriſto inſerimur, eumque induimus. E. dona no vitatis non ſunt gratia, qua juſtificamur. Major legitur, 2. Tim. 1.v. 9. 10. Salvos nos fecit,& vocavit vocatione ſancta: Non ſecundum opera noſtra, ſed ſecundum ſuum propoſitum,& gratiam, quæ data eſt nobis per Chriſtum Je- ſum, ante tempora aterna. Manifeſtata autem nunc per manifeſtationem Salpatoris noſtri. Conjungit Apoſtolus propoſitum,& gratiam — b b NXXXX 2 Dei: Diſputatia I. 869 38. 2. Ab illuſtri antut heſi, quà Apoſtolus gratiam hanc Dei, Ga- — 1 e. 1 4 — ͤſſ ——— 370 De Papiſino Dei: Et dicit, gratiam eſſe nobis datam in Chriſto Jeſu ante tempora ſecularia. Non igitur competit nobis perinhæſionem, nee renovatio ejus eſt cauſa. Minor, quod donum renovationis intempore nobis obtingat, legitur, Rom. 6. v. 3. 4. Quiung, baptizati ſumus in Chriſtum Jeſum, in mortem ejus baptizati ſumus. Sepulti igitur ſumus, unà cum ilo per Baptiſmum in mortem, ut quemadmodum etiam Chriſtus excitatus eſt ex mor- tuis per gloriam Patris, ita& nos in noyitate vitæ ambulemus. Vide etiam, Johan. 15. v. 2. 3Z3. 41. z. Ab effecko juſtiſicantis gratiæ, quod eſt vocatio: Gratia, quã juſtificamur, eſt caufa vocationis. Atqui donum renovationis noneſt cauſa vocationis, ſed hæc potius præcedit illam. Ergo donum reno- vationis non eſt juſti ficans gratia. De Majore dicit Apoſtolus, Gal.y. 15. Deus vocavit me per ſuam gratiam. 1 4². 6. Ab excluſione gloriationis: Quo juſtificamur, eo non peſ- ſumus nos gloriari. Eph. 2. v. 8. Gratia eſtis ſalyati per ſidem,& hos nonex vobis: Des enim donum eſt, non ex operibus, ne quis glorietur. Atqui qualita- tibus infuſis,& bonis operibus poteſt quis gloriari, idque in allegato loco docet Apoſtolus. Ergo habitibus infaſis non juſtificamur, nec gratia, quã juſtificamur, ſignificat qualitates infuſas. 43. 7. Ab æquipollentia,& cvvwvuule vocabulorum,& phraſium. Nam in ſcriptura gratia, miſericordia,&λα&ν ονππτια: dilectio,& Dei charitas cuuerus conjunguntur, iſtisque tribuitur juſtificatio,& ſal- vatio. Non denotat igitur gratia juſtificans qualitatem infuſam. An- tecedens habetur, Rom. z. v. 24. Juſtificati gratis per ipſius gratiam, per redemptionem, quæ eſt in Chriſto Jeſu. Hic Apoſtolus nomine juſtificationis notat imputationem: appellatione gratia ipſius notat gra- tiam, non quæ in nobis, ſed quæ in ipſo eſt: Addit particulam grati, ut limitet vocem gratiaæ, ut in præcedenti oſtendimus quæſtione. Idem igitur Apoſtolus, quod Eph. 2.. 8. dicit: Gratia eſtis ſalvati, ſic explicat, verſ. 4. 5. Deus, qui dives eſt in miſericordia, propter multam eharitatem ſuam, quã dilexit nos,& cum eſſemus mortui peccatis, in Chriſto vivificavit. Et ſæpe gratiam,& miſericordiam conjungit, ut 1. Tim. J. v. 2. 2. Tim. I.y.2. 9. Tit. 1I. v. 4. c. 3.v. 45. Gratiam Dei vocat eoν»es miſericordiam Dei, Iit. 3.v. 5. Nominat benignitatem,& humanitatem, Tit. 3. v. 4. Apo- ſtolus Petrus. i. Epiſt. 1.y. 3. magnam miſericordiam. Johannes, i. pyiſt. 4.y.9. charitatem Dei: Et Johan. i. v. 26. Dilectionem Deio y. 16.17. De plenitu- tulaistä 1 . nun an ng audh'b, 1 6 1 Aſertuk ſpitamam ruuntu luüxri 1 6 litat umemun deainttuie unaaizann lli uwin, 9 Whal tnirr untus heprüſr Kulj arr rietwdäan 4. 81 diedand Müherdanä anböneli rtortam 99 9. Raaahim iitteans vüöertlo addpre wigeltea 50. Dl anrſet 9 K 1“ — — 4————— —ͤI1— — —= 1 5 — Diſputatio L. 371 plenitudine ejus omnes accepimus gratiam pro gratia: Quia lex per Moſen data eſtgratia& veritasper Jeſum Chriſtum facta eſt. Accipimus igitur ex ple- nitudine beneficiorum Chriſti,& quidem gratiam pro gratia, h e, gra- tis, vel propter Chriſtum. 44. Bellarminus lib. 2. de Juſtif. c. 3. Diſputat appellatione gratis doceri Rom. 3. v. 24. favorem Dei; Sed appellatione per gratiam notari effectum illius fayoris, nimirum juſtitiam infuſam, qua ſit cauſa juſtificatis- nis formalis. 45. Reſp. Invertimus argumentum: Nam quiagratia interdum ſignificat novos motus,& renovartionem, ideò additur vocabulum gratis, ut vocabulum gratiæ exponatur,& gratuitus Dei favor in Chri- ſto,& propter Chriſtum nos acceptans, notetur. 46. Inſtat ipſe, Præpoſitio, inquiens, PE R, non rectè accommoda- tur favori,& benevolentia, ſed cauſæ formali, aut meritoriæ, aut inſtrumentali. Non enim rectè diceremus: Deus per ſuum favorem, aut per ſuam heneyolenti- am nos juſtificat, rectò autem dicimus, per gratiam inharentem, per meritum Filii ſui, per fidem,& Sacramenta juſtificat. 47. Reſp. 1. Præpoſitio per, non habetur in textu græco, in quo ſic legitur: ααρ&eάναννμνενι Ʒαεεe ν σ un aursé juſtificati gratis illius gratia 2. Præpoſitio per notat ſæpe cauſam efficientem in ſcriptura, ut Jah. r. y. 3. Tauτα εε ⁸νννκ. Omnia per ipſam facta ſunt. z. ſecundum ſnã miſericordiam ſalvos non fecit, Tit. 3.v. 5. E. non per infuſas qualitates. 48. 8. Ex Rom..v. 20.& quidem A ſuperabundantia gratiæ,& pee- cati, ubi abundavit delictum, ſuperabundavit gratia: Si ibi eſt gratia, & ſuperabundat, ubi eſt injuſtitia, ſequitur appellatione gratiæ juſti- ficantis intelligi non qualitatem infuſam, ſed Dei miſericordiam, qua peccatores amplectitur. At qui verum eſt prius. Ergo. 49. 9. Ex Rom. 6. v. 14.15. Nou eſtis ſub lege, ſed ſub gratia. Quia igi- tur? Peccabimus, quòd nonſumus ſub lege, ſed ſub gratia? Abſit. Si verò gra- tia juſtificans ſignificat infuſum habitũ,& inhærenees novas qualita- tes, nõ erit locus iſti objectioni, quã Pſeudoa poſtoli objiciũt A poſto- lo, quod prædicando gratiam,& docendo Dei miſericordia nos juſti- ficari deſtruat bonorũ operum ſtudium,& præbeat anſam ſecuritati. 5O. 10. Ex Rom. z. v. 24.& quidemex his verbis: Gratia juſtifica- mur: Diſtinguunt enim Pontificit inter juſtos activè& paſſivè: Hi di- cuntur juſti per habitus infuſionem: illi per ipſum habitum infuſum: XAXXX 3 At — — — 85 ——4 — —— 87² De Papiſmo At paſſiva eſt locutis gratiã juſtificamur. Si igitur per grariam habitus infunditur, ſequitur per gratiam juſtificari, ſignificare per qualitates infundi qualitates. 1 b Fi. II. Ex Heb. 4. v. 16. Accedamus cum fiducia ad thronum gratis, u conſequamur miſericordiam,& gratiam inveniamus ad oportunum auxilium. Renati accedunt non ad novas qualitates,& auxilium ipſorum non eſtex renovatione, ſed à Deo miſericorde, Pſal. 123. Ergo gratia juſtifi- cans non denotat novas qualitates,& habitum infuſum, 52. Non magni ſunt momenti, quæ contra ſententiam hancop- ponuntur à Pontificiis: Examinabimus breviter nonnulla. Objectio igitur ſit prima: Gratia, quà juſtificamur denotat Dei donũ, Xεεινεα, Jaenασ, dονεσ. RPm..v. 15.16. 17. E. denotat qualitatẽ inbærentem. rz. KReſp.. Chriſtus eſt datus nobis à Patre,& ſic donum Dei. At Chriſtus, ejuſq́; juſtitia formaliter nobis non inhæret.. Noenomnei- gitut donum denotat qualitatem inhærentem. z. Gratia Dei juſtificans eſt quidem donum Dei, quia gratis donatur,& confertur, Eph. 2.y.8ſi⸗ cut& vita æterna donũ Dei vocatur, Rom. 6. v. 24. ſed non notatur pet iſtud donum qualitas inhærens, quia deſcribitur per dilectionẽ Deiv. 5.8. Et Apoſtolus accuratè diſtinguit inter gratiã,& donum per gratiã. 54. Objectio ſecunda: Quo modo conſtituti ſumus injuſti, eo modo conſtituimur juſti, Rom. 5.v. 19. Quemadmodum per inobediuntiam unius hominis peceatores ſunt multi: ita per obedientiam unius hominis juſti conſtituentur per multi. Atqui conſtat nos non conſtitui peccatotes per imputationem injuſtitiæ, quæ fuit in Adamo, ſed per injuſtitiam nobis ere inhæreutem, per modum habitus, quam contraximus ob inobedientiam hominis cujus ſilii ſumus. E. Juſti etiam conſtituimur, ſi quid Apoſtoli antit heſis valet, non per imputationem juſtitie, qua eſt in Chriſto, ſed per uſtitiam nobis yere in- harentem per modum habitus, qua nobis infunditur ob Chriſti obedientiam, tu- jus per lavacrum regenerationis filii eficimur, Bellar. lib. i. de Gratc.4. 55. Keſp. i.Scopus Apoſtoli eſt oſtendere injuſtitiæ,& juſtitiæ originem,& utriusq; amplitudinem,& non utriusq́; cauſam forma- lem,& propagationis modum, evidens eſt illud ex verſu præcedente 18. Sicut per unius delictum propagatum eſt malum in omnes ad condemuatio- nem Ita& per unius juſtificationem propagatur honum in omnes homin'sal juſtificationem vitæ.2. Non igitur facit mentionem inhærentis nobv in- juſtitiæ,& juſtitiæ. 3. Nec dicit in præſenti, peccatores ſunt, vel conſti- tuuntur. ueh rdedi uadi orig 6 afiyn kep ntbeend Von Wallple nümegelt Rubmlelic grien. Cnultorwm jockgkecat nnclesrolg. nüwutlar enChui (Rio,. auterg A. ſanunzu lunmarue 9. k. lügaus lntſlan dlomosſe lehn ari . 0. Phana uhitua ll x. im hIzg. nſet gra eierdo dochae 1* V nesnon t 141an,9 2 mmen e h d. . Diſputatio I. 873 tuuntur; Sed in præterito conſtituti ſunt, ut manifeſtis doceat verbis, quod de origine noſtræ vitioſitatis loquatur; In antitheſi verò utitur futuro,& quidem non ſine gravi causâ Non enim ſufficit juſtitiæ ac- quiſitio, ſed requiritur ejus applicatio: Et renovatio inchoatur in hac vità, conſumabitur in alterâ. 56. Objectio tertia: Ex quo proſilit aqua in vitam aternam, eij ineſt fons. Atqui proſilit ea ex juſtifcantis, Joh. 4. v. 15. cap. 7. v. 6. Ergo. 7. Reſp. i. Quatuor ſunt termini in illo ſyllogiſmo: Major n. lo- quitur de fonte propriè dicto; Minor de fonte metaphorico. z. Occa- ſionem arripiens Chriſtus ex propoſito Samaritanæ ad aquam hauri- endam egreſſæ, concionatur ipſi de aquâ vivã, per quam intelligit Dei Patris miſericordiam, Chriſti meritum,& Spir. S. in credentibus obfi- gnationem. z. Vocat verò aquam vivam cum ratione fontis, qui eſt in Chriſto, tum ratione effectus, quia eſt aqua vivificans, quà ſitis agni- tione peccatorum,& ſenſu iræ divinæ excitara reſtinguitur, ne in æter- num eâ torqueamur, ſed habeamus vitam æternam, videatur Chem- nitius in Harmonia p. 212. 4. Fides eſt inſtar ſitulæ ex fonte aquæ vivæ h. e. ex Chriſto juſtitiam haurientis. Perennis igitur ſcaturigo manet in Chriſto. 5. Ex fide promanant rivuli bonorum operum, qui ſua habe- bunt ex gratuita Dei promiffione præmia. 58. Objectio quarta: Quod effunditur in corda, illud revera ineſt,& eſt donum habituale cor attingens,& renoyans. Atqui gratia juſtificans diffun- ditur in corda, Rom.. v. 6. Tit. 3. y. /. Ergo. 59. P. I. Agit Apoſtolus Rom. 5.v. 6. de gratia, non qua nos Deum diligimus, ſed quãâ ipſe diligit nos: Nam diſertè v. 8. dicit: Commen- dayit ſuam charitatem erga nos Deus, cum adhuc eſſemus peccatores. 2. Chry- Ioſtomus ſuper hunc locum ſcribit: Non dixit, data eſt(dilectio) ſed effu- ſa eſt in cordibus noſtris, liberalitatem oſtendens. 60. Objectio quinta: Comparatur gratia rebuspermanentibus pignori, ſigillo, unctioni, ſemini, z. Cor. 1.y. 22. 1. Joh. 2. v. 27. cap. z. v. 9. Ergo eſt chari- tas habitualis, 61. f 1. In allegatis teſtimoniis intelligitur Spiritus S. in renatisha- bitans& promiſſiones Evangelicas in cordibus ipſorũ obſignans, Eph. 1.y. 13.14.c. 4.v. 30. 2. Si quis intelligere velit gratiã, diſtinguat oportet inter gratiam juſtificationis,& renovationis; Hæc enim ordine eſt oſterior illa: Et cum ſit coram Deo imperfecta, non poteſt in ea quæ- ri noſtra coram Deqjuſtificatio. 62.Ob- ſſſſſſſſſſſ 8 5—— — 2 — 874 De Papiſm⸗ 6²⁄. Obſjectio ſexta: Gratia juſtificans,& veritas per Chriſtum eſt fata Joh. 1. Atqui benevolentia Dei Patris per Chriſtum non eſt facta. Ergo. 63. Reſp. Gratia juſtificans nespoteſt, nec debet conſideraii extra Chriſtum Mediatorem. Non abſurdè igitur dicitur factam no. bis eſſe benevolentiam Patris: Nam. fundatur dile ctio Dei in inter- ceſſione, obedientia,& ſatisfactione Chriſti. z. Hinc Spiritus§. dicit, nos juſtifieari quidem Dei gratia; Sed pet redemptionem jeſu Chriſti Roin. 3.v. 24. Remitti nobis peccata, ſed in ſangume Chriſta, Rom. 3.y. 24. Col. 1.v. 14. Deum mundum ſibi reconciliaſſe; ſed per ſanguinem Filii, Col. 1.y. ⁊0. A Deo nes diligi; ſed in dilecto, Eph. 1.y. 6. 64. Objectio ſeptima: Gratia datur ſecundum menſuramabipßs Chriſto Eph. A.v. 7. At benevolentia Dei non datur ad menſurã, nec à Chriſta.. 65. Reſp. Gratiæ appellatio vel ſumitur propriè pro miſericordi Dei elementia,& benevolentia; vel metonymicè pro gratiæ,& fays- ris effecto, ut in dicto allegato. 1cI 66. Queſtio quinta: Angratia juſtißcans diſtinguaturà charita- te, qua nos Deum diligimus? 67. Reſp. Scribit Lombardus lib. i. Sent. diſt. 27. Charitatem nont. ſe habitum aliquem in nobis, ſed ipſum ſpiritum§. Rurſus lib. ꝛ. diſt. 27. Gra- tiam eſſe virtutem nobis à Deo infuſam: Virtutem a. eſſe bonam auimi qualita- tem. Hinc altercati inter ſe ſunt Doctores Scholaſtici de charitate,& gratia,ſit- nè utrag, habitus idem, an diverſus. Bellarminus quatuor enumerat diſcre- pantesopiniones lib. i. de Grat. c. 6. Quidam re,& ratione gratiã.& chati- tatem Atrre ajunt: Alii non realem, ſed formalem diſtinttionè agnoſcunt. Ali neq, reipſa. neq, formaliter, ſed tantum ratione differre, spinantur. Aluſolo nomine diſferre ſtatuunt. Bellarminus tertiæ ſubſcribit opinioni. 68. Miſſi) illis ineptiis Pontificiis repetimus diſtinctionem inter gratiam juſtiſicationis,& renoyationis, ad hanc pertinet quidem charitas, ſed non eſt gratia juſtificans 1I. Quia gratia gratum faciens, ſeu juſtifi⸗ cans eſt miſericors Dei voluntas, in merito Chriſti fundata,& fide ap- prehenſa Rom.) v. 24.25 4. 5.y. 9. Eph. i. v. 6.c.⁊. y. 8. Tit. 3. v. 5. a. Charitas eſt effectus gtatiæ& hac poſterior, I. Joh. 4.v. 16. E. xealirer non luntidem. 69. Quæ pro ſua opinione opponit Bellarm. in illis confundit juſtiſi- cationem,& reno vationem, cauſam& eſſectum,* ſieri, Ga agnoſci, néyar fidei duplicem, prior iſt quæ in Chriſtum verbo Evangelu monſtratum recumbu, 4 1 8* 2..— 1„ ejsg, benoſicia apprehendit; Peſterior eſt, quæ per charitatè operatur, Gal. 5.y.. FIN ILS I) IS-Sb r A T. LE. — — 8&S x S ——— elunelb. runl dean tadunye naſtiiame Gefkaem. 211 iolumenr Unudlga a whiua lang hu in G lbäuhidl 15 ſelteten 4 ema, aiug dlonem, e. Cr üt — 1cahas e — 1 ½ irnum i nuni 1 14 an* uuegerr u „ X. van A. 8 uimn 8 3 875 8 DISPuTATIO L1. Qly ST DEGRATIA DOBI POSTE KIO5 Reſp. Menone Hannekenio Butjadiâ. Friſio ILISSls I. 2aErKATIA Dei nos juſtificans quid ſit,& ſignif- 8 cet ex Scriptur in præcedente Diſputatione oſten- S dimus, atque quomodoà veritate Bellarminus ab- crret, gratiæ notionem vel neſciat, vel ſtudiose diſ- 2 limulet, monſtravimus ipſiuſque ſophiſticationes Be cturavimus. Pergimusigitur conſiderare&c exa- e minare partitiones gratiæ, quarum ſex proponit Bellarm. lib. i,de Grat. c. z. Prima partitio eſt in gratiam æternã, ac tempora- riam. Secunda ingratiam gratis datam,& gratiam gratum facientem. Tertia ingratiampermanentem, ſiye habitaalem,& gratiam auxilii ſpecialis. Qarta in auxilium excitans,& auxiliumadiuvans. Quinta in gratiam ſuſñcientem, E efficacem. Sexta in operantem,& cooperantem. 2. Balduinus Janius Bellamini Compendiator talem parti- tionum eatum fecit typum: Gratia alia eſt ærerna, alia temporaria. Tempo- raria eſt gratis data, vel gratum faciens. Gratia gratum faciens eſt permanens, ſeu habitualis, vel auxilium ſpeciale. Permanens eſt fides, ſpes, charitas. Auxili- lium ſpeciale eſt excitans, veladiuvans, Auxilium adiuvans dividitur in ſuffi- ciens, G The)en fubdiniditur in operans,& cooperans. Quid de partitio- nibus his ſentiamus, indicabimus ordine. MEhHIN 3. Qufſtio prima: Quid ſit ſentiendum de partitsone Pontificia gra- tie in eternam,& temporariam? 4. Reſp. Bellarminus lib. 1. de Grat. c. z. Gratia aterna, inquit, ille eſt amor, quo nos Deus ante mundi couſtitutionem ab ipſa æternitate dilexit, in cujusgratia laudem,& gloriam uosà Deo prædeſtinatos eſe, arque electas in ado- ptionem filiorum teſtatur Apoſtolus ad Eph. I. Prædeſtinavit nos in laudem gloriæ ſua. Gratia temporaria dicuntur beneficia vocationis,& juſtificationis, quæex Yyyyy cterna 3— 2— ———ſſſſſſſſ 1 1“ — — —— ——— —— — ————C—C—C—y 876 De Papiſino &terna gratia, ut effectusex cauſa derivantur. Nam quos prædeſtinayit, has& pocavit, quos voca vit, hos& juſtificavit, ad Rom. è. F. In proponenda verò partitione ed Bellarminus non fuit memor notionum gratiæ capite primo ab ipſo propoſitarum. Namad nullam illarum commodèreferri poteſt. Deinde non diſtinguit Bel- larminus inter gratiam juſtificationis,& renovationis, ſeu fanctifica- tionis: Agit ipſe de vocatione ad participationem bonorum Eccleſiæ & de juſtificatione,& appellatione temporariæ gratiæ,& iatelligit qualitarem inhærentem: Scriptura verò intelligit favorem, miſericor- diam,& graruitam Dei voluntatem, Eph. ⁊. v. 8. Gratia eſtis ſalyati perſat, & hoc non ex vobis: Dei enim donum eſt, non ex operibus, ne quis glorietur. Ali. udigitur eſt juſtificans gratia,& aliud donum per gratiam. 6. Tertiònon realiter videtur diſtinguere gratiam æternam agtatia temporarià. Eſt verò gratia reſpectu ſui una,& eadem. Nã in Deunon cadit diſtinctiotemporum: Eſt enim ens ſimpliciſſimum, perfectiſſi- mum,& immutabile. Non datur igitur in Deo ſucceſſio eſſentiæ: Er- gonec ſucceſſio in duratione, quæ eſt exiſtentia durans. Aliud eſttem- pori coẽxiſtere,&aliud in tempore exiſtere: Deus coëxiſtit tempoti, quiaeſt quando tẽpus eſt; Sed non exiſtit in tempore, quia in ſe partes ſuccedentes nõ habet. Anfhelmus dicit in Monologio cap. ꝛ2. 8i uſus loquendi admitteret, cõvenientus dici videretur, Deum eſſe in alio, quam eum ti. citur eſſecum alio. In nullo itaque loco, vel tempore propriè dicitur, quia omni- no à nullo alio continetur,& tamen in omni loco; vel tempore ſus quodammo- do dici poteſt eſſe, quaniam quicquid aliud eſt ne in nihilum tadat ab eſen- tia præſente ſuſtinetur, in omni loso,& tempore eſt, quia nulli abet,& in null eſt, quia nullum locum aut tempus habet, necin ſe recipit diſtinctiones locorum, aut temporum., aut illic, vel hic, vel alicubi, vel tunc, vel nunc, vel aliquanldo, nec ſecundum labile præſens, quo utimur, tempus eſt, aut ſecundum præateritum, vel futuri fuit, vel erit, quoniâ hac circumſcriptorũ,& mutabilii propriaſunt. 7. Quare aliud eſt gratia,& aliud gratiæ opus, ejusq́; manife- ſtatio: Gratia Dei eſt æterna; opera ejus, ut miſſio Filii, collatio dono- rum, ſunttemporalia. n d 8. Denique gratia,& dilectio Dei ratione objecti eſt quplex: Generalis,& ſpecialis. Generalis dilectio eſt, qua Deus dilexit totum humanum genus,& hæc in tempore fuit maniſtata per Pilii miſſionem Evangelii annunciationem; Specialis dilectio eſt, qua nos ab æter- no dilexit, in dile cto,& elegit, hæc manifeſtatur in tempore perjuſtifi- zavem i nn gatlam hacen no 8 tiangratan ho.. Ex pertcla ſ a berali aGauagte nad uljci aumfe gurzgrnb hbirus. erunral in. Cnan hyrunnai IüC. 36Grati nenell gtaion mutam ge imgrat Pontqui Tſthomi aiele a. n. d unæ di es Atp nüradſ atio Autec 14 ingu wuüneg u. iſten. A — Diſputatio LI. 877 cationem,& in ſanctitate conſervationẽ. Non diſtinguit Bellarminus inter gratiam generalem,& ſpecialem, quia qua grati nos ſumus ele- cti, eãdem nos vocati ſcribit. 4— 9. Queſtio ſecunda: An partitio gratia in gratiam gratis datam,& gratiam gratum facientem ſenſu papiſtico ſumpta ſit erronea? 10. E. Excogitarunt diviſionem illam recentiores Scholaſtici-Bo- naventura ſcribit: Gratia generaliter dicitur adjutorium divinũ, crea- turæ liberaliter,&c gratis impenſum ad quemcunq; actum indifferen- ter. Graria gratis data eſt adjutorium divinitus datum, ut quis præparet ſe ad ſuſpiciendum Spir. S. donum, quò perveniat ad ſtatu meriti. Gra- tia gratum faciens eſt adjutoriumdivinitus datũ ad merendum„Jeluitis gratia gratis data ſigni ficat pecuiliaria dona; Gratia gratis faciens infu- ſos habitus. Bellarm. dicit lib.1. de Grat. cap.ꝛ. Gratia gratis data eſt donum ſupernarurale, abſq, ullo debito, ad aliorum Kiritualem ſalutem pracipus colla- tum. I. Cor. 12. Dipiſiones gratiarum ſunt,&c. Gratia grati faciens eſt donum ſupernaturale abſq, ullo debito, ad propriam unius cujusq, ſpiritualem potiſimi dati 2. Cor. 1 2. Suficit tibi gratia mea. Idem habet Becanus Tom I. opuſ. 9. P.361. Gratia dividitur in gratiam gratis datam, inquiens,& gratiã gratuũ faci- entem: Illa confertur homini ad utilitatem aliorum; Hæc ad propriã ſalutem,& juſtificatiouem. Tannerus in 1. 1I. Thomæ Diſp.4 th. 15. ſcribit: Neg, putes, gratiam gratis data, cujus partes quaſdam ſubjeckas numerat Apoſtolus. 1. Cor, 12. ideo gratis datam diti, quod gratia gratum faciens ili oppoſita, gratis data nõ ſit, Sed quia illa propris, ac per ſead utilitatem aliorum, non habentu, ordinata, per ſe hominem Deo gratum non facit, ut iſta: idcirco apud Theologos hæcquidem ſbeciale, ac proprium nomen com meruit, illa commune generis nomen retinuit. rt. Partitio v. illa Scholaſticorum,& Jeſuitarũ 1. im pingit in leges bonæ diſtributionis: Differentia n generica nequit eſſe lubjecta pe cies. At partitio hæc facit ex gratiæ differentiA geneticâ ſpeciem unã& hnuic adjungit alteram, quæ nuſpiã datur, perinde ac ſi dicas homo ali eſtrationalis, alius biceps. Nã omis ho mo eſt rationalis,& null biceps. Quare cũ dari gratis ſit genericum xa dos, nequit eſſe lubjecta ſpecies. 12². Regerit Bellarminus pag. 51 9- Fartitio hac non ſic Acpiendi e iſt, inquiens, quaſi aliqua ſit gratia non gratti data, ſed uni ſpeciet, quod proprio nomine careat, relinquitur proprium generts. rz. Keſten Gmni⸗ temporaria gratia gratis datur. B. hoc Pſonon differt à gratia alia,& nequit eſſe eontradiſtincta ſpecies. 2. Quicqui N yyyy 2 non — — — desec aheen e— Ke— B— r 1..—— 8 5—— 4 8 98 r— ee 8 5—————— ———— 4 — 878 De Papiſino non habet differentiam ſpecificam, illud nequit eſſe ſpe ics. Non ha- bet verò eam gratia gratis data, Agratia generica. Ergo. 3. Quod lgitur proprium non habeat nomen, cauſa eſt, quia caret differentia ſpecifica & cum genere coincidit. 14. 2. Donum Spiritus ſolis renatis proprium non reperitur in non renatis. Atqui fides eſt donum lſpiritus ſolis tenatis propria, Phil. i. v. 6. Deus, qui cæpit in nobis opus bsnum. verſ. 9. Exgratia vobisdona- tum eſt per Chriſtum non ſolum, ut credatis„ſed ut etiam pro illo patiamini. 2. Cor. 3. v. 5. Non quod ſuficientes ſimus cogitare aliquid a nobis, quaſi ex nobä, ſcd ſufcientia noſtra à Deo eſt. Joh. 6.v. 44. Nemopoteit venire ad me niſi Pa- ter eum traxerit. Phil. z. v. 13. Deus eſt, qui operatur in nobis velle,& perhicere, pro bona voluntate ſua. Hinc dicitur Col. 2. v. 12². Fides operationis Dei, Gal. 5.y. 23. Fructus Spiritus. Joh. 6. v. ½9. opus Dei. E. Quare errant Scholaſtici ſtatuentes gratiã gratis datam interdũ repeririin homine nondum re- nato, atq; fidem, diſcretionem Spirituum iſti annumerantes. Nam no- vem præcipua gratiæ gratis datæ tradunt generaex l. Cor. 12. Verl. 8. ut ſunt: Sapientia: ſcientia: jides: gratia ſanitatum: Operatio virtutum: Pro- phetia: Diſcretio Spirituum: Genera linguarum: Interpretatio ſermonum, vi- deatur Becanus p. 362. 15. 3. Quod non eſt, nequit realiter exiſtentem conſtituere ſpeciem.Atqui gratia gratum faciens ſenſu papiſtico explicata non elt. Ergo. Nam nonper juſtitæ qualitatem inhærentem, ied per ſolam ju⸗ ſtitiam Chriſti per ſidem nobis applicatam,& nobis imputatam, nos Deo acceptos reddi, oſtendimus in Diſputatione præcedente. Salva- vator dicit, Luc. 17. v. 10. Siomnia feceritis, dicite, ſervi inutiles ſumus. ltaq; non eſt in nobi⸗ gratia gratum faciens. Apoſtolus ait, 2. Cor. 5. y. 19. De- us erat ν Thriſto mundum reconcilians ſibi,& poſuit in nobis verbum retonti- liationis. Et Rom. 4. v. 5.6. Ei, qui non operatur, ſed credit in eum, qui/uſtifi- cat impium, imputatur ſides ſua ad juſtitiam. Quemadmodum& Dayid expli- cat beatificationem hominus, cui Deus imputat juſtitiam abſque operibus. 16. 4. Omne Dei donum,& quicquid gratis datur, ad gratiam gratis datam,& non ad gratiam per inhærentem qualitatem gratum fa- cientem eſt referendum. Atqui quicquid eſt in nobis vel vittutum, vel bonarum qnalitatum, illud eſt donum Dei,& gratis datum. Omnis donatio bona,& omne donum bonum cælitus eſt a Patre luminum. Quid habes, quod non accepiſti, ſi autem accepiſti, quid gloriaris, quaſi non acseperu: 8 17. Di- 77. 1 gidet dubkcde naret Do 3 gatam f Ardoone fiewone! dlkcum h 14 nuaolnand gfrtateyn d. I gdellb rinei lch d ſjlub vodet. y. lyjůugati . ii ugani Tnnunen dalſteinn guelunnia but4. ſn Bahit mmüanr rinzelect lätals 1 1 n 1. detztum hum do agattis lat tan ilia ſeies 8) uden 7 „ raere 4 can LuS 3lenarner e — midren 2 17. Dictum prius, quod allegat Bellarminus ex I. Cor. 12.p. 4. non agit de beneficiis vocationis,& juſtiſcationis, ſed de donis mira- culol¹is Eccleſiæ Apoſtolicæ potiſſimum competentibus. Alienum i. gitur eſt. Poſterius, quod alſegat ex 2. Cor. 12, v. 9. nihil habet de gra- tia gratum faciente, quæ ſit habitus infuſus;, intelligi debet de grarui- tà dilectione Dei erga Paulum, urpote de gracuita ejus vocarione, ju- ſtificatione ſanctificatione,& aſſiſtentiã divina. Ambroſius dicit fu- per locum hunc: Hoc ſibi dicit reſponſum, ut ſufhciret ſibi gratia Dei, qua aut vires tolerandi addebantur, aut tempus preſſuræ abbreviabatur, ut devotio dum infirmitate preſſuræ accedentis, non frangitur, probata videatur. 18. Qux porrò diſputat Bellarminus cap. 6.& Becanus cap.1. th. 4: de ſubjecto gratiæ gratum facientis, quod ille dicit eſſentiam a- nimæ; Hic potentias animæ, illa nos miſſa facimus. Quod enim non eſt, ejus ſubjectum, cui tealiter inhæreat, ut indagemus, neceſſarium non eſt. 19. Quaſtio tertia: Num conſentiat cum ſcriptura Pontifciorum diviſio gratiæ gratum facientis in gratiam permanentem.,& auxilii ſpecialis: 20. Reſp. Bellarminus, tertia partitis eſt gratiaæ gratum facientis, ait, in gratiam permanentem, fiye habitualem, gratiam auxilii ſpecialis. Gratia permanens dicuntur habitus infuſi, idei, ſpei,& charitatis. Gratia auxilii ſpe- cialis definiri poſſe videtur his verbis: Eſt motio Dei, qua homo ad operationes, qua naturam ſuam aliquo modo ſuperant, adjuvatur. Becanus Tom. i. pag. 362. th. 4. Gratia gratum faciens, inquit, dividitur in habitualem,& actua- lem. Habitualis complectitur omnes habitus ſupernaturales, qui nobis a Deo in- funduntur, cujuſmodi ſunt Fides, ſpes, charitas,& Gratia juſtißcans. Fides et in intellectu: Spes& charitas in voluntate: Gratia uſtificans in eſſentia anima. Actualis dividitur quatuor modis, in excitantem,& adjuyantem,&c. Tanne- rus in 1. 11. Thomæ Diſp. 4.t. 3.14. Ad gratiam habitualem, inqun, perti- nent, tum in primis ipſa gratia ſanctiſicans, tum tres virtutes t heologicæ, item ſeptem dona Spiritus S. Ac demum virtutes quog, morales a nfuſæ, etfi qua eriam ex gratiu gratis datis, in habitibus cenſeri poſſunt. Ad actualem gratiam ſpe- ckant, tum actus omnes vntutum, ac donorum ſupernaturalium; tum omnia auxilia actualia gratia, ac in primis divinæ inſpirationes, illuminationes, at mo- tiones Spiritus S. quas ſibi excitans gratia propriè vindicat. 21. Quamyis verò non negemus, darigratiam habitualem, ſi- quidem per quotidianam carnis mortificationem,& pietatis exerciti- Xyyyy 3 um, re- Piſputatio LI. 879 4 8 3 — ſſſſſſ— 3. — ——— — — ſͤſ — — e ——— 3 — 4 ———— —— —— — — 380 De Papiſmo um renati habitualiter fiunt boni, ſunt juſti,& juſtè operantur: Non tamen partitionem illam ſenſu Pontificio apꝑrobamus. 1. Quodnon eſt, ejus fruſtrà fingitur partitio; Non entis nullæ ſunt affectiones. At- qui gtatia habitualis gratum faciens non eſt. Ergo. . 2. Qux rotis differunt prædicamentis, non ſunt proptis 5 ſpecies ejuſdem proximi generis. Arqui gratia habitualis,& actualis, ſeu auxilium totis differunt Prædicamentis: Illa enim docendi caula refertur ad Prædicamentum qualitatis; Auxilium ad Prædicamen. tum actionis. Ergo. 23z. 3. Quicquid fit paulatim, pedetentim,& propediem, il- lud non perfectè infunditur primo converſionis tempore. Arquihabi- tus renovationis, charitatis& aliarũ virtutum producitur in conver- lis paulatim, pedetentim,& propediem. Ergo. Peccatis enim temiſſis incipit fieri renovatio, ſequitur carnis,& veteris Adami mortibᷣcatio,& novi hominis productio. Docet id imaginis Dei in homine reſtitutio. Nam per renovationem reſtituitur in homine habitus juſtitiæ,& ſan- ctitatis, adeòq; paulatim recuperatur amiſſa imago Dei. Eph. 4.7,23.24. Unde renati dicuntur nova creatura. Gal. 6. v. 1. Docet idem veteris& novi hominis oppoſitio: Nominatur enim vetus homo ab injuſtitia cum actuali, tum maximè ab habituali. Ergo novus homo nominatur à juſtitia cum actuali, tum maximęè ab habituali, quæ paulatim tecupe- ratur, ut novus reſurgat homo, Eph. 4.v. 24. 8.— 24. 4Quæ gratia nos Deo reddit gratos, ea juſtificat. Atquiauxi- lium ſpeciale, de quo philoſophatur hoc loco Bellarminus, nosnon juſtificat, quia ipſe Bellarminus auxilium aliquod nominat inefficax; Et juſtificationem adſcribit charitati habituali. Ergo. 25. z. IS dicitur adjuvari, qui aliquid poteſt, ſed ſibi non ſuffi- cit. Jam verò homo ex ſuis viribus in ſpiritualibus nihil poteſt eſt in eis mortuus. E. in eis opus habet non adjutione, ſed nova creatione, Eph.a. y. I. Cum eſſetis mortui in peccatis, Deus viyificayit vos in Chriſto, cap. ³.. 10. ſumus factura Dei, creati in Jeſu Chriſto. Gal. 6.v. 1. In C hriſto Jeſu nihil va let niſi nova creatura Pſal. 121. v. z2. Auxilium meumà Domino, qui fecit Cœlum & terram. Vites igitur hominis in ſpiritualibus ſunt omnino fractæ. Ni- hil igitur ipſe poteſt in reparatione ſaluti; 26. Diſtinctio virtutum habitualium reſpectu ſubje ctorum, quam proponit Becanus. repugnat ex parte Scripturæ: Nam juſtifi- camur anat zo 3 nellel m vitute waanunc ſbeltlüb) lihaddül 7. ailsWaux N. huxium lnibeilut nlſchat lun axil r mart hesze dnnitſa unanäle ttuns heuüoni 5 den,one 7 G ſalet ſettitie erillo. deit teinanz ttt ſaunn lachi data um Ers Arn! un 1 a nrm mr eKnn 5 b t üer † 47½ 1 bärgrne di ar docba ln lm ur e Diſputatio I. 881 camur non grari nobis inhærente, ſed imputatã. a. Virtutesi neo di- cuntur eſſe lubjecto, quod dirigunt,& perficiunt Cum autem quæ- dam virtutes berficiant intellectum, quædam voluntatem, ideò velin- tellectui,& voluntati dicuntur ineſſe. 3 Fides diſtinctas haber partes, ex quibus quaſi compoſita eſt, ut ſunt, notitia, aſſenſus,& fiducia, Jo- ban. 14. erſ-x. 11.12. Partes hæ conſideratæ ut unum quid ſunt, unum habenr ſubjectum, nimirum animamz conſideratæ ut diverſæ partes in diſtinctis ſunt animæ potentiis. 27. Qurſtio quarta: Quid ſit ſentiendum de partitione auxilii ſpe- cialis in auxilium excitans,& auxilium adiuvans. 28. Reſp. Bellarminug uartapartitio, inquit, eſt auxilii ſpecialu, in auxilium excitans,& auxilium adjuyans; ad gratiam auxilii excitanti⸗ dipinæ illuſtrationes, atque inſpirationes pertinent, quibus Deus tor noſtrum pulſat, ut à ſomno peccati, vel negligentiæ in bonis operibus excitemur: Ad gra- tiam auxilii adinvantis ſpectat diyina gopperatio, directio, acprotsctio, quibus Fuyamur tumuttligamus, tum ut faciamus, quod Peuspræveniens inſpiravit, Ap6. 3.v. 20. Ecce ſto adſtium,& pulſo: Si quis audierit vocem meam,& a- Perxuerit anuam. Becanus dicit Tom. I. P. 362. Gratia excitans conſiſtit tum in illuſtratione intelectus; tum in pia motione voluntatis. Dicitur autem excitans, quia excitat, alisit,& invitat voluntatem noſtram ad liberum boni operis conſenſum: Et operaus, quia ſola quodammodo operatur noſtrum conſen- Jurn, non quidem phjſice,& eſſectiye. ſed formaliter: Sola enim eſt, qua allicit, & ſuadet voluntati ut conſentiat. Aduvans eſt, qua jurat voluntatem no- firam,& effectivs cum eà soneurrit ad conſenſum bo ni operis ciciendum. Vn- de& cooperans dicitur, quia cum voluntate cooperatur: Et ſubſequens, quia ſubſequituꝛ præyenientem ſeu excitantem. Videatur etiam Tannerus p. z96. 29. Terminos hos non ſimpliciter improbamus, ut neci pfam Partitionem dextré explicatam. Colligienim poteſt ex Scripturâ, ut ex illo Eph. 5.v. 14. Excitare qui dormis,& iluceſcet tibi Chriſtus. Gregorius dicit Homil. 9. in Ezech. Nosprævenit, ut velimus;& yolentes ſubſequitur, ne inaniter velimus. Auguſtinus ſcribit lib. de nat.& grat c. 32. Deus præye- nit ut ſanemur ſubſequitur, ut ſanati vegetemur: pravenit, ut pio vivamus Sub- Lequitns, ut cum ilo ſemper viramus, quia fine illo nihil poſſumus facere. Et in Enchir. e. 32. Voluntatem bonam& praparat adjuvandam,& adiuvat prapa- ratam. Ibidem: Miſericerdia ejus præveniet me,& miſericordia ejus ſubſeque- rur zue. Nolentem præyenii, ut velit, volentem ſubſequitu;, ne fruſtra velit. 30. Qua- ——— — ͦ——————— 9— — ꝗ-——— 8—8Z“ 3— ,—⅛ — — 882 De Papiſino “ — — ——— * m— —— — — ⅛⅓ ————— — ——— 30. Quare non ſimpliciter ipfos terminos, ſed terminorum explicationem ſenſu Pontificio intellectam im probamus. Adſcribunt enim aliquid viribus noſtris in converſione. At non ſumus idonei, ex nobis ipſis cogitare quicquam, tanquam ex nobis ipſis, ſed ſi aliquid idoneifumus, id ex Deo eft, f. Cor. 2. r4. In peccatis enim contepti ſurtis, Pſa. 51.v. 7. aque ᷣgmentum cordis humani malum eſt apue- ritia, Gen 8. v. 41. Sumus filit iræ naturâ, Eph. 2. v. z. Quare homoin converſione haber ſeſe merè paffive. Deus aufert cor lapideum,& dat cor novum, Ezech. 36. v. 26. c. 11, v. 19 9. 32. v. 39. Sicut igitur lapis lei- plum non emollit, ita homò ſemetipſum non evertit. Deus operatur in nobis& velle,& perficere, Phil. z. v.13. Quid Rabes, quod non acce- piſti? Si autem accepiſti, quid gloriaris, quaſi nõacceperis?. Cor. 4.7.†. 31. Qmeſtio quinta: Quid ſit ſentiendum de partitione gratiaingra- tiam ſuſictentem& eſicacem? b 8 32. Bellarminus ſcribit hib. 1. de Grat. c. 2. Qainta partitio eſtan- xilis. five gratiz in auxilium ſive gratiam ſufficientem, ex ejhicatem. Auxilum ſufhictens dicitur, quò Deus ita boͤminem vocat,& excitat,& juvare dirigendo, protegendo, cooperando paratus eſt, ut revera popit ille ſic excitatus& votatu, velle credere, velle converti, velle bonum aliquod facere. Auxilium efficax dili- tur, quo Dem ita hominem vocat,& excitat,& juvare dirigendo protegendo, couperandoparatuseſt ur infallibiliter reipia velit ille, quiſic excitatur,& vocartir,& reipſa credat, convertatur bonum fufiat. Capite 1I. 12. 13. duas pertractat de partitione hac quæſtiones. Prior eſt, an partitio hæcſit admittenda. Poſterior unde ſumatur efficacia gratiæ, ſive quid pro- ptiè ſit gratia efficax. n 33. Becanus eandem proponens partitionem Tom.i. pag. 364. Gratia effitax eſt, inquit, quæ eßfectum habet in nobis; Su fhciens, quæ potei qui- dem habere effectum, re ipſa tamen non habet. Alii vocant eficacem,& in efica⸗ tem: Alu congruam,& non congruam. 34. Tannerus in Thomam pag. 396. th. 24. Gratiu ſufficiens, inquit, ut contra eficacem diſtinguitur, generatim eſt gratia, qua cum aliquis Hoteſt converti,ſuamve ſalutem operari, etſi ſuo vitio interim, re iyſa non tonyer- tatur. Eſficax autem illa, cui ut indipiduus comes nectitur conſenſus, fiye con- verſio. nd b 35. Oſtendit Becanusl. d. partitionem illam ex Auguſtino,& ex Sctiptura: Vtriuſqu ,inquiens, meminit Auguſtinus in libero de corréptio- ne G d6 uiu Toh fälae geiteſa ab. unsßteſ m iſlge maſteun. u. li. 6 raaten, ſckantbe dmodum dtiehalts. kcclellæv vocumc rirchlol npexeſt, 193.D. N Snit va litio 38, u 3 vlaſe c um: J. tewne, maD ans De nenigit adſol mblo ſolauc 1 9. baira 4 8 8 4 3 8 3 1 5¹ 4 8 5 4 1 5* 1 4 1 4 ““ 4 A 1 — . 1 8 — Dißputatio LI. 883 ne& gratia cap. 1. 1. Et lib.1.a6 Simplicianum, q. 2. De eſßcaci intelligendum eſt ilud Joh. 6. Omnis, qui audierit à patre,& didicit, venit ad me. De fuſRciente, ſeu ineſscaci ilud, Act.3. v. 5i. Vos ſemper Spiritui§. reſiſtitis. 36. Tannerus dicir pag. 396. dari aliquam gratiam ſufficientem, quæ non ſit eſſcax, non miniu ax Hde certum eſt, quam dari gratiam excitan- tem, qua ſuo eſectu careat, adeòq, tonvert: botuiſſe multos ad Deum, qui reipfa conyerſi non ſunt, de quibuu dicitur Fſa.. Quid eſt, quod ultra debui facere vintæ meæ. Eſai. 65. Rom. 10. Tota die expandi manus meas ad populum meum non credentem,&contradicentem. Proy. 1. Hierm. 7. Vocavi vos,& nonreſpondi- ſtis. Matt. 23. Quoties volui co ngregare filiss tuos. Act. 7. vos ſemper ſpiritui S. reſiſtiti. Quiſquis igitur hanc gratiæ diviſionem è medis tollit, aut impisè in fi- dem impingit; aut inſcite de votibus mals intellectis contenait. Videatur etiam Bellarminus lib. 1. de Grat& Lib. Arb. c. 1, 37. Fruſtrà verò partirionem ipſam contra noſtros laboriose probant Pontificii, ſiquidem non ſim pliciter eami mprobamus. Quẽ- admodum enisn voluntas,& Potentia Dei alia eſt ſimplex,& alia con- dirionalis: quemadmodum alind eſt ad participationem bonorum Eccleſiæ vocatio,& aliud vocationis ſingularis diſpenſatio: quemad- modum converſio alia eſt ordinaria: aläsextraorc naua ‚ſingularis& miraculoſa: Ita& gratia eſt ordinaria vel extraordinaria. Volunta⸗ Des ſimplexeſt, q uæ nullam habet adjunctam conditionem. Itaq; fit ſem per, Pal. 113. v.3. Damaſcenus dicit lib. 2. cap. 2 9.Quæcunque vult, ſiunt. Voluntas Dei conditionata eſt, quæ conditionem habet adaitam. Non igitur fit, niſi conditio impleatur. 38. Potentia abſoluta dicitur poſſe ſuum, vel poteſtas ſua ab- ſolutè conſiderata ſine reſpectu habito ad aliquod attributum divi- num: vel, Potentia Dei abſoluta dicitur Auæ ſimpliciter& ab ſolutè id reſpi- cit on'ne, quod non includit contradictionem. Potentia ordinata dicitur, po- tencia Dei ordinata ad aliquod attriburum, vel potentia ordinata vocatur, quain Deus in agendo exercet conformiter ordini,& legibus à ſe ſtatutis. No- men igitur hæc habet ab executione ſecundum ordinem Aquo illa eſt abſoluta. Itaque voluntas ſimplex eſt, quæ agit ſecundum potenti- am abſolutam, hoc eſt, quando Deus facit ſimpliciter, quod non in- volvit contradictionem, non habita ratione ordinis. 39. Vocatio eſt univerſalis ratione Dei intentionis„‚ratione man- dati, ratione univerſalium promiſſionum,& ratione ipſius executio- E2222 nis; 2———————— —————— —JII.——ſſſſſſſſſſſ— ——— 6— 8 —— 884 De Papiſmo nis; Diſpenſatio vocationis eſt ſingularis, ut quando quis vocaturex- traordinariè,& miraculosè. 40. Converſio ordinaria eſt, quæ ſit per verbum,& Sacramenta qus ſunt verbum viſibile: Per verbum enim Deus mentemilluſtrat, ut intel- ligat verbum,& voluntatem movet, ut verbo intellecto aſſentiatur, & in eo acquieſcat. Converſio extraordinaria eſt, quæ immediate fit abiyſa Deo, vel miraculosè,& quidem infallibiliter. Exempla hujus converſio- nis habemus in Abrahamo,& Paulo: IIle enim idololatra exiſtens; hic Chriſtum, ejuſque diſcipulos perſequens vocabatur ad Eccleſiam & ad fidem,& extraordinariè convertebatur. Cauſam verò conver- ſionis hujus petunt nonnulli ab his ipſis eximiis organis: Præxvidiſle, ajunt, Deum, Abrahamum,& Paulum eximia,& ſingularia organain Eccleſia Dei fuiſſe futura. Ideõque per ſingularem diſpenſationem eos eſſe vocatos,& converſos. Alii exempla hæc ad occultas referunt vi- as,& ad profunditatem divitiarum ſapientiæ Dei. Proinde in Deiac- quieſcunt voluntate. 1 41. Sic gratia Dei alia eſt ordinaria,& alia extraordinaria: Hæc provenit à voluntate Dei ſimplici; Illa à voluntate Dei condi- tionali,& ordinata. Illa non abſurdéè dici poteſt ſufficiens: hæc effi- cax. Quęmadmodum enim duplex eſt agendi modus abſolutus ſeu extraordinarius& ordinatus, ita& gratia Dei eſt extraordinaria, vel ordinaria: Illa provenit à voluntate,& potentia Dei abſoluta. Itaque eſt,& dicitur ineffabiliter efficax; Hæc provenit à voluntate,& poten- tiã Dei ordinatã,& conditionatã. Itaq; licet ſemper ſit ſufficiens non tamen ſemper eſt efficax. 42². Quare gratia ordinaria,& extraordinaria diſtingunntur reſpectu agendi modorum. Gratia verò Dei ordinaria, quæ omnibus offertur,& exhibetur hominibus licet reſpectu ſui ſit ſufficiens, abe- ventu tamen dici poteſt inefficax. Efficax igitur dicitur reſpectu con- verſorum, ſed ſufficiens quidem in ſe, verum inefficax reſpectu non converſorum, quia non ſortitur actu ipſo, quod ſua vi ſortiri poterat: Eſt enim verbum per ſe efficax ad ſalutem medium, Rom. i.v. 16. 43. Deſideramus verò in partitione illa ſenſu Pontificio intel⸗ lectà ſequentia: Primò facit Bellarminus gratiam ſufficientem, hoceſt inefficacem ſpeciem gratiæ gratum facientis. Si igitur gratiam ineffi⸗ cacem nonab eventu, ſed per ſe inefficacem ſtatuat, ita ad abſurdum opinlo- ſrioden 1 Agh 1 ſe 2 4 ½ eace t poncente gpug ead meschhre aewiahi F winimes duntikaſe de, luyi zau ſaen uimfai Mlaldnen Mt. Kauunhe 1 lteruinel ſm Etha 1ocd Ir. e kic⸗ nuent tut.. ddente ddem iam decqua düder ſuen Hiſputatio LI. 885 opinionem illam deducimus: Nulla gratia gratum faciens eſtper ſe ineſ- cax. Atqui qu adam gratia gratum faciens ex mente ad verſariorum eſt per ſe ineſſicax. Ergo guadam gratia gratum faciens non eſi gratia gratum faci- ens. 44. Secundò non explicant adverſarii, uti debebant gratiam efficacem, atque proptered non ex s criptura, ſed ex ſuis hiecoderpri reſpondent opinionibus, ſi ex iis quæratur, qui fiat, quod, liceri em verbum eadem gratia omnibus auditoribus offeratur, non tamen o- mnes convertantur? Quid gratiam illam in illis auditoribus faciat effi- cacem, in his inefficacemm? 45. Bellarminus lib. 1. de Grat. cap. 12. tres recenſet hac de te opiniones. Prima opinio eorum eſt, inquit, qui gratiam eſſicacem conſti- tuunt in aſſenſu,& cooperatione pumand, ita ut ab eyentu dicatur gratia effi⸗ cax, quia videlicet ſortitur effectum,& ided ſortitur effectum, quia voluntas hu- mana cooperatur. Itaque exiſtimant hi autores, in poreſtate hominis eſſe, ut gratiam faciat eſſe eficacem, qua alioquin ex ſe non eſſet niſi ſuficiens. Hanc * opinionem alienam eſſeè à ſententia Scri pturarum divinarum rectè dicit. b 46. Alteram ſententiam eſſe, air, eorum„qui docent gratiam, efficacem eſe actionem Dei phyſicam, qua determinat roluntatem ad volendum, & eligendum bonum, quod ili fuerat per gratiam excitantem inſpiratum;& quia non poteſt fieri, ut Deus phyſicè determinet voluntatem, quia ꝛpſa voluntas determinetur, ided hieri non poteſt, ut gratia iſta non habeat effectum infallibi⸗ lem: Et hanc ſententiam im probat. 47. In propria verò proponenda opinione valde dubius eſt, modoò facit cum Calvinianis modò cum reliquis Pontificiis: Nam cap: 12. lit. C. referr in areanum divinæ voluntatis, cur uni detur gra⸗ tia e ſicax, alteri non detur. Refutat ibidem reliquos Pontificios, qui cenſent, gratiam ideò ſortiri effectum„quia voluntas humana coope- retur. At ſui oblitus cap. 13. lit. C. Eandem opinionem, quamin præ- cedente capite improbaverat, approbat: Nam cauſam, cur duo, qui eãdem gratia vocantur, non ſimul convertantur, refert ad liberum ar- bitrium, in hoctamen ab aliis nonnullis diſſentiens, quod primariam inæqualitatis hujus cauſam referat ad voluntatem Dei, ſecundariam ad liberum arbitrium. Alii nonnulli contra primam inæqualitatis hu- jus eauſam in libera hominis operatione colſocant. LZLZ22z 2 48. Pari- 8 8* 8 ſſſſ —— 8— 6—.— 5 — TAew — 888 De Papiſino 48. Pariter lubricus eſt Tannerus: Nam modo cooperatio- nem improbat, modo approbat Diſp. 4. t. 26. ſcribit: Gratia eſicati appellatio quanquam ita explicari poßit, ut generatim complectatur omniaau- xilia grati, etiam adiuvanti, quaæ per modum ſive principii, ſive actualu ton. curſus Dei ad converſionem adjuvant; per quandam tamen antanomoſiam tri. huituY illi gratiæ vocanti, quam Scriptura, reſpectu pradeſtinatorumn, votatis- nem ſecundum propoſitum Rom, d. duguſtinuus etiam altam, atq; ſecretam, 2 quã nonnulli congruenter vocantur; multi Scholaſtici recentiores congruam di. xerunt. Et th. 27. ſcribit: Pnde ſit, ut gratia eſmcax hac quidem ratione, ina. ctu ſecundo(quaſi eſiciens dicta) ſit ipſa gratia excitans ſive præveniens, qua- tenus cum libero arbitrio per gratiam cooperante, reipsà efiicit conſenſum. 49. Reliqui verò Pontificii plæreque abſque ejuſmodi amba- gibus caulam inæqualitatis hujus ponunt in libero hominis arbitrio. Becanus Tom. I. de Auxiliis gratiæ pag. 366. t. 6. 7. ſcribit: Gratia exſe habet quidem vim ſufcientem ad agendum, ſed tamen quia vis illa partialu eſt, non poteſt exire in altum, aut habere effettum, ſine cooperatione liberi arbitru ac proinde, ut effectum habeat,& ſit efficax in actu ſecundo, pendere a liberoar- bitrio. Si ergo quæratur prima radix: quare hæc gratia ſit eficax, illa ineſſicax, recurrendum eſt ad liberam cooperationem voluntatis. 50. Idem his proponit verbis Gregorius de Valentiâ: Quia cum hic eſſet liber, ut Deo eſſicaciter adjuvante converteretur, eamꝗ, ipſam gratiam ab eodem adjutus per converſionem ſuam tanquam per aliquid yrius in alio gent- re(ſcilicet cauſæ naturalis) acceptaret. Ita plans converſus eſt& eam gratiam acceptavit, ſcilicet ab eadem adjutus. Alter autem cum ad id faciendum liher quoque eſſet, id non fecit. Quapropter is, qui id non fecit, ſoli ſuæ voluntati debe adſcribere, quod non fecit, ſed inprimis gratis efncaci Dei,& ſimul etiam ſus voluntati, ut aijutæ per eam gratiam. Atq, ita gloriari poreſt, non quidem inſt ſolo, ſed tum in Domino, tum deinde in ſe, cum adjutorio gratiæ conſenſerit,& cooperatus fuerit Domino. St. Ut verò ſententiam Scripturæ hac de re ordine examinan- dam exhibeamus, ſubſequentibus eam includimus propoſitionibus. Sit prima: Cauſa inæqualitatis hujus, ſeu inaqualis eventus non eſt iyſe Deu, nec ordinaria offerens gratia. Nam apud Deum non eſt ręoceoxX ia, Ack. 10. v. 28. 34. Gal. 2. v. 6. Eph. 6. v. 9. Col. 3. v. 25. 1. Pet. 1. v. 17. Quia vero dives eſt in miſericordià, decretum hoc reparationis fecit de genere humano lapſo,& reparando: Semen mulieris conteret caput ſerpentus, Gen. 35.15 aa Banc igerticl luxulo Matald ft Matlein aim Uude „Sonuse. z he. reichortl eFdata Th,z y ſEgo 1o 5. nüulani 3 ftson nnſeccat hu gHelae 3 4. g 1 ligyena cipilt Ch Kep. nindsp M ert andem Aeye pe ſup pieles heſtol natn. lntut 9. en 1 Diſbutatio I1. 8387 3.v. 1z. Hanc igitur promiſſionem omnibus offert, ejuſque vult omnes fieri Participes. Quare ſerio, internoque beneplacito vult Deus omni- um, ſingulorum hominum ſalutem, 1. Tim. 2. v. 4. Tit. 2. p. 11. Rom. II. v. 32. Matt.1.y. 28. Ezech. 18. y. 3z.Cap 33 v. II. 2. Pet. 3.p.9. 3 S2. Proßoſitio fecunda: Quare cæuſa illius inæqualitatis non eſt collocanda in abſoluto aliquo decreto efßieaciam gratiæ impediente. Horiibile enim illud decretum non tantum ignorat, ſed etiam damnat Scriptu- ra. Sumus enim electi voluntate Dei miſericordi, Eph. 1..34. Job. 13. v. 18. 2. Theß. 2. v. 13. Rom. 1I. v.. z. Tim. 1. v. 9. Ergo nòn voluntate& de- creto horribili. Deinde Electio eſt ordinata miſeriqordi Dei volunta- te, fundata in merito Chriſti,& fide apprehenſa, Eph. 1. verſ. 4.5. 6. 9. 2. Theß. z. v. 1I. Johan. 3. y. 16. c. G. y. 40. 2. Tim. 1.v. 9.1. Cor. i.y 21. Jacob. 2. p. 5. Ergo non eſt abſoluta.. Z. Propoſitio tertia: Cauſa illius diyerſi eyentus non eſt petendaà particularitate merui Chriſts: Nam Chriſtus non pro ele ctorum tantùm ſed pro omnium,& ſingulorum hominum, etiam iſtorum, qui pere- unt peccatis ſatisfecit, eos redemit,& Patri reconciliavit, 1. Joh. z. v. 2. cap. 4. v. 14.I. Tim. 3. v. 16. z. Cor.. y. 19. Rom. 14.v. 16.1. Cor. S. y. 11. Heb. G. y. 4·5.6. C. 1O. y. 26. 27.28.29.2. Pet. l.y. 9. c. 2.. I. Joh. 15.v. r. 34. Propoſitio quatta: Cauſa hujus inæqualitatls,& diverſt eyen- tus non eſt ponenda utrinq, in liberi arhitrii cooperatione, ſeu in laberã volunta- tis cooperatione. Quis enim te diſcernit? quid autem habes, quodnon accepiſti: Si autem accepiſti, quid gloriaris, quaſi non acceperis? 1. Cor. 4.v. 7. Ex hoc loco ſolidè, ſed contra femetipſum ſic infert Bellar- minus pag. 560. Si yera eſet opinio iſtorumn, fidelen ab infideli plans diſcerne- ret liberum arbitrium: Nam ſi duo ſint, qui eundem concionatorem audiant,& eundem interius inſpirationem habeant, e unus credat, alter non credat, nonne dicere poterit u, qui tredidit, ſe diſcerni ab infideli per lberum arbitrium; quia iſe inſpirationem acceperit, quam alter rejecit: Nõnne gloriari poterit contra inſidelem, quod iyſe Dei gratiæ cooperatus ſit, quam ille contempfit? Et tamen Apoſtolus hoc omninò prohibet,& ideò non folum poſſe credere ſed etiam ipſum credere, dicit, eſſe donum Dei, Phil. i. v. 29. Et Deum in nobi operari non ſo- lm ut poßimus velle, ſed etiam ut velimus, Phil. 2 v. 13. 55. Noshincita inferimus: Quo non poteſt fidelis contra infde- lem gloriari, illud non eſt inæ qualitatis,& eventus hujus cauſa. At- qui libero arbitrio, ſeu libetà voluntatis cooperatione in ipſa conver- L2222 z ſione 3———————— — ää⁰—— 5—* 5——————— 54———— “ 9 4 4 3 K—ͤͤ— 3 2 —— 8 8— 3 4 — 4 1 8 *——— öſͤſſ‧˙¾¾— 3 C—————— 1.————ͤͤͤͤͤſͤſͤſſͤn—yy—— —————— 1 —— ——— ——— * ———** — — — — 8— s— —— — — — — 3 3— 8⁸⁸ De Papiſins ſione non poteſt fidelis contra infidelem gloriari. Ergo. Deinde do- num ſolius Dei non pependet originaliter à facultate virium humana. rum. Atqui& poſſe credere,& ipſum credere eſt donum Dei. E. Tertiò: Qui ſolus operatur in nobis ut poſſimus velle,& ut velimus, ille ſolus eventus hujus& inæqualitatis eſt cauſa. Atqui illa operatur Deus. E. Quartò mortuus nihil confert ad fui vivificationem. Atqui homo non renatus in ſpiritualibus eſt mortuus, Col. ⁊. v. 13. Eph. 2.y. I. Matt. 3. y. 22. E. in illis nihil confert ad ſui vivificationem:Et per conſe quens noneſt ponenda eventus hujus cauſa in liberi arbitrii cooperatione. 56. Propoſirio quinta: Vera inaqualitatis,& eyentus hujus cauſapo- nenda eſt in hominis liberè repugnantis malitia,& contumacia. Proy. 1.y.24.25. Vocavi.& renuiſtis: Extendi manum meam,& non fuit, qui aſpiceret. Deſpexiſtis omne conſilium meum,& increpationes meas neglexiſtis. Similia vide Eſi. 65. v. 1I. cap. 66. y. 4. Jer. 7.v. 13. Matt. 23. v. 37. Act.. y... 13. v. 4 5. Ex his ſequentia colligimus 1. In hominis poteſtate eſt verbo repugnare, vel non repugnare, z. Audientes verbum Dei& illi repugnantes, non convertun- tur; Illi vers non repugnantes, convertuntur. 3. Ineſicax redditur gratia ob ho- anis actualem malitiam,& hoſtilem repugnantiam. 4. Qu vis igitur epicaci- tas gratiæ ſit ordinatè à Deo, inefficacitas tamen eſt ab homine. 5. Addimus repu- guantiam eſſe poſſe majorem, vel minorem ob circumſtantias. Hinc Legisperi- tus propior dicitur regno Dei, quã cæteri Phariſæi pertinaciores, Marc. 7. Et divites longè difficilius ſalvantur, quam pauperes, Matt. 19. 77. Contd adverſarii efficacitatem giatiæà liberi arbitrii coope- ratione dependere vociferantes, ſic inſurgunt. 1. In quo reliquum mauſit, quod ipſum drær&ònν coram Deo reddat, in illo manſit aliqua rerum diyi- narum, quæad vitim immortalem pertinent, cognitio. Atqui in homine irrege- nito manſit, quod ipſum àrarondνννν coram Deo reddat Rom. i. v. 20. Brgo.2. Qui ſe in obſequium Evangelii addicit, cauſa eſt iſtius addictiouis: Arqui homo ſe in obſequium Eyangelii addicit, Joh. 6. v. 4. Omnis, qui audivit à Patre, C didisit, venit ad me. Ergo. Vel ita: Qui ſe in Evangelii obſaquium addicit,& aſſenſum Eyangelio præbet, ab illo non tantum eſt velle, ſed etiam bene velle. At- qui voluntas ſe in Evangelii obſequium addicit,& Evangelio aſſenſum prebet homs. Ergo. 8. Majorilluſtratur præſuppoſitahac diſtinctione, quod actio ſi vel indifferens, vel perſe bona,& honeſta: In actione indifferente& adiaphora ad finem bonum comparata diſtingui poteſt inter acea, indiffe ifelegs madtiohe Codo aT0 nein Ch an d lli gbeuut,C üab codé iperaddit aulanult ſiolem d0K4L jnj Fn 3 dem lctu kledele,» 1 4b geyhete von le untbaux tudähege a ume 9. t.pan. relunt, Katlagt At Deu dui auſ hinoeſt ratura . heran lentia ſu 4 lmali lnima. üme anyer lame — Diſputatio LI. 889 indifterens eſt,& ejus bonitatem extrinſecus advenientem Sednon in actione per ſe bona& honeſta. V. g. Ne coneipi quidem poteſt, quo- modo aà voluntate ſit velle bonum, velle co nverti, obedire Deo, cre- dere in Chriſtum;, A gratia verè bene credere, obedire, velle bonum; cum ab illis actionibus inſeparabilis ſit bonitas,& per ſe honeſtatem habeant, Certè in actu benevolendi, numero non differt actus volen- di, ab eodẽ, quatenus eſtbenevolendi actus. Bonitas n. nõ eſt aliquid ſuperadditum actui per ſebono. Hocigirur ſuperadditum eſſe nequit cauſa multitudiis in actu, cui adhæret, quia bonitas:ſi forte modificat actionem tamen non facit, ut actio bona num ero, differat à ſe, qua a- ctio eſt. Quare cujus in ſui converſione eſt& velle,& hene velle, ille eſt etia cauſa Adei®enerationis. Atqui voluntatiseſt velle,& bene velle. E. Nam deeo- dem actu ſingulari, puta fidei, aut pietatis non dixeris unquam, velle credere, velle piè vivere eſſe voluntatis; At bene credere„‚benè velle piè vivere eſſe ſolius gratiæ,& non voluntatis. Voluntatis n. hæc ſunt, non ex ſe aut ſuis viribus operantis, ſed gratiæ prævenientis,& comi- tantis auxilio inſtructæ: Aεαd rau,& iucomprehenſibileprorſus eſt quo- modo benè velle non ſit à voluntate,& tamen ipſum velle, quod in ſingularia- Ctu, numero idem eſt cum actu benevolendi, ſit à voluntate. 59. 3. Cujus eſt actio, ille eſt actionis cauſa. Arqui fides eſt actio homi- nus. Ergo homo eſt actionis cauſa. Qui igitur Deum ſic converſionis cauſam eſſe volunt, ut voluntatem proximam actum converſionis eſſe negent, alterutrum Ratuant neceſſe erit: Aut hominem ipſum credere, velle bonum, Deo fidere,&c. Ant Deum ipſum in homine. Si hoc dicant, antiquos errores recudunt eorum, qui cauſas ſecundas nibil operari contendunt, ſed Deum in ipſis. Si illud utique homo eſt cauſa actus credendi, quia omne ſuppoſitum, quod ab actione denomi- natur agens, actionis cauſa eſt. 6. 4. Vel: Siſola converfionis cauſa eſt Spiritus gratia, non co- operante voluntate,& hæs ex innats principio reluctans Spiritui Sanct. ad obe- dientiam flectitur; certè non alius hic eſt agendi modus, quam ſi ex lapidibus filies Abraha eſſet facturus Deus, aut contra naturalem inclinationem mo- lem aliquam ſaxeam ſurſum attoleret. Imò nullum eſet diſcrimen operationis diyinæ in homine,& trunco, deſumptum ex modo,& caciã operandi, ſed ſolum ex parte ſubjectorum, hominis& trunci. Vel non magis Spontaneè ad ſui converſionem concurreret homo, quàm cum truncus aut lapis motu non natura- lià motore impellitur. 6. Reſp. —.———.— —— — ——. — 1 r ——— ———— — — — —— — —— 1 4 1* 1 4 5 1 8 4 1 1 4 3 1 4 8 ö 4 4 3 8 9 3 ö“ 4 8 1 1 i 4 ö 8 3 4 De Papiſmo G61. Reſp. de modo convetſionis egimus in Diſputationibus deli- bero arbittio, ad quas remitt tes cautè in nis reſolvendis pre nempe Calvinanorum& Pelagianorum nobis caveamus. 1. Actiones aliæ funt naturales: aliæ politicæ: aliæ&conomicæ: aliæ Eccleſiaſticæ externa, ut audire verbum,& quidem ſtudio diſcendi: Alie ſpirituales. Eccleliaſti. cæ externæ in homme convertendo requiruntur, non reſpeu cujul- dam meriti; ſed ut pars ordinis divinitus inſtituti. 2. Finis notitiæ na- turalis non eſt, per ſe lalvare; quia ſine Chriſto nemo venit ad Patrem Joh. 14. v. 6. Sed Deum quærere, Act. 17.v. 27. De modo quærendi piè dicit Dn. Chemnitius pag. ſo. in Loco de Deo: Cum omnes natutaliten agnoſcant eſſe Deum,& illum eſſe gloriſicandum ut Deum,& ſimul cogautur fateri: ſe ignorare quomodo ſit colendus: Deum inſeviſſe iyſis hanc notitiam, ut quærant annunciatisnem revelationis divinæ in Eccieſià, quam Deus propteraa ſemper in aliquo illuſtri loco conſtitutum conſpiuam in toto orbe reddidit. lyſiv. maxis, mavisg, ſunt occæcati. Cum Deum cognoverint, non ut Deum glorifita- yerunt, Rom.. v. 21. Suis cultibus Deum coatumelid affecerunt, y. 23 lded ſunt A³νασσονκαινννπι. Non eſtverò hoc quærere actio interna, nec habet re- ſpectum meriti, ſed annumeratur ordini. 3. Diſtinguimus inter voluntatẽ ſanam& corruptam, quæ ob ſuam corruptionem in ſpiritualibus non poteſt bene velle. Piè dicit Bernhardus Simpliciter velle homini eſt, male velle corruptæ naturæ, bene vebe ſupernaturalisgratiæ. 4. Eſt igitur in homi- nis poteſtate Spiritui S. repugnare, vel non repugnare, ſed non eſt pro lubitu aſſenriri, vel non aſſentiri. 5. Poteſt homo, quod converſionem impedit removere, ſed nequit eam promovere. 6. Diſtinguimus inter on- verſionem,& velle converſionis. Illa adſcribitur tanquam cauſæ ſoli gratiæ, hoc ranquam ſubjecto, non Deo, qui converſioni non indigetſed ho- mini. 7. Inter ipſam velle,& cauſam rs velle: Voluntas humana vult con- verti. Ut autem velit, habet ex vetbo. 66. Queſtio ſexta: Quid ſit ſentiendum de partitione gratis in qpe- rantem& cooperantem? Ez. E. Partitio hæc, quam ſextam facit Bellarminus, eo incidit cum partitione quarta, idq Rreru Becanus cap. 2. th. 1. fano ſenſu eam ap- probamus: Gratia enim operans dicitur reſpsctu converſionis,& in ea: Deu enim convertit nos ſine nobis, Cooperans dicitur in pietate,& renovatione, in qua ſumus cooperarii Dei,& in quã nos Deus cum nobis perſeverare facit. FINIS DisSspuTrATIONIS LI. timus,& pauca ex eis repetimus, monen- cedendum eſle, ut ab utroque extremo norum rün ig doran ihar 1 dafun noſi aänten z ccip. eallt, domi hza de 4 4 Lotekhomo, “ rociee, N a Alne(bhen 1 4. n A 1 *:Danaaſt n nhann aA enaen niene Wdo 2 — — 9 mal pa nlnoau 8 1 ndcumd d mconu e nl lanf 925 3 Au 18 r 6 O& ZETERNA TARAODESTINATIONS CA&E- dentium ad vitam, prior. Reſp. EÆgidio Hunnio 1 THESIS I. 4 8 U gratia ſignificer in Scriptura, oſtendimus Di- V ſputationibus præcedentibus,& figmenta Pontifi- 1 eiorum refutavimus. Quate de Drædeſtinatione a- gere pergimus. De hac veròè nonper omnia inter ſe E conſentiunt Pontificii. Nam Bellarmmus verboté- — nus ſaltem in multis ſubſcribit opinioni Calvinia- um,& horribile decretum propugnantium. De Bellar- mini igitur opinione in hac agemus Diſputatione; De aliorum Pontifi- ciorum reſpectu præviſionis operum nos electos eſſe ſtatuentium in Diſputatione ſubſequenti. „SfNTENTIA PROTESTANTIuM. b 2. Prædeſtinatio igitur, ſtne electio eſt actio Dei immutabilis, quà ante ja- cta fundamenta mundi,& mera ſuà gratia, ex miſericordia in Chriſto juxta propoſitum& prænotionem ſuam hominesſinaliter in Chriſtum credituros ad ſalutem aternam elegit, ut laudetur gloria gratis ſu.ʒ 3. Vocabula Pradeſtinationu.& Eleltionis in ſcriptura ſem per in bons accipiuntur partem,& idem lub rarione ſubjecti feu rem candẽ ſignifi- cant, Rom. 8. y. 30. Eph. t.y. 4.5. Sed alia, atq; alia ratione. Nam electione hominesa reliqua hominum colluvie ſeparantur,& deinde ad finem, five ad æternam beatitudinem prædeſtinantur, ſive ordinantur. Quare electio eſt gradus prædeſtinatiòne ſuperiòr. 4. Vocabulum Fleckionis uſurpatur vel tropicè, vel non tropi- cè. Tropicè pro ipſis electis, Rom. 11.v. 7. Ele ctio conſecuta eſt, h. e. ele- cti. Non tropicèuſurpatur velgeneraliter, vel ſpecialiter. Generaliter ſigniſicat primd ſegregationè ſelectiont,& ſeparations vel homini ad aliquòd Aaaaaa munus 892 De Papiſmo munus, ſeu officiũ utpote ad Sacerdotium, ſeu ad ſummũ Pontificat, Deut. 1S.v. j.I. Sam. z. ad regnũ, i. Sam. 10. G 12. Pſal. 78. ad apoſtolatu Luc.6. 13. Joh. G. v. 70.c. 15. v. 9. Hæcigitur electio dicitur officialis, quodea quis eligatur ad certum officium. Vel aliarum rerum ad certum uſum, ſic civitas, in qua erat domus Domini, dicitur locus, quem elegit Domi- nus, Deut. 12.15.17. Secundò denotat viſibilem vocatorum cœtum, cui cœ- tus electorum eſt incluſus, Deut. 4.v. 37. Dilexit patres tuos,& elegit ſemen eorum poſt eos. capy. 7. y. 6. Te elegir Dominus Deus tuus, ut ſis ei populus peculiaris. Tertiò ſignificat rei præſtantis dilectionem,& aypro- bationem: Eligimus enim, quæ reliquis præſtant, Eſai. S8. v. 6. Nonne hoc eſt magis jejunium, quod elegi. Gen. 23.v. 6. In electis ſepulchris noſtris ſepeli mortuum tuum. Exod. 15. v. 5. Electi principes ejus ſub- merſi ſunt. z. Specialiter ſignificat hominum fisaliter credentium otdi- nationem ad vitam æternam ante jacta fundamenta mundi factam, atque ita hoc loco uſurpatur, dieuntur que græcè electi ixeumi: Velea- XNX)½νοαι minaliter& participialiter: Hæc enim vocabula non quidem formatione, ſed ſignificatione idem eſſe patet ex Mar. i3. yao. Jiο αƷα᷑☛ IxNTS, o09 FebSAN& NSBas raAs εεᷣαs. 6. Cauſæ Electionis eædem ſunt, quæ juſtificationis. Quem admodam enim in tempore nos Deus ſalvat, ita ab æterno ſalvare de- crevit, cum omnis mutationis ſit expers, cum que juſtificatio ſit æterni decreti executio. Itaq; Apoſtolus dicit Eph. 1.v. 3. 4. Benedixit nosinomni benedictione ſpirituali, in Chriſto, ſicut elegit nos in ipſo. 7. Caula igitur Electionis efficiens principalis& primaria eſt ſola Dei voluntas, ſeu eſt ſolus Deus Pater, Eilius,& ſpiritus S. Eph.1.r. 4. Elegit nos in ipſo v. 11. Prædeſtinati ſecundum propoſitum ejus, qui operatur omnia ſecundum conſilium voluntatis ſuæ, 2. Theß. z.y. 13. E- legit nos Deus primitias in ſalutem, Lauc. 12. y.1. Ne time puſille gtex, quia placuit Patri tibi dare regnum. 8. Cauſa impulſiva, ſeu potius quodammodo invitans, qui Deus ad decretum reparationis,& conſequenter ad decretum electio- nis, atque juſtiticationis eſt commotus, eſt extrema humani generis miſeria, in qua poſt lapſum hærebat, Joh. 3. v. 16. Rom. 5.v. 8 Heb.2..Iz. Caulſa impulſiva interior eſt gratuitus Dei favor, bonitas& iNardu- xl, Rom. 3.y. 24. Tit. z.v. 4. Dilectio, ſeu charitas, Joh. 3.y. I. G. Rom. 5.y.. Eph. 2.y.4. ha Nyiuavo 9. ioe el cibliio mnttorlu- Icts ſed dusmotte ul, Deo guhſec Cedeale. leiid& dlclt nO lcciin usihte uncame 10 dorose bis non Kapli 794. m Deizir Deicel etar Alutiſ & dur Theß. zbeo, njlle u ler 1 ä 2 8 3 44 4 4 1 1 8 Dipputatis LII. 893 Eph.. y. 4. I. Joh. 4.v. 9. 10. Miſericordia, Eph. 2. v. a.Tit. 3.y. 5. 1. Pet. 1. v.z. Divinæ voluntatis beneplacitum, Epb. 1.v. 9. 2. Tim. 1.v.9. 9. Cauſa Electionis meritoria eſt meritum Chriſti: In media- tione verò hac ſunt interceſſio, aures ſponſio: Aurev perſolutio: In perſolutione conſiderandus eſtæternus intuitus,& temporalis, atque tranſitorius actus: Deus enim conſiderandus eſt non tantùm ut miſe- ricors, ſed etiam ut verax& juſtus. Itaque cum legem tranſgredieuti- bus mortem minatus fuiſſet,& nos in Adamo legem tranſgreſſi eſſe- mus, Deo reconciliari non poteramus, quin ipfius juſtitiæ ſatisfierer. quippe quæ peccata non relſinquit impunita, niſi ſatisfactione inter- cedente. Chriſtus igitur pro nobis vitã ſuâ,& morte duralegem im- plevit,& ſic nos Patri reconciliavit Inde Apoſtolus non ſimpliciter dicit, nos eſſe à Deo electos, ſed medium,& fundamentum addens dicit, in Chriſto, Eph. I.v. 4.6.9. Per Jeſum Chriſtum, Eph. 1. v. 5. Chri- ſtus igitur eſt mediator inter Deum& homines, adeoque Electionis fundamentum, 10. Cauſa inſtrumentalis Electionis, qua Gratia Dei in Chri- ſto nos eligentis apprehenditur, eſt fides: Meritum enim Chriſti no- bis non prodeſt, nifi fiat noſtrum. Requiritur igitur ejus apprehenſio & applicatio, quæ fit fide, 2.Theß.⁊.y.11. Joh. 6. v. 40.(. 3.y. 16. 2. Tim. I. y. 9. I. Cor..y. 21. Jacob. z.v g. 11. Forma, ſive differentia ſpecifica Electionis, eſt ordo, quem Deus in eligendis hominibus obſervat. Finis reſpectu Dei eſt gratiæ Dei celebratio, Rom. 3. y. 30. Eph. I.v. 6.12. Reſpectu hominũ electorum eſt in regno gratiæ ſanctificatio, Eph.. v. 4. in regno gloriæ glorificatio, ſalutiſq; æternæ fruitio: Ideò enim nos elegit Deus, ut ſanctè vivamus & cum ipſo æterna beatitudine fruamur. 12. Cauſas Electionis breviter comprehendit Apoſtolus, 2. Theß. 2. v. 13. 14. Nos debemusgratias agere Deo ſemper pro vobis, fratres dilecti à Deo, quod elegerit nos Deus ab initio in ſalutem, in ſanctificatione Spiritus,& Kin ſide yeritatis. In quam& vocavit nosper Eyangelinm noſtrum, in acquiſitis- ne gloriæ Domini noſtri Jeſu Chriſti. 13. Oſtendit inſign illo teſtimonio Apoſtolus principalem Electionis cauſam his verbis v. 13. Dilecti A Domino. Meritoriam verſ.14. verbis ſequentibus: gloriæ Domini noſtri Jeſu Chriſti, intellige quæ ab- pſo nobis parta eſt. Addit Apoſtolus cauſas inſtrumentales duas: Prior Aaaaaa 2 eſtoffe- 894 De Papiſino eſt offerens, quæ eſt verbum, ſeu miniſterium Spiritus, eamq́ue his inculcat verbis: In ſanctificatione Spiritus quibus intelligit Miniſterium verbi, quod nominatur, 2. Corinth. 3. verſ. 8. Aræxoui xeesuns admini- ſtratio piritus, qui nos ſanctificat in verbo veritatis, Johan. 17. verſ. v7. Aliud igieur eſt ſanctificatio,& aliud ſanctitas, quæ differunt, ur cau- ſa,& effectus. Poſterior eſt apprehendens, quæ his docetur verbis, & in ſide veritatit: Additur vocabulum veritatis, quia hanc fides in ver- bo revelatam apprehendit. Inculcat A poſtolus Electionis cauſam f. nalem his verbis, in ſalutem. Denique docer Apoſtolus, quandocle- Ktio ſit facta inquiens, elegit nos ab initio. ObINILO LuBRIOI, ET VA GABuNDI BET- larmini. 14. Valde lubricus,& dubius eſt in loco de prædeſtinatione Bel- larminus: in nonnullis Calvinianis fubſcribit: In quibuſdam ſibi ipſ contradicit, negans quod in præcedentibus conceſſerat. 15. Fraudulenter ſcribit lib. 2. c. 9. ex parte noſtri Prædeſtina- tionis nullam aſſignari poſſe rationem. 16. Occultam ſcribit pag. 603. eſſe cauſam, cur Deus huncpo- tius, quam illum ad vitam prædeſtinet. 17. Nudam Dei intentionem dandi gloriam eſſe electionem, opinatur lib. z. cap. 14. 18. Conlilium de mediis ſalutis eſſe poſterius propoſito Ele- tionis⸗ſtatuit. STAsSsus CoNrROVBRSIk. 4 19. Queritur igitur in hac Diſputatione& de verbis,& de mente Bellarmini, atq; de Electionis cauſis. Nos hoc loco ea examinabimus, in quibus Bellarminus à reliquis Pontificiis diſſentit; Ea verò, in qui- bus cum eis facit, in ſubſequenti refutabimus Diſputatione. 20. Queſtio prima: An Bellarminus in loco de Prædeſlinationt Jaciat in plariſq, cum Calinianis⸗: 21. Reſp. Diſſentit Bellarminus in Articulo de Prædeſtinatio- 1........„„ ne d reliquis Pontificiis,& quoad verba ſaltem ſubſcribit opinioni de abſoluto& horribili Ele ctionis decreto Calvinianorum: Idq; videre eſt primd ex deſcriptione ordinis prædeſtinatorii, quem fingit: Nam ſcribit lib. 20. cap 9. lit. D. Iſte fuiſſe videtur ordo Prædeſtinationis in mente divinä: Primum pra vidit Deus, ſi hominem conderet, eum lapſurum cum amni poſterita- te, ſulhi Vaphulen mnunuley „Imtdes nalgiC) uri 8. De mnottene am ts eErodt dimgin um. Hoc. nn fatd d ſiroi karer p Chrſi. nid Bdll lesci getama lx, g. mnen lnt quo tn, t 14 1 AMcmh; — 2ezaner nen 4 A. Lowekkauin,. cr cacni gn. urseEnir rom „Nabocal atücätd 1 ackn u Acem ocee 4¼ 1 di Diſputatio III. 995 . tes& ſimul vidit, poſſe ſe værius modis liberare vel omnes, vel aliquos proarbitra- tu ſuo. Deinde voluit hominem condere, ac, ut laberetur permittere,& quoſdam ex numero lapſorum miſericorditer liberare, aliis in maß perditionis juſts reli- ctis. Tertiò excogitavit remedia, ſalvandis electis idonea, in quibus primum lo- cum habuit incarnatio,& paßi Salatoris. Quariò approbavit ea remedia,& tunc elegit Chriſtum,& nos in ipſo ante mundi conſtituttonem. Quintò diſpoſuit ordinarit,& quomodo imperayit, ut ita ſieret. b 22. Deſideramus in ordinis iſtius deſcriptione ſequentia. 1. Scri- ptura oſtencdit, nullum aliud remedium homini lapſo inventum eſſe, quam ſatisfactionem Chriſti. Ergo non licet pro arbitratu aliud fin ge- re: Et illud tantùm oporter nosagnoſcere. z. Condidit Deus hominem ad imaginem ſuam, Gen. 1.v. 26. 27.6..v. l. Sap. 2.v. 2z.&; ad vitam æter- nam. Hocigitur decretum fuit ſummum: Et per conſequens, primum non fuit decretum, hominem condere,& ut laberetur permittere. z. Qui ſtatuit Deum excogitaffe remedia pro ſolis electis, ille particula- ritatem approbat calviniſticeam, ac proinde opinatur, Deum non o- mnes& ſingulos diligere, omnium,& ſingulorum falutem velle, nec omnibus Chriſtum miſifſe. Jam verò ſtatuit Bellarminus, Deum ex- cogitaſſe remedia pro ſolis electis. Ergo. 4. Quidecretum Electionis prius eſſe opinatur conſilio de mediis ad ſalutem, utpote de incarna- tione,& paſſione Salvatoris, ille ſubſcribit Calvinianis meritum Chriſti Electionis non cauſam eſſe ſubſcribentibus. Opinatur verò il- lud Bellarminus. Ergo 5. Qui innuit nos ele ctos eſfè ſine reſpectu fidei, ille Scripturam oppugnat,& abſolutum, ac horribile Electionis de- crerum approbat Facit verò illud Bellarminus. Ergo. b 23. Secunddò idem colligitur ex verbis Bellarmini, ut lib. 2, c. 12. lit. D. Scriprura docer, reipſa non credere, niſi illos, qui habent auxilium ef- Acax, quo fit ut homo non ſolum poßit credere, ſed etiam credat,& hoc auxili- um non owinibus dari. Ibidem ht. D. p. 614. Donum Dei eſt, iſum vellecre- dere, quod non habeat, niſi qui credunt; quoniam eis ſolis Deus dignatur ita ſua- dere, ut perſuadeat.&c. 24. Tertio, commendatur proptered a Calvinianis Bellarminus: Pareus ſcribit lib.z. c.. de grat.& lib. arb. p.;0 4. Hic Bellarmino aſtipula- mur per totu, ideò nihil caſtigabimus. Et pag. 30 5, Bellarminus Præadeſtinationt mereè gratuitam eſſe, nec ullam in nobis cauſam habere, recte aſſerit, atque de- monſtrat. Acausa igitur Pradeſtinationis tam pra viſam fidem, quàm præviſa Aaaaaa 3 opera * —— . 5— S e H k aaaeen ee res, dee ſſſſſſſſſ 8 896 De Papiſmo opera rectè excludit. Feſtus Hommius in Collegio Anti-bellarminiano pag. 387. Bellarminus, ait, ſecundum ſcripturam redtè docet, nullam ejus ratio- nem ex parte noſtra aßignari poſſe, acproinde cauſam Fledlionis non eſſe preyi- ſionem jidei, aut beni gratia divinæ uſum, ſed ſolam,& unicam cauſam eſe libe. ram,& miſericordem Dei voluntatem,& gratuitam 2uJoniay, ſeu propoſi- tum voluntatis ſuæ. Quare ineptè hac in parte Belarmiso, atque jpſi Seriptur⸗ contradicunt recentiores Jeſuitæ. 25. Quxſtio ſecunda: An ſeriò ſcribat Bellærminus, ex parte no- ſtri Prædeſtinationis nullam aßignari poſſe Prædeſtinationis auſam? 26. Relp. Proponit Bellarminus Ib, z. cap. 9. de Prædeſtina- tione hanc propoſitionem Quam vis gratia ſufficiens omnibus detur, tamen Pradeſtinationis diyinæ nulla ratio ex parte noſtri aßignari poteſt. Explicat ibidem propoſitionem hanc his verbis: Dicimus, nullam rationemaßigna- ipoſſe, ut excludamus non ſolum merita proprie dicta, ſedstiam bonumuſum liberi arbitrii, aut gratis, aut utriusꝗ, ſimul à Des præviſum, etiamſi non diua- tur vera cauſa, ſed conditio ſine qua non prædeſtinarttur un, qum pradeſtinatur. Confirmat propoſitionem eandem cap. 10,11. 12, 1 17. Verum 1. Oppugnat Bellarminus,& refutat reliquospon- tificios,& Jeſuitas. Nam Sta letonus in Antidotis Apoſtolicis pag. 526. contendit, homines ad gtatiam quidem primam ebecdos eſſe xra- tis; Ad gloriam vęrò non gratts, ſed proptet præviſa,& futura media. Er in Explicat. Cathol. par. 3. p.363. ſcribit: Conſiderandum eſt, quod ondi divinæ providentie erga electos plures babet gradus: Nam alii gratiam juſtiſ cantem pracedunt, alti ſequuntur. Qui præcedunt, ſunt dilectio, electio, pradt- ſtinatio,& vocatio: Qui verò ſequuntur, ſunt augmentum gratiæ. juſtitieprufe- ttus,& adeptis ſumma felicitatis. Si percontaberis igitur, an operapræriſa ſint cauſa meritoria divinæ pradeſtinationir. Reſpondendum eſt, atq, omnind ne- gandum, opera noſtrapriorum illorum graduum cauſam eſſe meritoriam. Sedſi znterroges rurſus de poſterioribus gradibus, dicendum eſt abſque dubio illa meri- toriam eſſe cauſam. Idem habet Becanus Tom. i. in Diſput.de Prædeſt. th.. Conſtat, inquit, ex Scripturis, vitam aternam dariex meriti, O iden vocari mercedem, bravium, ſtipendium, oronam: erò dubitari non poteſt, qum ab aterno praparata ſit ex præviſione meritorum. Et paulò poſt: Hoc faciles- ſtenda in propoſito, inquit, quia Deus non tantùm pradeſtinatis, ſed etiamte⸗ probis proponit hoc præmium vita æternæ,& affctu ſimylici deſiderat, ut omnès mMad conſequantur, ided́; dat omnibus præcepta,& ſuſcientia media, quibus poßin ſuhen Hgechuo 3. convadi chioran nugwie Kateddwin fſanenc deny deuntnat y. pothäles puo cli iigeitec dionibes aulalec artiohis ntionen onlſtet wetitle umele zc aunil 35 lem gu derud auſai og, laan) . ldm zakin piar unE. coide Diputatio LII. 897 hoſßint aſequs, ji velint: Et tamen efscaciter non vult dare illis qui non nieren- tur. Ergo quod aliis eſficaciter dare yelit, ided eſt, quia revera merentur. 28. 2. Bellarminus aut non ſeriò idipſum ſcribit, aut apertè ſi- bi contradicit: Nam primò ait lib. 2. c. 14. pag. 627. lit. D. Dicendum eſt electionem æternam duobus modis conſiderari poſſe: Vns modo, ut eſt intentio dandi gloriam; Alio modo, ut eſt diſpoſitio executionis,& quaſi executio in mente divina. Priore modo electio eſt merè gratuita,& nullam prærequirit pra- vißʒonem operum bonorum. Poſteriore modo praæexigit previſionem meritorum: Non enim vitam æternam ſub rationepremii Deus dare diſpoſuit, niſi ius. quss bene operaturus eße prayidit. 11 29. Secundò. Conſtringunt Bellarminum propriæ ipſius hy- potheſes, ut aliter ſtatuere nequeat: Nam homines, ait, mereri ex con- gruo juſtificationem, ex condigno glorificationem: Et decrerum non differre cauſaliter ab executione decreti. Quxæ igitur ſunt cauſæ Ele- ctionis, eædem ſunt cauſæ juſtificationis,& contra. Atqui Electionis cauſæ ſecundum Bellarminum non ſunt noſtra opera. Ergo nec juſtifi- cationis. Vel ſi ſunt juſtificationis cauſa, erunt& Electionis. Tertiò rationem Prædeſtinationis in præſcientia potius, quam in voluntate conſiſtere, ait Bellarminus. At præſcienta rerum non eſt cauſa, ſed in- tuetur ſecundum ipſum noſtra opera. Quis igitur non videt ſecundum eum electionem eſſe factam reſpectu prævifionis bonorum operum: 30. Quſtio tertia⸗ Num occulta ſir cauſa, cur Deus hunc potius, quaàm illum ad vitam æternam prædeſtinet? 2 31. Reſp. Statuit Bellarmiaus lib. z. cap. 9. ex parte Deigenera- lem quidem Electionis poſſe dari cauſam; Specialem verò non qui- dem deeſſe, ſed eam nos latere, ex parte De, inquiens, aßignari poteſt cauſa in genere, ut oſtendatur miſericordia,& juſtitia ipſius: In particulari quog, dubitari non poteſt, quin Deo non deſit ſua ratio, cur iſtum potius, quàm illum pradeſtiuare voluerit ad vitam, quam vis ea oseulta jit. W 32. Verùm quæ ſim Electionis caulæ non obiſcurè, ſed manife- ſtiſſimè docet Scriptura, ex quibus patet, cur hic præ illo eligatur. Au- guſtinus dicit: Ambula per fidem, ut pervenias ad Prædeſtinationem. Quod igitur Deus revelavit in Scriptura, illud non eſt occultum. Arqui quæ ſint Electionis cauſæ Deus revelavit in Scriptura. Ergo. 33. Minorem oſtendimus in præcedentibus. Nam 1. Miſeri- cordem Dei voluntatem eſſe Electionis cauſam docerur, Eph. i. verſ 34. 69. Joh. 398 De Papiſmo 69. Joh. 13.v. 18. 2. Theß. z. v. 13.Rom. 11. v. 5.⁊. Tim. I. v. 9. Meritum Chricti Electionis eſſe cauſam, legitur, Eph.. v. 4.5.6.9. Fidem ejuſdem eſſe cauſam inſtrumentalem, ſeu medium docerur, 2, Theſ. 2. y. II. Joh..y.16. 9.G.y. 40. 2. Tim. 1. v..1. Cor. I.y. ⁊1. Jacob. 2..3. 34. 2. Quæ ſunt cauſæ juſtificationis,& benedictionis, ex- demſunt cauſæ Electkionis Fph. 1. y. 3. 4. Auqui prænominaræ illæ cauſe ſunt cauſæ juſtificationis, Rom. 3.. 4. 25. 28. juſtificamur gratis per grati. am iſius, per redemptisnem, que eſt in Chriſto Jeſu,&c. Ergo. Non ſunt verò occultæ cauſæjuſtificationis, ſed in ſcriptura manifeſtatæ. Ergo nec ſunt occultæ cauſæ Electionis. 35. 3. Quæ Dei gratia nobis peccata in tempore temittit, eaab æterno nos elegit, Eph. I.. 5. 6. 7. 2. Tim. 1.v. 9. Rom. 11. v.. Atqui Deigta- tia non occulta, ſed in ſeriptura revelata, non abſoluta, ſed otdinata, & meritum Chriſti fide ſibi applicante determinata nobis peccata remittit. Ergo. 36. 4. Si quis quærat, cur hic, vel ille damnetur, hanc exſoriptu- raexhibebimus cauſam, quia non credidit in nomen unigeniti hilii, Joh. 3.v. 18. Quj incredulus eſt Filio, non videbit vitam, ſed ira Deima- net ſuper eum. Ilbidem v, 36. Chriſtus dicit Joha6.v. 9. Spiritus S. argu- et mundum de peccato, quia non crediderunt in me. 27J. Si quis pergat quærere, cur noncrediderit? Reſpondebimus ex Scriprurâ. 1. Quia verbum præadicatum ſprevit,& Hoſtiliter oppu- gnavit. 2. Adeòôque Spiritui S, per verbum prædicatum trahenti obſta- culorum poſitione non tantùm naturaliter, ſed etiam hoſtiliter reſti- tit. 3. quia ſemen auditi verbi paſſus eſt ex corde ſibi eripi, vel volupta- tibus hujus mundi ſuffocari. Hinę licer ad tem pus ctediderit non ta. men in ed fide perſeveravit, ſed à veritate defecit. 1 b 38. Quare Scriptura cauſam eſſe docet, non abſolutum,& oc- cultum decretum, ſed hominis malitiam: Nam quidam verbumau- diunt, ut habeant calumniandi occaſionem, ut Judæi, Act. 3. Quidam cum præjudicio ſophiſticis opinionibus dementati, ut Athenuenſes Act. 17. Quidam audiunt quidem libenter, ſed ſtudio novitaris, non diſcendi, ut Herodes, Luc. 23. Quidã, exiamſi m conſcientià ſunt con victi, errores, ne erraſſevideantur, abjicere nolunt, ut Phariſæi, Luc. il. Quddam licet verbum cum gaudio ſuſcipiant à ſuſcepro tamen yerbo patiun- adioheut tunfe „ 6 furneſlls dlaptar⸗ uam Cht 679 Pig 40: mm,qplc um euit Ad).J IM. 4ey dammag 4. Daltätalo Naiciacha um, chr 41 urzirnur 19. 4 ktuan4 jlusttit luamD dt Aug Amb 0. Uenlat ſthisd teaad (hritr wbipe uncia dn c bdenn K. la. 4 akrdrr.. — e manl — rradenne uekeucou ac etaien verc. * —* 4 3 Dißputatio LII. 999 patiuntur vel nutu ſeſe deterreri, vel æſtu perſecutionum areſcunt, ne fructum ferant, Luc. 8.. 39. Quicunque igitur eſt judicatus, eò quod non credat in Chri- ſtum, ejus judicii cauſa eſt incredulitas, adeqòue cauſa non occulta, ſed in ſcriprura revelata. Atqui incredulus judicatus eſt eõ, quod non cre- datin Chriſtum, Joh. 3. v. 18. 36. Jer. 32. v. 33. Mar. 16. y. 16. Joh. G. y. 33. c. 16.p. 9. Ergo. 49: 4. Arguuntidem exempla, ut Phariſæorum,& Legisperito- rum, qui conſilium Dei ſpreverunt in ſemetipſos, Luc. 7. v. z0. Judao- rum, qui repellebant verbum,& ſeſe vitã æterna indignos judicabant, Kl. 13. v. 45. Rom. 9.y.31. 32. cap. II. v. 20. Ad cænam magnam vocatorum, Luc. 14. v. 24. Hi enim noluetunt venire: Non guſtarunt igitur Cœ- nam magnam. 41. Urget verò Bellarminus dictum Apoſtoli, Rom. 1r. v.zz. Oaltitudo dipitiarum ſapientiæ,& ſcientia Dei. quam incomprehenſibilia. ſunt Judicia&jus,& myeſtigabiles via ejus. Inde infert occultifſimam eſſe cau- ſam, cur Deus hunc potius, quam illum ad viram eligat. b 4 ½. KReſp. 1. Multa Dei judicia nobis non eſſe revelata ultro largimur, idque docet Apoſtolus in loco allegato. Et apud Eſaiam, cap. 45. v. 15. dicitur yerè tu es Deusabſconditus, Deus Iſratl Salvator. Et cap. 40. y. 3. Quis adjuvit ſpiritum Domini? Aut quis conſiliarius cjus fuit,& oſtendit illi? Sap. 9.v. 3. Quis hominum poterit ſcire con- ſilium Dei? Aut quis poterit cogitare quid velit Deus? Piè de illis di- cit Auguſtinus: Judicia Dei occulta eſſe poſſunt, injuſta eſſe non poſſunt. Et Ambroſius de vocat. Gent. c. 7. Qua Deus occulta eſſe voluit, non ſunt ſcru- tanda: Quæ autem manifeſta fecit, non ſunt neganda, ne in illis illicité curisſi,& in his damnabiliter inveniamur ingrati. b 43. 2. Deabſconditis illi notanda ſunt duo. Prius eſt: Non eſ- ſe ea ad ſalutem neceſſaria: Quæx enim ad eam ſpectant ſunt nobis per Chtiſtum,& A poſtolos revelata, Job. 1. v. 18. Filius qui eſt in ſinu Pa- tris ipſe enarravit nobis. 4Ack. 20. y. 27. Non ſubterfugi, quò minus an- nunciarem vobis omne conſilium Dei. Quare abſcondita illa ſalutem non concernunt. Hujuſmodi ſunt: Quare Deus huic populo citius dederit verbum, quam illi. Et ſimilia alia. Poſterius eſt: conſilia, judi- cia,& facta illa non eſſe revelara verbo,& voluntati revelatæ contra- tia. Ambroſius dicit in Epiſt. ad Rom. capit. 39. Manifeſtum eſt, ſolum Bbbb b Deum et. eaeemun„„„.ſſ— —— — re 8 ſſſͤſͤͤͤ— 2 ——y— 2* 3———— —— —— 9 =— — ,— es 4 9 0 De Papiſino Peum eſſe, qui noyerit omunia conſilia; Et hunc verum eſſe, qui nulliu egeat, quod ab ipſo ſunt omnia: Ac per hoc conſilium ejus aà nullo nec comprehenditur, nee metitur: quia inferiora ſuperioris ſenſum ſcire non poſſunt. Denique Juda- is credentibus impoßibile videbatur, conſilium eſſe,& voluntatem Dei ad- demptionem gentium: Simili modo& gentibus arduum,& ineredulum vide- batur Judaos, qui non crediderant poſſe converti: aut credentes ſuſcipi, ut ſal- varentur. Inter cœtera hoc eſt conſilium Dei, quod latuit, nec potuit tompte- bendi. b 44. Queſtio quarta: An nuda Dei intentio dandi gloriam 3te- lectio? 45. Reſpond. Bellarminus ſcribit lib. 2. c. 14. lit. D. Rlectisa- terna duobus modis conſiderari poteſt: Vno modo ut est intentis dandi glon. am. Alio modo, ut eſt diſpoſitio executionis,& quuſi executio in mente diyi- naà. Priore modo electio eſt merè gratuita,& nullam prærequirit præviſionem operum bonorum. Poſteriore modo præexigit praviſionem meritorum. Nos enim vitam aternam ſub ratione præmii Deus dare diſpoſuit, niſi iu:, quos bene operaturos eſſe prævidit. Tannerus in 1. Thom. Diſp. 2. theſ. 42. Adyerten. dum eſt, ait, duplicem eſſe voluntatem Dei. Prior voluntas aſt per modum in- tentionus, quæ ad Prædeſtinationem pertinet,& eſt ſine præviſis meritu. Alte- ra, eſt voluntas executiva, ſeu adordinem executionis pertinens, qua ql iyſa di- Hoſitio executionis in mente divina, poſt præviſionem meritorum. Poſtquame. nim Deus vidit jam pradeſtinatos ad gloriam per cetta media rectè uſuros auxi- liis præparatis, voluit illis etiam in ipſa executione conferre gloriam tanquam bravium ob præviſa merita. 