— ⸗ — — 8. NSAA TAETS- 18LiOTHEK GIESSEN GESChiENKI VO OER CONIV 8 QMTdHεμμρ☚ρ☚ασ☚̈αά☚☛κ—— 4 4 —— A— 4 ☛᷑ — 8 7 7 2 4 — 222 8 7 1 4 1 8 DW EE 5 Su S ð — 2 8 7 7 5——— 4 2 8* 44 4 3 8 4 —= 3 5———— ̊ò X X N X 4 4 ☛ 1 T anavacvon TONTIFICIORUM ME-CE T HODICA ENUMERATIO, ET brevis, pia, atq; modeſta Re- furatio. Aur HORE 7O HANNS GISENIO, §§. THEOL. D. ETININCLTTA Academii Gieſſend ordin. Profeſſore. 05) 0(50⸗ 8. G I E 5 S E, ExX Offieina libraria CASPARIS CHEMILINI. H Iin nnm Anno M. DCXVIII. AlH B X. / ſh — 7 DW,thPl, l, S.E et, Sap. endaci, git Ge utemne. mun gar Erhs olasxi Jcauſias met Cu fueri difutun 89 .— 8 2 X mo Principi, ac Domino Da HILIPPO, HASRE LANMD- gravio, Comiti in Cattenelnbogen, Dietz, Ziegenhayn,& MNidda, c. Dn. S UO CLEMENTISSIMO Salutem,& feliciratem d Deo Patre, per CRHRIS TuM IE- suM Immanuelem perpetuam P. AS SGAS 4. ₰5⸗ 8 LLusrRISSIAl,& Celſiſſime Prin- ſce, ubi futurus ſis,& contremiſce. b CSr Quare b EDICATIO. Quure ſummè neteſſarium eſt, apeccatu nos mundari, ingratiam à Dæn recipi& juſiificari. Quod fidei Chriſtianæ caput tanti eſt momenti, ut rectè dixerit B. Lutherus Tom. a. Jeh. Lat. pag. 10. f.b. Jacente Artiulo juſtificationis ja- centomnia. QOaomodo verò Deo reconciliemur,& iuſtificemur, in- hMęni hoc dicto docet Apoſtolus, Rom. 3. verſ. 24. Juſtifica- mur gratis Dei gratia per redemptionem in Chriſto Jeſu, quem propoſuit Deus propitiatorium per fidem in ſanguine ejus. Fontem iuſtificatioui⸗ noſtræ oſtendie poſtolus appellatione Charlæ D¹, quã int elligit non ſecun- dum Monachorum figmenta iuſtitiam habitualem& adlua- lem, vel infufam auimæ qualitatem, vel donum Dei nobis ira bærens, ſed Miſericordiam Dei Eph. z. v. 4. Tit. 3. v. 5. 1 Pet. I.v. 3. Dilectionem ſeu Charitatem Joh. 3. v. 16. Rom.) v. 8. Eph. 2. v. 4.1. Joh. 4. v. 9 10. Opponit enim Apoſtolus in iuſti- Iicationis negotio gratiam è diametro legi, legus operibus, meri- t0, debito, Rom. 3. 4.I1. Gal. z. 3. Eph. z. Tit. 3. Et hac cauſa- eſt, quod Apoſtolur adiungat particulom Gharls, quæ eſt de- clarativa, oſtendit que peccata nobu gratuitò remitti, hoc eſt, nihil eſſe in nobis, propter quod peceata remittantur. Pie dicit Ambroſtus ſuper locum hunc aommentans cop. 9. juſſificati ſunt gratis, quia nihil operantes, neque vicem redden- tes ſolà fide juſtificati ſunt dono Dei. 2 Cam autem Deus ſaw ſit miſevicarss ut ſimul ſitiuſtus adeoque iyſa iuſtitia: Von enim amat, ſed odit peccata, Pſal 5.V.·ſ. Et quidem iuxta comminationem. Gen. 2. v. 1⁷. Er ſen- tentiam legis Deu t. 27.V. 27. Gal. z. v. 10. Ideò fundatur Di-⸗ lectio Dei interceſtione, obeaientid,& ſatisfactione Chriſtis Diligit no Deus ſéd in dilesto. Docet id Apoſtolus in præno- minat illo dictotribus vocabulis, ut ſant: Redemptio, Pro- pitiatio iuli di fen⸗ f KAlas fam mleſunn Ken cnte un ſurn n n nilin laga cun gr dain da han af, lnm iaui ntiun tiect dunn heil ce, Juat AtCut„ſoh. üſſitae ua ſte⸗ lua u 140 —pl ntne uſan hun n sg Phef N4r 3 wn Dae Külan nuee, Hatu, Ma vati Ena wine undari- vriſkun⸗ rTow. 3. onisja. Smuy, in. aſtifica. mn Chriſto rrfidem enait 4. an ſecun⸗ ſallaa. Vodir ir . I bet. 189.[VS. Dir inſli. u,meri. 14 atccauſe- 48 weſt de. — boceſt, bit aicit d ſtificati nedden- 1 huſun — 4, Plal⸗ Srſen- qatur Di. 1ohriſtis 4à* prænd⸗ 11 o, Pro⸗ itiatio pipicarlo. pitatio. Sanguis Chriſti. Nomine Redemptionis dacer, à poteſtate Satanæ, ſub quà propter peccat tenebamur capti- vi, nos eſſe per Chriſtu liberatos. Appellatione propitiationis remittit nos ad ſacrificia propriatoria V. Teſt. quibus Chri- ſtiſacrificiun verè propitiatorium fuit adumbratum Heb. 9. 10. Nomine ſanguinis Chriſti intelligit Apeſtolus totam Chriſti obedientiam propter nos& noſtram ſalutem divinæ legià nobv violatæ praſtitam uſque ad mortem crucis, Phil. 2 v. S. taque juſiificamur quidem Dei gratià, at per redemptio- nem leſu Chriſti:? Kemittuntur nobis peccata; at in ſanguine Chriſti: Deus juſtusplacatur, ipſi reconciliamur; at ſacr ficio xerè propitiatoris Chriſti. 1 Denique cum gratiamillam in merito Chriſti fundatam & in&vangelid oblatam apprehendere& nobis applicare de- beamus(ſiquidem non prodeſt nobis Chriſtus niſi apprehenſus) ideò Apoſtolur medium apprebeadens oſtendit, quod eſt Eipgs per fidem, inquit, non niſi per fidem Gal. 2 v. 6. fide abſq operibus, fide, quæ eſt erga Chriſtum, Act. 26. v. 18. Eides reci- pit Chriſtum Joh. v. 1z. Fide iujt: ficati dicuntur accepiſſe iuſtitiam, quæ eſt ex fide, Rorm. 9. v. 3 0. Fider igitur eſt manus illa ſpiritualis, quà gratiam Oei in(hriſto fundatam nobs applicamus: Et modus iufiſicationis noſtræ coram Deo c ſiſtit in peccatorum remißione,& obedientiæ,& iuſtitiæ Chriſii Mediatori⸗ per fidem imputations Luc. 19. v. 1 ·Rom. 4.V'G⸗ I. Cor. 4. v. 4.2 Cor.. v. 9. Quam miſerè verò à modo illo à peccatis mundandi, cum Deo reconciliandi,& iuſtificandi aberrarint,& aberrent Mo- nachi, teſtantur corporum macerationes flagellationes, San- ctorum in vocationes, ad loca ſancãtorum peregrinationes, ima- ginũ venerationes, opera ſupererogationi⸗, indulgentiaun 3 venunda⸗= DEDICATI0 b Feiquibus omnibus Ingularem cultum divi- Deo ſubſaſtere ſtu- ia infinitæ Dei ju- teſi ſatufieriꝰ Annoön Deus colitur fruſtrà doctrinu& venundationer, num adſcribebant, buͦ confidebant, coram debant. Opedtora caba Num iſtv inept itiæ po huuchus pominum? Num quod pobu reclum videtur religi- oſi cultus ergo iniungitu, facitis? Deplorandi ſunt homines iii, quod jam ſæpiis erroru adm oniti, convicti, præconc ept s ſuas opiniones non abjiciant, veritati non ſubſeribant, eo non Deo dent gloriam. Cum autem nos hos jpſõ tempore werit orecordemur KRefor- mationu opers, quo ſingulari Dei beneficio per fidele B. Luthe- riminiſterium anns ah hinc centu ex iſtu tenebr: Papalibus fumus ereptis mecum conſtitui, habità ratione mei munerb, errores Pontificiorum„raine enumerare,& bre viter exami- nare. Hujus labort mei partem primam hoc tempore hyemali propoſui,& in Auditorio Iheologico ſingula exa minanda ex hibui. Veſiræ verò Celſitudini Iluctriſſime,& Celſiſime Princeps, Domine Clementiſsime, eam humiliter,& ſubmißè inſeribendam eſſe cenſui, ne Patronodeſtitueretur. Permovit me etiam Celſit. FP Zelus, quo in Religionẽ fervet,& amor re- ra Theologicarum hingularts. Vt igitur hoc meum qualecunq ftudium Uelſ.I. animo benieno aſpiciat,& clementiſ imè ac- cipiat, mihi favere, C lementißimo oſfectu ſuccurrere velit, qud poſſum, quãg, pare animi ſubmiſcione, ACelſitud. F. oro, & precor. Eternum patrem Domini noſtri leſu hriſti invoco ut Celſit. V. Illuſtrißimam und cum pientiſſima ſua„& dile- I ſama coniuge ſicut& Dominum fratrem, Illuſtriſſimum, & Celſiſſimum Principem ac Dominum, On. Ludovicum, b Acade- rum divi. d ſtereſiu⸗ me Dei ju. Nrina iur religi. homines Neonceptas it,& n An Kefor. *3. Luthe⸗ 1 apalibus anmunersb, .er exami. e byemali — ninanda = Ceſſitme —7 ſubmiße Permovit Famor re⸗ x zualecund 7 tiſimè ac. Au fere velit, ad N n, A=ißfi invoco „4 2, Fdile- ‿ riſimum, „a. Kovic um, Acade- E PDHcCATIOS. Kademiæ noſtraæ Fundatorem,& Patronum munificentiſſi- mum benignißimum, Dominum meum Clementiſſunum, utes. tertium fratrem, Dominum Fridericum, itidem Dominum weum Clementißimum, adeoque totam domum Haſſiacam⸗ b tranquillam„‚Fbrentem,& felicem perpetud eſſe ſinat,& in- columem conſervet, Amen. Lieſſa Haſſörum 13. Martü As- no Chriſti 1618. Celſit. V. Subjectiß. Johannes Giſenius D. 8 r. Cum 1 Chriſti perſona, E officio Aues eſt ERRORES PONTIFLCIORUM PUGNANT 2. Cum Dei,& Chriſti beneficiis, & auidem Tabuſa controverſiarum generalis 1. Propheticum, id(Primarium,& inviſibile quod eſt varie extenuant 1 Chriſtus Eccleſiæ caput torius. in Loco de S. ſcri- f I. Caput du- ptura plex fingunt ecundarium,& viſibile, quod ſabulau- tur eſſe Pontificem Romanum caput LEccleſiæ militantis. fI. In coucilio 2. Regiũ, quod eſt(1. Militatem, congregata. in Eccleſia, hujus[4* qua contro ) 3 verſias mo- A. Per totũ or ¶ Docentes, ut Cleric? I vent, ut eſt Dem diffuſa:& Monachi. Cujus mebra 2. Ecclefiã ipſis ſunt ipſam tri- Diſcentes, ut Laici, plicem fa-* His addunt mem brũ Liunt 2. In Purgatorio labo- 5 Eccle ſia pciſuns rantem Lut ſunt haretici. b 4— ſe De ſanctorum rrligios? inyocatione 3. In Cælo triumphan- 3. Sacerdotale, ad ꝙ tem, ubiagunt 2. De imaginum venera- refertur controverſia] 1. In genere.(tione. de ſacramentis, de I 2 quibus agunt (Baptiſmus. D2. In ſpecie. Na ſnen Confirmatis. recenſent,& de ſinguù- Euchariſtia. lis varios errores alunt, Jermmem 1 ut ſunt: IExtremaæ unctio. Ordo. 1. Cum gratiæ collatione, in loco[Matrimonium. de Imagime Dei. „ Cum gratizcollatæ amißione, ſ. Ipſa gratia, prædeſtinatio, in loco de peccato. Liberum arbitrium. Cum gratiæ reparationdhe‧/, ubi conſideranda ſunt 2. Ipſa Juſtificatio. 3· Bona opera. 1780 A8NG D enele D2IA EDAKu!- 12 4 daaDi ſa 1 à kademi MAN In Aus i lore) =In f IN PIA M IT GR4AT4 M REFORMATIONIS a EVANGELICE KRECOR. 8 1 DATIONE M Beneficio DEI per Miniſterium uca D. AMAARTINI LUTHERI b Ante Annos centum factæ . ERRORUM rONTIEICIORuIM . Mumembruͦ V I* rfäh V Pulte Däharaiwute losu ahenn3 iſäts Weenn Giſenio 85 D.&r' in heht⸗ u ttan yligius? i a Academia ieſſena ordinario Lefe Nore. . 9 RESPONDENTT Mmga. IiERMANNO MATTHIE HARHOEFFIO — Suſatenſe V eſtphalo. In Auditorio Theologico ad diem 31. Octobris. I* G1E88, uA aRKn i ee ANNO: X DIbLlotheCa typographl Ca Cipacl CheMLInl FranCl. AMPLISSIMIS, CONSULTISSIMIS, SPECTATISSIMIS D. D. C ONSULIBUS. totique Senatui inclytæ Keipublieæ Beilfeldienſis, Domiuis atque Patronis ſuis, ſummâ animi ſub jectione& obſerv antiâ colendis s. PF. o. Voniam, Viri Amplißimi fautores bonorandi, Annus nund ſecula- rus eſt, Qupuaxae mns ille& ſempiterna benedictionis memorld lignus MARTINuS LuTHERuS admirandum illud Re- formationis Opus aggrediens ſanam Evangeli doctrinam, à ſordihus 22 quiſquiliis Pontificiæ Idolomaniæ repurgatam preſſa Elamentabiliter ge- menti Eccleſia reſtituit; Meritò nunc Vniverſa Eccleſiæ reformata gens G quotquot cœleſtem ejus eue⁷ jideliter tuentur more V. T. tritum lu- bilaum celebrantes Deo votis plaudunt, laudes pſallunt, gratias cantant⸗ jubilant: Cùm ut ipſi S. S. T. pro tantis beneficius, quæ oui, quod ajunt udree hoc toto ſeculo in Eccleſiam ſuam effudit; praſertim profidelißimo magni illius Herois Luth. Miniſterio,ſe prabeant grates. Tum maximé,ut in- ſuper pro felici& ulteriori recandeſcentis Lucis Eyangelicæ ſucceßione G tutelà ei deyote ſint ſupplices votaque malorum buctinis jubilæi confun- dant. Cui jubilanti Eccleſiæ cum reliquis Academiis, non modo congratu- landum eſſe, ſed etiam jubilandum cum vidiſſet, Rey.& Clariß. Dn. Praſes ad majorem hujus juhilæi feſtivitatem, cimmereas ſub Papatu tenebras re- ponendo hanc Pontificiorum Errorum diσυσα νν, me reſpondente, publicè examinandam Academicis ſolemnitatibus adjunxit Theologixantiumque cœtui propoſuit.“ Quam ego. V. Ampl. pro felicioris jubilai voto, indebitæ obſervantiæ ereον offero& inſcribo Deum Opt. Max. deyotè implorans, ut Pos ve- ſramque Rempubl.& Bccleſiam in pace veritateque ſeryet& conſeryet, Valeatis. Perſcriptum Gieſſe Anno& die jubilæi Chriſtiani V. Ampl.& prudent. Obſervantiſſimus Herman. Matthias Harhoffius Reſy⸗ — 5 — — — S —= — M h M. nel bm. * 1 umnruan eam.(um gcm Wanbon ar 4 n more uce umenn 8 NArA Ac G nnob. nl 4A nor 045 cidita ecim =IMIS, —lus, Bldienſis, aum ilub. d. 4 Aruncſccula= dl aiis memorid ni mmillud Re⸗ an e ſorlibus O m vabiliter ge- 2r uyata gens G ort etritum lu- nt u ziascantant, 4.e, quod ajunt del rofiddelißimo II uxime, ut in- ſucdeßione& cur ulei confun- no Kedo cougratu- S.Dn. Praſes 9 1E tenebrurnt- A ente, pullus TU antumque nuu iobſervantic im a us,llt os ve- && conſerya, lid ia EArhuffus Reſ 002 vantiſſimus ERROR TIFICIORUM DELINEATIO TIESIS. 