46. Labitur verò Bellarminus, ut& Tannerus, graviſſims. Nam. 1. Aliud eſt Dei dilectio,& aliud electio: Dilectio eſt gene- ralis, reſpicitque omnes,& ſingulos homines, Johan. 3. verſ. 16. Sio Deus dilexit mundum, ut Filium ſuum uni genitum daret. Electio eſt particularis: Multi enim ſunt vocati, ſed pauci electi, Matth. 20. verj. 16. Intentio illa dandi gloriam dependet à dilectione, ſed non eſti⸗ pſa dilectio. Nam intentio dandi glotiam eſt univerſalis: Vult enim Deus omnes homines ſalvos fieri,& ad agnitionem veritatis perve- nire, I. Timoth. 2. verſic. 4. Non conſtituie nos Deus, ut iram nobis concitemus, ſed ut ſalutem conſequamur per Dominum noſtrum]2- subH CHRISTuM, I. Theſ.. yerſ.9. Atqui electio eſt Pantlochai. “ 4 Matt. 410. 4 Fide te: Mäunn Cac lat mun uraſtit zuhecm nudlige 4 Ro. At 2 1 4 eäche „ Nlge 4. ula Dei (ata,2. 9 h9.J nclacit lone ſdh rnaſtha 4 Aſ opoltnn dinegim Vanni tiio ex zuenti iscau merel Diſputatio LII. 901 Matth. 29. verſ. 16. c. 22. verſ. 14. Pauci electi, 1. Corinth. 1. verſ. 26. 27. 28. Videte vocationem veſtram fratres, quia non multi ſapientes ſe- cundum carnem, non multi potentes, non multi nobiles, ſed quæ ſtul- ta ſunt mundi, elegit Deus, ut confundat fortia,& ignohilia mundi, contemptibilia elegit Deus. Jacob. 2. verſ. j. Nonne Deus elegit paupe- tes in hoc mundo, divites in fide,& hæredes regni, quod tepromiſit Deus diligentibusſe: Ergo. 47· 2. Quod diſtinguitur ab electione, illud non eſt ipſae- lectio. Atqui propolitum,& intentio dandi gloriam diſtinguiturab electione: Sumus enim electi ſecundum propoſitum, bpeer verſ.. 9.11, Ergo. 438. 3. Quicquid cauſis incluſis eſt ordinatum„illud non eſt nuda Dei intentio dandigloriam. Atqui Electio cauſis incluſis eſtor⸗ dinata, 2. Thes. 2. V. 13. Ergo. 49. 4. Electio eſt facta ſecundum præſcientiam, Roman. 8. verſ. 29. 1. Petr. i. verſ. z. Ergo non eſt nuda Deiintentio dandi gloriam. Includit enim præſcientia prius& poſterius, quod datur in ordina- tione fidei. Ambroſius dicit in Epiſt. ad Roman. cap. 22. Hi ſecundum propoſitum vocantur, quos credentes præſcivit Deus futuros ſibi idoneos. Et pau- 1è pòſt: Iſtos, quos præſcivit futuros ſibi deyotos elegit ad promiſſapræmia ca- peſßenda, ut hi, qui credere videntur,& non permanent in ſide cæpta à Deo ele- iti negentur. 50. S. Octava Bellarmini propoſitio libr. 2. c.„. hæc eſt: Quam vis gratia ſufficiens omnibusdetur, tamen prædeſtinationis divinæ nulla ratio ex parte noſtri aßignari poteſt. Confirmat eam capitibus ſubſe- quentibus. Atcapit. 14. diſputat, præviſionem operum eſſe Electio- nis cauſam efficientem. Contradicit igitur ſibi ipſi,& parum conſide- ratè reliquos oppugnat Scholaſticos. SI. Queſtio quinta: Num onſilium de mediis Ialutis ſit poſterius propoſito electioni:: S2. Keſp. Bellarminus proponens ordinem Prædeſtinationis dicit cap. 9. Excogitait remedia, ſalvandis electis idonea, in quibus primum locum babuit incarnatio,& paßio Salatoris. Statuit igitur, conſilium de me- diis ſalutis eſſe poſterius propoſito Electionis. Tannerus Diſput. ꝛ. Bbbbbb 2 th. 34. ſ —— ͤ “ — —— ——— 9021 De Papiſino ttl. 34.35. 36.37. de ordine ac progreſſu prædeſtinationis enumerat opi- niones,& demùm quartæ, quam hanc eſſe ait ſubictribit: Quarta, ac no- ſtro judicio probabilior ſententia univerſim pradeſtinationem, ſeu elettionemad gloriam, rebectuomnium tam hominum, ſeu adultorum, ſeu parvulorum, quam angelorum, factam aſſerit ante præviſionem meritorum, ſeu mediorum, quibu- cum idem ſalvandi eſſent. 53. Contra opinionem hanc ita inſurgimus: Omnis cauſana turæ ordine prior eſt cauſato: Eſt enim ab ea cauſatum. Nequit igitur eſſe poſterior ſuo cauſato. Atqui medium illud nempe incarnatio,& paſſio ſalvatoris eſt Electionis cauſa,& quidem meritoria. Ergo. 54. Minorpatet maltipliciter: Nam 1. In quo, per quem,& proprer quem ſumus electi, ille eſt electionis cauſa. Atqui in Chriſto, per Chriſtum,& propter Chriſtum ſumus electi. Ergo eſt electionis cauſa. Intellige meritum Chriſti non nudè, ſed prout perſeveramti fi⸗ de eſt applicatum. Aſſumptio legitur, Eph. 1. v. 4. Elegit nos in ipſoan- te mundi conſtitutionem. v. 5. 7. Prædeſtinavit nos per Jeſum Chri- ſtum, In quo habemus redemptionem per ſanguinem ejus. 2. Tim. i.y. 9. Vocavit nos vocatione ſuà ſanctã, non ſecundum opera noſtra, ſed ſecundum propoſitum ſuum,& gratiam, quæ data eſt nobis in Chri- ſto Jeſu ante tempora ſecularia. 5z. 2. Cauſa benedictionis eſt etiam cauſa Electionis, Eph.l. v. 4.5. Benedixit nos in benedictionibus ſpiritualibus in Chriſto ſicut elegit. Atqui Chriſtus eſt cauſa benedictionis: Nam per,& propter Chriſtum benedicimur. Ergo. 56. 3. Cauſa gratificationis, redemptionis,& peccatotum fe- miſſionis, eſt etiam cauſa elegtionis. Atqui Chriſtus eſt cauſa gratifica- tionis, redemptionis,& peccatorum remiſſionis, Eph. 1.y. 6. 7. 11. Ergo. 57. 4. Cauſa juſtificationfs eſt eriam cauſa Electionis: Eadem enim ſunt cauſæ decreti,& executionis decreti, quia non eſt Deus qta- ſi homo, ut mutetur, Num. 23. v. 19. Atqui meritum Chriſti eſt cauſaju- ſtificationis, Rom. 3.y. 24. Gal. 2. y. 16. Act. 4. y. 12.c.10.y. 43. Cap. 15.. II.. Cor. I. y. 30. Ergo. 38. z. Electio eſt facta ſecundum præſcientiam, Rom. 3. verſ.9. 1. Pet. i. v. 2. Ergo determinatur merito Chriſti fide apprehenſo. Deus enim in eligendo prævidit, præſcivit,& conſideravit meritum Chriti fide apprehenfun. 995 1 umtit nwet o müantell ¹ üonilt 8 1 bdus deſc pnitio en lam ſue amaat * 9 Genen natat ſoner ater dam! gend⸗ dnid dntir Diſputatio LII. 93 F9. 6. ldem oſtendemus de fide in quæſtione ultimaà, quod ni- mirum ſit pars prædeſtinatorii ordinis, ac proinde fidem includat: Evi- denseſt locus, Eph. I.v. 12. Prædeſtinari ſecundum propoſitum ipſius, man ⸗ qui ante in Chriſto ſperavimus, hoc eſt, credidimus: Nam ſperare ſæ- 4 pe ſignificat credere, ut 1. Tim. 4..10. 2. Theſßſ. z.p. 16. Quare conſilium rni 0 mediorum prius eſt Electionis οpolito. — 1 ghat. 6 0. Quæſtio quinta: Num media ſalutis pro ſolis electis ſint exco- b nä 4 651. Reſp. Non obſcurè illud innuit Bellarminus dicens lib. 2. ner Nan 5 c.9. Deum excogitaſſe remedia ſalvandis electis idonea. Stenim pro 4 ecdena A h is tantum media illa ſunt excogitata, ſe quitur promiſſiones Evan ge- dn ei n licas eſſe particulares....... aaaan 4 6². Infaciem verò Bellarminus contradicit Spiritui S.& ſibi ipſi. Refutamus igitur opinionem illam duplici teſtimoniorum Scri- pturæ claſſi. Prior agit expreſsè de omnium hominum ſalute, eamque ex parte,& intentione Dei univerſaliter additis particulis univerlali- aamage h bus deſcribit, ut, I. Tim. 2.v. 4. Deus vult omnes homines ſalvos fieri,& ad a- e Luitionem veritatis pervenire Joh. 3.v. 16. 17. Sic Deus dilexit mundum, ut Fi- Fm m uam ſuum unigenitum daret, ut omnis qui credit in eum non pereat, ſed habeat 1 vitam aternam. Non enim miſit Deus Pilium in mundum, ut condemnet mun- sctenet dum, ſed ut ſeryetur mundus per eum ſimilia leguntur, Tit. 2. y. 1I. Rom. 11. p.32. ouda gu. Theß..v. h. 2. Pet. 3.v. 9. Matt. 11.. 283.. bcrcdicon 3z. Regeris, Partaculas uuipe: ſales, inquiens, eſſe intelligendas de eneribus ſingulorum,& non de ſingulis generum. Itaque particulam, 0MNIS, taens noraré omne genua humanum per quaſcung, differentias diſtzubutam. Appella- 4 4 d tione verò Mu ND intelligendam eſſe optimam mundi pa rtem hre.ſolos elecles. ü 64. Reſp. 1. Particulam, Omnisinterdum uſurpari diſtributivé 4 1 interdum collectivè: Interdum uſurpari explicitè univerſaliter, inter- hetaus dum limitatè nos ipſi docemus. In allegatis verò teſtimoniis intelli- 4 oascacns 1 genda eſt explicitè univerſaliter, notatq; ſingula generum. Nam. 2.0- Lee 11 pinio illa, quaſi promiſſiones illæ tantùm de generibus ſingulorum 4 ſint intelligendæ, eripit individuis ſolidam conſolationem,& dedu- cirtad deſperationem: Facit Deum xοoσνσπναυòάmπνν: Inefficacia reddit aiun gca 4 ſalutis media, nimirum verbum,& ſacramenta. 3. Ex loco 1. Tum. 2. ita ro(MI 7 argumentamur: Quprum Deus eſt Deus, Chriſtus Mediator: Quibus Xaut. verbum annunciare debebat Apoſtolus: Pro quibus Deus orandum Bbbbbb 3 præce — 1— 8 eeee 6 8 — 3 —— — 2* — wme— —*‧⁸⁷ — = — ——— — —— —— — — ——· ———— — ——= — — — ———— 944 De Papiſm præcepit: Quos Deus vult ad agnitionem veritatis venire; eos vultſal- vos fieri. Atqui Deus eſt Deus non tantum generum, ſed etiam ſingu- lorum, Chriſtus eorũ eſt Mediator: Apoſtolus ipſis annunciate debe- bat verbum: Deus pro ipſis, etiam pro impiis præcepit, ut oremus, iqq́ ſuo nos docet exemplo Chriſtus, Luc..3. v.; 4. UIt& Jeremias cap. 29. y. 7. Vult eoſdem Deus adagnitionem veritatis venire. Ergo. 4. Exloco Rom. il.y,z2. Quoſcunq; Deus voce legis concluſit ſub peccatum, eo- rum vult miſereri. Atqui concluſit Deus ſub peccatum univerſos,& ſingulos, Rom. 3.v. 12.22. 23. Gal. z.y. 2. Ergo.. Ex loco Tit. 2. v.rI. Qui ſunt arguendi,& abnegare debent iniquitatem, illis illuxit Gratia Dei. Atqui univerſi& ſinguli ob peccatum ſunt arguendi,& abnegate de- bent iniquitatem. Ergo. 65. 6. Vocabulum, mundi, notat in ſeripturà vel infideles tan- tùm, ut Joh. 17.v. 9. Ego pro eis rogo, non pro mundo: vel fideles& in- fideles ſimul, ſed nuſpiam denotat ſolos electos, 7. IIle mundus intel- ligitur Joh. 3. cui annunciandum eſt Evan gelium,& qui continer cre- dulos,& incredulos: Nam verſ. 18. dividitur in fideles& infideles At- qui Evangelium annunciari deber non ſolis electis, ſed omni crearu- ræ, quæ ſub Cœlo eſt, Mar. 16. y. 15. Matt. 28. v. 19. Luc. ⁊ 4. v. 47. Afk. 17.y. 30. Col. I. v. 2z. Et numerus tantum ele ctorum non continet fideles,& infideles. Ergo. 66. Poſterior teſtimoniorum Scripturæ claſſis agit de benevo- lentia erga morientes, Ezech. 18. v. 31. 32. cap. 23. verſ. 11. Viyo ege, licir Dominus Deus, nolo mortem impii, ſed ut convertatur impiusà vià ſua,& ri- rat: convertimini à viis veſtris peßimis: Et quare moriemi domus Iſrasli 2. Pet.ʒ.verſ. ↄ. Tardat Dominus, qui premiſit( quemadmodum nonnulli tardi- tatem exiſtimant) verum patienseſt erga nos, dum non vult ullos perire, ſeds- mnes ad pœnitentiam reyerti. Ex his ita argumentamur: Deusnon vult mortem morientium, idque juramente confirmat. Ergo eorum vult ſalutem. Item: Quoscunque Deus invitat ad pœnitentiam agendam, &ad quos refertur Dei longanimitas,& patientia, eorum nullum vult perire. Atqui Deus invitat ad pœnitentiam agendam, etiam eos, qui in impœnitentia ſuà pereunt: Et Dei longanimitas refertur ad manife- ſtos peccatores. Ergo. 97. Quare cum dilectio Dei ſit,& extendat ſe ad univerſos, & ſingulos homines: Chriſtus etiam non electis tantùm, ſed Lu “ bus,8 mmal ſn inbe* 715. 68. ne.I7 4 um lUs kerr ym 7 7 ſolutas melito zuedt Natun daenpo lod hereut Auait ranſc mine cact pra ſerti 1 detn ptin de da. l rn üte Xerrln — 2 ſcyamrdt Diſputatie LII. 965 bus, gsſingulis eſt datus,& pro ſingulis, etiam pro iis, qui pereunt, ſa- tisfecit. Nam mortuus eſt1. Pro omnibus hominibus, E/¼i. 5½. verſ. G. Roman.. verſ. 18. cap. 8. v. 31. Joh. 1. v. 9. cap. 12. verſ. 32. Luc. 2. verſ. 10. 2. Corinth.. verſ. 14. 13. Col. 1. venſ. 20. 1. Tim.z. verſ. 6. c. 4. verſ. 10. Tit. 2. verſ. 10. Heb. a. verſ. 9. 5 Snn 68. 2. Obtulit ſeſe Prototo mundo, I. Joh. 2. v. 2. c. 4. v. 14. Joh. 3.y. 16. 17. cap. 4. y. 23. o. 6. y. 1. cap. 12. v. 47.c. 17. v. 21. 2. Cor. 5. ver. 19. Mat:i. 13.y. 38. 1. Tim. 3. v. 16. 59. 3. Mortuus eſt,& ſatisfecit etiam pro his, qui ſua ipſo- rum culpaâ pereunt, Rom. 14. v. 16. I. Cor. 8. y. II. Heb. G. y. 4. 5.6. C. O.v. 16.27.28.29. 2. Pet. 1.y. 9. c. 2. v. I. Joh. 15. y. J. b d 73. Quamobrem Deieſt intentio, ut omnes credant, in Fili- um,& ſalvi fiant,& media ſalutis non ſolis excogitavit electis, ſed et- iam illis, qui ea contemnunt,& ſua ipſorum culpa pereunt, fidem of- fert omnibus, Act. 17. y. z1. Srn es 7I. Quxſtio ſeptima: An ſimus electi veſpectu præviſæ fdei: 72. Reſp. Diſputat Bellarminus Prædeſtinationem ita eſſe ab- ſolutam,& puram, ut non tantum excludat præviſionem propriorum meritorum, ſed etiam præviſionem fidei,& hanc dari quibuſdam eò, Aued ſint in numeto Electorum. Cap. 12.lib. z.dicit Scriptura docet, rei- pſa non credere, niſi illos, qui habent auxilium efficax, quo ſit, ut homo non ſo- lum poßit credere, ſed etiam credat,& hoc auxilium non omnibus dari-Et pau- lò põſt: Videmus cauſam reddi, cur Judai iſti non crederent, non quia non ha- berent atxilium, quo poſſent credere; Sed quia non haberent gratiam illam, quæ ita ſuadet, ut perſuadeat,& ided non habuiſſe, gratiam ilam, quia non e- rant de electis ovibus, neg, dederat eos Pater Filio. Statuit igitur Bellar- minus tantùm electos eſſe datos Filio,& illis tantùm dari gratiam effi- cacem, ut poſſint credere, ac proinde nos non eſſeè electos reſpectu præviſæ fidei, ſed fidem eſſe Electionis effectum. Commendant aſ- ſertionem hane Calviniani, ut in præcedentibus oſtendimus ex Paree. 72. Docent verò Proteſtantes 1. Nos eſſe electos non propter fi- dem, ſive ob Præcognitam fidem, tanquam cauſam meritoriam, vel principalem,& impellentem, nec propter dignitatem fidei; Sed in fi- de,& per fidem, 2.Theſſ. 2.v. 23. 1. Pet. 1. v.z. Eleganter dicunt Græci, nõ JIid rHν πQμνο ſed diaris iseus. 2. Sumus enim ele cti reſpectu præviſæ fidei conſideratæ non abſoluts, ſed relatè, non diviſim, ſed conjun- — 906 De Papiſmo ctim, non in Prædicamento qualiratis, Sed in Prædicamento Rel'tio- nis quatenus, eſt correlatũ meriti Chriſti.3. Eſtigitur pars prædeſtina. tionis ordinis, vel correlatũ, inſtrumentum,& medium partis decreti, nempe meriti Chriſti. 4. Fides eſt vel temporaria, quà ad tempus qui. dam credunt,& poſtea deficiunt, Luc. 8. v. 13. vel finalis,& perſeve- rans: Salvatur qui in fide finaliter perſeverat, Matt: 10. v. 23. Mar. iz. v. 13. 2. Tim. 4. v. 7. 8. Heb. z.v. 4. Quemigitur perſeveranter, ſeu finali- ter Deus vidit crediturum, eum elegit. 71. His ptæmiſſis, electionem eſſe factam reſpectu fidei prævi- fæ probamus primò Scripturæ dictis,& quidem 1. ex 2. Theß. 2. v. 13. Elegu nor ab initio in ſalutem, in ſanctiſicatione Spiritus, ac fide veritatis. Qui igitur ſunt electi fide, illi non ſunt electi abſque fide. Atqui nos ſumus ele- cti fide. Ergo non abſque fide: Et per conſequens fides eſt Eleionis medium, inſtrumentum,& ſuo modopars. 2. Ex Joh. 17. v. 20. Pro his rogo, qui credituri ſunt per ſermonem torum in me. Elegit igitur Deus, qui creduuri erant. Ergo elegit reſpectu fidei intuitus. 3. Ex catenà illà A- poſtoli, Rom. 8. v. 29. Quos præſeiwit, hos prædeſtinavit, quos yrædeſtinarit has& vocavit; Et quos vocavit, hos& juſtificavit: quos autein juſtiſicayit, ilun & glorificavit. Catenæ hujus gradus reliqui requirunt fidem. Ergo in- cludit eandem prædeſtinatio; De paribus enim idem eſt judicium. 4. FEX ROIn. II. v. 26. Per incredulitatem defracti ſunt; Tu verd fide conſtitiſi. Gentiles per fidem cætui electorum in tempore inſeruntur. Judæi propterincredulitatem reprobantur. Fecit igitur Deus tale decretum ab æterno. Exactifſima enim decreti,& ejus exocutionis eſt conveni- entia, b 74. Secundò legitimisconſequentiis: Nam 1 Electio eſt factaſe- cundum præſcientiamn, 1. Pet. j. v. ů.z. Ergo reſpectu praviſæ fidei, quam Deus præcognovit. 2. Sine fide placere Deo impoſſibile eſt. Heb.r.r. 6. Rom. 14. v. 23. Jam verò electi placent Deo. Ergo. z. Sine fide nemo eſt filius Dei, Joh. 1.v. 1z. Electi ſunt filii Dei, Eph. 1. v. 5. Ergo. 4. Meri- tum Chriſti includitur Electionis decreto. Ergo& ipſius correlatum, nempe fides: Ingreditur euim relatè, quatenus fide apprebendi- tur. Quare ambula per jidem, ut perveniæs ad Præadeſtinationem. FErNIS DüispuTrA TIONIS LII. s, 7 des 0 praſa ns 8.N ſehan ad, nem m. ecudbedd 28 mr buaſ r Diat u in un. em tfum ur fese d 1 DISPITATIO Qu 88T DsS& εᷣ MM. STeRIOR. Reſp. M. pachimo Zachovio Wiſmaria- Megapolitano. THESIS I. AusAs Hlectionis oſtendimus in Diſputatione N præcedente: Et ea, in quibus potiſſimum ſingula- ' ris vult eſſe Bellarminus refutavimus: Reſtat igi- taurut examinemus ca, quæ communiter reliqui propugnant Pontificii ſtatuentes nos reſpectu & præviſionis bonorum operum eſſè electos. Beca- nus Iom.. De prædeſt. Carhol. cap. 3. th. 6. P. 85. Eadem eſt omnium ſalvandorum ratio, inquit, Omues enim ex meritis conſequuntur vitam ater- nam, juxta illud Pauli: Nemo coronabitur, niſi qui legitimè certaverit: Ergs Juxta regulam aßignatam; omnes ex præviſis meritis ad vitam aternam præde- Rinati ſunt. §STATuS CoNrROVERSIF. 2, Itaque potiſſimum quæritur hosloco de cauſa Electionis, num ea ſint præviſa bona opera? quæritur de propria electione, num videlicet de ea quis poſſireſſe certus? Et his ſubjunguntur nonnulla de electione Angelorum. 2 3. Quxſtio prima: Num ſimus electi propter præyiſa bona opera? 4. Reſp. Pelagii hæreſin de Electione proponit Auguſtimis lib. de Prædeſtinat. Sancter. c. 8. his vorbis; Præſciebar Deus ainPelagia- nus, qui futuri eſſent ſancti,& immaculat per liberæ voluntatis arbitrium,& Meò eos ante mundi conſtitutionem in ipsà juã preſcientia, quà tales futuros eſſe præſciyit elegit. Iddem fatetur Bellarminus lib. ꝛ. de Grat.& lib. arbit. cap- 8. Pelagianz inquiens, diſtinguebant poſſe, velle,& fusere; Et paſſe quidem di- cebant nos habere ex dono Dei, quoniam à Deo habemus liberum arbitrium, in quo eft iſapoßibilitas; At velle,& facere dicebant eſſe noſtrum. 5. Opinionem hancimprobat caput Scholaſticorum P. Lom- Ceccce bardus “ 1 ——— eter 4 4—— 1 3 14— M 8* 2 — 1— ,⅓⅓ 3—— 88öooſſſſͤEſEſſſ ——— 4 ſſſſ 2—. 5 2— 3 ———— 5——— 1—— ““— 1————— —— —.—— ———— — ————— 90⁸ De papiino bardus lib. ů. Sentent. diſt. 41. lit. A. lcribens: Si quærimus meritum ob⸗ durationis,& miſericordiæ obdurationis meritum inyenimus, miſericordis au- tem meritum non invenimus: quia nullum eſt miſericordiæ meritum, negraua eyacuetur Ji non gratis donetur, ſed meritis redditur. Miſeretur itaq, ſecundum gratiam, quæ gratis datur. 6. Sententiam Lombafdi improbavit Gabriel Biel in lib, i. Sentent. diſtin. 41. Art. 2. dicens: Alicuus pradeſtinationis eſt aliqua cau- Ia, quia aliqui idedprædeſtinantur, quia prævidet Deus in eis bonum uſum li- beri arbitrii,& merita. Ambroſius Catharinus, fatente Becano Tom. 1. pag. 85. diſtinguit duos ordines hominum, quorum altero com- prehendit paucos quefdam, qui præaliis eximiè à Deo dilecti ſint,& ab æterno ante præviſionem operum, ad gloriam prædeſtinati; cu- juſmodi ſunt Beata virgo, Apoſtoli,& nonnulli alii, quibus etiam exi- mia quædam dona gratiæ in hac vita conceſſa ſint. Altero compte- hendit reliquam hominum turbam, quos Deus contentos eſſe volu- it communibus gratiæ auxiliis, eà lege, ut qui benè iis uteretur ſalvi fie- rent, qui malè à ſalute exciderent,& damnarentur. 7. Hodierni Pontificii,& Jeſuitæ verbis quidem imptobant Pelagii,& Scholaſticorum Pelagio ſubſeribentium opinionem, licet in rebus ipſis ſubſcribant illis,& inter ſe mire diſſentiant. De Bellar- mini ſingularitate egimus in Diſputatione præcedente. Stapletonus dicit part. 3. Explic. Cathol. pagin. 363. Electio ſine ullis præceden- tibus meritis datur pergratiam Dei. Et paulò poſt: Electio neque ſt operibus præviſis, neque ex fide ante visa. Et pag. 364. dicit: Quidi- cunt, opera præviſa cauſam eſſe prædeſtinationis,& de prioribus gra- dibus(dilectione, electione, prædeſtinatione,& vocatione) ſenti- unt, profectò decipiuntur: Qui verò de poſterioribus(augmento gra- tiæ, juſtitiæ profectu,& adeptione ſummæ felieitatis) ſentiunt, e- ctam habent doctrinam. 8. Ob candorem commendamus Becanum qui Pontifieiotum opinionem ob præviſa opera electionem eſſe factam ſtatuentium,&r preſsè fatetur. Nam Tom. 1. Opuſcul. cap. 3. de Prædeſt. Cathol. th- pag. 3 0. ſcribit: Quicquid Deus in tempore confert alicui ex meritis, hocah æterno desrevit conferre ex meritu:. Et quisquid in tempore confert ſine mau tis, hoc ab aterno decrevit conferre ſine meritis. Ex hac regula tres proyefiis quæſtione? Liſcutienda ſunt. Nam ſi oſtendimus, hunc, aut ilum cffectumpie N) een enh Drene, eee ht e r W ſnaz iteim dülun f ge then fluyi lhenan ns Jitie iilant; tekat tiun j deconii giiene inunun ruuaſ Kriyice ſientu tyrhi aichi ſerivie tutioſe ettn A z 6 keißl Deui futax 1. Vel ang dem. lunrn g atat lath Diſputatis EIII 909 deſtinationis dari nohis ex meritis, jam oſtenſum erit, pradeſtinationem, quo- ad illum effectum, factam eſſe ex præviſis meritis: Etò contrario ſimiliter. Sunt 2utem merita diſtinguenda: Nam alia ſunt merita liberi atlitrii, qua hunt per ſolas vires naturales; Alia ſunt merita gratia, qua partim à gratia, partim a libero arbitrio tanquam à duabus cauſis pPartialibus dependent. Rurſum, me- rita gratie, vel ſunt à gratia tantum actuali, veletiam ab habituali,& ſan- Kißcante, Denique, aut ſunt merita de condiguo, aut de congruo. Et theſ.. ait: Tertia quæſtio, an electio ad gloriam fatia ſit ex præviſis meritis, patitur etiam duplicem ſenſum: Vnum de condignis meritis liheri arbitrii: Alterum, decondignis meritis gratiæ. Prius meritum, quod aſſerebant Pelagiani, jam pridem exploſum eſt. De poſteriori eſt controverſia. Scholaſtici diviſi ſunt,& in utramque partem citant Auguſtinum, de cujus mente non ſatis conſtat. Si regula ſuperiuùs data teneatur, facilè negotium expeditur. Conſtat enim ex Scripturis, vitam æternam dari ex meritis,& ideò vocari mercedem„bravium, Ripendium, coronam: Ergo dubitari non poteſt, quin ab æterno praparata ſit ex præviſione meritorum, quod aperto colligitur ex illo Matthæi. 25. Venite be⸗ nedicti Patris mei, poßidete paratum vobis reguum à conſtitutione mundi: E- furiri enim& dediſtis mihi manducara. Quid eſt paratum eſe regnumà conſti- tutione mundi, niſi quoſdam abæterno electos eſſe ad eleſte regnum? Et quare ab æterno hi electi ſunt, von ili? Cauſam adlit, quia hi fecerunt bona opera, illi on fecerunt, ſcilicet in præſentia Dei. 9. Quamvis igitur Pontificii verbis Pelagii hærefin im probent: Reipſatamen pelagianizant, quia neminem electum, ajunt, niſi quem Deus bene operaturum Præviderit. 3— 3 10. Opinionem, velpotiuùs hæreſin illam pelagianam, re- futamus primò apertis Scriptutæ teſtimoniis. Primum legitur Ephel. I. verſ. 4. Elegit nos in ipſo ante conſtitutionem mundi, ut eſſemus ſancti,& immaculati. Et verſic.. Qui prædeſtinavit nos in adoptio- nem̃ filiorum per Jeſum Chriſtum in ſeſe, ſecundum propoſitum vo- luntatis ſuæ in laudem gloriæ gratiæ ſuæ. Ex his dictis ita inferimus: Qui ſunt electi, ut eſſent ſancti,& immaculati, illi non ſunt electi propter ſan- Ctitatem,& ſua opera. Atqui homines ſunt electi, ut ſent ſancti,& immacu- Jati. Ergo. 3 31. Segundum ex Rom. o.y. 13. Cum nondum nati eſſent, aut ali- Cecccc2 quid . ————— ÿÿ— —— 2 8 ——— — — — —— ——————— 1 — 8 8 1— 8*— ¹„——. — 4 8—— 3———— 1 — 3—— eeeeenneee haisidhaie size— ————————,—- ———yyyyy—— ———————3—“ 3 1——— 8————— ͦ 2—————————— e—— — 3 ee. d as eerre 3— ———*——————— n — 4 5—— 5— 3“ ————— 3— ——— — = 910 De Papiſmo quid boni, velaali egiſſent, ut ſecundum electionem propoſitum Dei maneret, non ex operibus, ſed ex vocante dictum eſt, quiama- jor ſerviet minori. Tertium Rom. 9. v. 10. Non volentis, neque curren⸗ tis, ſed miſerentis eſt Dei. Quartum. 2. Tim. 1.v. 9. Collabora Evange- lio ſecundum virrutem Dei, qui nos liberavit,& vocavit vocatione ſuãà ſancta, non ſecundum opera noſtra, ſed ſecundum propoſitum ſu- um,& gratiam, quæ data eſt nobis in Chriſto ante tempora ſecularia. Quintum Tit. 2. v.5. Nonex operibus noſtris, ſed ſecundum ſuam miſe- ricordiam ſalvos nos fecit Deus. Ex his ſcripturæ dictis ita argumen- tamur: Quie quid excludit Scriptura ex numero Electionis cauſarum: ob iluul, ejuſq, præviſionem non ſumus electi. Atqui meritum noſtrum,& noſtra opera excludit ſcriptura ex numero Electionis cauſarum. Ergo. 12. Sextum, I. Cor. 4.v. 7. Quis enim te diſcernit? Quid autem habes, quod non accepiſti? Si autem accepiſti, quid gloriaris, quaſi non acceperis. Ex hoc dicto ita colligimus: Qui mibil habent, qusd non acceperunt, ſuæ electionis propter ſua merita non ſunt cauſa. Atqui hominestlè- ſti nibil habent, quod non acceperunt. Ergo. 13. Septimum, Joh. 15. v. 16. Non vos elegiſtis me, ſed ego elegi vos,& poſui vos, ut eatis,& fructum adferatis,& fructus veſter mane- at. Octayum, Eſai. 6. A non quærentibus inventus eſt Deus. Nonum Ezech. 16. Pepulus in ſordibus inventus eſt: Decimum, Rom. II. v. 5. Quis eſt, qui prior dederit Domino, ut retribuat ei? Vndecimum. 1. Joh. 4. 10. In hoc eſt charitas: non quaſi nos dilexerimus Deum, ſed quoniam ipſe dilexit nos,& miſit filium ſuum propitiatorem pro peccatis no- ſtris. v. 10. Nos verò diligamus Deum, quoniam ipſe prior dilexit nos. Qu igitur ſunt inventi nonquarentes, in ſordibus,& quibus prius dedit Deuszili non ſunt electi propter dignitatem ſuorum operum. Atqui homines, qui ſunt ele- cti, ſunt inyenti non quærentes, in ſordibus, illisq, prius dedit Deus. Prgo. 14. Secundò eidem Pelagianæ hæreſi legitimas opponimus conſequentias. 1. Homo nequit ex ſuis viribus aliquid boni cogitare, 1. Cor. z. v. 14. Ergo ſuæ electionis nequit eſſe cauſa. 2. Qui in ſpirituali. bus eſt mortuus, ille nihil confert ad ſui vivificationem: In mortuos- nim non eſt facultas vitalis. Atqui homo poſt lapſlum reſpectu ſui con- fideratus eſt in Ipiritualibus mortuus, Col. 2.y. 13. Eph. 2.. i. Ergo. 15. 3. Nullum impurum,& imperfectum eſt cauſa inſoriptionisin librum vitæ. Atqui opera noſtra ſunt impura,& imperfe cta, Eſa. 64,7 6. Phil. 3.y. 8. Ergo. 16.4 b Diſpurtatio LIII. 911 26. 4. Nullum incertum eſt cauſa cetti,& immoti. Atqui bo- na opera noſtra ſunt incerta,& variis modis mutabilia. Ergo non ſunt cauſa electionis, quæ eſt certa,& immota: Fitmum enim ſtar funda- mentum hoc, novit Deus, qui ſunt ſui. 17. z. Omnis cauſa meritoria dignior eſt, vel ſaltem æqualis effecto promerito. Atqui noſtta opera nec ſunt digna, quæ gratiam Dei prædeſtinantis poſſint promereri, nec æqualia: Etiamſi enim o- mnia fecerimus, quæ facere debemus, tamen dicere debemus, nos ſer- vos inutiles eſſe. Luc. 17. Ergo. 18. 6. Quieunque ſunt prædeſtinati ex gratia, illi non ſunt prædeſtinati ex ſuis operibus, Rom. 1I. v. 6. Si ex gratia, jam non ex o- peribus: alioquin gratia non eſſet gratia. Atqui quotquot ſunt electi, ſunt prædeſtinati ex gratiâ, Eph. 1. y. 4. Rom. I1.v. 6. Rom. 9.— 19. 7. Quæcunque opinio omnes infantes in tenella ætate ante bonorum operum exercitium extinctos ex numero electorum ſimpli- citer excludit, illa eſt crudeiis. Atqui opinio eorum, qui ſtatuunt illos tantùm eſſe electos, qui bona opera erant facturi, excludit ex numero electorum infantes in tenella ætate extinctos. Ergo. b 20. Tertiò eadem eſt ſententia piorum Patrum. Nam Augu- ſtinus ſcribit in Enchit. cap. 8 9.ꝗ Ambo enim natura filii iræ naſcebantur, nul- lis quidem operibus propriis, ſed originaliter ex Adam vinculs damuationis ob- ſtricti. Sed qui dixit miſerebor, cui miſertus fuero, Jacob dilexit per miſericor- diam gratuitam; Eſau autem odis habuit per-judicium debitum. Quod cum de- beretur am bobus, in altero, alter agnovit, non de ſuis diſtantibus merit it ſibi eſſe gloriandum, quod in eadem causaà, idem ſupplicium non incurrit, ſed divina gra- tiæ largitate, quia non volentis, neg, currentis, ſed miſerentis eſt Pei. Fulgenti- us lib. r. ad Monimum, unus Deus eſt, qui gratis& vocat prædeſtina- tos, inquit,& juſtificat vocatos,& glorificat juſtificatos. 21. Movent Pontificii contra ſententiam illam ex ſcriptura o- ſtenſam aliquot objectiones,& ratiunculas. Prima hæc eſt: Propter quod quibuſdam regnum Cælorum à conſtitutione mundi eſt paratum, propter allud ſunt electi. Atqui propter bona operapræviſa et quibuſdam paratum. Ergo. Becanus dicit Tom., 1. pag. 84. Dubitari non poteſt, quin ab æterno præparata ſit(vita æterna) ex præviſione meritorum, quod apertè colligitur ex illo Matt. 25. Venite benedicti Patris mei, poßidere paraturs vo- bis regnum aconſtitutione mundi: Eſuriyi enim,& dediſtis mihi manducare. Crecccc z Quid 913 De Papiſis Quid eſt paratum eſſe regnum à conſtitutione mundi, niſi quoſdam ab æterno electos eſſe ad cœleſte regnum? Et quare ab æterno hi ele- ci ſunt:non illi? cauſam addit, quia hi fecerunt bona opera, illi non fecerunt, ſcilicet in præſcientia Dei. W 22. Reſpond. Refutant opinionem pelagianam,& Donti- ficiam illam ſingula ferè verba allegati teſtimonii: Nam 1. Dicuntur bene dicti Patris, hoc eſt, quorum ſalus ex gratuito Dei favore pro- ficiſcitur,& qui funt benedicti in benedicto. Nam benedictus patris ſignificat Deo charum,& dilectum. a. dicit Chriſtus aASerdcan hoc eſt, hæreditario jure poſſidete. Datur igitur eis regnum tanquam hære- dibus, Ergo illud ſuis operibus non ſunt promeriti. 3.] Nominat roεμητ μένν ax iay paratum ipſis regnum. Ergo ſuis operibus il- lud ſibi non præpararunt. 23. 4. Notanct igitur nonnulli particulam„ non eſſe hoc loco cauſalem, ſed rationalem, non denotare cauſam rei, ſed argumeꝑ- ti, non cauſam conſequentis, ſed conſequentiæ, non eſſe ſimplieiter cauſativam, ſed ratiocinativam, ut& 1. Cor. 10. Plures illorum nonap- probavit Deus: Proſtrati enim ſunt in deſerto. 14. z. Aliud igitur eſt deſcriptio juſtificatæ perſonæ,& aliud de- ſcriptio cauſæ, aliud ſunt vitæ æternæ merita,& aliud fidelium Chri- ſtianorum ſigna. Chriſtus benedictos Patris dicit eſſe hæredes regni Cœlorum, argumentum petens non à cauſa, ſed à fideliumnota, quia cum eſuriret, cibarunt eum. 25. 6. Mercedem bonis operibus promitti,& illa ſuo præmio non carere, nos ipſi docemus: Remuneratur enim illa Deus in hae,& invi- tà futurà, Matt. 5. Rom. 6. ⁊. Tim. 4. Sed merces illa eſt gratuita, quia pen- det ex promiſſione. Et merces noſtra copieſa erit in cœlo, nonipſum cœlum. Et corona juſtitiæ gloria eſt in vita æterna, non ipſa vitaæ- terna, quæ eſt donum Dei per Chriſtum Jeſum, Rem. 6. Et dabitur non ptopter opera, ſed ſecundum opera. b 26. Gbjectio ſecunda: Si Peusproponit homini vitam aternam ta lege ut uemo eam aſſequatur, niſi quilegitimo certaverit; certs nemini eſiicaciter ſta- tuit eam dare, niſi præyideat ipſius legitimum certamen. Atqui verum priun:. Tizu. 2. v.. Quod ſi certet etiam aliquis, non coronatur, niſi legitimè certayt- rit. Erge. Becanuspag. 84. 1 47 R. I. Cap. I. v. 4. Ejuſdem Epiſtolæ dicit Apoſtolus: Salvos fecit nos, Diſputatis IIII. 913 nos,& vocavit vocatione ſancta: non ſecundum opera noſtra, ſed ſe- cundum ſuum propoſitum,& gratiam, quæ data eſt nobis per Chriſtũ amte tempora ſecularia. E. bona Opeta nec vocationis nec dationis vi- tx æternæ ſunt cauſa. z. Aliud eſt oſtendere ordinem,& aliud cauſam: Oſtendit Apoſtolus non cauſa m, ſed ordinem, docetq; quod membra militantis Eccleſiæ non prius coronentur, quam certaverint. 3. Parti- cula(niſi) ad varia poteſt referri argumentorum genera. Noniigitur tantùm eſt nota cauſæ. 28. Objectio tertia: Qui ed eſt vas in honorem, quod ſemetipſum emundet, ille reſpecturæviſionis operum eftelectus, Atqui bomo e eſt vas in honorem. quod ſemetipſum emundet, 2. Tim.. y. 20. In domo magna ſunt vaſa aurea,& fitilia alia in honorem, alia in contumeliam. Si quis ſe emundayerit ab iſtis, erit vas in honorem utile Domino. Enhbo. 29. R I. Solus ſanguis Jeſu Chriſti Filii Dei emundat nos ab omni Peccato. E. ab eo homo ſemetipſum cauſaliter non emundat. z. Dicitur verò homo ſemetipſum emundare, primò reſpectu habilitatis, quià differt à trunco. Secundo reſpectu non repugnantiæ. Tertiò reſpectu cooperationis poſt regenerationem. Ambroſius dicit ſuper locũ hunc: Nunc alia hæreſis frauds de ſua convincitur, qua aſſerit animas quaſdam natu- ra eſſe malas, quæ ad bonum cogi non poßint, cum hic dicat poſſe malos immutari in honum,& ſordidos purificari. Poterant enim Hymeneus,& Philetus mundare ſenſum ſuum ſi voluiſſent, ur fierent vas ſanctifitatum praparatum in honorem. 30. Objectio quarta: Deus opera noſira prævidit, B. yropter ea elegit. 31. Reſp. 1. Prævidit& præcognovit ipſos homines, eorumq; corpora. Num igitur& Illa ſunr Electionis cauſæ Auguſtinus dicit: Bona opera non præcedunt juſtificandum, ſed ſequuntur juſtiſicatum. Ergo non ſunt cauſa juſtificationis. Ergo nec Electionis. 3. Prævidit Deus opera bona non tanquam electionis,&c fidei cauſas ſed tanquam fi- dei fructus. 32. Objectio quinta: Deus ex malsrum operum præviſtone reprobat.. ex bonorumpræviſione prædeſtinat: Contrariorum enim contraria eſt ratio. 33. El. Cauſa reprobationis cõſideratur vel re ſpectu meriti, vel re- ſpe ctu executionis& proximi termini: Reſpectu meriti mala opera sũt reprobationis cauſa; Reſpectu executionis,& proximi termini cauſa eſt finalis incredulitas: Qui n. incredulus eſt Filio, nõ videbit vita, ſed ira Dei manet ſuper eũ, z. Canon ille de contrariis, ꝙ nimirũ contrarior ö“ contraria ſi — 1——— ——“ ———— — — — — ——— 1————— —— 3 ———————————— 3——— 8——* 3 4.———y!—————————*—— 914 De Papiſino ſit ratio& conſequentia traditut à Logicis non in loco contrariorum, ſed parium. Quamvis enim contrariis oriatur, non eſt tamen contrario- rum eadem ratio, niſi parium collatione tractantur. Non eſt verò ma- lorum& bonorum operum æqualis conditio: Nam mala opera per- fectè ſunt mala& digna propter quæ reprobemur; At bona operaſunt imperfecta, impura,& oommaculata. Ergo non ſunt digna, propter quæ eligamur. 34. Queſtie ſecunda: Vtrum aliquis de propria electione psßiteſe certus; An veròd perpetuò ſit dubitandum? 35. Reſp. Aliud eſt quarere de bono futuro,& aliudde preſcuti: Ali- ud de ſalute futura& aæternà;& aliud de neccatorum veniãâ: Aliud de eleitns Galiud depeccatorum remißione: Aliud de certitudine perſeverantiæ:& alud decertitudins dimiſſæ culpæ; Prior quaſtio eſt hujus losi, De poſteriori agemus in diſputationibus de juſtificatione. 36. Patres Concilii Tridentini Seß. 6. cap. 12. ſcribunt: Nemo quamdiu in hac mortalitate vivitur, de arcano divinæ prædeſtinatio- nis myſterio uſque adeò præſumere debet, ut eertò ſtatuat, ſe omninò eſſe in numero prædeſtinatorum: quaſi verum eſſet, quod juſtifica- tus aut amplius peccare non poſſit, aut ſi peccaverit, certam ſibi reli- piſcentiam promittere debeat: Nam, niſi ex ſpeciali revelatione, ſciri non poteſt, quos Deus fibi elegerit. Et cap. 13. Similiter de perſeve- rantiæ munere, de quo ſcriptum eſt: Qui perſeveraverit uſque in f. nem, hic ſalvus erit: quod quidem aliunde haberi non poteſt, niſiab eo, qui potens eſt eum, qui ſtat, ſtatuere, ut perſeveranter ſtet,& eum qui cadit reſtituere: nemo ſibi certi aliquid abſoluta certitudine pol- liceatur,&c. Canon igitur 15. Ejuſdem Seſs. hic eſt: Si quis dixerit, homi- nem renatum,& juſtificatum teneri ex fide ad credendum, ſe certoeſſe in nu- mew pradeſtinatorum; anathema ſit. Escanonem 16. his tradunt verbis: Si quis magnum illud in finem perſeverantiæ donum ſe certò habiturum, abſolu- ta,& infallibili certitudine dixerit; anathema ſit. 37. Concilium Tridentinum ſequunturreliqui Pontifici: Nam Becanus dicit Tom 1. Opuſc. de Prædeſtinat. Cathol. cap. 4.t.4. P. 92. Certitudo, qua conſtet unicuique, an ſit prædeſtinatus nec ne; in hat rita a59, ſpeciali reyelatisne haberi non poteſt, ut definitum eſt in Concil. Trilent. 38. Necpoſſunt aliter ſtatuere Pontificii, ſalvis ſuis hypothe- ſibus. Nam electos nos eſſe ſtatuunt, reſpectu præviſionis operum. Hæc 1 lel0 madh 2 DiHutatio LIII. 215 Hæc verò ſunt impura, im perfecta& commaculata, de auorum nu- mero,& perfectione perpetuò eſt dubitandum. Quare inde fluit do- gina de dubitatione propriæ electionis. 39. Priòs quam opinionem illam Dontificiam refutemus, præ- mittimus prumd, certitudinem aliam eſſe objecks, quaut reproborum, ita& electorum definitus eſt numerus. Hæc igitur certitudo ſe aliter habere nequit. Nam firmum fundamentum Dei ſtat, novit Dominus, qui ſunt ſui, z2. Tim. 2. v. 19. Nomina veſtra ſeripta ſunt in Cœlis, Luc. 10. v. 20. Capilli capitis veſtri numerati ſunt, Matt.i 9.y. 30. Luc. 12. v. 7. Ego cognoſco oves meas, Joh. 10.v. 11. Scio, quos elegerim. Joh. 13, ver. 8. Quos præſeivit, hos Prædeſtinavit, kom. 8.y.28. Omniain pondere nu- mero,& menſura diſpoſuiſti, Cap. 11.. 2x. 40. Secundo certitudinem aliam eſſe finis: Quemadmodum enim reprobati conjicientur in ignem æternum: Ita prædeſtinati fruentur Perpetuo gaudio: Neque altitudo, neque profunditas, neq́; ulla erea- ruraalia poterit nos ſeparare à Dilectione Dei, quæ eſt in Chriſto Je- ſu Domino noſtro, Rom. 3. v.9. Oves meæ vocem meam audiunt,& non peribunt in æternum,& non rapiet eas quiſquam de manu mea, Johan. 10.v. 27.2 8, 41. Terrid, certitudinem aliam eſe ſuhjecti, quæeſthominis co gnos ſcentis, de hac hoc loco quæritur, 5 4. Quartô, certitudinem perſeverautia non eſeabſolutam, ſed hypothe- ricam: Ille enim certo ſtatuat ad ſe pertinere Prædeſtinationem, qui non contemnit media perſeverantiæ, ſed in Chriſto manet per fidem. 43. Quintò, oſtendendum eſt Deum in nobi, opus bonam quod cæpis perficereex Phil. 2. v. 13. Deus eſt, qui operatur in vobis,& velle„& per⸗- figexe pro hona voluntate. Promiſſiones igitur Dei ſuntuniverſales, non particulares. Itaque Deus ſerio, internoque beneplacito vult o- mnium hominum,& ſingulorum ſalutem. Nonvult mortem impii, ſed ut convertatur à viâ ſua peſſimãâ,& vivatE, zech. 33.v. 1I. Cap. 18. v. 37. 32⸗ Vult omnes homines ſalvos fieri„&ad agnitionem veritatis per- Venire, 1, Tim. 2. y. 4. Vocatrenuentes, extendit manum ſuam ad non aſpigientes, Properb. 1. v. 2 4. Chriſtus miſſus eſtuniverſis,& ſingulis,& pro his ſeſe obtulit: Eſt ſalvator omnium, maximè fidelium, 1. Tim. 4. r.10. Eſt lux verâ, quæ illuminatomnem hominemyvenientem in hunc mundum Joh.. y. 9.Spiritus S, ſtat ad oſtium,&*„H quis audierit Dadddd vocem 916 De Papiſmo vocem ſuam,& aperiat januam, intrat ad ipſum, Apoc. 3.v. 20. Ptabet ſdem omnibus, Act. 17. v. z1. Per verbum Deus eſt efficax gignit peril- lud fidem, nos per illud ſalvamur,& ſervamur, Rom. 1. v. 16. cap. 10.r. 17.1. Tim. 4. v. 16. I. Cor. I.y. zl. 2. Corinth. 1. v. 1 2 4 t. 11. v. 14. Gal.z. perſz. Job. 17.v. 20. Act. 11. y. 4. 4. Quare ita argumentamur 1. Quirectè utitur ſalutismedi- s, ille de ſuà non debet dubitare ſalute. At qui ſeſe non opponit Spi- rini S. per verbum trahenti; Sed verbum Dei audit ſtudio diſeendi,il- le rectè utitur ſalutis mediis. Ergo. . Urgendæ hocloco ſunt univerſales promiſſiones, earum. que firmitas, ac veritas juramento confirmata. Num 23. v. 19. Noneſt Deus, quaſi homo ut mentiatur, nec ut filius hominis ut mutetur. Di- ait ergo,& non faciet: Locutus eſt,& non im plevit: Pſal. 32.y. 4. Rectü eſt verbum Domini,& omnia opera ejus in fide,& veritate. Heb. 6. v. 18. Deus cum eximiè vellet hæredibus promifſionis oſtendere firmi. tatem conſilii ſui, interpoſuit jusjurandum: ut per duas res immutabi. les(Promißionem videlicet& juramentum)jin quibus fieri non poſſet, ut mentiretur Deus, validam conſolationem haberemus, qui huc confu: gimus, ut potiamur propoſita ſpe. Hieronymus ſcribit Tom. 2. Epiſt. 46. Idcircd jurat Deus, ut ſi non credimus promittenti Deo, credamus ſaltempt ſalute juranti. Auguſtinus ſuper Pſalmum 110. Cur non jurat Dominus inquit, quando Domini juramentum promißionis eſt firmamentum Jurato- mnind. Quidl ergo tu facis, cum juras? Teſtaris Deum. Hos eſt jurate, Deum e- ſtari: Et ided moleſtum ne ad aliquam falſitatem teſtem adbibeas Heum. Kier- go tu jurando teſtaris Deum: cur ergo non& Deus, jurando teſteꝛur eipſum? Viyo ego dicit Pominus, juratio Deieſt. Et lib. 16. de civ. Dei c. 32. Quideſt Dei peri, veraciſq juratio niſipromißi confirmatio,& infdeliũ quadam increpatu 46. Erigere ſeſe in tentationibus gravioribus promiſſionum Dei veritate Bernhardus eſt ſolitus, idq; ipſe teſtatur Serm. 3. de Fragm. ſeptem panum: Tria conſidero, inquiens, in quibus tota ſpes mea conſiſtit: charitatem adoptionis, veritatem promißionis, poteſtatem redditionis. Murmu- ꝛet jam, quantum voluerit inſipiens cogitatio mea dicens: Quis enim es tu'aut quanta eſt alla gloria tua, quibus meritis hanc obtinere ſperaut᷑ Et ego fiducialittr reſbondebe: Scio, cui credidi,& certus ſum, quia in charitate nimiâ adoplayi me, quia verax in promißione, quia potens in exbibitione: Licet eum facert,quod voluerit. Hic eſt funieulus triplex, qui difficilè rumpitur: quem yabis A patria noſtra in hunc carcerem uſg, dimſſum firmiter obſecro teneamus, ut iſſe nor ſuh. 1 1 *⁴ 2AAs Piſputatio LIII. 917 leret, igſe trahat,& pertrahat, uſque ad conſpettum gloriæ magni Bei, quiei henedictur in ſecula. b b 47· 2. Quicquid vera,& immota quis apprehendit fide, de eo non debet dubitare. Atqui fidelis verà,& immotà apprehendit fide divinas promiſſiones de æterna ſalute. Ergo de eis, earumque partici- patione non debet dubitare, ſed potius pie dicere: Sum in dnzh⸗ per ſi dem. Non igitur dubito ad me pertinereprædeſtinationem. Ne verò propre- rea ſecurus reddatur ob ocules ſibi ponat divinas adhortationes,& minas, quibus ad ſtudium virtutis excitatur,& à vità prava deterretur. 48. Majoremconfirmamusab eſſentia fidei. Eſt enim firma & immota ſiducia: Eſt ſubſtantia ſperandarum, hoc eſt, vita quaſi,& anima, hominem cxleſtia ſperantem ſuſtentans, Heb. I1. v. 1. Eſt æAnpo- copia fitma perſuaſio, Rom. 4.v. z1. Heb. 6. y. II.. 0.v. 22. Eſt Saos con- fidentia, Joh. 16. y. 3. Matt. 9. v.z. 22. Quare ab homine fideli exulare de- bet dubitatio,& hæſitatio, quam excludit fiducia. Itaque certitudine fidei de ſua poteſt eſſe certus ſalute. Minoris veritas patet ex ſcripturæ dictis: Apprehendit enim fides Chriſtum,& divinas promiſſiones Job. 1. v. 12. Quotquot receperunt eum, dedit eis poteſtatem filios Dei fie- ri, his, qui credunt in nomine ejus. 49. 3. Ex dicto Jacobi cap. 1. v. 6. Poſtulet in fide nihil haſitans: Qui enim haſitat, ſimilis eſt luctui maris, qui a vento movetur,& circumfertur Uade ita colligimus: Qui poſtulare in fide debet nihil hæſitans certi- tudine fidei debet de illo, quod poſtulat eſſe certus. Qui enim eſt in- certus, hæſitat. Atqui fidelis poſtulare debet in fide nihil hæſitans. E. 5O. 4. Ex Eph. 3. v. 12. In Chriſto Jeſu habemus alu' außnæian, 9, dcmπρeeνοx‿ναννι ν ιννιιννσινερσ ν isewe aunet, fiduciam,& acceſſum in confidentia illius. Qui verò habet fiduciam,& confidentiam, ab eo exu- lat omnis hæſitatio,& ſervilis timor. Atqui fidelis habet fiduciam,& confidentiam Ergo.* Ft. z.Ex Rom. 5. v. 1.2. Juſtificati ergo ex fide, pacem habeamus ad Deum Dominum noſtrum Jeſum Chriſtum. Per quem habemus acceſſum per ſidem in gratiam iſtam, in qua ſtamus,& gloriamur, in ſpe gloriafiliorum Dei. Quicun- ue verò habent pacem ad Deum, ſtant in gratia, de qua gloriantur ob ſpem gloriæ, illi non dubitant, ſed certitudine fidei ſunt certi. Atqui tales funt omnes fideles. Ergo. 52. 6. ExI. Jeh. 4. v, 13.In hoc cognoſcimus, quoniam in eo mane- d d 2 mus,& —“ — 1 — ͤ— — ——— —————— 8— 2 4——— 4 8“ 1 . 5 8 é 9 dͤͤ———. 2—————— ſ“——.——— 3———————. — — — 918 De Papiſm mus,& ipſe in nobis, quoniam de Spiritu§. dedit nobis. Et cap. 9. verſ. 9.16. Scimus, quoniam ex Deo ſumus: Et mundus totus in maligno poſitus eſt. Br ſci⸗ mus, quoniam filius Dei venit: Et dedit nobis ſenſum, ut cognoſcamuus verum Deum,& ſimus in vero Filio ejus. Quòd quis ſcit, ita ut ſpiritus§. perhibeat teſtimonium, de illo eſt certus. Atqui fideles ſciunt, ſe ex Deo elle, in Deo manere,& Deum in ipſis. Ergo. 13. 6. Ex Rom. 6.v. 16. Ipſe Spiritus teſtimonium reddit Spiritui no- ſtro, quod ſimus Filii Dei. Siautem fili, utique& haredes, hæredes quidem Dei, cohæredes autem Chriſli. z. Corinch. I. verſ. 21. 22.23. Qus conſirmat nas vobiſcum in Chriſtum;& qui unxit nos, Deus: Qui& ſignavit nos,& dedit pignus Spiritus in cordibus noſtris Eph. I. verſ. 13 14. credentes ſignati eſtis Spi- ritu promißisnis ſanct, qui eſt pignus hareditatus noſtræ in redemptionem al- quiſitionis, in laudem gloriæ ipſius. Cujuſcunque verò Spiritus§. redditte- ſtimonium,& quod in eordibus fidelium obſignar, de illo fidelesſunt certi. Atqui de eo quod fideles ſint filii Dei, næredes Dei,& cohæredes Chriſti, Spiritus S. reddit teſtimonium, illudq́ue in cordibus fidelium obſignat. Ergo. 54. 7.Illuſtrat aſſertionem hanc D. Rungius in Epiſt. ad Rom. pag. 235. exemplo Apoſtoli Pauli: ipſe enim negans totum populum Judaicum a De abjectum eſſe confirmat id Rom. i1. ſuo exemplo atq; ita manifeſtè ſe electorum numero includit. Unde verò ſcivi ſe ele- ctum effe: Non ex peculiari revelatione quia ejus nuſquam ullafit mẽ- tio. Dicitur quidem νeενος εανενs, ſed ratione miniſterii Apoſtolici, non æternæ ſalutis. Inſuger ſi ex yeculiari revelatione certus fuit Apo- ſtolus de ſua elsdion ilucchashrgumentum non confirmat propoſi- tam quæſtionem non enim quærebant Judæi de peculiaribus revela- tionibus, ſed de populi ſui abjectione. Suſpicionem igitur his ex ani⸗ mis eximere conatur argumento à ſuo ipſius exemplo ſumpto. Itaq; Apoſtolus de ſua electione non aliter fuit certus, quam de æterna lalu⸗ te& juſtificatione, Rom. 8. Habent enim ſe Prædeſtinatio,& ſalvatio, ut decretum,& decreti executio. Quare fundamenta certitudinis hu- jus ex parte Dei ſunt promiſſio Evangelii univerſalis, meritum Chriſti univerſale, vocatio ad ſocietatem regni Cœleſtis univerſalis. Ex parte noſtra fides amplectens promiſſionem verbo oblatam,& Sacramentis confirmatam, ex qua ſpes oritur,& pium Deo obediendi propoſitum. 55. Contraſententiam verd hanc opponitur argumentum a Kuli, de . b pen eyè- geer dj fau tnyen 7 duut ſekte hai 4 leeh kir cett tet tac 1 vob dar Diutatio LIII. b 319 derſeverantia ſumptum. Nam ydes perſeve anseſt cauſa inſtrumentalis Fledtio- nu ſecundum Lurheranos. At ſecundum eoſdem credunt quidam ad tempus,& tempore tentationis deficiunt, Luc. 8. Et quidem vel temporaliter, vel naliter, Quicunq, igitur ſunt incerti,& dubitant de ſua perſeverantia, eoſdem dubitare oportet de ſua prædeſtinatione. Ex cauſæ qualitate eim Judicium fit de eßfecto. Atqui fideles ſunt incerti,& dubitant deſua perſeyerantià, quia fidem&x tota- kiter,& ſinaliterpoſſunt amittere. Ergo. 86. Keſp. Certitudo alia eſtabſoluta, cujus contrarium plant eſt impoſſibile;& alia hypothetica Qunmyis renatus nequeat eſſe certus de ſua prædeſtinatione certitudine abſoluta X apodictica, po- teſt tamen eſſe certus certitudine hypothetica,& fidei, e juſque certi- taclinis petere fundamenta I. 4 Des promiſſione: Perficere enim bo- num nos non invenimus, Rom. 7.v. 18. Deus verò eſt, qui operatur in nobis& velle,& perſicere, pro bona voluntate, Phil. 3. v. 13. Itaq; fidu- ciam talem habeamus per Chriſtum ad Deum. Non quod ſufficieu- tes ſimus cogitare aliquid à nobis, quaſi ex nobis; ſed ſufficientia no- ſtra ex Deo eſt, z. Corinth. 3. v. 4. Chriſtus dicit, Johan. 4. verſ. 13 14. Qui biberit ex aqua, quam ego dabo ei, non ſitiet in æternum Sed aqua, quam ego dabo ei, fiet in eo fons aquæ ſalientis in vitam æternam. Lia igitur dicit Auguſtinus ſuper Pſalm. 148. Quid tibi Deus promiſit, à bomo mortalis? Quia victurus es in aternum. Non crelli Crede crede Plus eſt Jam, quod fecit, quam quod promiſit. Quid fecit? Mortuus eſtpro te Quid pro- miſit? ut viyas cum illo. . 2. A Spiritus S. teſtificatione: Ipſe Spiritus teſtimonium red- dit Spiritui noſtro, quod ſumus filii Dei. Si autem filii„R hæredes:hæ- redes quidem Dei, cohæredes autem Chriſti, Rom. 8.y. 1 17. Qui cre- dit in filium Dei habet teſtimonium Deiin ſe. Et hoc eſt teſtimonium, quoniam vitam æternam dedit nobis, 1. Joh, 5.v. 10. Ir. 8. 3. 4Apeceati dereſtatione: Adhæret n. nobis dum hanc animalem vivimus vitam peccatum:Unde oritur lucta carnis& ſpiritus in quibus hæc dominatur, illi ſunt impernitentes, qui ei reſiſtunt, illi ſunt fideles Chriſti diſcipuli: conqueritur de eà A poſtolus, ſed ei Spiritu menti re- ſiſtit, eamque cohibet, ne dominetur, Rom. 6.7. 59. 4. A beneficiorum Spiritus S. deſiderio: Eilii enim Dei du- cuntur Spiritu Dei. Proinde ardent deſiderio gratiæ Dei. Ex hec igitur deſiderio judicium aliquod poſſunt facere de ſua ſalute. 4 Ddddddd z Beari ———— 8 1 ſſſſſſſſ3— ““— e ——— 920 Pe Papiſmo Beati enim, quieſuriunt,& ſitiunt juſtitiam, quoniam ipſi ſarurabuntur, Matth. 5. verſ. 6. 60. 5. hardouti invocatione Hæc enim eſt fiducia, quam habe- mus erga eum, quod ſi petierimus ſecundum voluntatem ejus, audit nos, Joh.. v. 14. Quicquid petierimus, accipimus ab eo, 1. Joh.3.v. 22. Quicquid petieritis in nomine meo, hoc faciam, Joh. 14.v. 13. Petite,& dabitur vobis: quærite,& invenietis: pulſate,& aperietur vobis, Matt. 7.v.7. Omnia quæcunq; petieritis in deprecatione credentes, accipie- tis. Matt. 21.v. ⁊2· Petamus igitur à Deo perſeverãtiã,& eã obtinebimus. 61. 6. Amediorum ad perſeverantiam ordinatorum uſurpatione: Ota- mus enim fide, Rom. 1l. v. 0. Exhibebit nos ſanctos,& immaculatos coram ſeipſo, ſitamen permanemus in fide fundati,& ſtabiles, Col.. v. 22. Ex fide ut firma ſit promiſſio, Rom. 4. v. 4. G 16. Virtute Deicu- ſtodimur per fidem in ſalutem, 1. Petr. 1. y. 5. Fidei verò medium eſt verbum. Qui igitur illud meditantur die, ac nocte, ac quorum inea eſt voluntas, ſunt beati: Et poſſunt eſſe de. ſuà perſeveranti certi. 6². Proponi verò& alia folet quæſtio, de aliorum electione, G quari, num& hanc ſcire poß. mus? 63. Reſp-1. Unus eſt legislator;,& judex, qui poteſtperdere. & liberare. Tu autem quis es, qui judicas proximum tuum, Jac. 4. v.12. Tu, quis es quijudicas alienum ſeryum?: Domino ſuo ſtat, aut cadit, Rom. 14.„ KRKepetimus diſtinctionem inter judicium apodicti. cum,& abſolutum,& inter hypothericum: De vero fidei confeſſore udicium ferte abſolutè, ac ſtatuere apodicticè quod ſit verum electio- nis membrum temerarium eſt; At hypothericè lub conditione perſe- verantis fidei eum inter electos habere charitatis eſt, quæ omnia ſut- fert, omnia credit, omnia ſperat, omnia ſuſtinet, I. Cor. 13.v. 7. 64. Quaſtio tertia: Num in Chriſto electi ſint Angeli 65. Relp. Thomas part. 1. quæſt. 23. Art. 1. Praædeſtinari, inquit, conyenit Angelis, ſicut& hominibus, licet nunquam fuerint miſeri. Thomæ opinionem defendere conantur reliqui Scholaſtici,& Pontificii. Bel⸗ larminusſcribir lib z. de Grat.& lib. alb. cap. 17. Angeli quog, ſancli grati pradeſtinati ſunt ad vitam; Angeli verꝰ mali, partim ex ſola Dei volantate pal- tim ob praviſa peccata. Videatur etiam Becanus Tract. 1. c. 4.·quæſt. 2.& 5. Tannerus in Thomam pag. 112. 66. Verùm propriè Angelos non eſſe eloctos, probamus. 2f ne uuſ⸗ Cih bearie& . egare Iue ſ * erron Dane a hn dorcare d. ner potcie N Diſbutatie LIII. 921 ne mißionis filii,& adrentus Chriſti: Nam Chriſtus venit falyare, quod Perierat, Luc. 19. v. 1 Angeli verò boni nunquam ſunt lapſi,& non pe- rierunt. Ergo. 2. Ab aſumptione naturæ humanæ: Chriffus venit propter illos, quorum ſemenaſſumplerat: UInde eſt canon ille Theologicus- Quod non aſſumpſit; non curavit. Aſſumpſit verè ſemen Abrahæ, non An- gelorum, Heb. 2.. 16. Ergo. 67. 4. 4b officio mediatorio. Quibus Chriſtus datus eſt media- tor, illi in fide perſeverantes, ſunt in Chriſto electi. Atqui non Ange- lis, ſed hominibus datus ſt Chriſtus mediator, I. Tim. ². v. S.Ergo. 68. z. Ab eleckielis fundamento: Facta enim eſt electio in Chri- ſto, Eph. 1. v. 3. 4. 2. Tim. j. v. 9. tanquam in electionis fundamento: Et Deus mundo peccatis immerſo dedit Filium, Joh. 3.v. 16. 19. In illo i- gitur eſt facta electio, non quovis modo, ſed quatenus eſt pro pecca- tis victima;& redemptor, FEph. 1.v. 6. 7. Quiigitur per Chriſtum non ſunt redempti, illi propriè non ſunt electi. Atqui Angeli per Chriſtum non ſunt redempti. Ergo. 659. 6. Vel ita 4 cauſis Eléctionis, Illi ſunt electi in Chriſto, quibus gra- tia Pei in merito Cbriſti fundata per prædicationem verbi,& ſacramenta offer- tur, quique eam perſeveranti fide apprehendunt. Atqui hac dici nequeunt de Angelis, ut ſunt gratia in merito Chriſti fundata, redemptio, multorum vocatio, & paucorum electio, fides juſtificans, Sacramentorum uſurpatis,& demum glo- rie in futuro judicio collatio. Ergo.„o 70. At Bellarminus loc. d. provocat ad claram lireram, Eſſe, in- quiens, Angelos electos, ac prædeſtinatos, docet Apoſtolus, cum, ait, ſcribens ad Tim. in Epiſt. cap. 3. Teſtor coram Deo,& Chriſto Jeſu,& electis Angelis, ut cuſtodias hac. b 71. KReſp 1. Vocabulum electionis ſumitur vel proprie ‚vela- buſivc: Et aliud eſt electum eſſe,& aliud in Chriſto electum eſſe: Non ſtatim quod eſt electum in Chriſto eſt electum. 2. Nonnulli in teſti- monio Apoſtoli nomine Angelorum intelligunt miniſtros verbi, qui ratione officii ſui dicuntur Angeli, Mal. 2. v. 3.cap. 3. v. 1. 3. Sed damus intelligi poſſe Angelos ob eſſentiam ſuam Spiritus dictos; Sed ne ſic quic quam obtinent Pontificii: Angeli enim in generali ſignificatione dicuntur electi, hoc eſt, à Deo dilecti,& ipfi accepti. Ambroſius ſuper Epiſtolam hanc dicit, electos Angelos in Eyangelio ſanctos appellari. 7². Queæſtio quarta: An gitur Angeli dicantur propriè libre vitæ in- ſcripti? b 73. Reſp. 726 De Papiſins 73. Reſp. Franciſcus Suareꝝ Tract. 2. in I. Thom. lib. 1, cap.*. Ego exiſtimo, inquit, etiam Angelos ſalvos,& pradeſtinatos eſeper Chriſtum,& ided etiam illorum nomina ſcripta eſſe inlibro vitæ agni. 74. Erroneam verò hanc eſſeopinionem, non minusae præ- cedentem cenſemus, hoc oſtenſuri explicamus prius terminos Primò, Liber igitur Deo attributus ſignificat Dei notitiam. Scriptis Dei notat inſpectionẽ, obſervationem,& curam Dei. Hujuſmodi libri tres ſunt: Primus eſt Providentia, ſeu univerſalis gubernationis, Pſal. 139. y. 10. 4poc. 5.v. 1. Secundus liber judicii, Dan. 7.v.. G 10. Notatille notitiam cogita- tionum, dictorum& factorum humanorum, Tertias eſt liber vitæ. Exo.z2, p. 32. Pſal. 69. y. 29. Eſai. 4.v.3. Eæech. 13. v. 19. Jer. 17.y.13. Luc. 19. y.20. pos. 3.p. 5.c. 12.p. 3.6.17.p. 8. G. 19. y. 12,C. I.v. ¼7.6 2 ½*y. 19: Intelligitur verò ſe. cundum quoſdam per librum vitæ Chriſtus, quia in ipſo ſumus eleci, & per fidem ipſi inſerimur. Alii lihrum vitæ interpretantur er 2. Tim.*. v. 19. de ſalvandorum notitia, qua Dominus novit, qui ſunt ſui, hoceſt, notat ſalvandorum numerum, quos Deus ex mera gratià propter Chriſti men⸗ tum, perſereranti ſide apprehenſum, ante jatta fundamenta mundielegit. Rea- liter libet iſte cum ele ctione eſt idem, differt ab ea tanquam catalogus ſcriptus ab ipsã ſeriptione. 75, Exhispatetnon propriè Angelos eſſe libro vitæ inſcriptos 1. quia non ſun propris electi. 2. Illi ſunt inſcripti libro vitæ, qui ſunt à mois liberati. At nan Angeli, Ergo.3. Libro vita ſunt inſcripti, pro quibus mor- tuus eſt Chriſtus: Inde dicitur liber vita agni, Apoc. 21. verſ. z 7. At pro Ane- lis non eſt wortuus Chriſtus. 4. Illiſunt inſcripti libro vitæ, qui in dis noyißi- mo ſunt etiam judicandi, Apoc. 20. verſis. 12. At non- judicandi ſunt angeii Ergo. 76. Et hæc dicta ſufficiant de gratia Electionis, quibus kinem imponimus verbis his Auguſtini ſuper Pſalm. 33. Miſer ego homo, quis is liberabit de corpors mortis hujus? Gratia Deiper Jeſum Chriſtum Dominum noſtrum. Quare gratiaꝛ Quia gratis datur. Quaregrati datur? Quis merita tua non preseſſerunt: Sed beneſicia Deitepræyenerunt. FINIS DISpuTrATIONIS LIII, Ese — G — 4 87. 8* „ 1 4 4 4 * 1 4 4 4 5 38 w — 8 DISPUTAT DE REPROBATIONSe INFIDSLIVM Reſp. Henrico Twebomio Hildeſiâ-Saxone. THESIS I. III non ſunt in numero Electorum, dicuntur repro- bi. Diſſertationi igitur de electione ſubnectimus tan- quam oppoſitam doctrinam de Reprobatione, ut contraria juxta ſe poſita magis eluceſcant. GEMNTENTIA PROTESTANTIuNM. 2. Reprobatio igitur eſt decretum Dei æternum de condemnandis im- penitentibus, ſeu finaliter incredulis. Vel, Reprobatio eſt decretum Dei, quo Pe- us hominibus propter inpænitentiam, quia in Chriſtum totius mundi redempto- rem non tredunt, iraſcitur,& aternæ damnationi adjudicat. 3. NVocabulum reprobationis ſecundum literam non legitur in ſcriptura eo ſenſu, quo uſurpari conſuevit a ſcriproribus Eccleſiaſticis, nempe ut opponatur electioni: Homines dicuntur AJ4⁴εαι non re- probi, 1. Cor. 9. v. 27.2. Cor. 13. v. z. Mens reproba, ſive ſenſus reprobus, Rom. i. y. 28. reprobi circa finem, 2. Tim.3.y.S. Ad omne bonum repro- bi, Tit. 1.v. 16. terra reproba Heb. 6. v. 8. quæ profert ſpinas,& tribulos, Ita reprobi ſalutare Dei verbum contemnunt, ſpinis voluptatum ſuf- focant, in& ineredulitate perſeverant. Itaq; ut terræ reprobæ, ita Sho- rum finis eſt eis aaæĩr. 3 4 4. Cauſa reprobationis noneſt abſoluta Dei voluntas: Vult enimo- mnes homines ſalvos fieri, I. Tim. ⁊. v. 4. Joh. 3.v. 16. Rom. 11. y. 32. Non eſt Deus volens iniquitatem, Pſal. 5.v. 5. Non poſuit nos Deus ad iram ſed ad ſalutis conſecutionem, 2. Pet. 3.v. 9. Deus mortem non fecit, ne- que lætatur in perditione virorum, Sp. 1.v, 12, 5. Nec cauſa Reprohationis eſt ſimplex Dei decretum: Quem- admedum enim Electio non eſt abſoluta, ita nec reprobatio. 6, Neque cauſa reprobationis eſt fictitia ila inſuficientia,& par- . Eeeeee ticularitas / — ſͤſ 5— ———..—— 924 De Pupiſmo ticularitas meriti Chriſti: Chriſtum enim ſatisfeciſſe pro illis omnibus, qui mortui erant in Adamo,& qui ſuà ipſorum culpãà pereunt, oſten- dimus in Diſputatione præcedente. 7. Sed vera Keprobationis cauſa eſt propria hominum malitia, & finalis incredulitas, Oſeæ 13. v. 9. Qui non credit, jam judicatus eſt, quia non credit in nomine unigeniti Filii Dei, Johb. 3. v. 18. Quiincre- dulus eſt Pilio, non videbit vitam, ſed ira Dei manet ſuper eum, y. 36. Itaque incredulitas eſt cauſa cum privativorum(non ridere vitam) tum generaliter poſitivorum malorum(ira Dei ſuper ipſum manet.) Qui non crediderit condemnabitur, Mar. 16. v. 16. lraq; incredulus ides ju- dicatus eſt,& ideò manet ſuper ipſum ira: quod non credar non credat in Chriſtum. Itaq; ex intentione: voluntate,& mandato Dei debuit credere. Itaque annunciariilli debebat Evangelium de Chriſto, fides enim ex auditu eſt: Auditus autem per verbum Dei, Rom. 10.y. 17. lta- que Chriſtus ipſi eſt miſſus,& pro eo ſatisfecit, Matt. 1. v. 21. Luc. 22,. 10. 11. Itaque Deus ſic ipſum dilexit, ut ipſi daret filium, Joh. 3. v. 16. 8. Siigitur quæras, cur hic, vel ille homo ſit reprobatus,& damnetun Reſpondet Scriptura, quia non credidit in nomen unigeniti Filii, joh. 3. V. 18. Qui verò incredulus eſt Filio, non videbit vitam, Job.; y. 36. Et Joh. 16.v. 9. dicit Chriſtus: Spiritus§. arguet mundum de peccato, quia non crediderunt in me. Si pergas quærere, cur non crediderit: Reſpon- det Scriptura, quia renuit, Proy.. v. 24. Quja noluit, Matth. 23. v. 37. Vocatus ad parricipationem beneficiorum Chriſti, comparere noluit Luc. 14.v. 24. Verbum Dei, quod audire& diſcere debebat, Job.6.y.49. ipſe repulit 4ct. 13.v. 44.46. Conſilium Dei adverſum ſemetiplumſpte- vit, Luc. 7. v. 30. Cur autem, in quis, verbum Dei audire noluit, ſed ſyrevitil- lud. Reſpondet ſcriptura, quia magis amavit tenebras, quam lucem, Job. 3. v. 19. Erant enim o pera ejus mala. Itaque etiamſi ad tempus qui- dam credant, per peccata tamen regnantia nonnulli conſcientiamre- pellunt,& fidei naufragium faciunt. 9. Sednondum ſubſiſtis: Deus, ait, eſt cauſa Electionis, cur nonet- iam Reprobationis? Reſp. In electione conſideranda ſunt duo, media,& finis, utriuſque Deus eſt author: Fides enim, Electionis inſtrumentum eſt donum Dei. Dicitur igitur Deus cauſa Electionis. Sic in Reproba- tione ſunt duo, nimirum cauſa meritoria„& ipſa reprobatio. Cauſa meritoria Reprobationis eſt ab ipſis reprobis,& non ab ipſo Deo, quippe Diſputatio LIy. 929 quippe cujus voluntatirepugnat. Adſcribitur igitut Deo tanquam ju- ſo Judici ipſa reprobatio, ſed non ejus cauſa. Etrefertur quidemte. Pprobatio Dei ad voluntatem, verum non antecedentem ſed con- ſequentem. 1 10. Subjeclum Reprobationis ſunt homines eccatores, non ſim- Flicitee quatenus ſunt peccatores, ſed quatenus finaliter ſunt incredu- li. Inde in deſeriꝑtionibus reprobationis,& damnationis fieri con- ſuevit mentio& peccati,& incredulitatis: Peccatum enim expiavit Chriſtus, hunc qui fide non apptehendunt, ſed ſunt ipſi increduli, illi manent ſub ira Dei,& pereunt. 43 II. Diſtinguunturreprobi in duoſuprema genera, quorum al- terum eſtin cœtu paganorum; alterum in cœtu vocationi obtem pe- rantium,& Chriſtianorum. ee 1*1 12. In cœtu paganorum, qui ſunt, eorum alii ad annos diſcre- tionis non perveniunt alii hos attingunt, ſed flagitiosè,& turpiter vivunt, Rom. 1. vel virtuti in proximum diſponenti extrinſecus abſque fide ſtudent. Hi omnes quidem ſunt reprobi,& damnabuntur, ied Pœnas gradibus diſtinctas ſuſtinebunt. Remiſſiùs enim erit Tyriis, &Sidoniis, quam Coroxaim,& Berzaidæ, necnon Sodomis, quam Capernaum, Mate II. v. 22. 24 13. In cœtu vocationi obtemperantium,& Chriſtianorum tria reproborum genera numerat Salvator, Luc. 8. Matrh. 3. 20. Alii enim voluptatibus,& curis mundi avocantur à propoſiro pietatis. Alii ſunt irriſores,& perſecutores. Alii inconſtantes„qui tempore perlecutio- nis deficiunt. e 14. In numero teproborum ſunt etiam indurati: Differt enim induratio dreprobatione, tanquam ſpeciale à generali: Siquidem o- mnes indurati ſunt etiam reprobati: ſed non contra. Incdurati enim propriè dicuntur illi, quibus patefactio divinæ voluntatis innotuit quam ex deſtinatã malitia abjecerunt. Induratioeit opus, cum per verſi cor- dis humani furenter ſemandatis Deiopponentis, tum Satanæ„permittente juſto judicio Dei, verbo Deipetulanter refiſtentem, idg, hlaſphemantem exoxcantus, ut videns non videat,& audiens verlum non intelligat, nec ad aguitionem ve- ritatisperveniat. Pr 20.1. ö“ Eis z. Nominamus indurationemopis, intelligentes non natura- lem cordis bumaniduritiem: Siquidem ſscundum eam omnium homi- Eesece. nun cor- 4 41—* 7 —yy—————— — y— werateeren prse 1 —“ 2 1 iha K“ 2— e.————— ——ö—ö—ſſſſſ—— — — Ee ene. — — — — —— “ —— —õ—— ͤſſ“ — — — —— gloriæ Chriſti, qui eſt imago Dei. 916 De Papiſino num corda ſunt lapidea, nec capiunt vocem Dei, niſi is ablatà duritie ſubſtituat cor carneum E⁊ech. 3 6. Sed malitiam acquiſitam, quæeſt præ, ter naturam non modo integram, ſed etiam corruptione natutalt de- pravatam. Datet id ex exemplis: Nam alia ratione ruunt adyetliis Deum Cain, Pharao,& conſimiles, quam Scipio, Pompeius,&teli- qui Ethnici. 16. Seripturanominat opus hocexccœcationem, Eſa. 6. verſo. Joh. 12.v. 40 2. Cor. 4. v. 4. Intelligit verò cæcitatem non corporis, ſed mentis: Nam mens intelligendi facultate ſepoſita, non ea dijudicat objecta, quæ vel per ſe, vel Spiritu S. operante dijudicare potetat. Er- emplo ſunt Magi Pharaonis, qui evidentia miraculorum convicti, di- gito Deià Moſe,& Aarone res ſtupendas effici fatentur,& nihilomi- nus in ſua malitia perſeverant. Si Phariſæi judicare potetant de ope- ribus Chriſti, ſfed ſua ſponte nolunt. 17. Quibus appellationibus in deſcribenda induratione utitut ſcriptura, eæ referuntur, vel ad eor, cujus durities novis incrementis,& acceſſione augetur,& incraſſatur; vel ad oculos, qui ſpontanea maliria clauduntur, Matt. 13. v. 15. A f. 28. v. 27. Et cõſequenter excœcantut, jeh. 12. v. 18. vel ad aures Matt. 13. v. 15.Indurati n. audire nolunt,& auribusa Diabolo obturatis audire nequeunt: velad cervicem, Deat. 10. yeſaé. Metaphorãà ab indomitis jumentis fumptaà, qnæ ſubjugari nolunt. 18. Adſcribitur induratio ranquam cauſis efficientibus tribus,ho- mini, Diabolo& Deo. Homo ſuæ indurationis eſt cauſa, quando ſpon- taneâ,& pervicaci inobedientiâ,& malitià monſtratæ,& manifeſtæ veritati repugnat, ſeq́; à ſancto propoſito avertit, vel veritatem agni- tam blaſphemat. De Pharaone dicit Scriptura, Bxod. 7.v. 13. 22. Robora- vit ſe cor Pharao,& non audivit eos Exod. 8. v. 19. c. 9.v. 35. Addidit Pha- rao ad peccandum,& aggragavit cor ſuum ipſe,& ſervi ejus Exo. 13.7.1. Et factum eſt, cum induraſſet ſe Pharao. Sic dicitur Deut. 10. v. 16. Cer- vicem veſtram ne induretis amplius a. Reg. 17. v. 14. Induraverunt cer- vicem ſuam juxta cervicem Patrum ſuorum, Ier. 5.v.3. Induraverunt fa- cies ſuas ſicut Petram, renuerunt reverti. 19. Seeunda indurationis cauſa eſt Diabolus, qui malignumho- minis propoſitum jnſtigat, adjuvat, promovet, eumq; tenebris, acpec- catis ſubinde magis, magiſq; immergit, 2. Cor. 4. v. 4. Deus hujus ſeculi excœcavit mentes infidelium, ut non fulgeat eis illuminatio fnaupei 120.let⸗ 4 6. hni.4 ninus eRon eprol gend. 2l. l Deum diclia quoe ſels plu Pnph dpi mon mpi lde 60 Nec Diſputatio IIII. 927 10. Tertiò adicribitur induratio in multis ſeripturæ locis Deo, ut EFxod. 4. v.21. Ego indurabe cor Pharaonis. Exod. 9.v. 12. Indurabit Do- minus cor Pharaonis. E/l. 63.y. 17. Induraſti cor noſtrum ne timeamus te. Rom. 9.v. 18. Deus, quem vult indurat. Sie dicitur, tradere in mentem reprobam, Rom. i. Excæcare, Eſa. 6. Decipere, Ezech. 14. Dare ſpiritum mendacii in ore Prophetarum, 1. Reg. 22.— 21. In his veròè teſtimoniis explicandis cavendum eſt, ne ullo modo Deum peccatiautorem ſtatuamus: Repugnat n. hocnaturæ ipſius ſan- ctiſſimæ,& perfectiſſimæ, voluntati juſtiſſimæ,& proinde verbo, in quo ea eſt revelata. Quare⁊. tenenda eſt vulgaris regula: Quando pro- prietas liteta impingit vel in artieulum aliquem fidei, vel in alios textus mani- feſtiotes diſcedendum eit a literã,& resurrendum ad Phraſes, vel jiguras. Et- Prophetia tractetur ſecundum analogiam ſidei. Si verò teſtimonia illa ac- cipiantur, quaſi Deus ſit peccati author, incurrunt in Scripturæ teſti- moniaomnia, quibus Deus peccati cauſa negatur,& injuſtitiam, atq; impietatem nolle docetur. Fnn 12. 2. Non igitur indurare cor Pharaonis dieitur Deus qua- ſi de novo duriciem in cor Pharaonis induxerit, aur in eo operatus ſit (Omnia enim hominum corda naturà ſunt lapidea, Ezech. 11. G 36.) Nec quaſi Deus cor Pharaonis, alioquin ad obediendũ Deo ſuà naturà flexibile, efficaciter ſuà operatione contumacius reddiderit: Exmun- do enim non ex Patre eſt soncupiſcentia, I. lohan. ⁊. Non per Deum, ſed per unum hominem peccatum introiit in mundum, Roman.. Sed indurare dicitur ranquam juſtus judex præcedentem hominum pervicaciam vindicans & gratia ſua deſerens, relinquensque hominem in cœcitate ſua. Au- guſtin. dicit de prædeſtin. Sanct. c. 4. Deus dicitur indurare, quando non mollit. Et in Epiſtol. 105½. ad Sixtum: Non obdurat Deus impertiendo mali- tiam, ſed non impertiendo miſericordiam. Et in Johan. tractat. 53. Deſeren- do non adjuyando. Item: Diabolus ſuggerit, homo conſenrtit, Deus deſerit. Itaque induratio quæ reſpectu ſui eſt peccatum, reſpectu conſe- quentium eſt cauſa peccati, reſpectu priorum peccatorum fit pœna eccati. Itaque induratio ratione ortus,& principii provenità Dia- Pois inſtigante,& adjuvante; à voluntate hominum avidiſſimè conſentiente. Deo verò non ortus, non principium, non cauſa pecca- ti, ſed finis ille bonus, ad quem ipſius gubernatione deducitur, adicri- hue Eeceee 3 bitur — — 4 4——ͤͤͤſͤſͤſͤſ——.——— 2————— e 5—— 5—————————— 3—— 5— e 24 5 ͤͤͤͤͤͤͤͤͤͤͤͤſ„ſͤͤͤſſ 3——— 3 6.. 3 8 —————— AaAtʒͤäAEff—— ————i—yy—— ————3j—· ———————..ͤßß—⅛—* ———=——————— 3——— 3——— — — —— —ͤͤͤͤſſſſ“ 9²⁸ De Papiſmo bitur. Deus igitur indurat deſerendo,& permittendo. In permiſſione hac notanda eſt metarum conſtitutio,& ad uſus, fineſq́ue ſalutares de- terminatio,& ordinatio. Vel ſecundum alios in judicio hoc divino notanda ſunt quinque. 1. Auxilii divini ſubtractio. 2. Hominis in poteſtaten⸗ à Deo peccatum vinditante facta traditio. 3. permißio. 4. Peccatorum deter- minatio.. Finium ad normam juſtitiæ divina reductio. 23. 3. Deus igitur indurat non effectivè, ſed permiſſive: Hu- juſmodi Phraſis declarationem Spiritus S. ſuppeditat in ſacris literis. Nam quod oratio Dominica dicit, Deum indusere in tentationemi id Jaco- bus explicat negativè cap. i.v. 13. Nemo dicat, cum tentatur ſeà Deo tentati Deus enim neminem tentat ad malum. Explicationem affirmativam ſup. peditat nobis Apoſtolus Paulus, 1. Cor. 10. v. 13. Fidelis eſt Dens, qujnon PERMITTIT nos tentari ultra id, quod ferre poſſumus. 24. 4 Inde dicunt Grammarici verba in Niphal,& Hiphilnon ſemper operationem efficacem,& approbationem, ſed ſæpe permil- ſionem ſignificare, ut 1. Sam. 23, v. 22. Fecit ſupereſſe, hoc eſt, permiſi ſupereſſe,& vivere, ap. 4. v. 6. Necrelinquam ex eis virum. Joſu. ⸗,. 15. 20De Gibeonirtis dicitur, fecit vivere, hoceſt, permiſit vivere, Joſ 2v. 13. de Rabab. Exod. 1. v. 17.18. 22. De obſtetricibus non interficienti- bus infantes Hebræos, vivificarunt. Exod. 16.v. 19. 20. de manna: Fecit abundare, vel ſupereſſe, hoc eſt, ſivit. Eæech. 39. v. 28. Non relinquam amplius ex eis Job. 24 νρ Nudum relinquunt Properb. 10. y.3. Fecite- ſurite, hoc eſt, permiſit,&c, 25. Quare ſcriptura Deo adſcribit indurationem permißinè, quan- do eum reſpicit, ur judicem, quia Dei potentià malitia Satanæita co- ercetut, ut neminem citra ejus permiſſum poſſit excœcare: Et determi- native: Ad finem enim,& eventum bonum contra Satanæ conſilium, Deus ſingulas ſpecies dirigit. Fulgentius dieit: Deus licet non ſit author malarum cogitationum, ordinator tamen eſt,& demalo apere tu juslibet mali non deſinit operari bonum. A2 26. Qugs verò Deus velit indurare, ex gradibus peccatorum, qui indurationem antecedunt,& comitantur, colligitur. Hiſunt. Inebedientia adverſus divinas pro miſfiones,& Evangelium. Talls eſt in Saule, I. Samuel. 1S In Caine, Gen. 4.In Judæis Act. 19. Secundus Ze- us inridis adverſus doëtrinams& doceutes. Hujaſmodi affectus cernitur in Pharaone advéerſus Mofen in Saule adverlus Samuelé. Pertius oratio maledica malec e wlha Mhail — niris getori 1 enda, telate datar Diputatis LIy. b 919 maledica,& blaſphema. Quartus verorum Chriſtianorum perſe cu- tio. Pharao dicit Exod. †..z. QLuu eſt ehopa, ut obediam illi: Neſcio Jebsyam & Ifraelem nen dimittam. SENTENTIA PoyrIFICTORuM. 28. Pontiſicii& cumn primis Jeſuitæ duos fingunt Reprobationis actum. Prioris cauſam non daxi, ajunt, niſi ſolam Dei voluntatem; Poſterioris cauſam meritoriam eſſe peccata, rectè docent. De priori errant. SrArus CourRaevERNSIE. 29. Quare de vera Reprobationis causa eſt diſſertatio inſtitu- enda, ut& Electionis doctrina magis eluceſcat,& error iſte breviter refutetur. 5 30. Qurſtio prima: An cauſa reprsbationis partim ad ſolam Dei vo- luntatem partim ad pectata præviſa ſit referenanaz; 31. Reſp. Bellarminus lib. 2. de Grat& lib. arb. eap. 16. hanc tradit propoſitionem: Reprobatio, quams. Auguſtinus pradeſtinarionem ad interitum vocat duos actu= comprehendit, alterum negativum, cu)us nulla eſt cauſa ex parte hominum, alterum poſitiyum cujus cauſa eſt peccari originalu, æctualiſye praviſio. Explicat propoſitionem hanc ſub ſequenti pag. 636. his verbis. Dici mus reprobationem duos actus comprehendere, alterum negati- rum; alterumn poſitivum: Siquidem reprobi opponuntur electis contradictoriè, & contrariè. Primum enim non habet Deus volunratem ilos ſalandi. Deinde habet voluntatem ees damnandi: Et quidem quod attinet ad priorem actum, nulla daturejus cauſa eæ parte hominum ſiaut neq, Prædeſtinationis. Paſterioris autem datur cauſa præyiſiopeccati. 4* 1 32. Becanus Tom. 1. opuſcul. idem aliis proponit verbis pag. 87. 88. ER duplex reprobatio, inquiens, una, quæ quis rejicitur à gratiâ; al- tera, qua exeluditur àgloria. Ytriuſq duo ſunt effeckus: Ilius quidem permiſ= ſoo pecwati,& obdurarib; huyus yerd, excluſio à glorid,& inflictio pœna ſenſus. lbidem cauſam permiſſionis& obdurationis inquirens dicit: In iis, qui quidem nati ſunt ineccato originali, ſedab eo per Baptiſmum juſtificati nibil et, quarepermittantur labi in primum peccatum actuale: Sola Dei volunta⸗ ſufficit. Et Tannerus in Thomam pag. 130. Reprobationis negativæ, ſeu omiſſæ prædeſtinationis,& Præelectionis illius ad gloriam, nulla datur cauſa ex parte reprobi. 33. Jeſuitarum hancconfeſſionem approbant Calviniani, vi- dentes — —— — ———V—V—— —yy — ————— —— — 930 De Pap ijmo dentes eam quoad verbad ſuà non differre hæreſi: Nam Pareus in Re- fut. Bellarmini lib. 6. pag. 36 2. ſcribit: Vt& nos breves ſimus, yropoſitisni huic novæ ſubſcribimus. Et Feſtus Hommius in Dilſputat, adverſus lonti- ficios pag.388.z89. Cauſa Reprobationis dupliciter poteſt conſiderari inquit, prout duo ſuut ejus aftus, ſetundum quos Reprobatio alia negatiya, alia qoſui- va appellatur. Illa, quia Electioni opponitur, propriè Reprobatis dicitur: Hac potins reprobationis eſt conſequens,& non niſi impropriè, aut a₰+̈εεne probatio vocatur. Cauſa reprobationis negativæ, ſive Reprobationis comparati- va, hoc eſt, quare Deus Eſavum reprobaverit, ſeu non tam illum, quam Jacobum elegerit, ſolum eſt Dei beneplacitum,& voluntas. Et paulo pòͤſt: Quaye etiam hic Bellarminus rectè negat contra recentiores Ieſuitas Repꝛ obationis hujus cau- ſam eſſe præiſum peccatum. 34. Reſpondemus verò ad opinionem hanc ex controverſi Jeſuitarum, quam alunt inter ſe: De qna opinione ſunt dubiiipſ je- ſuuæ,& quæ ab aliis Jeſuitis refutatur, illa ab eiſdem nequit habericer. ta, nec obtrudi tanquam vera. Atqui de opinione illa enarratà ſunt du- bii ipſi Jeſuitæ, imò refutatur ab aliis Jeſuitis. Ergo nequit ab eiſdem haberi certa: Et num conſenſio membrorum inter ſe,& cum capite eſt adhuc vera Eccleſiæ nota? 35. De minore dicit Tannerus pag. 136., 4 nſimpliciter detur cau- ſaex parte roprobi totius reprobationi, quod ad utrumq effectu, controrerſia e de nomins potius, quam de reipſa, Contro verſiam yerò hancnon eſſe no- minalem, ſed realem, videre eſt apud Gregorium de Valentiâ Tom. Comment, in Thomam Diſput. 1. de quæſt, 23. Col. 583. Nam jpſe o- pinionem illamn Bellarmini noſtrorum Theologorum refutat funda- mentis. 36. Nasl. ita argumentamur: Qui vult omnes,& ſingulos ho- mines ſalvos fieri, ille abſoluto odio ueminem reprobavit. Arqui De- us vult omnes& ſingulos homines ſolvos Kieri, Ergo. Minor legitur, 1. Tim 3. v. 4. Joh. 3. v. 16, Rom. 1I. verſ. 32. Tit. 2. v. I. Itaque omnes crea- vit ad imaginem ſuam, Gen. 1, 26, 27. hoc eſt, in juſtitia,& ſanctitate veriſſimaà: Eph. 4. v. 4. Et poſt lapſum toti mundo promiſit Filium, ut is genus humanum peccato immerſum redimeret, Joh, 3. v. 16. 17, Eſai, 53. v. G. 2. Coy. 5.v. 19. Gal. 4.y. 4. 1. Joh. 4.v. 14. Non vult igitur ut unus pereat, z. Pet. 3.v. 9. Jurat ſe nolle mortem morientis, ſed ut converta rur impiu a via ſuà& vivat, Eech. 18. v. 3. C4p. 33.v II.. 37.2. Qu. ſobat dluru nliten oba tnec ltasl. duse R fiſſ Adh- lie liper cona witul du 2 funxisef 75. 4 F 4 N 5 Ar. Diſputatis LIV. 931 37. 2. Qui ob propriam maliriam,& ineredulitatem eſtre- ptobatus,& damnatur, ille non ob ſolam Dei voluntatem,& ab- ſolutum Dei odium eſt reprobatus, nec ob illud damnatur. Arqui fi- naliter infidelis ob ſuam propriam malitiam& incredulitatem eſtre- Probatus,& damnatur. Ergo. 38. Minoris veritas patet ex Sap. 1. v. 2. Deus mortem non fe- eit, nec delectatur in perditione virorum. Oſeæ. 13. v.. Perditio tua ex te Iſracl. B. Lutherus reddidit: Iſrael du bringeſt dich in Vngluͤck. 39. Reprehendit verſionem hanc Wicelius in annotationi- bus: Nam in fonts legitur aInnu perdidit te. Wicelius reddidit ver⸗ derbet hat es dich Iſrael, vernim/ daß du den Kelbern alſo nachleuffeſt/ kuſſeſt/ vnd leckeſt.&c. 40. Keſp. I. Vulgatam editionem canonizarunt Pontiſicii. Ad hanc igitur eos remittimus. 2. Quia Propheta explicitè non ponit ſubjectum, ſed tradit prædicarum,(perdidit te) ideò te ſubjecto ſunr diverſæ ſententiæ. Tremellius& Piſcator colligere id ex præcedente conantur verſiculo,& ſubintelligunt, rex tuus. W icelius ſubintelligit vitulum, cui cultum exhibuerunt Iſtaëlitæ, Quare nos ita colligimus: Qui propterea ſunt perditi, quod adorarunt vitulum, illorum perditio eſt ex ipſis. Atqui lſraẽlitæ proptereà ſunt perditi, quod adorarunt vi- tulum. Ergo ipſorum perditio eſt ex ipſis,& non ex abſoluto odio. 3. Senſum igitur iſtius dicti rectè reddidit& editio vulgata,& ipſe B. Lu- therus, I. Similia dicta leguntur, Joh. 3.v. 18. 36. Qui non credit, jam judieatus eſt, quia non credit in nomine unigeniti Filii Dei. Qui incre- dulus eſt Filio, non videbit vitam, ſed ira Dei maner ſuper eum, Iuc.. y. 30. Phariſæi,& Legiſperiti confilium Dei ſpreverunt in ſemetipſos, non baptizati ab ipſo. Act. 13. verſ. 45. Vobis oportebat primùm loqui verbum Dei, ſed quoniã repellitis illud,& indignos vos judicaſtis eter- na vita: Ecce convertimur ad gentes. Rom. 9. y. 13. 32. Hraẽl ad Legem juſtitiæ non pervenit, quia non ex fide. Rom. 11.y. 20. Propter incredu- litatem fracti ſunt. Hinc enthjymematicè ita colligimus: Incredulitas eſt cauſa reprobationis. Ergo non ſimplex,& abſoluta Dei voluntas. b 4². 3. His addipoſſunt rationes deſumptæà Dei bonitate, miſericordia,& juſtitia, atque ab Evangelicarum promiſſionum uni- Verſalitate. Piè dicit Auguſtinus lib. 3. contra Julianum c. 18. Bonus eſt Ffffff Deus — ,.—*— 4 8 b 8 8 8 — ooſſſſ erie een e e—— ——————————— EEEEEE— 4 932 De Papiſino Deus, juſtus eſt Deus; Poteft ſiye bonis meritis liberare, quia bouus eſl; non potefl ſine malis meritis damnaie, quia juſtus eſt. 4². 4. His addi poſſunt exempla, ut 1. Phariſæorum,& Legil- peritorum, qui ſpreverunt conſilium Dei in ſemetipſos, Luc, 7. verſ zo. 2. Ad cœnam magnam vocatorum, ſed venire nolentium, Luc. 14 r. 24. Propria igitur ipſorum malitia eſt cauſa, quod non guſtent cœnam magnam. 3. Judæorum blaſphemantium,& contradicentium illis, quæ dicebantur d Paulo, Act. 13.v. 44. Proptered arguit eos Spiritus§. de peccato, Joh. 16. v. 19. Et pro pterea quia charitatem veritatis non re- ceperunt, ut ſalvi fierent, milit illis Deus eſficaciam erroris, ut credant mendaciis& judicentur omnes, qui non crediderunt veritati, ſed con- ſenſerunt iniquitati, z. Theß. z.v. 10. Itaque incredulitate defradtiſunt, Rom. 11.v. 20. 43. Vers igitut dicit Auguſt. lib. de Att. falsò ſibi impoſitis Att.2. Omnium quidem hominum Deus creator eſt, ſed nemo ab eo id eò creatuseſt, ut pereat, quia alia eſt cauſa naſcendi, alia pereundi: Vt enim naſcantur hominas eſt beneficium) ut autem pereant, prævaricationis eſt vitium. 44. Reponunt Pontificii effugium& diſtinctionem ſuam inter Reprsbationem negativam,& poſitivam, ſeu inter reprobat ionem à gratia,&* gloriã: MHius non datur cauſa ex parte hominum: Hujus cauſa meritoria ſunt ala operd.: 45. Reſp. Diſtinctionemillam refutamus 1. Scripturæ dictis, Joh. 3. v. 19. Hoc eſt judicium Dei, quia lux venit in mundum,& dilexe- runt homines magis tenebras, quam lucem. y.36. Qui incredulus eſt f⸗ lio, non videbit vitam(cauſa ſic traditur privativi) Jed ira Deimantt ſuyen eum(ecce tibi cauſam mali poſitivi generaliter ſumpti) Act. 13. v. 46. Repellitis verbum,& indignos vosjudicatis æterna vita. Ius. 14.y.16. 18. 24. Homo quidam paraverat cœnam magnam,& vocavit multos. Et cæperunt ſimul omnes excuſare. Proptered nemo virorum lorum guſtabit cœnam magnam. Ex his ita argumentantur. Primò: Quos Deus verè voluit fieri participes gratiæ, illos non abſolutè reprobavit à gratia. Atqui Deus voluit eos, quinon guſtant Cœnam magnam Ye- rè fieri partipes Cœnæ ſuæ,& gratiæ. Ergo. Deinde: Quos Deus habet voluntatem ſalvandi, illos non reprobavit à gratia, velillos nonrepro- bavit quoad actum negativum. Atqui univerſos,& ſingulos homines habet voluntatem ſalvandi. E. Confirmatid Deus juramento, Ezech. 33. v. II. Vivo ego dicit Dominus: Nolo mortem impii, ſed ut converta- — orin glale nnesi wvur volot Ftes. — vmna offer eos bype mme 16.) Cal exec aul mna min ivu ka. Diſputatio LlIy. b 933. tur impius à via ſua,& vivat: Convertimini à viis veſtris peſſimis; Et quare moriemini domus lſracl: Et cap. 18. v. 31. 32. Projicite à vobis o- mnes iniquitates veſtras, in quibus prævaricati eſtis,& facite vobis cor novum,& ſpiritum novum,& quare moriemini domuslſraël? Quia nolo mortem morientis, dicit Dominus Deus, revertimini,& vivite. O felites verò bomines, quorum cauſa Deus jurat, ſed infeliciores, qut Deo jurati fi- dem non habent. Tertiò: Quibuscunq; Deus gratiam Evangelio propriã offert,& exhibet, eos vult ſalvos fieri: Et per conſe quens non abſolutè eos reprobavit, niſi ex Deo vero benigno,& miſericordi facere velis hypocritam, tyrannum& perjurum. Atqui gratiam Evangelio propri- am offert univerſis& ſingulis, etiã illis, qui pereunt„Matt. 28.v. 19. Mar. 16.v. 15.20. Acf. 17. v. 30. Pſ. 8. y. 5. Rom. 10. v. 18. Col..v. 23. Ergo. Quartô: Cauſa damnationis eſt etiam cauſa reprobationis. Nam decretum& executio decreti ſibi exactiſſimè correſpondent: Propter quas igitur cauſas Deus intempore damnat, propter eaſdem reprobavit h. e. da- mnare conſtituit. Atqui Deus damnat non abſolutè, ſed propter ho- minũ malitiã,& hominum incredulitatem. E. Inde uterq; actus, nega- tivus,& poſitivus adſcribitur cauſaliter non Deo, ſed incredulitati. Vel ita: Quẽcũq; Deus abſolutè reprobavit, ille nequit ſalvari,& per cõſe- quens abſolutè damnatur. Atqui nullus hominũ abſolutè dãnatur. E. 46. 