8 NAnno ſeculari jam vivimus. Eccleſiæ igitur Evan- elicæ Eyangelicum Iubilæum non immeritò ce- lebrant, Deo clementiſſimo gloriam cantant, ju- bilant, grarias immortales agunt pro Reformatio- 1 ne Evangelicâ per fidele Miniſterium B. Lur HE- RI peracta. Memores tanti beneficii errores pontificiorum deli- neabimus, mutuiſque collationibus examinabimus. 2. Fundamentum igitur, Canonem, regulam,& normam omni- um rerum Theologicarum conſtituebat B. Lux HERus Scripturam ſa- cram. Quare in lectione Bibliorum erat verſatiſſimus, eaq́ue ſin- gulari cumattentione legebat. Sæpius dixit, nullam eſſe in ſacris lite- ris arborem, de qua non unum, aut alterum pomum decußiſſet. OCC4ASIO REFOKRMATIONIS EVFAN- gelicc. 3. Accidit autem, ut Anno Chriſti ſupra Milleſimum quin- genteſimũ decimo ſeptimo veniret in Miſniam Monachus quidã, JonRANNES TETZELIUS, Dominicanus, homo impuden- tiſſimus,& flagitioſiſſimus, qui ob adulterium ante illud tempus ad mandatum Maximiliani Primi, Cæſaris Romani, ſacco fuiſſet incluſus,& aqua ſubmerſus, niſi Elector Saxoniæ Dux Fridericus apud Imperatorem pro ipſo interceſſiſſet. Venit verò inſtructus Leonis Decimi, Pontificis Romani bulla, diplomate& lite- ris, ut omnia Regna& inprimis Germaniam peragraret, in⸗- dulgentias ubique venales exponeret; ad quod aptiſſimus erat natus: Hominibus igitur pro certa pecuniæ ſumma omnium pec- catorũ commiſſorum,& committendorum expiationem, ac ſalutẽ xternam ſanctèe pollicebatur. Quantas blaſphemias ‚impuden- 2 2 iidimas, —-————————— tiſpmas, ac ſcurriles nugas in Indulgentiis commendandis,& di- videndis evomuerit, narrabunt alii. . 4. ENXcitavit verò Deus benigniſſimus fidelem ſunm ſer- vum Lutherum, quem eximiis donis armaverat, ut tàm horrendis & impudentiſſimis nugis, atque blaſphemiis ſeſe opponeret. 5. Lutherus Academiæ Nittebergenſis Profeſſor, atque ſic in publico officio conſtitutus, cum videret plurimos homines hujuſmodi commentis fidem habere, cœpit homines, ne rancidas iſtas merces tanti,& ne æſtimarent indulgentiariorum Clamo- ribus aurem præb erent, monere, videatur præfat. Tom. Lat. The- mata quædam de Indulgentiis, de verâPœnité ria,& Charitatis of- ficio pridiè Calendas Novembris publicè ad diſpurandum, inda- gandæ veritatis causâ, proponit, de iiſque nervosè diſputat. Et hæc primæ erant Reformationis initia. 6. Nam, cum varias inſidias Pontificii Dn. Luthero ſtrue- rent, permotus eſt ut acrius Scripturam me ditaretur,& ſecundum Scripturam abominationes Pontificias examinaret:(Tentatio- dat intellectum.) Fateturid ipſe in Præfat. Tom. i. Jen. Ger. his ver- bis: Ich ſelber(daß ich Meuſedreck auch mich vnter den Pfeffer menge) habe ſehr viel meinen Papiſten zu dancken/ daß ſie mich durch deß Teuffels toben/ ſo zuſchlagen/ zudrenget/ vnd zuengſtet das iſt/ einen ziemlichen guten Theologen gemacht haben dahin ich ſonſt nicht kommen were ꝛc. 7. Quamyvis verò in primis ſcriptis, quædam, quæ Pon- tificiis manifeſte favent, propugnaàrit, in ſubſe quentibus tamen eaabjecit,& improbavit. Succeſſivè enim aſſiduâ Oratione, Me- ditatione& Tentatione in veritatem eſt introductus,& impieta- tes pontificias agnoſcere,& ſolidè refutare didicit. Exponit id ipſe in prœfat. Tom. 1. Jen. Lat. Ante omnia, in quiens, oro pium Lectorem,& oro propteripſum Dominum noſtrum Jeſum Chri- ſtum, ur iſta legat cum judicio, imò cum multa miſeratione: Et ſciat, me fuiſſe aliquando Monachum,& Papiſtam inſaniſſimum cum iſtam cauſam aggreſſus ſum. Et paulò poſt„Ita invenies in iſtis meis ſcriptis prioribus, qudàm multa,& magna humilimè con- ceſſerim Papæ, quæ poſterioribus,& iſtis temporibus pro ſummàâ blaſphemid,& abominatione habeo,& execror. Dabis ergò hunc errorem, pie Lector, vel(ut ipſi calumniantur) antilogiam tem- pori.& c. 8. Nos rübe Dontl dimus. N2 optick 4 hul — un hul 4 1G CI VL Mofe 12 Pont 1 1 1- b Pun⸗ Grtbetmes Ploh 41 duelohin 8. . 10. IT 5 11 m Nag nid opdoDo funim NtA I&o watebn 4 Kncwih rnr Gz.Det iore lb (won urad crinen l. um ie Sos, fit.4. ile de un. and hitune zenäet, Nze n N 5 ulich m gs m r ge ,1. Al du. Ua omn 12 141 t anti 1 1 2Te Aeg prur 1 von u m dis,& 4— ſuum ſer⸗ 1 horrendis neret. 1— lor, atque 1 shomines ul erancidas aAamn Clamo- 1 n Lat. The- „itatisof⸗ b lum, inda⸗ 3 nat. Etheæc . m lero ſtrue- tu ☛ ecundum d Tenratio .Jfer. hisver- vt den Pfeffer fe aß ſiemich getr d zuengſeet th dahinich 1 quæPon- quæbus tamen uAtdone, Me- ud= impieta- dic— Exponit! 191, oro puum n eſum Chii- a 1um atione: Et dul n aniſſimum ſti unvenies in .1 N b com na uuiliméè con Orl u TO ſumma IA. ergd hunc am temnle g. Nos a d 8. Nos ſynopticè ſententiam veritatis oſtendemus, erro- resque Pontificiorum huic oppoſitos mutuis collationibus exa- minabimus. 8 DE SCRIPTVRASACKRA. 9. E Rrores igitur Pontificiorum directè pugnant cum Chriſti L= Perſonâ,& Officio, Deique& Chriſti beneficiis, Officium Chriſti eſt triplex: Propheticum, Sacerdotale,& Regium. Pro- pheticum officiũ oppugnant in loco in primis de ſciipturà, quam, quoniam ſibi contrariari vident, miris modis detorquent, idque breviter oſtendimus.. 10. Primò, libri hiblici V. Inſtrumenti ſunt Canonici yel Apo- cyyphi. Nam Apocryphi, quos nominamus non ſunt ſcripti lingua opulo Dei propria nimirum Hebraica, 2. Non ſunt allegati in N. Inſt. à Chriſto,& Apoſtolis. 3. Deſtituuntur Eccleſiæ primi- tivæ teſtimonio. 4. Quidam ipſorum impingunt in fidem hi- ſtoricam,& contrariantur eis, quæ proponunturin libris Canoni- cis. De diſtinctione librorum N. Inſtrumenti alibi egimus. Libri Canonici leguntur ad confirmationem fidei, Apocryphiad ædifi- cationem populi. 11. Errat igitur Concilium Tridentinum libros biblicos inte- gros, quos Decret. 4. Seß. l. enumerat, pro Canonicis ſuſcipiendos eſſe decernens. b 12. Secundò, Authoritas Scriptura neque reſpectu ſui, neq, re- ſpectu noſtri dependet ab Eccleſià: Sed ab authore ſuo Deo. 1. Quia loh. 3.v. 34. dicitur: Ego nonab homine teſtimonium accipio. 2. Quia Spiritus eſt qui teſtatur Spiritums. h. e. doctrinam Propheticam& Apoſtolicam eſſe veram, 1. Ioh. ĩ. v. 5. 3 Scriptura igitur autho- ritatem ſuam haber ab authore ſuo, Deo. 4. Nam eſtmere di- vinum quid, z. Pet. 1. v. 20. Authoritatem igitur ſuam non habet ab hominibus. 5. Auguſtinus dicit: Major eſt Scripturæ autho- ritas qudàm omnis humani ingenii capacitas cõprehendere pote ſt. 1z. Blaſphemi igitur funt Pontificii, quotquot afſerunt, Scripturas tantum valere, quantum valent ſopi fabulę, niſi acce- dat Eccleſiæ Teſtimonium. Sophiſticantut qui ab Eceleſiæ teſti- monio Scripturæ authoritatem reſpe ctu noſtri conciliari vocife- rantur. Nam aliud eſt ſeripturæ aliquid conferri abhomine,& aliud homini conferri aliq uid ab homine. 2 3 13. Ter- 13. Tertiè, Apoſtoli licet occaſtonem ad hos vel illos ſcribendi ab zucidenti caſu ſapè ſumpſerint, reſpectu tamen’ ſinis ex propoſito,& Dei mandato ſcripſerunt, Idque legitur, Apocalyp.I. verſ 2.8. II. Cap. 14.verſ. z. Matth. 28. ver. 19lohan. I. verſ. 24. c4p. 10. verſ. 31. Lucæ 1. verſ.3. Phil.z. N verſ. I.1. Iopan. I. ver. 4. cap. 2. verſ. 4. Servator igitur, ſcruramini, in- quit, ſcripturas, Ioh. 5. v. 39. Et Apoſtolus, 1. Tim. 4.v.13. Attende, ait, lectioni. Cogitent igiturPontificii, an hinc ſcripturam recte imper- fectionis arguant, videatur. Uoſterus pag. 49 Enchir. 14. Quarrô, Edirio authentica in V. Inſtrumento eſt bebræa: In Novo graca. 1. Nam eloquia Dei concredita ſunt populo Dei, Roman. 3. verſ. z. Et taliter Deus non fecit ulli nationi, Pſalm. 147. verſ. 9. 2. Apoſtoli in lingua ſcripſerunt communiſſima, quæ tunc temporis teſte Cicerone pro Archia erat lingua græca. 3. Illæ edi- tiones à Prophetis,& Apoſtolis ſunt ſcriptæ. 4. Reliquæ editiones ex his ſunt verſæ.. 15. Noniigitur ſubſcribimus Concilio Tridentino, quod vulgatam editionem latinam facit authenticam,& quo conſilio ita decreverit, Oedipo haud fuerit opus- 1 16. Quintò, Verſio& tranſlatio ſcripturæ in inguam cuilibet populo vernaculam cum maxima utilitate eſtconjuncta. 1. Quia omnes homines ſunt erudiendi ad vitam æternam, Matth. 28. verſ. 19. 4ct. 17. verſ. 0. 2. Quia ex lectione ſcripturæ in ignota lingua po- pulus utilitatem capit nullam, 1. Corinth. 14. verſ-G. 3. Quia ſcri- ptura non contaminatur, quando in lingua vernacula annun- ciatur. 17. Sextò, Lectio ſcripturæ ſacræ etiam Laicis utiliter concedi- tur. 1. Quia Deus mandavit, ut omnes legerent, ſcrutarentur,& cognoſcerent ſcripturas, Deut. 31. verſ. 10. cap. 17. verſ. 19. 1ap. 6. verſ.J. Ioh. 5. ver J.39. Col. 4. verſ. ⁶. 2. Quia Apoſtolus hortatur Theſſaloni- cenſes, ut omnia probent, quod bonum eſt teneant. 3. Quia Ber- rhoenſes ob id commendantur, quod ſcrutati fuerint ſcripturas,& exillis veritatem inquiſiverint, Act. 17. y. II. Deplorandum igitur eſt decretum pontificium, quo Laicis ſcripturę lectio in lingua ver⸗ nacula derogatur. 3 „ 18. Sepcimò, Scriptura in dogmatibus, quæ ſub ſalutis ratione ſcire neceſſe eſt, lara, perſpicua& manifeſta eſt. 1. Quia eſt lucerna pedi- * nhis, Pfalrn 2.v.- 05.2. Quia ſplendet in tenebris.. Pet. 1. y. 19. II ſapientiam& intelligentiam. P/al. 119.y.z0. 19.C0⸗ X legem ſersd. 3 Enuneo E. Matth. dus(oE vrn luter? 1. nN. adn (MrN. 2d. danrct Aet NMuta G. N. 20. 3.Lzc falema de Vi, müte en vücnl W P. 10 änd, dlſaluntat lmotun kelcit he mne Im.z. In tew KApod uca. 10 Indec un ſeen fentit ſannn n 4, 1. Wchm mie e pr 1 AA ſrihendi „= to, G Des „r a.vſ. à= erſz. philz. 2l= tamini, in⸗ — tende; ait, cte imper- e behraa: Iz un x. pulo Dei, t nſalm. 147. lil l quætunc xe Ilæedi- ell editiones de d. quod Konlllioita nim cuilibet 1— momnes 4n. ver. 19. gm inguapo- 5.— Aua ſcri⸗ rn=a annun- ri der oncelli- uas trentur,& „, Sp.b.yeſ.. ad! deſſaloni- nt Auia Ber⸗- rin ptulas,& lo admigltur 80 nguaVer- ſa u tis rationt eſt as rna pedi- büE Pet.l..19. 19.Co- 0 ½ 109. Cogitent igitur Pontifici, quo ſpiritu ſeribant, tantam ſcripturæ in do gmatibus fidei ineſſe obſcuritatem, ut ejus cognitio aliunde ſit mutuanda. 20. Octavò, Scripturæ interpretatio non eſt aliunde inferenda, ſed ex ea efferenda, 2. Pet. 1. verſ. 20. Rom. 12. verſ. 7. Difficilis igitur cu- juſdam dicti interpres eſt Spiritus Sanctus in ſcriptura nobiſcum loquens. Quare ad legem& teſtimonium, Eſa. d. verſ. 20. Et Chri- ſtum attendamus, Matth. 17.v.-Non Papam, non Cardinalis, non quævis Concilia. . Nondò, ludex controverſiarum ſummus eſt Spititus Sanctus, Joh. 14. v. 26. c. 16. v. 8. 13. Act. 4. v. 25. c. 22. v. 28. Matth. 10. V. 204d. Cor. 12. V. 7. 2. Pet. j.v. zI. Teſtatur id Chriſtus ipſe Joh. 16. v. 14. Te- ſtantur Apoſtoli Matt. z28. Act. 10. v. 42.1. Cor. II.v. 23.. Cor. 13. V. 3. Gal. 1. v. 12. Col. 3. V. 36. Apoc. ⁊. v. G. Norma eſt ſcriptura ſacra, quæ eſt fundamentum Eccleſia,& ad quam Spiritus&. ipſe nosremittit, quæque miniſterialiter judicat Deut. 17. v. 18. Joſ. I. v. 7. c. 23. v. 6.z. Reg. 2. v. z. 4. Keg. 17. v. 37. Eſa. 8. v. 20. 22. Decimò, Scriptura ſacra eſt perfecta,& continet omnia, quæ ad ſalutem,& ad modum piè vivendi ſunt neceſſaria. Nam hominem perficit,& ad omne opus bonum perfectè inſtruit, 1. Joh. ⁊. v. 5. 2. Tim. 3. v. 16. Et extra ſcripturam ſactam nihil docuerunt Prophetæ & Apoſtoli, Luc. ⁊4.v. ⁊7. Act. 26 Vv. 22. C. 28. V. 23. 23. Undecimò, Traditiones igitur humanæ quas Verbum Dei non ſcriptum venditant Pontificii, non pari authoritate cum verbo ſcripto ſunt recipiendeæ, 1. Quia Apoſtolus non ſubterfugit, quò minus af nunciaret omne conſilium Dei, Act. 20. v. 27. 2. Quia quicunque Janpelieann præter id, quod ſcriptum eſt, anathematis ſuntrei, Gal. I. v. 8- DECAPITE ECCGCLESIAE, CYOD EST Chriſtus, ſeu de perſona Chriſts. 14. Deinde oppugnant Pontificii oficium Chriſti regium, ſacerdo- tale ejuſque perſenam. Regnum verò Chrißti eſt in Eecleſia, quæ eſi militans, vel triumphans. Membrum tertium addunt Pentificii, quod fingunt eſſe Eecleſiam laborantem in purgatorio. De his quædam tantum attin- gimus. 