2. Quicunq; non abſolutè,& ſimpliciter vult finẽ, ille nec ab- ſolutè,& ſimpliciter vult ordinata ad finé: Et, quicunq́; non abſolutè vult conſe quens, ille nec abſolutè vult antecedens. Atqui Deus nõ ab- lolutè vult damnationẽ, reprobationis neceſſarium conſequens.E. nec vult abſolutè,& ſimpliciter antecedens nempe reprobationem. 47. Opinio illa Pontificia, qua diſtinguitur inter reprobationem à gratia,& reprobationẽ à gloria, facit mutabilem Dei voluntatem:Nam reprobatio à gratia eſt abſoluta Dei voluntas de hominibus quibuſdã ſimpliciter non ſalvandis, ex opinione adverſariorum; At reprobatio à gloria non eſt abſoluta, ſed præſupponit hominum malitiam,& incre- dulitatem ex fententia etiam adverſariorum. Ergo adverſatur naturæ Dei, eiuſque verbo. Deus enim non eſt, ut homo, ut mutetur. 48. 4. Imò quocunque ſe vertant Pontificii, non poſſunt, quin Deum faciant ſupremam peccati cauſam, tanti- ſper dum abſolutam ſtatuunt reprobationem à gratia: Nam quæ- 10, quæ ſit cauſa reprobationis d gratia: Reſpondet Becanus fola Fffff z Dei 934 De Papiſino Dei voluntas. Pergo quætere, an ille qui eſt reprobatus à Sratià, ſalvari poſſit? Reſpondeant oportet negativè, quia eſt abſolutè à Deo repro- batus. Quare infero: uprema cauſa reprobationis eſt etiam ſuprema cauſa damnationis. Atqui ſola Dei voluntas ſecundum quoſdam je- ſuitas eſt uprema cauſareprobationis. Ergo. b 50. Conatur verò Bellarminus pag. 636. oſtendereex kom.. non dari cauſam ex parte hominum reprobationis negativa: Antequam aliquid boni, vel mali egiſſent, non ex operibus, ſed ex vocante dictum est ei, quia major ſerviet minori. Et Jacob dilexi, Eſau autemodio habui. Illud enim, inquit, An- tequam aliquid boni, vel mali egiſſent, non ſolum referri debet ad bona,& mala inptaſcientia Dei, quoniam alioqui daretur cauſa pradeſtinationisex parte ho⸗ minum. Pergit Bellarminus refutare eos, qui cenſent excludi meritum ſeu peccatum operis, ſed non originis. Dices, in quit, Deum non odiſſe Eſau propter opera mala praviſa, ſed propter originalepeccatum. CoNrR A, nam originale peccatum erat commune utrig,: Igitur fipropter originale peccatuma- dio habuit Deus Bau, debuit etiam propter idem peccatum odiſſe Jacoh- Dicts poterat Deus juſté odiſſe etiam Jacob, ſed ex miſericordia voluit eum diligere. At hoc eſt, quod quæritun, ur Deus unum dilexirit, ut iberaret, alterum odio habue- rit, ut non liberaret, cum uterq, odio dignus& amore indignus. Non enim reſyon- dexi poteſt unum non diligi, quia dignus eſt odio, cum uter;, dignus ſit olio. Re- ſiat igitur, ut huius diſcretionis cauſa ſit voluntas Dei, qua unum liberat, quia ſic eiplacet; alterum non liberat, quia non eiplacet. Syllo giſmus hic eſto: Qui eſt reprobatus antequam malè egit, ipſius reprobationis cauſa non eſt malitia, ſeu peccatum, nec ille eſt reprobatus ob peccatum. Atqui Eſau fuit reprobatus antequam malè egit. Ergo. 5I. Reſp.. Scopus Apoſtoli eſt, non ex profeſſo agere deater- na electione, ſed de temporali Judæorum rejectione,& de Gentium in tempore vocatione. Ad quæſtionem hanc illuſtrandam argumen- ta quidem nonnulla ex æterna electione producuntur; Sedulterius ea extendi non debent, quàm ſco pus,& quæſtio propoſita permittit. 2. Aliud eſt typus,& aliud ſpeciale exemplum: Referuntur quidem ja⸗ cobus,& Eſavus ad electionem„& reprobationem, ſed tanquam ty- pi, non tanquam ſpecialia exempla. Typus verò cum antitypo congru- it in quibuſdam, ſed non inomnibus. 3. Agitur non tam de perſonisi- Pſis Eſavi,& Jacobi, quàm de ipſorum poſteris, ut videre eſt, Mal. 1xv. 4: Gen. 23.y. 23. cap. 27. y. 29. At quis dixerit totam poſteritatem Eirr c. ſetept nurdi alelt late p 54 Jas nentes nit, Se u K.] enlala goree uamä lnum, em, mtan dojin. nec gune Uluc Doee nter Kho mine ynyt dum tm dom u, unſ llju niſ dad 70. 8 1 1 a 1 Diſputatio LIVy. 935 eſſe reprobatam,& totam poſteritatem Jacobi eleckam? 4 Quando igitur dicitur Gen. 29. y. 23. Maior ſerviet minori, illud non de æterna Dei prædeſtinatione minoris ad ſalutem, ſed de ejus prærogativãà in hære- ditate promifſionis eſt intelligendum. 5. Et quando dicitur Malach.I. y. 2. Jacob dilexi, Eſau odio habus, odium non denotar illud, quo impœ- nitentes peccatores,& finaliter incredulos Deus odit,& æternum ob- jicit; Sed ſignificat poſt habere,& poſtponere: Eſavus enim negligi- tur,& Jacobo poſtponitur, ut patet exipſo oraculo, Gen. 25. Atque hoc ſenſu ſæpe uſurpatur in ſcriptura, ut Matt. c. y. 24.Lac. 16. v. 13. Nemo pPoteſt duobus Dominisſervire: Aut enim unum odio habebit,& alte- rum diliget,&cc. Luc. 14.v. 26. Si quis venit ad me,& non odit Patrem ſuum,& matrem,& uxorem,& filios,& fratres,& ſorores, adhuc au- tem,& animam, non poteſt meus eſſe diſcipulus, Joh. 12. v. 25. Quia- mat animam ſuam perdet eam: Et qui odit animam ſuam in hoc mun- do, in vitam æternam cuſtodit cam. Pl 2. 6. Elavum nonabſoluzd Deivoluntate; ſedob primogeni- ruræ contemptum poſtpoſitum eſſe Jacobo, pater ex Gen. 25.y.32. Ad uid, inquit, mihi primogenita? Et v. 34 · Parvipeudit Eſau primogenita. 7. Aliud eſt peccati in tempore perpetratio,& aliud ad illa Dei intuitus. Docet Apoſtolus poſtpoſitum eſſe Elavum Jacobo antequam malum in tempore perpetraſſet, ſed non excludit Dei ad illud intuitum: Nam & hominum nativitatem intem pore excludit, non tamen Dei ad ho- mines intuirum. Veréè igitur dicit Irenæus lib. 4. c. 38. Rejectus eft Eſau propter præviſam impietatem, etſi eandem nondum exercuerat. Quemadmo- dum igitur poſtponitur Efavus Jacobo propter primogenituræ con- temptum: Ita Judæi poſtponuntur gentibus Propter incredulitatem, Rom. 11. y. 30. Et ſcandalum, Rom. 9. y. 32. 53. Pergit Bellarminus, quod ſola Dei voluntas ſir cauſa diſcretionis hu- jus, qua unum liberat, quia ſic eiplacet; alterum non liberat, quia non placet, confirmare ex eodem capite Rom. 9.& quidem ex his dictis Apoſtoli: Miſerebor, cujus miſereor,&c. Et: Annoòn habet poteſtatem figulus luti,&c. Et: cujus vult miſeretur,& quem vult indurat. Figulus verò non aliam ob cauſam ex eadem maſſa facit aliud vas ad decus aliud ad dedecus, niſi quia ita voluit. Ergo multò magis nonaliam ob cauſam alios elegit, alios re- probavit, quia ita abſolutè ipſi placuit,& voluit. b 74. Reſfp. 1. Confundantur, qui Deum malorum authorem FEfffff; arbitran- 936 De Papiſmo arbitrantur. Cujus Deus eſt oſor, ejus non eſt author, 2. Apoſtolus re- ſpondet primò indired e,remeritatem humanam acriter objurgando 20. Deinde in eodem cap.9. v.32. G cap. 1. y. 20 abjetionis Iudæorum oſtendit cauſam, nimirum offenſionem& incredulitatem Iſracl qui ſectabatur legem juſtitiæ, ad legem juſtitiæ non pervenit. Propter quid? Quia non ex fide, ſed tanquam ex operibus legis: impegerunt enim in lapidem offendiculi. Benè dieis: propter incredulitatem de- fracti ſunt. Quare nominatim docet Apoſtolus incrcdulitatem repro- bationis eſſe cauſam S§. 3-Ambroſius dicit ſuper cap.⸗ Epiſt. ad Rom. cap. 27. Ma- gna eſt indignitas& præſumptis, hominem reſpondere Des in adverſis, iniquum juſto, malum bono, imperitum perfecto; infirmum fortißimo, corruptibutmin- corrupto, mortalem immortali, ſervum nequam Domino, 6reaturam conditori. 36. 4In ſimili de figulo, ſi nimis latè illud extendas, multaſunt diſſimilia. Nam figulus utriuſq; vaſis in honorem,& ignominiam fa⸗ cti, eſt author; At Deus non author eſt,& cauſa reproborum, Ripſo- rum malitiæ: Tolerat vaſa iræ præparata à Diabolo,& propria carne ad interitum, ſed non facit,& præparat ea. Fi gulus ex libera voluntate Lacit vas ad ignominiam; At Deus vaſa iræ gravi de cauſa tolerat. Figu- lus dele ctatur non tanrum vaſis ad honorem, ſed etiam ad ignomini- am factis: At Deus vaſis iræ non delectatur non vult mortem pereun- tium, nec delectatur morte impii. Lutũ ſenſus eſt expers non opponit ſe figulo; At homo infidelis reſiſtit Deo. Ambroſius dicit loco dicto Deus, cum omnes ex una,& eadem maſſa ſimus in ſubſtantia,& suncti ectalo- res, alius miſeretur,& alterum deſpicit, non ſine juſtitia. In figulo n. ſala yolun- tas eſt; In Deo autem voluntas cum jußtitia. Scit enim, cujus debeat miſereri. 56. z. Exemplumillud de figulo explicant nonnulli de jute& à minori Apoſtolum argumentari oſtendunt: Habetenim figulus po⸗ teſtatem facere vas velin honorem vel ad contumeliam. E. multo ma- gis Deus habet poteſtatem quorundam miſerendi,& quoſdam hoſti· liter repugnantes ob incredulitatem abjiciendi,& indurandi. 6. per- placet nobis eorũ interpretatio, qui exponunt de facto:quemadmodũ enim figulus injuſtitiæ nequit argui, etiamſi ex eadem maſſa quædam vaſa factat in honorem, quædam ad ignominiam 3 Ita Deus injuſtus non eſt, etiamſi quorundam hoſtiliter ſeſe non opponentium, Kob⸗ lata bona contumaciter non reſpuentium miſersatur; quorunda, qi ſunt gttat enitate 1 ſam 1 heilli üöpaf nave daritg catne, Cl tarse zum, gent Uhun iſßai nte: dip apus de no⸗ led diyit 82 6 kut unm dic tec dor lbi da Diſputatio LIV. 937 ſunt vaſa iræ præparata ad interitum, nen miſereatur, ſed multa animi lenitate toleret, ad oſtendendam iram,& potentiam ſuam. 58. lpfe verò textus, ut diligenter introſpiciatur, monemus- Nam. diverfimodè loquitur Apoſtolus de vaſis miſericordiæ& iræ: Deillis diciractivèe, quæ præparaverat in gloriam, d xęonraaœσe; De his paſſivè, aptatain interitunr, erspmeutra eic àma Reiur. 2. Præpa- rata verò ſunt ad interitum non à Doo, ſed à Diabolo, qui primos ſe- duxit parentes Gen. 3. Et eſt mendacii pater Joh. 8.v. 44 atq́; à propria carne, Diaboli ſuggeſtionibus conſentiente. 3. Sunt vaſa iræ, ſuper quæ, propter ineredulitatem, manet ira Dei. Joh- z. v. 36. Non iraſci- tur verò Deus operi ſuo, cujus eſt author. Sap. 11. v. 25. Nihil odiſti eo- rum, quæ feciſti: Necenim odiensaliquid conſtituiſti, aut feeiſti. Ful- gentius lib. 1. ad Monimum: Quæſo Monime charißime, inquit, ut huns locum Apoſtoli diligenter attendas: Norum namque eſt, iram Dei diti non poſſe niſi ubi creditur hominis iniquitas præceßiſſe. 4. Dicitur Deus vaſa ea tole- rare, Quæ verò quis tolerat, ea non placent, ſed diſplicent. Quæ verò diſplicent, eorum non eſtauthor. Quis enim odio proſequitur ſuum opus?5. Tolerat Deus ea magna animi lenitate ſeu αeνακανιν Hujus itidem objectum eſt id quod diſplicet, finis per ſe eſtem endatio, quæ ſi non ſubſequatur, fines peraceidens ex voluntate conſequente ſunt iræ divinæ oſtenſio, potentiæ manifeſtatio,& erga vaſa miſericordia divitiarum gloriæ illuſtratio. 79. Queſtio ſecunda: An ſola incredulitas ſit cauſa reprobationis, & damnationis? 60. E. Diſtinguimus inter meritum,& proximum terminum: cau- ſaut reprobatienis, ita& damnationisratione meriti eſt omne pecca- tum, omniſq; malitia; At ratione executionis, proximi termini,& ju- dicii eſt ſola incredulitas. Dn. D. Meiſnerus, amicus meus honorandus rectiſſimè diſtinguit in Diſp. de Reprob. inter reprobationis,& dãna- tionis materiale,& formale: Illud eſt quodlibet peccatum, hoc fina- lis incredulitas. Docet id Spiritus S. in Scriptura: Nam ſuper incre- dulos maner ira Dei, Johan. 3.v. 36. Et Spiritus S. arguit mundum pro- pter incredulitatem, Johan. 16. v. 9. Atque propter ineredulitatem defracti ſunt Judæi, Roman. 11. v. 20. Deinde â contrariis ita argumen- tamur: Sola Fides juſtificat, Rom.; Ergo ſola incredulitas damnat. Ter- tiò B. Lutherus de Libert. Chriſti:& captivit. Babyl. piè dicit: Peccata in auantu talia nes ſunt proxima danationis tauſa, ſed in quantuũ hæc peccata ſub 938 De Papiſmo incredulitate uanent. Quare peccata damnant non abſolutè, ſed te- ſpectu finalis impœnitentiæ. 61. Quxæſtio tertia: An detur liber mortis reſpondens libro vitæ: 62. Scholaſtici nonnulli negativam tuentur ſententiam. Tho- mas ſcribit patt. 1. quæſt. 24. Art. 1. Noneſt conſuetum, conſcribi eas, qui repudiantur, ſed eos, qui eliguntur: Vnde reprobationi non reſpondet liber mor- tis, ſicut prædeſtinationi liber vitæ. Subſcribunt opinioni huic nonnulli Pontificii. b 63. At ſi de re ipſa quæſtio inſtituatur, abſurdum non eſſeſen- timus ſententiam illorum Patrum, qui librum dari morttis affirmant. Nam Deus eſt omniſcius,& omnia ſunt ſubjecta oculis ejus. Ergo non minus ab æterno novit finaliter incredulos, eoſque reprobavit, quam perſeveranter credituros, quos elegit. Referunt hucnonnulliilluder Epiſtola Judæ verſ. 4. Subintroierunt quidam homines(qu olim pre- Kripti ſunt in hoc judicium) impii Dei noſtri gratiam transferentes inlu- xuriam,& ſolum dominatorem,& Dominum noſtrum Chriſtum ne- gantes. Quare ipſe Becanus Tract. 1. c. 14. quæſtio. 8. Thomæ reſpondens ſcribit: Quamvis non ſcribantur milites, qui re- Jiciuntur à malitia, ſolent tamen ſcribi: qui morte damnandi ſunt. FINIS DisPpurAT10 NIS LIV. 2T QuX E 8 r DS IUSᷣTIFICATIONS HOMINIS l torir coram, Deo prima Reſp. Theodoro Berghavvero Magdeburgenſi I HIESI I. USTIFICA TIO eſt æterni decreti executio: Dei- — plo egimus decreto. Quare ipſam conſiderabimus — S executionem,& oſtendemus, quomodo nos miſe- n. KDamm. ri peccatores in peccatis concepti,& nari, ab illis 8 Inutn do mandemur, in gratiam recipiamur,& coram Deo mnn= uſti ficemur. tu um main SENTRNTIA PROTESTANTIuM. — 2. Piè& graviter dicit B. Lutherus Tom. 4. Jen. Lat. pag. 10⸗ Non erit moleſtum repetereea, quæ aliàs docemus, pradicamus, pingimus, canta- mus,& ſcribimus: Jacente enim Articulo juſtificationis jacent omnia. Itaqus derArie- ſummeè neceſſarium, ut eum perpetud inculcemus, quemadmodum Moſes de ſua 1 lege dicit· Erin præfar. Iſtius Tom. pag. I. dicit: Incorde meo iſte unus re- gnat Articulus, ſchicet, fides Chriſti. Eæ quo, per quem,& in quem, omnes mea diu noctuq fluunt,& reſluunt Theologicæ cogitationes. 4 7 3. Breviter,& rotundè doctrinam Juſtificationis proponit Au- 71 f guſtana Confeſſio Artic. 4. his verbis: Docent noſtræ Eccleſiæ, quod homi- nes non poßint juſtificari coram Deo propriis viribus, meritis, aut operibus, ſed b b b gratis juſtificentur propter Chriſtum, per fidem cum credunt, ſe in gratiam reci- pi,& peccata remittipropter Chriſtum, qui ſua morte pro noſtri peccatis ſatisfe- cit. Hanc fidem imputat Deus pro juſtitia toram ipſo. 4. Confirmat aſſertionem hanc confeſſio duobus dictis. Prius lesgitur, Rom. z.v. 34.35. Juſtificamur graris ipſius gratià, perredem ptio- 3 nem, quæ eſt in Chriſto Jeſu, quem propoſuit Deus propitiatoriũ per fidem in ſanguine ipſius ad declarandam juſtitiam ſuam per remiſſio- 1 Gggggs nem —““ 4 ——ſͤ ———— 640 Da Papiſmo nèm pfæcedentium delickorum. Comprehendit Apoſtolus teſtimo- nio illo omnes juſtificationis cauſas: Primariam& ſummam, quæ eſt gratia Dei! Meritoriam, quæ eſt ſatisfactio Chriſti pro nobis ptæſtita, quam tribus ſignificantiſſimis proponit vocabulis, Redemptionu, pro- pitiationis,& ſanguinis Chriſti: Inſtrumentalem, quæ eſt fides meritum Chriſti apprehendens. Formalem deſeriptione remiſſionis peecatorum quæ remiſſio imputationem juſtitiæ Chriſti non excludit, fed includit. Nam Apoſtolus nominat modò peccatorum emiſſionem, modòim- putarionem: Finalem, quæ ex parte Dei eſt juſtitiæ declaratio; Ex parte hominum, ſalus æterna. z. Poſterius legitur, Rom. 4.v. 4. 5. 16. ubi docet Apoſtolus quid ſit id, quod nobis imputatur, nimirum non noſtra opera, ſed Chriſti juſtitia fide apprehenſa. 6. Deſcribimus juſtificationem his vetbis: Juſtificatio eſt Deia- ctio, qua ex merã miſericordia propter obedientiam,& ſatisfactinnem Chriſi homini peccatori per Evangelii miniſterium verè in Chriſtum credenti peccais remittit, juſtitiam Chriſti imputat,& ad ſalutem aternam acteptat; nl Juſtificatio ect fidei obedientiam Chriſti apprehendentis ad juſtitiam imyutatiu. 7. Vocabulum juſtiſicationis non uſurpatur hoc loco tun- xo; pro inhærente juſtitia, ſicut in ſanctificatione; Sed adumas li⸗ gnificatque ob Chriſti meritum à peccatis abſolvi, pro juſto cenſeri,& in filium Dei adoptari. Tria igitur comprehendit, ut ſunt 1. Ac- cuſatum peccatorem propter meriti Chriſti imputationem abſolvere ne judicialiter condemnetur. z. Eum pro juſto habere,& juſtum pro- nunciare. 3. Innocentis teſtimonium, non ob ſuam juſtitiam, ſed ob Chriſti meritum ipſi tribuere. Habet igitur ſignificationem foren- ſem, ſignificatque gratuitam à peccatis abſolutionem,& obedientiæ Chriſti imputationem, ut inde peccator à crimine abſolvatur, juſtus pronuncietur, laus& præmia, quæ juſtis debentur ipſi aſſignen- tur. 8. Cauſa juſtiſicationis ſuprema eſt Deus Pater, Filius& Syititus&. Rom. 3. v.33. Deus eſt, qui juſtificat. De Patris dilettione legimus, Joh. 3.7- 16. Sic Deus dilexit mundum. 1. Joh. 3.v. I. Videte qualem charitatem dedit nobis Pater, ut filii Dei nominemur. De Filio legimus, Fſa.z- v. 25. Egs ſum iſte, qui deleo iniquitates tuas propter me. Gal. 2. y. 20: Filius dilexit me,& tradidit ſemetipſum pro me. Epheſ.5. verſ.ꝛ. Chr⸗ 2racualtt lenler SrOH 15 rkun gcopchi 0 aicn, aaack. Diſputatio LV. 941 ſtus dilexit Eccleſiam,& ſemetiplum tradidit pro ea. De Spiritu S. Rom. 5.y. dð. Dilectio Dei effuſa eſt in cordibus noſtris per Spiritum S. qui da- tus eſt nobis 1. Cor. G. y. 11. Juſtificati eſtis per nomen Domini jeſu,& per ſpiritum Dei. 1. Pet. 1y. 2. Dilectis juxta præfinitionem Dei Patris per ſanctificationem Spiritus. 9. Cauſa juſtificationis impulſiva exterior, ſeu potius miſericordiam Dei irritans eſt extrema humani generis miſeria, in quà poſt lapſum hæ- rebat, Joh. 3.v. 16. Rom. 5.v. 8. Heb. z. p. 15. A. 13. y. 38. Inde miſericordia Dei dicitur affectus ex intuitu miſeriæ natus. 10. Cauſa juſtificatisnis noſtræ impulſiva interior eſt gratuitus Dei favor, bonitas, Qi X¼a,εαemνα, Rom. 3.y. 24. Tit. 3. y. 4. Dilectio ſeu cha- ritas, Johb. 3.v. 16. Roman. 3. v. 8. Eph. 2. v. 4.1. Joh. 4. v. 9. 10. Miſericordia Eph. ².y. 4. Tit. 3. v. j. I. Pet. i.y. 3. Divinæ voluntatis beneplacitum, Eph.. y. 9. 2. Tim. l.y. 9. 1 11. Sauſa juſtificationis meritoria eſt Chriſtus totius generis humani in utraque ſua natura unicus Mediator,& Redemptor. Seu eſt obedientia Chriſtiin agendo,& patiendo conſiſtens: Quemadmodum enim Deus ſumme,& infinitè eſt miſericors, ita eriam ſummè,& infinitèe eſtjuſtus, adeòque ipſa juſtitia. Non amat igitur, ſed odit peccara, Pſal. 5. y. 3. juxta comminationem, Gen. 2. verſ. 17. Juſtitia igitur& ye- ritas Dei requirebat, ut quia homo legem transgreſſus erat, ipſi ſatis- Heret. Filius igitur Dei homo factus dedit ſe Aεμυτασρ prerium re- demptionis pro omnibus, 1. Timoth. 2. verſic. 6. Cum eſſet Dominus legis, Matth. 12. verſ. 8. Propter nos tamen factus eſt ſub lege, ut eos, qui ſub lege erant, redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus, Gal. 4. verſ. 4. z. Legem igitur integram perfectiſſimè implevit, Matt. 5. yerſ. 17. 18. Atque inde finis,& perfectio legis dicitur, Rom. 10. verſ. 4. Mortuus eſt propter peccata noſtra,& excitatus eſt propter juſtifi- cationem noſtram, Rom. 4.v. 2z. Sanguis igitur Filii Dei emundat nos ab omni peccato,. Joh. i.v, 7J. Itaque juſtificamur per redemptionem factam per Chriſtum Jeſum, quem propoſuit Deus propitiatorium per fidem in ſanguine ejus, Rom. 3. v. 24. 25. Quare fundatur dilectio Dei in interceſſione, obedientià,& ſatisfactione Chriſti. 12. Cauſa inſtrumentalis juſtificationis eſt quplex: conſideratur enim vel reſpectu Dei velreſpectu hominũ Relpe ctu Dei cauſa inſtrumentalis eſt, quæ gratiam Dei Evangelio propriam offert, ut verbũ Dei vel in ſe 688888 2 conſ- S 1 — —— 2 — ————— —— 11 —1 1 —— ö — —— — 9 44. De Papiſino conſideratum, vel vifibillibus ſignis veſtitum ut ſunt Sacramenta Ba- ptiſmus,& Cœna Domini, quæ ſunt Evangelii ſigilla, Luc. 2-y. 10. cap. 24.v. 47. Joh. 6. v. 6 8. Act. 3.y. 38. Rom. I. y. 9. cap. 10. y. 15. 17. 2. Cor..y. 18. I. Tim. 4. y. 16. 2. Tim. 3.y. 15. I. Theſſ. z. y. 13. 13. Cauſa inſtrumentalis juſtiſicationis reſpectu bominum eſt ſides, quæ eſt manus illa ſpiritualis, quãà gratia Dei in Chriſto fundata,& nobis in Evangelio oblata apprehenditur. Juſtificat verò fides non abſolute in ſe, quatenus eſt qualitas; Sed relatè quatenus nimirum apprehendit verà fiducia Chriſtum. Unde definitur sides in Chriſtum mediatorem f- ducia. Johannes dicit cap. i. v. 1z. Quotquot receperunt eum, dedit eis poteſtatem filios Dei fieri. Et Rom. 9.v.30. Gentes fide juſtificatæ di- cuntur accepiſſe juſtitiam, quæ eſt ex fide. Unde ſcriptura de fide diſ. ſerens frequenter correlati mentionem facit, Joh. 3. v. 16. Act. 10. p.43. Gal. z. y. 16. 14. Dicitur verò fides So. A juſtificare, ſed in circulo cauſæ inſtrumentalis apprehendentis, quæ nec inſtrumentalem offetentem & dantem, nec principalem nimirum gratiam Dei,& meritum Chriſti excludit, ſed porius præſupponit, eiſq́; ſe includit. Servator dicit, Mar. „-y. z6. Ne metuas, ſolum crede. Apoſtolus Paulus, Rom. 3. v. 38. Juſti- ficamur per ſidem ſine operibus legu. Gal, z. v. 16. Non ex operibus legis, niſi per fidem Jeſu Chriſti. 15. Materia ex qua, exquiſitè& ſtrictè loquendo juſtificationis non datur. Eſt enim juſtificatio actio, cujus non datur ſubſtantialis materia. 16. Forma juſtificationis dicitur eſſe vel peccatorum remiſſio,vel imputatio fidei ad juſtitiam zvel juſtitiæ Chriſti imputatio,& advitam ætetnam acceptatio: Hæc enim idem ſignificant, quia Deusremitten- do nobis peccata, imputat nobis Chriſti juſtitiam,& Chriſti Juſtitiam imputando peccata remittit, Rom. 4. y. 6.7. 8. Forma igitur juſtificationis eſt imputatio cum negatiya, tum aßirmativa: Illa eſt peccatorum nobis in- hærentium non imputatio, ſeu remiſſio, Pſal. 32. v. 1. Rom. 4.v. 7.8.(p.3. y. 25. Luc. J.y. 77. 2. Cor. 5. v. 19. Hæc eſt Juſtitiæ nobis non inhærentis imputatio,& applicatio, Jer. 23. y. 6. Rom. 4.y. 5. 1. Cor. 1.y 3 0. 2. Cor. 5.p. 21. Unde eſt diſtinctio Apoſtoli inten imputationem ſecundum debitum,& imputationem ſecundum gratiam, Rom. 4. v. 3. 4. 5. Illa oritur ex lege,& reſpicit opera; Ilæc Oritur ex Evangelio,& reſpicit fidem: lüipe Biur unda- unda ainn Gnon duDe hrta lerec ripee dalat u geln 6 1 düld hetn (ata. 18 A Jela cl zm, loly E GL.I.. N 8 te& bide b 8 mca, cfun d 2 marelle Rlxe 3 ürir Cata h Aute 424.71 A 3fa eu d rciPtr a 1 4 n† † 1. p EBiere e 4 A — EEf Diſputatis LV. 243 fundamentum eſtin operante; hujus in imputante. Hinc nominatur ea imputatio fidei, quæ definitur iniquitatum remißio, peccatorum obtectio, & nou imputatio, juſtitiæ Chriſti applicario. Pſal. 32.v.. Rom. 4.y. 5. b 17. Finis juſtificationis conſideratur vel reſpectu hominum, vel reſpe- ctu Dei. Reſpectu hominum finis eſtanimarum ſalus: 1. Per. 1. v. 9. Re- portantes finem fidei veſtræ, ſalutem animarum veſtrarum. Et vitæ æternæ hære ditas, Rom. 4.p. G. 7..5. v.. Cap G. v. 22.Ioh. 3. y. 16. Tit. 3.v. J. 7. Finis reſpe ctu Dei eſt ipſius laus,& gloriæ, atq; miſericordiæ,& Juſtitiæ de- claratio, Nom. 3.v. 24. 25. 26. 18. Juſtificationis effecta,& fructus ſunt bona opera, Gal. 5. v. 22. Eph. z.v. 10. 2. Pet. l.y. 8. 10. Jac. 2. v. 10.17.18.21.46. Sed de his ſuo a- gemus loco. 19. Subjeckum juſtiſicationin, ſeu objectum eſt homo peccator,& quidem non ſecundum animam tantum, ſedtotus, atque non quoli- bet modo conſideratus, ſed pœnitens, per miniſterium Evangelii pec- cata agnoſcens, de eis ſeriò dolens, eorumque remiſſionem à Chriſto verã fide petens,& accipiens. Conſideratur igiturille ſecundum natu- Iæ corruptionem,& legis maledictionem,& deinde ſecundum grati- am,& evangelicamconſolationem: Illo reſpe ctu accuſatur; hocab- folvitur. 30. Adjuncta juſtiſicationis ſunt peccati odium,& bonorumo- Perum ſtudium, Rom. 8. y. 4. 1. Joh. 3. v. 6. 8. quotidianarenovatio, ꝛ. Cor. 4.y. 1. Sanctificatio, Apoc. 22.y. 1 Pax& conſcientiæ tranquillitas, Eſai. 32. v. 17. Rom..v.. l. Modus juſtificationis patet ex deſcriptione ejus formæth. 16. Diftert ille toto cœlo à modo Ethicorum: Ethicè enim dicitur ju- ſtus, qui inhærente qualitate, ſeu juſtitiæ habitu eſt exornatus: Undte omnesactiones ejus juſtæ promanant; Ar in divino judicio requiritur non juſtitia finita, quæ in hominem quodammodo ſubjectivè cadit. Sedinfinira, quæ infinitum Deum nobis placet,& juſtitiæ divinæ læ- ſæ ſatisfacit. Hæc licet nobis non inhæreat, fit tamen noſtra per fi- dem. Modus igitur juſtificationis conſiſtit in peccatorum remißione, atque obe- dientiæ,& juſtitie Chriſtz Mediatoris per fidem imputarione, Luc. 18. verſ. 14. Rom. 4. v. 6. 1. Cor. 4. v. 4.2. Cor. 5.Vy. 19. 22. Pugnamtia ſunt errores Pontificiorum legalem juſtitiam propugnantium, G6g8gg 3 SEN- 944 De Papiſmo SENTERNTIA PoONTIFICIOKuMR. 23. Juſtificandi verbo notatur juſtitiæ infuſio. Coſtetus dicit cap. 6. Ench. p. 239. credendum nobis et cum Eccleſia Catholica Deum in peccatori⸗ juſtifieatione non pratendere externam juſtitiam, aut ſordes internas, externo velo tegereꝛaut per Chriſti juſtitiam, tanquam per perſpicillum alieno colorein- fectum, hominem aliter, quam in ſeipſo verè ſit intueri: Sed revera gratiannjuſti- tiam,& charitatem infundere; qua homo ſit verè juſtas; ſanctus,& honu,, G in ſeipſo,& coram Deo: cujus peccata remanentia non tegantur, neq; radautur, ne- que occultentur, ſed reipſa prorſus tollantur, abluantur,& declarantur. 24. Eſt vero jùſtificatio duplex: prima eſt, quà ptimum juſti- tia PBerfunditur, qui im probus antea fuerat: Hanc nulla merentur o- pera, ſed gratis eam Deus concedit. Secunda eſt, qua magis adhueju- ſtificatur, qui juſtus eſt. Hæc operibus comparari poteſt,& omninò de- bet, Cenſura Colonienſispag. 140.141. 25. Si quis dixerit gratiam, quã juſtificamur eſſe tantum favorem Deianathema ſit: Concilium Trident. Seß. 6 Can. 11. Eſt gratia, quemad- modum Tridentina Synodus ab omnibus credendum pœna anathe- matis propoſita deerevit, non ſolum, per quam peccatorum fit remiſ. ſio; Sed divina qualitasin anima hærens, ac veluti ſplendor quidam, & lux, quæ animarum noſtrarum maculas omnes delet, ipſaſque ani- mas pulchriores,& ſplendidiores reddit, Catechiſenus Rom. de Baptiſmo pag. 310. In hominis n. peccatoris juſtificatione immittie Deus pro ſua miſericordia in animum divinum quoddam,& admirabile Spiritus Sancti donum, videlicet gratiam, quæ eſt qualitas quædam infuſa ani- ma, per quam non aliter fugantur peccata, quam tenebræ adventulu- minis: Per hanc accipit anima nitorem, divinamque pulchritudinem, qua non modo jam dicatur, ſed revera ſit grata Deo,& homo gratiã præditus jam nominetur, ut ſit amieus, imò filius Dei, Coſterus in Ench. ṽap..pag. 23 1. 26. Meritum Chriſti inſtrumentaliter tantum operati lalu- tem ſcribit Thomas. Quidam admittunt eſſe illud quidem cauſam ju- Ktificationis efficientem, ſed valere tantum pre peccato originali. Alii concedunt, eſſe illud cauſam juſtificationis univerſalem, ſed non to- talem,& integram. 27. Fides juſtificat non per modum relationis, ſed per modum diſpoſitionis, Bellarminns lib. I. de juſtißic. cap. z. Non eſt ea fiducia n — Perduame ä.. lohn— — r um r ocesreddr, un— un, Fnretur eur heccase niroten, Cud lxvenitſr rrics nll 1—— .4 — — Diſpatatio LV.. 541 dis, ſed nudus aſſenſus,& ignorantia potiùs, quam notitia, Bellarminu⸗ lib. I. de juſtif cap. 6. b 28. Falſum eſt fidem ſolam juſtificare. Falſum itidem ex ea quem- piam de ſua ſalute poſſe eſſe certum. Patres Concilii Trident. Seſ. 6. Can. 12. ſcribunt: Si quis dixerit, ſidem juſtificantem nihil aliud eſſe, quam fiduciam divinæ miſericordiæ, peccataremittentis propter Chriſtum, vel eam fiduciam ſolam eſſe, qua juſtificemur, anathema ſit. Coſterus in Ench. de Iiſtifp. 266. Fides ſola non ſatis eſt ad juſtifcationem obtinen- dam, neq́;V fieri poteſt, ut ſola hæc fides, quà quis Chriſtum pro ſuorum peccatorum remiſſione paſſum eſſe,& mortuum apprehendit, eamꝗq; mortem pro peccatis ſuis acceptat, ſine alia voluntaris motione pec- cata eluat. Gregorius de Valentia lib. de Grat. c. 6 p. z. Docemus, inquit, ne- minem ex fide penitus eſſe certum, ſe exillis eſſe, quibus peccata remit- tuntur. Bellarminus lib. 3.c.3. de Juſtif. Non poſſunt homines, ait, in hac vitã habere certitudinem fidei de ſua ſalute. 29. Forma juſtificationis potiùs conſiſtit in renovatione, quam peccatorum remiſſione. Andradius dicit: Juſtitia imputata et amen- tißima inſania. Thomas Stapletonus in Antidotis Apoſtolicis nominat ſectrum cerebri Lutherani. 30. Objectum juſtificationis eſt hominis peccatoris anima. Becanus Opuſcul. Tom. j. pag. 268. Conſtat, in quit, gratiam juſtifican- tem exiſtere in anima hominis juſti, tanquam in ſubjecto. At quaſtio eſt, an a- nima, ſicut eſt ſubjectum, ſic etiam ſit cauſa materialis reſpectu gratiæ inharen- tis. Diſputat ibidem, gratiam educi de potentia animæ,& non per ſim- plicem creationem produci. STArus CorROVERSIF. 31. Qua igitur in loco de juſtificatione inter Pontificios,& Proteſtantes ſunt controverſa, ea ex dictis facile intelliguntur. Lu- dunt enim Pontificii voce juſtificationis, oppugnant omnes juſtifica- tionis cauſas, ejnſque obje ctum, idqꝗ́ue diſtinctè diſtinctis exponemus Diſputationibus. 32. Quxæſtio prima: Vtrum pocabulum juſtificatisnis in ipſo juſtifica- tionis actu ſumatur ixnxuũs notetque qualitatem inharentem; An verd=adumn- xννς habeatq, ſignificationem forenſem? b 33. Reſp. Alphonſus Salmeron. Diſp. 9. in Epiſt. Pauli ad Rom. p 95. Juſtiſicarz, inquit, primo ſenſu eſt juſtum Eeri, ſive ex /juſto quomoda Chjiſtus 5 eAn- ͤͤͤͤͤ“““ — 4 8 8 8„ ——— W—8ſ1ͤ — — —— 8““ 5 1e a 6 eehek“ 4 8. 6„ 8 8——.** 5 — eas eurte sAmM 6 4 2 3 4 4— 2—— 2 erise hteheree—— 6— 1 8—— n.— 4—— 4 8 11“ e ee aunee hau “ 8— *— 8— Seeee— 8 4 ——“———— 4 4———— 32 — 3 8 2 3 4 H Kerr heAnen 3 —. —— — — ——— —— ———— “ . — dum eos, vacabulo juſtificationis qualitatis infuſio. 946 De Papiſmo & Angeli,& primi parentes extiterunt: Sive er inju ſto, ut omner nos, qui con. sipimur,& naſcimur in peccato originali, E ex Adam yeteri transferimuru regnum Filii dilectionis Dei. Coſterus inEnchirid. cap. 6 P. 127.luſtiftatio ait, propriè mutatio=ſignificat ad iuſtitiam: luſtißzcare juſtum facere, ſeu juffi- tiam dare: juſtificare juſtum ſieri, ſeu juſtitiam accipere. Sisut calefactis eſt mo- nus ad calorem: calefacere calidum facere, ſeu calorem dare: calefieri, calium fieri, ſeu calorem rectpere. S imiilis ratio eſt de frigefattione,. dealbatione, jimi libusq, motihis, vel mutationibus, quibus omnibus aliquid datur aclione,&ead. cipitur paßione, habentq, nomen à termino, ad quem tenditur, hos eſt, à forma, vel qualitate. Bellarminus lib. z. de Juſtif. cap. 3. dicit à Patribusinter- dum juſtificare accipi pro eo, quod eſt juſtum facere. Et lib. i.de Ju- ſtificat. cap. 1. quatuor enumerat vocabuli juſtificationis acceptiones. Primum, inquit, accipitur pro ipſa lege, quæ juſtitiam docet, Pſal. 119. id 12. Deinde pro acquiſitione uſtitiæ, 1. Cor. 6. v. 11. Rom. 8.y. 30. 1I. Cor. 6.y.l. rertio pro incremento juſtitie: Nam quemadmodum disitur calefæeri, non ſlum qui ſit calidus ex frigido, ſed etiam qui ex calido fit calidior; ſic etiam uſſiftan dicitur non ſolum is, qui ex impio fit juſtus, ſed ille quog, qui ex juſto htt juſim, Eccl. 18. v. 22. Iacob. 2. y. 24. Apc. 22 v. 11. Quartò pro declararione juſtitie, modo quodam forenſt, ut illi dicatur juſtificari, qui cum eſſet ab accuſatsrefaltu reus alicujus iniquitatis, à judice per ſententiam declaratur juſtus, atq, ahſolri- tur, Proverb. 17. y. 15. Eſa. 5. v. 13. Luc. 7. v. 35. Improbat verò ipſe acce- ptionem quartam, ſecundam,& tertiam ait eſſe hujus loci. ldem ha- bet Becanus Fom. 1. Oper. pag. 261. Jaſtificatio, inquit, ſumiturttibus modis. Primò pro acquiſttione juſtitiæ: Is enim, quem Deus juſtificat, id eſt juſtum facit, dicitur acquirere juſtitiam. Secundo pro argumen- to juſtitiæ. Cum enim juſtitia latitudinem habeat. is, qui ſemel juſti- tiam nactus eſt, poteſt in ea creſcere,& proficere. Tertiò pro declara- tione juſtitiæ. Nam qui antea ſuſpectus, aut etiam reus erat juſtitiæ, poteſt pronunciari,& declarari, ranquam juſtus, etiamſi juſtus non ſit. Rejicit& ipſe acceptionem tertiam,& duas priores propugnat. 34. Quare opinantur Pontificii judicium de vocabulo juſtifi- cationis efſe faciendum ex compoſitione vocis,& ex ſimilibus, ita, ut juſtificare, ſit nihil aliud quàm juſtum facere,& juſtificari juſtum fieii ſicut ſanctificare, ſanctum facere, ædificare ædes facere, calefacere ca- lidum facere, motificare mortunm facere,&c. Notatur igitur, ſecun- 35. Pro⸗ Diſputatio IV. b 947 33. Proteſtantium verò eſt ſententia vocem juſtificationis non notari qualitatem infuſam, ſed eſſe illam forenſem,& denotare ho- minis peccatoris ob legis tranſgreſſionem jam jam patiendi gratuitam Propter obedienriam,& ſatistactionem Chriſti ꝗεarεεασν peccato- rum remiſſionemn, abſolutionem, in gratiam acceptationem, juſtitiæ Chriſti imputationem. Itaque comprehenduntur voce ea tria, accuſa- ti abſolutio, juſtitiæ Chriſti imputatio: Unde juſtificato ejuſmoditri- buitur teſtimonium,& præmia, quæ innocenti debentur. 36. Aſſertionem hanc confirmaturi in genere ita colligimus: Vocabulum jnſtificationis etiam extra dottrinam gratuita juſtificationis co- ram Deo habet ſigniſicationem forenſem, notatque principaliter aliquem ab- ſolvere& juſtum declarare. Ergo non ſimpliciter ſignificatio hac debet impre- bari& rejici. 2 37. Antecedens probamus per inductionem. Qupdigitur lati- nam attinet linguam, non legitur vocabulum /uſtificandi apud Cicero- nem, Terentium, Cæſarem, alioſque priores, purioreſq; linguæ latinæ authores. Eſt igitur vox ea non profana, ſed Eccleſiaſtica,& biblica. Unde Lexiographi de vocabuli hujus genuina ſigniſicatione parũ ſoli citi ſunt, idq; fatetur Coſterus in Enchtridio cap. 6.. 227. Nomen juſtifi- cationu à prophanis ſcriptoribus non legimus uſurpatu, ſicut nec verba ipſa juſti- ficare,& juſtificari: Sunt enim ha voces Chriſtianorum propriæ, utpote qui ſoli juſtificantur,& quid juſtißcatio ſibi velit, ſoli cognoſcunt,& experiuntur. Vn. de ab illis vera harum vocum ſigniſicatiopetenda eſt,& diſcenda. 38. Apud Græcos uſitatam eſſe vocem òναααεν extra dubium eſt, qua dère videatur vel Lexicon Johannis Scapulæ pag. 402. De- notat enim ipſis vel cenſere, ut apud Hærodotum òsꝶιεεσαι Aεννο‿ Sueer æquum cenſent ſacra faeere, vel ſupplicio afficere, vel ſuum cui- quetribuere. Hactenus verò à Pontificiis nullus ex aliquo probato authore dari potuit locus, in quo ſignificet juſtitiæ infuſionem. 39. Hebræi ſignificata vocabuli juſtificationis diſtribuunt ſe- cundum quatuor ſignificationes, ut eruditè notat D. Chemnitius par. 2. L. C. pag. 632. Nam in prima ſignificatione ſignificat juſtitiam ha- bere, juſtum eſſe poſitivè, ut Pſalm. 19. verſ. 10. judicia Domini vera, juſtificata undique Pſal. 143. v. 2. Non intres in judicium, quia non e- rit juſtus corã te omnis vivens. Similia leguntur, Job. 9. y. 29. Cap. 10.y. 15. Hhhhhh cap. 94³ De Papiſmo cap. 13. v. 18. cap. 3 4. y.). Notandæ hoc loco ſunt duæ obſervationes. Pri- moò, juſtitiam legalem, ſive inhærentem premi cruce,& tentationibus, ne ſe efferat,& perſuaſionem Phariſaicam inducat, ſed us diſcar quæ- rere juſtitiam Evangelicam, ut Job. 9. v. 20. Si juſtus ſum, os meum con- demnat me. Secundò, juſtitiam fidei conſiderari, vel reſpectu Chriſti peln- Hectu noſtri: reſpectu Chriſti eſt poſitiva,& in prima conjugatione; re- ſpectu noſtri eſt imputativa,& in tertia conjugationte. Latini inde di- ſtingunt inter rajuſtificari à Bomino, leu coram Domino,& in Domi- no, prius refertur ad tertiam conjugationem,& ſignificat juſtum pro- nunciari; Poſtetius ad primam conjugationem, ſignificatque nos eſſe poſitivè juſtos: verum non in nobis, ſed in Domino, Eſau. 45. v. 25. In Domino juſtificabitur,& laudabitur omne ſemen liracl. 2. Cor. 5.v. a. Eum, qui non noverat peccatum, pro nobis peccatum fecit, ut noset- ficeremur juſtitia Dei in ipſo. Nam ipſe nobis factus eſt juſtitia, 1. Cor. I. verſ.z. 40. In ſecunda conjugatione ſignificat in genere tribuere ali- cui juſtitiam, ut Job. 32. v. 2. Iratus eſt Elihu, quod Job juſtificaret ani- mam ſuam. Plura vide Jer. 3. v. 1I. Exech. 16. p. 3I. Matt. 12. y. 41. Intettia conjugatione habet ſignificationem forenſem,& ſignificat in judicio aliquem abſolvete, juſtum declarare,& præmium, quod innocenti debetur tribuere, Eſai. 73. v.11. In quartà conjugatione ſigniſicat ſemeti- pſum juſtificare, bonitatem cauſæ ſuæ argumentis, ſeu teſtimoniis aſ- ſerere, cauſam dicere, ut Gen. 44. v. 16. dicunt fratres Joſephi: Iu quo juſtificabimus nos. 41. Exhiſce colligimus, Pontificiam vocabuli juſtificationis ſignificationem, qua fingitur ſignificare juſtitiæ infuſionem, ignotam eſſe linguæ ſanctæ: Vocabulum in ea uſurpatum in kal ſignificat neu- traliter juſtitiam habere, veljuſtum eſſe poſitivè; Sedin Hiphil ſigni- ficationem habet forenſem, notatque in judicio aliquem abſolvere,& juſtum pronunciare, ſive id fiat verè, ſive falsò, atque dicatur ſive de creatore, ſive de creaturis. 4². Exempla verò, quibus principalis illa ſignificatio poteſt il- luſtrari paſſim ſunt obvia, ut Gen. 44.v. 16. In quo juſtifteabimus nos:hoc eſt: Quonam modo declarabimus nos eſſe juſtos, ur à furto, cujus rei perhibemur, abſolvamur? Exod 23.2. 7. Innocentem,& juſtum ne occida, quia non)uſtifitabo impium, hoc eſt, non habebo ipſum juſtum, necàcri- mine niea gnut janna ccula umat juliſi ujlhſ Natt. juſtus nanif tuste (atui Meyer juſtus inane pleta umea D. Ge robe timo Kred in for manc ktma oſten qux Kana ſayn aum . J Gdend ma dc 1— . 4 „ 4 Sone Wnrn, 4 R l dert Anm 4 7. 4. Gand umeſſe jatr 1 atque u vere, Seit — — Diputatio LV. 1 949 mine abſolvam. 1. Reg. 8. v. 32. Tu exaudies in cœlo,&y facies,& judicabi⸗ ſervos tuos, condemnans impium,& reddens viam ſuam ſuper caput ejus, juſti- Jicansq, juſtum,& retribuens ei ſecundum juſtitiam ſuam, hoc eſt, tu juſtum accuſatumabſolvis, juſtum pronuncias, atque innocentiæ teſtimoni- um attribuis. Pſal. 82. v. 3. Judicateegeno,& bupillo, humilem,& pauperem fuſtificate, hoc eſt, juſtum eſſe declarate,& abſolvite. Eſai. 5.v. 23. Væ qui juſtiicatis impium pro muneribus. hoc eſt, juſtum declaratis,& abſolvitis Matt. 12. v. 37, Ex verbis tui vel juſtificaberus, vel condemnaberis, hoceſt ‚Vel juſtus pronunciaberis, vel in juſtitiæ convinceris, 1. Tim. 3. v. 17. Deus eſt manifeſtatus in carne, juſtiſicatus eſt in ſpiritu, hoceſt, declaratus eſt Spiri- tus teſtimonio. Jac. 2. v. z1. Abrabam Pater noſter, nonnè ex operibus juſtifi- catus eſty. 24. Videtis quoniam ex operibus Vuſtificatur homo. v. 25. Rahab meretrix nanne ex operibus juſtiſicata eſt, h. e.nonne Abraham ex operihus juſtus declaratus eſt? Nam Apoſtolus agit de oſtenſione fidei contra inanem vanæ ſidei opinionem, ur pater ex v. 18. Etipſe Angelus inter- pretans exemplum Abrahæ de declaratione, unnc cognoyi, inquit, quod rimeas Dominum. Plura vide exempla apud Dn. Chemnitium, apud Da. D. Gerhardi Tom. 3. Dn. D. Meiſnerum in Diſp. de juſtif. 24. 43. Quareè quam ſignificationem voçabuli juſtificationis im- probat Bellarminus, ea eſt ipſius piritus S. Ioquentisin ſeri ptura. Te- ſtimonium, quod pro confirmatione Primæacceptionis allegat, vitio- sè redditum eſt in editione vulgata. Vocabulum enim quod legitur in fonte reddi non debebat voce juſtificationis, ſed ſtatutorum, vel mandatorum. Quxteſtimonia allegat pro ſecundæ acceptionis con- firmatione, illa loquuntur, non de juſtitia infusa, ſed imputatà, idque oſtendit ipſe contextus,& com probat analogiâ fidei. De teſtimoniis, quæ pro tertia allegat acceptione agemus in ſubſequentibus, 44. Verum urgent Pontificii primò grammaticam vocabuli jnſti- vᷣcandi ſignificationem. Nam compoſita cum verbo facio ſignificant effectionem ſeu productionem ejus qualitatis in ſubjecto, quam nomen verbo facio adiun- ctum denotat, ut purifcare, ſignificat purum facere& viyificare vivum face- re. Erge& juſtificare ſigniſicat reipſajuſtum facere infuſa habituali qualitate. 45. Reſp 1. Judicium de vera vocabuli illius ſignificatione fa- ciendum eſt non ex compoſitione vocabuli latinà, ſed ex uſu linguæ ſanctæ. 2. Notatio illa lar⸗ non eſt perpetuò vera: Nam Deum ma- gnificamus,& ſanctificamus, non ſanctitatis habitum intundendo,& 3 3 Hhhhhh2 ex , — —— en e enee ehe —— » —ͤͤͤͤͤſ 8—— 1 2 —y— 950 De Fapiſino ex parvo magnum faciendo, ſed magnum celebrando. a. Sicſit quil- piam juftus non per habitualis juſtitiæ infuſionem, ſed peralterius ju⸗ dicium& declarationem. 46. Secundô, opponunt locum, Pſal. 7 3. y. 13. Sine cauſa juſtiſicayi cor meum h. e juſtitiæ habitum infundendouſtum reddidi. 47. Reſp. 1. P/al. 142. vy. 2. dicitur: Non Huſtificabitur in conſpeltu tuo omnis vivens. Itaque homo coram Deo nequit ſemetipſum juſtum reddere. 2. Vitioſa eſt hoc loco editio vulgata: Nam in fontenon le- gitur juſtificavi, ſed mundavi. Conqueritur enim David innocentem agentibus vitam plærunque in hac vita malè eſſe. 48. Tertiò, Addunt locum Dan. 8. y. 14 juſtiſicabitur ſantluarium, hocett purgabitur,& mundabitur. 49, Reſp. 1. Alienum illud eſt à quæſtione, quia agit nonde juſtificatione hominis, ſed de mundatione ſanctuarii. 2. Non notatur igitur juſtitiæ infuſio, ſed cultus collapſi reſtauratio, 3. Et dictumillud non abſurdè poteſt exponi nomine declarationis, ut ſit ſenſus, ſan- ctum eſſe declarabitur. 1 50. Quattò, proyocant ad locum Dan. 12. v. 3. Quiad juſtitiamt- rudiunt multos, fulgebunt ſicut ſtellæ in perpetuas aternitates. Bellarminusli- cit libr. 2. de Juſtif. c. 3. pagin. 1034. in hebræo eſt juſtiſicantes, ſie qui juſtiſi cant. Et nonpoteſt hos trahi ad judices declarantes: Significat enim Propheta magnam futuram eſſe gloriam Dactorum, qui multos ad uſtitiam docendoper- duxerint. SI. Reſp. i. Si vocabulum juſtificationis ibi nequit intelligi de judicibus juſtos declarantibus modo forenſi, ubi ſignificat docendo ad juſtitiam perducere, ſequitur quod ne quidem in ipſa publicatio- ne latæ ſententiæ in forenſi judicio forenſem habeat ſignificationem. 2. Non Doctores Eccleſiæ, ſed Deus juſtitiam in corda hominum in⸗ fundit. 3. Exponi verò dictum ilud poteſt dupliciter, vel de informa- tione,& adhortatione: Dicuntut enim miniſtri verbi juſtificare ad reſipiſcentiam adhortando,& juſtificationis modum docendo yel de miniſteriali declaratione: Quemadmodum enim Deus Magiſteriali- ter, ita Paſtores Eccleſiæ miniſterialiter declarant juſtos, Jehan. 20.y. 23. 2. Corinth. 5. verſ. 19. 1. Timoth. 4. verſ. 16. Itaque commodiſſimè ſententiahæc ad propriam vocabuli juſtificationis ſignificationem po⸗ teſtreduci: Deus enim juſtificat, h. e. peccataremittit, ſod per miniſte⸗ rum verbi. z2.De: 44 Auuilt 1m.z. onſcit lus ine ninise w. MMde Talent 1lob. 2 ſeribat peliat tamt pœna Hæcv 1alob mam I arius enim W 7.1. lor iioone ltillc pdot niſſi jadic §.v imp uten vero pla fult deſc dure dn — 4— 8— Be n——— .— hs——— “ —“ — 4 1— K — 2 2 4 . 4. n Diſutatio LV. 951 §2. Deinde in ſpecie argumentamur 1. ab ipſo Juſtificationu a- ſtu. qui deſcribitur vocabuli forenſibus, ut ſunt, reus qui eſt totus mundus, Rom. 3. v. 4. 19. Accuſator, qui eſt lex, Rom. 3. v. 20. Ioh..y.4 5. Teſtu, qui eſt conſcientia. Rom. 2. y. 15. Judex, qui eſt Deus ipſe Rom. 2. y. z. 3. 4.& ipſe fi- lius incarnatus, cui dedit poteſtatem judicium faciendi, quia filius ho- minis eſt Joh. 5. y. 27. Tribunal, quod eſt Chriſtus Rom. 14.v. 0. 2. Cor. 5.y. 10. Iudicium Pſ. 47.v. z. Hujus proceſſus extremus deſcribitur Matt.⁊ 5. Talentum ſeu debitum Matt. 18. y. 24. Chirographum Col. 2. v. 14. Adyocatus, 1.Ioh. 2. y. I. A0ſolutio Pſ. 32. v.. Quare totus actus juſtificationis, cum de- ſcribatur vocabulis forenſibus, inferimus& ipſam juſtificationis ap- Pellationem, eſſe forenſem. Significat igitur hominis peecatoris co- ram tribunali divino conſtituti& ad thronum gratiæ confugientis à pœna& culpa abſolutionem. 3. 2. Ab apertis ſeripturæ teſtimoniis actum judicialem exprimentibus. Hæc verò agunt vel de ipſo juſtificationis Articulo& leguntur P. 143. v. 2. 10b. 9. y. z. Luc. 18. y. 14. vel de rebus aliis extra juſtificationis doctri- nam Deut. 25.y. 1. 2. Sam. 1z. y. 4. Eſa. 5.y: 13.c. 43. v. 9. Pſal. 82.v. 3. z. Acon- trariis, ut ſunt peccati imputatio, non dimiſio, accuſatio& condemnatio: His enim directè juſtificatio opponitur Rom. 3.y. 16. c. 8. y. 33. 34. Matt. 12.y. 37. 2. Cor. 3.v. 9. Oppoſita verò ſub eodem dicuntur eſſe genere. Atqui illa omnia ſunt forenſia. Ergo& juſtificatio forenſem haber ſignifica- tionem. 4. A phraſibus aquipollentibus Nam quod Luc. 8. y. 14. dicitur ju- ſtificari, id dicitur Matt. 9. v.z. peccata remitti Quemadmodum& A- poſtolus ex Pſ. 32. v. juſtificationem definit, quod ſit peccatorum re- miſſio. Juſtificare igitur eſt, in judicium non vocari Pſal. 142.v.=. Non judicari, aut condemnari Joh. 3.v. 8. 16. 17. c. 5.v. 24. Reconciliari 2. Cor. 5. y. 19. Rom. 5.y. 1e. Apoſtolus Paulusjuſtificare exponit perjuſtitiam imputare Rom. 4.v. 3. Fidem imputare ad juſtitiam v. 5. Tegere iniqui- tates, non imputare peccatum v. 7. Condonare peccata. Col. 2. v. 15. Hæc vero fingula, quibus juſtificatio circumſcribitur, ſunt forenſia. Ergo& ipſa juſtificatio. b 54. 5. Ab abſurdis: Nam ex opinione Pontificia ſequitur, in- fuſionem juſtitiæ eſſe remiſſionem peccatorum: Juſtificationem enim deſcribit Apoſtolus per peccatorum remiſſionem, Rom. 3. v. 25. ſequi- tur ex eadem non eſſe juſtificationis cauſam formalem unicam, ſed multiplicem, ut ſunt, peceatorum remiſſio, qualitatis novæ infuſio, 3 Hhhhhh z bono⸗ — ———y —————ſſſſͤſͤn — „„„(tſ⁄— ——— ——““ “— ——— ——————— 4 8—— ————“— 652 De Papiſms bonorum operum productio: Sequitur itidem bona opera, quælunt juſtificationis effe ctus infundi. Statuunt enim Pontificii, juſtificare eſ- ſe, infnndere juſtitiam. Et addunt bona opera juſtificare. 55. Quxgcum ita fint, concludimus, quod juſtificare cumpti- mis in Articulo juſtificationis forenſem habęat ſignificationem,& de- notet hominis peccatoris ad thronum gratiæ confugientis à culpaà& œna coram tribunali divino abſolutionem,& juſti pronunciationẽ. 56. Reponunt verò Pontificii& hoc loco nonnulla effugia. In acie ponunt illud Kai. 51. verſ. II. In ſcientia ſua juſtificabit iſe ſeryus meus multos. Übi eſt verbum in Hiphil dicit Bellarminuspag. 10⁄5 quod juſtum facere ſignificat. 57. Reſp. j. Petit Bellarminus principium. 2. Oſtenſum eſtin præcedentibus verbum hebræum in tertia conjugatione uſurpatum lignificare, non juſtitiam infundere, ſed juſtitiam imputare; Kjuſtum pronunciare. 3. Scientia Chriſti ſumitur vel pro notitia viſionis, qua omnia novit& bona,& mala; vel pro notitia approbationis, quano- vit,& approbat viam juſtoruma vel pro relatione in ordine adobje- ctum, atque ita ſcientia Chriſti, nihil eſt aliud, quam Rducialis aſſenſus apprehendens promiſſionem Evangelii de gratuita peccatorum te- miſſione, per meritum Chriſti acquiſita hoc ſenſu intelligitur Kſai.33. Nã in fonte legitur non ſcientia ſua, ſed ſui. Et verba notitiæ apud He- bræos non hiſtorieam duntaxat notant notitiam, ſed affe ctum cotdis. Accedit quod ſcientia ſalutis noſtræ conſiſtat in remiſſione peccatorũ Luc.I.v.77. Et hæc eſt vita æterna, ut cognoſcant te ſolũ verum Deum, & quem miſiſti Jeſum Chriſtum, Job. 17. v. z. Itaq; Chriſtus jpſe juſtus Hin notitia ſui, h. e. dum vera fide agnoſcitur,& apprehendieur, juſtiftahi, Re. juſtos pronun ciabit multos, h. e. quotquot in eum credunt: inter- pretationem hanc exhibet, paraphraſis Apoſtolica Rom. 3. y. 26. yt ſiti⸗ pſe juſtus, E juſtificans eum, qui eſt ex fide jeſu Chriſti. S8. Quæſtio ſecunda: An differant juſtiſicatio,& falyatio? 59. E' Salvatio notat vel fruitionem gloriæ, vel fruitionem gra- tiæ. Priori reſpectu diſtingui quidem ſolet à vocabulo juſtificationis, ſed poſteriori cum illo planè coincidit. Quæ enim conveniunt defini- tione, illa reipsà non differunt. Atqui juſtificatio,& ſalvatio, conveni- unt definitione. E. reipsâ non differunt. Vel: Quorum eædem lunt cau- (e,&in ſcriptura habentur pro οεεννκρνᷣεeνilla realiter non differunt. 3 Atqui ſcaaiju 66 helper nodo. none⸗ voſtra. gperib mſal lusigit 1 pelldt .1. FP4.4 4 1 lam al tejüſi K A! wum m crotne Ly R.e. uacqut- 1. äcauisechi- 1 4 4 12 La 1 ufearuu nen r. h unnd ke Diſbutatio LV. 953 Atqui juſtiſicationis& ſalvationis eædem ſunt cau ſæ.Ergo 60. Aſſumptio probatur. Sicut enim juſtifica mur gratis gratia Dei per fidem Jeſu Chriſti, non ex operibus, Rom. 3. 4. Gal. 2. 3. Eodem modo,& iiſdem cauſis ſalvamur. Eph. 2.v. 8. Gratia ſa lvari eſt per fidé, non ex operihus z. Tim. 1.y. 9. Qui ſalvavit nos, non ſecundum opera noſtra, ſed ſecundum propoſitum,& gratiam ſuam. Tit. 3. v. 5. Non ex operibus juſtitiæ, quæ fecimus nos, ſed ſecundum milericordiam ſu- am ſalvos non fecit. Similia leguntur. Ack. 15. y. II. Rom. 11. y. 5. Apoſto- lus igitur juſtifieationem vocat uaᷣe⸗νμν beatitudinem, ealdem hu- jus,& illius cauſas enumerans, Rom. 4. v. 6. Quare una eſt fides ſine o- peribus juſtificans,& ſine operibus ſalvans: Diverſa enim eſſe ne quit, Eph. 4 v. 5. Inus Dominus, una fides, unum baptiſma. 5I. Queſtio terria: An òulgeais Pontificia in primam,& ſecun- dam admitti poßeta 62. Keſp. Duplicem faciuns juſtificationemn Bellarminus lib.1. de juſtif. c. 1.lib. 2. C. 3. Coſterus in loco de Juſtif Becanas de Juſtif. Cat hol. c.i. th.⁊. At Alphonſus Salmeron, Tom. 13. Auctar. loco adijeit tertiam, dicens Pag. 342. Præterprimam juſtificationem, quà quis ex injuſlo fit juſtus& ſecun- dam, per quam ex jam juſto quis auctior ſit in juſtitiã, quas duas juſtificationes, dum viyimas, attingere& poſſumus& debemus: eſt tertia Huſtificatio, cum quis ſententia judisis abſolyitur& pronunciatur Juſtus: qua non niſi poſt hanc vitam juſtis contingit,& ad hanc reſpiciens Paulus, dixit de futuro: factores legis juſti- Ficabuntur, Rom. 2. y. 13. 63. Refutavimus verò diſtinctionem illam pontificiam ſequen- tibus fundamentis. 1. Non tradit eam Scriptura 2. Ignorat eam pia antiquitas. 3. Juſtitia Chriſti, quæ nobis imputatur& fit noſtra per fi- dem, nullo indiget augmento. E. non augetur per juſtitiam aliquã ſe- cundam. Nam Chriſtus licet eſſet Dominus legis, tamen ſe legi ſub)ecit, eamq, pro nabis implevit partim legem obſervando in minimis, maximis, ut adlimplere- tur Dei juſtatia, Matt. 13. v. 16. Inde de ipſo legimus, quod iniquitatem non fecerit, nec dolus in ore ejus ſit inventus, Eſai. 53.V.9. partim male- dictionem legis in ſe recipiendo, factus patri obediens uſque ad mor- tem crucis, Phil. 2.y. 8. Ipſe igitur eſt juſtitia noſtta, jer. 23.& 33. Et ipſe a nobis factus eſt juſtitia, 1. Cor. 1. 64. 4. Juſtificatio docendi cauſa refertur ad prædicamentum Relationis. Ergo non admittit magis,& minus. Seu alia eſtjuſtitia operu Tua refertur ad Preditamentum Qualitati,, ſic recipit magu& minu,&. 954 De Papiſmno alia juſtitia fidei, quæ refertur ad praædicamentum Relationis, ati, magis,& minus non resepit. Itaq, non minus eſt juſtificatus, qui infirmam, quam qui ma- guam babet ſidem. Eſt enim uſtitia noſtra Chriftus, 1. Cor. 1. v. 30. Et quidem fide apprebenſus, Act. 10. v. 43. Itaque fundamentum noſtræjuſtitis eſt ſefili- us Der. Mediator cum toto ſuo officio: Hujus igitur obedientia quando nobis imputatur, res eſtmaxima entitatis. 65. z. Formalis juſtificarionis noſtræ cauſa eſt tantum unica, ut diſputat ipſe Bellarminus lib. 2. de Juſtif cap. 15. Quare ſi ſuſſicit ad ſalu- tem uſtificatio prima, non opus erit ſecunda, aut ſi ſufficit per ſeſe- cunda, non opus erit prima, aut ſi requiritur utraque, non erit juſtifi- cationis noſttæ forma unica. 6. Juſtificatio prima aut erit perfecta,aut imperfecta. Si illud non opuseſt ſecunda; Si hoc, nemo infantum in rimaã juſtificatione morientium ſalvabitur contra dictum Chriſti luc. 18.y. 1. Et contra decretum Apoſtolici Concilii Act. 15 v. 11. quo docttur om net eodem modo juſtificari. 7ꝙ Jaſtitia inchoata nihil confert ad gratiam impetrandam, qua coram tribunali divino ſubſiſtere poſſimus: Hæc onim primd eit effectus juſtiſtcatorum,& fructus juſtitiæ coram Deo nos abſolventis,& juſtificantis, Rom. 6.y. 23. Gal. 5. Secundò eſt imperfelta, o languida: Lex enim informaturper carnem. Unde& juſtitia dicitur inchoa- ta: Etſancti in medio bonorum operum curſu profitentur ſe peccato- res, Pſal. 19. Eccl. 9. Rom. 7. v. 25. Joh. 1. v. 10. Tertid eſt jam ante debita Luc. 7. v. 10. E. licet eſſet perfecta coram Deo tamẽ nõ efſet meritoria. 66. Opponunt vero Pontificii dictum Apoc. 22.y. 1I. Qur fuſtuseſtju- Kificetur adbuc. 67. Reſp. Dictum hoc à nonnullis explicatur non de incre⸗ mentis juſtitiæ, ſed de ejus innovatione, quæ fit in dies per pœnitenti⸗ am, quia quo tidie in maltis labimur omnes,& de ejus continuationt, quæ græca voce tn indicatur,& pro qua orare debet omnis ſanctus, Pfalm. 32. v. 6. Non enim legitur in textu: qui juſtus eſt magis juſtificetur, ſed juſtificetur adhuc. Non in conveniens eſt eorum interpretatio, qui di- ctum hoc interpretantur de/uſtitia inchoata, quia illa cohærent, iniquus iniquè agat amplius, ſanctus ſanctificetur amplius. Senſus igitur eſt: Sicut per miniſterium verbi ebſtinati non emendantur, ſed magis ſordibus ton- taminantur: Ita juſti,& ſancti creſcunt,& proficiunt ex auditu perbi in an. ctitate,& juſtitiâ novæ obedientia. FINIS DISpuTrATIONIS LV. 95 B b e ee Teeeeneeene m Jern Sesndn DISPUTATIO LVI. b OE MSEͤRITORTIA IUV STIFICATIONIS NO- ſtræ cauſæ. Reſp. Friderico Lubbern Hildeſia-Saxone T HF SAIS J. b DSrENDIMuS juſtificationis noſtræ cauſas in genere ſummamque& primam juſtificationis cauſam, quæ eſt gratuita Dei miſericordia, expoſuimus in ſpecie in Di- 8 ionibus de Gratia Dei: Pergimus igitur agere de 1. b SENTENTIA PROTEISTANTIuM. 2. Conſpicitur in juſtificatione noſtra divinæ juſtitiæ& miſe- ricordiæ admiranda contemperatio, quam commendat Apoſtolus, Rom. 3.y. 2. Eph. J.v. 4... Tit. 3.p. 4§. 6. 7. Cave igitur ſejungas dilectio- nem, gratiam,& favorem Deidà Chriſti interceſſione, obedientiâ,& ſatisfactione. Nam Deus ſic eſt miſericors, ut ſimul ſit juſtus, adeoq́; ipſa juſtitia: Non amat, ſed odit peccata, Pſalm. 5.v.. juxta commina- tionem, Gen. 2.v. 17. Et ſententiam legis„Deut. 27. v. 27. Gal. z. v. 10. Fundatur igitur dilectio Dei in interceſſione, obediẽtia,& ſatisfactio- ne Chriſti. Fundamento hoc ſublato, ipſum fundamentatum corruit. Itaque juſti ficamur quidem Dei gratia; at per redemptionem jJeſu Chriſti, Rom. 3.v. 24. Remittunturnobis pPeccata, at in ſanguine,& per ſanguinem Chriſti, Rom. 3.v. 24. Col..v. 14. Reconciliati fumus ipſi, at per ſanguinem Filii, Col. 1. v. z0. Abſque ſanguinis effuſione non fit re- miſſio, Heb. 9. v. 22. 3. Auguſtinus dicit Serm. z. de annunc. Dom. Sic voluit ruinam fragilis vaſis reformare, ut nec peccatum hominis diniitteret impunitum, quia Juſtus eit: nec inſanabile, quia eſt miſericort. Potuit aliter Reri, quantum ad po- tentiam Medisi; Sed non potuit sommodus, aut doctids preæparari,ur eſſet medi- ſiiin cina 6 956 De Papiſmo b rina ægroti,& quantum ad uſtitiam Dei. Confirmat ſententiam hane nes 3 Auguſtini conſideratio Dei naturæ, juſtitiæ,& veritatis. Natura enim Ki Dei eſt rectißima. Huicigitur& diametro repugnat peecatum. Ergo lütin cum ſeipſum nequeat Deus negare, ipſi homini peccatori ſuccenſuit. bisac Deus eſl ſummè juſtus. At mala reddere malis eſt juſtum. Sine ſatisfa- plo.n ctione igitur non poteſt delinquentibus peccata remittere. Eſt Deusi- b pfa veritas. At dixit Gen. 2. verſ. 17. Quacunque die comederis morte moris- utpa ri. Homo verò comederat. Ergo ipſi æternùm moriendum fuiſſet, testet niſi pro eo ahus,& quidem Chriſtus ꝗεeεαυσσ⁹⁹ ſatisfeciſſet. pecca 4. Quare ipſe eſt juſtificationis noſtræ cauſa meritoria, ſeu in pecc utraque ſua natura totius humani generis unicus eſt mediator,& te- demptor: Deus enim ſuo ſanguine redemit Eccleſiam, Act. 20. verſ. 19. San- guis jeſu Chriſti filii Pei emundat nos ab omni peccato I. Johan. I. verſ. d. An- geliad obedientiam Deo præſtandam jam ante obligati erant,&ho- atC HE mo ad pœnam ob tranſgreſſionem Legis obſtrictus erat. Ideò Filius Bei legi ſemetipſum ſubjecit, ut eos, qui ſub lege erant, redimeret, ut adoptin- dipii nem jiliorum reciperemus, Galat. 4. verſic. 4.5. Vel obedientia Chriſtia- lb., G ctiva,& paſſiva, ſive obedientia,& ſatisfactio Chriſti eſt juſtificatio· nis noſtræ cauſa meritoria, quæ hoc loco rectiſſimè conjunguntur. gm Nam Chriſtus eſt mediator,& redemptor noſter ratione ſuæ obedi- entiæ& ſatisfactionis: Chriſtus ſe dedit àriavergov pretium redemptionis yro dall omnibus, I. Tim. 2. verſ. 6. Cum eſſet Dominus legis, propter nosfactus eſt ſub lege Gal. 4. v. 4. 5. Legem igitur integrarm perfectiſſimè imple- dan 6 vit, Matt. 5. v. 17. 18. atque inde dicitur finis,& perfectio legis, Rom.10. v. 4. Itaque juſtificamur per redemptionem factam per Chriſtum Je- ci ſum, quem propoſuit Deus propitiatorium per fidem in ſanguine eſus Rom.z.v. 24. 25. ². 5. Nam Chriſtus nos emit, z, Pet. z. v. 1. Apoc..v. 9. At emptio ptæ- C ſupponit æquivalens pretium: redemit nos per propriuun ſanguinè:fa- N tus nobis eſtXasνειεονν. Empti igitur ſumus magno pretio 1. Cor, 6.y. 20- on 6. Itaque tripliciter juſtificationis noftræ dici poteſt cauſa: im- 1 pulſive& meritorie: Ipſe enim peecata abſtulit, gratiam pattis nobis 1 A promeruit,& ipſi nos reconeiliavit, Rom. 4. v. 25. 1I. Corint. 1.. 3. fici- enter, quia ſolius meriti Chriſti efficacia nobis gratia eſt aoquiſita, ita te ut ipſius obedientia pro totius mundi peccatis ſufficiat, 1. Jeh. ů.7.7.0: 1 2.y. 2. 1. Pet,j. y. 19. Formaliter, quia gratiam non tantùm nobis acquit 5 1. 1 1 1 1 1 1 8 ö“ 2. Diſputatio LVI. 95 vit, ſed etiam acquiſitam in verbo offert,& applicat. Nonigitur noſtrà ſed ipſius obedientia nobis imputata ſumus juſti. Inde dicitur noſtra juſtitia, Jer. 23. v. G. in ipſo ſunt noſtræ juſtitiæ, Eſa. 45.v. 24B. A Deono- bis factus eſt juſtitia, 1. Cor. i.v. 30. Ut nos efficeremur juſtitia Dei in i- pſo. 2. Cor. 5.v. 21. 7. Ad cauſam hanc meritoriam clarius exponendam adhiben- tur particulæ, gratis ſine operibus vel meritis propriis, quarum duæ poſterio- res removent cauſas falſas. Prior eſt declarativa: Nam elatè monſtrat peccata nobis gratuitò remitti, h. e. nihil eſſe in nobis, propter quod peccata remittantur. SENTENTIA ScHOLASTICORHBM, ET PoORN- tificiorum. 8. Gauſa inſtrumentaria, ſed conjuncta juſtificationis noſtræ oſt Chriſtus, Bellarminus lib. t. de juſt. c.2. 9. Principium mediationis Quod totus eſt Chriſtus, ſed prin- cipii Quo ſola humanitas, Lombardus lib. 3. diſtin.1 9. Bellarminus lib. 5. de Chriſto cap. 1. 18. Maria virgo in opere Redemptionis fuit Chriſti adjutrix, & merito Chriſti merita ſanctorum ſunt adjungenda. 11. Nova,& inaudita impietas eſt, ſtatuere quod Chriſtus ſit paſſus dolores inferni, Bellarminus lib. 4. de Chriſto cap. 8. 12². Satisfecit quidem Chriſtus pro peccatis,& pœnis quibuſ- dam, ſed non pro omnibus. 13. Valor ſatisfa ctionis Chriſti non eſt in infiniti meriti effica- cia, licet Deus eã ob ſuam miſericordiam loco ſatisfactioris habuerit. STATrus CoNrROVERSIF. 24 558 De Paoiο Thomas ab opinione ea nonnihil recedens aſſerit, Chriſtum eſle juſti ficationis noſtræ cauſam per miniſterium,& inſtrumentaliter operari ſalutem. Huic ſubſcribit Bellarminus lib. 1. de juſt. c. 2. Scribunt qui- dem Patres Concilii Tridentini Seſs. ſexta cap. 7. Meritoria juſtifica. tionis cauſa)eſt dilectiſßemus unigenitus ſuus, Dominus noſter Jeſus Chriſtus: qui cui eſſemus inimici, propter nimiam caritatem, qua dilexit nos, ſua ſanctißi- ma paßione in ligno crucis nobis juſtificationem meruit,& pro nobis Deo Patii ſatisfecit. Sed interpretanturillud vel de prima gratia, velde infuſio- ne qualitatis. Nugantur enim Chriſti paſſione,& merito concilia- tam eſſe eam virtutem noſtris operibus, ut jam vitam æternam prome- xeri valeant. 17. Directè verò ea pugnant cum ſeriptura. Nam 1. Chriſtus eſt autor& dator vitæ, eſt juſtitia noſtra, eſt Dominus gloriæ. Nequa- quam igitur dici debet juſtificationis noſtræ inſtrumentum, Jer. 23,y. 6. Hoceſt nomen, quod vocabunt eum Jehova, juſtitia noſtra, 1. Cor. 1. y. 29. Chriſtus Jeſus factus eſt nobis ſapientia à Deo,&juſtitia,& ſanctificatio,& redemptio, 2. Cor. 5.v. 21. Eum, qui non noverat pec- catum, pro nobis peccatum fecit, ut nos efficeremur juſtitia Deiini- pſo, Rom. 5. v. 17. In vita regnabunt per unum Jeſum Chriſtum: lgitur ſicut per unius delictum in omnes homines in condemnationem, ſic & per unius juſtitiam in omnes homines in juſtificationem vitæ. Sicut enim per inobedientiam unius hominis peccatores conſtituti ſumus multi: ita& per unius obedientiam juſti conſtituentur multi. I. Tim.:. v. 5. Unus enim Deus, unus& Mediator Dei,& hominũ, Homo Jjeſus Chriſtus. Act. z.v. 1z. Autorem vitæ interfeciſtis, quem Deus ſuſcitavit àmortuis, 1. Cor..y. è. Si cognoviſſent haud quaquam Dominumglo- riæ crucifixiſſent Act. 4. v. z. Non eſtaliud nomen, in quo Deo placere poſſumus. Joh. 6. v. 31. Ipſe carnem ſuam dedit pro mundi vita. 18. 2. Nomina officii competunt Chriſto ſecundumutram- que naturam. Atqui eſſe noſtrum Redemptorem eſt nomen officii Ergo competit Chriſto ſecundum utramque naturam. Abſurde verò dixeris Chriſtum ſecundum utram que naturam inſtrumentum uoſtiæ juſtificationis. Per Chriſtum igitur nobis eſt parta remiſſio peccato- rum, juſtitia,& ſalus non tanquam per inſttumentum ‚ſed tanquam pet cauſam efficientem principalem. 19. Inquis, Chriſtum in ſcriptura diei ſeryum& miniſtrum: Elo Sbnzkhn! ⸗ ◻ miſen ppAl. otmet lus, ſqhali titmin A0. ſ. „ gkatem do:C vero! perat ecund hiſß nunpo umo ultan grerer tium. 1 Pet guo, mto nit teb⸗ Hatis datu bnit gui usc ipt tit! ſ“— “ 1 — — 4 8 82 — rer intecdcie * ½ 3 AuM 3 8 3 * 1. nin D em Arsnnnn Diſputatio LP J. 959 um eſſe juſtificationis noſtræ cauſam miniſterialem,& inſtrumentalem. Eſai. 53:y. II. In ſcientia ſui juſtificavit ipſe juſtus ſervus meus multos. Philip. 2.y. 7. 8. Semetiyſum exinanipit formam ſervi accipiens, in ſimilitudinem hominum factus,& habitu inventus ut homo. Humiliavit ſemetipſuiu, factus obediens uſq;, ad mortem: mortem autem ctucis. Matt. 10. v. 28. Filius hominis non ve- nit miniſtrari, ſed miniſtrare,& dare animam ſuam redemptionem pro multis. Rom. z. v. d. Dico Jeſum Chriſtum, miniſtrum fuiſſe sircumciſionis propter ve- ritatem Dei- 20. Reſp. Confunditur finis incarnationis cum cauſandimo. do: Chriſtus venit,& carnem aſſumſit, ut nobis miniſtraret: Nobis verò miniſtrando, nos redemit, Patri reconciliavit„A& ſalutem eſt o- peratus. 21. Queſtio ſecunda: An ſatisfactionis valor conſiſtat in ininita meriti Chriſti efſicacia:“ 22. Reſp. Durandus in lib. 4. Sentent. diſt. 15. Chriſtus, inquit, ſacundum ſtrictumijuſtitiæ rigorem non potuit ſatisfacere, quia quicquid erat in Chriſto ſecundum humanam naturam, erat obligatum Deo,& ei debitum: ided non potuit eſſe ſatigfactio de condigno pro quocund, peccato, conſiderando natu- ram operis, vel rei, ſed ſolum potuit eſſe ſaticfactio ſecundum acceptionem gra- tuitam. b 23. Impiam hanc eſle opinionem vident ipſi Ponti ficii„pro- ptered eam improbant. Nam 1. Emptio præſupponit æquivalens pre- tium. Atqui Chriſti ſatisfactio eſt hominis lapſi emptio,& redemptio 2. Pet. 2.y. 1. Apoc. J. v. 9. Ergo. z. Inde dicimur empti pretio non exi- guo, ſed magno. 1. Cor. 6. v. 20. Empti eſtis pretio magno. 3. Pro infi- nito malo requirebatur infinitum bonum. Arqui peccatum eſt infi- nitum malum, quia committitur contra infinitum Deum. Ergo requi- rebatur pro eo infinitum bonum, cujuſmodi eſt Chriſti obedientia,& ſatisfactio. 4. Infinita Dei juſtitia erat læſa. Ergo infinitum require- batur meritum, per quod Deo reconciliaremur. 5. AUrgoy perſonæ in- finitæ eſt inſinitum. Atqui X'reον Chriſti eſt perſonæ infinitæ: San- guis Chriſti Filii Dei emundar nosab omni Peccato, 1. Joh. I. v. 7. De- us ſuo proprio ſanguine acquiſivit ſibi Eccleſiam, Act. 20. v. ipfius A'ręor eſt infinitum. Et quamvis mors ejus ratione tem rit finita, ratione tamen valoris dicitur infinita. 1 960 De Papiſimo peccatum ſibi impoſitum ſentichat, Eſai. 53. verſ.. G. 9. Roman.&.yerſ. 3. 2. Corinth. 5. verſ. 21. Gal. 3. verſ. 13. Inde ad mortem adedòexhorru- it, ut etiam guttas ſanguineas emiſerit, Lucæ 2². verſic. 44. Quare re- cte improbat opinionem hanc Durandi Bellarminus ſcribens libr. 1. de Juſtif. c.. Obediientia, paßio,& mors Filii Dei, quam vis in ſe, G eſſen- tiaitter fuerit creata, E finita, tamen ratione perſonæ obedientis, hatun- tis,& morientis inſinita fuit,& ex vero juſtitiæ rigore propitiatio fuit yro pec- catis noſtris, non autem pro noſtris tantum, ſed etiam pro totius munli. 24. Quæſtio tertia; An Chriſtus ſit mediator noſter ſcundumu- tramque naturam? 25. Reſpond. Lombardus libr. 3. Sent. diſtin. 19. litera G. Chriſtus, inquit, Mediator eſt in quantum homo. Nam in quantum Deur nau Mediator, ſed æqualis eſt Patri. Inde ſcribit Bellarminus libr. 5. de Chri- ſto cap. 9. Eſt ſententia communis Catholicornm ipſum quidem Meliaua- rem, ſeu principium quod operabatur opera Mediatoris non fuiſſe Deum ſilum, vel hominem ſolum, ſed utrumque ſimul, hoc eſt, verbum incurnatam, fie De- um humanatum, Principium tamen quo illa speraà Mediatore fiebant fuiſe naturam bumanam, non diyinam. Buſæus in Diſputat. de Petſona Chri. ſtitheſi. 79. Chriſtus, alt, eſt Mediaror tantum ſecundum bumanam na- turam. 26. Opinionem verò hanc argumentis immotis refutavimus in Diſput. 6. quæſt.. th. 71.& ſeqq. Nam infinitus effectus eſtab in- finita,& non à finita tantum cauſa. Atqui obedientia& ſatisſactio Chriſti eſt infiniti meriti. Nam juſtitiæ Dei ſatisfecit, iram Dei paravit, meritum pro peccatis æquivalens præſtitit. Ergo eſt ab infinita cauſa: Et per conſequens divina Chriſti natura, ejuſq; operatio excludinon debęt ab officio Mediationis. 28. Reponit Bellarminus dictum Apoſtoli, 1. Timath. 2. v./ V- nus Deus, unus& mediator Dei,& hominum homo Chriſtus Jeſus. Hinc in- fert lib.5. de Chriſto cap. /. pag. 571. Cur quaſo addidit, homo, niſtad ex- primendum naturam, ſeeundum quam Chriſtus eſt Mediator? Pyeærered hic di- ſtinguit Apoſtolus Mediatorem à Dao: Pnus, inquit, Deus, unus eſt Mediator Dei& bominum. Erge Chriſtus non eſt Mediator ſecundum uaturam diyi- nam, ſed tantum ſecundum humanam, ſecundum quam Chriſtus a Deo di- ſtinguitur. 28. Reſp. 1. Committitur fallacia compoſitionis,& diviſo- nis: eeNäh benn 96. elona pokto n, Oſe lientia nosde. Rthr.2. um: contti 1id a ab ea cum Deinc nrelli Alate Medi -ot llaal ſuaun ditar inter Ain dec quc nai Kg Man lenl der na teg u Diſputatio LVI. 961 nis: Nã homo quidem eſt noſter Mediator, verum non λαʃε, ſed Gedv- Searos. Inde additur Jeſus Chriſtus: Vocabulũ n. Chriſti eſt concretũ perſonæ utramque comprehendens naturam. 2. Expreſse verò facit Apoſtolus mentione hominis, prinrò quia re ſpicit ad oppoſitionem pri- mi,& ſæcundi Adami: Quęmadmodum enim homo Adamus ſua obe- dientia nos à Deo abalienavit: ita etiam homo, qui ſimul eſt Domi- nus de Caœlo, totum genus humanum Patri reconciliavit, Roman. 5.& Hebr. 2. Secundò promißiones divinas V. Teſtamenti earumque complemen- tum: In illis enim dicitur de ſemine mulieris,& Ahrahæ, quod ſit contriturum caput ſerpentis,& benedicturum omnes gentes. Ter- tiò ad naſtram conſolationem: Nam Mediatorem hunc noſtrum nominat ab ea natura ſeeundum quam eſt frater noſter, ut vinculum noſtræ cum Deo conjunctionis oſtendat: 3. Cenſent nonnulli vocabulum Dei non eſſè abſolutè, ſed determinatè in dicto illo uſurpatum,& co intelligi Patrem; Sed ponatur abſolutè eſſe poſitum,& intelligi Tri- nitatem,& nihil abſurdi ſequetur: In divinis enim poſſe aliquem eſſe Mediatorem apud ſemetpſum, docet idem Apoſtolus, z. Cor. 5. verſ. 9. Quoniam Oeus erat in Chriſto mundum reconcilians ſibi. Eſt igitur illud ſingularis miſericordiæ indicium? 29. Queſtio quarta: An Chriſtus in paßiene ſenſerit iram Pei,& ſuſtinuerit cruciatus infernales 30. KReſpond. Bellarminus libr. 4. de Chriſte c. 8. inau- ditam nominat impietatem aſſerere, quod Chriſtus ſenſerit dolores infernales, 1 31. Quamvis verò non ſtatuamus, Chriſtum deſperaſſe, nec ad inferos deſcendendo dolores infernales ſenſifſe, quia triumphum de devicta morte,& inferno agebat, attamen ex ſcriptura oſtendimus, quod patiendo infernales cruciatus ſuſtinuerit. Nam 1. in horto ad radices montis oliveti tantos angores ſuſtinuit, ut ſanguinem ſudarit, & querula voce clamarit: Triſtis eſt anima mea uſque ad mortem, Matth. 26. verſic. 38. Ergo in anima ſua cruciatus verè infernales per- fenſit. 2. In cruce exclamavit: Deusmeus, Deus meus, quare me dereliquiſti. Ergo legis maledictionem, Dei iram, pœnasque infer- nales ſenſit. 3. Confirmant idem querelæ, quas in perſona Chriſti tegius Propheta David profert, Pſalm. 16. verfic. 10. Non relinques animam meam in inferno. Pſalm. 18. verſic. 6. Funes inferni cecide- =e rereen Ienr TeTereee ees vere ler n —-—— Seaer Sei is r —— —·— —— ‧———— runt ſuper me. Pſal. 22.v. 2. Deus mi, ut quid me dereliquiſti, Pſal. 49.y 16. Deus redimet animam meam de poteſtate inferni. Pſalm. 69. y. 18. 962 De Papiſmo Eripe me de luto ne infigar. v. 19. ne inundet me decurſus aquarum, nec abſorbeat me profundum. Pſal. 86, v. 13. Eruiſti animam meamex foveà inferiori. 32. 4 In quem omnia noſtra peccata fuerunt conjecta, ac perfe ctè pro eis ſatisfecit, ille pœnas Infernales verè ſuſtinuit, quia has nos eramus meriti. Atqui in Chriſtum omnia noſtra peccata fuerunt conjecta,& pro eis perfectè Chriſtus ſatisfecit- Ergo.„. Qui à male- dicto legis nos redemit, factusque pro nobis eſt maledictum, atque li- 6 beravit etiam patiendo ex inferno, ille infernales eruciatus ſed ſpiri- tuales ſubiit, eosq́ue verè perſenſit. Atqui Chriſtus maledicto ſegis nos redemit, factusque pro nobis eſt maledictum, atque liberarit et- iam patiendo exinferno. Ergo. 32. Quæſtio quinta: Num Chriſtus ſibi aliquid promeruerit 33. Keſp. Diſputant Pontificii Chriſtum ſibi promeruiſſe cot- poris gloriam,& nominis exaltationem, quà de re videatur Lombar- dus lib 3z. Sentent. diſtinct. 18. Thomas parte 3. quæſtio. 49. Artic. 6. Scribit inde Bellarminus lib. 5. de Chriſto cap. 9. Reſtat quaſtio; An vide- licer Chriſtus operibus, ac laboribus ſuis, non ſolum nobis omnihbus gratiam,& gloriam acquiſierit, ſed etiam aliquid acquiſierit ſibi. Et quidem Theologi Do- ctores apud Magiſtrum, in 3. Sent, diſt. 18. conveniunt inter ſe, atq; uno conſenſu docent, Chriſtum prater ea bona, qua ſuis laboribus peperit nobis, meruiſſe etiam ſibi corporis gloriam,& nominis exaltationem, Et paulò poſt: Dicimus, Chri- Kum meruiſſe ſibi ila omnia, qua ascepit poſt paſtionem ſuam. 4. Opinionem verò hancrefutavimus Diſp. 6. quæſt. ö. Chri- ſtus enim non ſibi, ſed nobis eſt natus,& datus, E/ai. 9. v. 6. Nobis fackus eſt juſtitia, ſapientia, ſanctificatio,& redemptio. Ergo omnia nobis, & nihil ſibi promeruit. Imò rarione ſui nullo indigebat merito, quiain ipſa unione ſecundum humanam naturam ſuper omnes creaturas eſt evectus,& multò præſtantius nomen Angelis accepit. 35. Confirmare verò conatur Bellarminus opinionem ſuam dupligęi ſcripturæ teſtimonio. Prius legitur Phil. 2. Humiliavit ſemeti- ſum fact us obediens uſq, ad mortem, propter quod& Deus exaltavit illum. Po- erien Hebz. Videmus Jeſum propter paßionem mortis gloria,& honore coroma- Addit Bellarminus-Philip. 2. GHeb. z. habeturparticula( Lehe qus auyn Vuytu iærd 4 ntolie poter nuuti plol vetbo — arus Kun. 3 ———— ———, Diſbutatio LVI. 963 quæ particula cauſam ubiqᷓ, ſignificare ſolet. Deindeparticula(Et) in illis verhi: Propter quod.& Deus exaltavit illum, aperts indisat cauſam. 36. Reſp. 1. Diſtinguimus inter notam cauſæ,& conſequen- tiæ: Particulæ diο quapropter, propterea, propter, non ſemper ſunt notæ me- ritoriæ cauſæ, ſed ſæpe conſequentiæ, ut Job. 12. v. 39. Propterea non poterant credere, quia iterum dixit Eſaias,&c. Sic etiam Philip. 2. v. 9. particula propter non notat cauſam, ſed ordinem, hoc ſenſu, quod abſoluto ſtatu Exinanitionis exaltatus ſit Chriſtus, idque colligitur ex verbo proximè ſubſequente, iX¼aiæν auν‿τνρ νορπνακναν εν ντιzπσ Ʒνμ. Donavit illi nomen, quod eſt ſuper omne nomen. Quod igitur Chriſto donatum eſt ex gratia, illud non habet ex merito, quia hæc immediatè opponuntur. Arqui Chriſto donatum eſt illud nomen ex gratia. Ergo. Idem igitut dicit Apoſtolus, quod Evangeliſta, Luc. 24: perſ. Z6. Oportuit Chriſtum pati,& ſic intrare in gloriam ſuam. 2. In allegatione teſtimonii Hebr. z. verſic.9. Committit Bellarminus fallaciam diviſionis,& compoſitionis commata divellendo,&c ſic ſenſum corrumpendo. Sic enim legitur: Fum, qui pauliſper inferior fa- Kus eſt Angelis, videmus Jeſum propter paßionem mortis, gloria,& honore co- ronatum. Oſtendit igitur, non exaltationis cauſam, ſed exinanitionis modum, ut& Apoſtolus Philip. z. v. 8. Humiliavit ſemetipſum factus obediens uſque ad mortem, mortem autem crucis. 37. Arſtio ſexta: An Chriſlus perfect ſatisfecerit&pro culpa,& pro pæna? 38. Reſpond. Diſputatum eſt quondam, Chriſtum ſatisfeciſ- ſe tantum pro peccato originali: Nonautem pro actualibus. Catha- rinus opinatur, paſſionem Chriſti prodeſſe quidem pro peccatis a- ctualibus ante Baptiſmum; ſequentia verò eſſe Miſſis,& bonis operi- bus expianda. Gregorius de Valentia ſcribit libr, 2. de Miſſa c. 2. Cum Beatus Thomas dicit: Sacrificium altaris quotidiè oſferri pro actua- libus peccatis: ſicut ſacrificium crucis ſemel oblatum eit pro originali pec- cato, ſenſus eſt, hoc intereſſe inter peccatum originale,& alia actualia, quod pro illo, quia non ſæpius ab eodem homine admittitur, ſed ſemel a- bolitum nunquam rediit, ſemel tantum CHRISTV'S ſe obtulit, nempein eruce, non item aliasin altari: pro peccatis autem actualibus, quia ſæpius 4b uno,& eodem committuntur, ſæpins ſe offert, nimirum non tautum in cruce, Kkkkkk hA —— r. — ——————ööͤͤnnöW=——————— . 8“ 2— See 2 2 5 1 4 4* She me—— S ſſͤſſſͤſſſ— ſſſ 3 — 2—⅓⅛— 8. 5—— ͤ² 1 1.————— — “ ————— ÿ“ —ͤͤſͤſͤſͤſͤſͤſͤſͤöͤna——y——“— 5—— —— 964 b De Papiſino ſed etiam quotidie in altari. Thomas ipſe opuſc. 18. de Sacra. Alta. c.r. Sicut corpus Domini ait, in altari pro debito originali ſemel eblatum in cyuce, ſic offertur jugirer pro noſtris quotidianis delicti. Bonaventuraz, ſentent. diſtin. 20. q. 3. Homo poteſt ſatis facere pro ſuo actuali pectato, ſed noupro ori- ginali. Nam pro pectato originali nemo potuit ſatisfacere, niß Chriſtus Deus, O homo. De actuali autem poteſt purus homo adjutus gratia ſatisfatere, ſed ſatis- factione ſemiplena, qua ſuppletionem,& complementum tesipit àpaßione Chri. ſti. Andreas Vega lib. 13. in Concil. Trident. c. 36. diſputat itidem ſa- tighieri à nobis pro culpã. Et Ruardus Tapperus in Explic. Art. 6. Lora- nienſium Diſput. Contendit, poſſe hominem ſatusfacere Deo proculya,&yœ- na aterna, per actus quoſdam, qui ordine ſequantur gratiæ gratum facientu in- fuſionem,& pracedant peccatorum remißionem.ʒ 39. Recentiores verò Pontificii videri nolunt negaſſe, Chri- ſtum ſatisfeciſſe pro peccato actuali: Statuunt enim Chriſtum proo- riginali,& actualibus peccatis ſacisfeciſſe, ſed pro pœnis peccatotum temporalibus nobis eſſe ſatisfaciendum. Imò quidam ipſorum opi- nantur, poteſtate clavium mutari pœnam æternam peccatis debitam in temporalem, ut pto ea ſatisfacere poſſimus. Bellarminus Tom.z. lib. 4., de Pœnit. c. i. ꝑ. 1419. ſcribit: Qugſtio eſt, an velit Deus, ut peccanti- hus poſt Baptiſmum, remiſſa culpà maneat debitum luenda pœna, annont atqus hoc eſt primum, in quo Catholici ab hæreticu dißident. Et pag. 1420. Catholi- ici ſummo cenſenſu docent, poft remiſſam culpam ſæpe remanere reatum yeœns temporalis, ut ex concil. Trident. conſtat, Seß. 6. cap. 14. Et Seß. 14. C. 12. Tœ- nam autem temporalem intelligunt, tum in alia vita, tum etiam in praſenti: Sed ↄœna alterius vitæ, propriè peccatis omnibus,& ex condigno debetur; yœns autem hujus vita, ſolum ex congruo(ut ſis loquamur] certis pectatis à Devin- fligiſolet. 4 40. Exillorũ allegatis propriis ſic patet verbis, quam egregiè Scho- laſtici,& Pontificii inter ſe conſentiant. De reipſa ex parte egimus in Diſput. 33. quæſt. 4.& hæreſin illam Pontificiam refutavimus. Nam primò, Chriſtus non tantum pro peccatooriginali, ſed etiam proomnium homi⸗ num peccatis altudlibus ſatisfecit. 1. Scriptura nuſpiam dicit limitatè Chriſtum pro originali tantùm peccato ſatisfeciſſe, ſæpe autem inde- finitè,& abſolutè de ſatisfactione agit, ut Eſai. 33. v.. Vulneratus eſt propter prævaricationes noſtras, attritus propter iniquitates noſtras, Joh. I. v. 29. Eæce agnus Dei, qui tollit peccata mundi, ¹. Pet. 5 p. 24. decca keccat billa kntit mus, umit ton f idem 87 bant acd den ctua dif 88 1o. nato Chu aali gul r0 — n 41 1 5 1 * Diſputatis LyI. 96] Peccata noſtra pertulit in corpore ſuo ſuperlignum. 2. Indeſinitas ve- ro illas loquendi formulas ſcriptura univerſaliter explicat. Æᷓuipol- lent igitur univerſalibus, ut Fai.3. v. 6. Omnes nos velut oves erravi- mus, unuſquiſqie ad viam ſuam declinavit, ſed Jehova conjecit in e- um iniquitates omnium noſtrum. Tit. 2. v. 14. Chriſtus dedit ſemetipſum ro nobis, ut redimeret nos ab omni iniquitate, I. Jab.. v.7. Sanguis hen Chriſti Filii Dei emundat nos ab oõMNI PECcArxo. 3. Docer idem ſcriptura ſpecialiter actualia peecata plurima enumerando, Eſæ. 53.7 6. dicuntur in iplum conjecta pPeccata, per quæhomines declina- bant in viam ſuam Ron.z.y. 1z, enumerat Apoſtolus plurima peccata actualia,& tandem v.z4. Subſieit, nos ab illis juſtificari gratis per re- demptionem, quæ eſt in Chriſto Jeſu, 1. Cor. G. verſ. 9. 10. enumerata- ualia delicta Corinthiorum, docetqne guod ab iis ſint abſoluti, fan- ctificati,& juſtificati per nomen Jesu. Similia vide Heb. 9.y. 14.1. Pet. 1.v. 18.19.1. I06. 2. v. 1. 4 Chriſtus una oblatione conſummavit omnia, Heb. 10. v. 14. Ubi igitur eſt peccatorum remiſſio non eſt am plius pro pec- oato oblario, Heb, 10.y. 8.. Ob quæ peccata lex maiedicit, pro illis Chriſtus ſatisfecit, Gal.3.y. 13. Atqui lex maledicit ob peccata& origi- nalia,& actualia, Deut, 27, v. 26. Gal. z.y. 10 Ergo. 6. Piè igitur dicit Au- guſtinns de Fide ad Petrum: Chriſtus morte ſua, quippe uno vero ſacrificis pro nobu oblato, quicquid culparum erat, purgavit, aboleyit, extinxit. 41. Secunds, Chriſtus non tantum pro culpa, ſed etiam pro pœna temperali,& aterna propter peccata nobis debita plens ſatisfecit. Nam co- gnoſcitur illud ex enumeratione ſpecialium pœnarum, quibus era- mus obnoxii, ut ſunt dominium Satana, malediclo legis, mors æterna, iufer- nus, ira ventura⸗ Adominio Satanæ quod nos liberaverit, teſtatur epi ſtola ad Hebræos cap. ꝛ, referens Chriſtum poſt mortem aboleviſſe e- um, qui mortis habet imperium. Redemit nos à maledictione legis, dum pro nobis factus eſt maledictum, Gal 3. At maledictio illa legis nihil eſtaliud, quam pœna, quæ voce legis denunciatur tranſgreſſori- bus juxta legis ſententiam, Deut. 27. y. 26.& Deut. 28. G 29. Ergo Chri- ſtus nos liberavit etiam à pœnis, quas lex prævaricatoribus decernit. Liberavit nosà morte,& inferno juxta illud Oſcæ. 13. E poteſtate infe rorum redimam eos, à morte redimam eos. Ero mors tua 6 mors ‚ero morſus tuus inferne. Ab irâ venturæ damnationis nos liberatos eſſe per Chriſtum, dilucide docet Apoſtolus Rom. 5. ſeribens, nos juſtifi- KkKkkkk 2 catos 3 8 5.„“‧oſ* A 8 82 8 8 Se er ree ihs Bee— 5 4 5 4 ae ooͤoͤöͤhͤſ 8 —)ᷓ)—ã EE———————————* e— 1— 8 8——— —————*—— 4 ““ S ———— 8 966 De Pãpiſmo catos ſang uine illius ſervari ab ira. Idem repetit 1. Theß. 1. ut expectetis Filium ejus de cœlis, quem excitavit, à mortuis Jelum, quiliberavit nos ab ira ventura. Plura vide in allegata Diſpur.33. 4²½. Verum Bellarminus, remiſſa culpa manere debitum luen- dæpœnæ, conatur primo probare ſcripturæ teſtimoniis, quæ alii pto ſe allegant: Primum legitur z. Reg. 12. Vbi David poſt impetratam veniam adulterii, atque homicidii punitus eſt morte ſilii. Secundum, 2. Reg. 24. Vhi idem David ob numeratum populum Pænitentiam agit,& à Deo ingratiam recipitur: Et tamen poſt remiſſam eulpam, datur illi optio, ut eligat inyanam peccati bellum, famem, aut peſtem. Deinde idem confirmat aliis Scriptu- ræ teſtimoniis, quæ indicant mortem ipſam ſæpe infligi in pœnam peccati,& poſt culpam remiſſam. At ridiculum eſſet dicere morte puniri homines, ut deinceps cautius vivant. Hujuſmodi teſtimoni- um eſt illud, quod legitur, Geneſ. 