25. Pri- —— 25. Primò, tempore exbibitæ Auguſtanæ Confeſſionis pontificii doctrinam de Chriſto approbabant. Unde arl deie vontificia Arriculo tertio nen eſt adjecta. Et refert Andreas Fa- hricius Leodius in hiſtoria Auguſt. Confeſs. pag. 32. Caroli Cæſaris. & Catholicorum Principum ad tertium Articulum hanc reſpon- ſionem: In tertio Articulo, nihil eſt, quod offendat, cum totæ confeßio cum hmbolo Apoſtolorum& certa jidei regulãà conveniat,&c. Verùm cum no- vo Monachorum, Jeſuitarum videlicet ortu nova extitit hæreſis. Colludũt enim hi cum Zwinglio-Calvinianis, ut videre eſt ex di- ſputatione de perſona Chriſti Ingolſtatii habita,& VWitteber- gæAà Calvinianis recuſa. Attingemus ſumma capita. 26. Secundoò, Eſſe igitur formale unionis hypoſtaticæ, non eſt, hu- mana nature in Filio Dei ſuſtentatio. i. quia de aliis creaturis etiam prę- dicatur. z. quia conditionem hominum piorum facit meliorem, quam aſſumptæ carnis. 3. quia Actus ſecundus non dat eſſe forma- Ie Actui primo. 27. Tertio, Per& propter unionem Chriſtus ſecundum humanã naturam eſt Deus, Matth. 16. V. 16. Joh. 20.v. 28. Quartò Majeſtas divi- na carni Chriſti realiter eſtcommunicata. Seu, divina idiomata curni Chriſti realiter ſunt communicata. Cõmunicata enim eſt ipſi ur⁴πα ν αεν Ergò& drodsro⅛ NS) propria. Patres igitur Concilii Epheſini rectè damnarunt Neſtorium, quod negata reali idiomatum communicatione ſolvetet ipſum hypoſtaticam unio- nem. Quintò, Chriſtus eſt mediator no ſter non tantum ſecundum huma- nam, ſedetiam ſecundum divinam nuturam: Filius enim Dei propter nos homines deſcendit de cœlis: Et ſola humana: natura juſtitiæ divinæ ſatisfacere, meritumque æquivalens præſtare non potuiſ- ſet. Sextò, Chriſtus non ſibi, ſed nobis gratiam acquifivit,& aliquid pro- meruit. Nam 1. Qui erant ſub lege, illis aliquid ꝑ omeruit, Gal. 4.v. 4. Nos eramus ſub lege: nonipſe, quia eſt Dominus legis& Sab- bati, Matth. 1z. Marc. z. 2. Nulla re ipſe indigebat. 3. Nobis igitur eſt natus: nobis miſſus,& datus, Eſ. 9. Zach. ↄ.Rom. 8. Ioh. 17. Septimò, Non deſcendit Chriſtus ad inferos ut Patres,& reliquos pios liberaret ex limbo. Limbum enim eſſe fictitium quid alibi exponemus: Animæ piorum ſunt in manu Dei. Octavò, Abſoluto ſtatu exinanitioni⸗ collo catus eſt Chriſtus ad dexteram Dei, ad eamque ſedet, h. e. regnat non ad modum mundani Principis, ſed ad modum dexteræ Dei. 28.Co- tiua.„ 1E lerverde T (Cgeitb en frron „* 9. 1 demere Llen W.NG mulae dol d3 kcckelans Künd vlas n.⸗ TChit N 7D nn. 9N ſotole r Lurus ddaccge otelt 3 cane Kdeae urm MN e cc 1 Nr 1O däd Loh. 5. 7.Iſ. er co Luc r ,(. Ceng dl 1h.n a 19 1 11 4. A8 gel tanx Confeſſioru, nd. Unde ayli eie t refert Andreas Fa- 32. Caroli Cæſaris. dulum hanc relpon. um tota confeßiu cum Gr. Verùm cum no. ova extitit hæreſis, uut videre eſt ex di Ita,& Vitteber- äta. poſtaticæ, non eß, hu reaturis etiam pre- im facit meliorem, non dat eſſe forma- 65 ſecu ndum humana uartò Majeſtardiri- „divina idiomata nicata enim eſt pb ria. Patres igitur 1 quod negata reali ypoſtaticam unio- in ſecundum huma- senim Deiproptet ana natura juſtitiæ ræſtare non petuif- iſrit,& aliquid pro- omeruit, Gal. 4. ⁷. minus legis& Sab- .3. Nobbigitur eſt 8. Ioh. 17. Septimo, quos pios überaret ex nemus: Animæ ir collo 1 901 ru exinantton onat nonad .h.e. regnat h0 deld Dei. .Co- 4 v“ 2 25. Cogitent igitur Jeſuitæ„annoôn ſint abſurda, impia,& ſcripturæ contraria, quibus perſonam Chriſti allatrare cæperunt. pEPONTIFICE ROMAMO. 19. Fabulantur Pontifici caput Eccleſiæ militantis ſecun- darium,& viſibile eſſe Pontificem Romanum, quem Chriſti con- ſtiruunt Vicarium, univerſalem EccleſiæEpiſcopum, Monarcham, & fundamentum. Papa nec Deus, nec Angelus, nec homo eſt: lmò verius Papa Deus eſt dixir Felynus. Namur placuit Decio& Go- meſio Papa& omnia, Sſup eromnia poteſt facere ommia„quæ Deus facit. De capite hocfctitio pauca. 30. Primò, Caput Eccleſiæ non eſt Pontifex Romanus: Sed ſolus Chriſtus. 1. Docetur id, Ppp. l.a2.C. 4.y. 15.0.5.verſ. 27. 29. Col.l. verat. Ut igitur vir eſtcaput mulieris:ita Chriſtus eſt caput Eecleſiæ. Mu- lier verò ſi preter maritũ admittat virum eſt adultera. Et Eccleſia, ſifuerit biceps, erit monſtroſa. 2. uàm primùm terminosApoſto- lici muneris tranſcẽdere cupiveris, conteſtim invades Chriſti mu- nus. Neque enim ulla eſt intermedia poteſtas, aut dignitas in offi- cio Eecleſiaſtico. 3. Quicquid igitut eſt, illudeſt caput vel memibrũ — Eccleſiæ ſive militãtis ſve triumphantis. 4:Gloria Eccleſiæ omnis ab intus eſt Pſalm. 45. verſ. 4. Opus igitur non habet capite viſibili. 5.Chriſtus perpetuò ſuæ adeſtEccleſiæ, Matth. i8. v. 20.c. 28. Mar. 16. p. 20. Joh. 14.v. 19. Non indiget igitur vicario. 6. Quare Chriſtus A- oſtolos emiſſurus, conſolatur eos non argumento à viſibilitate, ſed à collata poteſtate,& à præſentia ſumpto„Mat. 8.v. 18.20. 31. Secundò, Aliud eſt ordo,& aliud Iuriſdittio, inter Doclores Ecclefia laudatur primatus ordinus, ſed non poteſtas Iuriſdictionis. Regi- mem igitur Eccleſiaſticumeſſe nõ debet necpoteſt Monarchicum. 3². Nam primòo regimen Eccleſiæ non eſt politicum. 1. Quia Chriſtus poteſtatem politicamnunquam voluit uſarpare, Iob. 18. v. 16. RKegnum meum„inquir, non eſt de hoc mundo- lob. 6. v. 15.Seſe abſcondidit, cum Judæi Regẽ eum facere conſtituiſſent. LMc. 21*·„. 21. Cæſari tributum dare jubet. Luc. 12. v. 14. Pro ſe& Pe- tro ſolvit. Multò minus igitur perſonæ Eccleſiaſticæ„quæ funt CHRISTI diſcipuli ejuſmodi poteſtatem poſſunt ſibi arrogate, loh. 20. v. 21. dicit Chriſtus: Sicur miſit me Pater,& ego mitto vos. Venit autem filius hominis non miniſtrari, ſed miniſtrare, Mat. 20. v. 28.2. Reges gentium, inquit Crhiſtus dominantur Matth. 20.y. 25. Luc. 22. Lus. 12. v. 25- vos autem nõᷓ ſic: Et qui vult eſſe maximus, cæterorum ſit miniſter.Probari in Diſcipulis Chriſti regimen affe ctantibus nõ⸗ modum regimin is, nempetyrannicum, ſedipſum regimen. 1. Ar- guit ipſa quæſtio. 2. Argnit ipſa Chriſti reſponſio: Tyrannicũ enim regimen diſcipuli Chriſti non affectabant. Et ſi Apoſtolus Petrus: conſtitutus fuiſſet Monarcha, nõ opus fuiſſet hac quæſtione,& vel verbo id indicaſſet redẽptor,& ſummus Doctor. 3⸗Accedit ꝙ Re- ges, de quihus diſſerit S ervator, beneficos nuncupet Luc. 22. y. 2. 33. Deinde Eccleſiaſtica poteſtas, qua Papa ſibi arrogat ju- riſdictionem in reliquos Eccleſiæ miniſtros, his evertitur? 1. Quia ſalus Chriſtus eſt Eccleſiæ caput, Eph. 4.v. 4.2·Cor. 1I.y. ⁊ Col.z.y.19 Sponius, Fph..y 29 Pontifex, Heh. 7 p.21.I. Per. 5.. 4. Fundamétum, 8 1. Cor. 3.y. i. Ergo nullus hominum. 2. Quia Chriſtus hancpoteſta- tem improbat, Matth. 22. y. 8. 3. Quia Chriſtus de uno Paſtore uni⸗ verſali nos docet, Ioh. 10. v. 16. Plures igitur nos nonagnoſeimus. 4. Quia Apoſtolus Eph. 4. v. 1i. de functionibus Eccleſiæ diverſis ex profeſſo diſſerens muneris papalis nullam facit mentionẽ. Certè ſi unus eſſet in Eccleſia, qui cæteris omnib. dignitate& poteſtate ana tecelleret, vel verbo id ſignificaſſet. 5. Deſcribit Apoſtolus talem. quidem hominem: ſed quo modoꝛvidere id eſt, 2. Iheſ.z. 34. Secundò, Apoſtolo Petro nuſpiam eſt collatus primatus] uriſ- dictionis. In quæſtione verò non eſt, an Petrus, non minus ac reliqui Apoſtoli, fuerit conſtitutustotius orbis univ erſalis Epiſcopus. Nec quæritur, an Petrus fuerit primus zelo, ætate,& Lειειναααν xcele lentia. Sed tantũ quæritur, Num Apoſtolus Petrus ita reliquorum fuerit princeps, ut hitanquam legati à latere illius, nutu atꝗ, arbitrio unicè ſtare⸗ neceſſe haberent, imò ut ipſe univerſalem non modò, ut cateri, docendi, ſed do- minandi inſupex poteſtatem in univerſa Eocleſia haberet, ut Sacramenta 4 Chriſto inſtitura mutare velprater ea alia etiam inſtituere poſſet? 35. Reſp. Primatum hunc fictum eſſe breviter oſtendimtis. I. Quia repugnat Oriſto, qui ſolus eſtcaput Eceleſiæ, Fp. 4.v. 4.2. Cor. I. v. z. Col. z. y. 19. Sponſits. Eaheſ. 5.ν. 29. Sacerdos, Hebr. 2. v. ⁊1.. Pet. 5.y. 4. Fundamentum, I. Cor. 3,. i. Repugnat ejus inſtructioni, Lut. 12. y. 2§. Igh. 0.v. z1. Ioh. 13..14. Repugnat ejus promiſſionibus, quia promi- ſit ſe ſemper ad futurum Eccleſiæ. Ar præſentis non eſt vicarius. Repugnat ejus deciſioni: queſtionẽ enim de primaru aliquoties in- cedentẽ ita decidit, ut nunquã Petrum reliquorum Apoſtolorum: 8 8 caput- ackatste ne ümla g dl. AoosH OA ailt chqur e Tüu 6 polae lcun fumgi eäu MN W Nalh llal dpoltah imn dlenda ar lli etn a05 36. 1 WN ont ne Fdof Aeſer e erü dne öder no 12 e pes. 1 am an däm a An kert C ple A tdp in ber 1= rterdrum — ntidusnö⸗ Sen. 1. Ar- = nicü enim 1— llus Detmus Ute dne,xel 4½ dit ꝙ Re- 2 2.y.zj. 3 rrogat ju- 4... 1. Quia 11.ol z.y. 19. 441 amétum, tijgcpoteſta- ut. ſtore uni⸗ 19 oſcimus. cl lverlisex el ä. Certèſi elreſtatean⸗- A* lustalem T e. uu atu juriſ an wacteliqui. 8 opus Nec b (ã ſcoy excel- an rum fuerit an runicè ſtare⸗ ter u h udi ſed do- gramentaa et ere vit bendimus. fE4 4 2.(L7.II. 4—„Pet..V.4-— dio 3 ME.Z.y. 25.. ia prom- vicarius. aib* „nt act uoties in- um ſtolorum: caput⸗ 8 caput cöſtituerit. 2. quia repugnat ipſi Petro, qui erat re prehenſibilis, Gal.2.v. lI. Accuſatur, A. 1I.v.z.In Samariam ablegatur, Act. 8. v. 14. Non ſolus cõtroverſias decidit. Acf.§.v. 6. Primati ſibi ipſi derogat atq; ſe ννπνπσεlev agnoſcit Epiſt.S:y.I.z quia adverſatur Apoſtolo Paulo. Hicn. abſq; Petri velcõſilio vel mandaro prædicavit, Gal. z. y. 6. Ergo à Petro tanquã Pontifice nõ fuit miſſus. Non agnoſcit ſe mferiorẽ ſummis Apoſtolis, 2. Cor. II. v. j. 4. quia ad verſatur hac pote- Ras Petri& Pauli actioib. Nà Paulus in faciẽ reſtitit Petro, Gal. 2.v. 9. 5. Quia adverſatur Apoſtolatui. Nã ſi dicatur poteſtas Apoſtolica oteſfate major, non erit Apoſtolica poteſtas in Eccleſia maxima, cõtra illud Apoſtoli, 1Cor. 12.y. 28 Poſuit Deus quoſdã primuũ Apo- ſtolos. Et annon eadẽ eſtinter Apoſtolos vocatio? Certè. Nãidem eſt, qui vocat Chriſtus:Idẽ vocationis modus, nimirũ immediatus: tã Apoſtolis reliquis omnib. quã Petro cõpetens: E adẽ vocationis formula, quippe q́ univerſo Apoſtolatui: eſt cõmunis, Mat. 28. v.19 20. Mar6. v.1iloh. z0.v.z. Eadé vocationis priv llegiæ Mat. 10.y. S. Mar. 16 v. 17.18 EÆxdé miniſterii claves ᷓ nõ ſoli Perro, ſed& religs Apoſtolis pmittuntu,& daãtur, Mar. 18. v. 18. 1h.20 y. 23, 1dẽ officiũ oſtendit id vocationis formula,& cõfirmat Petrus, 4cl. 1.v. 17. Finis idẽ, 2 Cor. 5.v. 20. Eademq; omnium Eccleſiarũ cura, z. Cor. 11I.v. 28. 36. Quamyvis igitur inter Apoſtolos eſſe potuerit ordo numeri nontñ fuit ordo juriſdictionis. Er Apoſtoli reliqui, hunc honorem deferre potuerüt Petro, ut præiret voce monédo, hortãdo, interro- gando, reſpõ dendo, non propter principatũ, ſed propter ætatẽ, aut ſacundiã,& ordinem- Atq; non Petro ſedPetri confeſſioni dictum eſt, paſce oves. Lyranus ſuperc. 16. Ma. dicit: Non ſoldi pro te dubotlaves, ſed etin pro aliis. Stcut. n.confeßio Petri, erut bonfegio aliorli, ita poteſtas hæc data Petro, intelligatur dari aliis. Quare aliud eſt ipſum præceptũ,& aliud modus pᷣ̃cipiendi.Et licet verba ad Petrũ dirigãtur: Promiſſio tñ clavium,& etiam conceſſio nihil minus aliis facta eſt ⁴ poſtolti 5. 37. Tertiò: Succeßio doctrinæ attenditur in Apoſtolis, non leci yel ſedis. Chriſtus ipſe docet Sp. S. certis loeis non eſſe alligatum Toh. 3. v.8. Subſcribit Apoſtolus, diſtribuit, inꝗq niens, dona ſicut vult. Sanè, ꝙ ſpectat adPetrũ, cũ ipii nulla poteſtas, nullus primat' juriſdictionis .„1I1.: Pꝓreligs Apoſtolis eſſer collatus, nullũ ẽt hoc pacto ſuũ ſpecialem potuit habere ſucceſſorem. Sed ſuccedunt Apoſtolo omaes, qui eandem, quam ipſe eſt ꝓrofeſſus doctrinam profitentur. Sugceßores 5 2 igiti- gitur Petri in ofpcio docendi Fyangeli in Eccleſiisſihi demandatus ſunt o⸗ mnes Epiſcopi Propheticam& Apoſtolicam doctrinam ſincerè profitentes. Diſt. 41. iur. Can. 6.12. dicitur. Multi Sacerdotes,& pauci Sacerdotes, multi nomine, pauci opere. Videte ergò, quomodo ſedetis ſuper Chathedram, quia non chathedra facit Sacerdotem, ſed Sacerdos cathedram, non locus ſanctificat hominem, ſed homo locum. 