2. Quacunque die comederis, mortemo- rieris. Et Romanor. ĩ. Perunum hominem peccatum in hunc mundum intrayit, & per peccatum mors,& ita in omnes bomines mors pertranſiit, in quo omnts peccaverunt, Similia leguntur Exod. 32. Numer. 14. capit. z0. 1. Corinth.Il. 3. Reg. 13. 43. Reſpond. 1. Debitum ſemper eſt exolvendum. Atqui poœna, culpã remiſsâ, non ſemper exolvitur. Ergo non eſt debitum. Quod non ſemper exolvatur; videtur agnoſcere Bellarminus, quia lib. 4. de Pœnit. cap. I.& 2. ſcribit: remiſſa culpa non ſemper remitii debi- tum luenda pœna. Et poſt remiſſam culpam ſæpè remanere debitum pænæ. ldem clarè arguunt exempla Scripturæ, ut Paralytici, Matrh.9 Petti, Matth. 26. Mulieris peccatricis, Luc. 7. Publicani, Luc. 18. Zachæi, Lac. 19. 2. Ex calamitatibus, quibus ſunt poſt pœnitentiam ſubjecti pii, colligit Bellarminus, non omnem dimiſſam eſſe eis pœnam. Curnon idem coneludit de Baptiſmo: Nam annon infantes baptizati calamitatibus variis ſunt obnoxii: Num igitur in Baptiſmo non fit plena& culpæ,& pœnæ remiſſio. 3. Quaſtio non eſt, an poſt reconciliationem creden- tes in hac vita ſubjecti ſint calamitatibus, vel communibus tem porali- bus, vel privatis propter certa, ſeu privata quædam peccata:ld enimte- ſtantur exempla Adami, Gen. 3. Davidis 2. Reg. 12.& 24. Populi Iſratliti- ci Exod. 32. Num. 12. Miriam, Num. 12. baptizatorum poſt Baptiſmum, & ipſa experientia. De Petre dicit Ambroſius: Lachrymas ejus lego ſa- tuſaetianem non lego Sed qaæſtio eſt, quare, Propter quas cauſas, esn quem gen 1 ma mp mimg feccati atam: lam, q ldei pr 1 2 a,&he .44 ausqu canda gio ſeuat 4 1 2 4 1 ur, ubrirul „ Pblcn u 4 poſt panene* ailim eie a nin Nafuin, 4 ——— Diſputatio XVI. 9G quem finem tales pœnæ reconciliatis poſt remiſſionem culpæ in hac vita imponantur: Non n. immittuntur ob peccati expiationem& pro peccatis ſatisfactionem; Sed propter cohibitionem, ne videlicet pec- catum inhabitans erumpat,& dominetut, atq; ut ſint Orœννερια quæ- dam, quibus cor hominis adverſum peccatum munitut, ut ſunt itidem fidei probationes, ſpei Chriſtianæ exercitia, invocationis incitamen- ta,& fidei probationes. 44. 4. Monet Dn. Chemnit. par. 2. Exam p.;70. 371. Non moro- ſius quidem diſputandum eſſe, an afflictiones illæ reconciliatorũ vo- candæ ſint pœnæ peccatorum zan verò Paternæ correptiones,& caſti- gationeszSed tamen omninò diſcrimen eſſe ponendum inter pœnas ſeu afflictiones, quæ infliguntur impiis,& quæ imponuntur reconcilia- tis: In impiis n. ſunt ſigna offenſæ,& perſonam illam eſſe ſub ira Dei; Sedillis imponuntur ad caftigationem ſui,& ad exem plum aliorum. Et in ſumma ut his exercitiis conſervetur„& confirmetur pœnitentia, quæ perpetua eſſe debet, fides, obedientia in cruce, ſpes, petitio,& ex- pectatio auxilii liberationis, ſeu mitigationis, atq; ſemper circumfera- mus teſtimonium nobis propter peccata pereundum eſſe, niſi propter filium reciperemur. Chryſoſtomus Homil. 28. in 1. Cor. Cum corripimur 4 Domino, in quit, magis eſt admonitionis, quam damnationis, medicina, quam ſupplicii correttionis, qaum pœna Et Auguſtinus de peccat. merit.& remiſs. lib. z. c.34. Calamitates anre remißionem ſunt ſupplicia peccatorum, poſtre- mißionem verò ſuntcertamina, exercitationeſq; juſtorum. 45. F. Mitigantur quidem temporales pœnæ tota pœniten- tia, verà hnmilitate,& Dei invocatione, non quaſi opera pœnitentis ſint velcompenſationes, vel merita peccatorũ remiſſionis; Sed quia ca- ſtigationibus illis Deus in reconciliatis hoc quærit, ut conſervetur, ma- gis accendatur, creſcat,& augeatur vera humilitas, agnitio, odium,& deteſtatio peccati, exercitium fidei, mortificatio veteris hominis, pati- entia, ſpes, videatur Chemnitius l. d. 46. 6. Mors temporalis manet pios non ob ſatisfactionem, ſed ob radicis peecati extirpationem: Peccatum enim conſideratur reſpe- ctu reatus, dominii, ſenſus,& radicis: Reatus tollitur quidem in credẽ- tibus Rom. 88. Sed ſenſus per mortem, radix per cinefactionem. Cala- mitates igitur manent ad infirmandum,& mortificandum veterem A- damumz Mors vero ad eundem penitus abolendum, Rom. 6.. 6. Akkkk; 7 due. ——* 1 —.——— — 1 BeeA—. “— 2„—— ͤ ſſſſ e Buar nn Seee 8 3ſſ 8*———— 2 968 De Papiſio 47, Quxſtio ſeptima: An Chriſtus nobis proponatur ut legislator. 48. Reip. Canon, 21. Seſs. 6. Concil. Trident. hic eſt: gi qui⸗ dixerit, Chriſtum Jeſum à Deo hominibus datum fuiſſe ut redemptorem, cuif- Adant, non etiam ut legislatorem, cui obediant, anathema ſit. Soto Aſs. Catech. de Evangelio: Credit Catholica Eccleſia, à Chriſto novam legem datam, nen. nunquam teſtamentum conditum. 49. Si verò aſſertio hæc ſimpliciter accipiatur, ut verba ſonant, dire qtè adverſatur ſcripturæ, qua docet Chriſtum non eſſe legislatorem, ſes Salvatorem, Joh:z. v. 17. Non miſit Deus Filium ſuum, ut judicet mun- dum, ſed ut ſervetur mundus pereum. Job.. v. 17. Lex per Moſen da- taeſt, gratia& veritas per Chriſtum Jeſum facta eſt. Joh 3.v. 4. Nolite putare, quod ego accuſaturus ſum vos apud Patrem, eſt qui accuſat vos Moſes. I. Tim. i. v. 16. Fidus hic ſermo eſt,& modis omnibus accepta- bilis, quod Chriſtus Jeſus venit in mundum peccatores ſalvos facere. Gal. 4. v. 4. Miſit Deus Filium ſuum factum legi obnoxium, uteos, qui ſub lege erant, redimeret. Chriſtus igitur eſt finis legis, Rom. 10.y.4. 5o. Quxæſtio octava: An B. Maria fuerit adjurrix Chrifti inqpens Redemptionis? 51. Reſp. In libro quodam Pontificiorum, quod Mariale ne- minant,& typis commiſſum eſt Argentinæ per Martinum Simmium anno. 1493. legitur lib. 1. c. 5. pag. 13. A4 ultimum fuit Dominus cumes. 2 (Maria)& ipſa cum Domino, in eodem labore redemptionis. Mater miſericor- dia adjuvit oatrem miſericordiarum in opere noſtræ ſalutts. Vnde prædictum 7 de prima muliere: Faciamus ei adjutorium. Quid eſt ergo, quod Dominus di- cit, Eſai. 63. Torcular calcavi ſolus,& degentibus non fuit vir mecum? Verum eſt, Domine, quod non fuit vir tecum, ſed mulier una tecum eſt, qus omnia pul- nera, quæ tu ſuſcepiſti in corpore, ſuſcepit in corde. Et lib. 3. part. 2. Atten- dendum igitur,& jugiter recolendum, quod tam devota coApju- rRIXextitit ad mundi redemptionem, ut ſicut non fuit dolor, ſicut dolor ille, quem ſuſtinuit filius pro mundi redemptione: ſic non eſſet dolor ficut dolorille, quem ipſa pertulit in corde PXo EADEM CAu- sA Marial. lib. 1. cap. 2, Peccator es: ad Mariæ nomen confugias: i⸗ pſum ſolum ad medendum ſufficit. Lib. 2. par. 1 cauſ. a. Sepè quos fli Juſtitia damnat, matris miſericordia liberat. Ipidem cauſ. 24. Si Marla pro nabis quis contra nos? Et ſi 0ſa eſt, quæ juſtificat, quiseſt, qui condemnei Contritionem igitur capitis ſerpentis referunt Pontificii ad Mariam Plo woyle vowine eeſnhe defend bramt echet. Kad Chrit meno aya toris! te,& tudin auid petlt Ce busr vicit jelu Um. Co gla N di Dte rul e Ca 1 1 1 1 4 1 Diſputatio LVI. 969 pro ipſe legit depravatio Pontificia Gen. 3.y. 15. ipſa. In Antiphona de Domina noſtra eam ita adorant: Hac eſt mulier virtutis, quæ contrivit ta- but ſerpentis,&c. Jeſuitæ lectionem illam, etiam errote demonſtrato, defendere ſtudent. Beilarminus libr. a. de verho Dei cap. 12. tueri Grammaticam conatur. Gregorius de Valentiain analyſi fidei Ca- techet. part. 8. pag.; 47. rem ipſam, ſeu ienſum propoſitionis defendit & ad Mariam trausfert, quod& ipſa caput ſerpentis contriverit, quia Chriſtum Salvatorem genuerit. 51. Blaſphemias verò illas,& erros es enarraſſe eſt refutaſſe. Depravatio vetò textus biblici Gen. 3. impingit in principia Gramma- ticæ, ſiquidem in fonte non legitur pronomen fœminini, ſed maſcu- linum generis, cui opponitur verbum maſculinum,& affixum relativum eſt maſculinum, eum Deus ait: Tu ſerpens compungesei, viro, calcaneum. Septuaginta igitur interpretes rectè adhibuerunt prono- men aurès. Imò res ipſa nobis palmam tribuit: Repugnat enim de- pravatio illa Pontificia univerſæ ſcripturæ ‚repugnat& gloriæ Media- toris noſtri Chriſti. Nam diabolum ſu perare, ipſius regnum deſtrue- re,& homines ipſius tyrannidi ſubjectos in libertatem æternæ beati- tudinis vindicare, non eſt opusullius nudi hominis vel creaturæ. At- qui Maria eſt nuda ereatura. Ergo hoc ejus non eſt opus, ſed ſoli com- petit Chriſto: Ille enim venit, ut deſtrueret opera Diaboli, 1. Johan.z. Quemadmodum ait, Fſai. 63. Ego torcular calcavi ſolus,& de genti- bus non eſt vir mecum. Et ſolus Diabolum, mundum,& infernum vicit, I. Cor. 1. v. 16. Unus igitur eſt mediator Dei,& hominum, homo Jeſus Chriſtus, qui dedit ſemetipſum pretium pro peccatis noſtris, 1. Tim. 2. Non eſtin alio ſalus, neque datum aliud nomen hominibus ſub Cœlo, in quo ſervari poſſemus, Act. 4. 53. Quæſtio nona: An Pontiſicii meritum Chriſti imperfeitionis ar- guant, dum cum es ſanctorum merita,& noſtra conjungunt? 54- Reſp. Gabriel Biel ſuper Can. Miſſæ lectio. Miſſæ lect. 29. Nos, inquit, ad mediatores ſanctos, eorumq;, auxilia confugere debemus, ac de- bita veneratione eos ſemper implorare, ut ſalvemur eorum meritis, atq, votis. Precatio quædam in Hortulo animæ Dilingæ anno Chriſti 1599. ite- rum typis excuſo, his concepta eſt verbis: Precihus,& meritis heata Ma- riæ ſemper virginis,& omnium ſanctorum perducat nos Dominus ad regna Calorum.. 4 F.Pe- — —— — —44— ———— — — — 970 De Papiſmo 5z. Petrus de Palude in 4.Sentent. diſt. 20. quæſt. 3. Pro payyulis ſufñcit meritum Chriſti quia non poſſunt mereri: Sed adultis non ſuſßcit meri- tum Chriſti cum Baptiſmo, ſed tenentur addere meritum proprium. Gabriel Biel in 3. lib. Sentent. diſt. 19 Concl.;. Licet Chriſti paſio, ait, ſit yrincipale meritum, propter quod confertur gratia, apertio regni,& gloria: nunquam ta- men eñt ſola,& totalis cauſa meritoria. Patet, quia ſemper cum merito Chriſti concurrit aliqua operatio, tanquam meritum de congrus, vel de condigno, reli⸗ pientis gratiam, vel gloriam⸗ ſi fuerit adultus, uſum rationis habens, aut altui- us pro eo, ſi caret ratiouis uſu. Quod hodierni Pontificii,& Jeluitæ me- rito Chriſti merita noſtra aſſocient, oſtendemus in Diſputationibus de lege,& bonis operibus. 56. Quantum verò operibus& ſatisfactionibus noſtris adſcti- bitur tantum merito Chriſti detrahitur. Nam 1. Chriſtus ſolus toren- lar calcavit, non fuit ipſi adjutor, Eſai. 63. y.3 Extra ipſum igiturnen eſt ſalus, Act. 4.v. 12. Ille bonerum noſtrorum non eget, Pſal. 16. v.=. Quis dedit Deo aliquid,& reddetur ei? Rom. 1II. V. 2§. 2. omnium renato- rum perpetuus mediator, advocatus,& interceſſor eſt Chriſtus, 1.Iim. 2. v 5. 1. Johan. 2.y. I. Rom. 8. v.34. Heb. è.y. 6. Cap. G. y.12. Ergo nonſan. ctorum propria merita. 3. Si quis propria reſpiciat merita, metuen- qum omnindò ipſi eſt, Job.9. v. 28. Verebar omnia opera mea ſciens. quod non parceres delinquenti. Nam Moſes conqueritur, Exod.34-p. 7. Nullus apud te per ſe innocens eſt. Regius Propheta David, Pſal. 19.v. 13. Delicta quis intelligit, ab occultis munda me. Pſal. 130. v. 2 d iniquitates obſervaveris, Domine quis luſtinebit? Rex Salomon.. Reg. 8.v. 48. Quis poteſt dicere, mundum eſt cor meum, putus ſumà peccato? Qui igitur ſua deplorant delicta, illi ſuis meritis non nitun- tur, nec niti poſſunt. Atqui omnes ſancti ſua deplorant delicta. 57. Pis igitur ſcribit Origines tract. S. in Matt. Si vellet Deua- gere pro meritis, non inyenerit, niſi quod damnaret. Bernhardus Serm. 13 in Cant, Tibi Domine maneat gloria illibata, ſolus de hoſte triumphavit, ſolus ta- ptivos liberavit, ſolus pugnavit,& vicit. Auguſtinus in Pſal. 114. Cuidebe: mus, quia ſumus, illi debemus, quia& juſtipᷣcati ſumus. Nemo Deo tribuat, quia eſt, E ſibi tribuat, quia juſtus&ſt. Melius eſt enim, quod tibi vis tribuere, quam quod ili. Inferius aliquid das Deo:& ſuperius tibi: Totum ili da, in toto ipſum lauda. FINIS DisrurATIeNISLVI 4 d 9. e 8688. e, eeer PISPpuTATIO LvV. PE INSTRVMENTALI IVSTIEFIOATIONIS noſtra cauſa, quæ eſt fides Reſp. M. Johanne Carolo Vnſeld Ulmenfi THESI S J. ORREIA ruM merici Chtiſti eſt fides, quæ vera tiducia illud apprehendit,& ſibi applicat, Joh. 1. v. 12. Quotquot rebeperunt eum, dedit eus poteſtatem filios Dei fieri his qui credit in nomine ejus Joh. 3. v. 16. 0mnis qui credit in eum non perit, ſed habet vitam aternam, 4t. 0.v. 33. Remißionem peccatorum accipiuntper nomen e- jus omues, qui credunt in eum. Gal. ꝛ. v. 16. Non juſtificatur homo ex operibus le- gis, niſi per fidem Jeſu Chriſti. Cum igitur diſputaverimus de merito Chriſti, ſequitur ut de ejus agamus correlato nempe fide meritum Chriſtum apprehendente,— — SENTENTIA PROTESTANTIuM. 2. Fides eſt ex agnita diyini verbi veritate miſericordie in merito Chri- Ki fundata fducialis apprebenſio. Vel: Fides eſt apprehenſio gratiæ in pro- miſſione Evangelii per Chriſtum mediatorem ad vitam æternam. 3. Cicero r. Offic. fidem dictam eſſe putat à verbo jio, quia di- ctum eſt, quod fiat. Hunc ſequitur Ambroſius Calepinus. Alii ma- lunt fidem à fidende derivare. Auſonius Popma diſtinguit pag. 148. in- ter fidem& fidelitatem: Fides animo, fidelitas re declaratur. Plautus Trinummo: Cui fides, fidelitasque amicum erga æquiparet ſuum, 4. Lombardus lib. 3. Diſt. 23. lit. C. Accipitur hides tribus modis, inquit, fulicet pro eo, quo creditur,& eſt virtus,& pro eo quod creditur,& non eſt virtu, & pro eo, in quod creditur, quod aliud eſt ab eo, quo creditur. Lit. D. lubjicit, aliud efſfe credere in Deum ‚aliud credere Deo, aliud credere De- um; Credete Deo, eſt credere vera eſſe, quæ loquitur, quod& LIIIII mal 2— —— —“ 2 8 Bren 8 2 2 ———— 5 4 4 3———— 5 ööööööSö ö L— 4 8— ———— 4 2 8 1 8 2— 4— 8—— —————————— —,———— 5 97² De Papiſmo mali faciunt,& nos credimus homini, ſed non in hominem. Cre- dere Deum, eſt credere quod ſit Deus. Credere in Deum eſt creden- do amare, credendo in eum ire,& credendo ei adhære. Augultinus Ser. 181. de tempore ſcribit: Aliud eſt credere illi, aliud aredere illum,& ali- ud credere in illum. Credere illi, ect credere vera eſſe, quæ loquitur. Credereil- lum, credere quia ipſe eſt Deus. Credere in illum diligere ilum. Credere vera eſſ quæ loquitur, multi& malipoſſunt: Credunt enim eſſe vera,& nolunt ea face- re, quia ad hoc pigri ſunt. Credere ipſum eſſe Deum, hoc& Damones poſſunt, credere verd in Deum, ſoli noverunt, qui diligunt illum, qui non ſolum nomine Chriſtiani ſunt, ſed& factis,& vita: quia ſine dilectione ſies inanis elt Diſputat verò Druſius in Pentateuch. pag. 56.&pag. 184. credere Deo,& credere in Deum Synonyma eſſe, idqus probat inde 1. Gen. 15. v. 31. dicitur credidit Abraham Deo,& reputatum est illi ad jufui- am, hoc Ebraiſmus dicit in Deum, ſed ſeptuaginta rediderunt ε e & Hieonymus Deo. Aut igitur, inquit, malsè vertunt interpretesiſti, aut credere in Deum,& credere Deo Synayma ſunt. Imo Apoſtolus dicit irtsevse àAα τ⅔ ε Rom. 4.y. 3.2. Exo. 14.v. 31. dicitur,& eredi- derunt Domino,& Moſi, vel in Dominum,& in Moſen: quod ĩiοun- oov, imò purus putus Ebraiſmus eſt. Nam quod Latini dicunt credere Deo, id Ebræis eſt credere in Deum, hæcille. 6. Significata fidei vide apud Flacium: Notat 1. in ſervandis promiſſis conſtantiam.⁊. Aſſenſum,& perſuaſionem firmam. 3. Doctti- nam revelatam, cui aſſenſum præbemus. 4. ars mi fiduciam. 7. Cauſa efficiens fidei principalis eſt Deus, ſeu Spiritus§. cui regenerationis, acrenovationis opus adſcribitur: Inde fides dicitut opus Dei, Johan. 6. yerſ. 29. Ex gratia nobis datur, ut credamus, Phi- lip. 1. verſ. 29. 8. Operatur verò Deus fidem non immeciatè per enthufaſti- cum raptum, ſed mediatè per verbi auditum, lectionem, meditatio- nem,& ſacramentorum uſurpationem, Rom. 10.y. 17. Fides eſt ex audi- tu, auditus autem per verbum, Joh. 17.v. 20. Rogo pro eis, qui per ver- bum in me credituri ſunt, I. Cor. I. v. 21. Placuit Deo per ſtultitiã prædi- cationis(Evangelii) ſfalvos facere credentes. Eph. 5. v. 26. Eccleſiam ſanctificat mundans eam lavacro aquæ in verbo, Tit. 3. verſ. ſ. Salvos nos fecit per lavacrum regenerationis 1. Petri.3. yerſ. 1. Baptiſmus nos falvat. 9. For. ——— ↄ— — — Im naa d las Kun Mile 4 n Lxriuürr 1 erhemm. un A penc;usi* 8 epus ce. 1 „ * † LANe* . n. Hcr 4 rcraieurs N, 3 9 nast wie, ue Nmmdud. Diutatio IVII. 973 9. Forma fidei juſtificantis eſt fiducia tecumbens in Chriſto, & promiſſionibus Evangelii, ſeu eſt apprehenſio Chriſti cum omni- bus ſuis beneficiis, Job. J. v. 12. Quotquot eum receperunt, deait eis poteſta- reri filios Dei fieri, his qui credunt in nomine ejus. Similia vide Rom. 5.y. 1I. Heb. 4y. 16. Col. 2. v. G. 10. Euvéεi fidei eſt duplex: Prior reſpicit Chriſtum cum ſuo merito, cujus eſt apprehenſio. Hac zveg⸗οε fides ſola juſtificat, Gal. 2. v. 16. Rom. 3.y. 28. cap. 4. v. 5. Mar. 3. v. 36. Luc. 8. v. 50. Poſterior e“εεονεα reſpicit proximum: Nam fides charitatem ad proximi indigentiam ſublevandam deſcendit. Oſtenditur igitur fides per bona opera, Jac. 2. verſ. 18. 11. Conſideratur igitur fides vel formaliter, quatenus juſtifi- cat,& eſt tantum fiducia, ſeu fiducialis meriti Chriſti apprehenſio; vel materialiter reſpectu diverſorum actuum, quorum tres numerantur, ut ſunt: notitia, aſſenſus,& ducia. Docentur hi tres fidei actus, Joh. 14. v. 10. non credis, quia ego in Patre,& Pater in meeſt?(in telligenda hæc ſuntde notitia, quæ de Chriſto eſt habenda) v. 11. credite mibi, quia ego in Patre,& Pater in me eſ(deaſſenſu, quem Chriſti verbis præbere de- bemus, hæc ſunt intelligenda) verſ. 12. Amen, amen, dico vobis, qui credit in me, opera, qua ego facio,& iſe faciet(intelligenda hæc ſunt de fiducia, qua in Chriſtum totius generis humani redem ptorem creditur) Inſe- quuntur hi fidei actus ſe invicem. Priores duo referuntur ad intelle- ctum. Poſterior pertinet ad voluntatem. 12. Subjectum fidei quod eſt homo; Subjectum quo eſt anima: Quatenus enim fides eſt notitia& aſſenſus pertinet ad intellectum; Quatenus verò eſt notitia, pertinet ad voluntatem. 3z. In conſideratione obecti fidei repetenda eſt diſtinctio inter notitiam, affenſum,& fiduciam: Dicuntur enim quædam de fide magis qua- tenus eſt notitia,& aſſenſus; quadam quatenus eſt iducia. Objectum fidei quatenus eſt notitia,& aſſenſus. eſt adæquatum& geuerale velprimarium &principale. Adæquatum ejus objectum non ſunt traditiones,& ſpe- culationes humanæ, ſed omne,& ſolum Dei verbum in ſcri pturis Pro- pheticis,& Apoſtolicis propoſitum. Primarium aſlenſus objectum ſunt Doctrinæ Chriſtianæ capita, quæ fidei Articuios dicimus. Non enim omnia, quæ in ſcriptura traduntur, directè ad fidem pertinent; ſed quædam reductione, ut hiſtoriæ. LllIIl 2 1.Non 974 ͤͤ 14. Obje ckum fidei quatenus eſt fiducia, eſt generale, pej ſpeciale. Generale e jus ob j ectum ſunt omnes promiſſiones ſive agant debene- ficiis corporalibus, ſive ſpiritualibus gratiæ, velglotiæ. 15. Non raròé fit, ut, qui vera fide fuerunt donati ſe pecaatis polluant,& fic fidem amittant, Eæech. 18. v. 24. cap. 33. v. 18. Pſalm.zi Luc. 8. y. 13. cap. 11. y. 2 4. Eph. 5. y. 6. Col. z. y. 6. Gal.. 1. Tim.x. y. 19. 2. Thm. 2. y. 18.. Pet. z. y. 1. Apoc. 2. v. 4.. SENTENTIA PONTIEFICIORuM. 16. Principium fidei eſt partim Spiritus S. partim voluntas li- bere agens, Bellarminus lib. 4. de Grat.& lib. arb. c. 15. 17. Definitur fides melius per ignorantiam, quam notitiam, Bellarminus lib.i, dejuſt. c. 6. 18. Eſt quidem ſides aſſenſus, ſed non fiducia. Decreti Conc. Trident. Seſs. 6. Can. 12. verba hæc ſunt: Si quis dixerit, fidem juſtipantem nihil aliud eſſe, quam fiduciam diyina miſericordiæ, peccata remittentu roter Chriſtum, vel eam fiduciam ſolam eſſe, qua juſtificemur, anathema ſit. Videa- tur etiam Bellatminus lib. 1. de juſtitft. 19. Verbum certé Dei eſt, fides juſtificat, ſed ſolum eam juſtiſ- care, ad inventio eſt humana, fidei rectè repugnans. Fides ergo uſtifi- cat, ſed non ſola: Sicut homo generat hominem, ſed rion ſolus, quiaſol etiam concurrit in omni generatione:& prætered, cum de fide abſolu- tè loquitur ſcriptura, intelligitur de fide nova charitate informatas ſi- eut enim abſolutè dicitur homo, intelligitur vivus, non mortuus, Oſ- rius in Dom. 23. Deut. Conc.2. 20. Obje ckum fidei juſtificantis proprium non eſt promiſſio gra- tiæ in Evangelio patefacta, ſeu non eſt ſpecialis miſericordia ſed ſunn omnia, quæ revelare Deus dignatus eſt. SFrArus CoNrROVIRSIEF. 21. Ex his facile judicium fieri poteſt de iis, quæ in controverſiam veniunt. Nam diſputatur de fidei principio,& origine, de ejus deſcri⸗ ptione, fubje cto, obje cto;& quibuſdam diſtin ctionibus, de quibus, in duabus agemus diſputationibus. 22. Quæſtio prima: An principium ſidei ſit partim Spiritus S. pat- tim voluntas liberè agens? 23. Reſp. Auguſtinus lib. de Grat. contra Pelag. cap. 1. his verbis refert lententiam Pelagianorum: Hahemus poßibilltatem utriuſg deee e i eeee ererxben — rer ce dce wnan 2o gem — anoncd peau — oxramuas ³ Cpue 4 1 4** 4 ““ 5 ““ 3“— 3 2— 2 enn 8 partis Aà Dea inſitam, velut quandam radicem fructiferam, atq fæcundam, qud ex poluntate hominus diperſagignat,& pariat,& quæ poßit ad proprii cultori⸗ arbitrium vel nitere flore virtutum, vel ſentibus horrere vitiorum. Eandem hæreſin ab orco quaſi revocant Pontificii, licet eam ſubtiliotibus verbis proponant, ut videre eſt ex arriculo de libero arbitrio, in quo vires humanas etiam in ſpiritualibus propugnant, Bellarmiuus ſcribit libr. 6. de Grat.& lib. arbit. c. 11. P. 997. Gooperamur Deo nön ſolum ut adverſarii volunt, poſt uſtificationem, ſedl etiam in ipſa juſtiſicatione,& in- tio fidei⸗ 1 24. Refutavimus verò bæreſin illam in Diſputationibus de li- bero arbitrio. ad quas remiteimus,& inde paucâ repetimus 1. Cui per lapſum Adæ ita eſt depravatus„ut in ſpiritualibus fit mortuus, mens ejus cœca, voluntas averſa, ille Deo nequit cooperari in initio fidei, & nequit ex propriis viribus credere. At ralis poſt lapſum eſthomo. Ergo. Pſalm. S1. verſ. 7. In iniquitate formatus ſum,& in peccato fovit me mater mea, Eph. 2. verſ. 3. Natura eramus filii iræ. Johan. 3. yenſic. 6. Quod natum eſt ex earne, caro eſt, Roman. t. verſ. 6. Prudentia carnis mors eſt; Prudentia autem ſpiritus, vita& pax. Col. 2. verſ.¹z Eph. 2. v. 1. Vos, cum eſſetis mortui per delicta,& præputium carnis veſtræ, ſimul cum illo vivificavit. Matth. 8. verſic. 22. Sine, ut mortui ſepeliant mortuos ſuos. Roman. 8. verſ. 7. Sapientia carnis inimicitia eſt in De- um: Legi enim Dei non eſt ſubjecta, nes enim poteſt. 1. Corinth. z. verſ⸗ 14. Animalis homo non percipit ea, quæ ſunt Spiritus Dei. Stultitia enim eſtilli,& non poteſt intelligere, quia ſpiritualiter examinatur.2. Cor.3.y.). Non quod ſuſſicientes ſimus cogitare aliquid à nobis, quaſi ex nobis, ſufficientia noſtra ex Deo eſt. Epheſ. 4. verſ. 18. Alienati d vi- tã Dei propter cœcitatem cordis, cæpit.. yerſ. 8. Eraris aliquando te- nebræ.— 25. 2. A quo eſt initium fidei ſalvificæ, velle credere, ipſius fi- dei incrementum,& conſummatio, ille eſt fidei principium. Atqui illa ſunt à Deo,& non ab homine. Ergo. Deut. 3 0. verſ. 6. Deus cir- cumcidit eorda, ut ipſum diligamus, Philip. 1. v. 29. Ex gratia nobis do- natum eſt per Chriſtum non ſolum, utin eum credamus ‚ſedut etiam Pr illo patiamur Eph. 2. y. 8. Gratia falvati per fidem,& hoc non ex vo- is, Dei donum eſt 2. Cor. 3.y.3. Sufficientia noſtra à Deo. Phil. 1.v. 6 Qui cæpit in nobis opus bonum perficiet uique in diem Jeſu Chriſti, Ppꝛl. 3 2.7*13. 974 De Papiſins 2.%. 13. Deus eſt, qui opèratur in nobis velle,& petficere, ptobona vo- luntate ſua. Eſt igitur fides opus Dei, Joh. 6. v. 9. Eructus Spiitus, Cal. „v. 23. Fides operationis Dei, Col. z.v. 12². Ex hiſce ſatis cvidenter col- Fgirn fidem eſſe Dei donum non meritum, non dependere, ſedori- ri ex gratia, non eſſe opus noſtræ voluntatis, ſed ſolius Dei regene⸗- rantis. 26. Quxſtio ſecunda: Quibus mediis Deus ordinaril in nobu ſdem atsendat? 27. Reſp. Pontificii hoc loco duos alunt errores. Prioreſtde ipſo verbo: Nam fingunt ipſi verbum aliquod nonſcriptum, cujuſ- modi ſunt traditiones humanæ, quas ad fidem, ajunt, eſſe neceſſarias, de quibus egimus in Diſputationibus de Scriptura. Poſterior eſt de Pontifice Romano, cui ſoli authoritatem ad finem perducendiadſcti- bunt. Gregorius de Valentia ſcribit Tom. 3. Diſp. 1. quæſt. 1. punc.r Cum dicimus propoſitionem Eceleſiæ eſſe conditionem neceſſariam al aſenſum lidei, nomine Eecleſiæ intelligimus ejus caput, id eſt, komanum Pontiſicem perſe, vel una cum Concilio, ex pradicta authoritate propoſitiones fidei fdelihus de- clarantem. 28. Sententia verò Proteſtantium eſt medium, per quodhe- us ordinariè operatur fidem eſſe verbum,& quidem æε⁵& sharbe, illud conſiſtit in verbi Dei prædicatione, lectione,& meditatione; hoc in Sacramentorum ſecundum ordinẽ divinum adminiſtratione: Prius oſtendimus in Calviniſmo,& probavimus Diſput. 19. quadtu- pliciargnmentorum claſſe, utpote 1. ab apertis ſcripturæ teſtimoniu. kom. 10. v. 17. Fides ex auditu eſt, auditus autem per verbum Dei, Xom. I. 16. Evangelium eſt potentia Deiad ſalutem. I. Cor. 1I. v. 21. Perſtultiti- am prædicationis Deus nos ſalvos facit, 2. ab adjunctis Encomiis, quihu Spiritus§. verbi eficatiam paßim ornat: Nominat enim miniſtenum viriſ- cans. Cor. 3. y. 6. Sermonem vitæ, Act. 5. v. 20.&0. 3. Aſimilibus efleuii- am verbi denotantibus. Confertur enim cum ſemine immortali, quo fe- naſcimur, I. Pet. 1. v. 23. Cum ſemine fructifrcante, Luc. S. v. d. II.15.4. Ab exemplorum inductione, ut Iudæorum, ſeu Auditorum Petri, Aſt. 2.7. 27. Cornelii ejuſque domeſticorum, 4Act. 10. verſ. 44. Epheſiorum, Actor. 19. verſ. 45. 29. Poſterius quod videlicet Sacramenta fidem conferant, collatam confirment,& obſignenr, oſtendimus Diſput. 16. de Cai⸗ nlimo: Flcno. git etelt onp ata, eno gtilm zacra 1.D af Il.E de ne qual NAOl .— vAA“ 1 3—— —— 1 „ 1 1 „..„„. 1. Cof. 1.y. 21. 24. Eſtfundamentum veræ ſapientiæ, Eai. 7. y.9.1. Cor.J. Diſputatio LVII. 577 niſmo: Nam. Sacramentum eſt verbum viſibile. Jam verò verbum gignit fidem. Ergo& Sacramentum. 2. Docentidapertiſſima s criptu- ræ teſtimonia, Joh. 3. v. 5. Niſi quis renatus fuerit ex aqua& Spiritu non poteſt introire in regnum Dei, Act. 22. v. 16. Abluit Baptiſimus pec- cata, Tit. 3.v. j. Deus ſalvos nos facit per lavacrum regenerationis, ac renovationis. 1. Pét. 3.v. 21. Baptiſma ſalvos facit. Itaque ex aquaBa- ptiſmi regeneramur. 3. Arguit idem in fœdus Dei rece ptio: Nam per Sacramenta fœderi Dei inſerimur, quod de circumciſione legitur, Gen. 17. De Baptiſmo, Matt. 24. Mar. 16. Rom. 16. Eph. 5. Tit. I.I. Pet. 3. De a- gnò paſchali Exod. 12. De ſacra cœna, Matt. 26. Mar. 14. Luc. 12.1. Cor. 10. 11. Ergo Sacramenta divinam gratiam offerunt,& conferunt. 30. Competit verò efficacia illa verbo,& Sacramentis nonex ſe, nec quatenus verbum eeſt litera ſcripta, vel ſonus phyſicus, neque quaſi ejuſmodi qualitas ſit in creaturis, vel in hominibus; Sed ex divi- na ordinatione. Nam verbi νναάνιε, erteyea promanat ab uno Dei Spiritu, I. Cor. z. v. 11.1. Theß. 1.v. 16. Edi. 54. v. 13. Joh. G. y. 45. I. Joh.2.p. 27. Sed per ſermonem Dei vivi. Heb. 4.. 12. 1I. Pet. 1. v. 23. Act. 10.v. 14. Unde Apoſtoli dicuntur cooperarii Dei, I. Per. 3.v. 9. Miniſtri, per quos credimus, I. Corinth. 3. y. 5. Gratia Dei fuit in ipſis,& cum ipſis. 1. Cor. 15. v. 10. Et per eos Deus fuit efficax, Gal.2. v. 8. Matt. 10. v. 20. 31. Qux de authoritate Romani Pontificis fabulantur Ponti- ficii, illa ſuo in loco refutavimus. 32. Quſtio tertia: Num fides melius ptr ignorantiam, quam per no- ritiam definiatur?“ b 33. Reſp. Bellarminus ſcribit lib. 1. de juſtif. c. 7. p. 948. Fides intellectum pracedit, acper hoc credere, non eſt intelligere. Et paulò pòſt: M)- Keria fdei, quærationem ſuperant, credimus, non intelligimus, ac per hoc ſides diſtinguitur contra ſcientiam,& melius per ignorantiam, quam per notitiam deſinitur. 34. Aſſertio verò de fidei ignorantia rectè relinquitur igno- rantiæ fratribus, qui ſemper diſcunt,& nunquam ad veritatis cogni- tionem perveniunt, I. Tim. 2. v. 7. Nos verò fidem non eſſe ignoran- tiam, ſed notitiam confirmamus his rationibus. I. Ab ejus epithetis,& en- comiis: Nam fides dicitur noritia myſteriorum Dei, Rom. 16. v. 25. 27. Eph.3:y. 3. Col.. v. 26.27. Exiſtit ex Dei ſapientia,& eſt Dei ſapientia. p. 18 ———ſſſ — ooooöoooöooſoo 1 — 8 2 978 De Papiſimno v.18.(ap. 2. y. 7. Eſtecientia ſalutis, Lus. 1.v. 77. Agnitio veritatis, 1Tim. 2.y. 4. 2. Tim. z. v. 7. Tif. I.v.l. Scientia ſalutis, Luc. i. y. 77. b 35. 2. Ab evidenti aſertione Spiritus&. in ſcriptura. ai. 3.v. n. In ſeientia ſui ſervus meus juſtus juſtificabit multos, Scientiam hancnon efſe nudè hiſtoricam, ſed ſalvificam alibi oſtendimus. Scientia verò excludit ignorantiam, Joh. 17.v. 3. Hæc eſt vita æterna, ut cognoſcant te ſolum verum Deum,& quem miſiſti Jeſum Chriſtum. Heb. r.y.z Fi⸗ de intelligimus aptata eſſe ſecula verbo Dei. 36. 3. 4 fdei natura: Aſſenſus,& fiducia præſuppenitnotitiam Non enim aſſentimur rei ignotæ, ſed notæ,& fiduciam in rem eam collocamus, quam veram eſſe judicamus. Atqui fides eſt aſſenſus,& fiducia. Ergo. b 37, 4. Aeredentium, ex fidelium attributis: Qui ſunt illuminati, ſapientes, intelligentes, illuſtrati, res creditas ſciunt, illi eas non igno- rant. Atqui tales ſunt fideles. Ergo. Oſeæ. 4. v. 10. Quis fapiens&in- telliget iſta? Prudens& ſciet iſta? Eph.z. verſic. 8. Eratis quondam tene- bræ, nunc autem lux in Domino, Job. 19. v. 25. Scio quod redemptor meus vivit, Jer. 31. 34. Omnes cognoſcent me. 2. Tim. i. v. 12. Scio cuĩ credidi,& certus ſum, quia potens eſt depoſitum meum ſervare indi- em illum, Eph. 1.v. 17. Ut det Deus nobis ſpiritum ſapientiæ,&teve- lationis in agnitione ejus, v. 18. Et illuminatos ocules cordis veſtri, ut ſciatis, quæ ſit ſpes vocationis. Col. 1.v. 9. Ut impleaminiagnitione voluntatis ejus in omni fapientia,& intelligentia ſpirituali. Matt. 13:y- 23. Qui audit verbum,& intelligit,& affert fructum, Job.§. v. 69. Et nos credidimus,& cognovimus, quia tu es Chriſtus. Roman. 8. y.28, Novimus, quod qui diligunt Deum, omnia cooperantur in bonum. 38.. Anotatisne iseus: Derivatur enim xνανιν reldu, quod ſſi- gnificat doceo,& perſuadeo, Act. 19. v. 7. Paulus introgreſſus ſynage- gam cum fiducia loquebatur diſputans,& ſuadens de regno Dei. Ergo ut xei de ſignificat doctrinam proponere,& perſuadere, ita rlsus no- tat ejus effectum, nimirum notitiam quandam docendo,& ſaadendo in animo ortam. 39. 6. A miniſterii efficacia,& fructu: Miniſterium inſtituit De⸗ us, ut doceatur doctrina fidei. Ergo aut fides non eſt ignorantia, ſed no⸗ titia, aut fruſtra inſtitutum eſt miniſterium,& non aſſequitur ſuum fi⸗ nem. 1. Timorh. 3. v. z. Oportet Epiſcopum aptum eſſe ad docendum, 14 välb nrne zan gan 3 openre.Ie T 4 1 1 uu 3 — 1 Diſputatio LVI. 979 Tit. 1.v. 9. Potens ſit& exhortari in do ctrina ſana,& eos, qui contradi- cunt arguere. 4. 7. 4 doctorum verbiprobatione: Doctrinam fidei jubemur probare. Ergo nen debemus eam ignorare. Matth. 7. v. 1. Cavete vo- bis à Pleudopropheris. Johan. 10. venſ4. 5. Oves ſequuntur Paſtorem, quia ſciunt vocem ejus. Alienum autem non ſequuntur, ſed fugiunt ab eo: quia non noverunt vocem alienorum 1. Johan. 4. v. I. Chariſſimi nolite omni ſpiritui eredere, ſed probate Spiritus, an ex Deo ſint, quo- niam multi Pſeudoprophetæ exierunt in mundum. I. Theß. 5. v. 21. O- mnia probate, quod bonum eſttenete, 41+· 8. Ab oppoſita incredulitate: hæc enim dicitur ignorantia, Actor. 17. verſ. 23. 30. inſipientia, ſtultitia, Roman.. O. verſ. 19. Luc. 24. verſ. 25. Cœcitas, Roman. 11. verſ. 25. Epheſ4. verſ. 8. Teuebræ, Eai. 9. verſ.1. Matth 4. yerſ.. 5. Luc. I.y. 79. Johan. J. verſ.5. Ergo fides eſt notitia, intel- ligentia,& ſapientia; Contrariorum enim contraria ſunt attributa. 4². 9. A4 teſtimonio piorum Patrum: Cyrillus libr. I1. in Jo- han.capit. 16. Fides, inquit, quid aliud eſt, quam vera Dez cognitio: ſide e- nim cognitio fit? Teſtatur id Eſaias dicens: Si non creditis, non intelligitis. Gre- gorius libr.*. Moral. In Eleckorum corde prior honorum ſequeutium ſapien- tia naſtitur, atq, hæc per donum Spiritus, quaſi primogenita proles profertur: Quse profecto ſapientia noſtra eſt Edes. 43- 10. Aconfeſßaone ipſorum adverſariorum: Lombarqdus ſcri- bit libr. 3. Diſtin, 24. Nemo poteſt credere in Deum, niſi aliquid intelligat, cum jides ſit ex auditu prædicationis. Gabriel Biel z. Sentent. Diſtin. 23 quæſt. 2. Fides et notitia adhæſiva, certa& ſrma veritatis ad religionem per- tinentisper revelationem accepta. Catech. Roman. Part. 1. c.i. in Reſpon. Quaſt. 1. Dei cognitis nuhil aliudeſt niſi ſides. Dominicus à Soto in capit. 1. Epiſtol, ad Roman. per ſidem, inquit, apprehendimus, id eſt, cognoſci- mus, unde dependeat,& in quo conſiſtat juſtitia,& Ialus noſtra. Coſterus in Enchirid. cap. 4. p. 170. Quæ jide, ait, tenemus certißime cognoſcimus, lon- gè etiam certius, quam res eas, quas ſenſu percipimus. 44. Inſurgit verò contra hæe Bellarminus: Nam primò My- ſteria fidei, inquit, rationem ſuperant. Ergo ea credimus, non intelligimus, 45. Reſp. I. Contradicit Bellarminus ſibi ipſi: Nam lib. 1. de juſt. c. 6. ſeribit, fidei proprium eſſe plenißimè ſcire,& prs terto habere. 2. Magis, W Mmmmmm&mi- S*— ſͤſſ1 4—*——— — 8— 3 *— 1 2 980 De Papiſino & minus non variant ſpeciem: Quamvis igitur notitia fideiinalis ſit clarior, in aliis tenuior, non tamen inde ſequitur, fidem eſſe ignoran- tiam. 3. Diſtinguimus inter notitiam humanam& divinam, ſeuteve- latam, inter o⁰νεm,& didm inter notitiamcertitudinis,& evidentiæ, in- ter qualemcunque notitiam,& ſcientiam: Per notittam Far cogno- ſcimus rei exiſtentiam:Per notitiam& οmτ rei eſſentiam, cauſas,& mo- dum. Myſteria fidei noſcuntur nõ ex libro naturæ,& ex ratione, ſed er illuminatione Spiritus S.& revelatione Evan gelii in mente hominis accenſa: Sunt ea obſtruſa rationi, non cordi fideli, quoad cauſas,& mo- dum, non quoadrem ipſam,& exiſtentiam. 46. Secundd, Fides eſt argumentum rerum non appatentium, Heb- II. y. I. Ergo non eſt notitia. 4 47. RKeſp. I. Aliud eſt videre,& aliud noſcere Fides licetſitat- gumentum earum rerum, quæ non videntur, eſttamen carum, quæ cognoſcuntur. 2. Res cognoſcuntur afidelibus quidem certiſſimè ſed non evidentiſſimè,& non quoad omnes cauſas. 3. viſio eſt corpois, mentis,& ſidei: Myſteria videmus oculo fidei, non corporis,& mentis. 48. Quſtio quarta: Vtrum fides juſtificans ſit tantum aſſenſusin hominis intellectu; An verdò etiam jiducia miſericordiæ diyina? 49. Reſp. Concil. Trident Seſs. 6. Can. 12. Si quis dixerit fuem juſtificantem nihil aliud eſſe, quàm ſiduciam diwina miſericordiapeccata remut- tentis propter Chriſtum, vel eam ſiduciam ſolam eße, qua juſtificamur, anathe⸗ ma ſit. Bellarminus etiam lib. 1. dejuſtif. c. 5. totis viribus impugnat aſſertionem, qua ſtatuitur fidẽ eſſe fiduciam. Subſcribunt ipſi reliqui Pontificii, licet alioqui quid ſit fides inconſtanter,& variè dicant: am plærique fidem accipiunt pro Catholica(hoc eſt, Romanenii) profeſſione: Alii pro aſſenſione hiſtorica. Alii pro operibus quæ fi⸗ dem conſequuntur. Nonnulli fidem habent pro imaginatione qua- dam ſeu levi perſuaſione, atque opinione. Alii accipiunt eam pro qua⸗- litate quadam fidei, ſeu virtute in nobis hærente. 50. Quod verò fides ſit fiducia probamus 1. 4 Notatione: In lingua enim latina, græca,& hebraica ſides notat æ-neochobiav,&R cot⸗ dis fiduciam. Ergo eſſentia ejus non conſiſtit in ſolo aſſenſu. Diciture- nim fides à fidendo, hoc eſt, fiducialiter credendo, ut Joh..y.24. 4. 1 ₰ꝑ Q—„ 444.— ☛ 2—,„——,—-—— Dißutatio LVII. 5581 ſus non credebat ſemetipſum eis. xiτσνιà re¹εεαεαιι firmitet perſuaden- do: Quando enim beneficia Chriſti offeruntur in verbo Evangelii Sonpein corde, inde de miſericordia Dei propter Chriſtum firmam contipiunt perſuaſionem, ac fiduciam, 1I. Johan. 3. v. 19. Iu conſpectu ejus perſuadebimus cor noſtrum. Sic æmunah hæbraicum notat cordis confi- dentiam: Deducitur enim ab Aman, quod ſigniſicat certum,& con- dwr ſtabile fuiſſe. 4 8 5 6 4.. 8 1 — nne me 51. 2. Aconjugatis, ut ſunt xiινπ εdemν,⁸s, iss, fidere, fidelis, fi- on 1 d. N 1 7.— 3—4. 8 es: Nam τπνέν ſignificat fidere. Ergo ſignificat ziss fiduciam. Kenterun Matt. 24.v. 45. Quis putas eſt fidelis,& prudens ſervus? Luc. 16. v. 11. non converſabatur cum illis fiducialiter, 52. 3. Ab adjunctis cognatis,& ſynonymis: Variis enim epithetis fides in ſcriptura notatur. Dicitur xsππιονπιν confidentia, fiducia, 2. Cor. 3.y. 4. Eph. 3. v. 12. Phil. 3. v. 4. ngoqople firma perſuaſio, Rom. 4. y. 21. Heh. 6. y. I. cap. 10. v. 2. xεsεανν libertas, Eph. z. v. 1½. Heb. 3. v. 6. AAεᷣσο⁹ confidentia, Joh. 16. v. z. Matth. 9, v. 22. Keπνιuπμς, ααμς αειεε Phil. 3. v. 12. Johan. I. verſ. z. vnds ais, hoc eſt, firma meniis ſubfiſtentia,& fiducia. 53. 4. Acollatione locorum Scripturæ V. G N. Teſtamenti. Nam dicta, quæ in V. Teſtamento requirunt fiduciam& tribuuntur confi- dentibus, ilia ſæpe in Novo præeipiunt fidem,& tribuuntur eredenti- bus, ut Pſalm. 2. v. 13. Beati omnes, qui confidunt in eo, hocita effer- tur, Mar. 16. v. 16. Qui crediderit, ialvus erit. Sic quod legitur, Eſai. 26. y. 3. Servabis pacem, quia in te confiſum eſt, ſeu quia ribi fidit. Et Pſal. 112.y. 7. Paratum cor ejus confidere in Domino. Hoc Apoſtolus enun- ciat, Rom. 3. v. 1. Juſtificati fide pacem habemus. Similiter Pſalm. 28. v. 7. In iꝑſo confidit cor meum. Hoc Apoſtolus ita exponit, Rom. 10. v. 10. Corde creditur ad juſtitiam. Et quod dicitur Pſal.1. v.i. In Deo confido, non confundar. Hoc Rom. 19. y. 11. Sic reddit: Qui credit non confundetur. Cauſam cur in V. Teſtamento adhibeatur confidere, & fiducia; In Novo credere& fides, hanc dat Flacius pag. 318. Clav. Scrip. Quod Teſt. V. ſit propoſitum populo Dei, jam collecto,& ver- bo Deiaſſenſum præbenti. Non tam igitur opus erat eum admonete ad notitiam, quam ad fiduciam. Novum v. Teſt. propoſitum eſt po- pulo Dei& Meſſiæ maximar partem ignaro, ideò neceſſarium erat, Mmmmmm 2 ur drder Kubnn ardan nee 4 o k . ⁰ 2 1 24 Irnaun 4 Vera bona quis eedit vobis Joh. 2.y. ⁊24. Jeſus non credebat ſe eis. h. e. 1 N₰⁹ 2 4 982 Dpe pPapiſmo ut agnitio veri Dei inculcaretur.Inde 8 piritus S. uſus eſt vocabulis quæ & notitiam,& fiduciam conjunctim ſignificarent. 54. F5. A fidei juſtificantis forma, quæ eſt Chriſtum cum omnibas ſuis beneficiis apprehendere, Joh. I.v. 11. Rom.. v. I1. Gal.3.y. 14. Heb.4.va. Col. 2. v. 6. E. ides non eſt nuda noritia,& aſſenſus, ſed etiam fiducia. A ſentire enim poſſunt etiam hypoctitæ, qui non confidunt. 55. 6. 4 fidei objecto, quod eſt promiſſio gratiæ in Chriſto. Hanc verò applicat ſibi fides. At non applicat eam nuda notitia,&aſlen- ſus. Ergo. 56. 7. Ab eſſectis, ut ſunt peccatorum remiſſio. 4Act. 10,7.3. Li. beratio à damnatione Legis, Rom.&. v. i. juſtificatio, Rom. 10.v. 4. Hæcye- rè effecta non poſſunt adſcribi nudæ notitiæ,& generali aſſenſui, quem etiam habent Diaboli. Ergo fides non eſt tantuùm notitia,&aſ. ſenſus, ſed etiam fiducia. 57. 8. A fidei oppoſitis, ut ſunt hæſitatio, puſillanimitas, diffi- dentia, timor& metus, Rom. 4. y. 20. Jac. I. v. 6. Matth. 22. verſ. 21. Mar. 11.y. 23. Illa verò ſunt in voluntate. Ergo fides non eſt in ſolo intelle- ctu, ſed etiam in voluntate. Philoſophi dicunt: Centraria in eodem ſub- jecto nata ſunt fieri. §8. 9.Idem docent exempla, ut Abrahami, Rem. 4.v. 8. Hæmor- rhouſæ, Matth. 9. y. 22. Mulieris Chananææ, Matt. 15. v. 28. 59. 10. Ab adyerſariorum confeßione: Lombardus dicit libr.z. Sent. Diſft. 23. Lit. D. Credere in Deum eſt credendo amare, credendoi eum re, credendo eiadhærere,& membris ejus incorporari. Per hanc ſidem juſſiſ- catur impius, ut deinde ipſa ſides incipiat per dilectionem operari. Cajetanus in enarratione dicti Moſaici, credidit Abraham Deo: Moſes non dicit 4brahamum credidiſſe Deo, ſed in Deo: Hoc enim plus eſt: Nam credere Do eſt fidem habere illius verbis, ut veracibus, credere autem in Deo inſuper alii Fᷣduciam in Dpꝛ. Stapletonus in prompt, moral. Dom. Pent. 1. G. Credi- tis in Deum, etiam in me credite, hoc eſt, in Deum ſiduciam babete,& inme. 66. Qucxris, an juſtificatio admittat majus,& minus? idquè ex aſßertione noſtra confirmas à fiducia, quæ in aliis eſt major,& in aliis minsr. Ergo& juſtificatio eſt major vel minor. Nam ſiducia eſt juſtiſicationi cauſa. 61. Reſpond. 1. In præcedenrtibus oſtendimus ad fidem ſal· vificam concurrere tria, ur lunt 1. llluminatio,& in meme cogaiie 4*— 920 Aſten- 4n. Knglg u Den couua 2 2 nanr PPitu u b Dißutatis kVII. 568] Affenſus, ſeu judicium approbans, ex quo naſcitur plena perſuaſio. 3. Apprehenſio, ſeu fiducialis receptio, quam ſequitur vel tanquam ad- junctum, vel tanquam effectus confidentia. 2. Fiducia ſumpta pro apprehenſione non recipit magis,& minus: Non minus enim recipit Chriſtum qui magnæ eſt fidei, quam qui eſt parvæ, licet hic miorem ille majorem habeat confidentiam: IIluſtrari id poteſt exemplo à tre- mulà manu,& eleemoſynam apprehendente defum pto. At fiducia metonymicè pro confidentia, ſeu ⸗ανν/οπνα ſumpta admittit magis,& minus. S2. Quxſtio quinta: An fides ſola,juſtificet? 63. Reſpond. Johannes Roffenſis in Confut. Aſſert. Mart. Lu- theri ſcribit pag. 129. Pugnant inter ſe, quod ſola fides ad juſtitiam,& pa- cem cordis ſuficiat,& quod Sacerdos nihilominus peccata remittat. Conci- lium Trident. Seſs. 6. Can. 12. Si quis dixerit Jidem juſtificantem nibil aliud eſſe, quAàm fiduciam diyina miſericordie peccata remittentus propter Chriſtum, vel eam fiduciam ſolam eſſe, qua, juſtiſicemur anatbema ſit. Becanus Tom.x. Opuſc. pag. 226. Lutherus, cum illam partisulam ſola) non poſſet uſbiam in ſacris literis reperire; uſus eſt ſua authoritate,& audacter illam poſuit in ter- tis capite Fpiſt. ad Romanos. Et cumi poftea de has re monitus eſet, nibil aliud quam hocreſponfi dedit: Sic volo, ſic jubeo, ſit pro ratione voluntas. Bellar- minus libr. I. de juſtif. capit. 12. hæreticos eos eſſe, ait, qui docent, nos fide ſola juſtificari Tannerus in Anat. Auguſt. Confeſs. fruſtra polli- cetur p. 7. ſe probaturum, quod Lutherus ſit Bibliomaſtix, ſeu ſacri- legus, ſacræ Scripturæ falfarius. Ibid. pag. 48. Per additionem inſigne C inexplabile falſi crimen in Spiritum S.& diyinum ejus verbum admiſit Luthe- rus in epiſtola ad Romanes cap. 3. v. 28. Et paulò poſt: Quid autem fecit in ſua germanica verſione, ut rudi populo ſub ſpecie, ac nomine ſacræ ſeriptura ſuum turpigimum, ac inſanum errorem, quod ſola. fider(excluſis non ſolum operihus legis, de quibus ſolummodo loquitur Apoſtolus, ſed etiam omnibus aliis operibus ſeu actibus honis, quantum vis ex gratia,& fide Chriſti perfectis) hominem ju- Kiſiset ac ſalvet, tantò facilius obtruderet, ac penſuaderet. Nimirum quia verus, ac incorruptus ſacra ſcriptura textus eſus hunc erroremi, nil Iuvabat, corrupit i- pſe, ac falſavit in ſua verſione textum, addendo particulam S0LV M, quæ in nullo textu, latino, græco, aut barbaro antea in Ecclefia catholica unqã legeba- tur, Coſt. in Enchi. c.6 P. 266. Fides ſola nõ ſatis eſt ad Huſtificationé obtinéad. mmmmm 3 Coſterus in v. Jo. Nolitimere, crede tantum,& ſalva erit. 984 De Papiſin in Dom. 23. Dent. Conc. ⁊. Fides juſtificat, ſed non ſola. Sicut hom gutra¹ hominem, ſed non ſolus, quia etiam ſol concurrit in omni generatione. 64. Sententiam verò Proteſtantium de hac quæſtionepropo- ſituri, ſequentes notamus obſervationes. Prima: In has propoſitione ſ- des ſola juſtifcat, particula(ſola) determinat non ſubjectum, ſed pradicatum. Removetigitur opera non ab actu præſentiæ, ſed à communicatione efficientiæ, hoc eſt, non ut fidei,& juſtificatis adeſſe, ſed ut ſidei in a ctu juſtificationis cooperari negentur. Excluſiva enim particula in hac non excludit virtutes, ne adſint, ſed excludit eas à cauſa reconciliatio- nis. Diſtinctæ igitur ſunt propoſitiones: Fides line operibus juſtifſtat,&eß- des ſine operibus eſt mortua: In priore particulaſine operibus) pertinetad rædicatum, in altera determinat ſubjectum, 65. Secunda: Non ſtatim quæ conjuncta ſunt conjunctim agum:. Explicatillud eruditè B. Lutherus in commentariis ſuper cap. ij. Gen, Scio, in quiens, reliquas virtutes eſſe inſignia dona Dei: Scio, fidem ſine husdo- nis non exiſtere, ſed quaſtio eſt, quod cujuſque proprium. Tenes manu vaniaſe⸗ mina, non autem quaro, quæ aum quibus conjunlta ſint, ſed quæ cuique yroyria virtus. Hic apertè dic, quid fasiat ſola fides, non cum quibus virtutibus conjun- cta ſit. Sola autem fides apprehendit promißionem. Hoc proprium ſeliu fe eſt. Reliquæ virtutes alias habent materias, circa quas verſantur. Item: gli mus, quod ſides nunquam eñ ſola, ſed affert ſecum charitatem,& alia multyli- cia dona, neq, un quam ſola eſt, ſed non ideo confundenda res,& quod ſaliuu hli, aliis virtutibus tribuendum. 66. Tertia: Fides ſola juſtiſicat, ſeu uſtificamur ſola jide obedientiam Jeſu Chriſti apprehendente, 67. Probamus id 1. Aremotiene operum ab actu juſtiſtcationi Op poſitorum poſito uno tollitur alterum. Atqui reſpectu actus juſtiftc⸗ tionis fides& bona opera ſunt oppoſita, quæ alioqui extra juſtificatio- nem optimè conveniunt. Ergo poſita juſtificatione per fidem, nega- bitur juſtiſicatio per opera. Minor legitur Rom. 3.y. 28. cap. 4. ⁷.5eLap. le. 6. Gal. 2. v. 16. Eph..y. 89. Tit. z.v. 5. 68. 2. Aparticulis excluſivis: Ititur ſeriptura inſtrumentum ap⸗ prehendendi Chriſtum deſcribens, particulis excluſivis. Ergo docet tidem ſolam a pprehendere Chriſtum,& per conſequens fidem io- lam juſtificare, Mar. v. 36. Ne metuas,„νον πν gevs ſolum erede. Liië-5- tuon inter bene laa ſola: wiita —..— 1 Ia 1a Mrfr unn — n Atica— diſutatio IEII. 9⁵5 69. Excipit Bellarminus, Dominum, inquiens, loqui, non de juſtifi- catione impii, ſed de miraculo, in excitatione filiæ faciendo. 70. Reſp. Reuatio eſt inter promiſſionem,& fidem,& non inter opera noſtra,& promiſſionem. Objectum promiſſionis ſunt vet beneficia corporalia, vel ſpiritualia. Quemadmodum verò fides ſo- la apprehendit promiſſionem de beneficiis corporalibus, ita eadem ſola apprehendit promiſſionem de beneficiis ſpiritualibus, ſeu de gra- tuita peccatorum remiſſione in Evangelio oblata. 71. 3. A phraſibus æquipollentibus, cujuſmodi ſunt daν ½ε, es un Gal. z. v. 16. Non juſtificatur homo ex operibus legis iar u⁸ Jid mise- 65. I. Joh. 5. V. 5. Quss eſt, qui vincit mundum, ei ⁵α ις νυ niſi qui credit, quoniam Jeſus eſt Dei Filius. Quod verò particulæ illæ ſint ex- cluſivæ patet ex Matt. 19. v. 9. Cap. 5. v. 32. C. 24. v. 36. Mar. 13. v. 23. Gal. G6. v. 14. Apoc. z1. v. 27. 2. Reg.. v. 17. Quæ loca Dietenbergerus in verſione Germanica plærunque reddidit per vocem Allein. 72 4. Ex illis locis, quæ docent hominem juſtiſicari gratis. 1dem enim eſt gratis,& non ex operibus, acper hoc idem eſt gtatis,& ſola fide, Rom 3. v. 24. Cap. 4. y. 4.5. Cap. 11. v. 6. Eph. 2. y. 8.9. 73. 5. Aboperum noſtrorum conſideratione: Hæc enim ſunt im- munda, imperfecta, jam ante debita, carent vi apprehendendi juſtiti- am,& gratiam in Evangelio oblatam. Ergo inſtrumentaliter non ju- ſtificant, ſed ſola fides. 3 74. Patticula igitur exciuſiva tria potiſſimum docet in Atticu- lo juſtificationis 1. Objectum fidei juſtificantis, quod non eſt quærendum in lege, ſed in Evangelio, quod gratuitam miſericordiam propter Chriſtum mediatorem proponit,& apprehendit. 2. Cauſam ſeu meri- tum reconciliationis, quod non ſunt noſtra opera, ſed Chriſti ſatisfactio, & obedientia. 3. Medium, ſeu applicationis òeνανο: Non enim operibus ſed fide ſola apprehenditur,& applicatur gratuita reconciliationis promiſſio. 75. QuARTA: B. Lutherus igitur gravi de cauſa uſus eſt in Arti- culo juſtificationis particula,(SoràA Allein)& ea commodißimè expreßit ſenſum excluſivarum paulinarum. Nam 1. reſpexit aà proprietatem linguæ ger- nanicæ: Quando enim ſeriptura de duabus vel pluribus rebus loqui- tur, ita ut de una tantùm affirmet, de reliquis veiò neget, illud loquen- di genus, non poſſumus in Germanica lingua commo diùs,& ſignifi- cLantids — —* ä— 2—— 4 1 4 8———— 3 — 4—“““— 3 3 8 84——.— 3 4 1————*—— e.. erier. 1 8 8 1 97 1.————— 8 ———B—’——— 4 öC — 88—— 2————— “ —8ſſſ —— 5—— ͤſſͤſſſſſſſſſ 3 4 ——— — 4—,—–* S— 1—— 98— —— — 98⁶ b b De Papiſmo cantiùs reddere, quam per exclaſivas, ſola, tantùm, Allein. Luthetus ſcribit Tom. 5. Jen. p. 162.& ſeqq. Das iſt die Art vnſer Teutſchen Sprache/ wenn ſich eine rede begiebt/ von zweyen dingen/ derman eines bekennet/ vnd das ander verneinet/ ſo brauchet man das wort lolum (Allein) neben dem wort nicht oder kein) Als wenn man ſagt/ der Ba⸗ wer bringet allein Korn/ vnd kein Geld. Item ich hab warlich itzt nicht Geld/ ſondern allein Korn. b 76. 2, Propriam,& nativam Apoſtoli ſententiam exponit, Rom. z. 3. Probati interpretes ad exprimendum verum ſenſum uti ſunt particula excluſiva(ſola) etiamſi in fonte non legeretur. Editiovulga- ta latina majoris emphaſeos gratia particulam eam inſerit, licetin edi- tione hebraica non habeatur. Levit. 21. v. z. Deut.§.y. 13. c. 19. p. 20.8.12. v. 32. Cap. 22.y. 27. 6. 32. v. 39. 1. Sam. 10. v. 19. Cap. 18. y. 8. z. Reg. 7. v.7.9.J9.r. 11.c. 23.y. 7.9. z. Par. 20. v. 12. Eſther. z. v. 2. c. 4.v. 13. Job. 17:v. 1. Cantis.8.y.l. Jer. 17.v. 4. Dani. 11.. 4. Zach. 8. v. 19. Septuaginta interpretes inſerunte- am, Gen. 3.v. rt. Deut. 6. v. 13. Quod factum approbat Chriſtus, Matt.. v. 10. Syriaca verſio inſerit particulam Balchud, Rom. 4. v. j. Italica Ve- netiis excuſa anno 1546. inſerit eandem Gal. 2., 16. ma ſolo per la fede. 77. 4. Ipſa ſeriptura ſæpe, quod in uno loco propoſuit petar- firmationem& negationem, idem altero in loco explicat addita par- ticula excluſiva. Videre illud eſt ex eollatione locorum. Deut. 6. v.j. 14. G Matt. 4.y. 16. Item Deut. 32, v. 39. Rurſus Pal. 51. v. 6. G Syr. 18.p.r Similiter, Mar. 13.v. z 2. Et Matt. 24. y. z7. 78. z. Particulam illam(ſola fide) non excogitavit primum. Lutherus, ſed habet antiqnitatis conſenſum, idque fatetur Geotgius Caſſander in ſua conſultatione de Art. Relig. lImò ante Lutherum Bi. blia germanica ſunt edita, in quibus legitur Rom. 3. Allein durch den Glauben ohne der werck der Ehe. Concludimus igitur verbis Chryſo⸗ ſtomi in Epiſt. ad. Gal. Tom. 4. p. ↄ12. Scientes, quod non Juſtificabitur homo ex operibus legis, ſed tantum per fidem Jeſus Chriſti. FINIS DISspurATIeNISLVII. e**⁸. — 11 3. Len man aun Lanu n rremden aai lrpe, winwnn d dem ena g Mefterclena 1unß Ara ee—— F. lan ius jn unc ers confenin If ce de Ar LeE * 4 ᷣS* — 8 8 6 ₰ 5 9 A 4— “ DISPUTATIO LIIX. Qu4 ES T 1 DE FIDE IVSTIFICANTE altera Reſp. Ludovico Dunte Revalia- Livono. 1 HESIS I. EnR dicit Hilarius lib. 10. de Trinitate: In ſimplicita- Te jides eſt, in fide juſtitia eſt, in confeßione pietas. Itaque fides ad vitam æternam anhelantibus ſummè eſt ne- 4 ceſſaria. Apoſtolus dicit, Rom. 10. v. 10. corde credi- . tur ad juſtitiam, ore fit confeſſio ad ſalutem Rom. 14. 2. Fidem igitur commendans Auguſtinus rectè dicit Serm.; 8. de temp. Ad veram bearitudinem per venire polentibus, primò omnium ſides neceſſaria eſt, ſicut Apoſtolica docet aut horitas dicens: Sine jide impoßaibile eſt placere Deo. Conftat ergo neminem ad veram pervenire poſſe beatitudinem, ni- Ii Deoplaccat,& Deo neminem poſſe placere, niſi per ſidem. Fides namque eſt bonorum omnium fundamentum, ſides humanæ ſalutis initium. Sine hac ne- mo ad iliorum Deipervenire poteft conſortium: quia ſine ipſa nec in hoc ſeculo quiſquam juſtifcationis 2Kequitur gratiam, nec in futuro vitam poßidebit ater- nam. Et ſi quis bic non ambulayerit per fdem, non perpeniet ad beatæ Domini noſtri Jeſu Chriſti ſpeciem. 3. Quare quæ reſtant de fide juſtificante quæſtiones,& quas in præcedente Diſputatione examinandas non exhibuimus, easjam proponemus. Hujuſinodi ſunt de jidei ſubjecto, objecto, nonnullis ejus diſtin- ctionibus,& de certitudine ſalutis. 1 4. Quoxſtio prima; ytrum pdes ſit tantum in intellectu; An verd in intellectu,& voluntate ſimul? b S. Reſp. Statuunt Pontificii, dem generalem tantùm eſſe aſ- ſenſionem, Keferunt igitur eam tantum ad intellectum. Pighius cla- Nnnnnn mitat 2— 5— 9“ eha 5— 1 „———————— ———— 2———nnnn 8e — 31e—*. 5 „— 8——*— 9⁸⁸ b De Papiſino mitati fidem eſſe chimeram, ſi ſimul in mente,& voluntate colloce- tur. Quæ enim ſubjectis differunr realiter differunt. Bellarminuslib. I. de juſtif. cap. 6. enarrans ſententiam Proteſtantium ex Chemnitio ſcribente, fidem eſſe notitiam, aſſenſum& fiduciam accedendi ad thronum gratiæ, qua apprehendit juſtificationem, ſubjicit pagin. 946. Hæc Philoſfophia Chemnitiana parum azcit ad rem: Nam non poſſunt iſti omnes aclus ad unam virtutem propriè,& per ſe pertinere, cum priores duo ſint in in- tellectu. poſteriores in voluntate, nec fieri poßit, ut una yirtusſit in duabusyo- tentiis genere diſtinctis. Quare adhuc reſtat quæſtio, quinam ex lllig attibusa dem juſtiſicantem pertineant: Nosenim contendimus, duos priores, qui ſunt in intellectu, eſſe actus ſidei; Adverſarii cantra, duos poſteriores, qui ſuntin polun- tate,&maximo poſtremum actum fidet eſſe volunt, cum ill ſoli tribuant-uſtiß- candi officium. Sic igitur argumentari videntur: Quicquid duobusſub- jectis realiter diſtinctis inhærer, illud eſt monſtroſum. Atqui fides Lu- therana inhæret duobus ſubjectis realiter diſtinctis, intellectui,& vo- luntati. Ergo eſt monſtroſa. 6. Proteſtantium verò ſententiam defenſuri. 1I. remittimusad diſputationem præcedentem, unde repetendum eſt tres eſſefideia- ctus, notitiam, aſſenſum,& fiduciam: Docentur actusilli, Job. 4. vo. 11.12. Non credis, quia ego in Patre,& Pater in me eſt. Credite mihi me in Pa- ere,& Patrem in me eſſe: Sin minus propter ipſa opera credite mihi. Amen, a- men dico vobus, qui credit in me, opera, quæ ego facio,& ipſe faciet. 7. z. Scriptura docet, corde nos credere ad juſtitiam Rom. 10.p0. Inde eſt Canon Theologicus: Verba natitiæ apud Hebræos notant ſeyeaf fectus cordis. 8. 3. Principia Ariſtotelica non ſunt opponenda, ſed ſubor⸗ dinanda divinæ veritati in verbo. Myſteria enim illa tranſcendunto- mnem captum humanum. Ergo tranſcendunt& omnes regulas phi⸗ loſophicas ex ratione formatas. Ergo hæ nec debent, nee poſſuntop- poni divinæ veritati in ſcriptura ſacra revelatæ. Pugnantia enimoppo- ni debent ſecundum idem, ad idem,& eodem rempore. Itaque& my⸗ ſteriis captivanda eſt ratio in obſequium Chriſti, ne tranſitus fiat in a⸗ liud genus,& ne pugnantium conditiones negligantur. Auguſtinus dicit: Titubat fides, ſi divinarum ſcripturarum vacillat authoritas. Et ma- for eſt Scripturæ aut horitas, quam omnis bumani ingenii capaeias compreben- dene poteſt. 9.4. Non- rerderrmeen n. nct rnan LAcurDun r,Crand: nnu er ur I guggjat drr i n —— —ͤͤͤſͤſͤſͤſͤſͤſͤſſſſſ-- Diſutatio IIIX. 989 9. 4. Nondum convenit inter ipſos Philoſophos de diſtin- ctione facultatum animæ cum ab hac, tùm inter ſeſe. Ergo ex ea non- dum ſatis inter ipſos deciſa nihil ſolidi inferre poſſunt Pontificii con- tra veritatem Theologicam. Nonnulli enim facultates referentes ad Prædicamentum qualitatis, animam ipſam ad Prædicamentum ſub- ſtantiæ, ſtatuunt facultates tumà ſeipſis, um ab anima realiter differre ut Thomaspar. i. Summe quaſt. 77art. I. Et quaſt. 79. art. I. Petrus Nigrus in clypeo Thomiſtarum quaſt. 48. G 54. Zabarella lib. de Facult. Anim. c. 4. Colleg. Conimb. lib. z. de facul. anim. o. 3. quaſt. 4. art. 2. Toletus lib.z. de Anim. c. 4. tex. ſ0. q.9. Fonſeca lib.j. Metaph. c. 1. a. i. ſect. 5. Suarez Tom. 1. Diſp. Me- tap. Diſp. 18. ſect.3 2,13. Alii negant faoultates animæ differre realiter,& prædicamentaliter, licet differant objectiye, formaliter,& virtualiter ſicuti differunt idiomata Dei, Hæco pinio eſt Durandi lib. 1. Sen. Diſt. 3.J. 4. Commentatoris in Damaſcenum lib. z cap. 12. Schegkii 2. Top. Loc. 9. Nominales opinentur facultates animæ nec realiter, nec tan- tum ratione ratiocinante. Adſcribir hancopinionem Collegium Co- nimb. Ochamo in z. Sentent. diſtin. 16. q. 24. 26. Marſilio in 1. quæſt, 7. artic. 3. 25“ 10. Durandi opinionem ſtatuentis, voluntatem,& intelle- ctum non eſſe potentias reipſa diſtinctas, ſed unam,& eandem enrita- tem, quæ propter ordinem,& relationem ad diverſos actus, nimirum ad functiones intelligendi,& vocandiduarum porentiarum rationem ſortiatur, approbat Scaliger atq; accurratè,& ſubtiliter explicat, Exer- 307. ſect. 3. Voluntas eſt inteliectus extenſus ad habendum, aut faci- endum, quod cognoſcit. Ibidema In homine voluntas eſt intelle ctus Promotus: UÜbi imminet ruina, fugit homo. Ita tunc vult, quodap- petebat, ſalutem ſuam ſcilicet. Et ſect. 4. Voluntas etiam àte jungitur cum intellectu: Ab Ariſtotele verò in tertio de Anima, una res efſe ſta- tuitur, diverſa verò ſolâ ratione, id eſt modo ſuo. Item ſèect. 1 5. Quid igitur intellectus eſt 2 Nam multis nominibus deſignata eſt ejus notitia. Alu partem, alii vim, alii dicere poteſtatem. Qusd cum de intellectu fuerit explica- catum: eodem aſſenſit de voluntate qusque ſentiendum erit. Voces ipſas declara- mus Partesdico, id eſt, potentias eſſentiales. Vim verò, vel facultatem vel po- teſtatem, accidentia. Deinde aninter ſe differaut,& quomodo. Dicimus, non eſſeaccidentia, neque abſoluta, neque relativa, neque realiter, ut loquuntur vul- 9 differre à ſe inyicem: neq, utrumis ab eſſentia anima: Decet enim animam Nunnnn 2 propter — — 2 —— — —————;—x—xxx:;:: „ 990 De Papſmo ropter ſuam dignitatem fungi ſuis oficiis: ſuaſque exercere poteſtater ahI- propt? maignitatem jungi Mcits: ſuaſcquüs& Poteſtates, abſque ullius actidentis, aut inharentis, vel praſidio, vel adminiculo: ged ſine ullo me⸗ dio ſtatim per eſſentiam ſuam. Quæ eſſentia ſine reali poteſtatum diyunctione eſt principi ibi ipſi au rar es, id ſt, quod ſit ſatis ſibi, ad producendas effeckiones ſuas: ea que non ſolum ſimplices, ac uniformes, ſed etiam compoſitas, ſedetiam diverſas, ſed etiam oppoſitas, propter ſuam ſimplicitatem, atque divinitatem: ta tamen, ut ſeriatim una yot aliam educatur. Intellectus autem ac voluntas etſi ſunt una res, tamen diſtinguuntur ratisne. Sunt enim affectus anima prs- prii, non accidentales, ſed una res cum ipſa. Sicut, unum, Bonum, rerum ſunm affectur ipſius entu: una ſane res, atque eadem cum ipſo ente. Sed G'abes,& inten ſe diſtinguuntur per deſinitionem, ad hunc ſanò modum. Quia in prima natura ſtatuitur ipſum ens: Quæ natura quodam modo ſeipſam profert, atque eicit, ut ſit, unum, bonum, verum. Qua eſt alia formalitas ab illa prima for. malitate. Quæ alia esl apprehenſio entis, ut eſt ens: alia, ut eſt unum. Hoce- nim ex illo ſequitur, atque ex eo naſcitur, ſed non extra ipſum. Vna enim res eſt. Sic una res, anima intellectus, voluntas. Anima tamen eſſentiam ai⸗ cit. Intellectus ea eit ipſa eſſentia, ut apprehendit. Noluntas eſt idem, quodil- la eſſontia intelligens, atque exiendens ſeſe ad illam rem cognitam yoti- eundam. 1 11. J. Illi ipſi, qui facultates animæ, intelle ctum,& volun- tatem realiter inter ſe differre ſtatuunt, non univerſaliter„& ablo- lutè affirmant, unam virturem eſſe non poſſe in duobus ſubjectu. Thomas ſcxibit 1. z. quæſt. 56. Artic.. Aliquid eſſe dicitur in duobus, primo ſic quod ex aquo ſit in utroque ſic impoßibile eſt unam virtutem eſſe in duabus potentii. Secund ordine quodam,& ſic una virtus potet pertinere ad plures potentiu- ta quod in una ſit, principaliter& ſe extendat ad alias per modum diffuſionu, vel per modum diſpoſitionis. Idem non abſurde dici poteſt de fide, quæ principaliter eſt flducia, ſeu fiducialis beneficiorum CRRIST 1ap- prehenſio, actus reliquos in intellectu Præſupponit per modum dil⸗ 1 pole imr lit. ad in eo ſat rut me Kaererinr n d kHr, mn a 44a ud un'run 1. pn n 2 von Düre Diſputatio LIIX. 991 dum. Procedit autem hu)juſmodi actus,& à voluntate Eab intellectu. In de igitur reſpondet ad quæſtionem, an fides ſit major,& minor, his diſtinctionibus, Secundà 2. quæſt.. Artic. 4. Siconſideretur Jides ex par- te obecti, ſic formale objectum fidei eſt ſimplex,& unnm ſeu prima veritas, ſe- cundum, hoc eit fidesuna: Ea verd, quæ materialiter credendo proponuntur, ſunt plura,& ſic poteſt unusplura explicité credere, quam alius. Si conſidere- tuur fides ſecundum participationem ſub)ecti, fides dupliciter eſt major, primò ex Parte intellectus propter majorem certitudinem, ſecundò ex parte voluntatis Propter majorem promptitudinem. Gabriel Biel 3. Sentent diſtin. 23. quæſt. 2. Artic. 3. Dub. 4. Fides eſt viytus intellectualis, inquit, quia cauſatur ab actibus intellectus elicitis, ſcilicet aßentire verbo certo ex authoritate teſti;: Eſt tamen ex parte moralis, quia acquiritur ex actibus voluntatis imperatis. Nam apprehenſo verocerto, ſed inevidenti,& ita non ſufficienter probato, nos cogitur intellectus aſſentire, ſed quantum de ſeeit, poteit non aſſentire, ideò ſi ²Hentit yrmiter, volens aſſentit,& ita ex imperio voluntatit. Bonaventura in libr. 3. Diſtin. 23. Artic.. quæſt. 2. ſcribit: Figes in quantum virtus me- riter a eſt, dici poteſt, quod in libero arbitrio ſit. At in quantum hahitaseſt, potentiam facilem reddens, pertinet ad intellectum. Imò Bellarminus ſui immemor,& ſibi contrarius duo ſubje cta fidei attribuit libr. 1. de Ju. ſtif. capit. 10. quia fiduciam præcedete juſtificationem aſſerit, eam que ad fidem refer: pagin. 96e. ait: Fiducia ohtinenda veni⸗„qualis eſſe debet in homine pænitenriam agente, præcedit juſtifrationem. Et annôn ſidem eo ipſo intellectui,& voluntati attribunnt, dum eam eſſe aſfenſum ſtatuunt,& charitate ejus formam eſſe fabulantur: Annon enim vir- tutis moralis fubjectum eſt voluntas? Jam verò charitas eſt virtus moralis. Ergo. Forma verò dat efſe, operari& denominat rem. Quare ſi fidei forma pertinet ad intelle tum. Ergo& ipſa fides. 13. 7. Virtutem unam ad diverſas animæ facultates, intel- Jecdum,& voluntatem referri poſſe, illuſtrari ſolet exemplorum indu- ctione: Primum petitur à conſideratione imaginis Dei in primo homine. Hæc enim erar quidem una, ſed ſi ita erat partim in intelle ctu, quoad lucem notitiæ in mente, partim in voluntate, quoad juſtitiam,& effectuum cum lege Dei conformitatem: Unde dicit A poſtolus Epheſ. 4. verſis. 24. Hominem conditum fuiſſe in juſtitia,& ſanctitate veritatis. Secun- dum à kbero arbitrio, quod erat mentis,& voluntatis facultas mixta ex Nnunnn 3 intel- — — — 99² De Papiſmo intelligentià,& appetita rationali, dicit Thomas p.. q. 3. Art. z. ltaque hæc res una erat in intellectu ratione arbitrii, in voluntate rationeli- bertatis, videatur Lombardus lib, z. Diſt. 24. Lit. C. Tertium A deſimxune ſpei: Hac enim eſt certa expectatio futuri honi. Erge ea eſt in intellectu,&in voluntate. Nam certitudo pertinet ad intellectum,& expectatioad voluntatem. Quartum 4 yirtutibus inte lectualibus, ut ſunt ars& pruden- tia: Nam pru dentia ratione cognitionis pertinet ad intelle ctum, ratio- ne actionis ad voluntatem. Sextum Adiſciplinis practicis. In his enim dantur duo, probatio, vel demonſtratio, ut plæriſque placet,& de- monſtrationis fructus, qui eſt ad agendum directio. Relident igitur in intelle ctu,&S in voluntate. 14. 8. Hiſce ſic præmiſſis diſtinguimus primoò inter ſubſe- tum denominationis, inhæſionis,& perfectionis: Subjectum fidei denomiuationis eſt totus homo, qui ab eo nominatur fidelis ſbſe- ctum ejus inhæſionis eſt cor humanum: ſubje ctum perfectionis eſt intelle ctus,& voluntas: Inteilectum perficit rerum notitia, volunta- tem fiducia. Secundè, inter virtutes fimplices,& mixtas, ſeu conjun- ctas: Ullæ ad unam animæ referuntur facultatem, quia necdiſtinctas partes, nec diſtinctos admittunt actus: Conjun ctæ virtutes ad diver- ſas referunturanimæ facultates, ut introductione exemplorum eſto- ſtenſum. Sic fides juſtificans, quia eſt notitia aſſenſus& fiducia, eſ quidem in ſe una, ſed actus comprehendit diverſos, quorum reſpectu eſt in intellectu,& in voluntate. 15. Queſtio ſecunda: Quodnam jidei juſtificantis ſit objedtum. 0 16. Reſp. Fidei juſtificantis obje ctum non eſſe ſpecialem Dei miſericordiam, ied omnia, quæ Deus in verbo revelare dignatuseſt ſta- tuunt Pontificii. Collocutores in Colloquio Ratisbonenſi objectis fidei juſtificantis annumerabant relationem canis Tobiæ viden- tis herum ſuum,& caudam movent:s. Bellarminus libr. 1. de uſtit cap. 4. Catholis:(Komanenſes)fidem tam late patere volunt. quam latt ha- tet verbum Dei: Certam autem promißionem ſpecialis miſericordiæ, non tem jidem, quam ad preſumptionem pertinere contendunt. Gotthardus Canon- 1 4* 8 4- 4 88..** e 1 ¹ 4. Patrav. in defenſ. Eccl. Cathol. p. 156. Lutherani, inquit, prate: fidem hi ſtoricam noyam quandam ſpecialem inyenerunt, qua meritum Chriſtiayptt- 1* hendamus, ac nobus peccata remißa eſſe certo ſtatuamus, eam nos non ſuus al beſtem execramur. Ruardus Tapperus in Expl. Art. 9. p. 75. Fides, ait, qu 4 2* qui Dn, Lxrn „““ dr mn mn vr. — rrrranernicn 1 rrern M au tranrn(mad aees, u mdtbrr ns, Cr ciuml —— 8 A„—*. A hDißßatatio IIIX. 99½ quis firmiter credit,& certoſſtatuit propter Chriftum ſibi remiſſa eſſe peccata, ſeq; poſſeſurum vitam aternam, nullum habet in ſcriptura teſtimonium, imò iiſdem adverſatur. Cenſ. Colonien. pPag. 118. Objectum fdei juſtificantis eſtomne id, quod in verbo Deirevelatum. Piſtorius in Di ſput. de juſtif. th. 19. In eolongè aberrant, quod opinantur Fdem ferri ſolit vel principaliter in paſ- ſionem,& mortem Chriſti. Imò quod magis eſt fidei objectum ſtatuunt eſſe etiam traditiones humanas„Stapletonus in relect. princip. fidei controv. 5. q.. Art. 4. p. 514. Sipreſens Eccleſia, inquit, librum Hermeæ Pa- ſtoris nomine inſcriptum, conſtitutiones 4poſtolicas à Clemente editas,& ſimi- les in canonem ſacra ſcripturæ referret, nulla tatio obſtat, quin eos pro Canoni- cu admittere debeamus. Bellarminus lib. 2. de Sacram. cap. 25. Omnium dogmatum firmitas pendet ab authoritate praſentis Eecleſiæ. Et lib. 4. de not. Eccl. cap. z. Scripturæa pendent ab Eceleſia, non contrà, ut ſæpe diximus. 17. Conrra Proteſtantes primò commendant regulam Cor- nelii Janfenii Epiſcopi Gandaventis cap 32. Harm. Evang propoſitam: Quadam dicuntur de hide reſpectu notitiæ, quedam reſpectu fiducia: Eidei ob- jectum reſpectu notitiæ, adæquatum eſt omne Dei verbum in ſcriptu- ra Prophetica,& Apoſtolica propoſitum; Ex his objectum ejus pri- marium ſunt Articuli fidei, qui ſunt iidem in V.& N. Teſtamento quo- ad fubſtantiam, Act. 15. v. I1. crevit autem in N. Teſtamente explica- tio. Sunt planè iidem in iis, quæ concernunrt ſalutis modum; Acci- dit verò quædam mutario in mediis gratiam offerentibus. Fidei obje- ctum reſpectu fiduciæ eſt Chriſti obedientia,& ſatisfactio. Secundòè Relatio perpetua eil inter verbum promiſtionis,& fidem verbo illi innitentem. Promiſſiones verò ſunt vel generales, vel ſpeciales: Illæ concernunt bona corporalia, vel etiam ſpiritualia; Hæ concernunt ſin gularem Dei gratiam,& meritum& ſatisfactionem Chriſti ob quam omnes per- ſeveranter credentes juſtificantur: Fides apprehendit etiam generales promiſſiones, ut doeetur, Heb 1I. Sed eatenus non juſtificat; Juſtificat verò quatenus meritum Chriſti in verbo Evangelitannunciatum pro- poſitũ,& oblatum perſeveranter apprehendit. Verè dicit B. Lutherus Tom. z. Lat. Jen. p. 280 Deus non aliter cui hominibus unqud egit, aut agit qudm verbopromißionis: Rurſus nec nss cum Deo unquam agere aliquid poſſu- mus, quam fide in verbum ptomißionis ejus. Opera ille nibil curat, nec eis indi- get, quibus potius erga homines,& cum hominibus,& nobis ipſis agemus. Indi- get autem ut yerax in ſuis promißisin nobis habeatur, tjqie us, eiue ſu- 1 Rinea⸗ 994 De Papiſmo Aineatur,& ſic ſide, ſpe&charitate colatur. Qus ſit, ut gloriam ſuam in no. bis obtineat, dum non nobis currentibus, ſed ipſo miſerente, promittente, donante omnia bona accipimus,& habemus. 18. Confirmamus verò rem ipſam, nimirum, quod fideijuſti- ficantis proprium,& adæquatum objectum ſit promiſſio Evangelica de Chriſto mediatore. I. 45 obedientia, I IatiYactione Chriſti: ob quod fide perſeverante apprehenſum, peccata nobis remittuntur,& in gia- tiam apud Deum recipimur, illud eſt proprium fidei juſtificantis ob- jectum. Atqui ob obedientiam,& ſarisfactionem Filii Dei, qua pro nobis ſatisfecit, peccata nobis remittuntur,& in gratiam apud Deumrecipimur. Etgo. Chriſtus enim factus eſt peccatum, 2. Cor..y. 21. Et maledictum, Gal. 3. v. 11. 13. Suſcepit peccata noſtra,& pœnas de- bitas, P/al. 69 v.. Gi, 43. v. 24.25. Cap. 53. p. 4. 5. G. 8. Joh. 1.v. 29. J. Peta. y. 24. Eſt igitur noſter mediator, I. Tim.. y.. Heb. d. y. G. c. 9. y. 15. C. 12,7. 24. Redemptor Luc. I. v. 68.C. z. y. 3 8. Rom. z. v. 24. Heb. 9. y. 12. propitiatio pro peccatis, 1. Joh... z. C. 4.y. 10. Et propitiatorium, Rom. 39. 24. De- dit vitam ſuam Aur go ³ν νμωτεονν pro nobis, Matt. 20. y. 28. 44. ogy. 45. Fudit ſanguinem in remiſſionem peccatorum, Matt. 26.v. 28. Heh. 9.y. 13.14. IIr deleret chirographum, qui adverſus nos erat, Gol..v. 14. Liberaret ab ira Dei, 1. Theß. I. v. 10. d maledictione legis, Gal. o. 21. cap. 4. V. 4. Ab ira Dei. 1. Theſ. 1. v. 10. Ab æterna damnatione, l. Theß. 5.y. 10. Ir. Et ut reconciliaret nos Patri offenſo, Rom. 5. v. 10. 1II. z. Cor.z. y. 18.19. Eph. z. y. 16. c. 5.v. ⸗ Col. l.v. 20. 22. Atque ut nos coram Deo ju- ſtos,& dilectos redderet, 1. Cor. 1. v. 30. 2. Cor. 5. v. 21. Quare qui me- ritum Chriſti apprehendit perſeveranti fide, certus eſſe poteſt de ſui juſtificatione. 8 3 19. 2. A diſerta veri objecti in ſcriptura expreßione. Quod ſactæ literæ, ubi ex profeſſo,& velut in propria ſede de juſtificatione agunt, conſtituunt proprium,& unicum juſtificantis fidei objectum, in quo uno iſta occupatur, illud,& non aliud pro ejus objecto proprio,&a- dæquato eſt habendum Atqui Chriſtum cum ſuo merito, paſſione,& morte, ſive miſericordiam Dei in Chriſto, ſacræ literæ, ubiex profeſſo & velut in propria ſede de juſtificatione agunt, conſtituunt proprium & unicum juſti ficantis fidei obje ctum. Ergo. Aſſumptio probatur ex omnibus,& ſingulis ſcripturæ locis, ibi ex profeſſo de juſtificatione diſſeritur, atque in primis, ex Fai. 3. v. 11. In ſcientia ſui juſtificarit jpſe d. 4 Lunn, 92 4 a Wardn 1 bna. 3 I.. Snr 1 4 “ ,e * 4 8 h.I. 1 Te.e Hr 4““* AD.. 8 (II — 1 ,“ 4* 4 uu ren „ torratei a Diputatio IIIX. 99; ĩple ſervus meus multos. Rom.3.v.24. 25. Juſtificamur gratis, per ipſfius Dei gratiam, per redemptionem, quæ eſt in Chriſto Jeſu, quem pro- Poſu Deus Ræreεον per ſidem in ſanguine ipſius, Rom.. verſic. 24.25. on propter Abrahamum ſolum hoc ſcriptum, ſed& propter nos, quibus reputabitur credentibus in eum, qui ſuſcitavit Jeſum Domi- num noſtrum à mortuis, Rom. 10. v. 4.9. Chriſtus eſt finis legis ad juſti- tiam omni credenti. Si credideris in corde tuo, quod Deus Jeſum ſu- ſcitaverit à mortuis, ſalvus eris. Aft. 10. v. 45. Chriſto omnes Prophetæ teſtimonium perhibent, quodremiſſionem peccatorum accepturi ſinr 5 nomen ejus, qui credunt in eum. Itaq; ſolus Chriſtus eſt à Deo no- is factus juſtitia, 1. Cor. 1. v.30. Inde vocatur Jehova juſtiria noſtra, Jer. 23. v. 6. Nullum aliud nomen ſub cœlo eſt quo ſalyari poſſumus, quam nomen jeſu, Act. 4-v. 12.c. 10. v. 43. Ipſe Chriſtus qui in me credit, inquit habet vitam æternam, Joh. 6. v. 47. Sic Paulus Rom. 3. 4. Johannes I. Epiſt. I. Et Petrus. 1I. Epiſt.z. in morte Chriſti,& ejus ſanguine juſtificationem noſtram ſitam eſſe docent. Et totius ſcripturæ ſco pus,& meta eſt Chri- ſtus in officio mediatoris, Luc. 24.v. 27. 4 7. Rom. 10. v. 4. Joh. 5.p.3 9. 46. Pſal. 40.v. 8. Heb. 10. y. 7. Atq;annòn ipſa docet experientia in ſeriis fidei exereitiis, nullam eſſe firmam,& ſolidam conſolationem contra ten- tationes Jatanæ, niſi eam, quæ ex Dei miſericordia in Chriſto petitur? 20. 3. 4b aliorum ohjectorum remotione: Ex quo non eſt juſtifi- catio, ſed quod peccata noſtra arguit, accuſat,& damnat, illud non eſt proprium fidei juſtificantis obje ctum, quia fides quærit peccato- rum remiſſionem,& cum Deo reconciliationem quam invenire ne- quit in doctrina arguente, accuſante,& damnante peccata. Atqui ex lege, ejuſque o peribus non eſt juſtificatio, Roman.. verſ.z 0. Gal. z. v. 10. Lex non eſt ex fide, Gal.;, verſ. 12. Juſtitia Dei ſine lege manifeſtata eſt, Roman. 3. verſ. 22. Ex lege eſt peccati cognitio, Roman. 3. verſ. 20. Lex iram operatur, Rom. 4. verſic. 15. Concludit omnes ſub peccato, Gal. 3. verſ.22. maledicit ob peccata, Deut. 27. verſ. 6. Galar.z verſ. 10. Ergo. Deinde quod præcipit obedientiam„præſcribit opera, illud non gra- tis ex gratia credentibus offert ſalutem, nec in eo fides quærere,& in- venire poteſt remiſſionem peccatorum. Atqui lex præcipit obedienti- am,& præſcribit opera, promiſſiones illi annexæ non gratis ex gratia credentibus ſalutem offerunt, ſed exigunt, ut faciamus opera legi 0 00000 ſatista- . 6 8 = ——— 4 B 1 8 4 4 8 4— eteeeeiueie e 3 B —— 3.——— — 8 1 — —— — — 8—— 93 —————..— 8———.— 8——— ſſſ 2— „—— 8 6* e————*—— eee——— ———— 2— — o 2* —— 2 vͤ“——“——— — 3——— 2— -—— 4. ——ſſ————*———— 8*. —————yii G——.—————— 3— 8 9— 2— 2—.———————————— ————— 2————————— ͦ——— 6—— ———— ͤͤͤͤͤſſͤſ——.—— CG———— 4—.———.————————————ͤ——— —— 3————————— S———————————„ 2 8 ———õ— ꝗ ͦ—— öCͤ——— 4—————————— ——————— 2—————————————.— 4 4 4 1 6 3 △ 996 De Papiſmo 8 8 ſatisfacientia, quod nobis in hac naturæ imbecciillitate prorſus eſt im- poſfibile. Ergo. Denique quod non docet, quomodo à peccato, ira Dei,& morte æterna hiberemur, circa illud propriè non eſt occupata juſt ficans fides. Atqui illud non docet relatio hiſtorica de cane Tobiæ movente caudam,&c. E. 21. 4 Ab abſurdo: Si pro prium fidei juſtificantis objectum non eſtobedientia, ſatisfactio,& meritum Chriſti, ſed potius omne Dei icur, fidem quatenus ferturin 4 „ 4 8. 3 7 8„ 4 2 ₰ 5 2— 4 Chriſtum, non alitet nec magis juſtificare, quam quarenus ferturin 2 4..— 1 1, 2. 1 3 5 1 doctrinam de Diabolts, de hujus velillius adulterio, incæſtu&c. Hæc VS. O, enim in ſcriptura ſunt revelata,& firmo aſſenſu credenda. Atquiablur- dum eſt conſequens. Ergo.& antecedens. 22.. 4 t)po ænei ſerpentis: Nam illi confertur Chriſtus, Ja.3. v. 15. Quemadmodum igitur Iſraëlitarum intuitus, qui ab unfiictis vul- neribus venenatis ſanari volebant, dtrectè ferebatur in æneum ſerpen- tem,& non in aliud quicquam: Ita fides juſtificans, qua animælan- guores curautur, eſt perſpicaciſſimus intuitus, ſolum Chriſtum incru- ce exaltatum, per ſerpentem Moſis præfiguratum, reſpiciens. Lombar- dus dicit lib.3. Sent. diſt. 19. lit. A. Deus propoſuit Chriſtum propitiatonem per ſdem in ſanguine ipſius. id eſt, per ſidem paßionis, ut olim aſpicientes ſerpen- A .* 2* 1-4⸗ 2 4 2 8— 41 4 42 — LCAr s 4 4 4 4 S A eneenn ſa.-⸗ A91*„ DIA9 lel⸗ tei æneum in ligno erectum à morſibus ſerpentum ſanabantur. Si ergd redleſi- dei intuitu in ilum reſpicimus, qui pro nobis pependit in ligno, a vinculis Dia- bol: ſolimur. 23. 6. Ab objecki deſcriptione: Deſcribitur enim illud pronomi- nibus, noſtris, nobis, me&æc. Quod fides juſtiſicans, qua juſtificat, juſtiñi cando& credenti applicat, illud eſt ejus proprium,& genuinumob- jectum. Atqui fides jnſtificans, qua juſtificat, juſtifican do.& creden ti applicat paſſionem,& meritum Chriſti. Ergo. Huc pertinent dicta, Gal. I. v. 3. Chriſtus dedit ſemetipſum pro peccatis noſteis cap:a. erſ. 20. Qui dilexit me,& dedit ſemetipſum pre me. 14½. 3.v. 13. Chriſtus factus eſt pro nobis maledictum. 24. 7. Ab exemplo Abrahæ: Quod fnit obje ctum fidei, qua ju- ſtificatus eſt Abrahamus, illud eſt objectum fidei juſtificantis propir- um: Dubium enim eſt nullum fidem Abrahæ fuifſe verè juſtifican- tem. Atqui obiectum ejus fuit obedientia, ſatisfactio,& mertum Chriſti. Etgo. Nam Abrahæ fides reſpiciebat ſanguinem Chriſti. Kom. 3.7.3⸗ N 174 1 ͤ 8 d, E mu Eerhn pa K., unmn L M oprane Dach ſ L e * 8 4 e 4 3 1 s,! 4 — ͤ X 2 Tee ux 5 —z—— u e 1.. Diſßutatio IIIX. 997 3. y. 25. Mortem,& reſurrectionem, Rom. 4. v. 25. Promittitur Abraha- mo ſemen, quod ſeſe perrotum orbem diffundat, inſtar arenæ maris Gen z2.v. 18. Hoc verò impletum eſt, quando gentes convertebantur: in ſemine enim carnali, propter anguſtias terræ Canaan impleri non pPoterat. Et Abrahamo promitticur ſemen, quod tribuat benedictio- nem,& ſalutem æternam. Hoc verò per ſolum contigit Chriſtum, EF/ai. S3.V. TI. Oſ. x. v. 7. Abrahamus verò credidit in Jehovam, filduciam collocavit, Gen, 3. y. 15. Gal. 3. v. 16. Credidit igitur Abrahamus non tan- tum promiſſioni de ſeminis multiplicatione, ſed etiam ei, quæ legitur Gen. 12.y.3³ 6.15.y. Benedicentur inte omnes familiæ terræ. Ege ciy- Peus tuus,& merces tua magna. Itaque vidit Abrahamus diem Chri- ſti, Joh.. y. 56. Et credentes, ſalvificaque fide promiſſionem de Chri- ſto amplectentes ſunt ſemen,& filii Abrahæ. Rom. 9. v. 7. Gal.z. y. 29. Auguſtinus ſcribit lib. 16. de Civit. Dei cap. 16. Avertendum eſt, duas res promiſſas Abrahæ, unam videlicet, quod terram Canaan poſſeſſurum fuerat ſe- men&ius: aliam verò long preſtantiorem, non de carnali, ſed Hirituali ſemine, per qusd pate? 2i don unius gentis Iſracliticæ, ſed omnium gentium, qua veſti- gia ejus fidei ſeqauntur Et Ambroſius dicit lib. 1. de Arb. c. 3. Quid credidit? Chriſtum ſibi per ſuſceptionem corporis hæredem futurum. Vt ſcias, quia hoc credidit, Dominas ait, Abraham diem meum vidit,& Laviſus eſt, nempe cum in me credidit. 15. 8, Apiorum patrum teſtimonio: Bernhardus ſerm. 1. de an- nunc. Mat. Si credis peccata tua non poſſe deleri, niſi ab eo, cui ſoli peccaſti,& in quem peccatum non cadit, bene facis: Sed adde adhuc, ut& hoc credas, quia per ipſum tibi peccata donantur. Hoc eſſ teſtimonium, quod perhibet in corde noſtro Spiritus S. dicens, dimiſſa ſunt tibi peccata tua. Et ſerm. 6õ1. in Cant. Fbi tuta, Ermaq, ſecuritas, niſt in vulneribus Salvatoris: Tanto illic ſecurior, habito, quantò ille potentior eſt a ſalvandum. Fremit mundus, premit corpus, Diabolus inſidiatur. Non cado, Fundatus enim ſum fupra petram jirmam. Pescayi peccatum grande, turbatur conſcientia, ſed non perturbabitur, quia vulnerum Domini recordabor. Nempe vulneratus eſt propter iniquitates. Quid tam ad mortem, quod non Chriſtimorte ſaletur. Auguſtinus lib. 3. de Tri- nit. c. 20, Fides ad beatitudinem conſequendam neceſaria in Chriſto definita eſt, qui in carne reſurrexit à mortuis. Non enim niſtper ilum liberabitur quiſ- piam à Diaboli dominatu per remißionem peccatorum. 26. Contra Bellarminus varia congerit Scri pturæ teſtimonia, O00000 2 qui- 99⁸ De Papſino 8 uibus oſtendere conatur, quod obje ctum fidei juſtiſicantis proptium non ſit ſpecialis Dei miſericordia in Chtiſto: Nam fertur fides etiam in omnipotentiam Dei,& divinitatem Chriſti. b 27. Reſp. i. Non negamus fidem apprehendere etiam ptomit- ſionem de beneficiis corporalibus. Quæſtio verò eſt, quid fides ap- prehendat, ut juſtificet. 2. Fides definitur per aſſenſum,& fiduciam: interdum illius, interdum hujus objectum exprimitur.;3. Alii diſtin- guunt inter proprium fidei officium,& ejus adjunctum exereitium: Offlicium ejus eſt propriurmn juſtificare; Adjunctum ejus exereitium eſt etiam extra actum juſtificationis, utpote quando promiſſiones cor- porales apprehendit, in cruce patientiam operatur,&c. Quæſtio verò eſt non de adjuncto exercitio, ſed de officio proprio. 28. Regerunt illi: In ymbolo Apoſtolico, quod eſt vera pdei sompen- dium, non ſit mentio ſpecialis miſericordiæ. Ergo hoc non eſt proprium sidesoh- jectum. 29. Reſpond. 1. In ſymbolo Apoſtolico emumerantur potilſ- ſimum atticuli fidei, qui ſunt obje ctum aſſenſus. 2. Refutant obje- ctionem illam ſecundus,& tertius articulus: Nam in ſecundo prof- temur nos credere in Chriſtum, paſſum, mortuum,&c. atque hoc i⸗ pſo meritum ejus apprehendimus. In tertio articulo profitemur, nos credete remiſſionem peccatorum. Ergo vera fide ſpecialem Dei mi- ſericordiam in Chriſto intuemur: Sine hac enim non eſt peccatorum remiffio, 30. Queſtio tertia: An fides rect diſtinguatur in informem,& fi- matam,& num charitate formetur? b 31. Reſpond. Apoſtolus dicit, Eph. 4. v.. Pnaeſt des. Eſtye- ròô una I. Tatione ebjecti, quia doctrina fidei eſt una. 2. ratione generi: Non minus enim infirma fides apprehendit Chriſtum,& cum aſſenlu & fiducid eſt conjuncta, quam firma, ⁊. Peer. 1. verſ. 1. lllis, qui icdmuor soaqualem, nobiſcum ſortiti ſunt fidem:videatur etiam Auguſtinus libr. 13. de Trinit. c. z2. Diſtinguitur verò fides ratione ſubjecti,& gra- duum. I. dividitur fides in hiſtoericam, miraculoſam,& ſalvificam. 2. In veram& hypocriticam, I. Timoth. 1. verſ. 5. 