38. Si quis igitur quærat. Num Papa ſit Petri ſucceſſor: Reſpon- demus, Papa diſſentit à Petro in doctrinâ officio, moribus, factis,& ſtu- diu.(Nota diſtinguere nos inter Papas primotum& poſteriorum ſeculorum, de qua diſtinctione alibi egimus.) Non eſtigitur ejus ſucceſſor. Apoſtolus Petrus concionabatur, argentum& aurum non poſſidebat, Act.3. Non ferro, ſed verbo dominabatur, Act. 5. Simoniam abominabatur Act. 8. Honores contemnnebat, Ack. 10, Pro Evangelio Chriſti carcerem in grediebatur, Act. 12. Gonciliis ſe non præferebat, ſed ſubjiciebat, Act.) z. Tenta eadem prædicare de Pontifice,& planè contrarium habebis. 81 quis ſtrictè ſucceſſionẽ urgeat. Reſpond Papa eſt ſucceſſor Petri. 1. In Chriſti abnegatione 2. in ambitione: Nam objicit Chriſto, ſe omnia reliquiſſe. 3.InChri- ſti objurgatione: Nam Chriſtum objurgat, quodad patiendum pro genere humano fit paratus, Matth. 16. v. 4. In gladiorum apr- paratu& c. 39. Quartò, Pontifex Romanus non modo in fde poteſt errare, ſed etiam ſæpè erravit. Nam Aaron ſummus Pontifex à Deo conſtitutus erravit, quando tanquam Pontifex conſtituit cultum,& erexit vi- tulum aureum. 2. Urias Pontifex erravit, quando removit aram Domini,& in ejus locum aliam conſtituit, idq; eo fine, ut ſactificia immolarentur Diis alienis. 3. Tempore Hieremiæ etrabant in do- ctrina Ponti fices cumuniverſo ſacerdotum colſegio, qui ipſi quo-— que ſe errare non poſſe gloriabantur. 4- Caiphas ſummus ſacerdos cum ſuo Synedrio erravit,& quidem non tuncdemum, quando Chriſtum filium Deiad mortem condemnavit, ſed etiam diu ante: Siquidem aliquoties de Chriſto interficiendo Judæi conjunctim agitarunt confilia, Ioh. 7. Et antea fuerunt obſeſſid Diabolo, Ioh. 8. 5. Anaſtafius Pontifex illicite,& noncanonicè, ſed contid decreta prædeceſſorum,& ſucceſſorum ſuerum reſcripta dedit, Diſt. 19. G..»9. lur. Can. Marcellinus Papa grana thuris ſuper prunas imp oſuit, idoliſque ſacrificavit, Diſt. 21. c. 7. lohannes 23. Papa dogmatizavit vi- tammn 5 95. l0, aukui=5 u. ltn ſeu e lun Kuret le 41 „ muldzen lcj reDma n„ riomn 4 uoc Deuml a Kon doceit n udt. wwch züe wwod e fat e ira etaunhe üLa. ttnor.Im Deop n 8. 1 Legebe um Ayz a. ecun wodie vpeni nb Kc. 1 4 an ſunta I praſitenta. acerdotes, detis luper o. dSacerdo;. 1 olocum. (A. Reſpon- ſacti, O ſtu- moſteriorum dc digitur ejus go nn Xaurum 3m hatur, Ach. lat, Act. 1o, ſchndonciliisſe le adicare de tri lcceſfioné rn. negatione liq i3.InChri- od atiendum In lorum ap. fdi fenans ſed 11 onſtirotus Iti X erexit vi- ndr-novitaram 0 1e ufactificia 444* 8 ll m 1s lacerdos de n, quando cdi=n diuante: 119 le ₰— ¹ 1† ſuit monjunctll 4 ltann lid 0010, 10.8. „ 8— 02† ſed la decreta ta Diſt.. rpt nnun 1. impofult r atizavit V tam 4 4 oſi quo- tam æternam non eſſe. Honorius Papa fuit Eutychianus. Liberius Pa- pa fuit Arianus. 6. Archiepiſcopus Florentinus par. 3. tit..2.c. 7. Cum omnia, inquit poſſit Papa,& multa alia, poteſt etiam& hoc, quod eſt commune omnibus, ſcilicet errare,& peccare juxta illud: Omnis homo mendax, Alphonfus de Caſtro lib. i. c.. contra hæreſin, Pontifex ait, poteſt eſſe hæreticus,& hæreſin docere. 40.(uintò, Antichriſtus ille magnus,& quidem Occidentalus quis ſit, requiſita, quibus Dan. 11. 2. Theſſ. z. Ac. 13. 17 135. I. Tim.4. deſcri- bitur, oſtendunt, ut ſunt, 1. Antichriſtus ſedebit in templo Dei hoc eſt, in Eccleſiâ 2. Theſſ. 2. v. 4. id eſt, in eã imperium exercebit. z. Inurbe magna ſepticolli, quæ haberregnum ſuper Reges ter- ræ, Dan.Ir.v. 45. 3. Oſtender ſe tanquam ſit Deus, extollet ſe ſu- praomne id„ quod dicitur Deus, aut colitur, eique adverfabitur, Deum Datrum fuorum non reputabit, Dan. 11. y. 36. 2. Théſſ.z. y.7.8. hoceſt, labefactabit Artieulos fdei& Sacramenta. Quamvis igi- tur non verbis ſe extollat ſupra id, quod dicitur Deus, tamen (quod longè eſt atrocius& majus) ipsâ rc,& facto, ſive ſatanico faſtu,& luciferianã ſuperbià ſeſe ei præfert: Sua enim ſcripta& de- reta anteponit Scripturæ ipſiusæterni Dei. 4. Prohibebit ma- trimonium, 1. Tiin. 4. y. 3. Dau.11.y.3 7. Jubebit abſtinere à cibis, à Deo permiſſis, 1. Tim. 4..z. J. Avaritiâ ejus erit inexplebilis, Reges tefræ cum illo fornicabuntur, Dan. 11. v. ↄ3.I. Tim. 4.y. 3. Apot. 18.y.z. 6. Secundum operationem Satanæ falſa miracula, ſigna& prodigia pro veris obtrudet, iiſque ſuperſtitiones ſuas augebit,& confirmabit&c. In quem verò illa ſingula cadant in collatione exponemus. DE CONCIIIIS. 41. Tantum de Eccleſiæ capite: Examinandæ jam veniunt 4 controverſiæ de ipsà Eccleſid, quæ conſideratur bifariam. 1. In Conciliis congregata. 2. Per totum terrarum orbem diffuſa. Præmittendam cenſet Bellarminus Diſputationem de Conciliis Diſputationi de Eccleſiâ licet ordo naturæ contrarium ſuadere vi- deatur. De his quædam proponemus. 4². Primo, lus generalin Concilia convocandi non eſt penes Mi- „„ E„„½ 1/ 3 4 5 1 niſterium Eccleſiaſticum, ſed penes Magiſtratum,& inprimis penes Impe- ratorem. b z. Con- 43. Confirmamus d 1. Ab exemplis V. Teſtamenti: Nam David de arcà reducendã concilium congregavit I. Paral. 14.yI.2. Et aliud Concilium I. Par.z v. z. Salomon iridẽ concilium congre- gavit,i. Reg. 8 V. 1. Item Joſias 2. Reg. 23.v.I.⁊ Similiter fecit Ezechias, 2 Paral. 19. v.4. 2. 4 poteſtate& authoritate Magiſtratus. Nam non Papæ, ſed Magiſtratui politico debent omnes obtemperare, Rom. 13.v.I. I. Pet. ⁊.y. 13. Idque pluribus in Antecedentibus expo- ſuimus Ejus autem eſt concilia congregare, cui omnes debant ob- temperare, 3. Ab officio Eccleſiæ tranquillitatẽprocurandi: Nam pa- cem& tranquillitatem Eccleſiæ procurare ſpectat ad Magiſtratũ, 1. Tum. 2.v. z. Inde Magiſtratus politicus cuſtos eſſe debet utriuſque tabulæ, Chriſtumq;& veritatem Evangeliiin ejulmodi conventi- bus maximè teſtari. 