3, In vivam,& mor- tuam, Jacob. z. verſ. 1. 4. In parvam& magnam, Matth. 8. verſ.26. o. 16. y. 8.In temporariam,& perſeverantem, Matth. 13. Mar. 4. Lus. 8. —— — G — ο—2 —d 2 h iuc na e* adochmitecu de 3 4 7 8 1 DſPutatio LIIT. 999 herfeam& imperfectam, in concretam,& abſttactam, videatur Tom. 4. Jen. Lat. B. Lutheri p. 86. 32. Scholaſtici& Pontificii ſtatuunt fdem aliam informem, aliam verò formatam, nimitum pet charitatem, Lombatdus z. Sent. Diſtin. 23. liter. C. Fides, inquit, qua creditur, ſi cum charitate ſit, virtus eſt, quia charitas mater eft omnium virtutum, qua omnes informat. Tho- mas 2. 2. quæſt. 4. Artic. 3. Charitas, in quit, eſt forma fidei, quatenusper illam adtus fidei formatur,& perficitur. Pererius in Gen. c.15. v. 6. Diverſi- tas e inter actum fidei informis,& actum fidei per charitatem formatæ. Bel- larminus lib. 2. de juſt. c. 4 Charitas eſt forma fidei,& jides non juſtificat for- maliter niſi ab ipſa charitate formata. Item: Fides agitur, movetur, formatur, & quaſi animatur, per dilectionem. Dilectio eſt forma fidei. 33. Docent verò Proteſtantes diſtinctionem illam Pontifici- am merum eſſe figmentum humanum. B. Lutherus, quem ſuggillat Bellarminus lib. z. de juſt. c.4. nominat eam ſatanicam,& peſtilentem. Sententiam igitur Proteſtantium defenſuri ſequentes notamus pro- proſitiones. Prima: Fidei juſtificantisforma noneſt qualitas, charitas, aut o- pus quoddam, ſed conſiſtir in apprehenſioue,& receptione gratia per Chriſtum acquiſitæ,& in Eyangelis reyelatæ, atq, annunciatæ. Probamus illud 1. A jiducia: Fidem enim eſſè fiductam oſtendimus in Diſput. præcedenti. Nam Chriſto confidere eſt ejus meritum vera fide apprehendere: Per quod vero res eſt, quod eſt,& ab aliis rebus diſtinguitur, illud eſt ejus forma. Atqui fides juſtificans per apprehenſionem meriti Chriſti eſt juſtificans,& à rebus aliis omnibus diſtinguitur. Ergo. 2. Amanifeſtis ſeriptura teſtimoniis, Joh. i. verſ. 12. Quorquot a ov a vrv ecceperunt eum, dedit ei poteſtatem filios Dei ſieri. Docet Johannes his verbis, fidei formam quæ conſiſtit in meriti Chriſti receptione,& apprehenſione; Et jidei cfieaciam: Qui enim creduntin nomen ejus, his dat Chriſtus poteſta- tem filios Dei fieri. Similia vide, Roman.. verſ. 11. 17. Gal. 3. verſic. 14. Col.⁊. verſ. 6. Hebr. 4. verſ. 16. 3. AFidei juſtificantis objeto: Hoc enim eſt obedientia, ſatisfactio,& meritum Chriſti, ſeu ſingularis gratia. qua Deus ob ſatisfactionem Filii ſui ſe juſtificarurum promiſit. Fit au- tem illud noſtrum apprehenſione. 4. Ab abſurdo: Si n. nudus aſſenſus eſt eſſentiatota fidei, ſequitur& hypocritas juſtificari, quia per fidem ju- ſtificamur, Joh. 3. y. 36. Rom. i.y. 17.c.3. y. 22. Et hypocritæ in Eccleſia vera, 000000 3 imd 1O0o De Papiſmo imò& dæmones aſſenſum præbent veræ religioni. At ablurqum eſ conſequens. Ergo. Pulchré ſcribit Brentius in Apologia Confeſ. Wimenb. p. 319. Fides, ut ita explicandi gratia dicam, duplices habet manus Vnã qud extendit ſurſum,& apprehendit Chriſtum, una cum omnibus beneftiis Juis,& hac parte dicimus, nos juſtificari per ſidem: Alteram, quam protenait deorſum ad exercenda opera charitatis, ac reliquarum virtutum: Et hacparte teſtificamur quidem veritatem jidei, non autem juſtificamur. 34. Ptopoſitio ſecunda: Vera fides nou eſt informis, non farmatuà charitate nec ab ea acsipit vim juſtiſicandi. Demonſtramus id 1. 4 forma ye- ra jidei. Informe eſt, quod debitam non habet formam. Atquiveraffi- des debitam non habet formam, per quam eſt, id quod eſt,& Arebus aliis diſtinguitur, quæ eſt fiducialis meriti Chriſti apprehenſio. Ergo non eſt informis. a. A fidei& charitatis in attu juſtificationus oppoſitune: Nullum oppoſitum eſt forma alterius oppoſiti, nec vim formalitero- perandi illi poteſt attribuere. Oppoſita enim inter ſe pugnant,& diſ- ſentiunt; Forma,& formatum intimè conſentiunt. Atqui lex,&- vangelium, opera(& per conſequens charitas)& fides, in articulo juſtificationis ſunt oppoſita, Gal. z. v. 16. Ergo. Vel: quicquideſter lege, illud non juſtificat, nec vim juſtificandi fidei confert, quiajuſti- ficatio eſt ex Evangelio, Gal 3. v. 1o.& ſeqq. Atqui charitas eſt ex lege: Summa enim legis eſt dile ctio, Matt. 22. y. 40. Rom. 13. v. 8. 9. 25. 3.A fidei efecto: Quod habet ſe ad fidem tanquam effectus ſenten. Diſt. 23 lit. D. 36. 4. 4 diverſis ſubjeckis: Nulla virtus intellectus informati poteſt a virtute voluntatis, ut diſputat ipſe Bellarminus lib. I. dejuſtit. 6. 7.& 16. Fieri, inquit, non poteſt, ut una virtus ſit in duabus potentiis genere diſtinctis, pari igitur ratione dicimus, fieri non poſſe, ut una virtus, quæ eſt in una animæ potentia informert alteram, genere ab ea diſtinctam. Atqui fides eſt virtus intellectus(tantum ex hypotheſi Pontificio- — 3..„ 4 Tum) Charitas eſt VILtUS voluntatis. 180 nOon poteſt informari 2 Harfr. charitats. 37. 5. Ex loco Heb. 2.y. 2 4. Rom. I. y. 17. Gal. thennoz 4 uſtus Seocteutr — Lomarar Ae ——y——— Dißputario LIIX. 10961 Juſtus ex fide ririt. Der quod igitur vita ſpiritualis in vera juſtitia conſi ſtens nobis confertur, illud vitam ſitam,& vim jaſtificandi per ſe ha- bet,& nonaliunde eam accipit. Atqui per veram,& juſtificantem fi- dem vita ſpiritiialis nobis confertur. Ergo. Thomas ſeribit 2.2.. 12. Art. I. Fides eſt vita animæ. B. Lutherus in cap. 3.ad Gal. Spiritus S. qui dat omnibus os,& linguam uovit etiam loqui. Bena potuiſſet dicere, juſtus ex ſide formata vipit: Sed conſulto omiſit hoc,& ſimpliciter dicit, juſtus ex ſide yivit. 38. Objiciunt verò Pontificii dictum A pPoſtli, Gal.. v. 6. In Chriſto Jeſu neque circumciſio aliquid valet, neq́us preputium ax&d 151⁸ 2 a yàmns&reywdin, ſed fides, quæ per charitatem speratur. Bellarminus di- cit lib. 2. de juſtif. c. 4. p. 10 44. Apoſtolus Paulus non ſolum docet fidem charitate formari, ſed etiam explicat, dilectionem formam eſſe extrinſecam fi- dei, non intrinſecam,& qua det illi, non ut ſit, ſed ut moveatur, ac per hoc fides ſine dulectione non deſinat eſſe ſides; ſed deſinat eſſe res actuoſa,& operans. Sic enim ait Apoſtslus ad Gal.c.. Fides per dilectionem operatur. Vhi illud(opera- tur) paßiyè accipiendum eſſ, non acliys. 39. Keſp. 1. Impingit Beliarminus in principia Grammaticæ, quæ docet(operari)non paſſivè accipi:„εεꝓεαμ eſt formationis me- diæ, in qua ſemper in N. Teſtamento activèe uſurpatur. Et ſi paffiva ſignificatio hic intelligenda eſſet, dicendum fuiſlet A poſtolo, non ds aανε per charitatem, ſed raę yaxns d charitate. 2. Impingit in principia Logicæ: Omnis enim forma informans eſt intrinſeca& nul- laextrinſeca. 3. Contradicit piis Patribus, qui activè,& non paſſivè intelligunt, ut Theophylactus,& Anshelmus in cap.;. ad Gal. con- tradicit Lombardo lib. 3. Senten. Diſt. 23. lit. D. Sibi ipfi, quia activè reddit lib 2. de juſtif. c.5. 4. Contradicit Apoſtolo, qui vitam deſcri- bens Chriſtianam, in qua vult lucere fidem,& charitatem, opponit illud dictum v. C. ignavis& inertibus, atque operoſis juſtitiariis, do- cetque in Chriſto non valere opera,& circumciſionem, ſedtantùm fidem, quæ tamen non ſit otioſa, ſed per opera,& charitatem tanquã per effectum,& teſtem, ſit operoſa, qua de re vide B. Lutherum Tom. 4.lat. Jen. in Epiſt. ad Gal. d 40. Queſtio quarta: Anndn miſer peccator certitudine Hdei poßit eecertusaſibi remiſſa eſſe peccata, ac ſeeſſe apud Peum in gratia? 41. Reſp. Bellarmmus de hacre ſic format quæſtionem libr.;. de juſtif c. z. Vtrum debeat, aut paßit aliquis fine ſpeciali reyelatione eſſe ccrtus Gerltl⸗ — —= 3 — —— — — — ——— — ——— —— — ——— —— — 8 8 10002 De Papiſme gertitudine fidei divinæ, cui nullo modo poteſt ſubeſſe falſum, ſibi remiſſa eſ peccata Coſter. ſcribit in Enc. c. de fide p. 209. Fideei certitudinem citra omnemdubitationem noluit Chriſtus in nobis eſſe. Gregorius de Valentia lib. deGrat. c. G. Docemus, inquit, neminem ex fide penitus eſe certum ſeex illis eſſe, quibus peccata remittuntur. 1b 4². Accurate verò diſtinguunt Proteſtantes inter electionem, & peccatorum remiſſionem: De certitudine electionis egimus ia Di. ſput. 3. quæſt. 2. certitudinem peccatorum remiſſionis hoc loeotan. tum attingimus. Non eſt igitur quæſtio de falſæ fidei perſuaſione,& deſiducis jactantia: Neg de fidei iufirmitate, quæex imbecillitate orta fide eſt ſuperande: Neque de timore, in quo perpetuò viyere debemus: Neg, de fundameuts certitu- dinis, quaſt illud ſit in nobis,& ſint noſtra opera; Sed de juſtitia fidei, que conſ- ſtit inpeccatorum remißione,& juſtitie Chriſti imputatione. Hæc enim cer- tam,& firmam gratiæ divinæ fiduciam in cordibus credentium parere & poteſt,& debet. Certi igitur poſſun t eſſe credentes de peccatorum ſuorum remiſſione,& in gratiam receptione, certitudine fidei, nonhi- ſtoricæ, ſed ſalvificæ, heneficia Chriſti apprehendentis, idque doceti. diyinarum promißionum de remißione pescatorum eredentibus per,& proytu Chriſtum factarum ſirmitas, Pſalm. 33. v. 4. Matth. 24. v. 35. Rom. 4.7. 16,1. Pet. 1.v. 25. 2. Iuramenti diyini ſtabilitas, Ezech. 3, v. Ix. Ioh. 9. v. 24. lob.8. y. 1. Heb. 6. y. 17. 3. Sacramentorum utilitas, Roman. 4. v.l. Mar. 16.y. 16. . Pet 3. v. 21. 1. Iohan. 5. y. Z. Ggl. 3.y. 27. 4. Spiritus S. promißionem obſ- gnantis veritas, Eph. l. v. 13,14. 2. Cor. 1. v. 22. Eph. 4. v. 30. Roman. d.y.16. 5. Exatiditinis promiſſa infallibilitas, Matt. 18.v. 19 c. z1. v. 22. Ioh. 16..az⸗ 1. Iohan. 5. v. 14. 6. Fidei vera proprietas, Heb. I1. v. I. 7. Dubitationis de- formitas: Hæc enim facit Deum mendacem,& perjurum, 43½. Quare ſequentibus Sgripturæ teſtimoniis hanc concludimus Quæſtionem, Johan. 3. y. 3. Qui recipit ejus teſtimonium, i obſignarit, qudd Deus ſit verax. I. Iohan.. y. 10. Qui credidit in Filium Dei, habet teſtimonium in ſeipſo. Qui non credit Deo, mendacem fecit eum, Rom. 8. v. 38. Certus ſum, quod neque mors, neque vita, neque Angeli, neque princi- patus,&c. poterit nos ſeparare à dilectione Pei, qua eit in Chriſto. FINIS DISpurATIeNISLVII. — se ess,eegs 4esSe e ees 88, A eeeele DISPITATIO I.IX. PE FORMALI TVSTIEFICATIONIS b noſtræ cauſa. Reſp. Eberhardo à Rentelen Revalia-Livono. TN ES I5 I. XAMINATIS controverſiis de naturâ,& proprieta- S' ee ſidei, qua eſtinſtrumentalis juſtifcationis cauſa, ſequi- & tur, ut cauſam juſtißcationis conſideremus formalem. SS SENTENTIA PROTEBSTANTIuM. d. 2. Formam igitur juſtificationis exprimi imputatione cum negativà, tum affirmativaâ oſten- h. 16. Illa eſt peccatorum nobis inhætentium non imputatio, ſeu remiſſio, Pſal. 32. y.I. Ror. 4. y.7. 8.(C4p. 3. v. 25. Luc. I. v. 77. 2. Cor. 5.v. 19. Hæc eſt juſtitiæ Chriſti nobis non inhærentis im putatio, &applicatio, Jer. 23. v. G. Rm. 4.y.5.I. Cor..y. 30.2. Cor..v. 21. 3. Conſtituunt inde nonnulli duas juſtificationis partes, seuε‿ nuhy privativam, quæ in peccatorum remiſſione,& Henkhv, quæ in ju- ſtitiæ Chriſti imputatione conſiſtit. Non eſt verò ipſorum mens, quod nomine juſtatiæ poſitiyæ ſit intelligenda qualitatis infuſio, quam opi- nionem ipſi refutant; Sed vocabulum poſitionis opponunt imagina- riæ,& umbratili juſtitiæ. Deinde non ſtatuunt partes eas à ſe invicem ſeparari poſſe: Nam 1. coram Dei juſtiſſimi judicio non habet locum juſtificatio ſine juſtitia. Ergo ut poſſit fieri peccatorum remiſſio, re- quiritur pro peccatis ſatisfactio. Quare non fit peccatorum remiſſio line juſtitiæ imputatione, nec juſtitiæ fit imputatio ſine peccatorum remiſſione. 2. In multis igitur ſcripturæ dictis de juſtificatione lo- quentibus fit mentio ſolius peccatorum remiſſionis, ubi non excludi- tur, ſed connotatur imputatio juſtitiæ Chriſti: Nam propter ſolius Chriſti meritum peccata credentibus remittuntur. 3. Quorum unam per alterum reciptoca affirmatione probatur,& de aitero dire ctè affir- matur, illa realiter non differunt, ſed ſeparari non ſtatim debent. Jam Pppppp verò 8 8 1 ¼ 4 8 * 1 4 1 4 3 1 4. 6 5 4 . 1 8 H 3 5 3 v 1 1 8 — 8 3 4 ö 8 8 1 4 8 * . 1 D 2 4 4₰ 5 * 4 4 4 ö 8 4 1* 3 8 3 1 8 4 4 3 4 1 8 8 3 4 3 3 4 4 6 3 —————*8—— —— — 1064 De Papiſmo verò hoc modo agit de peccatorum remiflione,& juſtitiæ Chriſti impuratione Apoſtolus, ut unum per alterum reciprocs probet,& de altero directè affirmet: Nam Rsman. 4. verſ. 5. oſtenſurus juſtificatio- nem fieri per imputationem juſtitiæ line operibus, allegat teſtimoni- um verſ. 6. ex Pſalm 32.v. 1. in quo tantum remiſſionis peccatorum fi mentlo. b 4. Quando verò imputati dicitur Chriſti juſtitia, intelligen- 3 4.— e ſer dum illud eſt dupliciter, nimirum, 1. zatione cauſæ, quia docetur juſtiti- *** 2 2 4 /,₰1. ſti in tra injuſtiria in Chriſtum am Chriſti in credentem tranſcribi, ſicut nol eſt tranſcripta. 2. ratione effettus. Docetut enim aliquem haberi pro juſto, qui talis inhærenter non eſt, ſicut Chriſto vetè im putabatur no- ſtra injuſtitia, ut inde injuſtis annume raretur, videatut Flacius pag. 422. Ex hiſce facile conciliari poſſunt teſtimonia, Proverb. 17.v. 15. Quifüſti hcat impium, abominatio ett coram Deo, Et Roman. 17. v. 15. Credentiin eum qui juſtiſicat impium: Nam illud teſtimonium loquitur de impid, qui nec ipſe ſatisfecit, nec pro quo ſatisfecit alius; Hoc de impio, quinon ipſe quidem ſatisfecit, ſed pro quo ſatisfecit alius. 5. Imputatio verò alia eſt ſecundum debitum,& alia ſecun- dum gratiam, Roman. 4. verſ.z. 4. 5. Illa reſpicit opera,&vgem; kæc Evangelium,& fidem: Illam nominat Flacius realem; hanc rationa- lem. De illa dicit Apoſtolus, Roman. 4. verſ. 4. Ei, qui non operatur mêr- ces non imputatur, ſecundum gratiam, ſed ſecundum debitum. De hacibi- dem verſ. 5. Ei verd, qui non imputatur, credenti autem in eum, qui uſtutat impium reputatur ſides ejus ad juſtitiam ſecundum propoſitum gratia Dei. Dif⸗ fert igitur hæc ab illa. 1. Fundamente: Nam fundamentum impula. tionis ſecundum debitum eſt in eo, cui aliquid imputatur. Relativẽ igitur ſeſe reſpiciunt merces,& opera: Fundamentum imputatiomis ſecundum propoſitum gratiæ Dei non eſt in operante,(quippem quo, cum in peccatis ſit conceptus& natus, naturà filius iræ, potius eſt contrarium) ſed in imputante. Kelatio igitur eſt inter juſtitiam,& fidem: Inde dicitur imputatio fidei. 2. Differunt ut Lex,& Ejan- gelium, ut dictum. 6. Itaque coram Deo juſti ſumus non per juſtitiam infuſam, & nobis inhærentem, ſed per juſtitiam Chriſti fide imputatam, inde dicitur imputatio fidei, quia juſti coram Deo habemur,& reputamur eo quod obedientiam,& ſatisfactionem à Chriſto pro nobis Hae appte- * —„— ö— 4 4 — An h * 20 na 3. Ln Lud— 3 2no Mrscren uuct tammer e 4 re la dommnfer Dian, Kanas.ea4 n prun, u imn n mur, cunat mm. eit 8 ein co, u 9, K open. ue A nir Dei vos ctig 5 acegas Kunxf 4 A ¼ 1 purie XT 4 3 8* —— Diſbutatio LIX. 10 5 apprehendimus vera fide. Illuſtrari illud ſolet exemplo à veſte de- ſumpto: Hæc enim ornat virum, ſitamen induatur,& membris ap- plicetur: hæc Chriſti juſtitia eſt ornatus ille ſanctitatis, Pſalm. 110, verſ. 3. Veſtis ſalutis, Eſai. Gr. verſ. 10. Ornatus filiæ Regis, Pſalm. 45. verſ. 10. Et illa nos Deo gratos reddit; Requiritur vero ejus applicatio,& apprehenſio, quæ fit fide. Fides igitur in ſe non eſt tanti pretii, ut illi- us merite coram Deo ſimus juſti: Fit autem per eam applicatio meriti Chriſti, per quod ſolum Deo placemus. SAENTENTIA PONTIFICIORuM. 7. Hactenus nullum omninò locum invenire potuerunt Lu- therani, ubi legeretur, Chriſti juſtitiam nobis imputari ad juſtitiam, Bellarminus lib. 2. dejuſt. c. 7. Juſtitia igitur illa im putata eſt putativa, Bel- larminus lib. 2. de juſtif. cap. 4. 8. Fides verò imputatur ad juſtitiam, hoc eſt, fides charitate formata eſt ipſa juſtitia nobis inhærens, qua çoram Deo juſti ſumus, Coſterus p. 254. Ench, 9. Nulla ratione ſanctificationem à juſtificatione ſeparare ac diſcernere dehemus: Quiaimò in ipſa ſanctificatione, juſtificatio col- locanda eſt, Andradius 116. G.. 46 8. STATuS CONTROVERSIE. 10. Ad duo igitur principaliter referri poſſunt, quæ ſunt con- ttoverſa inter Proteſtantes,& Pontificios de formali juſtificationis no- ſtræ cauſa. Prius eſt de juſtitia imputata. Poſterius eſl de habituali, vel actua- li juſtitia nobis inhærente. 11. Quæſtio prima: Num Lut herani inter ſe diſſentiant, dum qui- dam ipſorum formalem Juſtiüicationis cauſam docent ſidem, alii gratiam Dei, alii obedientiam Chriſti nobis imputatam. 12. E. Calumniantur Pontificii noſtram de juſtificatione doctrinã, quam unam, Apoſtolicam,& Catholicam omni tempore profitemur, aliquoties hactenus immutatã eſſe. Salmeron dicit Tom. 1z. Com. p.29. Lutherani propè ad 22. opiniones de juſtificatione inter ſe pervenerunt. Hadria. nus Jungius lib. 3, de doctrinas moribus,& diſſidiis Evangelicorũ, falsũ ſeribit, omnes Evangelicos uno fateri ore, juſtificatos ſe eſſe corã Deo juſtitia Chriſti, quę nobis imputatur. Bellar. ne videatur nimis métien- Pppppp. 2 do.& . 2 8 ĩpp,— 4 e.““ e ſſ————— —— — — 1006 De Papiſmo & calumniando liberalis, quinatio contentus eſt numero. Nam lib. 2. de Juſtif. cap. 1. ſcribit: Lut herus aliquando jidem, aliquando Chriſtumi. pſum fide apprehenſum cauſam formalem juſtificationis ſtatuit. Philippus ilem nobis pro juſtitia imputari ſcribit, addit tamen non propter ipſam fidei virtutem fed propter Chriſti meritum nos juſtos coram Deo reputari, dici autem nos yie juſtificari, quia fides apprebendit Dei miſerisordiam. Oſiander narrat ni- éinti diſcrepantes ſententias de juſtificatione, ipſe autem doret formalem cau- ſam juſtificationis eſſe illam ipſam juſtitiam, qua Deus eſſentialiter juſtuseſt. Illyricus ſcribit, juſtitiam, quam Deus imputat, non eſſe qualitates, aut virtutes noſtras, neq, ipyſam Dei eſſentiam, ſed totum opus, quod Chriſtus Deus,& homa in una perſona Mediator noſter pro toto genere humano preæſtitit. Calvinusſta- tuit imputari quidem nobis Chriſti juſtitiam,& propter eam condonaripectata, ſed tamen in ipſapeccati remißione proprie ſitam eſſe juſtitiam. Biicerus dupli- cem excogitarit juſtitiam, unam imperfectam, que ſita ſit in virtutibur nobuin. herentibus: alteram perfectam, quæ ſit Chriſti juſtitia nobis imputata. Ex hac narratione infert errores de juſtificatione quinque numerari poſſe: F- nus, eſt, formalem juſtificationis cauſam eſſe fidem. Alter, formalem cauſam juſtificationis eſſe Chriſti obedientiam,& juſtitiam nobisim- putatam. Tertius, formalem cauſam juſtificarionis eſſe juſtitiam Dei eſſentialein nos inhabitantem. Quartus, formalem juſtificationem ſi- tam eſſe propriè in ſola remiſſione peecati. Quintus, formalem cauſam juſtificationis duplicem eſſe, juſtitiam noſtram inhærentem,& Chriſti juſtitiam imputatam. 13. Veruùm quod Pontificii ſtudiosè calumnientur, facile judi- cabit ipſe, qui ſumma rerum principia novit, Nam qua conſcientia nobis poſſunt adſcribere tertiam,& quintam opiniones, quatum nes nõ eſſe defenſores, ſed oſores, ſed oppugnatores optimè norũti Tertia fuit olim Oſiandrià noſtris jam pridem damnati. Nam 1. Illa juſtitia eſt cauſa noſtra juſtificationis, quam loco noſtri Chriſtus pro nobis præſtitit. Hæc verò non eſt juſtitia Dei eſſentialis, 2. Juſtitia Dei eſ⸗ ſentialis eſt ignis conſumens. Ergo ea non ſumus formalitet juſti. 3. Qua juſtitia formaliter ſumus juſti, illa revelatur in Evangelio. Atqui efſentialis Deijuſtitia, cujus ſpeculum lex eſt, propriè non revelatur in Evangelio, quod eſt lætum nuncium de miſericordi Dei voluntate& beneficiis Chriſti. Ergo. 4. Et ſi ſumus juſti eſſentiali Dei elh cu —2 —————— ere 3. 6 4 — „ 4 Diſputatio LIX. 107 cur non pariter eſſentiali Dei omnipotentia? Cur etiam, ſi ea ſumus ju- ſti, incarnatus eſt Chriſtus? 14. Quinta opimio, quam adſcribit Bellarminus Bucero, eſt Pi- ghii Pontificit, idque negare non poteſt Bellarminus ſeribens p. 1028. In eandem ſentenriam(intellige, quamadſcribit Bucero) jiye potius erro- rem incidit Albertus Pighins in ſecunda controyerſia,& authores antidagmatis Colonisnſts. Viderit autem Bellarminus quomodo conciliare velit ver- ba Conc. Trident. Seſs. G. cap.⁷. In ipſa juſtificatione cum remißione pecca- torum hæc omnia ſimul infuſa accipit homò per jeſum Chriſtum, cui inſeritur, ſidem, ſem,& charitatem. Statuunt igitur iſttus Concilii Patres, juſti- ficationem conſiſtere in duobus, in peccatorum remiſſione,& ſan- ctificatione. 15. Quodattinet tres reliquas ſententias, illæ non lunt con- trariæ, ſed ſubordinatæ: Diſtinguimus inter juſtificatioms formam, quæ tantum eſt unica,& terminos, quibus ea exprimitur, qui ſunt di- verſi. Concurrunt enim in juſtificatione meriti Chriſti per fidem ap- prehenſio, negativa im putatio, ſeu peccatorum remiſſio,& affirmati- va imputatio, ſeu juſtitiæ Chriſti applicatio,&imputatio. Actus illi quoad terminos ſunt quidem diſtincti, ſed omnes ad juſtificationem Pertinent: In exprimenda igitur cauſa formali vel conjunctim ſunt ſu- mendi, veluno neminats reliqui ſunt inrelligendi. Recte igitur di- xeris, ſolam gratiam Deijuſtificare, nimirum per Chriſti meritum nobis acquiſitam,& vera fide apprehenſam; Solum meritum Chriſti juſti- ficare, nimitum fide juſtificante apprehenſum: Solam ſidem juſtificare, nimirum gratiam Deiin merito Chriſto fundatam apprehendentem. Particula enim excluſiva non excludit caaſas ſubordinatas, ſed o ppo- fitas; Et Rdes juſtificat, nonut eſt qualitas inhærens, ſed ut eorrelarum ſuum apprehendit. 16. Quxſtio ſecunda: Num Chriſti juſtitia per ſidem nobis impu⸗ tata ſit imaginaria, putariva,& B. Lutheni ſigmentum? 17. Reſp. Altera Pontificiorum calumnia eſt, quòdnobis af- fingunt, quaſi putativam doceamus juſtitiam. Andradius juſtitiam imputatam vocat amentißimam inſaniam. Themas Stapletonus in An- tidotis Apoſtolicis pag. 97. nominat ſpectrum cerebri Lutherani,& advertat, ait, Lectsr emnes Pauli Fpiftolas, omnenaq, ſeripruram Apoſtolitam aut Eyangelicam, ſiye aliam quamcung, volum inum divinorum, nuſquam,& PPpPPPP 3 nun 1008 De Papiſms nunquam hanc imputatam juſtitiam leget. Salm Tom J. p. 20. Revera nul- libi Scriptura, aut Eccleſia, aut Patres, aut ullum æcumenicum concilium tra- dit, quod ipſa Chriſti paßio, mors,& obedientia ita nobis imputentur ad juſtiti- am per fidem, ut ſit ioſa res, qua nos coram Deo juſtificamur. Coſterus ſeri- bit in Enchir. cap. 6. pagin. 254. Nuſquam in ſcripturis legimus: juſtos yer Chriſti juſtitiam ipſis imputatam eſſe juſtos. Videatur etiam Bellarminus lib. z. de juſtif. c. 4.& 7. 18. Calumniam verò hancrefutamus 1. clarà literd,& apertu ſcriptura teſtimonii, in quibus expreſsè legitur vocabulum imputationis ut, Rom. 4.v. 3.5. 6. credidit Abraham Deo,& imputatum eſt illi ad juſtitiam. Fi, qui non operatur, ſed credit in eum, qui juſtiſicat impium imputatur ſits ſua ad juſtitiam. Quemadmodum&. David explicat beatificationis hominu, cui Deus imputat juſtitiam abſq, operibus, Roman. 4. vy. 23. 24. Noneſt autem ſcriptum tantuùm propter ipſum, quod hoc imputatum fuerit ei: Sed etiam pro- f pter nos, quibus futurum eſt ut imputetur, credentibus in eum, qui ſaſcitavit Jeſum Dominum noſtrum à mortuis. z. Cor. 5.v. 19. Deus erat in Chniſts mun⸗ dum reconcilians ſibi, non imputans ei peccata ſua. 19. 2. Tegitimä conſequentiâ: Chriſti enim juſtitia eſt noſtra juſtitia, Jerem. 23. verſ. 6.1. Corinth. 5. verſ. 30. 2. Corinth. 5.v. z1. Aftor. Ij. p. 10.c.19.v. 38. Rom. 5.v. 19.c.10. v. 3. Noſtra autem eſſe nequit niſi per imputationem. Nobis igitur in Chriſtum credentibus peccata ſunt remiſſa,& obedientia Chriſti imputatur, Rom. 3.y. 2 3. Luc. 18. yerſ. 3u4. Act. 13. v. 8.39. 20. 3. 4 Chriſti ſatisfactione: Chriſtus peccata noſtra non pu- tativè ſed veriſſimè in ſe tranſtulit,& pro eis ſatisfecit, ita ut nos vexiſ⸗ ſimè ſatisfeciſſe credamur. E. nos non putativè, ſed veriſſimè lumusju- ſti, ſi ipſius ſati sfactionem nobis applicamus, 21. 4. A Relationis veræ,& realis naturâ: Relatio enim realis, & veranon eſt putativa,& imaginaria, idque vel prædicamentorum oſtendit doctrina. Jam verò obedientiæ,& ſatisfactionis Chriſti im- putatio eſt relatio realis,& vera: Nam fundamentum ejus eſt obedi- entia,& ſarisfactio Chriſti. Terminus eſt perſona credens, cui pecci- ta remittuntur,& juſtitia Chriſti imputatur. Kelatio eſt fundamentl ad terminum applicatio, hoc eſt, perſonæ credentis propter obedien- tiam& ſatisfactionem Chriſti imputatam in gratiam acceptatto. 7 4 22 ſ. 4 3 vod yri 2A* pväcea-d * * ror— eroel — Dißpatutio LIX. 109 22 J. A Patrum conſenſu: Auguſtinus in Pfalm. 31. Sitantum eredidero in Deum, deputabitur mihi ad juſtitiam. idem de imperfect ju- ſtir. Jam olim contra ſuperboes clamatum eſt, Beatus cui non imputavit Do- minuspeccatum. Non enim imputat his, ui ſideliter dicunt: Dimitte nobis debita noftra. Et in Pſalm. 118. In via fidei pro non pescatoribus habentur, qui- bus peccata non imputantur. Bernhardus de ſepult. ad milites templi: Mors in C H RIS T I morte fugatur,& Chriſti juſtitia nobis imputatur, y nus peccavit,& omnes tenentur rei,& uuius innocentia ſoli reputabitur. V- nius peccatum omnibus operatum eſt mortem,& unius juſtitia uni vitam re- ſtituit. ldem Epiſt. 190. Satisfactio unius omnibus imputatur. 23. Vociferantur verò Pontificii, aſſerentes, nihil poſſe imputa- ri, niſi inhæreat, cui imputetur. Bellarminus fœribit libr. a. de juſtit. cap. 7. Fieri non poteſt, ut juſtiria Chriſti nobis imputetur,& pugnat cum recta ratione, ita nobus imputari Chriſti juſtitiam, ut per eam juſti nominemur, ac ſimus. 24. Reſp. 1. Vocabulum imputationis eſt æquivocum: Notat imputare, alicui rei cauſam, quam habet, vel non haber, bonam, vel malam adſcribere. Eſt igitur imputatio velrei malæ, vel bonæ. Impu- tatio rei malæ eſt duplex: Vel enim fit debite, quando reo culpa, ob quam damnatur, verè ineſt. Vel indebite, ut quando innocenti impu- tatur culpa. Imputatio rei bonæ eſt triplex: Vel enim fit debitè, quan- do res, quæ ineſt,& debetur, imputatur,& hæc minus propriè dicitur imputatio. Vel non jure, non debitè, ut quando reus contra leges abſol- vitur, innocensq́ue habetur. 3. Gratiose, quando injuſtus non ex debi- to, ſed ex gratia, cauſas tamen juſtas habente abſolvitur, ipſique juſti- tia, quæ in ipſo non eſt imputatur. Sic juſtitia Chriſti imputatur per fidem peccatori, Roman. 4. vy. 5. Juſtificatio igitur eſt juſtitiæ imputatio non ob inhærentes qualirates, ſed ob ſatisfactionem Filii. Fundamen- tum igitur cujus reſpectu juſtitia ad beatitudinem imputatur, non eſt in credentibus, ſed porius ejus contrarium, quod tegitur, nec impute- tur. 2z. Quod imputatur non ſtarim ineſſe, docet exemplum Chriſti, cui noſtra peccata ſunt imputata: Eſt reputatus inter iniquos, Mar. 16. y. 28. Sunt ipſi imputata totius mundi peccata, Eai. 53. v. 4. Joban. I.y. 29. Luc. 22. perſ.37. 2. Corinth. 5. verſ. 21. Gal. 3. verſ. 13.1. Petri 2. verſ. 44. At inhærenter, qualitativè,& habitualiter non fuit peccator. 3. Pau- lus hac ratione fuiſſèt in ſe fugitivus: Nam Epiſt. ad Philem. v. 19. pro 1Sla e eeeetEe rt 482 JSJA e e e 8 5 4 8 4 4 5 “ 8 2 4 — aetetSso eeecraetstBbbnbrie eesenountee eitene u—— 2 1 8 1 3 2 B* —d———— — 3—— 4 d ——— ————— 1610 De Papiſmo b ſervo fugitivo intercedens ſcribit: Quod i quis leſit te, hoc mihi imputata. 4. Pal. 44.v. 23.legimus, propter te mortificamur tota die: eſtimati ſumusſ- cut oves occiſionis. Num igitur nos Chriſtiani, quàâ Chriſtiani ſceleroſi ſumus homines morte mulctandi? z. Annon teſtatur Hiſtoria Eccle. ſiaſtica temporibus perſecutionis Chriſtianis horrenda fuiſſe imputata ſcelera, à quibus longè erant alieniſſimi. Sic Plinius ſcribit lib.8. cap. 4. Quod terra noxia parit, noſtra eſt culpa; nos eam noſtris criminibus urgemu, culpam noſtram illi imputamus. 6. Arguit idem praxis Pontificia: Nam Pontifex,& ejus ſatellites Laicis vendunt, applicant,& imputant( ſed inhæſivè,& habitualiter non infundunt) ſuis indulgentiis merita,& opera Franciſci, aliorumque ſanctorum. Num igitur& hæc imputa- tio Pontificiis eſt putativa, commentitia, imaginaria,& amentiſſima inſania? b 25. Quæſtio tertia: An igitur juſtificemur, àpeccatorum pænuab- ſolvamur,& in gratiam ad vitam aternam acceptemur propter meritum Chri- ſii fide apprehenſum? Seu: An formalis juſtificationis cauſa ſit gratuita pecta- torum remißio,& juſtitia obedientia,& Iatisfactione Chriſta partaper fdem imputatio. 26. Reſp. A doctrina de imputatione juſtitiæ Chriſti per ſi⸗ dem adeò abhorrent Pontificii, ut eam Andradius in defenſ. fd. Trid. p. 477. vocet amentißimam inſaniam, Wilhelmus Rainoldusm libt. contra Mitak. p. 324. Mathematicum ſolifidianum commentum. in Con- cil. Trident. Seſs. 6. can. 10. dicitur: Si quis dixerit homines per Chriſt juſtitiam formaliter juſtos, anathema ſit. Bellarminus lib. z. de juſt. cap. 2. Stillud PROPTER, inquit, ſignifisat cauſam formalem, reſpondemus, nosju- ſtßcari propter noyitatem nobis inharentem, non proprer meritum Chriſti quol inbærere nonpsteit, ideo;, non propter meritum Filii, non niſi meritoris, propter novitatem autem formaliter juſtificari. 297. Miſſis iſtorum hominum calumniis,& blaſphemiis, coram Deo imputativa Chriſti juſtitia nos juſtificari probamus. 1. 4 forenſi vo- cabuli juftificationis ſignificatisne: Nam quſtificare fignificat, Rom. 4.5. 8. à peccatis ablolvere,& juſtum pronunciare. Et juſtificatio eſt à pec- catis abſolvendis actio,& in gratiam acceptatio. Ergo non notat ju- ſtitiæ infuſionem, ſed imputationem. De antecedente videatur Diſp. 55. quæſt 1. 28. 2. A teſtimoniis ſcriptura, quæ docent Chriſtum eſſe lt⸗ufe Diſputatio LIX. refr ſitiam: Quxæjuſtitia nobis eſt acquiſita,& à Deo nobis datur, ut per eam juſtificemur, illa eſt formalis juſtificationis noſtræ cauſa. Atqui Chriſti juſtitià, ipſius obedientiâ,& ſatisfactione nobis eſt acquiſita,& Deo nobis datur, ut per,&& propter eam juſtificemur, vide dicta, jer. 23. y. G. Act. 15. v. 19. cap. 19. v. 38. Rom. 5.v. 19.c. 10. v. z. 4. 1. Cor. 5. v. 30. E. Deinde ex loco, z. Corz. y. z1 Eum, qui non noverat peccatum, pro nobis fecit peccatum, ut eſfceremur juſtitia Dei in ipſo, ſic inferimus: Quomodo Chri- ſtus pro nobis factus eſt peccatum, id eſt inſignis peccator, ita nos effi- cimur per ipſum juſtitia Dei, h. e. inſigniter juſti. Atqui per imputario- nem Chriſtus pro nobis eſt factus peccatum. E. Auguſtinus ſcribit in Ench. ad Laurent. cap. 41. lIpſe peccatum,& nos juſtitia, nec noſtra, ſed Dei, nec in nobis, ſed in ipſo: Sicut iſe peccatum non ſuum, ſed noſtrum, nec in ſe, ſed in nobis ſactus eſt. 29. Excipit Bellarminus lib. z. de juſt. c. 6.‧ꝓ. 1070. Non dicitur, inquiens, Chriſtus peccatum, id eſt, peccator, neq, imputantur illi peccata no- ſtra, quaſi ipſe ila fecerit,& iniquus haberi psſit. Sed ſolum imputantur illi, quoad debitum faciendi, quod ille ſponte ſuſcepit Ex quo non peccator, ſed juſtus dici meretur. Sic igitur& nobis imputatur juſtitia ejus, quod ſatisfactionem, quam pro nobis praſtitit, ſed non proptereà juſti ſumus. b 30. Keſp. 1. Chriſtus quidem nou fecit peccata, ut inde poſſit dici peccator, quia in ore ejus non fuit inventus dolus 1. Pet. 2. v. 22. Sed Chriſto noſtra peccata verè ſunt imputata, ut inde propter noſtra,& non propter ſua peccata diceretun non ſolùm concretè peccator, ſed etiam abſtractè peccatum. 2. Urgemus igitur nos Aντεειεέν Apoſtoli- cã inter duοαœυννεναννν&‿ eęαν v. z. Keferimus huc ſimilia ſcripturæ di- cta: Eſai. 53.v. 6. Deus in eum coujecit emnia peccata noſtra. Joh 1.v. 29. Agnus Dei, qiti portat peccata mundi. Lucæ. 22. v. 37. Numeratus eſt cum iniquis. Ex his ita argumentamur-In quem omnia noſtra peccata fuerunt con- jecta, ut ea portet, pœnas luat,& pro iis ſarisfaciat, illi peccata iſta tanquam propria imputantur. Arqui in Chriſtum omnia peceata fue- runt conjecta,&c. Ergo. Deinde. Qui ſua vocat peccata, quæ ipſe non commiſſit, illi imputantur peccata aliena. Arqui Chriſtus vo- cat ſua peccata, quæ ipſe non commiſit, Pſalm. 6 9. verſic. 6. Deus tä noſti ſtultitiam meam,& delicta mea à te non ſunt abſcondita. Verba hæc efle Chriſti videre eſt, Joh. 19.. 28.29. Rom. 10.v. z. Ergo, 85 QAdAAd 31.In- 101² De Papſimo 31. Inſtant Pontificii: Chriſtus eſt Fuſtificationis noſtra cauſa efici= ens,& meritoria. Ergo non formalis. 32. RKeſp. Obedientia Chriſti eſt juſtificationis noſtræ cauſa meritoria in ſe,& per ſe conſiderata; Eſt ejuſdem cauſa formalis, nimi- rum quatenus fide apprehenditur. b 1 33. 3. A peccatorum remißione,& juſtitiæ Chriſti imputatisne’ ſeu à juſtificationis definitione, quæ deſinitur per peccatorum remißionem iniqutta- tum non imputationem,& juſtitia Chriß imputationem, Rom. 3. v. 25. Cay. 4. p.. G. Luc. 8. y. 13. 14. Ack. 13.. z8. 39. 2. Cor..v. 19. Qua in te veno defi- nitivè& formaliter conſiſtit hominis juſtificatio, illa eſt formalis ju- ſtificarionis noſtræ cauſa. Atqui ea conſiſtit in peccatorum remiſſio- ne, iniquitatum non imputatione,& juſtitiæ Chriſti imputatione. E. Plura vide in Diſp. 50: q. 4.& Diſp. 55d9..1. 34. Quare piè dicit Juſtinus Martyr in Epiſt. ad Diognet. Quis aliud peccata noſtra potuit tegere, quàm ejus juſtitia? In quo alio nos iniqui,& zmpii pro juſtis haberi poſſumus, quam in ſolo Dei Filio? O dulcem permutati- uem, quàm in ſolo Dei Filio! O imperveſtigabile artificium! O benefia expe- ctationem omuem ſuperantia! Vt iniquitas quidem multorum in juſto unoab- ſcondatur, juſtitia autem unius faciat, ut multi injuſti pro juſtis habeantur- Ambroſius lib. 3. de Virg. Omnia Jeſus eſt nobis, ſi volumus: Si rulnus tura- ri deſideras medicus eſt: Si febribus æſtuas, fons eſt: Sigravaris iniquitate, ju- ſitia eſt: Si auxilio indiges, virtus eſt: Si mortem times, vita eſt; Sicœxlum de- ſideras, via eſt: Si tenebras fugis, lux eſt: Si cibum quaris, alimentum eſt. 35. Quæſtio quarta: Num inharens nobis juſtitia ſit formalis ja ki⸗ Jcationis noſtracauſa? 36. Relp. In vulgari dicitur dicterio: Aregia viaaberratiotſt as diyerticula deviatio. Videre illud eſt ex variis erroribus,& interſe quas alunt diſſenſionibus Scholaſticorum,& Pontificiorum, de formali juſtificationis cauſa: Lombardus lib. 3. Sentent. Diſt. 27.lit. 7. Statuit formalem juſtificationis cauſam non eſſe qualitatem aliquam in no⸗ bis, ſed ipſum Spiritum S. Cochlaus igitur hoc argumento pugnavit: Peums nos juſtiſicare certum eſt. Atqui Deus eſt charitas, nos fides. Brgo charitatem non fidem nos juſtificare certum eſt, contra illud Apoſtoli, Roman. 3. v. 28. Colligimus jide juſtificari hominem. Gropperus dixit opera charitatis/u- Riſicare, non, quia noſtra ſunt, ſed quia profecta ſunt à Spiritu S. vel quatenus tincta ſunt Chriſti ſunguine. Reſp. 1. Juſtificamur non Proptor opexa angul- Dißutatio LIX. 1013 ſanguine Chriſti tincta, ſed propter ſanguinem Chriſti nos à peccatis mun- dantem. 2. Chriſtus mortuus eſt non pro noſtris bonis operibus, ut il- lis meritum impetraret, ſed pro peccatis noſtris, ut nos Patri ſuo re- conciliaret.3. Opera noſtra ſunt tincta ſanguine Chriſti, nonut juſti- ficent, ſed ut Deo placeant. 37. Johannes Roffenſis ſcribit in Aſſert. Lut. Confut. Schola- ſtici hac in re(nimirum de præparatione ad gratiam) mutudò ſibi pugyant. Patres enim aſſerunt, neminem poſſe quicquam boni velle ſine ſpeciali Dei auxi- lio, nec ſuſicere generalem illum influxum; Nonnulli contra Schelaſtici ſic con- tendunt, hunc ſuſficere, ut quis abſq; illo auxilio bene moraliter agere,& bonum facere poßit, non ſolum ex genere, verum etiam quod debitis undique circum- ſtantiis ornatum ſit. 38. Alii varias enumerant diſpoſitiones meritorias,& propu- gnant, Bellarminus lib. 1. de juſt. enumerat ſeptem; plures alias eſſe, dicitur in Cenſux. Col. p. 117, 4 39. Latomus in ſuis contra Proteſtantium doctrinam, editis ſcriptis philoſophatur, hominesprimum per legem naturæ juſtificatos,& ſal- yatos eſſe, poſteà per legem Meſisin monte Sinaipromulgatam, deniq, per legem Chriſti, nec Abrahamum aliam de Chriſto doctrinam habuiſſe, quAm Soctates, Plato, vel quiſquam Ethnicus habuit. 40. Pighius in ſecunda,& autores Antididagmatis Coloni- enſis, duplicem juſtitiam agnoſcunt, qua formaliter ſimus Huſti: Vnam imperfe- ctam, quaæ in virtutibus nobis inhærentibus ſit ſita, alteram perſecttam, quæ eſt ipſa Chriſti juſtitia nobis imputata. Narrat hanc ſententiam Bellarminus lib. 2 de juſtif. c.. eam que improbat. 41. Nonnulli cauſam formalem juſtificationis, ajunt eſſe h⸗ dem,& charitatem apprehendentem. Nicolaus Sanderus libr. 2. de juſtif. c.1. ꝑ. 170.171, Cauſa formalis noſtra juſtificationis eit juſtitia, inquit, hujus initium,& inchoatio prima eſt ſides. Sed non tota formalis juſtitia in ji- de ſola conſiſtit. Johannes Hoffmeiſterus in Harmon. Auguſt. Confeſs. Art. 4.p. 45. ſcribit: Quod Adverſari docent, hominem non poſſe juſtificari aoram Deopropriis viribus, meritis, aut operibus, ſed gratis propter Chriſtum per dem, non gravatim accipimus, uec putamus, aliquem ex modeſtioribus Theologis nobis hic reluctaturum. pag. 46. Antt᷑ exertum hunc in Eccleſia Peitu- multum, nemo fuit offenſus particula illa, SOLA, quam jam tenera quoyun- dam aures vix ferre poſſunt. Nemo ſiquidem unquam in jus vocavit D. Ambro- Q..³α⁵—ρ2 Aium, — — —— — ͤſſſſ—. 2 1014 De Papiſmo ſium. quod affirmarit hominem§ O E A hide juſtificari. Quod Paulus 4po- ſtolus ſidei(addam) G& SOLI fidei(modò recte inteligatur, juſtiſicatonem adſcribit, neminem hactenusoſſendit. Et pag. 47. 48. De jide,& openbu ait Auquſtinus capit. 14. de Spirit.& lit. Gum dicit Apoſtolus, arbitrariſe, ho- minem juſtiſtcariper ſidem, ſine operibuslegis: non hoc agit utyrætepta,& yvoſeſ- ſa ſide opera juſtitis contemnantur, ſed ut ſiiat ſe quiſq; per fidem poſſe juſtiſica- ri, etiamſi legis opera non praceſſerunt. Sequuntur enim juſtiſicatum, non pracè- dunt juſtiſicandum. 4². Damnatur verò ſententia hæc ab hodiernis Pontificiis. Bellar. lib.. de juſt. c. 17. Non apprehendit, inquit, jides juſtitiam Chriſti, ſediyſaſ- des in Chriſtum eſt juſtitia. Ibidem: Juſtiſicatur bomo ex hide, non quia hides 1 ₰ tantùm reſpicit promißionem,& illam credendo apprehendit, ſed quia remißis- nem imyetrat,& ſuo quodam meretur. Ob uſurpationem particulæ ſolius criminis falſi B. Lutherus accuſaturabiiſdem. 43. Becanus Tom. I. Opuſ. cap. z. de juſt, Cath. th. 3. Patet, inqui, Iuſtificationem conſiſtere in his duobus. Primò, in remißione, ſeu expulſionees- cati. Secundò, in infuſione, ſeu atquiſitione juſtitiæ. 44. Bellarminus lib. 2. de juſt. cap. 2.ait. Eccleſiæ Catholica ſententia de cauſa formali juſtiſicationis, exphicatur à Tridentina Synodo Seß, sapit.7J his verbis: Vnica formalis cauſa eſt juſtitia Dei, non qua ipſe juſtus eſt, ſed qua nos juſtos facit, qua videlicet ab eo donati, renovamur Spiritu mentis noſtra,& non modò reyutamur, ſed verè juſti nominamur,& ſumuu. Et paulò infra: ld in hac impii juſtificatione jit, dum ejuſdem ſanctißimæ paſsionis merito, per Syi- ritum S. charitas Dei diffunditur in cordibus eorum, qui juſtiſicantur 3 arc; ip ſis inharet. Vnde in ipſa juſtificatione cum remißione peccatorum hac ſimulinſuſa accipit homo per Jeſum Chriſtum, cui inſeritur, fidem, ſpem,& charitatem. l- dem: Status totius contro verſiæ revocari poteſt ad banc ſimplicem quaſtionem, ſit ne formalis tauſa abſolutæ juſtiſicationis juſtitia in nobis hærens, annòn. 45. Coſterus in Enchir. cap. 6. p. 26I. Forma ſeu cauſa formalis quain Juſtiſicatione accipitur nempe juſtitia ipſa,& gratia: Sic enim per juſtitiamin- ternam homo eſt juſtus, ſicut per ſapientiam ſapiens, per albedinem albus, per calorem calidus, per munditiem mundus. 46. Non peromnia etiam inter ſe de formali juſtificationis conſentiunt Bellarminus,& Coſterus Ille enim ſtatuit peccata prius fugari,& poſted infuſionem gratiæ ſuccedere. Nam lib. 2. de juſtit. c. 2. Cum illuſtraturà ſole per idem lumen, quad recipit, deſinit eſſe tenebroſu, Fin 4 Mahn narnun 1 A uten A w * euan aut n ariuu A anmin i uu i 41 rreia 4 26.2 1 uud Tp⸗ 1 unun or 4 —-——V;— O — Dißßutatio LIX. 19 15 & incipit eſſe lacidue: Sic etiam homo per eandem juſtit iam ſibi à ſole juſtirig donatam, atque infaſam deſinit eſſe in'uſtas, delente videlicet lumine gratiaæ te- nébras peccatorum,& incipit eſſe juſtus ſuctedente nimirum tevebru peccato- rum ipſa juſtitiæ luce. Coſterus verò afſerit, prius infundi gratiaim, qua deinde expellantur Peccata. Sequituripſe Thomam, qui 1. 2. quæſt. 113. artic. S. ſcribit: Ordine natura prior eit infuſio gratiæ, quia in quoliber motu naturaliter primum eſt motio ipſius moventis; ſecundo motus ipſius mobi- lis, tertiò terminus motus: Dei moventis motio eſt gratiæ infuſio, motus mobilis eſt duplex motus liberi arbitrii, terminus eſt remißio culpæ, 47. Hæc de diſſenſionibus Pontificiorum interſe: Ex qua narratione videre eſt alterius opinionem improbari,& damnarl ab altero: Et ex eadem judicium fieri de ipſorum aſſertione, quam pro- ponere conſueverunt, in loco de Eccleſia: Bellarminus dicit libr. 4. de Eccleſ. capit. 10. Nata(Eecleſiæ veræ) eſt conſpiratio in doctrina. Co- ſterus in Enchir. cap. 2. p. 8y. Cat holici omnes ubivis terrarum ſub uns ca- pite Romano Pontifice, cui omnes parent,& Prinsipes,& Reges, ut Chriſti vi- ₰ cario, eandem fidem conſtanter retinent, idem dicunt, idem ſentiunt, idem cre- dunt per omnia,& ne in minimo quidem religionis negotio diſcrepant. Eſtigi- tur apud ipſos verißima Eccleſia Chriſti. Inverte argumentum: Nam in primario illo Articulo, qui eſt de juſtificatione non idem dicunt, non idem ſentiunt. Ergo ſtantibus ipſorum hypotheſibus non eſt apud e- os vera Eccleſia. 48. Nosbreviter oſtendemus, juſtitiam nobis inbærentem, ſive reno- vationem non eſſe formalem juſtißicationis cauſam noſtræ,& quidem 1. à perpe- tua oppoſttione in Articulo Juſtificationis inter legem,& Erangelium, fidem,& opera, gratiam& opera, gratiam& debitum, credentem,& operantem: Cui gratia juſtificans opponitur, illonon juſtificamur. Atqui gratia juſti- ficans in Articulo juſtificationis perpetuò in Scripturâ opponitur o- peribus,& fic charitati,& renovationi, Rom. 3. v. 21. cap. 4. v. 4.5.16. CAp. 1I.y. 6. Gal. z. v. zr. E. operibus, qualitate inhærente,& charitate non ju- ſtificamur. Et quamvis extra articulum juſtificationis, nimirum in Ar- ticulo Renovationis gratia juſtificans amicè ut cauſa,& effectum con- tionis inter ſe pugnant. . ſentiant in ipſo tamen Articulo juſtitic 49. 2. 4 differentiauſtifioationis,& ſanctiſicationis: Quod differt à juſti- ficatione cauſis, effectis, ſubjecto, objecto, illud non eſt ejus cauſa for- malis, nec eã conſtituit. Arqui ſanctificatio differt à juſtificatione I. cau- QSd..ↄαα Jſa Mi- 1916 De Papiſmo eficiente proxima: Juſtiſicatio enim nõ inhæretin nobis, nec habet cau- ſam in nebis, quia grati imputativaà juſtificamur, Rom. 4.v. 5.6. 24. San- ificationis verò cauſa proxima eſt voluntas, quæ eſt principiumo- mnium humanarum actionum. 2. ½½ eivau ſiye iyſa forma: Juſtiſica- tionis enim forma& ra eſſe conſiſtit in peccatorum non imputatione, eorum remiſſione,& juſtitiæ Chriſti imputatione; Sanctiticatio verò eſtveteris Adami cohibitio, ejus in novum quædam tranſmutatio,& impurarum qualitatum ad puras reductio. 3. Effectis: juſtificatio nos ablolvit à peccatis in judicio Dei,& propter Chriſtum innocentiæ laudem tribuit; Sanctificatio verè ob ſuam imperfectionem in judi. cio Dei nos abſolvere nequit. Bernhardus dicit lib. de Grat.& libero atb. Eſt via regni, non cauſa regnandi. Juſtificatio actus eſt A⸗iεr in- dividuus; Sanckificario dividuus: Succeſſivè enim,& per gradus pex- fieitur ex Dei beneplacito: Coram Deo enim nemo eſt innocens, Exo. 34.v.7. Peccatum adhuc habitat in carne renarorum, Rom.7 z. 18. Men⸗ daces ſunt, qui ſe peccatum habere negant, 1. Joh. 1. v. 8. Sanctiſſimisi- gitur quique peccatorum remiſſione ſeſe indigere,& humiliter,& ve- raciter confitentur, Pſal. 32.v. 6. Renovari igitur debent indies ⁊ Cm. 4.v. 6. 4. Subjecto: Nam juſtificationis ſubjectum,& fundamentum non eſt in nobis, ſed extra nos, nempe eſt Chriſti obedientia,& ſatis- factio: Hoc eſt nomen ejus, quod vocabunt eum, Jehova juſtitia no- ſtra, Ier. 23. v. G. c.33.y. 16. Chriſtus factus eſt nobis à Deo juſtitia, 1 Chr. 1. v.;0. Sanctificationis veròè ſubjectum eſt in nobis: Sunt enim omnia membra, Rom. G. v. 19. Siſtite membra veſtra ſerva juſtitia ad ſanctimoniam. z. Ohfecto: Jaſtificatio enim reſpicit Evangelium,& Chriſtum, ſeu obedientiam ejus perfectam,& paſſionem duram; Sanctificatio le- gem. Alii rem eandem aliis proponunt terminis: Differunt enimju- ſtitia imputata,& inchoata. 1. integris prædicamentis: Illa docendi cauſe refertur ad prædicamentum relationis Hæc ad prædicamentum actio- nis. 2. Cauſa efficiente proxima, quæ illius eſt beneficium Chriſti: Hu- jus opus Spiritus S. 3. ordine antecedentis,& conſequentis: llla ordinena- turæ eſt prius, hæc poſterior. 4. Effectibus: Illius effectus eſt pax& tran- quillitas conſcientiæ; Hæcillius teſtimonium. 5. Adjuncto perfectionu: Illa eſt perfecta, hæc indies perficienda. 30. 3. Ab imperfectione ſanctificationis: Nulla ad juſtificationem coram Deo valet juſtitia, niſi quæ eſt abſolura cum lege Dei contot mitas — =„ J&Rmam — 51 od mcud e Mhedse Peeüme e . 7 reſpi e B Knfert 4* 9o0r 4 ½ 8 Diſputatio LIX. 1017 mitas, ut oſtendemus in Diſput. de lege Dei. Atqui neque habitualis neque actualis noſtra juſtitia eſt abſolute legi Deiconformis: In mul- tis enim labimur omnes: Juſtitia noſtra eſt velut pannus menſtrtiatæ. Quilibet igitur ſuam immundieiem agnoſcat, judicium Dei deprece- tur, miſericordiam ejus imploret& in iolo mediatore Chriſto omnemn ſpem, ac fiduciam, omne profugium,& ſolatium conſtitutum habe- 5l. 4. Afide. Docet paſſim ſcriptura juſtificari nos fide,& non charitate, ut demonſtravimus in Diſputat. de Fide. Ergo charitas non eſt juſtificationis cauſa. ½. A5 effecto. Effe ctum rei non eſt ejuſdem cau- ſa. Atqui charitas,& reliqua bona opera funt juſtificationis effectum, id que oſtendemus in Diſput. de bonis operibus. Ergo. 52. Obſtrepunt Pontificii regerentes varia, ut probent juſti- tiam inhærentem eſſe formalem juſtificationis noſtræ cauſam, ſed ſunt ea contorta,& rarò ex propria ſede deſumpta, ex ſcripturæ dictis ma- lè applicatis elicita. Examinavimus nonnulla in Diſputat. 50.& 5z. Ad- dimus jam pauca. Primo opponunt dictum, 1. Cor. 6. Et hæc quidem fuiſtis, ſed abluti eſtis, ſed ſanctificati eſtis in nomine Domini noſtri jeſu Chriſti, & in Spiritu Dei noſtri. Hinc infert Bellarminus juſtificationem duo continere, purgationem, ſive ablutionem,& ſanctificationem. Quod ſijuſtificatio eſt ablutio,& ſanctificatio; ſequitur, ut juſtificatio non ſit ſola peccatotum remiſſio ſine interna ſanctificatione. 33. Reſp. 1. Non ſtatim quæ conjuncta ſuntunius rei ſimul cauſa formalis ſunt: Nam cauſa& effectus, ſubjectum& adjunctum proprium individuo nexu ſunt conjuncta, ſie peccatorum remiſſio,& interior ſanctificatio ſunt quidem conjuncta, ſed non ſunt ſimul juſti- ficationis formalis cauſa. 2. Docer Apoſtolus, Corinthios olim fuiſ- ſe in Ethniciſmo variis peccatorum ſordibus contaminatos; Sed nunc per Chriſti fanguinem, qui abluit ab omnibus peccatis, ablutos: Fuiſ- ſe eoſdem olim maledictos: At nunc eos eſſe fide ſanctificatos. 3. Non ineonveniens eorum eſt explicatio, qui docent triplicem propo- ni ab Apoſtolo accuſationem,& illi triplici accuſationi opponi tri- plex Trinitatis ſubordinatum beneficium: Nam ſordibus opponitur ablutio, contaminationi ſanctificatio, reatui, quem his exprimit, regnum Dei non hæreditabunt, opponit juſtificationem. Hæc verò tria con- fundere eſt judicium pravum in rebus graviſſimis prodere,& Pee uno ceo- 1 “ͤͤäͤäͤ 1018 De Papſmo & eodem ſumere eſt vel per inſcitiam fallere, vel per malitiam alios fallere velle. 54. Secundò, ex Rom. 8. verſ. 29. G 1. Cor. 1 5.verſ. 49. Qua ratione Chriſtus fuit uſtus, eadem& nos ſumus ju⸗ ſti: ſumus enim conformes imagini Chriſti. Atqui Chriſtus non eſt juſtus per imputationem, ſed perjuſtitiam in- hærentem. Ergo. 55. Reſp. 1. Cur non infert etiam jeſuita, nos ita eſſe juſtos, ut nullum commiſerimus peocatum: Nam ita Chriſtus fuit juſtus, ut nullus dolus in ore ejus fuerit inventus? Cur pariter non colligit, juſti⸗ tiam noſtram non includere fidem? Hanc enim non includel ſti tia Chriſti. 2. Conformitas piorum cum Chriſto conſi fide, per quam inſeruntur corpori ejus myſtico. Secundoò in calamitat &cruce: Quemadmodum enim Chriſtus per paſſionem intravit in gloriam ſuam, Luc. 24.v. 26. Pſal. 110. vult. Phil. 2. Ita& pios Chriſti di- „ 7.——.. 1.—„— ſcipulos per multas tribulationes oportet ingredi in regnum Cœlo- 41 rum, Act. 14. v. 22. Diſcipulus enim non eſt major Præceptore, iſ perſe- att. 10. cuti ſunt Præceptorem, perſequentur& diſcipulos, Matt. 10 Tertiô, pumilitate: Salvator dicit, Matt. 10. v. 28. Diſcite à me, quia mitis ſum,& —— pumilis corde. Quartò in conformitate gloriæ: Hæc autem non eſt con- fundenda cum conformitate hujus vitæ, juſtificationis& gratiæ: Inre- ſurrectione enim mortuorum transformabit Chriſtus corpus noſttum H humile, ut fiat conforme corpori ſuo glorioſo. Pia eſt ſententia Bern- hardi Serm. 25. ſuper Cant. Sponſa Chriſti næyo nigredinis in loco pe- regrinationis ſuæ non caret, alioquin erit, Cum eam ibi in patriã Sponſusgloriæ exhibebit glorioſam, non ha⸗ bentem maculam, aut rugam. FINIS DISPuTATIONIS LINX. APPENDIN PFARTISTERTIE, 11 E T U L TIM E, ann um: N.. DE PAPISMO m UNACUM INDIGE. „ 1 Tens Am 4“ “]“ pocr too Noct 1ee r bn 1 ruterA AE,M * 114 rI “ AuTHORE O HA NNE GISENIOA THEOI. B. ETIN ACADEMIA GIESSEͤNA ORDTL ofallor nario ejuſdem P. —— — — —yÿ—rn „ Iypis exſeribebat CAS24 Kus CBEMIINus. — cXIX. ANNO Clo Io —— — ö„—— v ODEALCAICA In Tractatum De Papiſmo fugiendo. D. JOHANNIS GISENII, THEOLO- 31 CELEBTRRIMI:COLILEOGAET b Amici ſui honorandi. T Andem abſolutum fine bono eft opu⸗ Neatè inchoatum jamo; T. Jpographi Extrema toti libro adacta ef Non ſinelude manus. Tuer Nunc fas abovo ſingula: nunclicer Repullulantes inde referrier Fructus laboris obſtmata Er cerebri vehementiarus. Maré æſtuoſum nnne Papiſmus eftt In quo ſecando multum operæ locer QMultum Clahorls, quiſcq;uis ill Tandem erit, has pelagi procellas Qui nave farti dividet: hac licer Tranſire& illac perq;, meabilem Sulcare Pontum jam Charybaim Iamq; licet fugitare Scyllam, Monſtrig. quantum eit cumc in inhoſpini Marls profundonunc Helice eit opus Iſio in Papiſmo deſerendo Nempe tus faculs Giſeni⸗ Hac præviaſti publico in atri⸗ Genti Studentum, commoda ſenſit hee Non parva, te tuumq; ſidus Ilaprobè fuerat ſecuta Pervenit hinc ad littoris aurei Actam, inque tranquillo poſait pedis plantam, ing C HRIST O packs almæ Conſtituit ſolidum trophæum. Matte ſſto, DéCT0O R., laudis adored, Giſſeni, apertinavigat æquoris Vndam tuum ſectataſidus Gens ſtudioſa Charybdiabacta. Conradus Bachmannus 1019 Seees,esgesg 5 8 n. 8 589O5 DISPUHTATIO LX. Qu4 I ST DE ZLEGCEDEI PRIO K. Reſp. M. Samuele Edelio Ulmenſi 1I HE S1I1s I. 1 VICIMus in Diſputationibus pracedentihus, hominem K JMablan de in Teum⸗ idquie paßim docetur in 8 hee per Synonymicas loquendi furmulas„ ät ſunt 3 1. ſine perihus 2. Gratia, gratis, per gratiam. 3. Particu- lis excluſiyis, uujuſmodi ſunt niſiper legem, Gal. z. v. 16. — S Tantann crede, Luc. 8. v. 50. Itaq; juſtatia coram Deo ſub- f hen non nes ex lege, id oſtenſuri, quædam de natura legus pramittimus. Fairrr PROTESTANTIuM. Q SI. 2. Lex eſt doctrina divinicus tradita, continens regulat eorum, quæ Deus fieri voluit: tin ſao populo, propoſitis præmiis obedientiæ,& pœnis insbedientiæ,i iiq; temporalibus ſimul& æternis Vel: Lex eſt norma, rectè agenda intelle ctui praci co eum obligatione præſcribens, ut omnia enrh nt, conſerventur,& Dei gloria illuſtretur. 3. Notationem legis latini ĩdanttriplicem biſtne dictam eam eſſe, ajunt, ligando. Honorius Auguſtodunenſis in Pſ.. ſcribit: Lex a ligando dicitur eo quòd homo in mandatis Dei loris ebedientia ligetur. Placer hæc no- tatio Scholaſticis. Thomas 1. 2. q. 90. art. I. ait: Lex aligando dicitur, quia obligat ad agendum. Albertus part. 1. Diſt. 26. mem. 4. art.. Lex A ligando dicitur, quia coactio ſermone lig at ad implendum ea, qua præcipiuntur àA legis- latore. Nonnulli igitur funium nomine legem intelligi cenſent. ui- bus Dominus apud Hoſeam c. 11.v. 4. ait, ſe ſuum bopulum traxi le Et Pſal. 2. v. 3. Diſrumpamus vinc cula eorum,& pi ojiciamus A nobis j u- gum eorum Diſplicet verò notatio ea Becmanno in lib. de 0ig.l at. lin. p. 264 Lex nonnullis malè aligando; Repugnat enim haneies G& quando lex obligare d dicitur, mei tap ho: a id ſit ‚deſump taà à vimine, aut fune Rrrrrr 1020 De Papiſins 4. Secundò aà legendo, ſic ſentit Varro de lat. qui legem tantùm de mandatis ſcriptis intelle ctam voluit. Et Iſidorus lib. ⁊. Etym. c. 1c. & lib. z. c. z. dicit: Lex à legendo eſt, quoniam leges publics legi conſueyerumt, ſcriptæq́ue proferuntur, ur ab omnibus legantur. Corafius in tit. fu,de legib. ꝓ. 63. erroneam hanc dicit eße Etymologiam, cum legi accidentariumſtt ut legatur. Et Muſculus in lib. Comm. p. 34. ait: Meo judicio, non minus incommodè lex àb eo ducitur, qudd publicè legatur, quam ſi regem e en diipu- tes, quòd publicè regatut. 1 5. Tertiò à deligendo, Cicero I. deleg. Etſi Græci legem a tribuendo appellent, ego tamen à legendo, id eſt deligendo eam nomino: Nam ut ili aqui tatis, ſic nos latini dilectus vim in lege ponimus. Dupliciter verò iüde eſtdu- cta. I. ratione ſui&paßiyè, quia ipſa ex multis ſtatutis eſt delecta, ut ob. ſervetur una. ⁊. ratione objecti,& quia eſt eligendorum norma,&præſcii- bit deligenda, ſeu facienda. 6. Græcis lex vòuοs dicitur, quam vocem Plato à memte de- rivat, quæ græcè vòos vel ge dicitur, Lib. 12. de legib. dicit, Lex obtinet nomen ſimile nomini mentis. Cicero verò lib. 1. de leg.& Scapula in Le- xico arο s νεέ̈ανε derivant, quòod lex, cuique quod ſuum eſt, tribuat. 7. Hebræis lex dieitur thora, à radice, jara, quæ vox in Hiphil docendi hahet ſigniſicationem. Pulchrè dicit Chemnitius par. 2. 1. C p. 3. Ratid appellationis eſt: Sicut pluyiapræparatur in nubihus,& Haugi- tur, ut terram imbuat,& fecundet: Ita Deus tradiidit doctrinam legis, nonus in libris deliteſcat, ſed ut docendo ſpargatur,& in corda feribatur. 8. Uſurpatur vo cabulum legis in S criptura 1. pro quaxis intlina- tione, propenſione, vi, ſeu impetu ad aliquid impellente, ac moyente, Roman.⁊2.y. 14.c. z.y. 27C. 7. y. 23. cG. 8. y. 2. 2. pro forma politiæ,& conſtitutione Sacerdotu Matt. 11. v. 13. Gal. 3.y. 20. Heb. 7. v. 12. cap. 10. y. 1. 3, pro tota religione, Pſal. I. v. z. Pſal. 19. v. 8. 9. Eſai. 2. v. 3. Ier. 32. y. 3z Rom. z. v. 27. Cap. d.y.2. Gal 2. v. 19. 4. Pro tora Scriptura V. Teſtamenti, ut Ioh. 7. v. 58. c. 10. v.Z4. Pſal. §1.p. 6. lohan. 12. y.3 4. Cap. 15. v. 2 5. Pſal. 34. v. 19. 1. Cor. 14.7. 34. 21. Fſai.28.y. 11. Roman. z. v. 39. 5. Pro quinque libris Moſis,& quidem vel coujundtò proo mnihus, Luc. 24.v. 44, Matt. 7. v. z1. Luc. 10. v. 26. Vel diſtinctè pro ſinguli ut pro librs primo, Galat. 4. v. 21. Pro libro ſecundo, Matt. 12. v.. Pro libro tertio, Iohan. 8. v. 5. Pro quarto, Heb. 7. v.. Pro quinto, lohan. 7. v. 51.728. v. 17. 6. Pr; lege morali, ſeu præceptis Decalogi obligantibus, vel ad obedientiam, vel ad pa nam, Rom. ⁊.y. 1½.14.(. 3. y. 19.21.C, 4. v. 14.15. 6. 7. y. 7. Gal. 3.y. 10⸗ 4 Pro ecun- n.,acere —c r am. Noxcn nuut anage Gen eganns t“ 1iA nu mur. nnjta 3 rz. Mzug. Diſputatio LX.— 102 ſecunda legi tabula, Rom. 13.y. d. Gal. 5.v. 4. 8. Pro legis moralis rigore& obligatione ad pænam, Rom. 6. v.. 4. Gal. 4. y. 4.c.5.v. 18. 1. Tim. l. v. 19. 9. Pro lege ceremoniali, Lug. 2.v. 22. Ioh. j.v. 17. I. Cor. 9. v. 26. Heb. 9.y. z22. 10. Pro lege forenſi, Act. 23. v.3. 11. Pro operibus legis, Gal. ²-v. 21. 9. Lex eſt ceremonialis, forenſis,& moralis. Leges ceremo- niales continebant ſtatuta de variis ritibus ‚acceremoniis ad exerciti- um, aliorumque cultus divini operum deſtinatis. Erant igitur leges ille umbræ futurorum bonorum, Col. 2.y. 17. Heb. 10. v. 1. Leges foren- ſes continebant præcepta judicialia, ex quorum præſcripto populus Reſpub. Iſraẽlitica inſtituenda,& moderanda erat: In iſtis quod mo- rale eſt, accommodari etiam poteſt noſtro foro, non quia eſt Moſai- cum, ſed quia eſt naturale. 4 10. Lex moralis(de qua potiſſimum hic agimus) eſt doctrinaà Deo tradita, præcipiens quales nos eſſe,& quæ facere, qua omittere oporteat:& requirens perfectam obedientiam erga Deum, ac pronuncians iraſci Deum,& punire aterna morte, non præſtantes perfectam obedientiam. Vel: Lex morali⸗ eſt legis naturæ ad populum Judaicumè monte Sinai facta repetitio. 11. Cauſa efficiens legis principalis eſt Deus, Pater ille lumi- num, Jac. i.v. 17. Exod. 200. v. I. 2, c. 31. y. 18. Deut. 9. v. 1O uos Verò vel adminiſtri fuerunt primò Angeli, qui tanquam internuncii& teſtes ſunt adhibiti. Act. 7 v. 53. Gal3.v. 9. Secundò Moſes peculiariter d Deo deſignatus, Exod. 19,v. z. Joh. 1.v. 17. Ille Iſraelitarum dicitur ,μά̈ñιτ⁸ non æννςααινερσιναυνν, ſed diανus, non magiſterialiter, ſed miniſte- rialiter. 12. Forma legis eſt con gruentia cum juſtitia in Deo,& norma obligans omnes velad obedientiam perfectam, velad pœnas æternas, vel, eſt præſcriptio agendi obligaroria. 13. Finis legis remotus& generalis eſt duplex, prior eſt gloria Dei, I. Cor. 10.y. z1. Col.3. v. 17J. Matt. 5.v. 16. Poſterior eſt publica in ſo- cietate humana tranquillitas, I. Tim. 2. v. 2. In ſpecie finis legum cere- monialium erat, ut omnia fierent ordine,& decenter, qui finis eſſe de- bet omnium rituum Eccleſiaſticorum, 1. Cor. 14. v. 40. Deinde erant leges illæ typus& præfiguratio Meſſiæ, Cel. z2.y. 17. Heb. 10. v. 1. 2. Finis legum forenſium erat bona Reipub. Judaicæ, ob quam pecuhaliter Ali populo erant præſcriptæ adminiſtratio,& conſequenter Meſſiæ Rrrrrr 2 adum- * 10 22 De Papiſiis adum bratio:injun Kæ enim in ter alia erant, ut eſſet certus locus, 8& po- pulus ex quo naſceretur Meſſias. A 44. Finus legis moralis eſt triplex reſpe ctu triplicis hominum eneris, quorum alii ſunt peccarores obſtinati, alii juſtificandi, alii ju- ſtificati: Primus finis dicitur politicus,& ſpectat contumaces, qunbuslex proponirur, non ut ſit rerum agendarum norma, ſed potius, ut ipſi cõ- minatione pœnarum coërcea ntur: Pœnæ hæ funt cuͤm xternæ, tum temporales, quarum extfecutio demandata eſt Magiſtratui politico, cujus eſt irrogare pœnas iis qui legi contumaeiter in extetna regenda diſciplina reſiſtunt. Hinc Apoſtolus dicit,. Fim. 1.v. 9. Lex in juſtis eſt po- jita vide etiam Rom. i.y. 20. Gal. 3. v. 9. Lutherus dicit par. z. Art. Schmal. Articul. 2. Lex à Deo data eſt, ut peccatum prohiberetun csminationibu, & metu yænarum. Secundus finis eſt Pædagogicus, de quo diſſorit Apo⸗ ſtolus, Rom. 3.v. 20.C. 5,y. 20.f.7.p. J. Gal. 4. v. z 4. Lex enim 1. perfectio- nem ſum mam cuùm internam, tùm externam requirit, à qua, eum ho- mo longiſſimè abſit, ideò. 2. mentis noſtiæ cœcitatem,& volunta- tis, omniumque membrorum pravitatem oſtendit,& arguit: Per le gem enim agnit io peccati, koman.z. v. 20. 3. Deinde ob malitiam accuſat, & damnat, terrorem que injieit, Roman. 4. v. 1. Corinth. 15. v. 6. Nam legi addita eſt horrenda comminatio, Deus. 27.y. 26. 4. Hoc pavors homo nõ ad deſperationẽ, ſed obliquè ad medicum quærendum adi- gitur, cum veré ſuum peccatum agnoſcit. Hine recte finis hie dicitut Padagogicus, eo quod arguendo, accuſando,& terrendo, tanquam pæ- dagogus ad Chriſtum ducat. Gal.3.v. 24. Reſpicit igitur finis hic prin- cipaliter hominesj uſtificandos. Terrius eſt Didacticus, qui reſpicit Re- natos, ſeu juſtificatos: Licet enim hi non amplius ſint ſub lege ratione maledictionis,& rigoroſæ exactionis, Rom. 6. v. 14. Gal. 3. y. 23. Suntta- men ſub lege reſpecta ſtudit bonorum operum,& novæ obedientiæ. Hoc igitur ſuo officio lex fungitur triplieiter, r. Pocendo: Oſtendit n. quæ opera Deo placeant. 2. Arguendo, nimirum imperfectionem ope- rum, quæ fiunt à Renatis, corundemque immunqitiem ob oculos conſtituendo. 3. Excitando, nempe ad ſtudium bonorum opetum, ne vetus Adam dominium ſibi ſumar. 18 Subjectum legis adεανονανεεdicitur eſſe mens Dei, in qua perfectè lucet ſapientia,& juſtitia in lege expreſſa. Reſpectu noſtri eſ mens humana, cui notitia in creatione eſt implantata. 16. Ol⸗ , u Mn 4 2 2 8 2 49n, 4 em 4 ¹ Nen do d, 8 4 3- 1.7.40. z. 94 12 R. Inn 421 0 ¹ a — 34 cou r 4 nprolct. e 400, 1 44 t a Temud —.1 . doans la 8u9 r mor e e 1 „ 1 4 8 3 1 u A 8 u 4 I wundeme n 4 14 doc ad tul 202 Diſputatio I X. 10 ²½ 16. Objectum legis eſt obedientia, ſeu conformitas,& contumacia naturæ rationalis. In ſpecie obje ctum legis moralis eſt dile ctio Dei,& proximi. Deut. 6. v. 5, Matt 22.v. 37. 17. Adjuncta proprietas legis moralis eſt primò æternitas, Levitic. II. v. 44. Luc.. v. 16. Ronwan. 3. v. ⁊3, Eph. 2.v. 10. Complectitur enim ve- ritatem juſtitiamque Dei,& ſic ejuſdem gloriam, quæ eſt æterna. De- inde obje ctum ejus ſunt promiſſiones,& pœnæ: Promittit enim ſub conditione perfectæ obedientiæ temporalia,& æterna bona, idque ex ſingulari miſericordiæ motu, Exod. 20. v. 6. Iuc. 10. v. 28. Gal. 3. y. 12. Delinquentibus verò pœnas æternas annunciat, Deut. 27. v. 26. Gal.z. y. 10. Rom. 2. v. 6. 18. De abrogatione legis Moſaicæ ſi quis quærat, diſtin qté ar- bitramur eſſe reſpondendum. Ceremoniales enim leges planè ſunt abolitæ, quæ finem in Chriſto ſunt aſſecutæ, jer. 31. v. 31. Actor. z. v. 6. PEph. z.v. 14. Matth. II. v. 13. Heb. 8 v. 13. Idem de forenſibus eſt ſtatuen- dum, Geneſ. 49.v.10. Col. 3. verf. I. l. Petr. 2.v. 13. Politia enim judaica e- rat inſtituta. 1. ut eſſet officina patefactionum divinarum. 2. Ut eſ- ſet Academia, ſeu certa ſedes doctrinæ d Deo patefactæ 3. Bibliothe- ca librorum propheticorum. 4. certus locus,& certus populus, ex quo naſceretur Meſſias, doceret, ederet miracula, offerret ſacrificium, & reſuſcitaretur. Hos fines, cum fit adepta, abrogata eſt. Primis ve- ròè annis propter infirmos aliquot ceremoniales leges Apoſtoli obſer- varunt, Aftor. 15. verſ.. 6. 21. verſ 26. 1. Coriuth. 9. v. 1. Quam primum verò Judæi afſuerunt opinionem neceſlſitatis, oſtenfa eſt abrogatio, Gal. 2.y. 1I. c. 5.v. 4. 19. Lex mofalis verò abrogata quidem eſt 1. quoad juſtifica- tionem, Gal 3. v. z1. 2. quoad maledictionem, Gal.3. v. 13. 3. quoad exactionis rigorem, Gal. 5.y. 18. Rom. 8. v. 14. Sed æterna eſt quoad de- ctrinam,& obedientiam. SENTENTIA PONTIPICIORuNM. 20. Jeſuita Cruſius neophytorum Landspergenſium dεαα,ν⁸ teferente Haſemullero c. 9. p. 344. dixit: Hæ ſunt noſter Decalogus: Si has regulas corde,& factis cuſtodierimus, vere juſtificabimur, neq, damnari poteri- mus. Nam perfectiora,& meliora lege diyina tradust, nempe Chriſti conſilia, qua ſunt vstum paupertatis, caſtitatis,& obedientis, quorum lex ignara perfe- ftum vita æterna meritum tradere nequit. KrIrIT 3 a1. Aſſer- „“ãbēͤͤ- 5 ee hte 5 eaeds— 8 1— 4. — 1— ſſ“—888böͤöͤöoſͤſͤſͤſſ““ 8 5 4 —— E—““““ v— 5 ͤͤͤͤͤͤͤͤͤ““ — 8— — —— ——— 1024 De Papſmo 31. Aſſertioni huic correſpondet praxis ipſorum,& quotun- dam ſcripta: Nam eontra primum præceptum Franciſcus Toletus lib. 4. de inſtruct. Sacer. c. 9.p. 2§1. quantum, inquit, ad intentionem dlettio- nis, non tenemur pracepto Deum plus omnibus diligere, amd aliquands ferventi- amamus res ſenſibiles,&creaturas. Contra ſecundum ſcribit idemc. 22. Licet jurare ſecundum ſuam mentem tontra mentem judicis. Si grimen eſ occultum, non debet quis jurare: Si cogatur, debet uti æquivocatione, puta, ne- ſcio, intelligendo intra ſeut dicamtibi; vel non feci intelligendo, nunc non feti, vel quid ſimile. contra tertium cap. 24. Homo tenetus ſub mortali(pecca- to) ad ſanctiſicandum feſtum, ſea non tenetur ſub mortali ad bene anctifican- dum. Contra quartum præceptum lib. 5. cap. 1. Poteit jilius uxorem au- cere ſe dignam invitis parentibus ſine peccato mortali. Contra quintum lib. 4.c. 13. Cum homo ira aliqua, vel alia motus paßione, non advertens perha, quæproferebatz protulit blaſphemiam non eſt mortale peccatum. Quomodo homicidia extenuent, docer praxis,& oratio Pa tris Guignardi Pariſi⸗ is in Parlamento recitata, parricidium Keglis à Jacobo Clemente pa- tratum vocat ipſe factum heroicum, velut Sancti Spritus donum. Contra ſextum præceptum ſcribit Bellarminus lib. de Monach. c. 34. Meliwest ſcortari,& uri, Auam poſt unam fornicationem votum cælibatus violandi al nuptias tranſire. Et Coſterus in Enchir. de Cælibat. Sacerdot. Sactr- dos ſt fornicetur, aut domi concubinam foveat, etſi pescat, gravins tamen peccat ſi contræhat matrimonium. Contra ſeptimum aſſerit Iohannes Malde- natus in ſummula quæſt. 8. art. 3. Pauperes non faciunt furtum, tum reßſi extrema negeßitate rem alienam sapiunt: qatia es tum proprie non aliena, ſil communis vitæ periclitentis. Contra octavum idem quæſt. 7. Art. 3. Non peccat ſudex, ſi damnet aliquem ſecundum legem, licet ipſe ſciat, eum eſe inna- centem. Et Toletus lib. /. c. 56. Cum cauſa criminalis eſt,& maxime mor- tis, quarayus in hoc opiniones exiſtant, tamen communior,& verior eſt, Juuu Ju lex licitè poßit damnare innocentem. Contra nonum,& decimumat- rmat Bellarminus lib. 5. c. 6. coneupiſcentiam nullum ex ſe, velnatun 7 9 1 8 7 0 2 ½ gVernsse. 22. Porrò dicendum eſt nos ea, quæ Deus in lege præcepit, . 4 1., ⸗, 4 41 polle perfecta;& integra obedienrid implere Colonienſes in cenſura 23. Iaque ſuo modo juſtitia coram Deo ſubſiſtens eſtex lege TA- errs an — erm frue r ohen 3 — un„ 1 8 canoch! n 8 nim.. Qet. 6 . Diſputatis LX. 102§ SrArus CorROVERSIE. 24. Principalis igitur controverſia eſt, an verè renati honu ſuuso- Heribns perfectam legi obediauati amas auum ea requinit, cumulate,& plené in hac vita praſta re valaaut. Pependent ab hac quæſtione cohlimsles ana. quas duabus Dicputationibus incluſas conſiderabimus. 5 25. Quxſtio prima: An Chriſtus pro nobis legem impleverit,& nosà malediclione legu liberaverit: 26. Reſp. Tanta Jeſuitarum quorundam eſtimpudentia, ut il- lud in dubium vocare non erubeſcant: Gregorius de Valentia in vo- lum oper. Theol-. ſect. lib. de divin. grat. par. 4. c.2. p. ⁹G. ſcribit: Secta- rii fruſtra pleraque alia abſurda ſuſcipiunt, ut monſtreut, quomodo, Ga quo lex plene obſervetur, quale ſt illud, quod Bucerus lib. de concordia controverſiarum dicit, Deum eſſe, quipræcepta pro nobis ſervat. Et illud quod non minus abſur- dé dicit Chomnitius contra c. II. Seß. 6. Chriſtum adimplere id, quod nos perfe- Cte facere præcipimut, neq; exequi poſſumus, as proinde in Chriſto nos legi ſatis- facere, ſcilicet Deo,& Chriſto Domino data ſunt legis pracepta, ut cum ab illi ea ſer vata fuerint, tum demum ſit à nobus legi ſatisfactum: illos oportet jejuna- re, credere, pænitere, ſperare,&c. Reliquos quod attinet Pontificios, illi vix evadere poſſunt, quin indirectè,& conſequenter ſtatuant, Chri- ſtum pro hoominibus perfectè legem non impleviſſe. Nam exigunt ab hominibus legis impletionem, renatos perfectè legi ſatisfacere poſſe, imò plus quàm lex præcipit præſtare,& per hoc eos juſtificari fabulan- tur. Ergo Chriſtus pro eis legem non implevit, nec ipſi per Chriſti ju- ſtitiam legis impletione acquiſitam juſtificantur. Conſequentia eſt manifeſta 1. Aut enim impletio legis à Renatis præſtanda reſpicit eundem finem, quem implerio Chriſti, aut diverſum. At non diver- ſum ſecundum ipfos Pontificios, Ergo eundem. Subſumo: Quod præſtant Pontificii, illud non eſtaſſecutus Chriſtus: Si enim Chriſtus ſua impletione finem illum eſſet perfectè aſſecutus, fruſtrà eum quæ- rerent Pontificii. Atqui Pontificii fabulantur, ſe perfectam legis im- pletionem præſtare. Ergo ex parte iHlud innuit Tapperus Tom. 1. Art. 7. p. 15. aſſerens ſatiqactiones Chriſti nõ mereri nomen ſatisfactionis propecca- tis noſtris. 2. Quod pro nobis præſtitit Chriſtus, illud nos præſtare non poteramus. Arqui ſecundum Pontificios perfectam legis impletio- nem nos præſtare poſſumus. Ergoillam pro nobis non præſtitit Chri- ſtus. 3. Propriam renatorum non eſt proprium Chriſti: Quod enimn ànudo —=“ ͤͤͤ ſ“ ——, 10²⁶ De Papiſmo Anudo præſtari poteſt homine, in illo non con ſiſtit proprium officium Chriſti. Atqui perfecta legis impletio ſecundum Pontificios eſt pro- prium quoddam Chriſti Erxgo.A. Juaxeacoram Deo valens procrean- ter neor*νννadicribi Chriſto,& homini ren Eam igitur aut Perfectè acquiſivit Chriſtus, aut renati. At ſecundum Pontifcios Chriſtus. Ergo non renati.. 27. Inquis, Chriſtus ided legem perfectè implevit, ut nos eam perſebin impleremus. Ergo utriq,& Chriſto,& homini renatoſlegis impletio adſſcribitur. 28. Reſp. 1. Scriptura legis implerionem homini impoſſibi- lem eſſe docet, nominat jugum, quod portare neque patres potuerunt neque nos poſſumas, 4 ã. 15. Ergo non nobis, ſed ſoli Chriſto legisim- pletionem adſcribit, docetque ſolum Chriſtum eſſè juſtificationis no- ſtræ cauſam meritoriam. 2. Ex opinione illa Pontificia, ſequitur Chti- ſtum eſſe legis non perfectorem, ſed inchoatorem, contra illud Apo- Kooli, Rom 10.v. 4. Chriſtus perfectio legis. 3. Et quid quæſo faciunt aliud Pontificii adjungentes perfectionem opellarum humanarum obedi. entiæ Chriſti legi præſtitæ, quam quòd eam perfectam eſſe ſtatuant 29. His præmiſſis, Chriſtum perfectè legem impleviſſie de- monſtramus 1. Aſixe incarnationis Chriſti. Cujus gratia Chriſtus eſt pro- miſſus, venit,& incarnatus eſt, illud revera præſtitit. Quis enimaffir- mabit, Chriſtum non eſſe aſſecutum finem ſuum. Atqui Chriſtus ve- nit non ut legem ſolveret, ſed ut adimpleret. Ergo. Minor legitut; Matt. 5.v. 12. 18. Intelligitur verò lex non forenſis,& ceremo nialis, ſec moralis: Nam eam intelligit legem, de quà dicit, quod prius cœlum, & terra ſint interitura, quam vel apex unus hujus legis inteteat, qul non impleatur, v. 18. Hæcautem lex non eſſe poteſt alia, quàm mora- lis. Deinde eam Chriſtus intelligit legem, quam in ſubſequentibus verſiculis ſibi explicandam ſumit. Hæc verò eſt ſola lex moralis. Ergs. Et annon Chriſtus ſuo adventu leges ceremonialem,& forenſem, quæ umbræ erant futurorum bonorum ſolvit,& abolevit? 30. 2. Acollatione Adami primi,& ſecundi Kom 5. v. 18. 19. Sicut per unius delictum in omnes homines in condemnationem: ſic& per Anius uſti⸗ tiam in omues homines, in juſtiſicationem vite: Sicut enim per inobedientiam, unius bomines peccatores conſtituti ſunt multi: lta& per unius obedientiam uu- ſti conſtituentur multi. Hinc ita argumentamur: Pro quibus Chriſtus perfectam obedientiam batri præſtitit, pro iis legẽ perfecte implevit qula ““ rechanen oe 4 pun pide e. 5. * ce 1 2* 91 1 ¹ 2 doe 171 * * 87544 1.* ! un run N 9 Diſputatio LX. 1027 quia obedientia illa conſiſtit in perfecta legis impletione. Atqui pro nobis miſeris hominibus Chriſtus perfectam obedientiam Patri præ- ſtitit. Ergo pro nobis legem pertectè im plevit. Allumptio patet pii- mò ex/uſtitiæparta conſideratione: Hæc enim contiſtit non in aliquorum, ſed omnium Decalogi Præceptotum impletione. Secundò ex Juſlitie divina immotàã regulâ, quæ tantum acceptat juſtitiam omnibus numetis plenam rejicit imperfe ctam, Deut.*7.v. 2⁷. Gal. 3.v. 10. Tertiò, ex oppo- Nitione juſtitiæ,& peccati: Peccarum enim eſſ, eroεεια, illegalitas. Ergo ju- ſtitia eſt r rνμ, cum lege conformitas. 3 31. 3. Gal. 4.v. 4.5. Pbi venit plenitudo temporis, miſit Deus Filium ſu- um factum er muliere, factum ſub lege, ut eos, qui ſub lege erant, redimeret. Hinc ita inferimus primò: Propter quos Chriſlus factus eſt ſub lege, pro iis legi obedientiam præſtitit, legem que implevit. Arqui Chriſtus propter nos homines factus eſt ſub lege. Ergo. Secundo: Quinos liberavit à rigorosà legis obedientia, ille rigoroſam legi obedien- tiam pro nobis præſtitit. Atqui Chriſtus nosliberavit drigorosà le- gis obedientia. Ergo. G 32. 4. Ex Rom. 10.y. 4. Finis lsgis Christus ad juſtitiam omni creden- ti: Quicunque verò eſt legis perfectio,& conſummatio ad juſtitiam omni credenti, ille perfecte legem pro credente implevit. Atqui Chriſtus eſt legis perfectio,& eonſummatio ad juſtitiam omni cre- denti. Ergo. Dicitur enim Chriſtus finuis legus, Rom. 1O. non ve hrctu abro- gationis, quod finem legiimpeſuerit: Nam agit Apoſtolus de lege non ceremoniali,& forenſi, ſed de morali, quam Chriſtus non venit ſol- vere, ſedadimplere, ut ejus impletio à Chriſto Præſtita credenti ad ju- ſtitiam imputaretur. Nec dicitur jinis legu reſpectu noyarum ririum lar- gitionu, quibus mediantibus faciamus aliquid legu, quia agit Apoſtolus non de ſanctificatione, ſed de juſtificatione. Neque dicitur duntaxat jinis legis reſpectu ultimi ſcopi, quatenus lex ex accidente dicitur pædagogus ad Chriſtum, Gal.z.v. z 4. Hunc enim finem A Poſtolus hic principali- ter non intendit; Sed dicitur Fnis legis reſpe ctu impletion is,& con- ſummationis, quia Chriſtus pro nobis omnia illa præſtirit, quæ lexa nobis exigebat: Docet hanc interprerationem ſcopus Apoſto- li: oſtendit enim juſtitiam non eſſe quærendam extra CHRI- sruM, ſed in ipſo folo, qui ſit finis legis: Venit eam imple- re, Matth. 5. verſ. 18. Piè igitur dicit Anguſtinus libro z. contra Ad- 888888§ verſa- ————— 10 28 De Papſmno verſarios legis cap. 7. Chriſtus ſnis legis perficiens, non interfciens. uu up bedicitur, props er quem omnia Runt, quæcunque aliquo fiunt ofhito. Quo- rumcunq; igitur Chriſtus eſt perfe ctio legis adj jultiriam, ille legis m- hierioneſa itiam acquiſivit. Atqui Chriſtus dunien credearum elt erfectio legis ad juſtitiam. Ergo. 33. 7. E7. Ce 5e 21. un, 4ui non nerit kecceuun m ules 191 1g1 ufti pro ſlegem Ee nplevit. Atqui eRiſdus pro Inobi fa 5 18 telheran Ergo. Peindein qu ug efüicimur juſtitia Dei, ille Prn nobis legem in plevit, quæ impletio nobis impuratur. Arqui nos efficim ur ſufid Dei n Chril ſto. EI UO. — 7.] 34. 6. Ex Rom. 8. v. 2.3. 4. Lex Spiritus vitæ in Chrißio leſu lilerarit me à lege peccati,& mortis: Nam auod impoßibile efat legi, in quo inirmala- tur per carnem: Deus Filium ſuum mittens in ſimilitudine carnis peccati,& peccato damnavit peccatum in carne, ut juſtuhtatie legis impleretut in nobu. Qui eſtauthor noſtræ liberationis à pœna, quæ legis trant Btelonda eſt debita, ille pro nobis legem perfectéè implevit, quia legis implet 6 liberationis illius eſt cauſa. Arqui Chriſtus eſt author noſtræ libers- tionis à pœna, quæ legis tranſgreſſotibus eſt debita: In Chriſto enim Jeſu nos lex liberavit. Ergo. Deinde quod impoſſibile er at legi, illud Filins Dei in ſimilitudinem carnis peccati miſſus, prono bis præſtitit. Atqui perfecta obedientia legi a à nobis præſtanda, erarſlegi impoſii- bilis. Ergo. Tertiò, Quod percarnem infirmabatur, illuc dpro nobis Piaſtitit Chriltus⸗ Atqui lex, ejuſque plena obedientia in nbtmabatut per carnem. Ergo. Denique cu jus legis impletio nobis impm atur.il le pro nobis! legi periecrammobezlenn iam præſtitit. Atqui Chri rifti legis impletio nobis imputatur. Ergo. 35. 7. A Phariſaiſmo, ludai iſmo,„G Photinianiſmo: O Opinio enim hæc eſt Phariſaica, Judaica,& Photiniana. Ergo meritò à veris Chri- ſtianis proſcribitur. De Phariſæis id videre eſt ex, Matt. 5. v. 19. 44).9. y. II. Luc. 11. y. 15. I0h. 8. y. 57. Photiniani ſcribunt in Car tech Kac 16 4. Non ided venit Chriſtus, ut pro nobis legem impleret. 36. 8. Apropria quorundam Pontiſiciorum confeßione: 9 gebaſtianus Bartadius Jeſuita Tom.j. Comment. in concor.& hiſtor. Evang. Ib. 2,C. 21. Non yenit, inquit, Chriſtm Matt. 3. Solyere legem, ſed adimpl lant Hn 5. n eg 10da r percncAa 8 uſa Diſputatis IXN. 1029 non ſolvit legem, ſed obſer vævit. Neq, ſolam obſervavit, ſed etiam inplevit, Tuippe, qui legis fuerit plenitudo, atq, dcirco ſemetipſum exinanierit ut legem cumualarißamè compleet. Jodocus Lorichius Jefuira oſtendit in theſauro ro Theol. tit. de nova lege, quot modis Chriſtus legem im pleverit. Præcepta legis, inquit, implevit Chriſtus partim opere, partim doctrina: Opere quia et circumeiſus, in templooblatus, cum parentibus ſecundum legis ceremo- nius in Ierufalem ductus, ubi& alios ritus legus iſtius obſervayit: tametſi non ob- ugaretur: prærered omues Prophetias,& figuras veteris legis imple vit ſuà paßi- one, morte, reſurrectione, aſcenſione, caterisg, attu,& inſtitutis ſuæ vitæ. Do- ctrina autem imple vit legis ꝓracepta trifariam,&ct. 37. Queſtio ſecunda: Num homo per legis obedientiam coram Deo juſtificetur? Seu, num juſtitia coram Deo ſubſiſtens It ex lege? 38. KRKeſp. Phariſæi olim adſcribebant omnem juſtitiam coram Deo valentem ſuis operibus legi peffunctorid ratione præſtitis. Parum ab hac opinione abfunt Pontificii, ſtatuentes hominem exoperibus legis juſtificari,& legis obſervationem eſſé ju ſtitiam coram Deo va- lentem. Bellarminiis ſcribit lib. 2. de juſtif. e. 12. Illud, 4 quibus non po- tuiſtis in loge Moſis juſtificari, ſignificat obſervationem legis, propriis vi- ribus, vel ſolà ipsA lege juvante præſumptam, non juſtificare, nõ quod vera legis obſervatio non fir juſtitia; Sed quod lex ante remiſſionem peccatorum ſervari non poſſit. 39. Scribit quidem idem Bellarminus lib. 4. de juſtific, cap. 14¼. Pag. 1226. Nulla lex eſe, quæ ſine fde,& gratid uſtificare poßit. Quam autem ipſe fidem intelligat, oſtendimus in Diſputat. de fide, nimirum non eam, quam ſeriptura per apprehenſionem meriti Chriſti definit, ſed quæ ſit infuſa qualitas,& per opera noſtra informetur. Stapleto- nus ſcribit part.3. expl. 6. p. 335. Aperté declarat Apoſtolus naturam jides, cus Juſtiſicationem attribuendam cenſet, fuæ ſcilicer per dilectionem operatur. 40. Credunt verò, docent,& profitentur Proteſtantes, nemi- nem juſtificari ex lege coram Deo. Proinde le gis obedientiam non eſ- ſe Articulo juſtificationis immiſcendam: Adrrα‿αᷣ vero,& impo- tentia illa juſtificandi adſcribitur legi non abſolutè, ſimpliciter,& per ſe: Hoc enim redundaret in ignominiam 1. ipſius Dei, Decalogi au- toris 2. in ignominiã ipſius legis divinæ, quæ per ſe eſt bona,& ſan cta, Rom. 7.p.12.I. Tim.1. y.8. 3. In ignominiam promiſſionum divinarum legi annexarum de vitæ æternæ Poſfeſſione attribuenda legem perfe- — 988888 2 ctéad 1030. Da Papiſmo eadimplentibus, ut: Gal. 4.y. 12. Qui fecerit hac vivet in eir. Et Rom. 7 10. Inventum mihi eſt mandatum, quod erat ad viram, hoc eſſe ad mortem. Sed impoſſibilitas attribuitur legi accidentarià ratione, ſeu per acci- dens; nimirum reſpectu carnis noſtræ depravatæ, quæ lege Dei, qum- tumvis in ſe ſanctam, bonamque non implet, ſed infirmat. Etgoler impeditur culpa non ſui, ſed victo carnis, quo minus vitam peccatoni. bus conferre poſſit, Apoſtolus dicit, Rom. 8. v.3. Quod impoſſibilee. rat legi, in quo infrmabatur per carnem. Auguſtinus de ſpirit.& lit. cap.19. Neq, ſuo vitio lex non implebatur, ſed vitio prudentia carnis, quod vitium perle- gem demenſtrandum, per gratiam ſanandum fuit. 41. Probaturhæc ſententia, I. Ex Rom. 8. v.z. Lex infirmatur hen carnem. h. e. per hominem habentem adhuc ſenſum carnalem, quem habet omnis etiam renatus, quia ſentit aliam legem in membris ſus repugnantem legi mentis ſuæ, Et ſi dixerit, ſenon habere peccatum, vexitas non eſt in ipſo. A quo igitur lex infirmatur, eum non juſtiſicat, quia lex non juſtificar, niſi perfectè impleatur. Arqui lex infirmatur carne etiam renati, quatenus videlicet ipſe eſt vetus Adam. Ergo. B. Lutherus Tom. i. Jen. lat. pag. 506. proponit hunc Syllogiſimum: Qui⸗- cunq, vult intrare ad vitam, debet ſervare mandata Dei, ſed nullus ſanctorũ ſervat mandata Dei, quia omnes ſantti ſunt peccatores. Ergo nullus ſanctonum poteſt intrare ad vitam. 4²½. 2. Ex Gal. 3.v. 10. Quicunq, ſub operibus legis ſunt, ſub maletilh Junt. Quibus verò lex maledicit, eos non juſtificat. Atqui hominibus lex ob peccatum maledieit. Ergo. 3 43. 4. Acausà meritoriä ſalutis, qua eſt meritum Chriſti: Galat.⁊ p. 21. Non ahicio gratiam Dei; Si enim per legem eſt juſtitia, ergo grati Chn. ſtus mortuus eſt. Quod igitur in Articulo juſtificationis operibus legi adſcribitur, illud omne merito Chriſti detrahitur. Atquiillis juſtitia a Pontificiis adſcribitur. Ergò. 44. J. Ex Rom. z. Quod Scriptura operibus legis denegatiillud idem contra Scripturam illis adſcribitur. Atqui ju ſtilicationem opetl⸗ bus Scriptura denegat. Ergo. Rom. 3. v. 20. Exoperibus legis nulla caro juſtificabitur in conſpectu ejus. verſ. 28. Arbitramur juſtificari per fi⸗ dem ſine operibus legis. Galat. 2.y. 16. Scientes, quòd non juſtikicatut homo ex operibus legis, niſi per ſdem Jeſu Chriſti. 45 6. Ab exemplorum Abraha,& Apoſtolorum inauctione: Hi 6 juſtib⸗ Be — 4 Diſputatio LX. 1031 uſtificati ſunt non ex lege, ejuſque operibus, ſed ſolà fide. Eigo nec Abrahami ſpirituales filii alites juſtificantur, Rom. 4.v. 13.14. Non per le- gein promißio Abrahæ, aut femini ejus, ut hæres eſſet munc, ſeu per juſtitiam fi- 4es. Si n. qus ex lege hæredes, inanis facta eſi ides,& abolita eſt romißio. Philip. 3.p. 6. 7. Secundum juſtinam, qua in lege eſt, converſatus ſum ſine querela. Sed quæ mihi, fuerunt lucra, hac arbitratus ſum propter Chriſtum detrimenta. verſ. 9. Non habes meam juſtitiam, quæ ex lege eſt, ſed illam, qua ex fide eſt Chriſti, quæ ex Deo eſt juſtiria in fide, Gal. 2 v. 16. Non juſtificatur homo ex operibus le- gis, niſi per fidem leſu Christi: Et nos in Chriſto leſu credidimus, ut juſt:ficemur ex fide Chriſli,& non ex operibus legu: propter quod ex operibus lægis non juſtifi- catur omnis caro. 46. KRegeris, Paulus, inquiens, illam negat legem juſtificare, de qua erat tunc temporus mota quaſtio. Atqui hac erat lex nõ moralus, ſed teremonialus, utspatet ex Act. 15. Et Apaſtolus diſerts allegat exemplu de circumciſione, Rom. 4. v. 9. De Neomeniis, Sabbato, diebus feſtis, ihis, Gal. 4.v. 0. Col. 2. v. 16. 21. Ergo. 47. Reſp. i. Apoſtolus de illa agit etiam lege, ex qua cognoſcuntur peccata, Ro.5.v. 20. ejuſq; opera negat juſti ficate. Atqui hæc eſt lex mo- ralis, Rom. 7.v. 7. Ergo. 2. De illa eriam agit, quæ inſcripta eſt Ethnico- rum cordibus, Rom. 1. y. 19.64p. z. v. 1. Atqui hæc eſt lex moralis: cere- moniales enim leges Moſaicæ ad ſolum populum Judaicum pertine- bant. Ergo. 3 lllam intelligit Apoſtolus legem, de quà dicit. Gal. 3. r. 2. Qui fecerit hac viyet in eis,& verſ. 10. Maledittus omnis, qui non permanſerit in omnibus, qua ſcripta ſunt in ſibro legis. Atqui hæ ſententiæ pertinent præcipuè ad legem moralem, Deut. 27 y 26. Luc. 10. v. 8. Ergo. 3. Clarè adem oſtendunt exempla: Nam de Abrahamo qui eſt non particula- re, ſed univerſale juſtificationis exemplar;(Unde pater fidei vocatur) dicit Apoſtolus, non ex operibus, ſine operibus. Juſtificatus verò eſt Abraha- mus ante datam circumciſionem,& 430 aunis priuſquam lex promul- garetur. Sic de Epheſiis dicit, alienos eos fuiſſeà Politià Moſaicà h. e. non habuiſſe eos legem Moſaicam ceremonialem, Epheſ. z.v. 12. At de iiſdem dicit: Gratia ſalyati eſtis non ex operibus, non ex vobis. Item Tit. z. p. 5. dicit: Non ex operibus, qua fecimus nos. Sed Gal.z. ait, Titum nunquam ceremonialia Moſis recepiſſe. 4. Quare Galat. 3. y. 21. univerſaliter dicit: Si data eſſet lex, quæ poſſet vivificare, verò ex lege eſſet juſtitia. 5. Et Rom. 10. Gal. 3. opponit juſtitiam legis,& fidei, fidem& opera, credere §88888, 3& fa- 4 3 4 — ——— ———— „ PDAA 10 ½2 De Papiſms & facere,& de hoc facete allegat fententiam, quæ Luc. 10. v. 28 a0 facefe, cC de loc lAcefe al 88 at lententlam, quæ LMc. 10. v. 2 adope- *—„— 6 4. ra moralia manifeſtè refettur. Nõ facit verò en Jeiy inter facete ce- remoniale,& morale. 6. ltaque Ap oſtolus negat quidem nos cete- monialibus Moſaicis juſtificari, de quibus principaliter Act. 1z. mota A. ⸗ B 1 2„ fuit quæſtio, verum non de his tantum agit, ſed progreditur à partead totam legem, quia præcipua pars legis eſt Decalogus: Si igitur lex ce- 5 8 2 2 4 14 5 8 4 ₰ eflarla, etit multo magis moralis: , e rare ee jar Atque ipla quæitio de necefiitate obſervationls ceremoniarum Mo- ſaicatum, neceſſariam eſſe ad juſtificationem legis quoque obſervati- 1 1 ◻ 14 4 3 4 4, 3 onem ſtatuebat. Iade Apoſtoli in hac diſputatione à parte ad totum, à ſpecie ad genus progrediuntur,& nos ex lege morali juſtificatietiam at,i is ex ed allegatis docent. Kus legis in Eccleſiâ ſit uſis 49.· KReip. Antinomi tertium legis uſum in ſententid Prote- ſtantium expoſitum partim vivente adhuc B. Luthero, partimeo vi- tà functo, oppugnabant contendentes, uſum iſtum legis ex agro, as ſ nibus Eocleſiæ renatorum eße eliminandum: Legem non eſſe dignam, ut noni- netur verbum Dei. Eam ad curiam pertinere, non ad ſus geſtu mn. Moſen cum ſul lege ad patibulum eſe relegandum. Alle die mit Moſe vmbgehen/ muͤſſen zum Tauffel fahren/ an Galgen mit Moſe/ refert blaſphemas has An- tinomorum voces B. Lutherus Tom. i. Jen. lat. pag. 517. 50. Imputari verò ejuſmodi non debent nec poſſunt Luthe- ranis, cum conſtet ab iis hanco pinionem improbari: In libro concor- diæ his verbis ſuam proponunt confeſſionem pag. 19 5. Credimus duie- mus,& conſitemur concionem legis non modꝰ apud eos, qui ſidem in Chriſtum non habent,& pænitentiam nondum agunt, ſed etiam apud eos, qui vere i Chriſtum credunt, vers ad Deum converſi,& renati,& per jidem juſtiſtati ſunt, ſedulò urgendam eſſe. Et pag. 718. Credimus, docemus,& conjitemur unanimiter, quòd etſi credentes,& ad Deum converſi, at quejuſtificati ſunt â maledictione legis, ita quidem ut eã ratione jam liberi dicantur: tamen in l- ge diinàâ quotidie exercere ſe debeant, ut ſcriptum eſt. Beatus, qui lege Do- mini delectatur: Eſt enim lex Dei inſtat Heculi limpidißimi, in quo voluntas Dei, & quæiyſi placent, perſpicus oculis noſtris proponuntur. SI. Confirmatur hæc ſententia r. Ab exemplo primorum paren- tum: Hos enim voluit Deus in ſtatu integritatis non pro arbitrio vo- luntatis 4 — — —. t cpeiriexa 4 niun aun, iſ un O e Dißbutatio LX. 1033 luntatis ſuæ, ſed ſecundum præſcriptum legis ſuam obedientiam crea- tori præſtare. Ergo nec hodie vult renatos ſine lege ad lubitum obedi- entiæ opera comminiſci. 2. A fine redempteris: Redem pti enim ſumus, ut ambulemus dignè in novitate vitæ, Rom. 6. y. 4. Hocautem fieri ne- quit abſque Decalogo, qui exprimit volunratem Dei. 3. 4;0 imperfeti⸗ one renoyationis: Obedientia enim renatorum inchoata eſt imperfecta, Rom. 7. verſ.z 2. Gal.. v. 17. Ergo ne à voluntate Deiaberret, ſecundum legem eſt informanda. 4. 4A fine promulgati Decalogi, qui fuit ut homi- nes docerentur de voluntate Dei,& ad eam homines ſuasactiones conformarent. Finem hunclex in N. Teſtamento obtiner etia quoad eſſe abolendam,&& comcionibus Eccleſiæ tollendam, Quin ed magis eſt neceſſe eam doceri,& urgeri, quod non ell neteſſaria, ſed impoßibilu ad juſtifi- cationem. B. Quxſtio quarta: An leges Eccleſiaſtisæ obligent conſci- lud 54. Reſp. Hlud conſcientiam obligat, quod ad obediendum cum comminatione offenſionis Dei„& peccati mortalis perpetratio- 1. I7 — nis præl cribitur. Hæomodo obligatur conſcientia vel generaliter me- diante generali præcepro, vel ſpecialiter,& quidem vel mediate& in- dire ctè, velimmediaré,& directè: Leges Ecckeſtaſtitæ directe,& imme diatè non obligant conſcientiam. Probamus id 1. A ſolius Dei propris: Do- 6 9⸗ minus enim eſt legiſet noſter, a. 33. v. z2. Unus eſt legislator& Judex, 6 1acob. 4. v. 12. Erga ſolius Deieit proprium leges directè& immediatè conſcientiam obligantes fefre. 2. A cenfeſione Apoſtolica: Inde Apo- ſtoli funt confeſſi ſibi non competere poteſtatem ferendi leges directè conſcientiam obligantes, 1. Corinth. 7. venſ.35. z. Corint. 1.y. 24. 3. A li- bertate Chriſtiana: Servitute enim, quæ oritur ab humanis obligatio- nibus ſublatã in libertatem Chriſtiani ſunt vindicati, Actor. 15.y. 10. 1. Cor. 5. y. 23. Gal. 5.y. I. 4. Ajine legum Eccleſiaſtigarum: Feruntur enim il- læ non ₰ 1 e eeet 8 v“ ä“ 1034 De Papſino læ non& conſcientis neceſſitas imponatur, ſed ut omnia ordine fiant, & ſcandalum vltetur. 55. Generaliter verò&indirectè conſcientiam obligant. Do- cet id Apoſtolus, Rom. 13.y. 1. Quiſquis opponit ſe poteſtati, Deiordi- nationi reſiſtit. Et v. 5. Neceſſitate ſubditi eſtote non ſolùm prepteri- ram, ſed etiam propter conſcientiam. Leges verè Eccleſiaſticas ſper nere, eſt Magiſtratum, qui earum eſt cuſtos contemptim habere. z. le- gibus iſtis legicimis contem ptis, contemnuntur& ipſi verbi miniſtti. 3. Et omnis lex Eccleſiaſtica legitima fundatur in legibus generahbus. Quare leges conſequenter ſaltem conſcientiam obligant. 56. Qud verò objicitur ab adverſariis, licitam eſſe Eccleſiaßitca- rum legum tranſgreſßionem, ſi hæ conſcientiam non obligent, ad hoc ipſum fa- cilimè reſpondetur ex datã diſtinctione. Nam 1. negamus leges Eecle- ſiaſticas obligare conſcientiam ſpecialiter,& directè; docemus, quod eam obligent generaliter& indirectè. 2. Diſtinguimus inter leges Eo- cleſiaſticas: Queędam n. verbo Dei adverſantur, quibus non eſt obtem- perandum; Quædam boni ordinis cauſa præſcribuntur, quibus modo legitimo injunctis obedire tenemur. 3. Aliud eſt conſcientiis velle do- minari,& aliud legitimis legibus obtemperate. 4. Aliud eſt juriſdi- ctio,& aliud ſcandali evitario: Eccleſiaſticis legibus eſt obtempe- randum non propter juriſdictionem Epiſcoporum, quaſi per ſe conſcientiam obligarent, ſed propter ſcan- dali evitationem. Einis Diſputationis 1X. — Dacerri nrrn didacdone Na un feal, Lacrect Dä 3 3 do aatfer Ann ul xi„ L 1 Fdal cee —u 00 garn u 3 Aemneeeee „ͤ 8 — 2 — — 2— 1635 eihereeee pisrürArlo LX. DE LEGE DEI ALTERA Reſp. Thomà Wehnero Rochlitiâ-Miſnicc. TLHEISIS J. E legis naturà, deſcriptione,& cauſis egimus in Diſputatione ſuperiori, ipsamque doctrinam qui- A buſdam quæſtionibus illuſtravimus. Quæ vers ſunt reliquæ, eas jam proponemus.& exami- nabimus. =s. Quceſtio prima: Num homines uon renati liberi arbitrii viribus legi morali ſatisfacere poſint? 2. Reſp. Pelagiani à non-renatis perfectè legem, impleri poſ- ſe, haud obſcurè aſſerebant. Auguſtinus in lib. de hæreſibus ad Quod vult Deum cap. 88. ſcribit: Pelagiani Dei gratiæ in tantum inimici ſunt, ut ſine hac poſſe hominem credant facere omnia divina mandata. Et Epiſtola 92². ad Innocentium dicit eos aſſeruiſſe, poſſe hominem in hac vita praceptis Dei cognitis ad tantam perfectionem juſtitiæ, ſine adjutorio gratiæ ſalvatoris per ſo- lum liberum voluntatis arbitrium per venire, ut ei jam non ſit neceßarium dice- re: Dimitte nobis debita noſtra. 4. Pelagianis ſuccedunt Sckolaſtici legis impletionem non- renatis poſſibilem effe ſtatuentes. Nam Gabriel Bielin 2. ſentent. diſt. 28.. un. art. z. Homo, inquit, per liberuan arbitrium ex ſuis naturalibus poteit diyina præcepta, quoad adtus ſubſtantiam implere. Et lib. i. ſentent. Diſt. i. q. 2. art. ʒ. Poteſt viator ex puris naturalibus Deum diligere, quia omni dictamini rectæ rationi voluntas ſe poteſt ex ſuis naturalibus confarmare, ſed pateſt ratio o- ſtendere, quod bujuſmodi objectum diligendum. Nicolaus de Orbellis 2. ſen- ten. Diſt. 28. q. 2. Mandata Dei, inquit, nen ſunt ſupꝛu hominem, quia vmni volenti ſe diſponere Deus dat gratiam gratum facientem, per quem ille poteſt adimplere, non tantum, quantum ad genus vperi, ſed etiam quantum ad in. b Ttertt tentis. —— 1036 De Papiſino⸗ tentionem pracipentis: Antsnius part.- tit. 11.G.z. Homo, ait, poteſt inclinare aurem ſuam in verba legis inclinare autem aurem stt implere integralitey, obe- dire intentionaliter,& agere tonſtantionaliter. Intégralitet implere ett tatam legem facere, intent onaliter obedire ei I 2cun uhe intentionem legulatoru,& non ſecundum verba legem jacere. Conſtantionaliter et propter timorem pana- rum non deslinare. 5. Pomiftcii quidem conqueruntur de injuria ſuis a noſtris illa tà, Nam Johannes ADaventria ſcribit in Harm-Au Bulteontofh p. 92 volpt,eyolveomnia Catholicorn m ſcripta, diſpereams ſi lus à nostris liben an bitrio attributum ſit, qu am iſi attribuunt. Fhicunque eꝛgo ſſendes, quod Ca- tho olicos, cum Pel lagia: gis(9 af erunt, ubicung, offendes, quod dicant camelue docere, hominem poſſe Deum. i nes,ſt per omnia,& præcepta Dei facere,ms gratiam,&&e. mendaci: am eſſe agn oſcito ob hoc ſolum exe cogitatun umn uf tſuuſ dem ISAzKR 2 s 4„1 fatiant, uoſee hhe niſen⸗ imponant. Bellarminus lib. 5. de Grat.& libt arb cap. 13. p. 862. rertias, in quit, e ror,(qui nimi rum Pontif cissa Ro te- ſtanribus attribuitur: Homo ex pura' naturalib oteft aug ere Deum ſupen amnia. At hoc ſcripſerunt Schelaſtici quidam pauci; ſed non debet Eecl leſs La- tholicatribui opinio pa acorum, quam in eadem Eccleſia plures,& grayiurun- felunt. 6., Sedproteſtatio hæc facto eſt contraria: Nam quidam ex Pontificiis idem cum Scholaſticis Doctoribus docent dire Lcde qpltam indirecte. Directe Johannes Cochlæus in 18. Attic. Auguſt. Confeſt ga i bominem, inquit, e: ropris is naturæ vi: eihus hr etehra Deĩ qucad ſubſtamiam am actus fatere poſſe negant,] videntur hominis naturam(opus utiq, Waun C n einem Dei Iuimis deprimere atque à nata rali bonitateſua, mam ⁊ De2e Cr quà rati ad optima depre catur, ut ait Ariſtoteles in Et bicus, deicer 6,G r bſum Deum, Opt. Max. ſumma bonztate dlementiaxe& nuſericordia-; priy ium imputant ei, que oà imp oſuerit homins Preept⸗ factu impoßibilia.& gii namqué èmnès, quod tyrannicum ſit etius, quam regiu um ſubditus impofibii cunßltaereleget, G enſwpenee ſis importabilia. Ibidem: Ne quu veròdi- . eſſe de ho Dyne Ahe unatura iutegræ, per insbedientia Ale, G Peubatnhio Beihale gorräptæ, dicit tontra hoc texius apette: Mandatum,— quod Taeeeeihio hoahe 2 nonel ſupr. Ae. Becaat us Tom. l. oper. in ſenten. Cachol. cap. 6. th. 6 6.P.322. Sin gula prætepta, inquit, ſerrare,& breyi- ianuns men- to, praſertim quande non urget tentatio demonis, nec aliorum exempla, Ali prara betaftones, non viderur eſſe ſupra yires berjart jtrii. Ratis eſt,q Qaia nul- 1ℳ m 1 911 5 F* n hn 2* 1 d 4 8 etcon n Ner dtoröd Welitdit uard inu umd e un 4 ln.„uae 1 e 3 udh Wr „u T ken Ng . AMaunu ag 4 * 4 enn 3 — adoleſcentià ſua omnibus diebus. Jer. Diputatio I XI. lum est precep ium naturale, quoq her ſe impogibile ſit. Im ided vocatun narura- le, quod habtat proportionem ad yirer natu- rales. Poteſt ergè naturæ viribus fer- vari, lbidem th. 8. Alterum⸗ ſertum eſt: Hominem in ſtatu uaturæ lapſa, ſi⸗ Tes elicere aliquem actum dilectionis Des ſuper omnia, ejuſdem modi,& ſecier, cum illo, quem poſet homo inpuri naturalibu. 7. Indirectè idem ſtatuant Oportet, qui gentiles ſapientiores ex lumine naturæ ſalvatos eſle ſunt opinati, ut Luclovicus Vives in c. 47 lib. 18. Auguſt. de Civit. Dei: Catharinus incommentein. Tim. 4. Andradius ex plicat. orth. lib.z P. 288.& 292 Eraſimus Tammerus, La- tomus kovanienſis. De Monacho quodam Franciſcano ſcribit Slei- danus lib 3. anni 532. P.m. 440. Adexitum Martii, F ranciſcanus quidanm Pauli ad Rpmanos gæplicabat epiſiolam frequenti auditorio,& ſubinde per oc⸗ caſionem acerbs convitio Lutherum, ſocioſc:ie notabat, edg, fuit progreſſus, ut di- ceret eos, qui Chriſti cognirionem nullam habuiſſent,& alioqui vitam egiſßſent vonetté, ſalutem éiſeconſecutos: Hanc etiam egenuinam Pauli ſententiam, in Cuus, quam dia imus, epiſtola capite ſecundo. Maldonatus Jeluita in Matt. 11. V.. ſcribit: Gentules poterant ſervata lege natura omnium conſeßtione ſalyi eſe. Lex autem natura ſatis illis erat a ipsa naturä prædicata. 8. Refutamus vero opinionem illam 1. ex teſtimonii⸗ Scriptura hominemn totaliter corruptum eargnentibus: Quicun que enim in pecca- tiseſt conceptus,& natus, naturà filius iræ,& ita corru ptus ut ſit caro, R& non poſlit bonum cogitare, ille non poreſt legem Dei im plere. At- qui talis eſt omnis non- renatus. Ergo. P/al SI.y. 7. In iniquitate forma- tus ſum,& in peccatis fovit me mater mea. Gen. 6.y. ſ.c. 8. v. 22. Omne figmentum cogitationum cordis humani tantummodo malum eſt ab 17. v. 9. Pravum eſt cor hominis Sph. 2.p. z. Eramus naturã fllii iræ ſicut& cæteri. Jeb. 3. v. 6. Quod na- tum eſt ex catne caro eſt Pſal. 4. v.; Omnes declinaverunt ſimul abo- minabiles facti ſunt, non eſt qui faciat bonum, non eſſ uſq; adunum. Matth. 12.y.34. Quomodo poteſtis bona loqui, cum ſitis mali. ILuc. 16. v. 44. Non poteſt arbor bona fructus malos facere, neque arbor putris fructus bones facere. 9. 2. Ex teſtimoniu, qua docent non-renatos in Hiritualibus eſſe mortuos: Nullus in ſpiritnalib. mortuus, perfectè legé Dei impler. Arquivmnis non-æenatus in ſpiritualibus eſt mortuus. Ergo. Marib. 8. yerſ. 22. Si- b Prtttr 2 ne, ut 1637 ve ſit ꝛn peccato originali, hye in actuali Kye in utroq, poſſe per ſolavnaturæ vi- “ ———ÿ De Papiſmo ant mortuosſuos. Rom. 9. v. 13. Exhibete vos Deo sanquam ex mortuis viventes. Col. 2. y. 13. Eph. 2.v. I. Et vos convivifica- vit, cum eſſetis mortui delictis,& pe ccatis veſtris. I. Pet.. y. 24. Chri- ſtus pertulit peccata noſtra in corpore ſuo, ur peccatis mortui juſtitia vivamus.ʒ 10. 3. Ex teſtimoniis non- renatoseccati ſervos eſſe aſſerentibus: Qui⸗ cunque eſt peccati ſervus, ille non perfectè implet legem. Omnis no- renatus eſt peccati ſervus. Ergo. Joh. 8. v.34. Omnis, qui facit peccatum, ſervus eſt peccati. Rom. 6. v. 16 Cui exhibetis vos ſervosad obedienti- am, ſervi eſtis ejus, cui obeditis, ſive peccati ad mortem, ſive obeditio- nis ad juſtitiam. verſ. 17. Gratiæ Deo, quod fuiſtis ſervi, obediſtis au- tem. verſ. 9. Sicut exhibuiſtis membra veſtra ſervire immunqditiæ, ita nunc exhibete membta veſtra ſervire juſtitiæ. 2. Pet. 2. v. 19. Serviſunt cortuptionis: A quo enim quis ſuperatus eſt hujus& ſervus eſt. 11. 4. A fides carentia; Quiequid enim eſt extra fidem, peceatum eſt, Ro. 14.v. 23. Et ſine fide Deo Placcre, impoſfibile, Heb. 1. y.6. Atqui o⸗ mnia non-renatorum opera ſunt extra fidem. Ergo ſunt peccatum,& Deo non placent: Et per conſequens legi Dei non ſunt con- formia 4* 12. F. Ex Rom. 8. v. 7. 8. Sapientia tarnis inimica eſt Des: Legi enmm Dei non eſt ſubjecta: Nec enim poteſt: Qui autem in carne ſunt, Deo platerè nen poſſunt. Qui verò in carne funt h. e. verſantur in deſideriis carnis,& proprereà non poſſunt legi ſubjici, at que ſunt inimici Dei, illi perfectè legem Dei non implent: Conſiſtit enim perfecta legis impletio in pet- fecta dile ctione Dei. Atqui non-renati ſunt in carne,& proptetea non ne, ut mortui fepeli poſſunt legi Dei ſubjici, at que ſunt inimici Dei. Ergo. 13. 6. Ex KRom. 7.v. 14. Tex ſppiritualus eſt; Ego autem carnalis ſum, Ei ex 1. Cor. 2. v. 14. Animalis honhe hon percipit ea, quæ ſunt ſpiritus, ſtultitia ili ſunt, nec poteſt cognoſtere. Nullus verò merè carnalis perfe cte impler le⸗ er⸗ piritualem. Atqui omnis non-renatus eſt merè carnalis. 1SO⸗ e n 61734,0 ta Lerader ac na 6 tpecan rn deo, guod mg, Ban asum de utit 1. u eanes en ideum Ko fdent, 2 am e imc niln Keürn guens ii umt muus An 4K 2 Fel am 77 8o,nr 1 ni I Piſpatatio LXI. 1039 patet ex plurimis Scripturæ dictis, ut Johan. 15. v. 5. dicit Chriſtus: Qui manet in me,& ego in eo, hic ferr fructum multum: quia ſine me nihil poteſtis facere. Auguſtinus ſuper hunc locum commentans dicit: Qur manet in me,& egs in eo, hic fert fructum nulum: quia ſine me nihil poteſtis fa- cere. Non dicit, ſine me parum poteſtis facere, nec dicit, non poteritis ardui ali- quid facere ſine me, nec ificulter ſine me poteritis, ſed nihil ſine me poteſtis: nec dicit, ſine me nihil poteſtu perſisere, ſed nihil poteſtis facere. ⁊. Cor. 3. v.. Suffici- entia noſtra ex Deo eſt. Phil. z2.v. 13. Deus eſt, qui operatur in vobis& velle,& perficere pro bonâ voluntate. 15.5 8. A Chriſti redemptione: Quicunque non potuerunt liberari àmaledictione legis abſque Chriſti redemptione, illi ipſi perfectè le- gemnonimplent. Atqui nulli homines potuerunt liberari à maledi- ctione legis abſque Chriſti redemptione. Ergo. 16. 9. A vita eterna negatione: Quibuſcunque enim vita æterna juſtè denegatur, illi legem perfectè non im plent. Atqui non-tenatis vita æterna juſtè denegatur, Act. 4.v. 12. Extra Chriſtum non eſt falus. Joh. 17.y.3. Hæc eſt vita æterna, ut cognoſcant te ſolum verum Deum, & quem miſiſti Jeſum Chriſtum. Mar. 16. y. 16. Qui credit, ſalvatur, qui non credit damnatur. Ergo.— 17. 10- DPiè igitur dicit Cyrillus lib. 9. cap. 44. Opera fidei congru- entia facere eorum ſolummodo eſt, qui Deum diligunt. Et Auguſtinus tract. 3. in Johannem: Vnde factt erant homines ſub lege? Non implendo legem: Qui enim legem implet, non eſt ſuh loge, ſed cum lege. Qui autem ſub lege eſt, non ſub- leyatur, ſed premitur lege. Omnes itaque homines ſub lege conſtitutos, rees facit lex,& ad hoc illis ſuper caput eſt, ut oſtendat quod peccata non tollat. Lex ergo juber, dator legus miſeretur; in eo, quod lex jubet, conantes homines implere vi- ibus ſuis, quod à lege praceptum eſt, ipsà temeritate,& præcipipraſumptione dveciderunt& non ſunt eum lege. ſed ſub lege facti ſunt rei. 18. Fratereulos igitur ſuos hæreſeos arguens Acoſta Jeſuita lib. 5.de procuranda lndorum ſalute cap.. ſcribit: Vix ſatis mitari poſſum, quidpræceptoribus quibuſdam Scholaſticis noſti ſeculi in mentem venerit, ut nund quoque temporus, poſt tamdiu reyelatum Chriſtum ſine Chriſti notitiã ſa- lutem cuiquam ²ternam contingere poſſe conſirment, indigna Theologo ſenten- tia, quæ(ut liberè,& verè dicam) nibil in ſacris literis, nihil in ſanttis Patribus jrmitudimis habeat, tantuùm bumanu quadam ſucteßione introducta. Ibidem: Quorum ſententia, tametſi ipſi Catheliti ſint, eſt apertè baretica, ut nihil ma- Itttt 3 4 6 ee — “ —— 10 42 - 91 5* repugdner. klei 4 „₰ Sarid defiktatur ad⸗ Fercipien- ad èa, quæ in cor hominu non 8 24 4 4 8 L 9 5„ Fpin 3 22*† 2 aſcenderu unt, no ᷣ vero reyelAvit Deus der 423,0 C. da aa, qud au, L2T 2 Chalege m implent. Atqui non-renasi ſtolo, Rom. 2.„ 24. Cum gentes, qua legem 9. 19. ſunt factores le g18 9 3„„ 2 5 f 4 75 3 Ao habent. Nalurallter e, lckh s n Jal! i Kut. En Erg 5. Ha 4 m erfe Aa zin 12 S 1 4 29. KEdP. J. 1411 m pettecté implere,& allud aliquid 29 MWele E R 1 1 6 1g 1 le A F 12— e 1— LSs faceteSehinern legemiimpleverunt; led aliquid ta 82— 4 4 18 1 25— A. 2S* A“ A—— 2*—s42 4 3* tum le 8 ʃ§ ecet Und, m. E. quædamn Opera cum lege Dei congfuentta per- garline Na Kr h 4 cgerunt: Nam 11 aitis O1Es Pædagoglæ GE honeſtati ſtudue: ant: 8 1 4 ◻ 44 4 2 C 2. Inde hOIl dGd icit 1 àPb t 0115, es fecifle legem, ſed gbynj re 0 miij fa- bes int ea, quæ eſunt legis,& quæ cum eã congtuunt. 2. Qui verò peccat eccat in omnibus„Jac. 2. y. 10. Ergo legem perfecte non Petvar 6 5 aunerher ificatur. 3 3. Dicit Apoſtolus de E thnicis, ͤͤ d cogitationes ipſor nn ſe dnwiemaccſene Ete 0. Quod ünt inexcuſabiles. verſ. 21.22. uncleannetiad int i neogirationd us fuis, 82 obſcuratum ſit in ap Dili coreorum. Dicentes ſapientes eſſe, quod ſtulti fuerint: repleticmniimiquitate, Kdgu mortte. 21. Quxſtio ſecunda: An tenati pof Lunt implere legem. Vel: Aum- renati ſu u bonu operibus per rfectam obedicntiam, quam lex ànobu requnit, in bac vitâ præſtare valeaut? 22. Reſp. Controverſia illa inter Pontificios& Proteſtantes eſt principalis, quando diſputatur de! legis impletione: Non enim in controverſiam venit amplius, I. De hominibus non-rena ttis, quos het- fectè legem ſolis liberi arbitrii virib. non poſlei implere, oſtendimus in quæſtione præced ente. z. Nec quæſtio eſt de Chriſto: Hic enim veni legem non ſolvere, ſed pro nobis in nplere. z. Nec; q næritur de inc ho- atione novæ obediétia 5R enati n. debent renovari i in die es, lux iplorum appareat oportet coram hominibus, idem ſuam declarare debent bo- nis operibus. Itaques& debent,& poſſunt novam inchoare obedienti- am. 4. Neque quæriturde imputatione obe edientiæ Chriſti: Vere-f- deles fide&imputatione! le. Zemimplent. 5. Tandem neque quæſtio eſt de ſtatu innocentiæ,& gloriæ, an perfecta obedientia in iſtis ſtati- bus legi præſtari potuerit,& futurum ſit, ut id fieri poſſit. 23. Sed verus controverſiæ ſtatus eſt de operibus renaterum, an t* ita — ide 1. 5* enu eranucn e en Dice 2 em 4 Ee 4 N 7. 1. unagn: An 1 um ubi inter pq A egeim 1 omindd rkenns on pol A 0 defideſ Ar:H lere.;J deEEn 5 3 1 da 82 rrr hemſau 1 ntnoſ tee Jorti, coben r!CHit A 1en ffecti tenaui , m 1 1- olli — cd4 18 vnuund’ Diſputatio LXITIT. 10 41 itaperfecte, cumulatè ſatisfaciant legi diyina, ut nihil coram Deo in illu re- prehendi poßit? 124. hontificii alfirmationemamplectuntur. Verba enim con- cil. Trident. Seff, G. cap 11. hæc ſunt: Nemo Mantum vis juſtificatus, iberum ſeeſſe ab obſervatione mandatorum putare debet: Nemo temeraria illa,& à Pa- tribus ſub anathemate prohibita voce uti: Dei pracepta homini uſtificato ad ob- ſer vandum eſſe im oßibilia. Et Can. 8 Si qui dixerit, Dei pratepta homini er- iam /uſtiicaro,& ſub gratiaconſtituto eſſe ad obſervandum impoßihilia, ana- theina it Colonienſes incenfura pag. 48. Ditenduin est nos ea, qua Deus in lege pracepit, poſſe perfecta,&integra obedientia implere. NIilhelmus Lin- danus lib. 3. Panop. cap. 19. Pios Chriſti ſpiritu adiutos non poſſe Dei legem imylere, uti hodie docent E vangelici, illum reſipit blaſphemiam, quam D. Hie- ronxymus alicubi abominatur ſimul&e xecratur, Deum impoßibile aliquid præ- cepiſſe. Iuſana iſtbec dotrina, acne fario in Deum ſacrilegio impia cum ſui ab- ſurditate piu ſit auribus intolerabilis. Bellarminus lib. 3. Äe Rom. Pont. cap: 23:Pag:9 4 2. Notimemus aſſerere, inquit, poſſe hsminem per gratiam Pei ju- Riſcatunp euſdem gratis adiutorio,& legem implere,& ea impletione vitam æte: nam promereri. Idem lib. 4. de Juſtif. c. 10. pag. 1205. Catholici(Ponti- ficu) omnes ſumma couſenſione contrarium docent. Fatentur enim legem De: luſtu homninibus æbſoluis ee poßibtlem, non quidem per ſolas vires liberi arbi- trii, ut hæretioi caluꝛuniantur nos dicere ſed per auxilium gratia,& ſpiritum ſidei,& charitatis in ipſa juſtificatione nobus infuſum. Vitus Miletus in diſ- culs libelli D. Heshuſiide ſexcentis ertoribus. defen. eir. 45.p. 85. Legem impleri poſſe per gratiam, qiti negaverit, non homo, ſed brutum eſt: Quid enim non poteſt, qui Deum aujutorem habet: Coſterus in Enchiri d. cap. 6. de ju- ſtif. Dicere, mandata Deiab homine im pleri non poſſe, non falſum, ait;eſt modo, ſed cum gravi in Deum blaſphemia conjunctum. Beca- nas Tom 1.opuſc. p. 29 7 th. 37. Patersin quit, legem Dei non modo poſiibilem Fe. ſed etiam facilem,& jucundam 3u, qui grutia Dei ad'i uvantur. 15. Contra ſententia Proteſtantium eſt 3 legis impletionem renatis i hac vita non modòô non eſſe facilem ‚ſed etiam im poſſi⸗ bilem. 26. Sententiam hanc confirmamus 1. Ex Deur. 6. v. 5. Matt. 22. 7337. Max. 12.y.30. Luc. 10.y. 2 7. Diliges Dominum Deum tuum ex roto corde tuo,& ex tota anima tua,& ex omnibus viribus tuis,& ex omni b mente — ———— — ͦ —yy———ää—— — 8 “ 8 “ . 3 ——— Se —————— —— 104² De Papiſmo mente tua. Et proximum tuum ſicut temeripſum. Quicunque igitur perfectè cupit implere Dei legem, ille ex toto corde, ex tota anima er tota mente,& ex omnibus viribus debet Deum diligere,& proximum ſuum(cujus nomine homo quivis etiam inimiciſſimus notatur, Matt 3.) ſieut ſemeripſum. Atqui illud à nullo hominum renatorum potet præſtari. Ergo. 27. Excipiunt Pontificii: Nam Coſterus in Enchirid. pag.44. Poſſumus diligere Deum in toto crde, ait, ſisut de ſe fatetur David Propheta: lm toto corde med exquifivi te. Becanus Tom. 1. opuſcul. de juſtific. bon. ope- rum, c. i. th. 31. Calvinus ait, præceptum hoc, Diliges Deum tuum ex toto corde tuo, non poſſe impleri in hac vita. Catholici contra ſatuunt,& probant exemplo Davidis,& aliorum ſanctorum, qui illud ſervarunt. 28. B. I. Refutat opinionem hanc ipſa verborum emphaſis. Nam diſens dicit Moſes: Diliges Deum tuum extoto corde, ex tota anima,& exo- mni virtute, quæ verba diligentiſſimè in N. Teſtamente repetunturab Evangeliſtis, ob ſingularem, quæ ipſis ineſt emphaſin, ut nimirum do- ceant, requiri non tantuùm ſinceritatem aliquam fuperficialem,& mu- tilatam, ſed perfectionem ſummam. Nam totum in ſcriptura denotat omne annotante Placie in Clave ſcript. Auguſtinus dicit lib. de ſpitit. & lit. cap. 36. Non reſtat in nobis aliquid quod addi poßit ad totum, quoll ſirt- ſtabit aliquid, illud non erit totum. Philolophi dicunt: Totum eſt, cuu nihil deeſt. Eſt verò in dicto illo Moſis obſervanda triplex totalitas, primo totalitas object: diligendi, quod eſt Deus,& proximus ſive ſit noſter amicus, ſive inimicus. Deus igitur diligendus eſt totus,& quicquid adeumte- fertur: Qui diligit Deum,& fratrem ſuum diligit, 1. Ioh. 4.v. ⁊1. Quare diligendus eſt& Deus,& omnis homo, etiam hoſtis noſter. In hiis, qui voluntatem Dei non plenè exequitur, non otum Deum, ſed dimidi- um diligit. Secundoò, totalitas ſubjecti diligentis, quod eſt totus homo, ſe- cundum omnia ipſius membra omneſque ipſius vires. Nihil enim de- bet eſſe in ipſo, quod non ſingulari ardeat amore Dei,& proximi, er- iam inimici. Tertiò, totalitas adundti temporis: Præcipitur enim dile⸗ ctio perpetua,& continua, nullo momento interrupta, Peut. 6. verſ.. Cuſtodias omnia mandata,& præcepta ejus, quæ ego præcipio tibi& filiis tuis,& nepotibus tuis cunctis diebus vita tua. Cap. 11. v.i. Ama De- um tuum,& obſerva præcepta elus,& ceremonias, judicia atque 3 4 ata hin ſen ere. leamc äcde dan Seramidni lnloponi Nm 2 1 m iaad ld an,. uiTen. pwinns e rrotocort am nein NIet rmn „ 2 1 idetten Aem .. de cie e i 4. Nuut. S e Aoguf err cll 4 4 bbophi d n mmi Imulau] run, crrand. Omurn nnn * 1un ettous* ue Gumdl 21 geriun K uke 1 12 wonm Trem gertu. bolt m fugt gweipi„We „ lenamn i, b Diphtatio INIA. 1s 43 data omni tempore Auguſtinus dieit lib. 1. de doct Chriſt. c. 22. Haæcregul⸗ iilectionis diyinitus eit conſtituta: Diliges proximum tnum ſicut teipſum. De- um verd ex toto corde,& ex tota anima,& ex tota mente, ut omne⸗ cogitationes tuas,& omnem vitam, G&omnem intelectum in illum conferas, à quo babes ea ipſa, qua confers. Cum autem ait: Toto corde, tota anima, tota mente, nulam yita noſtre partem reliquit, qua vacare debeats& quaſi locunn tare, ut alid re velit frui, ſed quitquid aliud diligendum venerit in animunn, illuc rapiatur, quò totius dilectionis impetus currit. Hinc ita inferimus: Quicunque nequit Deum,& quicquicd ad Deumfrefertur, ur lunt amicus& inimicus, dili- gere ex totis viribus omnitempore, ille nequit legem perfectè imple- re. Atqui nullus id præſtare poteſt homo, 1. Reg. 8.y. 46. Non eſt homo, qui non peccet. Proy. v. ⁊ 4. v. 16. Juſtus cadit in die ſepties. Gal. 5. Caro concupiſcit adverſus ſpiritum. Rom. 7. Bonum, quod volo non facio: Perficere bonum non invenio. Iac. z. In multis labimur om nes. r. 1oh.. Si dixerimus nos peccatum non habere, fallimus nos ipſos. Eigo. 29. 2. Refiltatopinionem eandem ſcopus Moſis, qui patet er Deut. 6.v.7.18. Cuſtodi præcepta Domini Dei tui, acteſtimonia,& ce- remonias, quas præcepit tibi. Et fac, quod placitum eſt,& bonum in conſpectu Domini. Exigit igitur ab Iiraelitis ſuis obedienriam perfe- ctiſſimam,& omnibus numeris completam, quæ exactiſſimè ad vo- luntatem divinam conformetur. Apoſtolus clicit, 1. Tim. 1. v.). Finis præcepti eſt charitas de corde puro. Quæcunque igitur dilectio ſtare nequit eum imperfectione,& exeludit omhem virioſitatem, illa ex- cedit vires hominum renarorum. Atqui dilectio Deut.6. præcepta ſta- re nequit cum ulla imperfectione,& excludit omnem vitioſiratem. Ergo. Deinde quæ dilectio proficilci debet ex corde mundiſſimo, illa ſuperat in hac vita vites renati: Quis n. dicere poteſtemundum eſ cor meum: Proy. 206.v. 9. Atqui dilectio Deut. 6. præce pta proficiſci debet ex corde mundiſſimo, 1. Iim. i.v.. Ergo. 8 30. Secunddum argumentum, quo oſtendimus legis adiu,εas ſumimus à ſpiritualitate logis, Rom 7.v.i4. Ler ſpiritaalis est ego autem tar- nali;: Qux lex eſt ſpiritualis, ea ſuperat vires hominis renati: quia homo fenatus ex parte adhuceſt carnalis; Lex autem ſpiritualis non niſ ſpititualia exigit opera. Atqurlexmoralis requirensà nobis dile- ionem Deiex totoò corde eſt ſpititualis. Ergo. 1 31. Testium Aperpstita legis viplatione Qui ſübinde legem violdt, Vuuuuu& pee- 2 11 1 S eer 3ee 10 45 De Papiſino & peecato carete nequit, ille perfectè legem implere nequit. Etper eonſequẽs illius vires ſuperat. At qui omnis renatus ſubinde legem vi- olat,& peccato carere nequit, idque theſi 28. oſtendimus. Ergo. 32. Quartum ex 47.15. v. 10. Quid tentatis Deum imponere jugun ſuper cervises diſsipulorum, qusd neq, Pater noſtri neq, nos portare potumu- uod verò neque Patres fideles, neque Apoſtoli præſtare potuerum illud&nobis renatis eſt impoſſibile. Atqui neque Patres noſtti, neqne Apoſtoli præſtarè perfectam obedientiam legi potuerunt. Ergo. veli- ta: Cui lex eſt jugum importabile, ille eam nequit perfecte implere. Atqui lex etiam moralis eſt omnirenato jugum importabile. Etgo. 33. Regerunt Pontiſicii aſſerentes Apoſtolum Petrum loqui de ſola lege ceremoniali: Colonienſes in cenſura fol. 12. Scriptura ſen- tentie, inquiunt, qua loquuntur de diſticultate,& impoßibilitate legis, quam grave onus ſit, quod nec nos, nec Patres noſtri ferre potuerint, intelligenda non de diligendo Deo ex toto corde, e non de concupiſcends, ſed tantum de ceremoni. is Moſaicis. Bellarm. lib. 4. de juſtif. c. 4. pag. 1223. Non loquitur S. Petmu niſt de lege ceremoniali. Id quod eridenter probo, primum ex occaſione ilauum verborum. Scribit enim S. Lucas, ſurrexiſe quoſdam ex diſcipulis, qui dutrent, oportere gentiles converſos aa ſidem circumout, atque iſtam fuiſſe cauſam, au 4Aoſtoli concilium coegerint. Secundò idem probatur ex concilii decreto: Viſm eſt Spiritui S.& nsbis, nibilultra imponere vobis oneri, qudm has neteſſana, ut abſtineatis vos ab immolatis ſimulacrorum, à ſanguine ſuſfotato,& fornicatione. Hau dicuntur neceſſaria ex ſola lege ceremoniali. Teniid prsbatun ex ipſa ſumma decreti: Apoſtoli enim jugum importabile appellant legem ten- monialem, atq, ejus obligationem declarani per Chriſtum omnindò eſſe ſublatan. Becanus Tom. 1. opuſ. de juſt. bon. oper. c.1. th. 39. dicit: Certumeſ, e- trum non loquide lege morali, qua sontinerur in decalogo,& de qua hic dipua mus ſed tantum de ceremoniali: Contendit enim Chriſtianos non eſſe obligandes ad circumeiſionem,& ſimiles ceremonias ludaicas. 34. Reſp. i. Hlam intelligir 4 poſtolus legem, de qua fuit inter- rogatus à Pſeudoap oſtolis,& Phariſæis. Atqui illa fuit& lex ceremo- nialis v. I. G z. Et moralis, quæ ad juſtificationem ſit neceſſaria, v. 5.10. 11. Ergo. ⁊. Cui legi Phariſæi vim juſtificandi adſcribebant, eam intel- ligit etiam Apoſtolus. Atqui eam adſcribebant legi morali, Matt. 19.y 16. Mar. 10.y. 17. Luc. 18.y. 18. Ergo. 3.Illam intelligit Apoſtolus legem uæ erat jugum importabile. Atqui illa petiſſimum eſt lex moralis, que * ö“ Dißutatio LXI. 1046 quæ omnium eſt graviſſima, Bellarm. dicitlib. 4. dejuſtif c. 14. p. 1224. Nen lex ceremonialu dicitur jugum importabile, quia ſala ipſa ſit importabilis, ſed quoniam adiundta legi morali auget vehemenier onus, Grſit jugum ſerè im portabile homini jam onerato lege morali. Ergo. 4.Cui legiin negotiojuſti- ficationis opponitur gratia, de illa loquitur Apoſtolus, Act. 5.v. 1. At- qui gracia in negotio juſtificationis opponitur non tantuùm legi cere- moniali, ſed etiam morali. Ergo. KCui legi erat facta promiſſio vitæ, &c ſalutis æternæ, illam intelligit Apoſtolus Petrus, quia ejus obſerva- tionem Judæi potiſſimum urgebant. Atqui promiſſio illa potiſſimum facta eſt legi morali, ejuſque obſervationi, Lac. 10.v. 2⁷. cap. 18.v. 18.20. Matt. 19. v. 16. 18. Mar. 10,y. 17 19. Rom. 2. 3. Ergo. 6. Itaq; occaſionem ad hoc primum convocandum Apoſtolicum coneilium non ſola de- dit circumciſio, ſed etiam lex moralis. 35. Inſtat Bellarm. illa, inquiens, lex, que adhuc nes obligat, dicine- quit ab Apoſtolo jugum importabile. Atui lex moralis adthuc nos obligat. Ergo. 36. RKeſp. Ad argumentum hoc reſponſum eſtin diſputatione præcedente de abrogatione legis: Liberati enim ſumus à maledictio- ne legis,& obedientia rigorosâ, ſed nen ab obligatione Innelx evan- gelicà temperata. b .37. Quintum argumentum petimus à peccato homini renato in habitante, ejuſque malis actionibus: Nam I. Renatus operatur o- pera odio Dei digna, Rom. 7..14. Ergo perfectè legemnon implet. 2. In hominerenato peecatum inhabitat,& operatur, Rom. 7. y. 18. Ergo per- fectam obedientiam legi non præſtat. 3. Homo renatus bonum non Petficit, Rom. 7.y. 18. Ergo licet aliquid legis,& aliquo modo legem taciat, non tamen perfectè eam implet. 4 38. Sextum Apugnd carnis& ſpiritus in renato: Ini pſo enim caro concupiſcit adverſus Spiritum, Spiritus adverſus carnem, Gal.. v. 17 Ergo perfectam obedientiam legi non præſtat: Con cupiſcentia e- nim cui ſpiritus repugnat, eſt rei illicitæ. 39. Septimum aſine mißiomis Chriſti; Chriſtus in hunc venit mundum, ut pro nobis legem impleret. Matth.5.v. 17. Gal. 3.y. 21. Rom. S. r. z. Ergo nos eam perfecta non implemus. b 49. Octavum ab imputata obedientiaà Chriſlo legipraſtita: Chri- ſtus, qui eſt legis perfectio, imputatur credentibus per fidem, Rom. 10. 5⁵ 7. 4. Ergo ipſi fideles legem perfectè non implent. Vuuuuu 2 41. No- — —— 4— ——— ———— exigit. 1046 Be Papiſm 41. Nonum, ab operum imperfedtione: Omnium renatotumope- ra ſunt imperfecta, Ea. 46.v. 6. Facti ſumus ut immundi omnesuos,& quaſi pannus menſtruatæ univerſæ juſtitiæ noſtræ. Ergo nullus renaio. rum omnibus numeris abſolatam præſtat legi obedientiam, quamlex 44. Quare vereè ſcribit Bernh. Epiſt. 11. Lex grave utiq& impen. tabile jugum ſuper omnes filios Adam, ſeu inclinans,& intur vans cetyicts m- Nras, aded ut rita noſtra inferno appropinquaverit. Infelix ego homo quu meli- ₰ berabit de corpore mortus hujus? Qus utiq, ſic premor ut niſi quia Domimus ad- Jurit me, paulò minus habitaſſet in mferno animæ mea. Et ſerm. 2. in Vig nat. Propterea mandata ſua mandavit cuſtsdiri nimis, ut videntes perfelliomm na- ſtram deficere,& non poſſe implere quod debet, confugiamus ad miſericordium, & dicamus, quoniam melior miſericordia tua ſuper vitas. Chryſoſt.in e. 10.E piſt ad Rom. hom. 17. Quid lex vult: hominem juſtum fagere? ſed none- teſt, nemo ſiquidem illam implevit. 43. Oppugnant ſententiam hanc ſcripturæ variè Pontificii, ad objectiunculas quaſdam breviter reſpondebimus. Objectio ptima: Chriſtus dicit, Matt. 11. v.0. jugum meum ſuave et,& onus meum lert. ge ad obſer vandum eſt poßibile, Concil. Triden. ſeſſ. 6. c. 11. Coſterus inkm- chir. c. 6. p. 144. 44. Reſpon. 1. Scriptura ſibi non eſt contraria: Autor enim ejus eſt omniſcius Deus. Legem verò motalem nominat jugum im. porsabile, quod neque Datres noſtti, neque Apoſtoli portate po- tuerint, All. 1.y 10. Ergo lex moralis non eſt jugum nobis Portabile.1. Dicitur verè jugum Chriſti ſuave,& onus ipſius leve non abſolute, ſed ſecundum quid, nimirum ⸗eſpectu inchoarionis, quia renati ſunt flii Dei, & dueunturà ſpiritu ejus, qui infirmitati ipſorum opitulatur. Deinde ꝛeſpectu imputationi:: Quicquid n. ſit vitiosè, propter Chriſti meritünon imputatur. 3. Vel jugum illug,& onus hoc non incommodé explica- rur de jugo crucis,& non de jugs legis, quæ explicatio colligitur ex yen Hisulu 28. 29. Venite ad me, qui laboraris,& onerati eſtis,& ego reficiam vos. Tollite jugum meum ſuper vos,& c. Dicitur verò jugum hoc ſuave primò in cohatione ad inſinitam iram Dei, G maledictionem, quam Chriſtus anobis in ſe tranſtulit. Bernhar. ſerm. ſuper Pſalmum, qui habitat in ta- bernaculis tuis, Onerat nos, inquit, cum exonerat Deus, enerat beneitio, eum ewoneꝛat peccato. Secundò, jugum afflictionum,& tribulationum, quoc hominl daneſe ernah ondes Er Ohd imd S u 3 ades ſe Ch nonell Fi,B mor er minp neg olei oneft. dodb musipſ i tnant 1 90 er Rtdal! 1 3 1 ö„ Diſputatio LXI. 104 homini Chriſtiano ſecundum veluntatem divinam imponitur, ut ve- tus Adam, ne erumpat, cohibeatur, caro coerceatur, dicitur onus leve propter diyinum auxilium: Fidelis n. eſt Deus, qui non patietur vos tenta- ri, ſupra id, quod poteſtis, ſed faciet eriam cum tentatione eventum, ut poſſitis ſuſtinere, I. Cor. 10.y. 13. Tertiò propter aternam recompenſationem gratuitam: Pondus n. tribulationum verè momentanea eſt levitas, ſi comparetur cum ætetnæ gloriæ fruitione: Apoſtolus dicit 2. Cor. 4. v.17 Momentanea levitas tribulationis noſtræ, ſupra modum in ſublimita- teæternum gloriæ pondus operatur in nobis Et Rom. 3.v. 18. Non con- digaæ ſunt paſſiones hujus remporis ad futuram gloriam, quæ revela- bitur in nobis. 3. Alii jugum hoc exponunt de dodtrina Chrisli, ſeu de do- ctrinà Evangelicà, quæ veram fidẽ inculcat, offert,& confert, ad inchoa- tamq; obedientiam inſtigat. Cõfirmant hanc interpretarionem primo ex contextu. Nam v. 2z. 24. Cheiſtus Capernitas reprehendit quod do- Ctrinam Evangelicamà ſerepuletint, v. 25. Deo Patri agit gratias, quod eam occultaverit lapientib. v. 27. agit de cognitione, quæ ex hac habe- tur doctrinâ. v. 28. 29. fubjicit ad hane doctrinam invitationem. Secũ- dò ex oßicio legu,& Evangelu. Nam lex terret, accuſat,& damnat; Evan- geliũ verò reficit, conſolatur,& ſalvat: Qui veròè onere peecati, quod lex manifeſtavit, ſunt onerati, eos Chriſtus ad ſe invitat dicẽs v. 28. Ve- nite ad me omnes, qui laboratis,& onerati eſtis,& ego reficiam vos. Non a. reſicit doctrinam præſcribendo, quia non ipſe, ſed Moſes, eſt legislator, Iob. 3.v. 19. fed doctrinam evangelicam inculcando, quæ eſt potentia Dei ad ſalutem omni credenti, Rom. 1.y. 16. Tertiò ex jug:&- neris limitatione: Dicit enim Chriſtus jugum ku M, onus MEu M. In- telligit: gitur non doctrinam Moſaicam ſed Evangelicam, quam ipſe annunciavit. Nominatur verò docttina hæc jugum& anus reſpectu ve- teris hominis, qui legi mentis repugnans exuitur;& contrà novus ho- mo indutur Nominatur jugum,& onus hoc leye& ſuave reſpectu do- Crrinæ legis, quæ neque vires ad novam ohedienrtiam confett, ne que obedienram inchoatam acceptat. 8 45. Objectio ſccunda: Mandata Dei non ſuns grayia, 1.ah 5 r.z. Eygo non ſunt inpaſtibilis, GConcilium Trident. ſeſſ. 6. c. 11. Colonierlex in cenſura paꝑ 53. 46. Reſp ltrum que affirmat ſcriptura. Utrumq; igitur eſt ver rum. Mandata Dei ſant jugum, quod neque Patres, neque Apoſtoli Vuuuuu ferte 1eee A“ ,—‧ — 1048 De Papiſns ferre potuerunt, Act. 15. v. 10. Sapientia carnis nen poteſt legi Deiſubji. ci, Rom. 8.v. 7. Sunt verò mandata Dei gravia,& non gravia, ſed te- ſpectu diverſo. Gravia Junt abſuiutè,& in ſe ſpettaia, quatenus ſunt man- dsta Mofis omnibus numeris conſummaram obedientiam requiten- tis,& in eos, quoram obedientia imperfectione aliquà laborarmale. dictionis fulmen torquentis. Invictum enim eſt fundamentum hoc: Qui naa caret peccato, ileeſtprævaricator egi: Pectatum enim eſt legu prera- ricatio. Atqui nullus fanctorum caret in hac rita peecats. Ergo. Mandata ve- rò Dei gravia non ſunt 1.peccati non-imputatione: Kenatis enim peccata ad damnationem non imputantur, ſed merito Chriſti, tanquam ptæ- ſtantiſſimo velamine teguntur, Pſul. 1. v. ¼Rom. 4.v. 7. Mandatotum i- gitur gravitas in rigorosà totius legis obligatione ſub æternædamna- tionis pœnà conſiſtens per Chriſti obedientiam tollitur, Auguſtinus lib. 1. retract. cap. 19. Omnia mandata, inquit, factaæ deputantur, quanue quicquid non ſit, ignoſcitur. 2. Obedientiæ,& ſatufactisnis Chriſtiper ien imputatione. Cum enim Chriſtus obedientià ſuà degem impleverit, quæ fidelibus ad juſtitiam imputatur, ideò ipſis gravia non ſunr, quip- pe quæ ipſorum locoà Chriſto ſunt impleta. 3. noyæ ebedientiainchoati- one: Nam Spiritus S. fidelium corda gratiose inhabitans non eſtotio- ſus, ſed interiùs renovat, chariratis facem accendendo hujuſmodtin ipſis operatur velle, ut dele ctentur lege Dei, Rom. 7. v. 22. Pſal.i.y.2. Nſ 1r9. v. 14. Sint Zelotæ bonorũ operum, Tit.2. v. 14. Hoc igitur reſpectu mandata Dei non ſunt gravia credentibus: Opera enim illa dilectio- nis, quæ Spiritus S. auxili oinchoantur, clementer acceptat Deus, vide- atur Chemnitius par. z. L. C. p. 24. 46. Obſjectio tertia: Omnia poſſum in es, qui me confortat, Phil.. v. 13. Fhi vides, inquit Bellarminus lib. 4. de juſtif. 11. p. 1206. dilatationem cordis per infuſam charitatem,& gratiam Domini confortantem eſicere, ut mandata facile conſeryentur. Quod multo ante futurum prædixit Exech. 35. v. 27.Cum ait: Spiritum meum penam in medio veſtra& faciam, ur in pracepti meis ambuletis,& iaditia mea cuſtodiatis. 47 Keſpon. 1I. Siuniverſalis illa particula, omnia poſſum, ab- lolatè,& ſimpliciter eſt accipienda, ſequitur Apoſtolum potuiſſein- fernum deſtruere,& mundum redimere, dromv. 2. Apoſtolus fate⸗ rur Rom.. ſe nonagere, quod vult: ſe facere, quod odis habet,vaſ 5 a 498„a Diſßputatio LXI. 105 5z. 16.19. Malum adjacens in ſe operari malum, yerſ. 20. z1. Legem re- Pugnantem hærere in membris ſuis,& captivare ſe in peccato, verſ. 23. 24. Ergo verbailla Apoſtolinon ſunt abſolutèaccipienda. 3. Sunt ve- limitanda,& reſtringendaad mentem,& ſco pum Apoſtoli, qui eſt deadverſis,& proſperis, quæ Apoſtolus cum animi moderatione per- fert. 4. Poteſt verò illa omnia in Chriſto: Reduplicativè igitur dictum hoc Apoſtoli, hoc ſenſu eſt intelligendũ: Omnia quæ poſſum,& quate- nus poſſum, non ex meis viribus, ſed in Chriſto poſſum. J. Si morose Pontificii inſtent,& ad legis impletionem verba Apoſtoli detorque- ant, reſpondebimus diſtinguendo inter perfectionem inchoationis, ſeu par- tium,& conſummationis, ſeu graduum: Prior,& non poſterior adſcribi- tur Kenatis. 6. Kenati dicuntur ambulare in præceptis Dei reſpectu impiorum& hypocritarum, atque reſpectu inchoatæ nevæ obedien- tiæ,& non reſpectu conſummatæ. b 48. Objectio quarta: Gen. 17. v. I. Ambula coram me,& eſto perfe- Ctus. Matt. 5.v. 45. Eſtote per fecti. Ergvrrenatipoſfunt eſſe perſedi. 49. Reſp. i. Apracepto ad poſſe non valet conſequentia. 2. Præcipi- turetiam non-renatis, ut ſeſe convertant,& legem Dei perfectè impleant, ſed hinc ad poſfibilitatem Pontificiam argumentari, non licet. 3. Etiamſi renati ſummo conatu ad perfectionem ſfummam con- tendant, non tamen eam in hac vita aſſe quuntur teſte Apoſtolo, Phil. 2. y. 13. 4. Perſectionis vocabulumattribuitur etiam obedientiæ inchoa- tæ, notatque ſinceritatem,& opponitur hypocriſi. 50. Objectio quinta: iIdem evincere conantur exemplorùm inductione. PaIMuM EST DAviPxs, qui dicitur viam mandatorum Pomini cucurriſſe,& in tora corde Dominum exquiſiyiſſe, Pſal. 119.v. 10.32.3. Reg. 14.y. 3 G.15. v. 5. Act. 13.y. 22.8 cuNDu JoS14, qusreverſus eſt ad Do- minum omni corde ſuo, in tota anima jua,& in univerſa virinte ſua, 2. Reg. 23. y. 25 TERTIuM AS, Ejus oVE popuxr, qui in tota voluntate ſua quaſie- runt Dominum,& inenerunt, 2. Par. 13. v. 15. QVARTuM 781 Josu, qui uniyerſa implevit, quæ pracepit Moſes, Nonpraterur de univerſis mandatis, nec unum quidem verbum, quod juſſerat Dominus Moß, loſ. I. verſ. 16. AVINTuM ZACHARIæ ET EIISABETRH, qus ambo erant juſti ante Deum incedentes in omnibus mandatis ſine querela, Luc. j.y. 6. 8 2 XTuM DISCIPuIORuN CHRISTI, qui ſermonem Domini ſervarunt, loh. 17.v. 6. JI. Reſp.. Abſolutènon poſſe intelligiencomia illa, quaũ Dabſct & alii 1 4 —-—— —ͤ“ ee 1050 De Papiſine alii omnimodam obedientiam legi præſtiterint, ex ipſotum patet factis: Nam DAvip fuit adulter,& homi cida, arroganter populu nu- merabat, in familtam Nabalis ſæviebat. Delicta igitur ſua deplotat, eo- rumq; remiſſionem perit, Pſ. 19. v. 13. Pſ. 103. v.. Pſ. 43.v. z. J0S1As bel. zum non neceſſarium movebat, in quo Obiit, z. Par. 33.v. 10. AsA repre- henditur, eò quod fiduciam habuerit in rege Syriæ,& non in altiſſimo, & quod Prophetam in carcerem conjecerit, violen terque quoſdam de populo tra ctarit, z. Paral. 16. v. 7.10. 12. JosuAM, qui abſque peccaro fuiſſe dixerit, ex numero hominum eximat, oporter. ZACHARIAS Ob diſtidentiam punitur, Luc. J. v. 18. 20. De difeipulis Chriſti dicit Petrus, 4 Act. 15.p. 10 Quid tentatis Deum, imponere /ugum ſuper cervices diſchulorum, quod neque Patres noſtri, neq, NOS portate potuinn us. 52. 2. Phralſis ex totocorde dupliciter uſurpatur in ſcriptura. Yel enim notat obedientiam ſummam,& om nibus numeris perfectamt- ne ullius pravæ concupiſcentiæ, aut alterius peccati maculà; In hac ſ- nificatione de nullo renato poteſt prædicariz velop ponitur hypocii- ſi,& externæ ſimulationi, notatq; obedientiam non frigidam,& Pha- riſaicam, ſed ſinceram,& veram in peculiari aliquà obe dientia. Itaque toro corde,& perfecto corde opponitur duplici cordi: Cultum n.hype ticum ſcriptura ita deſcribit, ut Pal. 12.v. 13. Corde,& orde locuti funt. ſimilia vide 1. Paral. 12. v. 33.38. Fas. 29 v Iz Iac. 1.v. 8. 33. Obſje ctio ſexta: Silegis mandata ſunt impoßibilia, E non juſi⸗ ſicant. Ergo ſunt ftuſtranea. 54. Reſp. Quamyvis præcepta legis ob peccatum hunc non ha⸗ heantuſum, ut juſtificent, habent tamen alios uſus inſignes,& quidem 1. Debiti, Genfirmitatis noſtræ commonitorium: Docentn. quid piæſtate debeamus, quod ob infirmitatem non pofſfumus 2. Pedasogieum: Galz. AApr „. 24.3. A preces inritatortum: Ambroſius dicit ſuper Lucam c.7. A4ne. ſcendo pecsatum veniam peto. 4. Bonorum operum inſtractorium: ſ. Damnald- rium. Au guſt. in Pſal. 9 4. Ss Deus; in quit; velet prõ meritis agere, non inveni- ret, niſi quod damnatet. 6 Ad ſtadium bonorum sperum excitatorium: ad quæ voce legis excitamur: Auguſtinus dieit libr. 1. ad Valerium cap. 29:. Niſi eſſet quandoque perfictendum, nun- uam jubendum fuiſſet. N.* Finis Diſputationis LXI. . Qux ES T amua Sn DE BONIA OPERIBYVS N De cicn 1. 8 univerſali prior. mxh Reſp. Johanne Balhorn Suſatenſi Weſtphalo. lerrni LREISIS I. 3 e Iprs per bona opera eſtefficax, Gal./.y. 6. Et ſine 73(4= t n ue K. 3 8 — I 14 3 2 nltn 5 operibus eſt mortua, Jac. z. v. 26. Duo Igitur Chri. ſtianiſmi ſunt momenta, fides,& ſtudium benorü operum: Illa habet ſe inſtar cauſæ; hoc inſtar conſa- quentis proprii à formâ promanantis, Auguſtinus 2u in lib. de fide,& operibus cap. 14. Cum dicit Apoſtolus, arbitrari ſe‚juſtiicari hominem per jidem ſine operihus legis, nou hoc agit, ut per- cepta, ac profeßa fide, opera juftitia contemnantur: Sed ut ſciat, ſe quiſque per pdem poſſ juſtificariſetiamſi legis opera non præceſſerint. Sequuntur enim juſtif- catum, non antecedunt uſtificandum. Itaque poſtquam egimus de juſtifi- catione& oſtendimus, neminem ex lege juſtificari, recto ordine ſe- quitur, ut agamus de juſtificatorum fructibus. SENTENTIAPROTESTANTIyM. 2. Bona opera ſunt acliones interiores,& ex terisres mandatæ in Peca- lago, quæ Spiritu S. autore,& adintore fiunt àrenatis juxta normam legis divi- na ad Dei gloriam, fidei teſtimonium,& proximi utilitatem. 3. Appellatio bonorum operum eſt vel generalis complectés totam hujus loci doctrinam, Tit. 2. v. 14. Bph. 2.p. 10. vel ſpecialis deno- tans aliquam tantùm ſpeciem, i. Tim. 2.„. 10. 2. Theſſ. 2.. 17. Dn. Chem- nitius appellationes bonorum operum redigit in certas claſſes: Quæ- dam enim sſtendunt cauſam efficientem ‚quædam formalem, quæ- dam ſubjectum, quædam finem& effectum. XXXXXX 4. Syno- ““ — 1052 De Papiſm⸗ 4. Synonyma ferè ſunt, Bona opera, Matth.. v. 16. 4.).„.36. Sanctificatio, Rom. 5. v. 15. Rensowariot ema,s, Romm. 6. v. 4. Juſtificatio bonæ conſcientiæ, Rom 9.y.i⸗Sacrificia,i. Pet. 2. y. 5. 5. Genus bonorum opetum ef eſt appellatio actionis; quiapet eam deſcribuntur paſſin min Scriptura,& quidem non per externam tantum, ſed potiſſimùm per internam, quam lex etiam requirit,& Deus novit, Deut. 6. v. 5.F. 29.v.:z. 6. Cauſa eficiens bonorum operum principalu,& ſummus author eſt Deus, qui ea vult, mandat,& ſuo Spi iritu ad. operandum homines du- cit, eosque operantes juvat. Vult ea,! Theſſ.4. p, 3. 4. Mandat, Job.3. y. 34 Efficit, Philip. z. v. 13. Hinc virtutes Chriſtianæ dicuntur fruqus Spi- itus, Gal.5. y. 22. Etqut his ſtudiose vacant, nominat ntur ſpiritu ales, Gal. 6. v. t. 7. Norma bonorum operum, ſeu cauſa inſtrumentalis dirigens eſt lex. Itaque epus propriã intentione ſuſceptum,& lege non com- prehenſum bonum non eſt, Num. 15. verſ. 39. Deuter. 4. verſ. 2. cap. 12. Cauſa ejficiens bonorum operum proxima eſt rehatus Jdeli. Quicquid enim eſt extra fidem, peccatum eſt, Rom. 14.7. 2 rbo mala non poteſt ferre fructus bonos, Matth. 7. v. 18. Hinc eſtregula: Bona opera non nominibus, ſed adverbiu judicanda ſunt. O vonen zitur non tantum juſta fieri, edetiam juſtée. Unde Apoſtolus n jabet, ſobrie juſts,& piè. Scholaſticæ quædam hoc loco eeadiſolemdi /t 1 1 88 7 5 GAA-— 1 417 ₰ 8 4 5 1—* 8 ſtinckiones„‚ut I. quod Opera quædam lint aàa Spiritu. ledn non Ktitiai 4, in t Cicero- fin no en fint cum n Spit ritu ſanctificante. Arif jr ne eloquentia. 2. Quo⁴ quædam ſint à Spiritu S.& cum ipſo, ut fi⸗ des in gedentibus,& ipſorum bona opera. z. Quod quædam ſint cum Sp ixitu S.& non ab ipſo, eccata venialia. Modus ver rò l quendi, cum Spir. tu S. ehli catur de gratiosaà Praſen tiã, ex Rowan.9 „. h, 14. v. 17. I. Cor. 12. v. 13. 2. Csr. 6. v 2. Lh 1. y. z. 4. Quod quædam opera ſint ne ut peccata morrtalia, videatur Armandus de 9. To nua bone⸗ un pe rum intrinſeca, 8 tonſegae ges nientia eum lege, atque ſic cum voluntate div 5 0 2. 1 4 n naen e. Nahas m rruad oper 1A 1 1) (ditdne r eu cunfiin&r uh * enn„ Hn caumeit LIl Aans. 1 Ect uuantſ a Uyn. Ulndg dAun damt D nns Hnt 1 en Kn quodd E dtle4 .*— ii far n Anf= men . l Spiritd. cumge, 1 1 4 I 05i E,2 7,6 F ſaam 1„ 24§* Tel!! 10,A 2dit s uu 4— tues E auuss, 1 ius l93 43 S= N 1 4 we fulct Ketxn v. äm ſ 1 en. atfae veni— ME DiSPutatio IXIII. 10/3 preſſio. Forma quaſi extrinſeca, aſſiſtens,& denominariva, quã Deo ſunt ascepta, eſt fides, quæ Chriſtum apprehendit, Joh. I. perſ. 12. Col. z. venſ. G. Et propter quem apprehenſumDeo placent, Epheſ. 1. verſ. 6. Quamvis verò opera hæc in ſe ſpectata magnâ imperfectio- ne laborant, Eocleſ. 7. v. 21. quia in voluntate Deirenovatà adhuc ſunt multæ imperfechiones: S upplet tamen ipſos defectus CuRI8 rus apprehenſus,& tegit imperfectiones: Ipſe enim pro nobis legem perfectè implevit, cujus perfecta impletio fide nobis imputatur, Nom. 4. y... 8. y.3. 4. Gal. 4 v. 4. 5.2. Cor. y. z1.]. Pet. ⁊.y 3. Itaque duplici- ter dicuntur bona, reſpectu Chriſti legaliter, reſpectu imputarionis Evangelicè. 10. Fines bonorum operum poßunt ad tresclaſſes referri. Primòͤà renatis ſunt facienda ad Bei gloriam propagandam, Maith. 5. verſ. 36. 1. Cor. 10. verſ. 31. Phil. 1. verſ. iI. Deienim eſt voluntas, ut bene opere- mur, I. Theſſ 4. v. 3. 1. Pet. 2. y. 15.pſe mandavit, Levit. 1.v. 44.7. 19.v. 2.: Eſai. I. v. 36. Matth. 5. v. 16. Quare renati bene operentur ad gloriam Dei mandatis, Joh. 13. ve⸗ſ. 34. Chriſti redimentu, Tit. 2. verſ. 2. Roman. g. verſ. 4. Spiritus S. ſauctificanti,& aà purticipandam ſortem fanctorum in lumine vocantis, I. Cor. I. v. 2. 2. Timot. 2. verſ. 21. Col. j. verſ. 9.12. Joh. 16. perſ. 8. 13. Kenati enim Dei ſunt filii, Matth. 5. verſic. 45. Servi, Luc. 17. verſic.. Peculium, Tit. 2. verſ. 14. I. Pet. 2. verſ. 9. Templum 6 1. Cor. G. v.. g. 8 11. Secundò ad fidem oſtendendam, Jac. 2. verſ. 17. iram Dei vitandam, Roman. 8. verſ. 13. Gal. 5. verſ. 19. 26. 21. vocationem ele- ctionem,& ſpem ſuam confirmandam, 2. Pet. 1. v. 10. 1. Theſſ. 4. perſ. 7. Col.l. verſ. 22. 23. Tertiò ad proximi adißicationem,& quidei ſi non- dum ſit converſus, ad eum vitæ ſanctimoniA lucrandum, 1. Pex. 3. v. 16. vel ad redarguendum, Tit. 2. v. 7. 8. Si verò ſit converſus, ne quis ei ſit ſcandalo, I. Cor. 10.y. 32. 2. Cor. G. v. z. 1. Ftuctus bonorum operum ex gratuità promiſſione profici- ſcentes ſunt omnis generis bona, quæ generatim piis promittuntur, Ieyit.: G. y.3 4. Deut. 11. v. 22. Cap. 28. p. 1. Pſalm. 41, 112, Prop. 3.p. 10.11. Nam ſecundum opera fit retributio, Rom. 2, v. 6.7.10. Dan 12. v. 2.3. 2. Col. ſ.y. 10. Et quidem in utraque vitâ, i. Tim. 4. y.7 Ratæ verò ſunt pro- miſſiones illæ in Chriſto, z. Cor.1.y. 20. IIIX 2 13,065/6- 1054 De Papiſins 13. Objectum ſunt Deus,& proximus, Matth. 22. v.37. 38. Sub qua & ipſe, qui ſtudet bonis operibus, comprehenditur. 14. Diſtinguit Auguſtinus inter opeta legis,& gratiæ rationem diſtinctionis petens ex cauſa efficiente agente: Apoſtolus Rem. 6.p. 4. docet, renatos non eſſe ſub lege, ſed ſub gratiã. S ENTENTIA PONTIEICIORuM. 15. Non fidelium tantùm, ſed infidelium etiam opera Deo ſunt grata, quia Alongè,& remotè diſponunt, salmeron lib. 15.. 41. Bel- karminus lib. 3. de juſtif cap. 22. 16. Opera juſtorum abſolutè ſunt bona, Bellarminus lib. 4 deju- ſtif. cap. 16. 17. Lutherani bonorum operum ſunt hoſtes, Bellarmimu lib. de not. Eccl. Hadrianus jungius pag. 190. 18. Bona opera ſunt neceſſaria ad ſalutem, Bellarminus lib. 4de bonis operibus cap.x. 19. Non merendi tantùm, ſed etiam ſatisfaciendi vim habent, Gregorius de Valentia Tom. 3. Diſp. 7. q.20. 20. Salutem igitur, ut procreant, ita eandem conſervant. Con- ciljum Tridentinum ſeß. 6. Can. 23. 21. Chriſti gloria illuſtratur, eò quod opera noſtra ab eo vim juſtificandi acceperint, Coſterus in Enchir.p. 292. STATruS CoNTROVERSI EK. 22. Quare oppugnantur à Pontificiis potiſſimum cauſa effr ciens proxima,& fines bonorum operum: Statuunt enim ipſi bonao- pera mereri vitam æternam: Coſterus in Enchir. pag. 28 5. Ex Scriptur, inquit, manuifeſtum eyadit, Jjuſtorum opera apud Peum mereri, iiſq, mertedem yita æternæ deberi. Et pag. 29 0. Homo/uſtus, inquit, non ſolum vitam aternam meretur operibus bonis, ſed ampliorem etiam gratiam Dei, atq, juſtitiam in hac vitA. 23. Qucſtio prima: An infidehium opera legi naturæ conformia Des ſint ingrata?ꝰ Seu: an attiones non renatorum reté peccatis annumeremur:ꝛ 24. Reſp. Concilium Trident. Seſs. 6. Can. 7. Si quis ait, ixeri; epera omnia, quæ ante juſtificationem funt, quacung;, ratione facta ſunt,yes eſſe peccata, vei edium Dei mereri, aut quant yehementias quus uunun⸗ 7 4 “ eua kd ud nütim lhoam Kras, dlerbd S. mia crun 1 10, Bla taad ſih n aaona detiam iendin 74 0 ant, itat& conkn d uf Oaroh ngf RoVv 14. aocäc R ilmm wm u neninß nEnq 28285 1 5 a mer vinqi P. ſalim 1 gu! 311gſs : uuu nnd ui absf eß.—,r.7.Ltgun 7,n AN haung Diſßputatio LXII. b 105z ſHonerè ad gratium, tantd eum grarius peccate, anathema ſit. Halmeron Tom. 13. pag. 41. Triplicia ſunt operum genera, inquit, alia, quæ prodeunt in lumine natur fine udà fide, qua nec juſtificant, nec adiuſtiicationem diſponuüt, niſi longè,& valdè remortè. Qui enim legibus mortalibus aſſueſceret, minus eſſet indiſpoſitus,& minus reſiſteret divinæ gratiæ,& vocatiomi. Secundum genus operum à fidei lumine profisiſcitur, antr charitatem tamen,& gratiam,& talia acceptantur à Deo, ut diſpoſitiones ad juſtificationem ſufscientes. Tertium a ſide per charitatem operante prodit,& à jam juſtificato: Et hæc ſunt illa opera, quæ meriti rationem habent,& qua augent,&perſiciunt juſtitiam, Bellarminus lib. 5. de juſtif. cap. 22. Poteſt, inquit, homo nondumi reconciliatus per opera Pænitentia impetraré,& mereri ex congruo gratiam juſtiſßicationis Coſterus in Enchir. cap. 6. p. 27 6. ſcribit: Infidelium opera non ex inßdelitate eriuntun, ſed aliunde, velut ex naturali inſtinctu,& rectæ rationis juditio,& hac nemo dixerit eſſe peccata. 25. Proteſtantes verò de quæſtione hac rotunde&accurate ſuam proponunt ſententiam in libro Concordia Pag. 700.701. Qus- modo,& quà de causà, bona credentium opera(licet in bac carne noſtra impu- ra,& imperſecta) Deoplaseant,& accepta ſint: videlicet, propter Dominum noſtrum Ieſum Chriſtum per dem: Proptereà quod perſona Des accepta eſt: Etſi enim ila, quæ ad conſervandam externam diſciplinam faciunt( qualia etiam ab infidelibus,& non ad Deum convenſis hominibus fhiunt,& quidem requirun- tur ſuam, coram mundo, dignitatem,& laudem habent:& temporalibuu qui- buſclam pramiis, in hoc mundo à Deo ernantur atramencum non ex verã fide proficiſcantur, revera coram Deo ſum peccata, h. t. peccatis, Oimmunditia repu- Tantur, propter natura humana corruprionem,& quia perſana eum Deo non eſt recontiliata: Mald enim arbor non poteit bonosfrullus ferre. Et in ea, quæ ad Ro- manos ſcripta eſt, legitur: Quicquid non ex fide et pescatum. Neceſſe eſt enim, ut perſona Deo anteA placeat adg, propter ſolum Chriſtum, ſi modd perſona illius o- hera Dah⸗chee& accepta eſſe debent. Sentenriam hanc declaraturi cum Auguſtino dicimus li- bro 4. contra Julianum, cap. 3. Diſtiuguenda eßſe opera, quæper peccatum ſunt ingreſſa ab iis, quæ ſunt opera creationis Dei in homine adhuc reliqua: Ani- ma,& corpus,& quæcunq, bona anima,& coxporis naturaliter inſita, etiam im peccatoribus dona Dei ſunt, uoniam Deus, non ipſi iſta fecerunt. Ita notitia numerorum, notitia legis naturæ,& omines vera notitiæ in homine ſunt per ſe,& ſuo ordine res bona: Artes etiam„& leges vera, inde extructa, ſunt res honaæ. Sic b Axxxxx 3 affectus 1——(———— 1— —-—— 1056 De Papiſiuo affectus nounulli in homine junt lege Dei pracepti, nonnulli lege Dei yro- hibiti. hona, qua natura habet, in formatione, vità, ſenſibus mente, Sc. à ſumma Deocreatore,& artiſice ſuo habet. Vitium verò, qued iſta naturalia bona con- tenebrat,& inſirmat„ut illuminatione,& curatione opus habeat, ex originali peccato contractum eſt. Naturalia igitur bona„ qua ad buc in homine reliqua ſunt, parie,& horrbiliter per peccata pitiata, laſa, E contaminata ſunt. 28. Tertidò, adkiones quadam ſuo genere ſunt indißerentes, qus — 4 7. ⸗ 4 4 2— 4. 3 27. Deinde dicit Auguſtinus de nat.& gratià cap. 3. Omnia tum ſunt bona ſi bene hunt; Quadam ſuo genere ſunt yitioſæ,& lege Deipro- hibitæ; Quædam ſuo geuere non ſuns pitioſæ, ut virtutes ethicæ, Politica,& Oeconomicæinventiones artium, con) tutiones honeſtarum legum. Acdiio- nes igitur hæ per ſe,& ſuo genere non lunt vitioſæ, hoc eſt, ipſa ma. teria, ſeu ſubſtantia actionum non eſt mala; Peccartis verò in non-renatis annumerantur per accidens,& quidem 1. 7eſpectu tauſe efficientis exiſtentia ſubjetti,& perſona non renate: Qui non eſtidoneus cogitare aliquid boniex ſe, tanquam ex ſe, ille multò minus po- teſt producere actiones Deo placentes. Atqui nu 1 idoneus eſt cogitare aliquid beni ex ſe, tanquam ex ſe, 2. Cor. 3. v. lacentes: Quic- 2 borne quit ho⸗ * „ e ee ena Uus 440 n-lehat 3 5* 12 4 Ergo multò minus poteſt producere actiones Deo pla quid ab impuro fit, impurum eſt, Joh. 14. v, 4.Mala al nos fructus producere, Matth. 7.v. 8. 19. 2. Acausâ, propter quam ſolam Deoplacent opera, quæ eſt fides: Quicquid eſt extra fidem, peccatum,& Deo diſplicet, Rom.4. verſ. 23. Sine fide impoſſibile eſt placere Deo, Heb. 11. verſ. 6. Deusre- ſpexit ad Abèlem,& munera ejus: Ad Cainum verò non reſpexit, Gen. 4. verſ. 4. 5. Quia fide Abel potiorem hoſtiam obtulit Deo, quàm Cain, Hebr. 11. verſ. 4. Fides purificar corda, Act. 15 perſ9Atqui non-renatorum opera& actiones ſunt extra fidem. Ergo. 30. 3. Afne: Quicquid non fit in Dei gloriam, Eecleſiæ, preximique commodum, illud non eſt opus Dei placens; ſedco- ram Dz O peccatum: Nam non actibus, ſed finibus penſantut of ficia. Et non officiis, ied finibus à vitiis diſcernendæ ſunt virtutes, dicit oa doann 1 na dem. e, nue, ſai un 9), 9 ,Cmun eu. n, Me 1 144 2 L a ſo pea miſe au ſeuen 410 ¹ uuſe, u r iut,n arune he n ln on int wec don et m zkcc dens,& H u uun raut N iunna umerſe Ti die ates. 4 te 1Dune le, ung er ll aioncs 2 Juactn 5r.. Mubar bun 2AtwA cere X. unn 44 Ci Er Feröli, driotelt N* dam dh 3 b Diſputatio LXII. 1057 dicit Auguſtinus. Atqui non renatorum ut& Ethnicorum virtutes fiunt, ſeu illi has referunt non in Dei glorian, Eceleſiæ, proximique commodum, ſed vel ad voluptatem, vel ad avaritiam, vel adam- bitionem. Ergo non placent Deo: Injuſtum enim& ſacrilegium eſt, vittutes debere vitiis. 8 31. 4. Aconſenſu Patrum: Auguſtinus lib. 3. ad Bonifac. cap. 10. Sine fide, ait, etiam quæ videntur bona opera in peccata vertuntur. Ambro- ſius de vocat. gent. lib. ⁊. c. 3. Sine cultu veri Dei, etiam quod virtus videtur eſe, pescatum eſt, nec placere ullus Deo ſine Deo poteſſ. Et lib.3. cap. 1. Apoſto- 09 lus non dixit: Omne quod non eſt ex fide, nibil eſt, ſed dicendo, peccatum eſt, declarayit, quod ſi non fuerunt ex ſide, non ſunt aliqua bona credenda, ſed vitia, quæ non juvant ſuos operarios, ſed condemnant: inflatosq, pracipitanrt, atque à finibus æternæ ſalutis eliminant. Anshelmus in 14. ad Rom. Omnis vita infidelium peccatum eſt,& nihil bonum ſine ſumms. Nazianzenus in Orat. reverſi ex agro:&&ε αμεςᷣ mνεανς atadrs eueAs, line fide nullum opus bonum, ſeu approbatum eſt. Chryſoſtomus in Epiſt. ad Rom. 80 ½ Ʒ☚ G A αmνο π ια νess, A⁴o t 84 Ar ev‿ a⸗eian Sriεoνς. Nullus uſus charitatis abſque fide: imò verò charitas. aliter non exiſtit. Bernhardus ſerm. 4. in alcenſ. Quicquid ſine fide præſu- mitur, nulla eßt animi ſölida vixtus: Sed ventoſa quadam inflatio, & tumor inanu. Et Serm. 22. in Cant. Quid vohis P haloſop his cum vir- tutibus, qui DEI virturem Chriſtum ignoratis. Sermon. de donis Spi- ritus S. cap. 1. Omne virtutum adificium illice vergit in pracupitium, ſi gatiæ amiſerit præſidium. Irenæus lib. 3. cap. 22. Sicut nihil eſt delecta- bile bomini bus ſine luce: Sis ſimiliter nihil eſt delectabule neo, acceptum Deo ſine pdei lumine. 32. Objectio prima: Actiones ſuo genere non ſunt vitisſæ. Virtutes 1 3„/ 1 3 8. 6, 5„ von-Te Lator um ſunt actiones Erge non ſuns vitſ, nec deccatum. unt peccatum, fed per accidens coram De peccatis an- 3—.„ numerantur, nimirum ratcione eflicientis, 33. Reſp. 1. Virtutes illæ perſe, ſuo genere,& formaliter non „ lüubjecti,& exiſten- tiæ. 2 Sic cor pravum dicitur, Jerem. 17. verſ. 9. non quaſi forma- liter& ſubſtantialiter Ht pravum, ſed quia eſt coinquinatum, Pravum G— 8“ ſſſe“ 3 4 ͤͤͤͤͤͤͤͤ 8 — ͤͤ 1⁰5 De Papiſin⸗ pravum dicitur, ita actiones, quæ fiunt d perſonis necregeneratis, nee renovatis, ſunt vitioſæ. Sic uratio impii dicitur fieriin peccatum, Pſam. 109. v. 7. Sacrificium, atq́; immolatio peccantium dicitur eſſe abomi- natio Jehovæ, Eſa. i.y. 13. 34. Nullum Dei opus eſt pecsatum. 4A tqui excellentes,&y hereita vir- tutes Ethnicsrum ſunt peculiaria opera, e bona Dei. Ergo. 55. Reſp. 1. Quatenus ſunt opera Dei, non ſunt peccata, utnec cor, quatenus eſt creatura Dei eſt pravum, ſed quatenus eſt pollutum, vitioſum dicitur, ita& virtutes infidelium. 2. Quare peccatis illæaccè- ſentur per accidens, quia in inſidelibus contaminantur, qui& eisab- utuntur. 36. Objectio tertia: Si gentilis nudum operuerit, numquid quia nan eſt ex fide peccatum eſt, oh/icit Julianus Auguſtino. Eraſmus dicit: Num, quan- do Socrates honeſtã diſciplinâ gubernat morts, idem eſt coram Deꝰ, a⁰ſt vel ſm- rem ſtupraſſet, vel matrem veneno ſuſtuliſſet. 37. Reſp. 1. Repetimus reſpo nſionem datam, nimirum non ſuo genere actionesillas eſſe vitioſas, ſed per accidens, eò quod faant; perſonâ non regeneratà,& fide deſtituta. 2. Salvator dicit Matth. n. Tolerabilius erit Sodomæ in die judicii, quàm Corazin. Et Auguſtinus qui boni, inquit, non ſunt, poſſunt eſſe alii minus, alii magis mali. Itaque pec- cata gradibus inter ſe differunt. 3. Bona opera non ex nomimbus, ſed ex adverbiis judicanda ſunt. Bona igitur ſunt, ſi bene fiant. Auguſtinus dicit: Catholica fides juſtos ab injuſtis non operum, ſed ipsa ſidei lege diſcernin ſ ne quã, quæ videntur bona epera, in peccata vertuntur. Et Epiſt. ↄ9. Vinutes gentilium, inquit, quàdam indole animiita delectant, ut eos, in quihus hei fue- runt, vellemus præcipuè ab infernicruciatibus liberari, niſi aliter ſe haberet ſen⸗ ſus humanus, aliter juſtitia creatoris. 38. Queſtio ſecunda: An opera juſtorum abſolute, ſeu per ecké ſint bona? 1 39. Reſp. Bellarminus dicit lib. 4, de juſtif. cap. 16. Oper⸗ ſim⸗ pliciter ſunt hona, atq; Apettatus verè proprieq, diſtincta. Et paulò poſt: Oper⸗ Hidelium poſſunt eſſe ſimpliciter.& abſolutè hona. 40. Adverſatur verò opinio hæc. 1. Scripturæ,& quidem prims, quæ docet opera juſtorum eſſe impura, Ea. 64. v. G. Facti ſumus quaſi immũ- di omnes nos,& quaſi pannus menſtruatæ univerſæ jaſtitiæ noſtiæ. Quorum igitur opera ſunt immunda, illorum opera non ſunt abſolute perfe- auing A ugrfaeJ Fül umn um ea Dh ponfone H mün fedperi bialn den.. F IxGrt ci qu W n inaus rmüb onsopet NreIton arfunt. 7. unle nenn X* iunigt Krenun. Pait,3 14 teled 1*9 un ba u e Aie un An, ael 1 50 dA f Jud. . „— d 1 7. b. 4 a eckkul 1 1 1 4 An; 1 1 1 1 tn —,—,— Dißutatio LXII. 1859 perfecta. Atqui omnium renatorum opera proptet peccata ipſis adhæ- rentia ſunt immunda. Ergo. vel ita: Opus quod non procedit de corde puro, non eſt abſolute bonum, I. Tim. r.y.. Atqui renatorum opus non Procedit de corde puro, Fſai. G4.v. 6. Proy.20.v.9. Ergo. b 41. 2. Adverſatur Scripturæ dictis, quæ agunt de perpetuaã logis viola- tione: Qui enim peccatis non caret,& ſubinde legem prævaricatur, il- lius opera non ſunt abſolute perfecta. Atqui nullus renatus caret ec- catis& omnis fubinde legem Prævaticatur, 1. Reg. 8. v. 46. Non eſt ho- mo, qui non peccat, Prov. 20.y. 9. Quis poteſt dicere, mundum eſt cor meum, putus ſum à peccato? Proy. 24 v. 16. Juſtus cadit in die ſepties, Rom.3.v.23. Qmnes peccaverunt,& egent gloria Dei, Jac. 3. v. z. In mul⸗ tis offendimus omnes. 1. Jeh. I. y. 8. Si dixerimus, peccatum non habe- mus, ipſi nos ſeducimus,& veritas in nobis non eſt Ergo. 4². 3. Adyerſatur proprierenatorum conſeßioni: Quiſubinde pe⸗ tit peccatorum ſuorum remiſſionem„ipſius o pera nom ſunt abſolute perfecta. Atqui omnis renatus ſubinde eam petit, Matth. 6. v. 12. Luc. Ir. v. 4A. Dimitte nobis debita noſtra. Pſal. 9.v. 3 Delicta quis intelligit, ab occultis meis munda'me Pſal. 130.y.z. Si oblervaveris iniquitates, Do- mine quis ſuſtinebit? Pa. 143. v. z. Ne ingrediaris in judieium cum ſervo tuo, quia in conſpectu tuo non juſtificabitur ullus vivens. Ergo. 43. 4. Adyerſatur confeßioni Apoſtoli Pauli, Rom. 7. v. 14. E ſeqg. Quicunque enim poſtrenaſcentiam adhuc eſt carnalis, ſentit aliam legem in membris ſuis repugnantem legi mentis, facit opera deteſtan- da,& juſto odio digna, illius opera non ſunt abſolutè bona. Atqui fa- tetur poſt renaſcentiam de ſe illud Apoſtolus Paulus, Ergo. 44. J. Adverſatur opinio hac Bellarmini piis Patribus,& alii⸗ qui- buſdam Papiſtis: Bernhardus ſerm. 5. de verbis Eſaiæ, cernere eſt, inquit, quam ſit juſtitia ila ſublimis, quam ſicut montes Dei Propheta eſe miratur. Noſtra enim(ſi qua eſt) humilis juſtitia, recta forſan, ſed non pura. Niſ forte meliores nos effe credimus, quam Patres nsſtros, quinon minus yeraciter, quam humiliter ajebant: Omnes juſtitie noſtræ tanquam pannus menſtruatæ mulieris: quomodo enim pura juſtitia noſtra, ubi adhuc non poteft eulpa deeſſe. Ambro- ſius lib. ꝛ. de Jacob. c. z. carnalus inſirmitas operibus inpedimento eſt. Hiero- nymus Epiſt. 29. ad Hieronym. Charitas, qua jam non poteſt augeri, quam- Liu hic homo vivit, eſt in nemnine: quamdiu aut augeri poteſt, profeat) illud, quod minus eſt, quaàm debet, in vitio eſt, ex quo vitio non juſtificabitu» in conſpectu yyyyy Dez 1060 De Papiſmo Dei omnus vivens. Caſſander in Conſultat. pag. 40. Sunt merita noſtra vel- ut haculus arundineus, cui dum quis innixus fuerit, confringitur, pey forat manũ innitentis,& quaſi pannus menſtruata ſunt omnes noſtra juſtitiæ. Jugiter emm ſuper annum vita, quem juſtitiæ eperibus teximus, ſillamus ſaniem diyerſora criminum: Quæ igitur ex eis poterit eſſe fiducia apud Deum, qui neminem diligit niſt ex toto corde converſum? Jjshannes Hoffmeiſterus in Harmon. Auguſt. Confefſ. Art. 6. pag. 1z1. Non arbitror, inquit, quenquam tam ſtolidum, qui dicere auſit, opera noſtra coram Deo. propter ſuam ipſorum bonitatem,&ex ſui naturã arrepta eſſen nec ipſa egere miſerisordia,& proprietate Chriſto. 45. Quxæſtio tertia: Utrum Lutherus prohibuerit bona operaz Anye⸗ r ea neceſſaria eße docuerit? b 46. Reſp. Calumniantur Pontificii, Lutherum,& Proteſtan- tes prohibete bona opera, ipſorumque dogma apetire feneſttas ad quaſvis impietates,& introducere laxationem diſciplinæ,& morum confuſionem iatolerabilem. Baronius in ſuo Jubilæo de Lutheroſcti- pit: Non ſolum tale doctrinæ genus, de ſolius fidei ab/q, operibus juſtificationein pulgus ſparſit, quo tanquam Epicurea tuba omnes d ſanetitate ad licentiamas profanitatem avocati conyolarunt; Verum& de ipſis operibus bonis tam dor- temptim ac pernicisse locutus eſt, ut nibil aliud niſi eſtam impietatisproponen bominibus yoluiſſe videatur. Hadrianus Jungius in Farragine ſuâ d na, moribus, fructibusque Evangelicorum his alloquitur verbi 1 1 g . A„† 4 3 lua de docttl⸗ 1 s Lu- theranos: Quscunque in loco veſtigium psnitis, cernitur repente mahon flugi⸗ tiorum licentia, minor ad omne fasinus verecundia: multꝰ audacius temneritas impudentia, libido volitat: intolerabilis ſuperbia, Earrogantia magu, Huin ante confirmatur: Priſca religio, atque ſanctitas in contemtum adducitur: Pu- dor, metus, divinique juditii formido labaſcit, ac minuitur contentionts, O'ui⸗ ſidia augentur denique mulꝛorum ſcelerum colluvies, vel ſaltem horum ſcele⸗ rum, malorumque incrementa cum iſtà noyaã veſtrã diſciplinã importantur. Johannes à Daventrià in Harmon. Au guſtan. Confeſs. Art. 6. pag. 58. Opera bona, inquit, quæ autore Luthero preſcripta erant, ab exilio tandem te- pocata ſunt. Et paulò pòſt: Qui tum omnem moviſſet lapidem, ut omnu ex hi- manis cordibus benè operandi adimeretur affectus, omnisq, Conatiu, palmã tu nabatur, eratq, praæclarus hujuſce chorea ductor. 45. De Diabolicà verèhac calumniâ conqueruntur,& pro- teſtantur Proteſtantes: Articulus vigeſimus Auguſtanæ Con feſſionis ſic habet: Falsd accuſantur noſtri, quod bona opera prohibeant. Nam ſiniptate rumn, anäcili Mn ore dogn 3 rrronen Frr2 d ginſuo a lu 1itai Ees a 1m 46 iun „gt esm iniij. inn uguu e cocum li Tlüns nuna,— ae wnhn undu 1& Lun rzu, G XRIun Ixun eaHus Diſputatio LXII. 16621 rum, qu extant de decem praceptus,& alia fimili angumktts teſtantur, quod uti- Uter dacuerint de omnib. itæ generib.& oſficus, quæ opera in qualibet vocatione Deo placeant,&c. Et Articulo ſexto: Item docent, quod jides illa debeat bonos Fruttus parere,& quod oporteat bona opera, mandata à Deo faceye,propter vo- luntatem Dei, non ut confidamus per ea opera juſtiſicatisnem toram Deo mereri. 46. ldq́; docet praxis Proteſtantiũ: Habent enim Conciones de reb. arduis, in quibus populus ad ſtudium bonorum operum exci- tatur, mali voce legis terrentur, magiſtratus ad puniendum tranſgreſ- ſores admonetur.— 8 47. Sunt veròè bona opera facienda. I. Propter Deum creantem: Creati n. ſumus ad bonaopera, EpPh. z.v. 10. 2. Propter Deum mandantem Ipſe n. mandavit, ut bonis operib. Cudeamus,& mala fugiamus, Ley. 1r. p. 4 4.(.19. y. 2. Ed. l. y. 16. Matt..v. 16. Joh. 13. v. 3ĩ4. I. Theſſ. 4.v. 3.4. 3. Pro- pter Chriſtum redimentem: Redempti n. ſumus pretioſo ſan guine Chriſti, ut in juſtitià,& ſanctitate vitæ ambulemus, Luc. i. v.7 5. Rom. 6. y. 4. z. Cor. „y. 15 Tit. ⁊.y14 1. Pet. z. v. 2 4. 4. Propter Spiritum S. anctificatem: Nam per Baptiſmum nos regeneravit,& ſanctificavit, ut veteri homine exuro inducamus novum& ſanctitatem ſectemur, Rom. 8. y. 13. Gal. 5. y. 25. Eph. 4v. 24. 48. f. Propter Deum glorificantem. Ut noſtris bonis operib. Deus glorificetur, quii plorum eſt author, approbator,& remunerator, Matt. 9.y. 16. Phil. I. g. 11.1. Pet. 2. v. 12. 6. Proprer Dei imitationem, Eph. 5. v. 1.1. Pet. 2. v. z1. 7. Propter graritudinis noſtræ erga Deũ declarationem, Rom. 12. v. 1. i. Cor. 19.y. 31. Philip. I.y. 11. 1. Pet. z. y. 9.6. 4.p. I. 8. Propter Evangelu dignitatem, Col. 1.v. 10. Phil. I.v. 2 7. Tit. 2. v. 10. 1. Pet. 2.v. ⁊2. 49. 9. Propter Deum vocantem: Vocat enim Deus nos in vi- neam ſuam, ut bene operemur, Matt. 20. v. 1. J. Per. 2.p. 5. fo. 10. Propter proximum, ut eum ad veram pietatem invite- mus, Matth.. v. 16.1. Cor. 9.y. 2.1. Pet. 2. v. 1*. c. 3.v. 1. It ipſum juvemus, ipsũ amemus, non verbis, ſed reb.& facctis, 1. Joh. 3.v. 18. Rom. 14.v. I. Ur beneſaciẽdo calũniatores cõfundamus, Tit. z. v. 8. l. Pet. z.y. 12.6.3. v. 16. 51. II. Propter nos ipſos: Nam regeniti nova creatura ſumus in Chriſto, Rom. 6. v. 2. z. Cor. 5.v. 17. Quare oportet, ut fructus pœnitentia dignos edamus, fidem noſtram bonis operibus declaremus,& conſe- quamur præmiaà Deo gratuita corporalia,&ſpiritualia, quæex im- menſa gratia Deus promiſit. A Yyyyy 2 Quare / ———— “ ———— 6 ——“ 10621 De Papiſin⸗ z2. Qugzre impudentiſſimè calumniantur Pontiſicii aſſeten- tes Lutherum,& Lutheranos bona prohibuiſſe opera. Nam de Luthe. ranorum, ſeu Proteſtantium ſententia jam diximus. Lutherus yerd improbat quidem,& damnat fiduciam, quam in bona opera mentes humanæ collocant; Sed non ſimpliciter ipſa epera improbat, ſed po- tis commendat. Nam Tom. 4. Jen. lat. p. 16 5. ſcribit: Neceſſariu eſt ut ſi Doctores tam diligenter doctrinã de bonis operibus ugeant, quam doctrinamde ſide: Satan enim utriq; infenſus eſt,& acter:ims reſiſtit, fides tamen primun plantanda eſt: Sine eã enim impoſßibile eſt intelligi, quad bonum opus ſit, quid Deo placeat. Ibidem pag. 109. Extya cauſam juſtificationis nemo potell hens vpera a Dea præcepta ſatis magnificè commendare: Quu enim yeluniu qpanu, qusd Chriſtianus ex ſide, vel in ſide facit, utilitatem,& fruttum ſatis preditane poteſt: Eſt enim precioſius quàm cœlum,& terra. In Diſputat, contra Eœciũ: Eccius ſcit, me non ita ſapere, quoi bona opera non fint neceſſaria. Idemin 5. caput Epiſt. ad Gal. Si opera ſola docentur, fides amittitur ſi fder ſola do- cetur, ſtatim ſomniant homines caruales, opera non eſſe neceſſaria. In libello de votis monaſticis: Opera Legis diyina in Decalogo mandata, inquit, non jußti- Ficant, nec ſunt neceßaria ad ſalutem, E juſtitiam, cum Paulus dicat: Ex operi- bus legis non juſtificabitur omnis caru. Tamen neceſaria ſunt, neq, omittipoſunt etiam preſente ſide, quæ ſola juſtiſicat, cum ſint fructus fidei juſtificantu. 5z. Quare ipſe Gregorius de Valentia Tom. 2. Diſputat. 7. quæſt. 6. pag. 991. hocteſtimonium fert de Luthero: Lutherus conti- Antinomos aperté diſputavit, Chriſtianes aliis etiam obligari præseptu, iyſuq bona opera eſſe neceſaria. Et Bellarminus ſui immemor ſcribit lib. de juſtif. cap. 4. Videtur Lutherus docere, libertatem Chriſtianam in eo conſſſene, quod pia conſcientia libera ſit ab omnibus operibus NoNYACIENTIS, ſtd aleuſantibus,& defendentibus. 34. Quæſtio quarta: An bona opera ſint neceſſaria ad ſaluten: S5. Reſp. Poſſent quidem ad pauca redigi capita, quæ ſunt in- ter Pontificios,& Proteſtantes de bonis operibus controverſa,& quæ- ri primò de jufitia operum, ſecunad de ipſorum meritis; Sed quoniam Ponti- ficii ſeſe multis parergis oblectant, ideò, ne videamur maximeè neceſ- larias quæſtiones neglexiſſe, veſtigia ipſorum ſequemur,& quid de propoſità quæſtione ſtatuant, ipſorum verbis proponemus. 56. Bellarminus ſcribit lib. 4. de juſtif. cap. 7. Adyverſarii in to tonpeniumt, ur hous opena nun ſin neteſſaris,niſi tcepitate yrſentia. Cujs Ae neeh he nje. uches m an auh lenu, fa aa perauneſe Mahk Daaand maigun utrun acruun den nmuſcni un mi iut fudu] Ki ſan Valenca Ind.Mu fertde Lut 2Lumg alus ttun iyun w luimm Krſcübi „ gutm(h un unA wu dt naſiun A iit ncated E Iaſun 2 —— Diſßputario LAII. 1063 propeſitionis hic ſenſus eſt, ut opera bona fieri debeant, qusniùm alioqui fides von eſſet viya, nec vera, niſi fructus honos faceret, quomodo ignis non eſſet ignis, niſi calefatiat: tameu opera bona non habeant ullam relationem ad ſaælutem, quaſi ſint merita, cauſæ, conditiones&c. Nos, inquit, contza dicimis, opera bo- na homini juſto eſſe neceſſaria ad ſalutem, non ſolùm ratione praſentia, ſed etiam rationè eſmicientiæ, quoniam eſiiciunt ſalutem,& ſine òp ſis ſola ſides non eſicut ſalutem. Et cap. 8. pag. 1204. Sequitur coneluſio, ait, neseſſaria eſſe ad ſalutem qpera hona, non ſolum rationepraſentiæ, ſed etiam alicujus eſicientiæ,& non minus opera, quam fidem ad ſalutem ſus modo referri. Et cap. 7. p. 1199. Di- ſtinguit inter Lutheranos rigidos& non rigidos: Illos cap. 1. p. 1166. nomi- nat Illyricanos,& Saxonicos; hos Majoriſtas,& Electorales. Idem pro- pugnat Becanus Tom. 1. Opuſcul. de juſtit. bon. oper. cap. 2. pag. 303. Catholici, inquit, docent, opera eſſe neceſaria ad ſalutern,& neminem ſalvari poſſe, niſi qui legem obſervat. 77. Proreſtantium verò ſententiam priusquàm proponamus, & declaremus, propoſitionem hauc(Bona opera ad ſalutem ſunt neceſſa- ria) reſolvimus. Primò aliud igitur eſt, neseſſarium eſſe,& aliud, ad ſalu- tem neceſarium eſſe. Secundoò, bona opera ſunt neceſſaria. Tertiò, vocabulũ neceßitatis multifariam uſurpatur. Eſt enim neceſſitas abſoluta, ſive conſequentis, quam Theologi nominant neceſſitatem ſimplicis co- actionis; veleſt conditionata conſequentiæ, ſive ex hypotheſi, quam Theologi non incommodè nominant neceſſitatem mandati, debiti, & ordinis. Deinde neceſſiras eſt mutabilitaris, vel immutabilitatis, cauſæ, veleffectus juris, vel eventus, vel brevius: Aha es neceßitas exter- na Siaæ violenta, quandio quus vi exierna, sus reſiſtere nequit, prater ſuam vs- luntatem rapitur, ut maleficus in carcerem Aka iſt neceßitas iεναμονινπνι Me9sx lei, I Kuese-leI, qua in juſto ordine& relatione coſiſſit, quà Deus man- davit, ides oportet nos Deo mandantiobtemperare. Neceſſitas hæc differt neceſſitate coactionis dupliciter: Nam coactio oritur à viexterna; At neceſſitas hæe conſequentiæ à fide: Quia enim fons, mater omnium virtutum fides eſt in corde hominis regenerati; Idcircò non poſſunt non inde bonorum operumriyuli promanare. Deinde illic eſt relu- ctatio, hicaſſenſio. Velannotante Dn. Chemnitio par. 3. L. com. pag. 49 Scriptura vocabulo neceßitatis utirur. 1. proeo, quod tanquam ad juſtitiam,& ſalutem neceſſarium exigitur, 4At.15.v. 5. Gal. z. v. 4. 2. Si- gnificat coactionem, velinvoluntarium aliquid, 2. Cor. 9.vy. 7. 3. Pro NyTyyy 3 ceo⸗ quod “ —— ———— —-—— —— 1064 De Papiſmno eos quod non eſt adiaphoron, ſeu arbitrariũ, ſed debitum rarionema- dati,& voluntatis divinæ, Act. 16.. 16. Rom. 13:p. 5. 1. Cor..y. 16. 4. Hæ- pius uſurpatur generaliter pro neceſſitate conſequentiæ, ſeu immuta- bilitatis, Heb. 7.v. 12.17.C.9. y. 16. Phil..y.: 4. C. 2. y. 25. LKc. 14.v. 1. Juder. 3. Quartò bona opera ſunt neceſſaria neceßitate mandati, quia Deus manda- vit, cui ſimpliciter eſt obtemperandum: Debiti quia debitores ſumog, Luc. 17. v. 10. Jeh. 13. v. 14. Rom. 8. v. 12..Joh. 4.v. 11. Ordinu, quia hæceſt perpetua juſtitiæ norma, ut rationalis creatura obtemperer creatoti: Conſequentiæ, quia fidem veram neceſſariò comitantur bona opeta. Quintò, nece ditas coactionis eyertit ſpontaneum,& liberum; Neceſſitas ven conſequentia cum ſpontaneooptime conſiſtit. Bona opera renatorum ſunt li- bera, non ſanè ac ſihomo renatus legibus divinis omninò ſit ſolutus, vel facere bona opera, vel omittere po ſſit; Sed quia illa ex ſpontaneo- liberoque piritu à renatis fiunt. Itaque utrum que eſt verum, quod bona opera ſint ſpontanea, Pſal. 51. v. 14. 21. Pſal. 54.v. 8. Pſalm. Io.„z. Rom. 6. v. 12. Cap. S.p. 15. Cap. 12.y. 8. z. Cor. 9. verſ. 7. Philip. 1.y.3. Et quod fint neceſſaria, Rom. 13. v. 5.I. Cor. 9.v. 16. Act. 15.p. 28. 1. Joh. J. y. 21. R5. 6.p.nd. cap. 8. v. 12. Tt. 3. v.. i. Tim. H. v. 17. I. Pet..v. 2ĩ. A4 Philem. 8. y. d. b cap. 36. v. 21. Eccl. 35.v. 10.II. 58. Quamvis vero bona opera ſint neceſſaria, nequaquamta- men ad ſalutem ea neceßaria eſſe diendum, aut exiſtimandum eſt. Probamus id i, à partitulis ueνναα, quibus utitur Apoſtolus in enumeratione tauſa- rum juſtificationis,& ſalvationis. Sine quo juſtificamur,& ſalvamur,& quod ajuſtificationis modo excluditur,& quod eſt pſeudoapofoli- cum, illud non eſt neceſſarium ad ſalutem. Atqui ſine bonis opetibus juſtiſicamur& ſalvamur,& illa à juſtificationis modo excloduntur,& opinio de neceſſitate operum ad ſalutem eſt pleudoapoſtolica, Al. p. I. 3. Rom. 3.v. 28.6. A.y. 6.cCap. 11. v. 5.6. Gal. ². p.) 6. Pph. 2.y. 8.9. 2. Tim. 1y.9. Tit. 3Jv. 5. Ergo. vel opinio illa directè pugnat cum hypotypoſi ſano- rũ vetborum,& cum dictis Apoſtolicis. Etgò omnindò eſt improbanda. 59. 2. A confuſtone legu& Erangelit. Salus nobis obtingitex ſolo Evangelio,& non ex lege, Rom. 1.v. 6. Ergo opinio illa eundem illum effectum legi,& Evangelio ſimul adſcribens confundit legem cum Evangelio. b 60. 3. Ab abſolutißima meriti Chriſtiperfectisne: Solum meritum Chriſti eſt meritoria cauſa ſalutis, Act. 4.v. 12. E. non bona opera: Etpet conſequens bona opera ad ſalutem non ſunt neceſſaria. 0 ☛ — 2 — — 1. ſegduchn poflt, 5 Aacn aqueu Sifen 1i u. F. u 79 1eſ7. zkR .43. 7. eul. Regradt SelJl xnn un Aater Karkn iitn hiſtet i man e qod futi Tr tut,& qu 8 Pkute lutem. A0 k 1 bor 12 — uncatoni 2 elch gemeſt 9 P ohan 1 — 3LuT6.* d. 30 3 1 Diſbutatso LXII. 61. 4. 4A remotione cauſarum, ob quas loquendi illa formula uſurpa- tan Aut enim inteligitur de causà eiciente, atque tum manifeſtè eſt impia Scripturæ adverſa: Non enim operibus, ſed ſolã fide meritum Chriſti apprehendente juſtificamur,& ſalvamur; Aut decausâ conſer vante, arque ita Scripturæ etiam eſt contraria: Conſervatur enim ſalus, ſicut acquiri- tur, nempe per fidem, Rom. 4.v. 14. 16.6C. 5.p. 1241f.I1.y. 20. Col. 1.p. 2. 1. Pet. 1.y. z. Aut intelligitur de effectu& fructu neceſſarid ſequente,& tum inepta, & incommeda eſt, quia effectus non ad conſtituendam cauſam, ſed contrà cauſa ad producendum effectum neceſſariò requititur. 62. Quæreponit Bellarminus fundamenta, ea præcipua exa- minabimusinDiſputatione præcedente de merito bonotum operum. 6 3½. Quod attinet diſſenſionem, quæ de hac quæſtione fuit 0- lim inter Proteſtantes, cujus etiã meminit Bellarminus, hujus notancdla eſt occaſio, progreſſus& exitus. Occaſionem præbuit liber ille Augu- ſtanus Imperatoris Catoli mandato editus& interim dictus, in quo phraſis illaimprimis urgebatur. Nonnulli igitur Wittebergenſes, ut Johannes Majorò& alii phraſin illam pacis causâ admittendam cenſue- runt, quibus ſeſe opponebant Jenenſes. In Altembergenſi igitur Col- loquio anno Chriſti 1568. de hac quæſtione diſquiſitum eſt,& phraſis hæc in libro Cõcordiæ Articulo 4 eſt improbata. Imò D. Jehänes Ma- jor ipſe jam attingens annum ſeptuageſimum modum illum loquendi in Teſtamento ſuo anno Chriſti 1570. edito adjecit his verbis: Vnnd damit ja allerley Irꝛung/ Gezenck vnnd Mißverſtand/ genzlich abge⸗ ſchnitten/ vnd auff gehaben wuͤrde/ hab ich aulch dieſe reden/ guie Werck ſind noͤtig zur Seligkeit hes t vnmuͤglich ohne gute Werck ſellg zu wer⸗ den/ ltem niemand iſt jemals ohne gute Werck ſelig worden/ weiche ven meinẽ wieerwertigen/ auff obgedachten Mißverſtand/ zu wieder meiner Meinung mit gewalt gezoge werde fuͤr dieſer Zeit/ gutwillig fallen laſſen/ wie ich den auch hin fuhrt davon keinen zanck mie jemandserꝛegen will. 64. Queſtio quinta: Num igitur bona opera ſint pernicioſa ad falutem? 65. Refp. Quando opera juſtificationis negstio immſcentur, me- ritum juſtificandi,& ſalvandi iltis adſcribitur, Hducia in eis collocatur, hac inani perſuaſione opera non tantùm ſunt ad ſalutem inutilia, ſed etiam noxia,& pernicioſa, atteſtante Apoſtolo qui ſua ſe o pera nõ tan- tum ita ſe habere profitetut, quod ſint uναναᷣſed ter inculcat, quod fint ęnxia, Phil. 3.v.7,8.Si nimirum in illis duciam collocet, ut ſemet- ipſum y. 4 declarat. 57·LCum 1066 De Papiſino 67. Cam autem illud fiat non perſe,& vitcio operum' ſed per accidens,& culpà heminum opinione merititurgidorum, id. eò non ſimpliciter, nuds,& abſolutè dicendum eſt, opera renatis eſſe A pernitioſa. I. quia contentiones parit. 2. Quibuſdam anſam cavillan- di præbet. 3. Apoſtolus igitur non abſolutẽè dicit: ar bitror ea operaiſe detrimentum, ſed addit declarationem, ſi ſiduciam habui incarne. 4. Inde — b dicit Apologia Auguſtan. Confeſs. Non damuamus ipſa opera; ſed opinin- nem meriti,& fiduciamjuſtitiæ,& ſalutis, quæ collocatur in opera damna- mus. Et liber Concor. Art. 4. pag. 708. Propoſitio illa in Eccleſiis noſtrure- I prehenditur& re;icitur propterea, qudd ita nudè uſurpata, fallaeſt,& offen. diculi plena, qudà diſciplina& morum honeſtas labefactantur, diſplu- A tæ verd ey Bpicureæ fera vitæ janua aperitur,& conprmatur: As ed enim re, qua alicui ad animaæ ſuæ ſalutem pernitioſa ere- ditur, abſtinendum,& cayendum eſe omnes judicant. EFinis Diſputationis LX II. SPUTATIO LXIII ſſſ“ DE BO NISA OPERIBDVSINN univerſalialtern. Reſp. Stephano Hoffbawer Auguſtano. THIIsSATS I. A Iuis bonorum operum pro diverſitate ebjecto- =3 rum Dei, noſtri,& proximi eſt triplex. Aparte Dei fini⸗ hſummu eſt ipſius gloria, cui ſubordinatur mandatum. E A parte noſtri eſt fidei teſtißicatio,& ofcii noſtri debita 38 exacutio. Apartepyoximi ſinu bonorum operum estut in- SSa ideles bono exemplo ad veram pietatem inyitentur; fideles talt conſumentur.— 2. Finis, quem ipſis affingunt Pontificii, quaſi bona opera ſint meritoria ſalutis æternæ, pugnat directè cum Scri ptura. Rotundè hac de re proponunt ſententiam ſuam Proteſtantes in libro Concordiæ Art. 3. pag. 58 4. Credimus, docemus,& confitemur, hoc ipſum noſtram eſſe co- ram Deo juſtitiam, quòd Dominus nobis pescata remittat, ex merA gratia, abſque ullo reſpectu præcedentium, præſentium, aut conſequentium noſtrorum operum, dignitatis, aut meriti. Ille enim donat, atꝗ, imputat nobis juſtitiam obedientia Chriſti: Propter eam juſtitiam à Deo in gratiam recipimur,& juſti reputamur. Et pag./ 86. Fides yera nunquam ſola eſt, quin charitatem,& ſpem ſemper ſe- eum habeat. 3. Specialiùs aſſertionem illam Proteſtantium ur evolvamus, & declaremus, quæltiones quaſdam de merito operum propo- nemus. b. b b 4. Queſtio prima: Num bona opera/uſtificent? Seu: Num opera juſtorum ſint meritoria vita aternæꝰ 5. Reſp. Pontificii ſuis operibus ſe vitam æteruam mereri con- 1 LzZ222 fidunt 8 — — — 8 3*4 oZſ—— ö o““ 1068 De Papiſiuo fidunt. Canon 32. Concil. Trident. Seſs. 6. ſic habet: Si quis dixerit, homi- nis juſtificati bona opera ita eſſe dona Dei, ut non ſint etiam bona ipſius uſtſ cati merita; aut, ipſum juſtiſicatum bonus operibus, quæ ab eo per Dei gratiam, & leſu Chriſti meritum, cujus viyum membrum eſt, hunt, non vere mereriau- gmentum gratiæ, vitam aternam;& ipſius vita æternæ, ji tamen in gratia de ceſſerit, conſecutionem, atque etiam glorie augmentum, anat hemaſit 6. Eckius in Enchir. Tit. 5. pag. 41. Fides non ſuſficit ſine operihu, & opera aliquid ſunt, id eſt, meritoria vitæ aternæ ex gratiã D EI acceytauta. Et pag. 4. Juſtus non peccat in omni opere bono, opus autem bonum viyum meritoriun. 7. Bellarminus lib. 4. de juſtif cap. 18. Opera bona, inquit, nanſe- lum ſunt versè juſta, ſed etiam juſtiſicant. Lib. 5. de juſtific. cap. 1. pag. 1252⸗ contendit opera juſtorum eſſe meritoria vitæ aternæ. Et alibi, nominat ea mer- caturam regni cœleſtis. Lib. 5. cap. 16.& ſeqq. agit de merito congrui,& cn- digni. Hac de re tres dicit eſſe quæſtiones: Vna ſitne meritum juſtorum dicendum ex condigno, an ex congrus. Altera, ſitne condignum ratione uo- mißionis tantum, an etiam ratione operis. Tertia, num Deus remunerel qpen juſtorum ſupra condignum,& impiorum citra condignum. Enumetatis aliorum opinionibus ſuam ſubjiciens ſtatuit lib.. de juſtif. cap. 16. & ſequentibus, opera juſtorum ex charitate facta eſſe meritoria vitæ xæternæ ex condigno; Idem ſibi ipſi contradicens negat lib. 4. de Pœnit. cap. 1. pag. 1418. Quod ſi veteres Patres, inquiens, interdum adlin- nibus humanis tribuere videntur, ut Deum ex inimico amicum reddant, ul- que aded pro expiandà culpa ſatufaciant: interpretandi ſunt de ſatisfactunter congruo, non ex condigno. 8. Coſterus in Enchir. cap. ⁷. pag. ²78. Homo juſtificatu,& ad- optatus in lium D EI, per gratiam ejus atque juſtitiam,& utiliter operatur, & pariter operando meretur, tum juſtitiæ incrementum, tum vitam ſem· piternam. Et pag. 290. Homo juſtus non ſolum vitam aternam meretur qpè- ribus bonis, ſed ampliorem etiam gratiam DEI, atque juſtitiam in has rita. .9. Becanus Tom. i. Opuſc. de Juſt. Bon. oper. Secundum Cal- viniſtas cap. 3. p. 309. hanc proponit quæſtionem: An opera juſtorum ſim meritoria vitæ aternæ? Affirmativam ipſe tenet. Et in ſententia Cathol cap. z. pag.327.& ſequentibus de merito operum agens prolixe Philo- 1 ſophatur Dißutatlo LXIII. 1069 ſophatur. Theologi, inquit, diſtinguunt duplex meritum: Alttrum de condi- gno, alterum de congruo. Meritum de condigno vocant, cui ex condigno, ſeu ex juſtitia debetur retributio, ſeu merces. Meritum de songrus„quod quidem ex Juſtitia non meretur recompenſationem, ſed tamen ex quadam congruentid, ſeu voneſtate. Hoc poſterius propriè non habet rationem meriti. Depriori, quod propriè meritum eſt, deinceps agendum. Sunt autem quinque conditiones ne- ceſſarie, ut aliquod ſit opus meritorium de condigno, ſeu ex juſtitià coram DEO. 1. ut ſit moraliter bonum. 2. Vyt liberum. 3. Vt hominis viatorus. 4. Ft procedat ab homine exiſtente in ſtatugratia,& amlcitia diyinæ. 5. Vt intersedat diyina acceptatis,& promißio de compenſatione, ſeu retributio- re facienda. Et pag. 338. Juſtus poteſt de condigne mereri vitam ater- nam per bona opera. Et in Epilogo hujus opinionis pag. 343. Catho- lici ſecundum ſua principia docent, opera juſtorum eſſe DEO grata; Legem cum gratiâ ſervari poſe,& debere; vitam aternam non requiri ab adul- tis, niſi honis operibus,& obſervatione Legis. Ex hiſce enarratis ma- nifeſtum eſt, Pontificios ſtatuere, opera juſtorum eſſe vita aterna meri- toria. 10. Contrà docent Proteſtantes, bona opera juſtificatis eſ- ſe neceſſaria, ut iis oſtendatur fides, excitetur proximus, celebretur gloria Dei. Docent iidem piis, eorumque operibus promitti præmia ſive corporalia, Deuteron. 7. verſ. 12. 13.14. Leyit. 26. verſ. 3. 4. 5.6. Eſai. I⸗ verſ. 19. cap. 33. verſ. 15. Pſalm. 14. verſ. 1. 2. 3. Luc. 19. verſ. 26. Sive ſpiritua- lia, ut Matth. 5. verſ. 12. cap. 19. v. z1. Luc. 14. verſ. 13. I. Cor. 15. verſ. 41.2, Cor. 5. verſ. 10. 2. Theſſ. i. verſ. 6. 2. 1I. Pet.. verſ. 4. Apocalyp. z. verſ. e. Ve- ruùm non ex merito vel debito, quaſi jure meriti illis debeantur, ſed ex gratia: Nam Deus ſecundum ſuam promiſſionem bona opera recompenſat,& eorum dona ut ſua, non ur piorum coro- nat, ſiquidem quæ opera pii faciunt non ſunt ſua, ſed Da/ dona, Roman. I1. verſ. 35. 1. Corinth. 4. verſ. 7. Philip. 2. verſ. 13. Inde& ex verbis Auguſtini, quæ habet Homilia 14.& 5o. hic eſt verſicu us: Nil DEVS in nobis prater ſua dona coronat. Porrò docent ijdem Prore- ſtantes operantibus,& in ſtudio current ibus dari vitam, ſed diſtin- guendum ſimul eſſe monent inter ſubjectũ,& cauſam: Aliud eſt quæ- rere quibus detur vita,&aliud propter quã cauſam: Datur vitavivâ fide præditis,& operantibus, verum non propter curſum, ſed propter Chri- b b LLZZLZ 2 ſtum —————— u, 1070 De Papiſio ſtam ex merã grati,&e miſericordiã, Rom. 4. v. 4 C4p.II perſ.6.2.Tim.J y. 9. Tit, 3. y. 5. I. Joh. †.y. 8. 9. 10. 11. Quare perperam ſtatuunt Romanenſes, vitam æternamde condigno rependi bonis operibus, nosq́ue eam noſtris mereri virtuti- bus. Opinionem illam recte improbari Articulo ſexto Auguſtanæ Confeſſ. ſequentibus evincimus fundamentis. PaæIMu M: Quicquid opponitur in negotiojuſtificationis fidei& ſaluti, illud non eſt cauſa ſalutis. Atqui opera in negotio juſtificationis opponuntur fidei,& ſa- luti. Ergo. Vel: Quicquid Seriptura exeludit in negotio juſtificationis à cauſis ſaluris, illud non promeretur ſalutem. Arqui operaut injuſto- rum, ita etiam juſtorum Scriptura excludit in negotio juſtificationisa cauſis ſalutis. Ergo. Opera quæjuſtificationem antecedunt, diſplicem Deo,& coram Deo ſunt peccatum, eum non ſint ex fide, Rem.;4. p. 23. Heb. 1I. v. 6. Ergo juſtificationis negotium ingredi nequeunt. De operibus, quæ cum fide ſunt conjuncta dieit Apoſtolus, Rom. 3. v. 27. 28. Vhi eit ergò gloriatio excluſa eſt: Per quam legem: Factorum? Non: Sedyer legem fidei. Arbitramur enim juſtificari hominem per fidem ſine operibus legu. Excludit igitur Apoſtolus opera illa à juſtificationis cauſis. Scu exclu- dit ea non a juſtificatà perſonà, ſed ab ipsà juſtificatione. Sive, excludit ea non, ut non adſint, ſed è numero cauſarum reconciliartionis. Nen ſKatim enim qua conjuncta ſunt, conjunc᷑tim agunt. Fides non eſt viya abſqus operibus, ſed non juſtificat cum ei.. De operibus, quæ ſequuntur juſtifica- tionem dicitur, Rom. 6. v. 22. Nunc liberati à peccato, ſervi autem facti Deo habetis fructum veſtrum in ſanctificationem: Finem verò vitam aternam. Sunt igitur juſtificationis effectus, ſeu fructus. Quare ex operibus legis non juſtificatur omnis caro coram illo. Rom. z. y. 26. Ei qui von operatur, ere- denti autem in eum, qui juſtificat impium, reputatur fides ejus ad ju- ſtitiam. Sicut& David dicit beatitudinem hominis, cui Deus accepto fert juſtitiam ſene operibus, Rom. 4. v. 5.6. S1 ex gratia, jam non ex operibut: alio quin gratia jam non eſt gratia, Rom. 11. v. 6. Non juſtificatur homo ex operibus legis, niſi per fidem Jeſu Chriſti. Propter quod ex operibus legis non juſtiſicatur omnis caro, Gal..y. 16. Quicunq; exoperibus legis ſunt, ſub maledicto ſunt, Gal. 3.v. 10. Non ex operibus, ne quis glorietur, Eph. 2.v. 9. Non ex operibus, quæ fecimus nos, ſed ſecundum ſuam miſericor- diam ſalvos nosfecit, Tit. 3.y. 5. It& inveniar in illo non habens meam juſtitiam, qua ox lege eſt, ſed illam, quæ ex fide eſt, Pbil.3.y.9- 12. Qua- 1= 2, cunnd micft, nepotiun t Wrean acdaciei n 2fs,In num lagene aTnrh ijactäcat idfs. dipsijaſich a Sier dcnſ e in un. aMmchn dendus, Gi SN un. enaiiauua e Fiun m.Fiun ☛AMakn- Dißputatio LXIII. 1071 12. Quare quæ ſibi invicem contrariantur, illorum non eſtu- num, idemque effectum, ſedſunt effecta contraria. Jam verò credere & facere, fides& opera in negotio juſtificationis ſibi invicem contrarian- tur. Ergo. Stigitur fides meritum Chriſti apprehendens juſtificat, ope- ra non juſtificant. Arqui fides juſtificat. Ergo opera non juſtificant; ut & diſertè affirmat Apoſtolus. Vel: Quicquid pertinet ad legem,illud non juſtificat quia lex propter peccarum damnat. Jam verò opera per- tinent ad legem, quæ eſt doctrina operum. Ergò. Contra: Quicquid pertinet ad Evangelium, illud tantùm hominem pœnitentiamagen- tem juſtificat. Atqui non opera, ſed fides pertinet ad Evangeliũ. Ergò. 13. Variis effugiis fundamentum hoc primum a& veteres& re- centiores Pontificii eludere ſtudent. Stapletonus in ſuo Antidoto Apoſte⸗- lico ſuper Epiſt. ad Rom. cap. 3. fabulatur ea excludi opera, quæ ſunt ſine ſide, non autem ea, quæ ſunt conjuncta cum ſide. Et cap. 4. dicit: juſtificatio- nem ex lege ided ab Apoſtols rejici, non quia legis juſtiſicatio non juſtificat; Sed quia abſque jide in CHRISTVyM,& gratia adjutorio nemo legem ſetvat. Bellarminus ſcribit lib. i. de juſtificat. c.i 9. pag. 1001.jLſtitia ex le- ge ſiye in lege ſant ila opera, qua homines faciunt ſine gratia fidei, ſola cogni- rione legis adjuti. Hanc juſtitiam tanquam inutilem B. Paulus rejicit,& opponit juſtitia fide, h. e. operibus bonis, quæ fiunt ex gratiu,& fide. 14. Reſp. Quod in negotio juſtificarionis Apoſtolus à fide removet, illud cum eã non conjungit,& hoc ipſum cum fide non ju- ſtificat. Atqui Apoſtolus in negotio juſtificationis à fide removet ope- ra. Ergo. Minoris veritas patet ex multis Apoſtoli teſtimoniis: Nam I. dicit Rom. 3. v. 24. Gal. 3. v. 11. Arbitramur fide juſtificari hominem abſque operibus. At ſecundum adverſarios dicere debuiſſet cum aperihiu. 2. dicit Gal. 2. v. 16. Non juſtificatur homo ex operibus legis niſi per fi⸗ dem Jeſu Chriſti. At ex opinione adverſariorum dicere debuiſſet, per fidem& per opera. 3. Gal. 3.v. 22.interrogat: Quid inquiens, lexe Si verò cum lege conjuncta juſtificarer, reſpondiſler per ejus obſervarionem, & fidemhominem juſtificari: At non hoc. Ergo necillud. 4. 1. Cor. 4. v. 4. dicit: Nihil mihi conſcius ium, ſed non in hocjuſtificatus ſum. At ſi legis obſervatio cum fide conjunctajuſtificaret, dixiſſet Apoſtolus: Nihil mihi conſcius ſum,& in hoc juſtificatus ſum. 15. Alii Ponrtificii diſtinguunt inter epera legis metu pœnd extorſa, ſad approbatione& conſenſione deſtituta, hac ajunt intelligi ab Apoſtolo. Alii LZa2s, z diſtin — ———— — ¼ — “ ͤͤͤͤͤ “ ——= 1072 De Papiſmo aiſtinguunt inter opera inſidelium, ſive juſtißicationem antecedentia,& ſile. lium, ſive juſtißcationem ſequentia: Illa ſola„ajunt, non pertinere ad iuſiſ cationem. Alii per epera legis intelligunt legem non moralem, ſed ceremonialem. Bellarminus lib.. de juſtif. cap. 16. incertus videtur eſte, quæ opera ſint excluſa, pag. 989. ſcribit: Non igitur fides ſineoye. ribus legis excludit omnia opera, Eomnem legem, ſed certum genus operun & legis, id eſt opera facta ſolis viribus naturæ, vel ex ſolà cognitione legu Mo- ſæica, vel ſi quo alio modo opera legis hoc loco intelligenda ſunt. Etcap.⸗. ag. 1002. refert eorum Pontificiorum opinionem, qui per opera, quæajuſtificatione Apoſtolus excludit, intelligunt obſervationem legalium cæremoniarum, circumciſionis, ſabbati, neomeniarum; Sed hanc opionem improbans fubjicit: Sententia conſtans,& ſine dubi- tatione verißima eſt, per opera, quæ fidei opponuntur,& à juſtiftatiun excluduntur, intelligi opera, qua fidem præcedunt, quaque ſolis viribus libenn arbitrii fiunt. 16. Reſp. Conſtanter docent Proteſtantes omnia omnind opera ſive fidem præcedentia, ſive ſequentia excludi: 1I. Quodenim opponitur promiſſioni,& fidei, illud omne a juſtificationis negotio excluditur,& removetur. Atqui tota lex,& omnia ejus opera oppo- nuntur promiſſioni;& fidei, Rom. 3. verſ. 20. z1. Cap. 4. verſ.i4. Gal.2.y.lb. 17. Cap. 3. verſ. 8. Ergo. 2. Inde Apoſtolus abſolutè opera opponit fidei, ut in diſputatione de Abrahamo, non appellat opera legis, ſed ſim- pliciter loquitur de o peribus, ſine operibus, non operanti,&c. 3. Illa opera removentur à negotio juſtificationis, quæ poſſunt parere glo- riationem, Rom. 3. verſ.=7. Atqui hanc indiſtinctè quevis poſſunt patete opera. Ergo. 4. Inde Abrahami fide juſtificati etiã opera excluduntur, Rom. 4. v. 2.5. Itaque excluduntur non tantùm opera ceremonialia ſed etiam moralia: Nam de ed lege agit Apoſtolus, ex quã eſt agnitio peccati, Rom. 3. v. 10. Quæ accuſat,& damnat propter peccata, Gali v. 10.12. Quæ hominum animis eſt inſcripta, Rom. 2. v.. Quæ obſtrin- git omnes omninò homines; gentes pariter, ac Judæos, Rom. J. verſ.9. 29. acproinde quæ propter peccatum damnat univerſum mundum, Rom. 3. v. 19. A cujus execratione nos liberavit Chriſtus, Gal.z. verſ. 12.13. Quæ concupiſcentiam dicit eſſe peccatum, Rom. 7.v. 7.& per quam in- firmatur caro, Rom. 8. v 13. Atqui hæc inprimis eſt lex moralis. Ergo. vt deatur Dn. Chemnitius par. 2. LL. Comm. pag. 751. b . 17. SEcuN wen er men cs 33z ſedit d wi mun n n ANm m nainnt mefün cent Prots en om ecnenra Kei:l Udomne E) caiin ouler,& Kriejune .re10. I nnſig olusabſol S enopn non appi Spetaleg pendus, Meunit arioni, ween cindiſtm? cerispos jaitifcat t= penes mtantun T acetemn⸗ itApoſſ 2., exqu & damt T prerfen nanter. dro,a m dum iretims derriit A us blzt arum, I 377Tes npein 3 modis mm.d! 7 9 b Diſputatio kXIII. 1073 117 SIcuNpuM fundamentum exhibent exempla,& cum primis Abrahami: Nam de Abrahamo renato dicit Apoſtolus jaſtifi⸗ catus eſt ſine operibus. Ergo& cæteri renati juſtificantur ſine o peri- bus, atque ipſorum opera non ſunt cauſa vitæ æternæ meritoria. An- tecedens quod nimirum Abrahamus renatus ſit,& dicatur ſine ope- ribus juſtificatus, patet ex Rom. 4. Nam ponit Abrahamum pro exem- plo juſtificationis, non inillà primà converſione, cum ex Ur Chal- dæorum vocaretur, Gen. 11. v. 31. Joſ. 24. v. 3.(Ita enim excluſiva ſine o- peribus poſſet reſtringi ad illa opera, quæ fidem,& converſionem, cum in infidelitate,& in idoloſatriâ conſtitutus eſſet, anteceſſerunt.) Sed cum Abrahamus Deo vocanti obediviſſet, verâ fide præditus, re- novatus, multisq́ue bonis operibus ornatus eſlet, Heb. 11. v. 8. Cujuſ⸗ modi multa novæ obedientiæ exercitia Abrahami narrantur à cap. 11. Gen. uſque ad cap. 15. De Abrahamo igitur annis plus minus decem jam renato,& multis operibus ornato dicit Apoſtolus, Rom. 4. y. a. Si ex ope- ribus Abraham juſtiſicatus eſt, habet gloriam, ſed non apud Deum. verſ.. Non operanti, credenti autem in eum qui juſtiſicat impium, Jides ejus imputatur ad juſtitiam. Et verſ. 6. David dicit, beatitudinem eſſe illius hominis, cui Deus impu- tat juſtitiam ſine operihun. 18. Ratio conſequentiæ eſt manifeſta. 1. ex ipſo etiam capite Rom. 4. Nam Apoſtolus exemplum quaſi univerſale de modo juſtifi- cationis propoſiturus, ſumit Abrahamum. 2. Hunc ideò igitur vocat Patrem fidei, quod eädem ratione prorſus, nimirum fide ſint juſti- ficandi Judæi& gentes. 3. Declarari id poteſt exemplis aliis, utpote rimò Davidis: Hic enim ubi dixiſſet, Pſal. 143. v. 2. Exaudi ne in juſtatia tuã, ſtatim ſubjicit. Ne intres in. judicio cum ſeryo tuo, quia non /uſtificatur in conſhectu tuo omnis vivens. Servum verò deſcribir, Pſalm. 18. quod ſit is, qui cuſtodit mandata. Itaque docet ſe non juſtificari operibus legis. Se- cundò Apoſtolorum, Gal. 2. verſicul. 16. Nos in leſum credimus, ut juſti- earemur ex fide Chriſti, non ex operibus legis. Itaq; opera ipſorum bona non fuerunt cauſa meritoria ſalutis. Tertiò Apoſtoli Pauli in ſpecie, qui de ſuis operibus poſt juſtificationem factis dicit, Phil, 3.v. 8. Exiſtimo omnia letrimentum eſſe propter eminentem ſcientiam leſu Chriſti, ut& inveniar in il- lo, non habens meam juſtitiam, qua ex lege eſt, ſed illam, qua ex fide eſt Chriſti, qua ex Deo est juſtitia in ſide. b 8 cͤöoͤ — “ —— — we eteeenaes3eee9e eeee ———— De Papiſma 19. TIRTluMfundamentum ſuppeditant dicta, quædo- cent hominem juſtificari gratis, ex gratià& ex gratuità Dei miſericorlia, de quibus dictis egimus in Diſputationibus de gratia Dei, ad quasre- mittimus. Qui enim juſtificantur gratis, ex gratuità Deimiſericordii in merito Chriſti fundata, illi non juſtificantur ex ſuis operibus, Rom. 11.v. 6. Quotquot verò juſtificantur, illi juſtificantur gratis, ex gratuita Dei miſericordi in merito Chriſti fundatà, Act. 15. v. 10. Rom. z. v. 24. cap. 4. v. 16. cap.. v. 15. 17. 21. Cap. 1I. y.5. 6. Cal. z. y. ⁊. Cap. j.y. 4. Eph.1.y.. 6.7. cap. z.y. S. Tit. 3.v. 7. Ergo. 20. QuARruM fundamentum deſumimus à meriti Chrifti ſuficientiâ: Quod Chriſtus nobis promeruit, illud nos noſtris operibus non promeremur. Atqui Chriſtus vità ſuã ſanctaà,& paſſione durã vi- tam æternam nobis promeruit. Ergo. Autigitur Chriſtus ſufficienter ſuà obedientid vitam nobis promeruit, aur inſufficienter. At ſufficien- ter. Ergo non inſufficienter. Itaque quicunque UINIus Chriſti obe⸗ dientid juſtificantur, illi non juſtificantur ſuis meritis, nec debent fua opera,& obedientiam Chriſti obedientiæ admilcere. Atqui quotquot juſtificantur, UN rus Chriſti obedientià juſtificantur. Ergo. Referen- da huc ſunt dicta Scripturæ, ai. 63. v. z. Torcular calcavi ſolu,& de gentibus non eſt vir mecum. Jer. 23. v. 6. Hoc eſt nomen quod vocabunt eum, Dominus jaſtus noſter. Rom. 5. v. 19. Per INuus obeditionem ju- ſti conſtituentur multi. Plura vide Rom. 10. v. 4. Act. 15. v. 10. cup. 19.v.z8. 1074 1. Cor. 5.y.30. 2. Cor. 5.y. 21. Quare gloriemurtantum in Domino, Jer.9. v. 23.1. Cor. J. y. 31. Eph. 2. y.9. Gal. 6. v. 43. Nullum enim aliud nomen da- tum eſt ſub cæœlo, in quo poſſumus ſalvari, Act. 4. v. 12. 21. Regerunt Pontificii, Opera Fuſtificare, quia ſauguine Chrißi ſunt tincta: Becanus ſcribit Tom. i. Opuſ.pag. 318. Merita noſtra naſcuntun ex meritis Chriſt,& omnem vim ſuam inde accipiunt. Vnde quicquid laudis, O dignitatis habent, totum redundat in laudem,& dignitatem meritorum Chriſta. b 22. Reſp.. Gloriam ſuam Chriſtus non dat alteri, Fai 42..8. Itaque quantum attribuitur meriti operibus noſtris, tantum dettahi- tur merito Chriſti. 2. Origenes Homil. 8. in Ezech. Quomodo lumen lucer- naad Solis radios obſcuratur,& velut alia quædam caca materia contenebreſcit: Sic licet fulgeat juſtorum omnium lumen ante homines, uon tamen fulget ante Chriſtum. Luceat quippè lumen peſtrum, non ſimplieiter dictum eſt, ſed luctat aAute —ͤͤſ rKHxch m er. Lm 0zeſ Wc m nde e7 Bu 6A 4.14. NMr 2 3 — inr Dißutatio LXIII. 1075 ente homines:aute Chriſtum non potest fulgers lumbi Iuſtorum. 3. Opera no- ſtra ſanguine Chriſti ſunt tincta, non ut juſtificent, ſedut placeant. Ita- que juſtificamur non propterſopera, ſed propter ſanguinem Chriſti opera mundantem cujus efficaciam verà fide apprehendimus. 23. Inſtat Stapletonus in Antidoro ſuper Act. c.z. v. 7. ſcribẽs: Nobis neceſſarid aliquid faciendum eſt, nonut Dei gratiam mereamur, ſed ut eam conſequamur, hoceſt, non reſpectu acquiſitionis; ſed reſpectu apprehen- ſionu. 24. Reſp. r. Contradicit Stapletonus teliquis Pontificiis re- natorum opera vitæ æternæ meritoria eſſe nugantibus. 2. Fldes eſt in- ſtrumentum gratiam Dei in merito Chriſti fundatam apprehendens. Ergo nonopera, quibus fides in negotio juſtificationis opponitur, Rom. 3.v. 28. Eph.. y. 8. 25. SEXTuMeX LHc. 17. v. 10. Voscum feceritis omnia, quæ prase- pta ſunt robi, dicite ſervi inutiles ſumus: quod dehuimus facere fecnuus. Si igitur ille, qui fecit omnia ſibi mandata nihil meretur ſuis operibus, ſed di- cere debet ſe eſſe ſervum inutilem, certè multè minus ille, qui non fe- cit omnia fibi mandata, meretur aliquid ſuis operibus. Arqui verum Prius, Luc. 17. v. 10. Ergo. 3 26. SEPTIMuAM ab mperfectione,& impuritate bonorum operum: Nullum imperfectum,& impurum meretur vitam æternam. Atqui opera renatorum ſunt imperfecta,& impura, Rom. 7. y. 21. 25 Fſaj. 64. v. 6. Ergo. b 27. OBIECTIO: Si vita aterna eſt merces, bona opera, quibus il- la redditur, ſine dubitatione ſunt merita. Atqui vita aterna eſt merces, Jer. z1. v. 16 Matth. 3. v. 7. 7«p. 10. v. 42, cap. 19. v. 29. Cap. 20. y. 8. 9.I. Cor. 3.y. 8.14. 6. 9.y. 17.2. Fpiſt. Joh. y. 8. Apoc. 1I. v.18. cp. 22. y. 12. Ergo bona opera quihbus illa ſine dubio redditur, ſunt merita, Eekius in Enchir. Tit. ⸗. pro P. 1. Bellarmi- nus lib. de juſtif. cap. 3. p. 1255. b 28. Keſp. primò, bona opera renatorum ſunt. I. impura. 2, imperfecta. 3. debita. 4. Dei dona. 5. vitæ ærernæ non propor- tionalia. Ergo non ſunt vitæ æternæ meritoria. Nam inter meritum& mercedem debet eſſe juſta proportio. Non eſt verò ea inter renatorũ opera,& vitam æternam, Gen. 32. v. 10. Domine minor ſun, cuncti miſera- tionibus tuis. Rom. 38.y. 18. Non ſunt condigna paſtiones huju temporis ad ſutu- nam gloriam, qus repelabitur in nobis. Ergo. Aaaaaas Secan. eer a ehedeee e e. 2 8 — .—. 2— —““ 2— 8 n8—————————————* 8 4 4 2— 1— 8—— 3 4 4—*—.——.— 1——— ———. oöoöoöoöoͤoͤöoöoöhſͤhſſſſſ 4—— 3 j—.— “ 1———— 4 15 1— 85„—————:—— 3 eeee ͤͤ 3——————. ———————— 8 ——————.—. ——— 2———— ————————————— — ͦ—— ͦ——*—— 4——.——— 1076 De Papiſmo— 29. Secundò vita æterna eſt donum Dei, Rom. 6. yenſ. 3. Ero non eſt merces debita. Tertiò, aliud eſt quærere de ipsà cœleſti glo- ria,& aliud de diſtinctis cœleſtis gloriæ gradibus. Gloria cœleſtis ob- tinget ſimiliter omnibus credentibus propter CRIsS ruM fide ap- prehenſum; Gradus verò diſtribuentur non propter, ſed&s cuxpu opera. Hinc dicitur, Matth. 5. verſ. 12. Merces veſtra copioſa erit x cœlo. 30. Quartò, vocabulum mercedis uſurpatur in Scripturà po- tiſſimùm dupliciter. 1. Significat propriè mercedem debitam, ſive iſtam labori debitam retributionem, ubi inter laborem& mercedem juſta eſt proportio, Rom. 4. v. 4. Ei qui operatur, merces non imputatur ſecundum gratiam‚ ſed ſecundum debitum: Hoc ſenſuſ qui locum habet in contracdi- bus humanis& quo opponitur gratuito,) vita æterna non eſt merces, Rom. 4. v. 3z. Non ex lege eſt hæreditas, ſed ideò ex fide ut( ſecundum gratiam) firma ſit promiſſio. Et verſ. z. Non operanti ſed credenti fides imputatur ad juſtitiam. 31. 2. Significat latè mercedem indebitam, ſeu compenſationem gratuitam, dependentem non ex dignitate operis, ſed ex libero dono, & benignitate promittẽétis Dei, hoc ſenſu opponitur fruſtraneo, uſur- paturq́; paſſim in Scripturâ, ut 1. Promiſſio ſeminis quæ gratuitò fuit data Abrahamo, Gen. 12. v. 3. 5. 18. v. 18. ponitur Gen. 22. v. 18. loco com- penfationis. Et cæp. 15. verſic. i. dicit Jehova: Ero merces tua magna nimi 2. Pſalm. 12 7. v. z. Hareditas D Elliberi,& merces fructus ventris. Sunt autem illi donum Dei, Ergo non dantur ex merito. 3. Eſai. 4 0. verſ. 10.(ap. 62. y. II. Ecce Deus veſter: Ecge Dominus Deus in fortitudine veniet,& hrachium eju dominabitur: Ecce merces ejus cum eo,& opus illius coram illo, h. e. gratuita be- neficia, quæ dabit ſuis, ſic explicatur merces illa verſ. 11. Sicut paſtor gre- gem ſuum paſcet:in hrachio ſuo congregabit agnos,& in ſinu ſuo portalit. 4.· Jerem. 31. verſ. 16. 17. Quieſcat vox tua à ploratu,& oculi tui4 lachrymis quia eſt merces operi tuo, ait Dominus,& revertentur de terrà inimici. Et eſt ſpes novißimis tuis, ait D0 MINVY S. Bt revertentur filii tui ad terminon ſuos. Vocabulum mercedis hic uſurpari pro gratuito arguit primò k- beratio ex captipitate habylonicâ, de qua agitur,& quæ fuit gratuita. De- inde vocabulum Spei: Quod enim ſperamus, illud eſt gratuitum,& hoc jure non poſtulamus. Denique vocabulum noviſſimi, quod quia ſequi- tur finito opere, interdum dicitur merces, ut Proy. 23. verſ- d. Cum enin 66 —— 2— —— uim atitm, 2 iferi. 1dunenpes Tldern doc eücpc rulten Irdeanur S.r tn tſion: Eu A X△u, momafu anuier Areie..Sſa un jmus C hu p lu l hege rmercesila ⸗Luun, ur 4uns 1 Shu ra, à A ui uuiyardet, 2 3u 40 ymetats 3 74mm Smid wii nid: Mirrog e)Afgll punog 3 3 aetur,& E lktglad anu i 3— 4 vum n Mi esI 7 3 1 Dißutatio LXIII. ſit nerces; utique expectatio tua non ſuccidetur, quia eſttibi noviſſi h. e. finis, ſeu fructus,& expectatio tua. 5. Itaque interdum in Scripru- rà permutarur appellario mercedis,& gratia, ut Matth.. verſ. 46. di- citur: Si dilig:tis eos, qui vos diligunt, qam MERCEDEM habebitis; At Luc. 6. verſic. 32 Si diligitis eos, qui vos diligunt, qua vobueit GRATI A. 6. Roman. 4. verſic. 4. Ei, qui operatur, mertes non imputatur ſecundum gratiam, ſed ſecundum debitum. Itaque duplex datur merces debita, & indebita, ſeu graruita. 7. Ambrolſius ſcribit lib. J. Epiſt. 1. Alia est merces liberalitatis,& gratiæ, aliud virtutus ſtipendium, laboris remuneratio. Illa merces eſt Evangelica excludens meritum operum; Poſterior legalis operum meritum includens, videatur Dn. Chemnitius part.z. LL. Comm. pag. 196. Et Dn. D. Meiſnerus pag. 387. Philoſ. Sop. 32. Quintô, vita æterna licet gratuitò detur dicitur tamen in poſteriori ſignificatione merces. 1. O5 acquiſitionem, quia magno labo- re,& cœlum ipſum,& cœleſtis gloria nobis eſt parta, Labore verò non noſtro, ſed CuRISrI. z. 05 Promißionem: Quia Deus in verbo ſuo ollicetur, ſe fidem bonis operibus declarantibus,& bene operanti- Pus vitam æternam daturum. Omne autem promiſſum cadit in debitum. 1077 KRKelatio igitur eſt non inter meritum operum& mercedem, ſed in- gitur, quia Gen. 15. yerſ. r. ter promiſſionem,& mercedem. A poſtolusi Jehova dicit: Ego ſum merces tua copioſa, hoc ita explicat, quia fides Abrahæ imputata eſt ad juſtitiam, ergo merces illa, gꝗuam Deus ei promittit, non ſecundum debitum, ſed ſecundum gratiam intelli- genda eſt,& ne relatio intelligatur inter mercedem„& merirum operum, ideò dicit, impurationem factam IIe ſine operibus. 3. Ob anteceſ- lonem, quia niſi certanti nulla corona datur, z. Tim. ⁊. yerſ.. 4. Obconſe- cutionem, quia etiam bonum illud, quod datur ex gratiã appellari ſo- let merces, ur hæreditas dici poteſt merces obedientiæ patentibus 3 liberis præſtitæ. 5. Ob Tecompenſationem: Yita aterna eſt merces, inquit Dominus Chemnitius par. 3. LL. Comm. p. 176. quia compenſat bene- fadla etiamſi datur propter aliud, ſcilicet propter Chriſtum. yt patrimonium eſt merces jilii, etiamſi contingit propter aligm cauſam. 33. Poſteriorem hanc rationem nonnihil ſubtilc m cenſet e ſſe Herbrandus in compeén. p. 459. cum primis ſiintelligatui de causâ me- ritoriâ,& non de benignaà Dei gratia: Quidam vocab' lum merces, inquit, Aadadaa 2 prv com- mum, —— 1 ——;—;—;—X—½—½————44—.— 1098 De Papiſuo pro compenſationè ascipiunt:& nominari vitam ²ternam mertedem, conſeuu- tione ſenriunt. Quja etſi propter aliud detur, tamen ſimul compenſet noſtros laho- res, afflictisnes& bona qpera. Sed hac ſubtilitate opus non eſl,& multa peritulo- 3s dicuntur interdum. Et quidem verum eſt Deum compenſare illa in rua aternd: Ses ipſa vita æterna gratu nobis contingit per Chriſtum,& non propter bona noſtra opera. Ponum Deiei, non meritum operum humanorum, ut hjpo- erita imaginantur. Suam verò proponens ſententiam dicit pag. 41⁷. Se- cundum legem dici potet vita aterna merces, quia promittitur operibus, ſd non quibuſvis operibus, verum iis, quæ ſunt perſecta legis impletio. Hac autem ratione nemo conſequitur vitam aternam, ut operibus debitam: Quia nemo legi ſatifa- cit,& qui peccat in uno, reus eſt omnium, Jat.. 4 34. Ad reliquasfratiunculas Pontificiorum refutandas exhis bet quaſdam regulas,& diſtinctiones Dn. Chemnitius part. 3. LI. Comm. pag. 180.& ſeꝗqq. ut ſunt. 1. Connexa ſunt fides& opera, ſalva tamen cujuſque proprietate,& ſalvo ordine. 2. Alia eſt juſtitia politi- ea, Philoſophica, Pharitfaica,& alia Evangelica: Ratio eſt captivanda, ne ex imaginatione juſtitiæ Politicæ, Philoſophicæ& Phariſaica formentur argumenta contra juſtitiam Evangelicam. 3. Diſtinguendum eſtinter juſtitiam coram hominibus,& coram Deo. 4. Teſtimonia quædam Scripturæ deſcribunt qualitatem ſeu ingenium hominis juſtificati Sed non oſtendunt cauſam juſtificationis, nec medium applicationis, neque formam, in quâ conſiſtit juſtificatio noſtra coram Deo. 5. Aliud eſt veræ fidei fructus, externum ſignum, teſtimonium,& nota,&aliud vitæ æternæ cauſa. 6. Alibi Scriptura à fructibus, ſeu notis deſcribit ju- ſtificationem, ut homines ſecuros ab epicureã fidei perſuaſione abdu- cat; Alibi,& quidem in ſede proprid oſtendit cauſam, propter quam contingat, quo medio accipiatur,& in quo conſiſtat. 7. Quædam õcri- pturæ dicta loquuntur non de remiſſione culpæ& pœnæ æternæ; Sed de remiſſione pœnæ temporalis, quæ per integram pœnitentiam ali- quando avertitur. Gropperus dicit: Aliud eſt remißio culpæ, aliud mitiga- tio pæna. 8. Disjunctè ſunt conſiderandæ ſententiæ, quæ loquuntur de pr æmiis hujus vitæ, ſive ea ſint corporalia, ſive ſpiritualia,& quæ lo- quuntur de præmiis in futura vita: Poſtquam enim gratis propter Chri⸗- ſtum donata eſt vita æterna, tunc in illaà datur etiam remuneratio bo- norum operum, idque circumſpectè proponit Scripturã, ut videre eſt Matth. 5. y. 12. Non enim dicit: Cœælum erit yeſtra merces: Sed in en uan- ugim auſt reni xcn riuyk aan fnol S aa aifnchg, M di, bi Jrie datendica Thr ugwoconll dun rcahr d ckeem epetinegt Tüenn lui? reaun LeEarni e bm Mafnß Se4,n eid da hne — r — aumte raneann — 2 2 „, 1e SMMut eunb 8 Diſßputatio LXIII. 1079 Quando videlicet cœlum per Chriſtum,& propter ipſum conſecuti ſumus, tunc etiam ibi bona opera habebunt ſuam mercedem. 9. Du- plex eſt juſtificatio, alia perſonæ,& aliao Perum: Obſervandum igitur eſtdiſcrimen, ubi Scriptura loquatur de juſtitià fidei& ubi loquatur de juſtitia novæ obedientiæ, vel bonæ conſcientiæ. 10. Juſtificatio Apo- ſtolo Pauloidem eſt, quodà peccatis abſolutio; A poſtolo verò Jacobo juſti declaratio, commendatio,& robatio. I1. Sancti ſæpe loquuntur non de juſtitià ſuæ perſonæ, ſed de juſtitia luæ cauſæ, ut Pſalm. 7. y. 9. Judica me Domine ſecundum juſtitiam meam. 35. Quxſtio ſecunda: Ansperajuſtorum non merendi ſolum, ſed et- jam ſatisſaciendi vim habeant? 36. Reſp. Non ſind inſigni blaſphemiâ nonnulli ex Pontifcciis id affirmare non verentur. Scribit enim Gregorius de Valentia Tom.z. Diſput.7. quæſt. 20. p. 1848. Animadvertere oportet omnia operapia qua- cundue exercent„ aut exercuerunt unquam fideles, qui ſunt membra Ec- dleſie, prater vim merendi, habuiſe etiam vim ſatifaciendi pro pænd. Ruardus Tapperus Academiæ Lovanienfis Cancellarius Tom. 1. Oper. Art. t. de ſatisfactione pag. 153. Plenaeſt ‚inquit, Chriſti ſatufactis, redemptio,& propitiatio pro univerſis non ſolum quoad culpam, quam tamen præcipuè,& principaliter reſpiciunt, verum etiam quoad pænam temporalem, eulpã dimiſſa remanentem: Sed ber ſuſicientiam, non autem ſecundum eficien- tiam, E fructus participationem. Et Pag. 154. Satufactio per ſuficientiam tan- tum non meretui nomen ſatufadtionis: Nes redemptio,& reconciliatio per ſuf- cientiam merentur hec nomina. Vitus Miletus in diſcus. lib. Heshufii de 600. erroribus pag. 155. Si ſatufactis Chriſti non eſt efſicax in nobi⸗ ſine vobis, aliiſqque medius, quomodo abſolutè nomen meretur ſatufactionis. Mererur ergo nomen ſatisfactionis, ſed per ſuſficienriam, non per efiicientiam. 37. Aſſertiones verò hæ Pontificiæ in meritum& ſatisfactionẽ Chriſti ſunt blaſphemæ. Nam. i. Parvulus natus eſt nobis,& filius datus eſt nobis Ea.9. v. 6. Nobis natus eſt Salvator, qui eſt Chriſtus Domin', Luc. z. v.1i. 2. Ipſe vulneratus eſt propter iniquitates noſtras, attritus eſt propter ſcelera noſtra, diſciplina pacis noſtræ ſuper eũ,&livore ejus ſa- nati ſumus, Eai. 53.. 5. De manu inferni redimam eos, de morte libera- bo eos, Oſe. 13 py. 14. Eum, qui nõnoverat peccatum, pro nobis peccatũ fecit, ut nos efficeremur juſtitia Dei in ipſo, ꝛ. Cor. 5.v. 21. Chriſtus nos redemit de maledicto legis factus pro nobis maledictum, Gal.z. v. 13. Aaaaaaa 3 38. 3. Chri- 1080 De Papiſmo 38. 3. Chriſtus igitur propoſitus nobis eſtà Deo propitiatio, Rom. 3. v. 25. Miſſus pro peccatis noſtris propitiatio, i. Joh. 4.v. 10. Pto- pitiatio eſt pro peccatis noſtris, non pro noſtris autem tantùm, ſedet- jam pro tocius mundi, 1. Joh. 2.v... 39. 4. Iraque Chriſtus eſt mediator noſter unicus, 1. Iim. 2.7. Hebr. S. v. G. cap. 9. verſ. 15. cap. 12. verſ 24. 5. Ipſe igitur pro nobis ſatisfe- cit,& juſtificamur gratis per gratiam ipſius, per redemptionem, quæ eſt in Chriſto Jeſu, Rom. 3. yerſ.z 4. 25. 6. Sine ſanguinis effuſionenon fit remiſſio, Heb. 9. y. 22. 1 40. 7. Veréè dicit Tertullianus de Baptiſmo: Pro unopeccato non potes ſatisfacere, quid faceres pro innumeris. Et Ambroſius in 22. cap. Lu- cæ: Petri lachrymas legi ſatusfactionem ejus non legi. 41. Quare ſatisfactio ſoli competit Chriſto, qui ſeſe ſolus pto peccatis eorumque pœnis obtulit. 4². Quæſtio tertia: An bona opera ſalutem conſervent? 43. Reſp. Concil. Tridentinum Seſs. 6. Can. 24. Si quis dixerit, ait, juſtitiam asceptam non conſervari, atque etiam augeri coram Deo per bona eperaz Sed opera ipſa fructus ſolum: modo,& ſigna eſſe juſtificationis, non autem ipſius augenda cauſam, anat hema ſit. Decanus Tom. I. Opuſc. Demerit. Bon. oper. ex ſent. Cathol. pag. 337. Homo juſtus, in quit, oteſt variu alti- bus de condigno mereri auxilia gratiæ actualis, quibus perſeverareoßit in gratia ſi velit, uſque in finem. Oſorius in feſto Pentecoſtes, pag. 205. 207. Opera Juſtorum conſer vant Dei gratiam inanimo. b 44. Piè verò ſententia Proteſtantium de hac quæſtione pro- ponitur in libro Concordiæ Art. 4. p. 59 0. Credimus, dolemus, confſte- mur, ſidem,& jalutem in nohis conſervari: aut retineri non per spera ſed tan- tuùm per Spiritum Dei,& per fidem(quà ſcilicet ſalus cuſtoditur) bona autem opera teſtimonia eſſe, quòd Spiritus Sanclus praſens ſit, atque in nobi habitet. 45. Diam hanc ſententiam confirmamus. 1. Acausdà meritoria ſalutis, quæ eſt Chriſtus, fidei author, dux& conſumator, Heb. 12.y.I.2. Perpatientiam curramus propoſitum nobis certamen: Aſbicientès in aut ho- rem fidei& conſummatorem leſum. Itaque non opera noſtra, ſed Chriſtum fidei,& ſalutts ur eſt author, ita etiam conſervator. 46. 2. Acausà ſalutis inſtrumentali: Sola fides eſt medium pro- prium juſtitiam,& ſalutem non tantùm initiò apprehendens,& enſ ea iuum . ine cedd n 6 aunen Rün dcna uunhä. anasſum ern nam Se8. In.K tzutun d FNm , Chuſſ ts inin— Decmng T0 N zuel Amyirtu P mtkn⸗ duas, ubu] S unnſn entecoit loſung Ne. 140:44 1 9 — 1 tionis fides o peribus. Diſßßutatio LXITI. e ſuum officium operibusreſignans. Ergo ſola fides, ſtrumentaliter ſalutem cuſtodi: O Pponitur enim in b 1681 Rnon opera in- negotio juſtifica- 47. Antecedens confirmamus ſequentibus Scripturæ didtis: 1. Pet..y.5. In virture Dei cuſtodimini per fidem in ſalutem. Rom. 5. verſ. 1.z. Juſtificati fide pacem habemus ber Chriſtum Servatorem, per quem etiam habemusacceſſum per fidem ad gratiam iſtam, in qua SrA Mus, & gloriamur, in ſpe gloriæ filiorum Dei. Itaque Apoſtolus ininum, medium,& finem ſalutis ſuæ ſoli adfcribit fidei. Roma. a. yerſ-⸗ 4. G16. Ideò ex fide, ut firma ſit promifſio. Rom. II. v. 20. Propter incredulita- tem fracti ſunt, tu autem ſide ſtas. Col. i.y. 2½.23. Exhibebit vos fan ctos, & immaculatos,& irreprehenſibiles coram ipſo: Sitamen PERMA- NETIS in fide fundati,& ſtabiles,& immobiles àſpe Evangelii. Bern- hardus ſerm. 4. in feſto Annunciat. Initium ſolius gratia, inquit, conſam- matio& ipſa ſolius gratiæ eſt, nec eſt mipi in hae barte, vel eum eã, ſiye in ed gloriari, quaſi coadutor videar, aut cooperator. 48. Objectio prima: Qui diligit fratrem ſum in luse manet, I. Joh. 2 y. 10. Si diligimus nos invicem, Deus in nobis manet, i. Joh. 4.y. 12. Ergo dile- ctio conſer vat ſalutem. b b 49. KRKeſp. 1. Aliud eſt deſcriptio cauſæ permanſionis in lumi- ne, aliud perſonæ. 2. Aliud eſt permanentium in lumine nota,& aliud cauſa: Oſtendit Johannes iſtis Scri pturæ dictis à nota,& effe ctu, qui- nam ſint illi, qui permaneant in lumine,& quibus notis agnoſci poſ- lint, nequaquam verò dilectionem conſtituit cauſam divim hujus be- neficii,& in eo perſeverantiæ. 50. Objectio ſecunda: Apoſtolus Pettus dicit: Certiorem fa- cite vocationem peſtram per bona opera. Ergo bona opera ſalutem perſiciunt,& conſervant. 51. Reſp. j. Docet idern Apoſtolus cap. 1.v. F.in virtute Dei nos per fidem CoNxsERVANI. Ergo mens hæc ejus non eſt, quòd hona opera ſalutem conſervent. 2. Docet verò bona opera eſſe lignum per- manſionis in gratia: contra mala eſſe cauſam cur quis vocatione exci- dat: Inde dicit: Facite bona opera, ut in veſtrã vocatione perſeyeretv, ne iterum excidatis,& amittatis Spiritum S.& dona, qua vobus non propter opera, ſed ex mera gratia per Chriſtum contigeruntnt. . Queftio quarta: Quid deopere ſuperetogationisſit ſentiendums 51⸗ Reſp. 1082 Da Papiſmo— 52. Reſp. Commendant ea vehementet adverſarii, quaſi veta verfe tos faciant. Salm eron Tom. 7. pag. 97. ſcribit: Opera quædam neuſ ſaria ſunt ad ſalutem: quadam verd conſilu,& perfectionis ſunt, ad qua praſtan- danemo ohligatur, erogat ero, qui ſibi talenta redita diſtribuit: ſupererogat, qui amplius, quam accepit, impendit, qui praceptis Chriſti adjungit Eccleſia manda- ta,& illa pro tempore,& loco,& perſonarum ratione conſtituit, qud meliu ſer- yentur diyina,& Eyangelita conſilia: qui Scripturis adhibet Cathelicas,& do- ctas expoſitiones,& qui ſine ſumptu ponit Erangelium cum Pauls, I. Cor.. b 5z. Quicquid verò fabulantur de operibus his Pontifcciis il- lud omne contrariatur apertiſſimæ Scripturæ. Nam. 1. Nullushomi- num poteſt legem perfectè im plere, ut oſtendimus in Diſputatisnibus de Lege. Ergo multò minus poteſt plus quam lex requirit præſtare. 2. Cum omnia fecerimus, quæ præcepta ſunt nobis, dicere debemus nos ſervos inutiles eſſe, eò qued fecerimus, quod facere debuimus, Luc. 17. v. 0. Ergo nõ poſſumus, nec debemus de opere quodam ſuper- erogationis gloriari. 3. Qui confiteri deber, peceata ſua, eorumquete- miſſionem petere, ille non præſtat plusquam lex requirit. Atqui omnis ſanctus confiteri deber peccata ſua: Inde orant omnes:Remitte nobis debita noſtra. Et Pſalm. 32. Pro hac(remiſſione peccatorum) orabit ad te omnis ſanctus in tempore oportuno. Ergo. 4. Qui renovandi ſunt in- dies, illi plus non præſtant, quam lex requirit. Atqui omnes renati te- novandi ſunt indies, quia caro manet in renatis, quæ carnalia appetit, KRom. 7. Ego carnalis ſum. Scio, quod nõ habitet in me, h. e. in carne mes bonum. Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mem tis,& captivantem me ſub lege peccati, quæ eſt in membris meis. Ergo ipſe mente ſervio legi Dei: Carne autem legi peccati. 54. Urgent verò Pontificii illud Samaritani, Lac. 10. y. 33. u- ram illius habe,& quodcunq́ ſuperogaveris,(vel praterea inſumpſeri egs cum rediiero, reddam tibi. 55. Reſp.. Ex allegoriis non ſunt confirmandi articuli hidei, niſi Scriptura oſtendat applicationem. z. Scopus parabolæ eſt fidem& ſe dulitatem in curando exigere,& miniſtris remunerationem promit- tere. Finis Diſputationis LXIII. — ( r 3 Krfrrcrpaler 6 undterenm, d deccedemas 4 1AT!AScun — “ ladec r — — 2. ö ,“—— eln pare e, r Tanler kher. hen ed maner interii ap G0,ddöbors A aa mendeune r fecxifes Se 8 2 er. Crnem e 1 1ℳ enurs d 11 3 . 46 8 3“ — daciici nd e 4 —— — E B4 8 V. DE BONS OPERIBDS IX S ppuariidular pioooo⁶/,“ Reſp. Henrico Fabricio Wyngern. Marcâ- Weſtphale, I 1 Ss J. orMus de bonis operibus in Univerſali: Supereſt igitur, unr Bellarminum potiſſimum ſequentes nonnulla ſubji- —& Eleemofſyna. 2. De his facile judicium fieri poteſt ex præcedentibus. Si enim bonisoperibus five in univerſali, ſive in particulari, ſalutem promere- mur æternam malè Apoſtolus in ſalutis negotio opponeret gratiam,& opera: Siex gratia,i nquit, non jam ex operibus, Rom. 11. Et ei, qui operatur, merces non imputatur ſecundum gratiam, ſed fecundum debitum, Rom. 4. 3. Bona igitur opera renatorum non placant Deum, licet pla- ceant Deo, eò quod proficiſeantur ex fide. —„ 4. Apoſtolus, Tit. z. y. 12. requirens, ut ſobrieè juſte& piè vivamus, tres quaſi claſſes bonorum operum conſtituit, ut ſunt ſobrietas nos ipſos reſpiciens,& corporis diſciplinam tequitens: Juſtitia in Proximnum di- ſponens,& omnia humanitatis officia complectens: Pietas cultus pri- mæ Decalogi tabulæ reſpicfens. 5. Sic Servator contra Phariſæos de bonis oßeribus diſſerens, tria eorum genefa oſtendit, ut funt, Oratio, Jejunium Eleemoſyha. Bbbbbbb 6. Om- —— v⅓—— aa“ ‧ſſſſſͤſſſſſſſ“. 4 4 1584 De Pæpiſms 5. Orationu nomine intelligitur omnis devotio Deo debitay quæ ex Dei timore,& dile ctione debet proficiſci: Quomodo enim in- VFocabunt, in quem non crediderunt, dicit Apoſtolus, Rom. 10.v. 4. 7. jejuni appellatione intelligitur corporis diſciplina: Cotpm enim non eſt onerandum, nee cor gravandum. Hugo dicit: Ita nutnun. da eſt caro, ut ſerviat, ita domanda et, ut non ſuperbiat. 8. Eleemoſynæ nomine auyendox&ᷣναναε intelliguntur dilectionis officia proximo debita. 9. De his tres conſeripſit lbros Bellarminus, in quibus ferè nihil ogcurrit, ad quod non ex præcedentibus reſponderi poſſit. Ne autem neceſſarium quid præteriſſe videamur, ideò& errores Sellar- mini notabimus,& examinabimus- 4 10. Quxſtio prima: An fructus orarionis ſit ſatishactio,& meni. tum? Seu: Anoratio ex condigno valeat ad impetrandum beneſisia, G& ad ſatusfaciendum cum pro ſuis, tum pro aliorum delictu? 11. Reſp. Bellarminus Pontificiorum de propoſità quæſtione opinianem exponens ſcribie lib. r. de bonis operibus in particulcap. 3. p. 1331. Tres ſunt primarii fructus orationis, S ATISEACTIO, MIRF IVM, IMPETRATIO. Ex quibus duos priores adverſarii funditus tollant Tertium mutilant, ſi non tollunt. Ibidem. Primus fructus eſt SAISEACIIO pro peccato, de quo diximus in lib. de pæœnitentid c. 6. Et ſanæeſi quus con- cedat opera bona laborioſa ſatisfactoria eſſe pro peccatis, nunquam negabit, quin ſit oraiio intsr illa opera numeranda. Secundus fructus eſt M ERITY M. O'd. tno enim ſiye impetret, quod poſtulat, fire non impetret, ſemper eil meritvris majoris gratia,& gloria, quando ab homine juſto,& ſicut oportet funditur,&t. 12. Docent verò Proteſtantes PRIMO, oratieni omnind eff vacandum. Cujus cauſa prima eſt Dei mandatum, Pſalm. 50. y. 164Invoca me in die tribulationis: Et eruam te,& honorificabis me. Deutersn. ü. Matth. 4. DoMi NuM DEuM⁴ tuum adorabis,& ipfi ſoli ſeryies Luc. 18. verſic. 1. Oportet ſemper orare,& non deficere. Cauſa ſe- cunda eſt Deipromiſſio: Deus enim invocantes vult eruere, Pſalm. jo. v. 16. Propè eſt Dominus omnibus invocanribus eum in veritate. Vo- luntatem timentium ſe facier: precationem eorum exaudiet,& falvos faciet eos, Pſalm. 145. v. 19. 20. Clamaverunt juſti,& Dominus exaudit eos: Et exomnibus tribulationibus eorum liberavit, Pſalm.34. verſ. 7. Auguſtinus dicit de verbis Domini ſecundum Lucamn Ser. 36. U e⸗ ricormnd recltin f.de don0. 13ün 1arl. uunuan Lifunt em. hmuff ar Sil hepeeni 3 ſu 7 a ruan mnis futt MekII un une— hun u,C/ 2 tttßui les PAIA* tuun nanditun N'js7- „Khonoli E Me. M onbi d. pli aie,&Afk awocanteſ Eo flet 7 „ocannbd Wreinftllat „ unenne CMma del,AD üidoseolſ N 4nll, 4 aic e luae ainl lc 1 Dißutatis LXIV. 10) VUt oremus, credamus:ut& ipſa non deficiat fides, qud oramus, or een us. Fiudes fundit orationem, fuſa oratio ſidei impetrat firmitatem. Et ſeum. 226. Oratio Juſti, ait, clavis eſt eæli: aſcendit precatio,& deſcendit Dei miſeratio: Licet alta ſit terra, altum cælum: Audit tamen Deus hominis linguam, ſi mundam ha- bet conſcientiam. Cauſa tertia eſſe debet ſumma neceſſitas: Sumus enim nos omnes peccatores,& mendici Dei, ur loquitur Auguſtinus, de- ſtituimur bonis corporalibus,& ſpiritualibus, quibus carere non poſ- ſumus, nudi in hunc mundum natcimur, Jeb 1. Quare Dei opem im- plotemus: Qui enim invocavent nomen Do MiNr, ſalvus erit Joel. 2. Ack. 10. Roman. 10. cauſa quarta eſt exemplum CRISTI1,& omnium ſanctorum De precibus Chriſti, quas aldenter ad Patrem fu- dit, legimus, Jch. 17. Matt. 1. Luc. 2z. Cauſa qumta fidei exercitium: Ten- tatio dat intellectum. b 13. Quate damnant Prodicianos, qui blaſphemant, precationes minus eſſe neceſſarias, cum Deus ſit omniſcius, ac proinde omnes noſtros defectus Iam ante ſciat,&videat. Conſurgit hoc loco quædam hærefts, in quit Hie- tonymus, Philoſophorum perverſum quoque dogma dicentium: S8i Deus novit, quæ oremus,& an tequam petamus, ſcit quibus indigea- mus fruſtra ſcienti loquimur. b— 14. Reſpondemus ipſis ipſius Hieronymi ſuper cap. 6. Matth. veibis: Nos non narratores ſumus, ſed rogatores: Aliud eunn eſt narrare igno- ranti,& aliud ſcientem petere, in illo judicium eſt, hic obſe quium, ibi fideluter indicamu, hic inſeparabiliter obſecramus. Auguſtinus dicit Tom. 7.de bo- no perſev. Poterat nobis etiam non orantibus dare, ſed oratione noſtra ues voluit admoneri à quo accipiamus hac beneficia. 8 1z5. SruNPſi quis oret pis,& religiosè, nihil te fert ubi oret. Nami Salvarot dicit Joh. 4. v. 2z. Venit hora,& nunc eſt, quando veri adoratores adorabunt Patrem in Spiritu,& veritate. Et A poſtolus, i. Tim. 2.y. 8. volo viros, inquit, orare in omni loco. 2. IIbivis enim locorũ Peus nobis adeſt, Pal. 4 5.In periculo aquæ, ignis, Eſa. 43. In periculo aquæ aderat Jonæ Ap. 3. In periculo ignis tribus illis juvenibus, Dan.z. 16. Veteres quando orabant, faciem vertebant ad orientem: Unde altaria verſus orientem ſunt erecta. Hujus verò cærewo- niæ rationes aliquot exhibet Damaſcenus libr. 4. de orthod. Bde cap. 13. cujuſmodi ſunt 1. Ut admoneamut, Dz ux⁴ eſſe lucem intellig bi⸗ lem, habitare in luce inacce ſfibili, 1. Tim. 6 CHRR STuRM cfl l- Bbbbbb b 2 lem — — — — lem juſtitiæ„Mal. 4. oOrientem ex alto, Luc.l. 2. Ut recotdemur, Deum plantaſle Paradyſum in Edem ad orientem, ubi hominem, quem phſ- mavit, poſuit. 3. Ut admoneamur triſtiſſimi lapſus primorum noſto- rum parentum ob peccatum ex Paradiſo ejectorum,& antiquam te- quirentes patriam,& ad ipſam ſuſpirantes, Deum adoremus. 4. U ſciamus Moſaicum tabernaculum ad orientem habuiſſe velum,&pro- pitiatorium Exod. 16. Cap. 26. Ley. 16. Et tribum Judam, ut honorabiliſſi- mam, ad orientem caſtra poſuiſſe, Num. 2. Et in famigerato Salomonis templo, portam Domini ad orientem collocatam fuiſſe, z. Reg. 1.. Ut admoneamur primò Chriſti crucifixi, qui ad occidentem reſpiciebat, ut ſic adoremus ad ipſum ſuſpirantes. Secũdò ejus aſcenſionis: Aſfum- ptus enim ad orientem ferebatur,& ſic ipſum Apoſtoli adoraverunt. Et ſic veniet, quemadmodum fulgur egredietur ab oriente,& peryenit uſque ad occidentem, ſic erit adventus filius hominis. Ipſum igitur ex- pectantes ad orientem adoramus. Auguſtinus lib. z. ferm. de monte Domini Hieronymus Tom. 5. in cap. 6. Amos his quinque rationibus alias duas adjiciunt, de quibus omnibus teſpondemus, quod piæ lint cogirationes. Si quis verò ex ſuperſtitione quadam precationi ad orientem verſus recitatæ majorem adſcribere voluerit efficaciam;, quã quæ alio in loco funditur; ipſi reſpondemus non eſſe nos alligatos ad circumſtantias locorum: veros adoratores adorare in veritate& Spiti- tu: Omnia locaà Deo eſſe ſanctificata. Leo Magnus dicit: Sitemplum Domini ſumus,& Spiritus Dei habitat in nobis, plus eſt quod quiſq; fidelu hahat ꝛn animaà ſua, quàm quod miratur in cœlo. 17E. TER T10, Auguſtinus dicit: Liberum quidem eſt aliis atque aliis verbis, eadem tamen, quaæ hæc orario continet, in orands dicere, ſed nonei liberum alia diyerſa, ſeu contraria dicere. Quare graviter ſunt lapſi hæretici, quos Bogomiles, nominant, qui omnes precationes, exceptà oratione Dominicã, abjiciendas eſſe delirarunt: Nam& ipſi Apoſtoli alià pre- catione ſunt uſi,& à Domino exauditi, Act. 4. v. ꝛ 4.& ſeqq. 18. Inquis, cur Cyprianus dicit,&ulpam eſſe aliter orare. Reſp. Culpa eſt non quoad verba,& modum, ſed quoad ſententiam,& res nignifi- Gatas. 1 19. QuART d, Errant Monachi& Jeſuitæ ſtatuentes preces habere vim meritoriam,& ſatisfactoriam pro peccatis, leu e ſle la tisfa⸗ Ctorlas eX opefe Ooperato PrO omni peccato. 0 NamMVIS enlm pi Lces ptopter ————— rencus älius Jond an 4äirmi ene 1ap 6.Amosh dr em maidas tepond Acnan uperttrone qu TAnm nadſondere rol taflar ſpondemasnch aal eracotesadoratſ r iaki' cun. Leo Nl Er icrl muis, lwef 3, udicit: lues&P wela ru untiut à 8 lun Qunrge 4 2 hfir mes ptecaui Sctus b ne Num 8 K Fokll ie4 O. anun ſe4 Ki Ke 1 lauoadleg Kr,idi — 1 f 5 — 4 3 4 1 * Dißutatio 1 XIV. b 107 Propter Deimandatũ, honorẽ, promiſſionẽ,& noſtram neceſſitatem nobis debeant eſſe cõ mendatiſſimæ. Quamvis eadẽ ſint ordinaria, me- dia, quibus beneficia& corporalia,&ſpiritualia à Deo obtine mus: Ac proinde quãvis Deo ita ſint grate, ut cũ nobis, tum aliis inſi gnia benefi- cia impetrent: Nequaquam tñ eis debemus adſcribere vim ex opere o- Perato pro peccatis ſatisfactoriã. 1. Pugnar opinio illa cum gratuita Dei miſericordid: Si n. ex gratia, jam non ex operibus. Et ſiex operibus jam non eſt gratia„Rom. I1. Itaq; beneficia& corporalia,& ſpiritualia non ſunt precum noſtrarũ, aut operũ merita, ſed benignitatis divinæ grarui- ta dona. 2. Adverſatur ſatisfactioni Chriſti:Nam ipſe ſolus ſuo ſangui- ne perfectiſſimum pro peccatis àuπσεον perſolvit, propter quam ſatis fa- ctionem nos precibus noſtris a Deo peccatorum remiſſionem obtine- mus. Ergo opus illud operatum in Chriſti meritum eſt cõtumelioſum. Qua de re pluribus egimus in diſputationibus debonis operibus,& de ſatisfactione. 20. Qurx. Attendendum eſt, quomodo otare debeamus ut preces noſtræ Deo ſint acceptæ: Non enim debent eſleh ypocriticæ, & Phariſaicæ, ſed 1. Proficiſci ex corde contrito,& conſperſo ſanguine Chriſti: Cor enim contritum& humilitatum non abjicit Dominus, Pſalm. ⁶. 2. Orare dehemus ins piritu,& veritate, Joh. 4.v. 23.In fide Chriſtum cum ſuis beneficiis apprehendente, Matth. z1. Rom. 10. Pre- cantes enim non debent hæſitare: Qui dubitat, Deum mendacem fa- eit,I. Joh. 5. Et nihil accipit, Jac. i. Fides verò nos reddit certos. Et quic- quid abſque fide, peccatum eſt, Rem. 14. Sine fide im poſfibile eſt place- re Deo, Heb. I. Itaque non ſimpliciter ſubſcribimus Bellarmino lib.i. de bonis operibus in part. cap.9. dicenti: Mud proprium eſt hujus loci, ut intel- ligamus, non requii in oratione ſidem. 3. Precantes o portet, ut ſint ſobrü, 1. Pes. 4. y. 7. Eſtote remperantes,& vigilantes ad orandum. Nam ebrii ad me- ditationem rerum divinarum ſunt inepti. 4. Oportet preces noſtras undere in nomine Chriſti,& ad ſolum dirigere Deum, Joh. 16. v. 2z. 24. 26. 5. Oportet nos diſtinctionem facere inter bona corporalia,& ſpi- ritualia:Illa petere debemus abſque ullà conditione, E4. 43.v. 25. 6. 44. Y. 3.22,(4.[3.y.. 11. Eech 33. y. 1I. Mich. 7.v. 18. Joh. 3. y. 15. Act. 10. verſ. 43. Hæcpetere debemus cum conditione, ſi videlicet Deo ita viſum fue- rit, ſi ipſius Eccleſiæ ſit fururum ſalutare, nobis util 8,2. Reg. 15. y. 26. Matk. 8. y, 2. A 8. 21. y. 14. 6. Conſiſtit oratio non in vetborum multitudine, b 4 bbbbhb; Matr. 6⸗ — ——— 2 8 1—— 3 ———— 4 3 8 —————;—,— ————————— —— 8 1088 Be hapiſmo Matth. G. v. 7. 6.23 v. 14. Sed in attento,& fideli corde ad Deum ſubvs- lante. 7. Non debemus Deo præſcribere moras,& horas. Gregorius di- cit: Si non ſtatim exaudit ad horam, non contemnit quarentem, ſed exercet yo- tentem. Ilraque continuò debem us precando jnſtare exemplo Cananc mulieris, Matt. 15. Indeſinẽter precari, 1. Theſſ.) Quovis tempore, Eph.6. Die acnocte, 1. Theſſ. 3.r. Tim.5. Non fatigari, Luc. 18. Sed Dominum ex- pectare quovis tempore, die, ac nocte, Pſal. 150. 21. Quæſtio ſecunda: An in quintà petitione his verbis(remitte nobis debita noſtra) petamus omnimodam peccatorum remißinem. 22. Reſp. In dubiũ id vocatur aBellarmino:Nã ſcribit lib. i.de bonis operib. in part. c. 6.p. 13 49. N omine DEBITOREM non intelligutur hue loco niſi peccata, non autem debꝛta ſervandi leges, vota, romißiones,& alia i genus. 23. Proteſtantes vetò intell gunrnomine DisrTORHM idg- mne, quod nos obligat,& non præſtamus. Ne vero appellatione debuii quis intelligat cenſum& pecuniam, ideò Lucas nominat peccatum. Tertullianus dicit: Debitum in Scripturis delict ſignum eſt. Ab Evange lilta autem generaliter nominatur debitum, ut admoneamur. 1. quod quoti- diè legè,& omnia ejus præcepta tranſgrediamur, 2. quod quotidiè,& ſingulis horis peccatorum renuſſionem petere debeamus. Quate ad obligamur,& quod non præſtamus, iſtius remiſſionem in quintà peti- tione petimus. Itaque in eã petitione petimus omnium debitorum,&e Peccatorum noſtrorum tam originalis, qudm actualis, tam omiſſionis, quàm commiſſionis, omnimodam remiſſionem, cujus quidem non eſt cauſa meritoria, ſed teſtimonium ſincera ea remiſſio, quà ex animo of fenſas remittimus debitoribus noſtris, ſeu proximo. 14. Quſtio tettia: An clauſula illa in oratione Dominica(QlI4 TVFVM ESTREGNV M, O. ſit irreptitia? 25. Reſp. Ablolüte,& ſimpliciter illud aſſerit Bellarminus lib. 1. de bonis operibus in particulari cap. 6. pag. 1353. Addunt, inquiens, Graci codices Matth. 6. poſt ſeptem petitiones hæc verba: Quia tuum eſi regnumn & potentia,& gloria in ſecula, Amen. Et explicant clauſulam iſtam Chr)jſofto- mus, Theophylastus,& Euthymias in commentaria ejuſdem loci. Sed certumm eſt, ea verba non eſſe detextu Evangelito, ſed inſerta fuiſſe à Græcis ex conſuetudine, quam habent ea verba recitandi poft orationem Dominicam. Omitctitut ęa- deimn clauſula in edirione vulgata. 16. Reſpondemus verò Bellarmino clauſulam illam nec eſſe luperfluam, nec ureptitiam. Nam. In præfatione Filius æcernus ætetn α2———1u 5 6 4 wrn r m 1̃ Frrnom a 11 ian Nen Te Una 7, Geoluas Sum ha r uluhmd Rdim. tadnens Wr. m — gem heteredt 3. U „itusteniſ Sengan eeiinon u dtr 1s qrinach E lm emilonem, W f uin Wera eatemi Wäelt Kuptorim 1 MAruan! 1 na Nri! V trerilluda t tlumn 6.pag. 3 m,ugs 2 nri umchn Dkunl, S mb ILaem errutd dn 1um rufiſ⸗ r Kufa] Addut 3 Om Diſputatis LXIV. 7089 patris ducit nos ad ærarium& quidemad divitias miſericordia. In pri- mã petitione ex ærario ad bene ornatum templum arcis. In ſecundã ad Ppallatium. In tertià ad conſiſtorium docetq́; quid ab æterno à venerã- da Trinitate ſit concluſum, In quartâ ducir eos ad culinam,& cellam, ſignificatque quod ſit Dominus, qui dat omnibus eſcam. In quint ducit eos in Gazophylacium. In ſextä ad machinamentum. In ſeptimaà hoſtibus devictis aſſumit eos in Paradiſum. Et hic eſt mirabilis Dei cur- rus cui in concluſione ſubjungitur, cur Deus luos dicto modo ducat, & quem in finem, nimirum, quia ipfius eſt regnum, potentia& gloria in ſe- cula, Amen. Hoc eſt, Tu esrex noſter, re gnas in Eccleſia tua, cujus, nos membra ſumus. Itaque adte clamamus, petimusque ut tu, quia potes, nobis ſuecurras, nosq́ue recipias in gloriam tuam. Itaque elauſula illa nos monet Dei potentiâ,& bonitate ſuffultas eſſe preces noſtras,& Dei laudibus preces noſtras eſſe claudendas. Parricula verò Amen no- ſtrum deſiderium,& fidei certitudinem exprimit. Pulchrsé igitur hæe clauſula totam orationem concludit, dicir Dn. Chemnirius pag. 444. Harm. Primò enim Deum promiſſionis ſuæ,& quaſi officii ſui admo- net, exponens cauſam, quare illa à Deo petamus,& ab ipſo nobis dari ſperemus. Oratio his verbis tuum eſt regnum commonefacit Deum mandati, promiſſionis,& officii ſuj in ſuo regno, acſimuloſtendit cau- ſam, cur hæc petat, nec apudalium, ſed apud Deum ſolum quærat. No- mine enim ꝛegni, non regnum univerlale ſu per omnes creatutas, ſed ꝙ vocaturtegnum cœlorum, regnum Dei,& Chriſti in Eccleſid intelkgi- tur. Hæc verba, tua eſt potentia, monent, Deum, ea, quæ petimus habere in manu ac pOteſtate ſuà, hoc verbo, Et gloria oratio Deum admonet, glorioſum ipſi hoc eſſe,& cedere ad gloriam& laudem miſericordiæ, Potentiæ,& beneficentiæ, ſi nos exaudiat. Secundò hac clauſula fides Petentium exſuſcitarur,& confirmatur de exauditionis certitudine. Tertièò monet nos, quomodo beneſicia im pettata ſint uſurpanda, ec ad quẽ finẽ referẽda, nimirum ad Dei gloriam, ut dicitur Pſ. 4 5.v.) 0. Glo- riam regai tui dicent,& potentià tuam loquẽtur, ut notam faciant filiis hominum Potenriam tuam,& magnificentiam gloriæ regni tui. 27. 2. Graca exemplaria apud Matthæum cap. 6. verſ. 13. claſulam eam habent. 3. Syrus interpres eã reddidit. 4. Apoſtolus Paulus. 2. Tim. 4. v. 18. Ultimam pecitionem de liberatione ah omni ma- loreddens clauſulam illam addit dicens 2 Liberabit me DP.0 MINPS 46 om. äääöäöäöä““ —**————=— 8—————ſſſſſſſ——— ———————---Oc-( Q–aO—————— 8 ——————— m,————————— ꝗ——— —— 2— 3————— ſſſ—ͤͤͤͤä“ 3 L 38 8 8 ͤͤſͤſſſſ*—————y—— — 1096 iDPe Papiſmo ab omni opere malo: Et ſalvum faciet in regnum ſuum ceœleſte. Cui gloria in ſau- la ſeculorum. Amen. iet⸗ 28. z. Legitur eadem clauſula ferè jiſdem verbis t. Paral. 29. „. II. Tuaeſt Domine magniſicentia,& põtentia,& gloria, atque victo- tia,& tibi laus: Cuncta enim, quæ in cœlo funt,& in terraâ, tua ſunt, tuũ Domine regnum,& tu es ſuper omnes Principes. Similia leguntut, 2.Paral. 20.v. 6. 1, Tim. 6. vy. 15.16. Apoc. z. v. 13.64p. 7.V. I2.1. Pet. 4 y. II. cap.;. v. I1. Pſalm. 145.v. 11. 13.Ap6.12.y. 10. b 29. 6. Denique Chryſoſtomus& Theophylactus claufulam lllam interptetantur. Non immeritò igitur eam retinendam eſle col- ligimus. 3 30. Quxſtio quarta: An hora Canonicæ per ſeſint cultus Dei, quibu ſpeciale ſit tribuendum meritum: 31. Reſp. De murmurant Pontificii orationem Dominicam ad certum ſphærularum numerum: Deinqde iſtis demurmurationibus certas horas aſſignant IInde de horis Canonicis Bellarminus lib.r. cap. 10.& ſeqq. Prolixè diſputat,& quinque huic Diſputationi capita aſſignat. Primum eſt de nomine,& definitione, quod videlicer, divinum sfficꝛum dicatut, eò quòd in iis precibus contineatur id, quod facere de- bemuserga Deum, ſiquidem orare& laudare Deum proprium eſt of⸗ ficium Chriſtianorum,& præſertim eorum, qui Clerici, vel Monachi dicuntur. Eædem preces, inquit, dicuntur horæ Canonicæ, quia certis ho- risrecitari debent juxta Canones.& regulas ſanctorum Patrum. Alterũ eſt de partibus officn hujus, deq́; Canonico tempore fingulatũ partiũ⸗ quarum alias facit Majores, alias Minores, Majores ait, funt, N ockurni, Laudes, Prima, Tertia, Sexta, Nona, Veſperæ, Completorium. Minores ſunt Pſalmi, Hymni, Lettiones, Cantica, Antiphona, Reſponſoria, Litania, Verſu, Capitula, Collectæ. Tertium eſt de ipſius officii antiquàâ,& rationabili inſtiturione. Quartum de modo rite officium perſolvendi. Quintum de perſonis, quæ ad hoc officium perſol vendum obligantur. 32. DProteſtantes veròo demurmurationem illam ad certam ſphærularumnumerum docent I. eſſe fuperſtitio lam. 2. magicam, quia ei conrra ſcripturam peculiarem ſpiritualem ineſſe efficaciam fa- bulantur, propter quam fæpius eam repetunt. 3. Deo, ipſiuſque verbo adverfam, quia hac Sæνϊνα ſuà Deo quaſt extorquete beneficia conantur, atque impiè confidunt Deum ſibr hae demurmuratione de- bitotem conſtituere. 3. Quod arne Xnir Neen renmeum,Na⸗ Anr 1 w ee Cnana Der ne Lrmrer. Hit necdas n — 4 Dipputatio IXIVY. 131 33. Quod attinet horas Canonicas, de illis noſtram ſententiam ſic breviter exponimus:PRIM, oportet ſemper,& deſinenter orare 1. quia quovis tempore undique infinita nos circumdant mala. Itaque ſingulis momentis indigemus ope divina,& defenfione: Nam neceſſi- tates noſtræ id ſuadent. 2. Quia Chriſtus& Apoſtoli ad frequentes preces nos hortantur. 34. S=ouxp, Cum autem imbecillitas,& ſegnities noſtra in rebus divinis ſit tanta, ut ad preces ſimus excitandi, ideò non incon- veniens, ſed utile eſt, ut quiſque Chriſtianus ſibi peculiares conſtituat horas, quibus Dei miſericordiam celebret, ejuſque opem,& protectio- nem imploret, ita tamen ne opinetur cæteris horis à precibus omninò abſtinendum eſſe. 35. Nam. Ur preces habeantur expreſsè in V. Teſtamento eſt mandatum, Pſalm. 30. v. 5. Pſal. z3. v. 2. 3. Pſal. 47. v. 7. Pſal. 66.. z. Pſal. 68. v..à G. Pſal. 8I. y. i. Pſal. 87⁷. y. 7. Jer. 20. v. 13.&c. Et ſi quis liberè ſibi certas quaſdam præſcribat horas, illud à Spiritu S. non im probatur, ut nec pu- blicæ concienes, quæ certis habentur horis. 36. 2. Legunrtur ejus rei exempla in V. Teſtamento plurima, ut Judis.5.v. i. cap 10.& 12.1. Paral. 25. 2. Par. 5.y. 12. Nehem. 12.v. 31. Pſal. 26. y. 7. Pſal. 27. v. 4. Pſal.3 0. y.. Pſal. 57.v. 8. Pſal. 59. v. 17. Pſal. 108. y. I. Pſalm. 118. v. 16 4. Dan. 6. y. 10. 37. 3. Mandantur etiam paſſim in N. Teſtamento preces, ut Coloſſ. 3.v. 16. Eph.. v. 19. Jac. 5.v. 13.&c. 4. Exauditionem Deus non tan- tum Eccleſiæ toti, ſed etiam ubi duo, vel tres conſenſerint promiſit, Matth. 8. v. 19. 1. Tim.. v. I. I. Cor†. 14. y. 26. 28. 4. Exemplo nobis eſt in N. Teſtamento ipſe Chriſtus, Matth. 26. v. 41. Marc. 14.v. 38. Luc. 22.v. 45. Ipſi Apoſtoli, ut Paulus, 1. Cor. 14. v. 15. Petrus,& Johannes, Acl. 3. v.. Iniverſi Apoſtoli, Act. z. v. 46. Atque preces tempore Chriſti,& Apoſtolorum habebantur in tem- plo, Luc. 18. y.9. Act 3. v. l. c. 4. y. 24. 39. 5. Pii Patres certas horas, quas Canonicas vocamus, ordi- narunt, quibus Plalmi Davidici in Eccleſià Dei cantarentur, Deus ce- lebraretur, pro beneficiis collatis gratiæ ipſi agerentur,& ad plus dan- dum invitarerur. Cenſent etiam nonnulli conventum Hieroſolymis fuiſſe, qui conſtiterit viris Eccleſiaſticis,& politicis. Ceccccc 40.6. Cæ- — —— „— — ————— ,“ 1092² De Papiſmo 40. 6. Cæterùm cum clariſſima lux partim Apoſtolotum temporibus, partim poſt ea variis in locis ſuboritetur,& ſubinde vel planè in quibuſdam locis extingueretur, vel Ethnicis,& Judaicis opi- nionibus commiſceretur, pii Reges Francici certa collegia Clerico- rum conſtituerunt, ut in iis puritas doctrinæ,& cultus conſervaretur, de rebus divinis,& arduis conſultaretur, qui aliis Eecleſiis propagan- dis inſervire poſſent, educarentur: Exhis quidam, qui dignierant, Eecleſiarum inſpe ctores conſtituebantur. Eum in finem Carolus Ma- nus circa annum Chriſti. 776. Epiſcopatus Oſnabruggenſem, Hal- Bertadenſem, Munſteriemtem Ve de hfem„Bremenſem, Minden- ſem, Hildeshemenſem,&c. conſtituit. Huncalii Principesin illiseri- gendis,& ordinandis ſunt inſecuti. Et Eccleſiam nominarunt cathedra- lem, quia eſſe debebat quaſi cathedra doctrinæ, velut Cnryſoſtomus dicit, ledes doctrine. 41. 7. Auguſtinus ſcribit Epiſt. 119. De hymnis,& Pſalmis canen- dis habemus ipſius Domini,& Apoſtolorum documenta,& exem- pla,& præcepta. Cyprianus in ſerm. 6. de oratione Dominicà. Nobis fra- ttes dilectiſſimi, inquit, præter horas antiquitùs obiervatas, orandi nunc& ſpacia,& ſacramenta creverunt. Nam& manòè orandumeſt ut reſurrectio Domini matutina oratione celebretur. Recedente item Sole, ac die ceſſante neceſſarièò rurſus orandum eſt. Auguſtinus jam ante allegatus de lib. I. de opere Monachorum. Quid agant, ait, qui opera- ri corporaliter nolunt, cui rei vacent, ſcire deſidero. Orationibus, in- quiunt,& Pſalmis,& lectionibus,& verbo Dei. Sancta plane vita, & in Chriſti ſuavitate laudabilis: Sed ſi ab his avocandinon ſumus, nee manducandum eſt, nec ipſæ eſcæ quotidie præparandæ, ut pofſint apponi,& aſſumi. Si autem ad iſta vacare ſervos Dei certis intervallis temporum ipſius infirmitatis nece ſſitas cogit, cur non& Apoſtolicis præceptis obſervandis ali quas partes temporum deputamus? Citis enim exauditur una obedientis oratio, quam decem millia com- temptoris. 4²¾¼⁄·— Quare commendamus ipſam rei ſubſtantiam, ipſas pias preces, quando de horis Canonicis quæritur& pias cantiones Eccle. ſiaſticas„Certum, ac decentem ordinem cum in publicis, um in priva- tis ptecibus ſervandum, quippe qui ipſi certis diebus,& horis ad cul- tum bonida, Awn Dt r Klüdd wun . nk verer qudir Diſpputatio IXIy. 1093 tum illum exercendum convenimus„ certafque agendi formu- las uſurpamus. Non enim confuſionis,& incompoſiti ſtatus Deus author eſt, ſed pacis, I. Cor. 14. verſ. 33. omnia decenter,& ſe- cundum ordinem fiant in vobis, verſ. 40. Gaudeo videns ordinem ve- ſtrum, Col.²qv.5. . Improbamus verò 1. Superſtitioſam alligationem cultus divi- ni ad certum ſubjectum perſonæ, nimirum ad certum hominum otioſo- rum genus: Repugnat illa dignitati omnium Chriſtianorum, I. Tim. z. „Pet. z.— 4 4 1 44. 2. Superſtitioſam pontificiam alligatiouem ad certa tempo- ra, horas,& loca: Multorum enim eſt opinio quaſi certis quibuf dam diebus,& dierum horis per ſe peculiaris inſit fanctitas, pro- Pter quam gratia Dei tum major inter homines diſtribuatur, quàm aliis temporibus;& opera, quæ illis ſiunt diebus eſſe ſanctio- ra, quam quæ fiunt diebus reliquis. At per ſe dies omnes ſunt xæquales, necalius alio ſanctior. Omnes dies voluntate Dei illuxe- runt. Itaque nulla in illis deterior, nulla utique melior erit. Va- leat igitur ſuperſtitio illa papiſtica: Nemo nos judicet in parte di- ei feſti,& ſabbati, Col. 2. Benedixit quidem Deus,& ſanctificavit diem ſabbati, verum non tatione ſui in abſtracto, ſed in concre- to, RXratione operis, quod juſſit in eo fieri: quia dies& menſu- raoperum, Bonaventura in 2. Sent. diſt. 15. Veréè ſcripit in cap. 4. ad Gal. canſam inſtitutionis,& obſervationis feſtorum explicant HiERONYMuS: Dicat aliquis, ſi dies obſervare non licet, nos quoò que ſimile crimen incurrimus, quartam ſabbati obſerrantes,& Paraſceven,& diem Dominicam, E jejunium quaçdrageſimaæ,& Paſchæ feſtivitatem,& Pentecoſtes lætitiam,& pro varietate regionum, di- verſa in honore martyrum tempora conſtituta. Ad quod, qui ſimplicite: reſpondebit, dicet: Non eoſdem judaicæ obſeryationis dirs eſſe, quos noſtros. Nos enim non aLymorum Paſcha telebramus, ſed re- ſurrectionis,& crusis. Nec ſeptem juxta morem Iſrael numeramus ₰ hebdomadas in Pentegzoſte, ſed Spiritus gancti veneramur adventum. Et ne inordinata populi congregatio ſidem innueret in Chriſtum„ propterea dies aliquot conſtitut ſunt, ut in unum pariter veniremus. Non qus Cesccte 2 cele- 5 6 . 4 ͤͤ eeeee eas wans e u 1094 De Papiſis celebrior ſitilla dies, qu conyenimus, ſed quo quacunq, die conyeniendum ſit&r conſpectu mutus maior latitiaoriatur. 45. 3. Superſtitioſam alligationem ejuſdem cultus ad certas precas tantiones,& lectiones ab hominibus otioſis ſuperſtitiose compilatas, cum qua eſt conjuncta opinio præciſæ neceſſitatis,& cultus, atque meriti contra Chriſtianorum libertatem, arque apertiſſimos Scripturæ textus. 46. 4. Superſtitioſam neceßitatem: Nam addunt Pontiſicii opi- nionem neceſſitatis ſub obedientiâ debitã,& ſub pœnà excommuni- cationis, ita ut morraliſſimè dicant peccare eos, qui illam conſtitutio- nem non obſervat. At horæ ilæ Canonicæ nuſpiam ſunt mandatæ: Der ſe ſunt res media: Omnia fieri dehent ad ædificationem Eccleſiæ: Li- bertas Chriſtiana non eſt evertenda. 47. F. Superſtitioſam operis coram Deo meritorii perſuaſionem: Fa- bulãtur enim Pontificii, in quorum animis hæret opinio operis opera- ti, deleri feriis,& obſervatione horarum Canonicarum peccata, etiamſi nulla agatur pœnitentia. At quicquid eſt extra fidem, peccatum eſt, Rom. 14. v. 23. Sine ed nemo poteſt placere Deo, Heb. 11. v. 6. Apoſtolus Paulus connectit converſionem,& fidem, Act. 20. v. z1. Johannes dici- tur prædicaſſe pœnitentiam, Matth. 13. v. 2. Hoc ſic exponitur, Act. ¹9. verſ. 4. Prædicavit fidem in Chriſtum, nempe inremiſſionem pecea- torum. 48. 6. Quare ſcribit Chryſoſtomus Homil. 40 in Matthæum: Quid ſabhato illi opus eſt, qui per totam vitam ſuam agit ſolennitatem, caleſti yj⸗ vens diſciplana, pestata fugiens, virtutes colens: Solenniter igitur vivamus can- tinue: Nam tunc ſolum veram ſolennitatem peragimus, cum ſpiritualu rits continuè cultum augemus. Et in 1. Cor. 11. Vigilemus cum Domino, cumpunga- mur cum diſcipulis, oremus, ſemper id quidem, ſed in diebus ſolennibus potipi- mum. Namq ſolennitates,& feſta idedò inſtituta ſunt, non ut turpitudini Fer⸗ viamus, nec ut delictæ cumulemus, ſed ut illa prorſus abiiciamus. 49. 7. Auguſtinus de otioſis& impiis illis quæſtuariis ſctibit lib. 1. de opere Monach. cap. 2 8. Diabolus tam multos hypocritas ſub habitu Monachorum uſquequaque diſperſit circumeuntes provincias, nuſquam miſos, nuſquam fixos, nuſquam ſtantes, nuſquam ſedentes. Alu membra mart)rum, venditant: alii ſimbrias,& bylacteria ſua magnificant, alii patentes; vel con- ſauguineos ſuos in illa, vel illa regione ſe audiſſe vivere,& ad eos pergere mentiun- tur: Et omnes perunt,& omnes exigunt, aut ſumptus lueroſa egeſtatu, aut kun⸗ ata e wn u k rgudtten i ** ¹ 1 1 1 . Ffacneben A 11 Kül, 1 See Kar I H Win üm, ung Krir 4 ö 1 Arul na mm un u wmanamh r unme h Can. Bihutatio IXIy. 1695 latæ pretium ſanctitatis: Cum interea ubicungq, in fadtis ſuus malis deprehenſi fuerint, vel quoque modo innotuerint, ſub generali nomine Monachorum, noſtriũ propoſitum blaſpbematun.— 50. Quaſtio quinta: An tituli, qui in Antiphona, Salve Regina Call, mater miſericordis, vita dulcedo,&s. Maria tribuuntur, ſint legitimis 5I. Keſp. Defendere Antiphonam illam conatur Bellarminus lib.. de Bonis operibus in Partic. cap1s. PRIMò inquit, dicitur, Re- gina quia omnes beati reges ſunt, Matt. 5. c. 2. SEeVNPS dicitur ma- ter miſericordiæ, 1. quia Chriſti, per quem miſericordiamà Deo conſe- cuti ſumus, mater eſt. z. quia nobis quotidiè miſericordiam à Deo precatur,& impetrat. 3. phraſi hebræâ, quaſi mater valdè miſericors. TERTI dicitur vita, quia Chriſtum peperit,& per illum facta eſt ma- ter omnium viventium vità ſpirituali. aV AR TO dicitur dulcedo, quia innumerabilibus beneficiis, ſemper conſolata eſt,& quotidiè cõ- ſolatur afflictos. AvIN Tò dieitur Spesnoſtra, quoniam poſt Domi- num; in ipſius potiſſimum interceſſione confidimus. 5E X T0 recte additur: Et Jeſum benedictum fructum ventris tui nobis poſt hoc exilium oſten- de: Nam certè non minus eſt ſalvare homines, quam oſtendere illis Sal- vatorem. 52. Qugquo verò ſe Bellarminus vertat, non poteſt ab idolola- triã antiphonam illam excuſare: Cultus enim religioſus ſoli debetur Deo, qui ſolus vult adorari, qui ſolus eſt cordium ſcrutator, eſt ſolus o- mniſcius, ut defectus noſtros ſciat, eſt ſolus omnipotens, ut opem no- bis in neceſſitatibus ferre poſſit: Qua de re egimus in Diſputationibus de Sanctorum invocatione, ad quas remittimus. 53. Quxſtio ſexta: An boraæ Canonisarecle liunguA peregrina per- agantur. 54. Kelſp. Bellarminus affirmativam tueri conatur lib. i. de bonis operibus in particul. cap 16. 55. Opponimus ipſi expreſſum Apoſtoli interdictum 1. c0r. 14.. 6. & ſequentibus: Nunc autem fratres, ſi venero ad vos linguis loquens, quid vobis prodero, niſi vobis loquar aut in revelatione, aut in ſcien- tia, aut in prophetiâ, aut in doctrina.&c. verſ. 4.15 Si Orem lingua, Spi- ritus meus orat, mens autem mea ſine fructu eſt. Quid ergoò eſt; orabo Spiriru, orabo& mente Pſallam S piritu, pfallam& mente- Sed& de hac quæſtione alibi egimus. Cccecce 3§6. Qux- — 4 — 2———— 3. 8 ———*„* 8 6—8 8 8—„ 8“ 8 e— e— 1“ “ 3*—*——.—. 2“ E 4 ͤ — 3— 9 ͤ 3 1 1————————————— “ 3 3 6 45 2. 2— 3 1——— 4 e 66.—*—— ———————————— 5——— 5— ,,———— ͤͤͤͤſͤſͤͤ——y———— 2———— 2.——————— 8 2———————*——— ö— ener—.——.———————————.———— —— 8.——————B—B—B—yj————-- ———————— 9———— 2 ——.*————— ͤſͤſͤſſſſſſſſſſ— ſſſſſſ“— C——— 3 .“ —2 5 “ 1096 De Papiſmo 56. Queſtio ſeptima: An flagellatio ſui ipfius coryoru ſit per ſe culuu Dei, cujus ſit fructus corona vita aternæ? 1 7. Reſp. Quanti ſui ipſius corporis flagellationem faciant bon- tificii, docet ipſorum praxis. Jeſuitæ ſcriptum quoddam hac de tee- miſerunt, in quo novum,& abominabile hoc ſpectaculum celebratu ſingularis, in ſeriptura fundatus, a multus ſanctis religiosè obſervatus, Deo optimè placens cultus meritorius& ſatisfactorius. Bellarminus quæſtionem eam attingit lib. 4.de pœnit. cap. 6. pag. 1434. 38. Flagellationem verò illam his refutamus fundamentis. t. Corpus ſuum flagellare propter peccatotum remiſſionem, eſtſa- tisfactioni Chriſti detrahere. Ergo flagellatio in oculis Chriſtianorum meritò eſt,& eſſe debet abominabilis. Nam Chriſtus lolusyropter peccata noſtra percuſſus,& flagellatus eſt, Eai. 50.v. 6. Corpus meum dedi percutientibus,& genas meas vellentibus, faciem meam nona- verti ab increpantibus,& conſpuentibus in me. Cap. /3. v.. Iple vulne- ratus eſt propter iniquitates noſtras: attritus eſt propter ſœelera nottra: diſciplina pacis noſtræ ſuper,& livore ejus ſanati ſumus. 59. 2. Flagellatio illa originem ſuatn habet ab Ethnicis. Ergo in religionis negotio abominabilis eſſe debet Chriſtianis, quippe qui ſcire debent, Chriſtum pro ſe eſſe fHlagellatum, paſſum& crucifizum. De Antecedente dicit Polydorus Vezgilius de Inventor. rerum lib.7. cap. 6. pag. 593. In ſupplicationibus publici(poſteri Apoſtolorum) ordine procedunt, ut plurimuin ſaxis, linoque ora ce ntecti, ſeſe flagello converberabant, nudum ac lacerum tergum ferentes, velut vere pœnitentes decet. Vnde Ninipi- tas dictos volunt, quod eodem modo Deui placare ſtudeant, atque Niniitas olim monitis Jonæ Prophetæ pænuuiſſe conſtat. Cœætterum res ipſa ſidem facit 4 RO MANIS LyPERCISINSTITVTyM ESSEACCEPITVY M, quod illi Lupercalia ludrica celebrantes nudi per urbem incedebant, ac larva- ti flagellis ob vios cadebant. Tertullianus ac Martyres, Hodie, inquit, a- pud Lacedemonas ſolennitas maxima eſt Diamaſtigous, id eſt, flagellatio, in quo ſacro ante aram nobiles quique adoleſcentes flagellis afliguntur, aſtanti bus parentibus,& propinquis,& ut perſeverent adhortantibus. Et in Apolo- getico cap. 46. Certs Laconum flagella ſub oculis etiam hortantium pro- pinquorum acerbata, tantum honorem tolerantia domui conferunt, quantum ſanguinis fuderint. Plutarchus in Laconicis Apophthegm. Lacedemont alt, ☛ — — 8 —— ⏑—O er fetawan mm — ulm ndin. Nm( Ktah llamek nä Ae enſellercdu, aiser endmane ſſr du umdnet ac itie vote ejutua ee Vremſan 8 r neſ het( m VNagludel t itm Gn poſten Dclon natatich feſ m ut reenu. TA! deun luan S uhul ata.(el. 7 Ä ryTVNME cen au er iria s Nun, 0 3 ac Mart) Ln AMe D hs a b M, 9 ſauwſ— Eu Dißputatio LXIV. 1097 ait, pueri per integrum diem Hagellis ceſi, ſæpe numero ad mortem uſque Dianæ Orthiæ aram læti, alacreſque tolerant, atque inter ſe de victo- riâ certant, in eo poſita, qui diutius, magiſque perferat verbera, victoremque ſummaã conſequatur glorid. Certamen id Flagellatio dicitur,& quotannis babetur. I f 6e. 3. Factum illud nonnulli imitati ſunt Peruſæ in Thuſcia anno Chriſti 12 60. Et conſequenter in Hungaria,& Germania, an- no Domini 1349. qui ſeſe umbilicotenus ſcuticà nodosa„ ſive flagel- lo flagellarunt donec ſanguis ex corpore effluxit: UInde ſanguinariam Dænitentiam nominarunt; Sed à Carolo I V. illi ſunt proſcripti: Et cum ſeſe in Galliam conferrent,& publicè flagellarẽt à Clemente VI.in car- cerem funt conjecti,& ſub pœna Banni prohibitum eſt ne quis ſe pu- blicè flagellaret. Atque Johannes Gerſon Cancellarius Pariſienſis an- te 200. annos Tractatum contra ſectam ſe flagellantium conſcripſit,& edidit. b 61. 4. Non abſimile eſt flagellatio illa titui ſacerdotum Baal qui incidebant ſe cultris,& lanceolis dones perfunderenturfanguine, exiſtimantes ſe ſic reconciliari idolo Baal, z. Reg. 8.y. 28. 62. z. Spiritus S. cultum illum proprià intentione ſulceptum damnavit in Scripturà, Eſai 58. v. 5. Nunquid tale eſt jejunium, quod elegi, per diem affligere hominem animam ſuam? Nun quid quaſi cir- eulumcontorquere caput ſuum? Col. 2. v. 23. In ſuperſtitione non par- runt corpori. Quare flagellatio illa nobis eſſe debet abomina- bilis. 6 3v. OIEOTIO. ArBelarminas, habemus, inquit, exemplum A- poſtoli, 1. Cor. 9. v. 27. Caſtigo corpus meum,& in ſerratutem redigo. Ergo ſemet- ipſum flagellavit. 634. Reſp. Vocabulo caſtigandi impropriè uſurpatur in loco al- legato ab Apoſtolo: Significat enim ſusgure,& lubitu non uti in rigore detendi ſtipendia, aſfectibus carnus non indulgere, ſed eos reprimere. Nam 1. Quxſtio Apoſtolieſt: 4n firmi bond conſdientiâ poßint yeſci Idolothytis in tonſpectu& præſentiâ inſirmorum. 2. Apoſtolus reſpondet negativè. 3. Cum autem reſponderent Brmi, nihil eſſe idolum ideò citra læſio- nem conſcientiæ Idolothytis aliquem veſci poſſe; Regerit Apoſtolus, ſcientiam illam jactatam vanam eſſe, eò quod ſcandalizet infirmũ fra- b b— trem -“ 19. 2 u8 Seug. Weerse“ ehen 39 9 ue.. e — * . —— o,f— 8 6 1 3 3 4 4 4 1 1 4 3 1 † 4 4 4 8 1 3 eia ec wart, e neae Th Eeh Bwaeen 1098 De Papiſius trem,& ſuum exemplum ſubjungit, quo oſtendit, ſe in multis ſibitem. peraſſe, ut alios lucretur. Ego, inquit, ita curzo, non quaſt iucertum, ſic pugm non quaſi asrem verberans, ſed caſtugo corpus meum,& in ſervitutem redigns forte cum aliis pradictayerim, ipſe reprobus eficiar. 4. Caſtigat igitur corpus ſuum in iis, de quibus antea fuerat ermo, nimirum, nunquid non habe- mus poteſtatem manducandi,& bihendinunquid non habemus poteſtatem mu⸗ lierculam ſororem circumducendi, an ego ſolus,& Barnahas non habebimus ho⸗ teſtatem non operandi, ſi aliipoteſtatis veſtra par ticipes ſunt, quare nonpotius nos? Sed non uſi ſumus hac poteſtate, ſed omnia ſuſtinemus, ne quod offendiculum demus Eyangelio Chriſti, factus ſum infirmus, ut inſirmos lucri faterem, ſic igitur currite ut comprehendatus. Ego ſic curro, iic caſtigo corpus meum. z. Quare 11 m caſtigare hoc loco propriam habet ngnificationem. Ergòetiam ² cutrere,& pugnare, quodabſurdum. Finis Diſputationis LXIV. kger doc lcoe e eun d; 17 4Dludun. ranonölXI 8 uur Ego hc cc 4 4 8 4 . * DISPUTATIO LXV.& ultima. QuA. EST b DEIEFU NIO ET ELES MO- fyni.. Reſp. M. Magno Magni Alandro Sueco. T IES 1 I. KF ESrAr, utconferamus de jejunio,& Eleemoſynis, & quæ de his ſunt controverſa, mutuis collationibus e examinemus. Satis verò jejunè de his agit Bellarmi- nus qui defendere conatur doctrinam, quam jampri- 8 dem Spiritus S. nuncupavit œeòν Dæmonio- E rum, atque inter characteres hærericorum,& Apo- ſtararum etiam hunc ſtatuit„ quod juſſuri ſint abſtinere a cibis quos Deus creavit ad ſuſcipiendum cum grariarum actione, 1. Tim. 4. y. 3. Oſtendemus id ordine. 2. Aweckie Prima: Anfructus, ſeu eſſectus Eccleſtaſtici jeunii ſit pro peccatis tum noſtris, tum aliemi⸗ ſatisfacere, Deum iratum placare,& præmium cœleſte promereri? 3. Reſp. Eckius in Enchir tir. 14. Prop. 3. pag. 83 De jejunis, in- quit, liquet rem aſſe ſanctam propter corporus macerationem„ Spiritus pertinacis expulſionem, diyinæ gratia implorationem& Chriſtijejunantis imitationem. Felicianus Capitonus Narnienſis ſeribit explicat. Carhol. par. 2. Expl. 16:Pag. 172½. Prvponit Chriſtus jejunio mercedem futuræ gloriæ, cum Matth. G. fubjungit: Et Pater tuuus, quieſt in abſcundito, redder tibi. Quid enim Parer cæle- ſiis jejunantihus reddet, niſi cœleſtem vitam. Qui igitur jejuuia ab horrent, deſpi- ciuut, parvi pendunt, haud ſunt ex eorum numer⸗ diſcipuloriũ, quibus dicit Chri- Daddddd ſtus: — 3 5 4 4 4 5 4 5 4 “ 1 4 1 3 1 8 “ 4 3 4 4 3 5 “ 68 3 1 8 † 3 1 4 1 “ 4 4 4 3 ““ 4 1 8 4 8 1 3 4 3 “ ³ 4 “ 4 4 4 8 1100 De Papiſimo Kus: Cum ablatus fuerit ab eis ſponſus, jejunabunt. Petrus àSoto in aſſeitione Catholicâ de jejunio, Jejunium eſſe, ait, opus, quo ſatisſiat pro peccatis, qus eupientur illa, Dei ira mitigetur,& Deo nos reddamur gratiores. Johannes David in Veridico Chriſtiano, Tria ſunt, inquit, quibus communiter la- cari ſe ſinit divina bonitas: Oratio, jejunium, Eleemoſyna. Toletus ſcribit pag. 568. Jejunii finis eſt ſatis factio pro pœnis pectatorum: Quia enim co- gnoſcit Eccleſia pœænas Purgatorii, nimus eſſe graves,& poſſe peccatorem in iſto mundo levi pæna ſætufacere pro peccato, quod graviſima non ſatisfaceret pæ- na in Purgatorio, inſtituit hoc jejunium, quod eſt pœænale, in pœnarum peccatorum ſatufactionem: maximè cum ſatisfactio hujuſmodi in hoc exce- dat ſatufactionem Purgatorii, non ſolum quia levior multò eſt, ſed quia cum ingratia ſit, eſt meritoria gratia, augmenti,& gloria. Bellarmi- nus lib. z. de bonis operibus in partic. cap. 11. Fructus,&utilitates je- junii enumerans. Adverſarii, inquit, noſtri magno in errore verſantur, ſecuti Patriarcham ſuum Jovinianum: Docent quidem jejunium utile eſ- ſe ad carnis petulantiam coercendam, ad orationis auxilium, aud ſignum humilitatis,& pœænitentiæ; tamen obſtinatè contendunt jejunum nibil valere ad placandum DEy M, nhil ad ſaturfasiendum propescatus, nihil ad impetrandum auxilium, nihil ad cœleſte premium promerendum,&s Salmeron Tom. 4. Pag. 110.& ſeq. utilitates jejunii eaſdem enartans dieit. 1. quod jejunium naturâ ſuà carnem vincat, eamque domet atque Spiritui ſubjiciat. z. Quod per jejunium vincatur mundus, nempe oculorum concupiſcentia cum divitiis pariter,& hono- ribus. 3. Quod præſtet, ut Dæmones vincamus, ſicut& CuRIS Tus de Satanàâ triumphavit, nobisque jejunii armis de hoſte triumphan- di exemplum præbuit. 4. Quod victoriam pariat Angelorum, quibus cognatum eſt ipſum jejunium,& abſtinentia, quemad- modum&, quæ illis comparatur virginitas. 5. Quod jejunio fani- tas bonaque valetudo comparetur,& parta fervetur, atque aded omne morborum genus, quod corpus infeſtar, propul- ſetur. G. Quod pes jejunium DEuM ipſum maltis modis expu- gnemus, primè indignationem ejus in peccata noſtra conceptam pla- cando. atque mitigando, remiſſionemq́ue culpæ obtinendo. Secun- Ao impetrando ab eo virtutes, quibus rectè vita noſtra inſtitui- tur, atque exornatur: Siquidem jejunio acquiritur temperantia, quam 1, A eruhs u 19 a ulnatt utn u. u aiſaufa Ar 4— h. e9. unürnresjejunt em . Seut od per jenium 2 m qes nincms iq enn. jeimi umscc Nun od victaram 4 gelr u,&abt 7 uen 46 1,& pan N 1— Fngmltas ſ. A D 4 4 1 Arin Diſputatis I XyV. Tro quam in divinis ſequitur fortitudo, atque prudentia, cæterarumque virtutum chorus„ comitatus: præteread a Deo extorquet donum intelligentiæ, mentisque elevationem, impetrat Spiitus affe ctuſ- que noſtri inflammationem,& ardorem ad divina, conſolationem Promeretur divinam,& randem vitæ æternæ præmium. Videaturet. jam Coſterus de jejunio,& de dele ctu ciborum cap. 18. p. 549. junii agnoſcentes,& ſuperſtitioſum, ſeu Papiſticum jejunium dam- nantes diſtinguunt inter ipſum DEr cultum,& inter illud„ quod cultui inſervit: Jejunium per ſe,& propter ſe non eſt DEl cultus: Re- gnum enim D ar non eſt cibus„& potus, ſed juſtitia R& pax,& gaudium, in Spiritu Sancto. Qui enim in hoc ſervit, placet DEoO, & probatus eſt hominibus„Roman. 14. verſ. 17. 18. Et eſca nos non commendat Deo: Nequeſenim ſi manducaverimus plus habebimus, ſcilicet apud Deum, neque ſi non manducaverimus, quicquam nobis de- erit, I. Cor. 8. v... 4 PRorrsrANTIS veròô utilitates quaſdam veri je⸗ 5. Inſervit verò jejunium cultui, Deoque placet, ſiad hunc re- feratur finem„ ut caro coërceatur,& in ſervitutem redigatur, ne ſpixi- tui obluctetur,& ur corpus habeamus magis 1doneum ad res ſpititua- les, menſque ſit aptior ad effectus ſpirituales, atque ut piritus eò ar- dentiùs ſe totum dedere„& vacare pofſit pœnitentiæ, precibus, atque reliquis pietatis exercitiis: Huc reſpiciens Hieronymus, Jejunium, in- quit, non eſt virtus, ſed gradus ad virtutem. 6. Hujuſmodi fines, ob quos Deo jejunium probatur, oſten- duntur in ſcriptura teſtimoniis„ Rexemplis. Primus jinis eſt, ut caro ſobrietate, ſeutemperantia Coerceatur, atque ut Spiritui ſubjiciatur: Adhi- benda quidem eſt corporis debita cura,& commoda tractatio, ſed ea ſimuleſtadhibenda moderatio, ne corpus nimiã repletione, vel nimis delicatâ tractatione impipnguatum mentem obruat„Deut. 32. Cor gravet, Lucg. 21. Semen in voluptatibus ſuffocet, Luc. 8. Sed urin 4 Qfllcio retineatur, A Poſtolus dicit Rom. 3.y. 14. Carnis curam ne fece- titis in deſidexiis, Ddddddd 2 7. se. 2*—“ — 4—————— n02 De hapiſmo 7. Sacundus finus eſſ in exercitiis ſeria pænitentiæ: In ilis enim manei Peum ardenter eſſe inyocandum& adorandum. Jejunandum eſt igitur in il. lis, ut mens ſine impedimentis excitatius,&c liberius poſſit vacate me- ditationi de abominatione peccatorum. Exempla hujus reileguntun Jorlz. 3. Reg. z1. b 8. Tertius finis eſt in luctu,& calamitatibus, vel praſentibus, velim. minentibus: In illis jejunia enim ſunt admonitio de peecato, quodma- lorum eſt cauſa, conciones legis de irà Dei propter peccata: Exempla leguntur Jeel. 1. Jon. 3.z. Reg. 1z. Mich. 7.i. Reg. 7. b 9. Quartus finis eſt in precibus ſolennisribus,& ardentioribus: Unde Scriptura plerunque conjungit jejunium,& orationem,& quidem, annotante Dn. Chemnitio par. 4. Exam. p. 158. propter duas cauſas. Primò, quia impœnitentiũ oratio Deo nõ placer. Eſa. 1. v. 15. Jejuninn v. partim eſt incitamentum ad ſeriam peccatorum,& iræ divinæ conſide- rationem, partim eſt declaratio,& externum teſtimonium interioris contritionis. Secundò, quia oratio non debet labiis appropinquare Deo. Ad excitandam igitur, retinendam,& augendam intentionem in ota- tione,& ad cavenda obſtacula in precibus publicis, ſolennibus,&ar- dentioribus adhibuerunt ſancti jejunia. 10. Ex illis jejunii finibus qualecunque judicium fieni poteſt de ejus generibus. Bellarminus lib. 2. cap. 1. Accipitur vox jejunium, in- quit, quatuor modis, ex quibus oriuntur quatuor quaſi genera jejunii, irituale, morale, naturale& Eccleſiaſticum. 11. Eccleſiaſticum illud jejunium Pontifieiorum improbatuti aliam diviſionem oſtendimus. Commendar enim Seriptura nobis du- plex jejunium: Alterum eſt morale, quod eſt Chriſtiana ſobrietas;alte- rum ceremoniale, quod ſancti liberè inſticuerunt velin ſolennibus precibus, vel in aliis cafibus, velur copioſius de jejunio agamus, dici- mus hoc eſſe pium vel impium. jejunium pium eſt, quod ſacris li teris eſt conſenraneum, ejuſque nititur exemplis. Eſtque ppirituale, vel corp0- rale. Jejunium ſpirituale eſt abſtinere àpeccatis,& illicitis cupiditatibus„Fai. 88. v. 6. Nonne hoc eſt magis jejunium, quod elegi? Diſſolve colligatio- nes impietatis, ſolve faſciculos deprimentes, dimitte eos, qui confra- cti ſunt liberos,& omne onus dirumpe. Auguſtinus ſaper Johannem: Tract. 17. Jejumum, inquit, magnum& generale efl abſtinere ah ini⸗ quitatibus,& illicuis voluptaribusſeculi, quod eſt perfectum jeunum, ut abne- gantes 4 Diputatio LXV. n65 Lautes impietatem,& ſeculares upiditates, ſobriè& /uſtè& pie vivamu in hes Scuod 12. Corporalejejunium, quod nounulli reſpeclu ſinis rengioſum nomi- nant, eſt voluntaria abſtinentia Acibo,& potu, pietatis cauſa. Eſtꝗque hoc pr opriu, vel commune. Proprium eſt, quod certis quibuſdam perſonis in Scriptu- ra adſcribitur. Er hoceſt miraculoſum, ut Moſis, Exod. 24.v. 18. Deut. 9. v. 9. Elix, I. Reg. 19. v. 8. Chriſti, Matt. 4. v. 1. Mar. 1.y. 12. Luc. 4. v. I. Officioſum, ut Pauli, 4ct. 9. verſ. 9. b 1 1z. Commune jejunium multis convenit. Et hod eſttemporarium, vel quotidianum. Temporarium jejunium eſt, quando homines vel àprandio, vel a cœnà per certum tempus abſtinent, ut laſeiviens caro, quaſi fræno do- metur, 1. Cor. 9. v. 25. Oob commiſſa delicta verè doleamus, coram Deo nosabjiciamus,& humiliemus, z. Sam. 12.y 21. Ad preces ſerio cordis aſte ctu ardentiotes ſimus, Luc. 2. y. 37. Act. 13. v.*4. I. Cor. 7.v. 7. Atque ut extetnâ declaratione cum nofmeripſos, tumlalios ad reſipiſcentiam acuamus, Joel.2. v. 15.I. Jam. 7.v. 5 6. 14. Temporarium hocjejunium eſt velpublicum, Fſui. 58. v. z. Jud. 20. v. 26. Joel. 2. v. 12. Jon. 3. v. 5. 2. Paral. z. v. 3. velprꝛvatum, Exod.34. v. 28. 2. Sam. 3. v. 35. Neh 1.v. 4. Judit. S&. v. 6. Dan. 9. y 3. A l. 14 v. 23. 15. Qustidianum eſt, quando homines ſemper ſobriè,& tem- peranter vivunt, Lac. 21. v. 34. Attendite vobis, ne graventur corda ve- ſtra in crapulà& ębrietate t, Pet. y.. Sobrii eſtote,& vigilate: quia ad- verſarius veſter Diabolus tanquam leo rugiens circumn, querens quem devoret. b 16. Impium jejunium eſt, qued expreſſo Dei verbo adrerſarur. Eſtque 1. hypocriticum Eſai S8. v.4. Ecce ad lites,& contentiones jejunatis, Matt. 6.v. 16. Cum jejunatis, nolite fieti ſicut hypocritæ. Exemplum hujus vide, 1. Reg. z1. v. 12. 27. 2. Phariſaicum, Luc. 18. perſ. 12. Jejunio bis in Sabbatho.“ 17. 3. Papiſticum: Somniant enim Pontificii jejunium ſuum, quod certis temponb. indicunt,& conſiſtit in delectu ciborũ. habere rationẽ meriri,& eſſe ſatisfactorium pro actualibus peccatis,&pœnis. 18. Opponimus jejunio illi Papiſtico ſequentia. 1. Omnis cul- tus divinus nititur expreſſo Dei mandato, unde divinus dicitur. Atqui jejuniumi lud Papiſticum, ſeu ſuperſtitio illa Papiſtica non nititur ex- preſſo Dei mandato. Ergò. lImòô fummus ille Doctor Chriſtus, Matt. 3. Ddddddd z verſ. 16. —— 1104 De Papifmo verſ. 10. cujus mandatis ebtemperare tenemur, Matth. ⁊7, verſ. 5. ap as. verſ. 20. interrogatus à diſcipulis Johannis, cur ipſi& Phariſæifte- quenter jejunent; Diſcipuli autem ipſius non jejunent; Diſcipulis ſuis non certa jejunandi conſtituit tempora, multò minus ex jejunio Phariſaico meritorium facit cultum, ſed illud confert cum utuibus ve- tsribus, qui ſe habent ad doctrinam Chriſti, ut veſtimentum vetusad panniculum nqvum,&utres veteres ad vinum novum, Math,9. V. I4.Iz.16.. 18. Dicit quidem Chriſtus diſcipulos ſuos aliquando jejunaturs,, cum ablatus fuerit ab eis ſpanſus, idque opponit Felicianus Capitonus; Ve- rùm intelligit ChRISrus, non ſuperſtitioſum quoddam jejunium nec præſcribit certa tempora, vel certum modum cum opinione cultu diyini. Sed intelligit jejunium, cujus origo eſt vehemenstriſtitia:Inde gonjungit luctum cum jejunio. 9. 2, Præter unam hoſtiam, Chriſtum agnum Dei, nihil quic- quam pro peccatis ſatisfacere poteſt, nec ullum dari poteſt æquiva- ens auτυσ, meritumque præter ipſius ſanguinem, ut alibi pluribus oſtendimus. Ergo blaſphemia eſt tribuere jejunio ſatisfactionis, vel meriti virtutem., Athanalius ſerm, 2. contra Arianos ſcribit: Salyato- ꝛis hoſtia ſemel oblata, abſolvit omnia, jidaque in omne tempus perdurat. Et Chyſoſtomus Homil. 13. in Epiſt. ad Heb. Non est aliud ſacriſicinm in- quit, unum nospurgavit: poſt ilud ignis at gebenna. b 20. 3. Cuicunque jejunio ſuperſtitioſus affingitur finis, opi- nio cultus, meriti, juſtitiæ,& ſatisfactionis, illud prorſus rejicit,& ab- ominatur Deus. Affingitur veròilla jejunio Pontificio, utipforum pontificiorum oſtendimus verbis. Ergo. De Majore notamus quæ- dam Scripturæ teſtimonia, ut Eſai. 58. v.3. 4.7. Quare jejunavimus,& nonaſpexiſti: humiliavimus animas noſtras,& neſciſti? Bcce in die jejunii veſtri invenitur voluntas veſtra, omnes debitores veſtros repe- titis. Ecce ad lites,& contentiones jejunatis,& percutitis pugno impie Nolite jejunare ſicut uſque ad hanc diem, ut audiatur in excelſo cla- morveſter. Nunquid eale eſt jejunium, quod elegi, per diem afflige- rehominem animam ſuam? N unquid contorquere quab circulum gaput ſuum,& ſaccum& cinerem ſternere? Nunqnuid iſtud vocavi je- junium,& diem acceptabilem Dominos Jer./ 4. verſ. 0.12, Hac dicit DoMa Nus populo huic qui dilexit movere pedes ſuos,&nop quievif, r„— 8— 2 (pecknun⸗ s Luejunio loq i up 73= un 173, 4 TP mm apaltas Kn FA kr a, omnes deh Ec ethr —— Dißputatio IXy. Ifep quievit,& Domino non placuit: Nunerecordabitur iniquitatum corum,& viſitabit peccara eorum. Cum jejunaverit„non exau- diam preces eorum. Zach. 7. verſ. 3. Populus inteirogat: Nunquid flendum eſt mihi in quinto menſe, vel ſan ctificare me debee, fie- ut jam feci multis annis. Reſpondet autem Dominus verſ. 35. G9. Cum jejunaretis,& plangeretis in quinto,& ſeptimo per hos ſeptuaginta annos: Nunquid jejunium jejunaſtis mihi. Judicium verum judicate: Et miſericordiam,& miſerationes facite unuſquiſque cum ftatre ſuo.— b 21. 4. Quicquid annumerat Apoſtolus cultibus electitiis, il- lud coram Deo eſtabomin ibile„ quippe qui fiuſtra colitur mandatis hominum,& qui dicir: Non facietis ſinguli quod vobis rectum vi- detur. Atqui a oed'a, hoc eſt inediam,& abſtinentiam ciborum, qua Deum ſibidemereri quis ſtudet, annumerat Apoſtolus cultibus ele- ctitiis, Col. z. y. 23. Et 1. Tim, 4.y. 2. nuncu pat&dαœᷣναᷣa⸗ Dæmoniorum. Ergo. 1 b 12. 3. Pharifæus igitur allegans ſua jnjunia, Luc. 18. velut meritoria, deſcendit non juſtificarus. Et Marth. 6. Hypocrita ſuis jeju- niis nihil dicuntur mereri. Syracides dicit cap. 34. verſ 31. Homo, qui jejunat propter peccata ſua,& iterum vadens& haæcfaciens, oratio- nem illius quis exaudiet. Itaque jejuniam per ſe non eſt cultus Dei, ne- dum moralis. b 23. Quare improbamus jejnnium ſuperſtitioſum Papiſticum, quod fingitur cultus Dei moralis,& quidem meritorius; commen- damus jejunium Pædagogicum& quidem à fine bono inſervir enim cultui divino: Idem per omnia docuir B. Lutherus: uti videre cſtex Expl. cap. 6. Matth. Nam dicit: Præcipuè,& ante omnia ſobrietati eſſe ſtudendum; Poſtea adjungenda eſſe etiam exercitia, jejunii pro- priè dicti, ut aliquando corpus caſtigetur fubtractione cibi,& om- nium delitiarum corporis non impiaà aliqu opinione meriti, ſed hoe fine, ut catnis petulantia,& inertia repiimatur& cato Spiritui ſubj ciatur, urquc ad ferendas afflictiones„ubi opus fuerit, aſſue- fiat. 24. Quæſtio ſecunda: Nam ad rationem jejunii in N. T. abſtinentia & certus cibis, ac petißimum à carnibu pertineat? 25. Reſp. —— 3 3 3 8 1 3 8 3 3 3 3 4 4 4 4* 4 8 4 3 4¹ 1 4 4 8 3 4 1 — * * * 8 1 84 “ 4 4 1106 De Papiſmo 26. KReſp Bellarminus lib. 2. de bonis operibus in part. cap.z. ſcribit: Cihorum delectum, qui in Eccleſia Cat holicà cer tis diebus ab omnihu, omnihbus diebus à quibuſdam religiose ſeryatur, paßim reprehendunt, Lutheruin libro de Libertate Chriſtiand, Phulippus in Auguſtanà confeßione,&c. Et cap.j. dicit: Probandum nunc ſupereſt, ad rationem iejunii abſtinentiam à certis aibi, atque à carnibus potißimuùm pertinere. Adve: 1arii ſiquidem ſolum in genereab- Hlinentiam à nimio,& lauto cibo, non autem in particulari ab aliquo genere cihi ad rationem jejunii pertinere contendunt. Eckius in Enchir. Tit. 14. Eccleſia, inquit, licite prohibet certos cibos certo tempore. Coſterus in Enchir. de je- jun.& delectu cibor. prop. 4. p. 590. Eccleſia à Chriſto authoritate accoyta, ait, recte impoſuit Chriſtianus jejunia,& à certis cibis abſtinentiam, cujus yrace- ptum quiſquus violat, ac contemnit, gravi pectato ſeſe obſtringit. Eccleſiam hahe- tejus in ſibi ſuhjectos in his, quæ ad animarum ſalutem pertinere judicavtrit,ſ quis in dubium vocare velit, is omnem obedientiam de medio ſuſtulerit Hiero- nymus aPoli iosiculus in expoſit. Ordin. Fiat. Minorum pag. 319,n. 3. In omni Eccleſiaſtico jejunio, inquit, eſus carnium interdittus eſt. Eſus autem oyorum,& lacticiniorum,& esrum omnium, quæd carnibus ſementinam origi- nein trahunt, tantum in quadrageſimaà, non inaliis interdicitur jejuniis. Et pag. 320. Servanda eft hora efectionis, quæ eſt, ut cibus circa horam nonam, h.&. ter- tià horã poſt meridiem ſumatur. pag. 323. Ad integritatem jejuniipertiner ſe- cundum omnes, von niſi ſemel in die jejunis comedere. Peltanus de tribusbon. oper. generibus pag. 13 4. Chriſtiano, vel Eccleſiaſtaco ritu inquit, h.e. ſerun- dum normam ab Eccleſià præſcripatm, vel ab eädem approbatam, jejunaturus prater ciborum delectum, qui propriæ rationis jejunio adeò intrinſecus eſt, utah eo divelli vix queat, duo obſervare debet: Horum alterum eſt, ne ſæpius, quamſe- mel interdiu eibum ſumat: Alterum eit, ue ante nonam, vel veſperam, velcraßa quadam calculatione, ante meridiem iſtud faciat: quod ſi quid ex tribus his pra- termiſerit, ut abſtinuiſſe dici queat, legitims je junaße dici nonpoteſ. 27. Caniſius igitur in Inſtitut. Chriſtianæ charit. hanctradit definitionem: Jejunium eſt certis diebus juxta morem,& praſcriptum Eccleſiæ carnibus abſtinere,& ſaltem unità cibi refectione indie contentum viyere fru- galius. Coſterus dicit in Ench. pag. 549. Jeſunium Eecleſiaſticum eſt, cumm quis ad Dei gloriam, ut corpusa ffligat, carnibus ab ſtinens, nec ante meridiem, aut circa meridiem: nes ampluus, quàm ſemel corpis in die eibo reficit. 28, Sen- — eni mauus en un aad na dam 1 zu uns n 3 At u. meiq 71 1 pan M d euid r In r tuc Srm n uud, unnd e rirn 1lui u* un aen M he en laütat(f ar 4e u n uuidt nuun n A r 21 uli 4 1 9 1 anA Ans A rro7 27. Sententia verò Proteſtantium eſt, poſſe quidem ah aliquo diſcrimen ciborum, ut& temporis, obſervari ad ſanitatem ſuam vel conſervan- dam, vel recuperandam, vel ob conſimilem cauſam, Eccl. 10. v. 17. Syr.; 7. v.z0. 31. Act. 15. v. 20. Rom. 14. v. 21. 1. Cor. 8 y. 13.1. Cor. 10. verſ. 8, 13. Improbant verd factum pontißciorum ciborum certorum uſum certis diebus prohibentium, & delectum ciborum præſcribentium cum opinione neceßlitatis, cultus,& meriti, atque à veteribus Tatianis, Encratitis„& Manichæis hac in causà haud multum differentium. b 28. Opponimus igitur opinioni Pontificiorum propoſitiones duas. PRIMA PDRKOPOSITIOÜ:InN Teſtamento diſcrimina illa ciborum Levitica ſunt ſublata. Imò ſæcer codex differentiam ciborum ſub opinione neceßi- tatit, cultus,& meriti obſervandam eſſe negat. Quæcunque igitur opinio differentiam illam introducere conatur, adverſatur ſacro codici. At- qui eam introducere conatur dogma Pontificium de jejunio. E. 29. Nami. Servator dicit, Luc. 10.v. 8. Manducate, quæ appo- nentur vobis. z. Et Matt. 15. v. i. Non quod intrat in os, coinquinat ho- minem: Sed quod procedit ex ore, hoc coinquinat hominem. Cum verò Phariſæi, audite ſermone illo offenderentur: KReſſ pondit Chriſtus: Omitrite eos, duces ſunt cæci cæcorum. 30. Excipit Bellarminus lib. 2. de bonis oper-in par. cap. 8. Ne- gati nonporeſt, inquiens, quin id, quod intrat per os, aliquo modo coinquiner bominem: alioquin crapula, Gebrietas, quæ os intrant, hominem non coinqui- Nart nt. 31. Reſp. ludit Sophiſta: Nam primdò Chriſtus agit de cibo& potu; Jefuita de ebrietate,& crapula. Serundo, legitimus,& juſtus cibi potus, eſus, acuſus non coinquinat hominem ſed abuſus, ſuperflua& ſuperſtitioſa ſumptio: Nam edere,& bibere per ſe libera,& media res eſt: Si quid ipſi accedit cortuptelæ, illud ab ipio oritur homine. Cenſeri igitur debet non extrinſecum, ſed intrinſecum. 32. 3. Facta eſt vox ad Petrum, 4A. 10. v. 5. Quod Deus puri- ficavit, tu commune ne dixeris. 4. Cum tem pore Apoſte, lorum move- retur quæſtio de ceremoniis Moſaicis,& ſic etiam de diſcrimine cibo- rum, Leyit. 11. num& Chrifiani his unt obligati, concluſerunt Apoſtoli unanimiter in Synodo fud legitime in spiritu Sancto con- gregatà Act. 15. y. 20. 28. 29. Vjfum eß Spiritus S.& nobis nibil ulira impo- nere vobis oneris, quàm hat neceſſaria: Vyt abſtineatis vos ab immo. —,—— 2 Eecceee 14 11 3 6 3 6 5 4 3 4 4 8 1 3 8 4 8 8 1 8 4 . 1 5 ͤſͤſſſſſſ“ — ——— 110& De Papiſms latis ſimalacrorum,& ſanguine,& ſuffocato, 2 fornitatione. Non qyaſ immolata illa per ſe ſint im munda, ſed ut publicè teſtarentur, ſibi cum dololatri nihil eſſe commune, I. Cor. 10. Deinde neceſſitas illa non eſt ſimplex, ſed referri debet ad temporis conditionem, ut nimirum Gen. tium cum Judaæis eſſet magis apta,& minus diſſentanea vivendi ratio: Nam IJudæi recens ad Chriſtianiſmum adducti vehementer offende- bantur, ſi quem Chriſtianum videbant mandere ſfanguinem,& fimile quod in lege prohibitum. Apoſtolus igitur dicit, Rem. 1J4.y.15. Noli cibo tuo illum perdere, pro quo Chriſtus mortuus eſt. Et 1. Cor.&.y. 3. Si eſca ſcandalizat fratrem meum, non manducabo carnem in æternuũ, ne fratrem meum ſcandalizem. Cauſa verò mandati hujus Apoſtolici ceſſante, ceſſat& ipſum mandatum. 33. F. Rom. 14.v. 17. Regnum Dei non eſt eſca, ſed juſtitia,& pax- & gaudium in Spiritu S. 6. 1. Cor. 8. v. 8. Eſea nos non comm endat Deo:- Neque enim ſi manducaverimus, abundabimus: nequsè ſi non mandu- caverimus, deficiemus.— 34. 7. Hieronymus ad Euſtochium Tom. I. pag. 137. ſribit: certè honorari nequicquam poteſt eo cultu Deus, quem verbo non inſtituit. Ori- genes Homil. 10. in Levit. pag. 159. Vis, oſtendam tibi, ait, quale te oporteat ieiunare ieiunium ieiuna ab omni peccato, nullum eibum ſumas malitia nullas capias epulas voluptatis, nullo vino luxuriæ concaleſcas, ieiuna à malis allibus, abſtine à malis ſermonibus, contine te à peſimis cogitationibus, noli contingere panes furtivos perverſæ doctrina, non concupiſcas fallaces Philoſophiæ eibos, qui te à veritate ſeducant: tale ieiunium Deo placet. Auguſtinus Serm. 172. de temp. Jejunia Chriſtianorum, inquit, Spiritualiter potius quàm carnaliter abſervanda ſunt. 35. PROPOSITIO SEcCuNDA: Libertas Chriſtiana in Ecclefia ftudiose eſt ſervanda: Hac enim doctrinà conſervatà, conſervatur præci- puum religionis Chriſtianæ caput, quod eſt de gratuità peccatorum remiſſione. Et hac doctrinæ luce amiſſa obſcuratur doctrina de lidei iuſtitia, transferturquè beneficium hoc Chriſti ſummum in obſervati- onem rituum, lohan. 8. v. 36. Si vos Filius liberaverit, vere liberi eritu. Gal- 5.vI. Qua libertate Chriſtus nos liberavit, ſtate,& nolite iterum iugs ſervitutis contineri. Quo igitur impugnatur Chriſtiana libertas‚ illud fugete Chtiſtianos oportet. Atqui ciborum delectu Pontificio ea impugna- tur, quia Eccleſiæ tanquam neceſſarius imponitur. Ergò 36. 1Apoſt⸗ aaa. r Arit us 1 An vias uni 8 us umuxis ili n mun Du uun KMe magat, xnur an LIcXD4N Hu doctmi afnd d. Diſputatio LX y. 1109 36. I. Apoſtolus igitur dicit, 1. Cor. 10. v. 25. Omne, quod in macello venit, manducate, nihil interrogantes propter conſcientiam. 2. Col. 2. verſ. 16. Nemo vos judicet in cibo aut potu. verſ. 20. Simor- tui eſtis cum Chriſto ab elementis mundi, quid ut viventes in mun- do placitis aſtringimini. 3. Tit I. verſ. 15. Omnia munda mundis: coinquinatis autem,& infidelibus nihil eſt mundum. 4. Rom. 4. P. z. Qui manducat; non manducantem non ſpernat: Et qui non mandu- cat, manducantem non judicet. 5. 1. Tim. 4 v..z. In noviſſimis tem- poribus diſcedent quidam à fide, attendentes S piritibus erroris,& doctrinis dæmoniorum, prohibentium nubere, abſtinere a cibis, quos Deus creavit ad ſuſcipiendum cum gratiarum actione. 37. Conqueritur Bellarminus ge impudenti Proteſtantium calumnia, eamque multis refellere conatur lib. 2. cap 4. Multi, inquit, ex adverſariu Catholicæ(KRomanæ) Fccleſia illud b/icaunt, quod cihos prohi- beat, quaſi naturã ſua immunii fint,&c. 38. Keſp. 1. Prætermittere igitur debebant Pontificii conſecra- tiones ſuas: In his enim eXpPreilis verbis petunt, ut Diaboli vis, ac po- teſtas à creaturis expellatur,& per conſecrationes hoc accipiant, ut ſint ſanitas mentis,& corporis. Ergo ſtatuunt, creaturas per ſe,& pro- hibitis temporibus, quando non conſecrantur, à diaholi poteſtate infectas, ine uinare corpus,& animam, niſi diabolus inde execratio- nibus Pontificiis exorciſetur. 2. Abjicere debebant fundamen- ta, quibus hactenus ſuperſtitioſum illum delectum ciborum defende- re ſtuduerunt, quorum unum ſumptum eſt à maledictione terræ, & per cçonſequens animalium in terra viventium; Maledicta verò non eſt aqua: Eigo neæ piſces in ea. Alterum à cibo Chriſti: Legitur enim non comediſſe carnes, ſed piſces, panes vel mel. Tertium ab effe cto: Carnis enim ea eſtimmundities, urt excitet in homine pravas catnis soncupiſcentias. 3 39. Quodex Levit. 11. Deut. 4de delectu ciborum objie tur, il- lud nihil plane juvat Pontificios. Nam 1. Habebatur tùm expreſſum Dei mandatum. 2². Abrogatum illud eſt in Nov. Teſtamento. Col.z. v. 16.dicit Apoſtolus: Nemo vos judicet in cibo aut in potu aut in parte diei feſti, aut neomeniæ aur Habbatorum. 3. Differentia illa eiborum obſervanda erat non certis diebus, ſed ſemper; At pontincii dele ctum ciborum ſtatis obſervant temporibus. 4. Annôn in codem capire Fffffff 2 Ley. 11. ſſſſſͤſſſſ— 1010 De Papiſino Leyit. II. v. 1I. Quicquid pinnulas,& ſquamas nion habet, eorum, qua in aquis moventur,& vivunt, abominabile vobis, exſecrandumque en carnes eorum non comedetis; Ut& r. Cor. 15. v.9. Nõomnis caro eadem caro: Sed alia quidem hominum, alia veròè pecorum alia volucrium, alia piſcium. 3. Levitica illa ciborum diſtinctio non verſabatur eircaid, num carnibus, vel piſcibus veſci liceret; ſed diſcernebat inter animalia munda,& immunda. Ergò inſulsè torquetur ad Pontificium ciborum delectum. Dicuntur verò quædam animalia immunda. 1. reſpectu valetudinis, quia ſunt inſalubria: Syracides dicit cap. 37. verſiculr Non omnia omnibus expediunt,& non omni animæ omne genus placet. Inde infert idem, quod quilibet ſuam explorare debeat naturẽ, neque ventri, gulæque ingerere quæ ſibi noxia eſſe novit. Apoſtolus dicir, 1. Cor. G. y. 12. 6ap. 10. v. 2z. Omnia mihi licent, ſed non omnia con- ducunt. Cum verò conſuetudo ſit altera natura, factum eſt inde, ut, quod uni populo nauſeam mover, alteri arrideat. 2. reſpectuimmun- ditiei Leviticæ, quia videlicet Mofaica lege à menſa,& ab arâ remo- vebantur, Levit. 1. Quxigitur talia à Moſaica lege declarantur, pro im- mundis habentur. Tertullianus de his dieit: Immunda dicta ſunt uſui, non creationi, quorum interdictus uſus ſub quibuſdam figuriscogno- fcitur. Lex enim cibos carnis cum diſcretione diſi pofuit. Quædam enim ad uſum quaſi munda contribuit& conceſſit animalia: quædam inter- dixit quaſi non munda,&i pfos edentes inquinatura. Et mundorum quidem hanc formam dedit, ut quæ ruminatione ruminent,& ungulas findant, munda ſint; in munda verò quæ neutrum, Tertullianus de ci- bis Jadaicis. 40. Queſtio tertia: An jejnnium quadrageſimale ab ipſis Apoſfelis Ht inſtiꝛutum,& perpetuò univerſa Eccleſia obſerandums 4l. Reſp. Bellarminus lib. 2. de bonis operibus in part. cap. 4 NVeraſententia eſt, inquit, Quadrageſimale jejunium ab Apoſtolis Domini inſtirutum, atque Eceleſiæ univerſæ traditum fuiſſe. Pelicia- nus Capitonus in Explicat. Cathol. pag. 429. ſcribit: Sanctum Qua- drageſimale jejunium à ſanctis Scri pturis non habemusiab Apoſtolis tamen inſtitutum teſtatur Hieronymus. Coſterus in Enchiridio pag. Sz. JFejunium Quadrageſima eſt indittum ab Apoftolu. Salmeron Tem. 4. Pag. 104. Jejunium quadrageſimale ſub mortifero delicto indietum⸗ atque Diputatio L X y. 1611 atque præceptum univerſis, qui integris viribus conſtat. Valentinianus Tom. 3. Diſput. ↄ. de jejunio quæſt. 2. punct.;. Certum eſt, inquit, om- nes eos, quibus cauſa aliqua rationabilis ad jejunium prætermitten- dum non ſuppetit, teneri ex præcepto Eccleſiæ ad jejunium,& quidem ſub peceato mortali, quantum eſt ex genere ejus præcepti. Idem de- inde tres indicat caſus, quibus aliquis jejunare non teneatur, nimirum 1. propter impotentiam: ubi quis ſine magno,& notabili detrimento, vel ſuo, vel alterius nequit præceptum hoc præſtare Eccleſiaſticum, ut ſi quis nondum ſit viginti unius annorum, ſi infirm us, ſi debilis, ſi ſenex, ſi pauper admodum. 2. Propter neceſitatem, cum quis alicui operi ſibi aut ſuis neceſſariò, vel etiam valde utili, non poſſit ſimul vacare jejunando, ut qui labore ſibi proprio victum quærunt, qui concio- nantur,& docent, velalioqui negligerent peculiarem aliquam op- pPortunitatem parandi ſibi inſigne aliquod commodum, vel lucrum honeſtum. 3. Obpietatem cum quis omirtat jejunium propter aliquod bonum opus melius,& Deo gratius, quam ſit jeſunium. 3 8 3 Je] 4². Polydorus Vergilius lib. 6. de In vent. rer. cap. 3. de origine & appellatione ſimul diſputar. Longojam uſu venit, inquit, ut qua- drageſima abſolute ponatur pro eo XI. dierum ſbatio, qui ſunt jejunio ſacri, ſed qudm latinè neſcio, niſi dicatur, quia ordine eſi dies quadrageſi- ma ſacii jejuni,& jinis uſdem: ac inde ſic nominetur, quod ſit ultima dies ex quadraginta, ſicut ſecundus eit ultimus ex duobus. Atqui fue- re nonnulli, qui iſtiuſmodi partem temporis tanquam totius annidecimam ſacro jejunio darent. Nam cum annus conſter ex C C CLX y diehus, ac horis ſex, decima pars eſſ triginta ſex dies,& neſcio quot hora: Et quia deinde quatuor dies, ſicut infra dicemus, additiſunt, ex eo, etſi ſatis in- eptè, nomen csimpoſuerunt, ut quadrageſima nuncupata ſit, quaſi quatuor& de- cima,&c. 5 43. Diviſiones jejunii alii proponunt varias: Dividunt il- lad in plenum,& lemiplenum:In perfectum,& imperfe ckum: In je- junium devotionis,& inſtitutionis: In neceſſitatis,& ſupererogatio- nis: In particulare,& commune: Communia faciunt quatuor: Qua- drageſima„ quatuor tempora, vigilia Nativitatis, vigilra Pentecoſtes, vigilia aſſumptionis beatiſſimæ virginis, omnium fanctorum,& A- Poſtolorum: Præter vigiliam S. Johanms Apoſtoli,& Sanctorum Eeececc z Phi- ———j— 1 dnnteeneentes an⸗e 1012 De Papiſmo Philippi,& Jacobi, quæ eſt inter Paſcha,& Pentecoſtes, vigilia8. jo- hannis Baptiſtæ,& S. Laurentii: IIltra hæc ſunt aliquot particulariain locis aliquibus particularibus, videatur Franciſeus Toletus lib. 6. Inſtrudd Sacerd. cap. 3.. 572. SJalmeton Tom. 4. Peltanus in lib. de trihus bonor. oper. generibus. b 44. Quxæ verò de jejunio hoc Quadrageſimali ſit ſenten- tia Proteſtantium“,& quid de eo ſtatuant liquet ex præcedentibus: Eſt illud multis modis vitioſum, ſuperſtitioſum,& impium. E goom- ninò illud improbant,& damnant. Nam. I. Nullũ de jejunio hoc extat in Scriptura præceptum; ſed nititur tantùm authoritate humanà Er- go non debet jejunium hoc ſimpliciter Eceleſiæ tanquam divinum obtrudi. Sacerdotes, frigeſcente devotione, quadrageſimam ndiné- re, ſcribit Caßianus, Collat. 21. cap. 30. Et quidem cum libertate hac, quãdiualiquis aut vellet, aut jejunare poſſet, ut Auguſt. teſtatur lib. zo. cõtra Manich. cap. 5.ltem Euſebius lib. 5. Hiſtor. Eccleſ. c. 23. Inde àva- riis Eccleſiis varie libertas hæc fuit obſervata, tuùm quoad temporum intervalla, tùm quoad ciborum genera juxta Socratem lib.). Hiſtor. Eccleſ.cap.z1.Sæpius etiam à nonnullis uno anno, ut Micrologusob- ſervavit in lib, de obſerv. Eccleſ. cap. 25. Hieronymus Epiſt. 54. ad Mar- cellam, tres quadrageſimas à Montaniſtis celebratas fuiſſe icribit. Qui- dam à Theleſphoro jejunium illud inſtirutum eſſe ſentiunt: De ipſo enim dicitut Diſt, 4. c. 4. Juris Canon, Statuimas, ut ſeprem hebdomusple- A nas ante ſanctum Paſcha omnes clerici in ſortem Domini vocati A carne jeju- nent, quia ſicut diſcreta debet eße vita clericorum à laicorum converſatione, ita & in jejunio debet eſſe diſcretio. Ambroſius ſcribit in lib. ſermon. i. Quadra- geſima ſex ſeptimanas habet, cui addidit Teleſphorus Pontifex ſeptimam Dehcho⸗ maduam& yocatum eſt hoc tempus quinquageſima. li 1 3 4 11 1 8₰ 45. 2. Quod in libertate eſt poſitum, tanquam necelſarium lebet Eccleſiæ obtrudi. Atqui ieiunium eiufau..h r. non debet Eccleſiæ obtrudi. Atqui jejanium, ejuſque modus in libei S— 4. 3 1 8 3 7.— tate eſt poſitus. Ergo tanquam neceſſarium non debet Eccleſiæ ob- 1N——“. G...:en trudi. Non igitur proprietatem veri jejunii habet jejunium Papiſticum, d0/tolicis li- Auguſtinus ad Calulanum Epiſt. 86, Fgoin Evangelicis& Apofelicu! terus, totoque inſttumento, quod appellatur Teſtamentum novum, animo id revolyens, video peæceptum eßejejunium, quibus autem diehus non oporteat jeju- nare,& quibus oporteat, precepto Domini,& Apaſtolerum non inpenio deni- tum. Socrates hiſtor. Eccl. lib.. cap. 21. Quua nemmo cã dere rraceptum luera- rum 4 .„ Lucdinld, Härie er fur ahennan in Peram par Lcr aoaan wn telaas oeeu 11ncmtsrldar *- 3 2* ht an na. umr ir un aem n 4 rn N Aadca Adauc Tarfirsat 24 un 1 L 4 0 4 1 e 4 5 3 1 4 8 3 45— 1 “ unn t “ 4 4 Deum, G gaudium ſpirituale: Eſſe diſpoſitiones ad ratiam /uſtificatjonis. 3 Diſputatio L. X V. 1813 um mouumentu proditum potuit oſtendere, perſpicuumes, Apoſtolos liberam boteſtatem in eadem cujuſque menti,& arbitrio permiſerunt, ut quiſq;, nec metu néc neceßitate inductus, quod bonum ſit agerer. 1 46. 3. Modus jejunandi Pontificius plurimum deficit. Ergo rectè improbatur à Proteſtantibus. Nam veteres, quando jejunabant, toto die nihil comedebant; Sub noctem ſi quid comedebant, parum, & vile erat; In Papiſtico verò jejunio nihil ſimile, omnia conararia: Nam Bernhardus verè dicit, pro carnibus,a quibus abſtinetur, grandia piſciu corpora duplicantur. Mundi applauſus,& vulgi fama ſpectatur maximo: non Scripturarum armis, exemplo Chriſti; ſed ſimulatione pugnatur,& frau- dibus. 1e We 47. 4. Apoſtolus, Regnum Desnon in cibo,& potu conſiſtere, neq, eſcam nos Deo commendare affirmat, Rom. 4:v. 17.1. Cor. 8. y. 8. Certè honora- ri nequicquam poteſt e cultu Deus, quem verbo non inſ ituit, ſcribit Hierony- mus ad Euſtochium. At Pontificii jejunium hoc ſuum pro ſingulari Deicultu venditant. 4 8. At objiciunt illi exemplum Chriſti, qui jejunavit 40. diebus,& noctibus, Matth. 4. yt& Moſes, Deut. 5. G Elias, 3. Reg 16. videatur Eckius in Ench. p. 83. 49. Reſp.i. Jejunia illa fuerunt miraculoſa, illis propria, quia non ſæpius, ſed ſemel tantum ira jejunarunt. Ergo non ſunr imitabilia, &communia. 2. Obſervanda igitur ſius diſcipulis non propoſuerũt. Chryſoſtomus Homil. 4 7. in Matr. Nonduit Chriſtus ieiunium ſuum eſſe i- mitandum, quamvis quadraginta ill's dies poſſet proponere. 3. 8i ſunt imi- tanda nihil pertot dies eſt comedendum. 4. Teſtantar hiſtoriæ liberũ olim fuiſſe, quando,& quanidiu quis vellet ieiunate: Inde eſtCanon: Diſcrepantia ieiunii non parit diſerepantiam fides. 5. Voluit verò Chriſtus ieiunare, I. Vt ſe verum bominem demonſtraret. 2. Ut ſud eſurie volunta- riã noſtram neceſſariam redimeret. 3. IIt eſuriendo occaſionem tentandi dia- bolo praberet. 4. Ut ſuum ꝛeiunium pey legem,& Prophetas fuiſſe præfiguratu demonſtraret. 5. Ut nobis de carne, de Diabolo& de mundo triump haret. S. Quxſtio quarta: Au Fleemoſina ſint opera meritoria,& ſatu- b SI. Reſp. Bellarminus Diſputat lib. z. cap. 4. pag. 150a. Eleemoſy- nas mereri vitam æternam: Eſſe ſatufactiones pro eccatis: Augereè fiduciam apud 52. Do- ,—²“ 1014 De bapiſmo Diſput. EA.9 5². Docent veròè Proteſtãtes, Eleemoſynas habete promiſſiones bonorum temporalium,& ſpiritualium, Luc. 6. y. 36.38. Heb. 6. y. 10. ſa. (8. v. 9. Luq. 14. y. 14. Proy. 3. v. 10. Pſ. 45. v. 2. 3. 4. Pſ.II2. y.5. 7. Sr. 29. v.„.lg. Non autẽ nituntur illæ dignitate ipſius operis; Sed gratià Dei perChri. ſtum acquiſita, Rom. 3. v. 24. c. 11.y. 6. Eph. 2. v. 8. I4c. 17. y. FO. I. Pet.3.v. 8. Itaque propter Chriſtum ejuſmodi opus miſericordiæ recompenſatur, Rom. 14. v. 23. Heb. I1. v. 4.6. Matth. 10.v. 41. 42. Mar. 10.v.z 0. Non autem merentur Eleemoſynæ vitam æternam; Nam ſolus Chriſtus fuis ope- ribus, vità ſanctà,& morte dura ſatisfecit pro peccatis noſtris,&prome- ruit vitam æternam. Ergo nemo eam meretur eleemoſynis, idque co⸗ pPiofiùs oſtendimus alibi, videatur etiam pag. 610. 33. Inquis, Chriſtum mandaſſe, ut omnia vendamus,& eleemoſynas demus, Luc. 12.v. 33. 54. Reſp. I. Dei non eſt voluntas ut ſic benefaciamus aliis, ut nobis ſit afflictio, z. Cor. 8. v. i 4. Proy. 5.v. 6. Luc. 3. v. II. 2. Præceptumiigi- tur illud Chriſti intelligendum eſt non abſolutè, ſed comparatè„hoc ſenſu, quod quilibet Chriſtianus debet potius omnia ſua bona impen- dere, quàm ut permittat, ut pPauper frater fame miſerè intereat, 2. Cor.9. y. 9. Pſal. 112. v. 9. S5. Quaread eleemoſynas excitemur non ſolum remuneratio- nis intuitu, quod eſt mercenariorum; ſedi. ex Dei amore, qui manda- vit, ut opem feramus indigenti;& panem frangamus eſurienti. 2. Ex amore proximi, qui indiget. 56. Datur quidem vita æterna ſecundum opera miſericordiæ, tan quam fidei teſtimonium, ſed non propterilla: Redempti enim ſu- mus non caducis rebus auro, vel argento, ſed pretioſo ſanguine agm immaculati Chriſti: Demus autem o peram, ut Eleemoſynas velut om- nia noſtra opera referamus ad Dei gloriam, qui ut eſt finis omniuma- ctionum humanarum, ita etiam harum Diſputationum, in quibus erro- res Pontificiorũ ordine enumeravimus, modeſtè ex Scri ptura refutavi- mus, mutuiſq; collationib. per hoc ſeſquianni Ipatium examinavimus. Quc irrepſere vitia typographica benevolus lector pro ſus candore cottiget. Finimus precatione hac Prudentii. Tibi Chriſte ſit cum Patre, Gratiarum allio, Hagioq́, pneumate Regnum aternalitar Hymnus, melos, laus, perennis, Særuslorum ſeculis. Honor, virtus, Victoria E I N I1 SA INDEX dertem derzotnm e — aen A men ee 1 V .. en na remfcäne e um er voa magtri· x er kelagen kefeſ 99 urem erennLn 1 1ud Dergem une e 1 eram rar N P — n ebwcfefam 1 a lrn vu³ ns „„ Ianas w NUMETQHUESTIONUM. Prior Numerus denotat paginam, poſterior theſin. Delineatio totius Papiſmi continet brevem vere ſententiæ confirmationem⸗, b In Prodromo fundamentaPontificiæ religionis, ſive abominationis breviter refutantur. b ——— DirSpurarmo l. De Papatus origine,& aliis nonnullis Quæſtio- nibus breviter reſolutis. USST. I. Quomodo, quando, 4. Nullus hæreticus tam clancularie ⁴☛ C quo in loco Papaà veritate Eccleſiam eſt ingreſſus, ut author ejus defecit? p. 13.tb.z8. ignoretur,& nemo ejus hæreſin ob- ſervarit,&c. Si igitur Papa eſt hæ- reticus, quis hæreſeos hufus author, quis eam ante Lutherum notavit, quis Papa ante Lutherum ſe oppo- ſuit? p. 19.49. DiSspurArTIo II. 2. In continua ſucceßione poſt Apoſto- lum Petrum plurzmi vixerunt Pa- paæ: Ex quorum numero multi fue- runt martyres, quæritur, quis ex his drimus à veritate defecerit,& eam oppugnaverit?. 14. 41. 3„ Si populus à vera Eccleſia& puro De origine] eſuitarurm atq; verho defecit: uhi igitur vera Eccleſia de libris Canonicis& veru Lvangelium perman it? quina Apocryphis. eus fuerunt aſſertores, G confeſſo- QuZST. 1. Au Fyangelici ſesprote- res? Quinam doctores verbum tunc fantes ſuos liberos Ieſuitarum in- temporu pradicarunt? Vbi? in quo ſitutioni illaſa conſcientia com- 6.10, terrâ, civitate?p. 6.42. zmittere paßint? p. 29. 25. Fffffff 2. An N DEX. 2. Anomnes lbri Biblici ſint Canonici 3. Num verbum Dei pradicatum dife & ejuſdem authoritatis: pag. 32. rat à verbo Dei ſcripts eſſentialiuer? rh.z9. p. 54 th. 26. 3. An liber Eſther ſit canonicus?.35. 4. Num Bccleſia verbo Deiſit prior& 50. antiquior? p. 54.28. 4. An liber Baruchſit canonicus?p.3 6. 5. An teſtificatio Eccleſiæ authorita- 54. tem librus canonicis, reſpectu noſtri 5. An fragment⸗ Danielis ſint inca- onciliet?p. 16.32. non? p.3 7.58. 6. An editis authentica V. I. ſiteditio 6. An liber Pobia fit ranonicus? p. z8. hebraa,& N. T. editis gracas 63. pP.57-35. 7. Num liber ludith ſit cauonicus: 7. Num editis latina ſit authenticas p. 39.69. p. 59.41. 8. An liber Sapientia ſit canonicus? 8. An Scriptura in vernaculam lin- p. 41·73 guam recté&utiliter tranferatur 9. Anliber Ecclefiaſticus ſit canonicus: p. 60. 42. p. 42. 31. DIspurATIo IV. 10. Als 12 Nrat haan h ſn a. De Scripturæ perſpicuitate, 11 Ln, 7 e)phä. erne. interpretatione,& judice cant, N. Inſtrumenti cenſendum:? contiOvEl ſiarum.. p. 44.84. QuST. 1. An Scriptura Singeni- DisrurATrO 11I. am habeat lucem, aded ut ſit per- .„ FPicuè& manifeſta? ſeu: An Scri- De authoritate Librorũ ca- ptura canonasa dogmata ad ſuem nonicorum, editione authẽ-& ad ſalutem neceſſaria aded yer- tica,& in vernaculam ſpicud proponat, ut ah iu, Guipesſf linguam rransla- dem ſunt iluminati,& yrimitias tionibus§p. 5 Acceperunt, etiam ſine Ectleſis teſtimonio poßiit intelligi? p. 63.3. Q24 s T. I. Num Striptura autho- z. Qua in re conſiſtat vera interpre- itas zeſpectu noſiri dependeat ab5 rand ſcripturas ralio? p. 69.22. Eccleſia ꝰ. 49. 8. 3. Num imterpretatio ſcripturæ certis 2. Parus 1 Apoſtoli Kripſerunt tan- 4 hominibus es ſucceſianibus ſit aſtri⸗ tum ncidenter: An v. ex propoſito(ta? 5. 73. 44. & Dei mandaro?pag 52.18. 4. An judex ctroverſtar ſupemui ſi Spui 15 lunenl an — 164.4 Drr 55 era Den cane (usr 4l A m uul Fypiritus S. in Scripturà& per Stri- pturam nobiſcum loquens? ag. 77. th. 5o. 5. Num Pentifex Romanus ſit judex controverſiarum, ſiye ſolus deiniat aliquid, ſive cum coneilio gensrali? p. 83. 70. DisPurATIo VI. De Scripturæ. perfectione & traditionibus. u ST. I. Vtrum Script. S. ſit mu- tula, manca,& imperfecta non con- tinens omnia, qua ad ſalutem, mo- dumq, piè vivendipertinẽt; an v. ita ſit perfecta, ut omnia contineat, qua ad ſalutem, modumq;, piè viyendi ſunt neceſſaria?p. 87.3. 2. An poſtqua verbuù Dei literis eſt co- ignatum,& Eceleſiaæ commendati, ſit aliud aliquod verbi Dei nõ ſcri- ptum ab Apoſtolis traditum,& pari authoritate cum verbo ſcripto reci- pienduin dp. 102 54. DispurATlo VI. De Perſona Chriſti. Qu£s T. I. Num formale unionis * bypoſtaticæ ſit humanitatis in verbo ſuſtentatio?p. 114.16. 2. An Chriſtus per& propter unionem perſonalem ſecundum humanita- tem ſit Deus? p. 115.19. 3. An Majeſtas diyina, ſeu au divina idiomata realitr carni Chriſti fint sommunicata? p 118.30. 4: Au præſentia diyina carni Chriſti 1 NDEX. realiter ſit communisata:p. 126. /8. 5. An Chriſtus ſit mediator noſter non tantum ſecundum humanam, ſed etiam ſecundum diyinam natura? p. 129. th. 70. 4 G. An Chriſtus ſibi etiam aliquid me- ruerit? p.131. 78. 7. Num Chriſtus ſola animà deſcende rit ad inferos,& quidem eum in fins ut Patres& reliquos pios liberaret ex Limbo? p. 132. 82. 8. An ſeßio ad dextram Dei denotes uſurpationẽ Majeſtatis, ptenti di- „„„ DispurATIoO VII. DePontifice Romano prior. uAS T. I. An caput Eccleſiæ univer- ſalis ſolus ſit Chriſtus? p. 4 ½ 9. 2. Num recte duplex conſtituatur Ec- cleſiæ caput inviſibile,& viſibile, principale& miniſtez iale, duplex itidem Eccleſia fundamentum pri- marium& ſecundarium,& quid de vicario Chriſti, quem ſingunt ad- yer ſarii. it ſentiendum? p. 145.15. 3. Num inter Doctores Eccleſiæ Chri- Hus voluerit eſſe non tantum ordinẽ, ſeu primatum ordinis, ſed inſuper poteſtatem abſolutaæ jurudictionis? ſeu num Chriſtus unum aliquem homiuem Eccleſia ſuæ eſſe voluerit principem& Monart ham, cui uter- que committ ẽdus ſit gladius: p. 150. 24. b 4. Nu Apoſtolo Petro alicubi ſit collatus Ffffff 2 pn⸗ 4 8 8 5 8 1 4 . 8 8 4 1 3 4 4 1 1 4 — — —— —— primatus poteſtatis etiã in reliquos Apoſtolos,& /jurisdictionis? p.154. th.3 7. 3. Num certo probaripofit, Apoſtolum Petrum fuiſſe Epiſcopum Eccleſiæ Rom.& quidem per annos viginti quinque?ꝰ p. 166 61. b 6. Nam Pontifex Romanus ſit ſucceſ- ſor Petri? p. 167.64. DisSspur ATr10 VIII. De Pontifice Romano, poſterior. QufST. 1. Au Pontifex Romanus poßit errare? p. 17 1. 1. 2.& ſeqq. 2. An Autichriſtus ille magnus vene- rit? p. 177.21. 3. Num Antichriſtus ſit unicus tantum futurus homo? p. 182.38. 4. Num Antichriſtus miniſterinm iniquitatis ſit operaturus per tres tantum annos&dimidium?p. 184. 45. 5. Quis ſit Antichriſtus ille magnus& quidem occidentalis?. 188. 64. 6. An vera ſit hiſtoria de lohanne O- ctayo Papa, ſeu de lohanna komani Pontificis ſedem occupante, atque pariente?. 191.74. DiserurATIo IX. De Conciliis, prior. Quas T. 1. Vtrum jus generalia cõ- cilia convocandi ſit penes miniſteriũ Eccleſiaſticum,& inprimis pene⸗ I-N DE X. Papam; An v. peues Magiſtratum, E& inprimis penes Imperatorem. p. 200. th. 28. 2 · Vtrum ſolis Pralatis: an v. etiam Laicis doctis& exercitatus in conci- liis competat ſententiam aicere: F. 209.53⸗ 3. Cujus ſit generali concilispraſideres P. 211.65. DIispur ATlo X. De Conciliis, poſterior. Quxls r. 1. An concilia quadã ſim- pliciter ſint neceſſaria?p. 215.2. 2. An concilia cum particularia, tum univerſalia, ſivea Papa congrtgata er confirmata fuerint, ſive nonpoſ- ſint errare? p.:19. 15. 3. Vtrum ex Scriptura de conciliis: in y. à conciliis de Scripturà ſtatui de- beatꝰp. 228. 40. 4. Utrum Papa ſupra: An v. inftaſi concilium?p. 229.44. DiSpur ATIoO XI. De Eccleſia, prior. QuST. 1. Anu colligatia membyo- rum Eecleſiæ ſub regimine Ponthfici Romani ſit de Eccleſia Eſentia? p. 238. 24. 2. An nulli no baptizati, catechumeni heretiti, Schiſmatici,& excomma, ancati ad Eccleſiam pertineani? p. 239.31. z. 49 1ie:* 4 1 19s ar k g 1Gas An e, n du Dean 1 Our mann dia a asiruſd a .* uume e 1 nun Danahe u rnaun 1 naham * iauntt K N 4*. 4 nlan auume. V 2 D T. 4* 11 O 4 4 1 4 11* “. 4 nna 11 anln 1 N DE X. 3. An Eccleſia certo quodam modo ſit, 13. Num gloria miraculorum ſit infal- & dicatux inviſibilu? p. 24 4. th. 48. 4. An Bccleſia poßit errare?p. 250.69. DiSsPurRTroO XII. De Eccleſie Authoritate re- ſpectiva& Eccleſiæ naotis. QuSr. 1. Num Eccleſia ſit Scri- ptura notiorꝰ p. 23 7.2. 2. Anpura& ſincera verbi diyini pra- dicatio, atque legitimus& ſincerus ſacramentorum uſus ſint veræ Ec- cleſiæ nota?p. 259. 11. 3. An veræa Eccleſia nota ſit nomen Ca- tholicum? p. 261.24. 4. Num untiquitas, ſit propria Eccle- jiæ nota? p. 264.3 4. 5. Num duratio diuturna ſit nota pro- pria veræ Eccleſiæ? p. 265. 41. 6. Num amplitudo& multitudo cre- dentium ſit vera& propria Eccleſia nota?p. 266.46. 7. Numn ſucceſio localis& perſonalis ſit propria Eecleſiæ nota? p. 267. 50. 8. Num conſpiratio in doctrina cum Eecléſia antiqua Patrum ſit veræ Eccleſiæ nota?p. 268. 64. 9. Num unio membrorum inter ſe, & cum capite ſit propria Eecleſia nota?. 269.59. 10. Nuú externa ſancta docttrinæ profeſ- fio ſit vera Eceleſia nota? p. 26 9. 61. 11. An efiicacia doctrina ſit Eccléſia nota?p. 270.65. 1². An ſanititas vitaæ authorum ſit vera Eccleſiæ nota? p. 270.67. libilis Eccleſia nota p. ²70. th. 69. 14. An lumen Propheticum ſit vera Eccleſiæ nota p. 272.77. 15. An adverſariorum confeßio ſit ye- à Eccleſiæ nota p. 273.80. 16. An infelix Eccleſiam oppugnan- tium exitus ſit infallibilis Ecleſiæ nota?p. 273. 82. 17. Num temporalis felicitas ſit vera Eccleſiæ nota?p. 274.84. DispurATIoO XIII. De vera Chriſti in his ter- ris Eccleſia. QuxST. 1. Nuam vera Christi in his terris militans Eccleſia ſit Roma- no- Catholica ſeu põtificia?p. 277.2. 2. Num Eqcleſia pontificia ſit Apoſtoli- ta E gaudeat origine Apoſtolica:? p. 2 83.24. 3. An Eccleſia Lutherana, quam ſic vorsnt, ſit vera Chriſti in hus terris militans Eccleſia? p. 28 4.28, DisruraATrIo XIV. De presbyterio prima. QuxST. 1. Num ſoli Eccleſia Mi- nuſiri peculiari nomine in ſacris li- terv expreſſo recte& propriè C L. E- RICIappellentur:p. 29 4.17. 2. Vtrum jus eligendi& vocandi Ec- cleſiæ miniſtros ad ſolos Epiſcopos& potißimum ad pontiſicem Romanũ pertineat; An y ad univerſam Eccle- ſiam?p. 29 6.20. b FIffIff 3 3. an “ 1 N D 3. An ordinaria mißio ſeu vocatio Ec- cleſiæ miniſtris ſit neceſſaria?& an- non unanimiter id doceant prote- ſtantes? 301. th. 47. 4. Num Lutherus à ſe ipſo venerit; An verò vocatio ejus ſit legitima? p.303.52. DIisprurATIo XV. De presbyterio ſecunda. QuæSr. I. Quid de ordinibus pon- tificiorum ſit ſtatuendum, num ſint approbandi:p.311. 15. 2. An eßentiale ſit diſcrimen inter E- piſcopatum& presbyteriumꝰ ſeu, an Epiſcopatus in ſcriptura ſacra ſit major presbyterio tum ordinis pote- Kate, tum etiam jurisdictione?p.313 20. 3. Num Sacerdotes ſeu miniſtri Eccle- ſia neceſſarid debeant eſſe cœlibes? p. 315.31. DisrurATr10 XVI. De Monachis. QuAST. I. Vnde Monachatus ſit di- Ct us? p.325.14. 2. Qus ſit vera Monachatus origo? p. 328.27. 3. Num eſſentia Monaſtices eadem ſit noſtrorum,& antiqusrum Mona- chorum p.333. 54. 4. Num Mouachorum hodiernsrun ordints ſint cultus per ſe Deo placen- tes,& nunm hec vita genus mer eatur remißionem pectatorum*. 355.59. E X. 3. Quid ſit cenſendum de habitu& tonſura Monachorum? p.336.63. DispurATrlo XVII. De Conjſiliis& votis. QuKST. 1. Qu modo differantpra- ceptum& coneilium,& num con- Jilium Evangelicum præceptu ſit if jicilius, at que num ſit meritorium: p.z 40.6. 2. An omne quod fit ex voto, eriamſi alioqui à Deo non ſit præceptum, ee- ré& proprie ſit cultus Dei? p.344. 18. 3. An votum illegitimum praſtitum Ejuramento confirmatum ſit obli- gatorium:p.3 37.29. 4. Num votum voluntariæ pauperta- tis Deo placeat,& vim merendi& ſatisfaciendi habeat? p. 33731. 5. Num votum regularis ohedientia ſit legitimum? p.351. 43.. 6. Num votum perpetuæ contineutis ſit legitimum? p. 351.49. DisPuTr ATo XVIII. De Magiſtratu ejuſque cir- ca religionem officio. Qu4STr. 1. Num utraque poteſtas Piritualis& temporalis,& uterque gladius ſpiritualis& civilis compe- tat perſonis Ectleſiaſtituw? p. 357 15... 2. Ftrũ Imperator, Reges& Principes jint,& debeant de jure ub jetlt ehe Roma- 12n an g Kn nmiel i. 4 mmr. 4 Dumm — »* 4: Qomaodo pius Magiſtratus de reli- . 3. 1 „ „1 1 redcocen d. 6 5 4 ½„ 9 5 Romano pontiſci? An v. pontifex in 2z. Num Pontifici hæareticis ſidem da- negotits civilibus Imperatorilp.61. tameſſe ſerꝛandam, doceant,& th. 39. num eam ſervent?p. 86.18. 3. An ad Magiſtratum politicum per- 3. An hareticis ades data ſit ſervanda? tineat etiam judis ium de religione? p. 389.32. 3682.57. P. 262.57 Dispur Ario XXI. gione judicare debeat: p. 366.96. De ea Eccleſiæ parre, dux DisurATrIo XIXN. ſecundum pontificios De Pœnis Hæretico- fingiturſub terra. rum. QuST. 1. Quid ſit ſentiendum de 1. Aatuor locis ſubterrancis pontifi- Quæsr. J. Num in Eccleſia yera 4 ſ Pon 7, ciorum? p. 400.8. nulli ſint hæretici? p. 30 16 Hint Hæretici? p. 367.2. 2. Num inſernus ſit in profundißimis 2. Quinam proprie ſint hæreticinp 368. terr= partibus? p. 40 2.17. . 3. Qualis ſit pœna damnatorumd 3· Quomodo tractandi ſint hæreticia⁵ p. 404. 19. Escleſiaſticis?9.369.16. 4. Quud ſit ſtatuendum de lim bo pa- 4. An excommunicationi⸗ uſub pogie uum Teſtamenti?.40 735 in Ectleſiis noſtrus ſit retinendu? 5- Au perus Samutl A Pythoniſa jit p. 371. 23. excitaluu p. 4. 9,49. 5 2 2 2 1 1b☛ũ 4 F. 4 reeee 7— 6. Ouid ſentiendum de lunbo infan- 5. Num haretious ſimplex, hoc eſt, non Quid] 1 — 4 5.— 4 2₰5 22 35 2 7;,1277 n zam ſine baptiſmo decedentium: N„. 411.76. defendere Rudens ſit auſerendus, 6 1 411.5 Ccapttis œxæ᷑̈A aſfiticudus?2 p.3 22 26. Dis puT ATIO X All. DISPuTATzONX. De Purgarorio poſterior. Denærericorum libris fide QuRST. Y. Perum degaid de pur- Saεοιο ent ſit zens t Chriſtann. An p. f ntent um ve pestichm 1 ſars 8.— ₰ 21 .. 674 88 h Ethuicum à gentilibus ſcripto: ibu. 4.. 8. 4⁴—. illis darâ ſervandA, d opacer eligio- nis 1e e e e. 1 — ad cale fatiendas mißsificorum ads ⁸½ ͤͤ. 4— A. 6⸗ 5..„ 7 5 2 2„ GuEST. 1. A5 kꝛbr⸗ Hærertngorum Aas itu llεν p. 415.1. — 3 4) 92 4 8 1 5⸗ 4 A.. 4 4 129 ‿4* 9. 5 1 E 1 ℳ 3 f⸗ 4 Jinl iipliente! abolends? Alg. 48z. 1. N füffragia Ecs leſia Pratnt 4 4 3 3 2* 3 8*½ A .. m 18 e.. funclus*ꝙ.‧ 428. 49. Disru- — 1 N P E X 1 V DrsrurArIio XXIII. 5. Quid ſit ſentiendum de largitioni- bus reliquiarum, ſeu de bonus, quain I De Veneratione Sancto- papatu offeruntur ſanctorum reli- b rum, prior. quiis:p. 457. th. 46. 6. An peregrinationes, quæ in papatu QuA4ST. I. Quid decanonizations Sandtorum defunctorum ſit ſtatuẽ-:1 Senen 1uun dumap dn—f 21 ſsſ ſint ſuperſtitioſe& idololatrita? „ e 2£ 0 0 6 2 2. Num angeli boni ſint religiosè ad- h. 448,49 orandi? p. 435.26. DrsruTr ATIO XXV. hodie religionis cauſa inſtituuntur 4 1 3. Num ſancti homines religioſo cultu— 3 ſint honorandi& adorandilp. 434. DeCultuimaginum Rre⸗ 34. rum conſecratarum. 4. Num Sancti ſciant&exaudiant Qu£s r. 1. Num imagines religiuſ preces noſtras? p. 440⸗₰s8. cultus ergò fint erigendæ& haben- 5. Quid ſit ſtatuendum de diſtinctione dæεp. 464.11. e⸗* 87 7 2 2 2 1 pontiſicia zuter AXAπεεευασeν,Siaν, 2. Ouid iit ſentiendum de couſigna- 8 3— ₰ 5 1 2. 8 GdmedsAXeiaν. 441. GI. tione crucis p. 473.46. b DISPpruTr ATIOXXIV. 3. An 2 Iuomado creaturæ conſecra- Delnvocationesanctorum, kip aſant:p 474.45. poſterior,& de ipſo- DiSpuTr ATIO XXVI. rum reliquiis. De Sacramentis in genere. ¹ QuKÖST. 1. Vtrum à pontifictis jan- QuAST. 1. Ftrum Sacramentumn cli inyocentur tantum ut interceſ ſit ſignum, an verò actio? p. 478. I ſores: An verd etiam, ut auxiliato- 22. res? p. 42 5.1. 2. Quænam ſint partes Sacramenti: 2. Num crebra ſalutatio& invocatio. 479.27. B. Mariæ virginu ſit Chriſtiana, C 3. Num à Sacerdotibus& Pyiſcopis Deo placeat?p. 447.9. Sacramentum confici poßit?p. 480. 3. Num vota ſint nuncupanda Sanctu 30. ipſorumque imaginibus? p. 450. 4. Num veritas, per fectio, integritas II,., A gr- 18. Sacramentl ſit æſtimanda& ſu 4. Num reliquias ſanctorum cultu di- ſpendenda à Miniſtri intentione? vino venerari debeamus, minorita.. 481.36. men quam ipſum Deum p. 451.27. 5. Num Sacramenta conferant gya- . tiam i g 1N.P E X. do.— 2 kiam ex opere operato, ſeuex via- iyſa id omus quod habet tationem lajn ctionis Sacramentalu? pag. 490. peceati?. 49 3.th.z. )o.. An Baptiſmus imprimat animain- Me he 6. An Sacramenta premißionem gra- delebilem charadterem, ob quem kani. Menga. tia divina credentibus exhibitam non ſt iterandus?p. 513. 28. R³ prba obſignent& confument. 494. 3. Cur igitur haptiſmus non ſit iteran- 8e d. A. 63. dus? p. 500.35. ..— 4. Num eſſicacia Baptiſmi ſe non ex- ha Dnmm 1 D 1Srur ArrO XXVII. tendat ad futurum, ſed ſolum ad 1, DeC an De Baptiſmo, prior. prateritum,p. 17.42. b * n 5. 1 Quxs r. 1. Anſctem ſint N. Teſta- 5. Num confirmatio pontiſiciaſit Sa- 4 menti Sacramenta exquiſitè&pro- de nens hd, 9p? 16 eetanr 3 en 8 priè ita dicta?. 500. 24. a te PoAdſe ſiig noſtrüs ſit ejectaꝰ 2. Quud ſit ſentiendum de diſtinctione P.52½·.50.— Wenat e. Gn Kinter Baptiſmum fluminus, famini Di8 rurATIo XXIX. „ g Lu Pmm& ſanguinup. 0z 38.. De Sacra Cœna. rome. 3. An Chriſtus ipſe hehaiſtene⸗ Qu* 5x. 1. An per con ſecrationem 8„nu man Ks ba.,.„ . 2ee 1 B nni 1 ſen Vzan 2u ſuu d ſubſtãtia Panis& Vini deperdatur, nnans t Dlerutti 04.44. 1 ac in ſubſtantiam corporis& ſan- unt F 4. An Baptiſmusohannis fuerit idem guinis Chriſti mutetur Seu; an vi un Hecie Sacramentum cum Baptiſmo divinorum verhorum ſic trammu- DeSam Cbriſti, Ganeandem habuerit efi- etur natura panis& vini, ut con- caciamꝰ p. 505.46.. vertatur in corpus& ſanguinem 6 Or1IIIM 9,2,., bu 4 . 4 4 6 5. An iterum fuerint haptizandi à di- Chriſti, nudus tantummod) eorum 1 cipulis Chriſti, quia Johanne erant ascidentibus permanentibus?p. /28. Aar 1 baptizatiꝰp. 50 8.59. S. 1 Lu2— 6. Vtrum inſantes veram G allualem 2. Nẽ nuda accidentia panis, ut albede, ds i 1 8 habeant ſidem; Au verꝰ tantum ha- ſapor,&c. in ſacra cena maneant, aug; SRiHnr 7 litualem,& num credant fide ali- atque per ſe ſubſtſtant,& nuli fub- — 8 b na? p. 519.71. ſtantie inhareant? p. 5339. 56. r an DrsrurATrIo XXVIII. 3. Num run Euc hariſticum opor- . teat eſe acymum?p. 339.59. 5 1 4 4 ₰. 1. De Baptiſmop oſterior,& 4. Num vinum Euchariſtichm ſit a- huui 8 b confirmationc-. quaà neceſſariogniſcendum? p. 540. * 1 39— QuKS T. 1. Au Baptiſmus tolat re- 6z. A. ₰ 15„ 9 1⸗ 1A 688888 Disru Drsrur A TIo XXX. De Conſecratione& Muti- latione Sacræ Cgœnx. QuST. 1. An panis conſecratus& vinum conſecratum extra uſum A Chriſto inſtitutum ſint Sacramen- tum?⁰. 5562.17. Quid ſit cenſendum de Feſto corpo- ru Chriſti ut nominari ſolet? p. 55. 27. Quid ſit cenſendum de concomitau- tia Pontificia? Seu:an ſub ſpecie pa- nis non tantum corpus, ſed& ſan- guis,& ſub ſpecie vini non tantum ſanguui ſed& corpus Chriſti ſacra- mẽtaliter manducetur, e biba tur? P. 56. 34. 4· Num Laicis altera§. cœnæ pars vi- delicet calix henedictus, ſit ſubtra- hendus: p. 568. 43. Drsrur. XXXI. De Miſſa, prior. QuST. 1. An S. Cæna ſit ſacriß- cium veré adproprie ita dittum? p. 566.11. 2. An S. Cœna ſit ſacrificium propitia- rsrium, quo in miſſa iratus Deus placatur? p. 575. 34. 3. Num. Cœna pro defunctis& qui- eu in purgatorio conſtitutis recto offeratur? p. /26. 47. 4. Au miſa in honorem ſanctorum 5 290 E X. pie defunctorum ſint celebranda p. 577·th. /z. 5. Quid ſit ſtatuendum de Mißuyn- vatis:. 579.60. b Disrur Arc XXXII. De Miſſa, poſterior. Qua2sT. 1. An Miſſa ſit ſacriſicium propriè ita dictum,& quidem ven propitiatorium?. 571. 1. 2. Num Miſſes ſit ſacrificium incꝛutn- tum? p. 584. 49. 3. Num miſſs neceſſaridò ſint latin di- cendaꝰ. 585.54. Disrur. XXXIII. De Penitentia. QuxSr. 1. Num pænitentis ſit a- cramẽtum propriiſßtimè ita dictumꝰ p. 591.30. 2. Quid ſit ſentiendum de tribus oœ- nitentia partibus Romanéſiumpag. 597.51. 3. An vera pœnitentis partes ſint ten- tritio& fides? 508. 57. 4. An contritio ſit pgxnitentis pars p. 599.61. 5. An fides ſit pænitentia pars?. 600. 6. Vtrum contritio ad Frangeliumz an verd ad legem pertintat& ex 2 oriatur?.601.74. 7. An lex incredulitatem arglati pag. 662.87. DIS pu- b denn 1 e De n 4 2 n Dell 4 men. u u 1 Inxſa a. nn 1* 4 ce an amag 41 1 134. 4. An dimiſa culpa maneat debitum Disrur. XXXIV henhen Rye preſentet ſivefu- A2N turæ ſint remittendi?⁰. 632.52. De Cötritione 01 dis,O on. 4. Num defunctulndulgentiæ per mo-⸗ feſſione oris, Satisfactio- Aum ſufftagii poßint conferri: pag. néOperis. 63,57 QuxSr. 1. Quomodo dißferant con J. Quid ſtatuendum de Jubilæo ponti- tritio Pontificiorum,& ea quam ex jiciòνν. 63 4.63. Scriptura docent proteſtantes: pag. DiSsrur. XXXVI. 603.15.z. Delxtrema Unctione& 2. An contritio à ſe& per ſe àpeccatis 11 b Ordine, 7 4 4 97 3*᷑ 2 6 8 liberet& ſit cauſa remißionis pecca Qu&α. J. Numertrema Vndiio 3 torum? p. 605.13. 4 Sacramentum propriè ita dictum conferens gratiam& remißionem Peccatorum? p. 6 56. 21. 2. An Vnctio pontificia ab Eyangeli- cu recté intermittatur? p. 660.39. 3. Quid de Aqua Luſtrali ſeu Benedi- cta ſit ſtatuendum? p. 661., 41r. fAnA 4 An Ordo, ſeu Ordinatio pontificia luendæ oæna?. 617. G9. ſit Sacramòtum proprie ita dictum? DrSrur. XXXV. p. 664.51. DeIndul gentiis& Ju- 5. An conſecratio Miniſtrorum impri- 3. An confeßio& enumeratio ſingulo- rum peccatorum cum omnibus cir- cumſtantius ſit ei, qui poſ Bapti- ſmum in peccata prolabuntur, ſim- pliciter neceſſaria& meritoria? p. 613.47. bilæo mat charactets indelebilé? p. 666. QuST.. An dogma pontificiorum 59. 8 * 5. · 2...* 1 de Indulgentiis ſi impium& fabu- 6. Weie de d g* clericali ſit ſtatuẽ- loſum?p.& 22.20. up. 687 61. Cur nequeat MiniſtriEyangelicori 2. Quid ſit ſentiendum de theſauro 7. Chx Heduek M. ſinir nangefiaoi ponliicio, qui Indulgentiarum pa- Totatl9. 7 9. Ch AeMefe9, wee eu 7 petere a Pontiſicits& eorum ſufpra- paliu eſt fundamẽti? Seu; Num ex-'elere L g G a un ſuliia 3* 3 2 5 65.. AHMe*s 7 P. 68 7. 7. tet in Eccleſia t heſau rus ſatisfactio- 4 .— 9- 5 7 4 8„ 5 K* A 2 4* 3 4 Q 1 8 P U 1 2 X X 1 II. na bonorum operum ankitori, 4 8 4 7. 2 2 8 Fs /, Elt Ge Marrimonio orine qut Apᷣ⸗ν οstt 1is„* ε unt Quæ eſt de Mattimonio, ptima. 2 ☛☚ 4 7 A 5„ T 5 5„752 4⸗ Fᷣænæ lurndæa 25. 626.33. QuAST, I. An Matrimontun ſit 8 4 1. 4 ð 42 8 4„— 1 8. ⸗ 3. Nun /u/1⁸ fi ar oyet Pent: fex Ra- Sactametnumn vere& Proprie it 5 5. 5 5 83—. 3* 4 Mands aut horltatem peccasa& l- Adictum? p. 6 2 1. 1o ₰ 9 ½ 2 Numn 1 .“ 8 “ “ L 1 N DEX. 2. Num quæſtionesmatrimoniales tã- DiSrur ATrIo XXXIX. tuͤm adEccleſiaſticum judicium per- De Cauſis Matrimonium tineant,& nonſimul à politico Ma- zmituu diſfolycnti. giſtratu ſint tractanda? pag. 6517. bus th. 7.„. 4. n4 4 ſan ſ unne omig⸗ QuST. I. An cultus diſparitas, ſeu 3. Beee Paren 6 dd Sou, inſidelitas impediat matrimonium Luum zmeuncum requuratr uon tä- contrabendum,& diſſolyat contra- tum de honeſtate, ſed etiam de ne- 5„ 86 th 18. aeſarereop.S5r.6 Ktum p. 686 th... 7p. 601.64. 2. An voto ſimplici matrimonium im DisrurATIO XXXVIII. pediatur& ſolemni dirimaturs .. p. 690.41. De Imp edimentis Sp onſa- 3. Pen nuls alamitas matrimonium liorum& conjugii con- ſolvat?. 691. 48. b trahendi. 4 Num fornicatione& malituſ⸗ Qu2ST. 1. Ytrum ratio ſupputan- deſertione diſſolvatur matrimuniiũ di gradus juriscanonici; an veròci- tantùm quoad thorum,& cohabi- villis ſit expeditin?:: p. 67 G.20. tationem,& non quoad vinculum 2. Vtrum omnia illa pracepta ſeupo- p. 692.37 tius interditta, qua habentur in Le- 5. An ſola fornicatio ſit juſta dinntin vitico de gradibus cognationis, ſin: auſa?e. 696. 76. naturalia, an moxalia 3 An verd DispurA TIO XXXX. Laden im tantuùm forenſia? pag. Qur 4 de imagine Dei 8 3. Quinam ghadus conſanguinitati juſtitia originali FPrII ſint prohihitidp. 676. 45. hominis, prima-. 4. An in gradibus prohibitis poßat di- Qux*sr. 1. Quot ſint hominis ka⸗ Henſariòp. 677.51. 1us:p. 703,20. 5. An cognatio ſpiritualii matrims- 2. An imago Dei in Adamofuerit di- nium impediat? p. 677.35. perſaa ſimilitudine⸗p. 407,28. 6. An ſecundæ tertiave nuptia ſint be- 3. Num imago Dei in primo homine nedicenda?p. 680. 66. fuerit ipſa primi hominis ſubſtan- 7. Num digamis ſucceßiva pugnet tia? p. 710. 49. cum ordinibus ſacris& lege vere 4- Num juſtitia originalis rectè nomi- Apoſtolica ſit elericis iuterdicta? netur gratiaprimi hominis.714- P.9 81.721. 69. Dis Fu- ie rn 5 Am, 49. wam rua uan. 1E wn. Au5 a hl 91, r a K 2 Duyer r N. hen Qd Si gr uim Frulg un et rm ſe? duun Mhut i 1 un m Ala creata?p. 717. th. 15. 3. Vtrum immortalitas Adami fuerit 1 N D EN. DrsrurArIo XXXXI. DnrurATrIo XXXXIII. Quæ eſt de imagine Dei, Depeccato in genere. altera. QuæST. 1. Vtrum peccatum ſit tã- Quxæ£Sr. 1. Numprimi hominis na- iu imaginis divin, ſeu·juſtitis tura cum virinm rebellione fuerit originalis priyatio; An verò etiam contrarii ſucteßio& qualitas poſi- 2. An primus homo habuerit excellen- tiva'?p. 750. th. 20. rtem Dei rerumque naturalium ca- 2. An omne pescatum ſit voluntarii? gnitionem concreatam? p. 721.33. p. 753. 3. An voluntas pominis primi fuerit 3. An Adamus propriè non ſit ſeductus, conformus Dei ſanititati& juſtitia ſed tantum Eya? p. 755.42. p. 725. 54. b 4- Vtrum primum peccatum& fons 4· Vtrum juſtitia originalis fuerit do- reliquorum peccatorum fuerit in- num naturale, ſeu concreata homi- eredulitas ſeu infadelitas; An yerd nisproprietas; An verè donum quod- ſuperbia? p. 758.56. dam ſupernaturale,& extrinſecus Dispur ATIOXXXXIV. additumꝰp. 727. 76. 1. 4 XXXXI De peccato originali in 1SeurA110 3 ſpecie, prima. De imagine Deiad quam Qu æs. 1. Auptccatum originis ſit homo primus fuit peccatum verè&propris ita dictum conditus, ter- cui pœnitentis meditina ſit adbi- tia bendaꝰp. 76 8. 26. 2. An peccatum primum ſit omnium Q 5r. 1. Num juſtitia origina- grarißimum& gravids peccatu a- lis homini integro fuerit ſupernatu- Aualibus ex illo orti 2p. 770.33. ralisꝛp. 732. 4. 3. Au B. Maria Virgo cum peccato 2. Num primus homo moripotuiſſet, originalifuerit concepta, ipſique ob- etiamſi non pecsaſſet?. 637.25. noxia?. 773.46. naturalis proprietas; An verò doniũ DiSpuTArlo XXXXV. ſupernaturæle extrinſecumop.7 40. De peccato originali ejuſq; 36. pænA, altera. 4An hominiprimo in beſtias& alios QuAST. 1. An embr-yo, qui nondum homines fuerit conceſſum dominii? dicitur animatus babeat veram& F.744 s8, propria petcati rationem?9. 7 81.13. 698999 3 2-An — 3-.. 8 4—— 4— 2— 3 3— — 1—s 3 4 ö .“ “— 3 3 ö 3“ 8 8 Se“ * 3 1 ——ſſſͤſſſſſſſſ““ 2. Aunon ab Erà, ſed Aſolo Adamo peccatum originale trahatur? 2ag. 782.109. 3. An peccata proximorum parentu propagentur in liberos?p. 78 5½125. 4. Ftrum neceſſarid ſit credenduma- z nimas à parentibus non ingenerari, ſed à Deo immediatè creari& cor- porihus inſundi?. 785.35. Quid ſi Ri t ſentiendum de effecti ped⸗ cati originalis, quæ philoſopbica quaſi diſſertatione enarrat Bellar- minus 2⁰. 794.76. 6. An Chriſtianorum infantes jine Baptiſmo decedentes, damnentur,& eus ſit ſentiendum de puerorum limbo?. 79 4.78. DrsprurArIoc XLVI. Debeccati Originalis venia. & ſublatione., QuxST. 1. An concupiſcentia in re- natis poſt baptiſinum e pœxnitentiã eia3a, ex ſua naturæ vers& pro- prie ſit peccatum, licer credentibus non imputetur? p. 798.15. 2. Anu concupiſcentia in renatis reu- qua ſit venialis. 808.59. DispurA TIo XLVII. Plecerto Adtuali, e ejuſque Hinelloe difn Eta- le,& veniale- QusST. 1. Vtr. m diſcri uen pecca 4 464 mortale yemale gX di⸗ 4 1 ND E Xx. ctione hominum paccantium, Any ex ipſius peccati natura ſit pet?dumꝛ p. 815. th. 26. 2. An pectata venialia in ſtatu corru- pto vitari boßint?p. 823.55. .Qufenam ſit regula& norma diju- digandoru& diſcernendorum pec⸗ catsrum? p. 824.59. 4. Quomodo peccata veuialia eluan- tur? p. 825.64. g. Anu fides in peccantibus maneat ſal- va?p. 825.68. G6. An nau renatorum virtutes, ut ju- ſtitiam Ariſtidis&c. Imò ẽt renate- rum opera abſq́; gratia Dei tonſide- rata, B. Lutherus recte annumera- yerit peccatis? p. 826.71 DrSsurAT0 XLVIII. DeLibero Arbitrio, prior. u S 1. 1. Aundn ſine inſigni teme- ritate liberu arbitrium ſer vum dici queat, quomedocung, etiam modu llle expliceti 612 5.832332. 2. An homo in ſui con verſione babeat ſeſe mere paßiye:.235.4 46. 5. An opera inſ Klelu S Snes inque ante nne ſonta fum, ſint vers peccata?p. 838 PrsvSrA 6 XLIX. De Libero Arbitrio, poſte- rior ſeu de arbitrii ſervitute circa ſpiritualia. QuKs I. I. A2 bomo nondu: M end us, quando fors exriuaiurzim, delli- ftu!? d a ka til AWi A ureui n onm m lu Kan den 81 VI Da Sl remn Delbe 2 tcon Qu4fE K 45 albi titn nur, a e lul 4. 8 ln 1s 1 3 druj 3 neri „ perun a 1 6.1* 3 3. An homo ſit tooneusiu Deidp. 858. 3. Partieula gratis quomodo aſunpe- . An gratia]uſt cans diſtinguatur a 1 N DEX. tur& movetur gratia divina pra- Qu2 81. J. uu ſt ſentiendum 4e veniente habeat in ſe vires aliquas partitione Pontiſicia gratia in ater- piritui§. lentiendt, ooperandiin nan 2 temporariam? 2. 8 75.3. motibus e actionib h us? T. Anpartitio gratiæ in gratiam gratis a 947, 21. Aatam 4 P gratum ſeaien. nr onneſ onem 6 nt hanun al. nea?p. 877.9. ter pra altero ex verbi auditorihus N 4 ger vonyertatur: p.858. 64. 3. Num conſentiat cum giptura Pontiſiciorum diviſio gratiæ gratuũ facientis in gratiam permanentem Eauxilii ſpecials? 879.1 DrsrurA r10 I. Aux p 879.19. De G D 4. Quidh ſit ſentiendum de partitione eGratia eiprior. 4 ueu ſpecialu in auxilium exsi- QuAs r. 1. An Fonxiſituiſint Pela- ꝛans& auxilium adjupansiy 881. giani:& quæ et appellationis Gratiæ 27. 2p. 8 ena ararin? s543.. Quid ſ ſ t ſentiendum de partitione 2. Quid igitur appellatione Bkaäkia an- gratiæ in gratiam ſuſpeientem& ef tellgatur?. 863.20. Mcacemip„.882. 31. tur& cur dpoſtolu Kom.z. vocabu- G6. Quid ſ t ſentiendum de partitione lum gratis addat vocab: ulo gratia gatie in operantem& cooperan- p. 865. 28. em p. 890.66. 4. Vtrum graria Juſti Rans 2 ſalvãs notet in! Seiſßoli baulinu qualitatẽ inharentem ey per modum habitus De æterna Prædeſtinatione permanentem; 1 ½ y.pr Prisgra ui- credentiumad vitam, tum Dei favorem, ementem& p rlor. miſericordem poluntatẽ 655. 867.34. T e S.,. 27 „Qu.ST. 1. An Bellarminus in loco de redeſtinatione faciat inplariſq, cha Calpinlants? 25 859420. DiSeuTr AT1O LII. caritate, qua nos Deu in diligimus? p. 874.66. 6 DrsrurATIO LI. 2. An ſerid ſerthat A k Bel 1a) n er 3 Partenoſerire teinattonts nullam Quæ eſt de Gratià Dei aßgignari noſſe pradeſtiuationis cal b poſterior. ſ2m:9. 897330. — —— Ate aehenuneuee bwe e 3. Num — ſſͤſ 3. Num occulta ſit cauſa, cur Deus hunc potius quam illum ad vitam aternam pradeſtinet?p. 89 7.30- 4. An nuda Dei intentio dandi gloriam ſi electio? p. 900. 44. 3. Num conſilium de mediis ſalutis ſit poſterius propoſito electionu? pag. 901. 5l. 6. Num msdia ſalutis pro ſolis electis ſint excogitata? p.9 03.60. 7. An ſimus elelti reſpectu praviſe jidei? p. 505. DrSsPurATIOLIII. Qurx eſt de electione poſterior. Quxs T. t. Num ſimus elefti pro- pter praviſa bona opera? p.907. 2. Ftrum aliquis de propria electione poßit eſſe certus; An verd perpetuò ſit dubitandum? p. 914.34. 3. Num in Chriſto electi ſint Angeli? p. 920.64. 4. Anu igitur Angeli dicantur propriè libro vitæ inſcripti? p. 921.72. DiserurATIO LIV. De reprobatione in- fidelium. Quxgsr. I. An cauſa reprobatio- nis partim ad ſolam Dei voluntatẽ, partim ad peccata præviſa ſit refe- renda?p. 9 29. 30. 2. An ſola incredulitas ſit cauſa repro- bationis& damnatisnis? p. 93 7.59. 3. Anu detur liber mortis reſpondens li- bro vitæ 25. 938. 61. 1 NDEX. DrsrurATIO IV. Dejuſtificatione hominis peccatoris coram Deo, prima. u*£ST. 1. Vtrum vocabulum ju- ſtificationis in ipſo juſtifitationisa- ctu ſ umatur iunxd notetg, quali- tatem inhærentem; An verò zahy- axd habeatq, ſignificationem fa- renſem?p. 9 45. th.32. 2. An differant juſtiſicatio& ſalya- tio? p. 652.58. 3. An aipes pontificia in primam & ſecundaà admitti poßitꝰp. ↄ73.61. Disrur ATrro LVI. De meritoria juſtificationis hominis noſtræ cauſa. Qu gST. 1. Num Chriſti meritum habeat ſe ad juſtificationem noſtra non priucipaliter ſed tantum in- ſtrumentaliter? p. 957.15. 2. An ſatirfactionis valor conſſſtatin inſinite meriti Chriſti eſbcatia? p. 959. 21. 3. An Chriſtus ſit mediator noſterſe- cundum utramque naturam? pag. 960.24. 4. Au Chriſtus in paßione ſenſerit iã Dei,& ſuſtinuerit cruciatus inſer- nales?p. 961.29. 3. Num Chriſtus ſibi aliquid prome- ruerit? p. 962. 32. 6. An Chriſtus perfecto ſatisfecerit O proculpa& propæna?e. 96 337, 7. A nim x 80 ʃ „ I 1 N DE x. 7. An Chriſtus nobis proponatur ut le- givslatorꝰp. 968. th. 47. 3. Au B. Maria fuerit adjutrix Chri- ſii inopere Redemptioninp. 968.50 9. An Ponrificit meritum Chriſtz im- perfectionis arguant, dumcum eo Sanctorum merita& noßra ton- jungunt? p. 969. 33. Dispur. LVII. De inſtrumentali juſtifica- tionis noſtræ cauſa, quæ eſt fides. QuAST. 1. An prinsipium fidei ſit partim Sp. S. partim voluntas libers agens? p. 974. 2 2. 2. Quibus medliis Deus ordinaris in no- bis fidem actendat?p.9 G4. 26. 3. Num fides melius perignorantiam, quamper noritiam definiatur? pag. 97731. 4: Vtrum fides juſtificans ſit tantum aſſenſis in hominis intellectu, An v. etiam fiducia miſericordia diyina? P. 980. 48. F. An ſides ſolajuſtiſicet?. 83.6. Disyur. LVIII. De fide juſtiſicante, altera. QuAS T. I. Vtrum jides ſut tantum I intellectu; An verd in intellectue yoluntate ſimulap.9 87.4. 2⸗ Quodnam fidei juſtiſicantis ſit ob- jedtum:p. 992.15. 3* An jides redte diſtinguatur in is- formem& formatam,& num cha- ritate formetur? p. 908730. 4 Annon miſer peccator certitudine Idei popit eſſe certus, ſibi remiſaa eſſe peccata, at ſe tſſeapud Deum in gra- FA 2 p. 1001, 40. Drsrur. LIX. De formali juſtificationis noſtræ cauſa. QuRST. T. Num Lutherana inter ſe diſſentiant, dum quidam ipſori formalem juſtificationis cauſam docent ſidem, alii gratiam Dei, alii alii obedientiam Cbriſtu nobus im- Putatam? p. 1005. 11. 1. Num Chriſti juſtitia per Fdem no- bis imputata ſit maginaria, puta- tiya& B. Lutheri ſigmenrumapag. 1007.17. b 3. An igitur juſtificemur, à peceatorũ pœnu abſolyamur,& in gratiam ad vitam aternam acteptemur propter meritum Chriſtifide apprehenſum? Jeuzan formalu juſtiſicationis cauſa ſit gratuita pectatorum remißio& juſtitia obedientia,& ſatufactione Chriſti parta per ſidem imputatio? p. 1010.25. 4 Num inhaærens nobujuſtitia ſit for- malis juſtiſicationis noſtra cauſa? .1012.35. 6 Ahbbhhh Dr- — I N D E N. DrsruTrATIO LXN. 1. 4Anopera juſtorum abſoluté ſeuer- fectè ſint bona? p. 1058. th.38. Delege Dei prior. ynum Lutherus prohibuerit bona QuST. I. An Chriſtus pro nobis opera; An verd ea neceſſaria eſſe do- legem impleyerit& nos Amaledi- cuerit? p. 10 60.45. 4 ctione legis liberaverit?p. 18 25. 25. 4. Au bond opera ſint neceſſaria ad 2- 2. Num homo per legis obedientiam lutem? p. 1062.54. coram Deo juſtificetur? Seuznum ju- 5. Num igitur bona opera ſint perni- ſtitia coram Deo ſubſiſtens ſit ex le· cioſa ad ſalutem? p. 065. 64. Le7h102537.. DISrur Ario ILXIII. 3. An igitur nullus legis in Eccleſia ſit.. uſusp. 1032.48. De bonis operibus in uni. 4. An leges Eccleſiaſticæ obligent con- verſali, altera. QuaSr. 1. Num bona opera. uſtiß ſcientiam? p. 1033.53. Disrur Arlo LXI. cent? Seu. Num opera juſtorum ſint meritoria vita æterna?. 067.4. Quæ eſt de lege Dei, 4. alcera. 2. An opera juſtorum eonanerendi F- . lum, ſedetiam ſatisfaciendi vim ha- 14ST. v. Num homines non renati hHeantè?p. 1079.35. ſolis liberi arbitrii viribus legi mo- 3. An bona opera ſalutem conſer vent! rali ſatisfacere poßint? p. 1035. 2. p. 1080. 42. 2. An renati poßint implere legem. Vel: 4. Quid de opere ſuperersgationis ſit An ver renati ſuis bonis operibus ſentiendum? p. 1081.52. perfectam obedientiam, quam lex a DiSpuTrATIO LXIV. nobis requirit, in hac vita praſtare valeant? 1040.21 De bonis operibus in parti- DISspuTr Ar0 LXII. culari priol- — 3 Qu e8 v. 1. An fruckus orationis ſi De bonis operibus munl- ſatisfattio& meritum? Seu: A verſali prior. oratio ex condino valeat ad impe- QuTXST. 1. An inßidelium opera legi trændum bencicia, C Jattfauuan natura conformia Deo int ingra- dum cumpr oſuis, tumpro æniorum taꝛ Seu: An actioues non-renatorum Qdelictis? p. 1084.10. rectè peccatis annumerentur? ag. 2. Au in quinta petitioné his verbis 1974. 23.(remitte nohis debita noſtra) peta- muus „(.4r e ( mnn aen 3 nririna u i ¹ Lenait?i 23 84 anen e, hm. Alue i 4. he. mrd 4 ℳ0ꝗ)Mtr — rnun je. “ l, b 1 1 Aurt N a mus ommnimodam peccatorum re- mißionem?. 1088. th. 21. 3. Anclauſula illa inoratione Domi- nica(quia tuum eſt regnum] ſit ir- reptitia? p. 10 88.24. 4. Au heræ canonicæ per ſe ſint cultus Des, quib us ſpeciale ſit tribuendum meritum?p. 1090.36. §. An tituli, qui in Antiphona, ſalve Regina cæli, mater miſericordia, vita Aulcedo Mariæ tribuuntur, Jint legitimi? p. 1095. 50. 0. An horæ Canonicæ 7ecté lingua pe- regrina peragantur? p. 1093. 53. 7. An flagellatis ſuiipſius sorporis ſit per ſe cultus Dei, cui ſit fructus cs- rona yitæ aternæ? pag. 1096. K6. 1I N DEX. DrSsrur. LXV. Quæ eſt de Jejunio& Eleemoſynis. QuxST. 1. Au fructus, ſeu eſſetlus Eccleſiaſtici fejunii ſit pro peccatu tum noſtris, tum alienis ſatigfacere, Deum iratum placare& præ- mium caleſte promereri? p. 1099. th 2. 4 2. Num ad rationem jejunii in N. TL. abſtinentia acertiscibis, ac poti;i- mum Aà carnibus pertineat? p. 1105. 24.. 3. An ſejunium quadrageſimale, ab i9ſis Apoſtolis ſit inſtitutum,& per- petuò uni erſæ Eccleſiæ obſer randa? p. 1010. 4t. 4. An Bleemoſynæ ſint opera merito- ria,& ſatisſactoria. 1014.50. 1N 19 —“ * —— G — A„— 5— 5 A 4 4 8 7 v—“ 3 ͤͤͤͤ — — ͤ 0 — 8 0 45 — 0 X 6* — — lſ Inn V Dnn IIl A'-” u' 4 10 III I ſll 5 b 11 12 13 16 7 8 9 V Thalrkralhele al M d 1 11 M ö““