4. Ab Eccleſiæ primitivæ praxi,& exemplig. Nicænum primum Concilium congregatum eſt ab Imperatore Conſtantino Magno, Conſtantino politanum ATheodoſiosenio- re, Epheſinum ATheodoſio Juniore, Chalcedonenſe A Marciano, Sarchicenſes Conſtantino.“ 44 Secundo„Non tantùm Prælatis, ſed etiam Laicis doctis,& exercitatis in Conciliis competit ſententiam dicere. Nam 1. In primo N.T. Concilio convenerunt Ack. 15.v. 6. Apoſtoli& preſbyteri, ut de câre diſpicerent. Et v. 22. Tunc viſum eſt Apoſtolis,& Preſby- teris cum tota Eccleſia. 2. Concilium Univerſale quatenus Cen- eilium univerſam Eccleſiam repræſentat: Ex eAigitur conſtat. 3.In conciliis agitur de cauſa communi. Communis autem cauſæ com- munibus votis,& viribus eſt juvanda,& quemlibet oportet atten- dere ſuamq́; ſententiam ex Scripturà exponere, 2. Tim. 1. v. 1. I. Pet. 3.p. 1. 1.105. 4. Matt. 7. 4. Et ſæpsunius hominis Laici ſententia to- tius Conculi ſententiæ eſt pro poſita. 45. Tertiò, Iinperatoris eſ non Pape generali Concilio præſidere, qui jus hoc al teri committere poteſt. 1. Quia Papa Romarns eſt pars altera litigantium quando nos accuſat, velà nobis acculatur. 2. Quiaalterius partis ſtudio ducitur. 3. Quia poteſtatem haàb et neque ut verbi Doctor, neque ut Auditor. 4. Quia primorum Conciliorum Moderaror non fuir Papa, ſed Inperator„quâdexe legantur Magdebungenſes Cenrur. 4.c. 7.. 336. 46. Cuartò, Concilia G& Vniverſalia&. particularia errare poſ- ſunz, tam in jide, quàm in moribus. I. Legantur hac de re& hudappli b centur 1. 4 egeihtu 12 wdauntt urgteta A₰ K. 1* unduinn pnefe bago(ont 110, truil rlun 1 „ dda u. 9. Bccleltuke ſch auren Concil frereor an ond wm he u uNO Nodil e Crere erda. vd. AM . A. Col a aun un e drati 11 1 Pere — — — emi: Nam ANAI. 14.).1.. im congre- .= rkaechlias, atus. Nam 8temperate, = idus expo- debantob- d.= l. Nam pa- ti— NMagiſtrarü, eht At uriulqne Sl conveamtt- re Lexempli. f1 M lmperatore TIum ofioSenio- 19 Margiano, atcis doctz, G& uS. I brimo li ſbyteni, ui 00I,& brelby- Aler tenusCen- gite Dunſtat. 3.In au da cauf com- be ottet attem 21. v. 1z.J. Pet. La ntentiato- preſidere, Rrm nus eitpPals Iltzn— 110 bit ulatuf.*. atem haͤbet 4 primorum quder b 1, ¹ 71— id errart nf cappir „b. ni centul 1 1 * centut teſtimonia V. Teſtamenti, Eſa. 6. v. 10. Oſe 9.p. 8. Ier. 6..13. Eaech. 22.v. 25. Jer. 14.v.I4. 1. Teſtimonia N. Teſt. 2. Pet. ⁊. v. l. Act. 20.v. 29, 3. Exemplazut eſt Concilium quadringentorum Pſeu- doprophetarũ, i.Reg. zz. Con cilium Judæorũ præſide Caipha, loh.9. v 3.& ſeqq. c. r.y. 53 Mar. 14,v. 64.&c. 4, E ſi Concilia itaà Spi- ritu S. gubernantur, ut errare nequeant, etunt canonicis Scripturis 4 eorum decreta paria. Abſurdum hoc. Erog. 8 47. Quintò, De Scriptura nonex Conciliis, ſed de Conciliis ex Scripturà debet ſtatui. In confirmatione hujus prop oſitionisgepe- tenda ſunt ea, quæ ſunt fupra dicta de Scripturæ perſpicuitate,& interpretatione. 48. Sextò, Concilium est ſupra Papam. Seu: Papa non modò- mnihus Bpiſcopis congregatis, ſed ne quidem ſingulis ſeparatis eſt ſuperior poteſtate judicandi. Siquidem Inius Eccleſiæ tantum eſt Epiſcopus. Ergo Concilium invito Papa poteſt convocari, in quo Papa hære- ticus damnetur. 49. 1. Quia quilibes atq́; ſicetiam petrus ipſe remittitur ad Ecclefiam, Mast. 18.v. 7. Dic Eccleſiæ,&c. 2. Quia ſummi Ponti- Scis authoritas, in V. Teſtamento non fuit major authoritate Conciliorum: Nam Abjathar civili Magiſtratu Salomone pro- Pter conſpirationẽ Sacerdotio-rivatur. Ergo nec in N. Teſtamen- to, ſi modo aliquis datur, quia non minus in V. Teſtamento, quàm in Novo, omnis authoritas ejus eſt dDeo. 3. Quia Eccleſia ejuſ- modi univerſalis, qualis eſt illa, q uæ in Concilio eſt congregata, di- citur mater omnium fdeliũ, Gal. 4.y. 26. Praverb. I.v. S. Ergo eſt ma- ter Papæ, ſi modò ſit fidelis. Erse hac Eccleſia Papanon eſt ſupe- rior. Eilius enim non anteponit ſe matri ſuæ. 4. Quia, ſi major eſt authoritas Papæ, quam gęneralis Concilii, fruſtrà Concilium: congregatur, cum ſolus Papa præſtare poſſit ea,& longè plura, quam Concilium decernit. 50. Quare errant Pontificii Papam Romanum Concilio- rum Præſidem, penes quem ſit poteſtas Concilia convoeandi, ſe 1 rentiam deciſivam ferendi, conſtituentes. 44 DEEICGCLESIA. 7 1. Tantum de Eccleſid in Concilio congregata: Pergimus agere de Eccleſia per totum orbem diffuſa. 52. Primò, 32. Primò, Colligatio membrorum Eccleſiæ ſub regimine Ponti- fici Romani non eſt de Ecclefiæ eſentid. Nam 1. Ante fuit vera Ec- cleſia, quàm Pontifex utrumque gladium ſibi adſcribens ſederet, ut tempore Chriſti, Apoſtolorum,& primitivè Eccleſiæ. 2. Re- ferunt Hiſtorici duos fepe, plureſve uno tempore ſediſſe pontifi- ces, teſte etiam Bellarmino lib. 4. de Pontifice Rom. c. 4.Col. 10 23. Erant, inquit, eo tempore tres qui Pontifices haberi volebant: Grego- rius XII. Benedictus XIII.& Iobannes XXIII. nec poterat facile judi- cari, quis eorum verus ac legitimus eſſet Pontifex, cum non deeſ- ſent ſingulis doctiſſimi Pacroni. Hinc inferimus. Ignorato vero Papa, ignoratur& vera Eccleſia: Ignorato enim capite, ne ceſſum eſt ex vi relationis ipſum etiam corpus ignorari. Et ignorato vero Pontifice neceſſum eſt Eccleſiæ veritatem ignorari(inferimus hæc ex hypotheſibus Pontificiorum.) Atquitumtemporis, quan- do Gregorius XII. Benedictus XIII.& Johannes XXIII. ſimul ha- beri volebant pontifices, ignorabatur ver Pontifex fatente Bellar- mino, èrgo tùm Eccleſiæ veritas ignorabatur. Etper conſequens colligatio membrorum Eccleſiæ Iub regimine Pontificis Romani eſt incerta. 3. Num adverſarius Chriſti,& fllius perditionis, 2. Theſſ.z.v. 4. eſt de Eccleſiæ eſſentia: Ernum colligatio membro- rum Eccleſiæ ſub ſilii hujus regimine eſt de eſſentia,& definitione Eccleſic? 4. Bellarminus lib. 3. de Eccleſiac.z.&4. Stayletonus in lb. deprincip. fidei Doctr. quæſt. z. Art. 3. 12. hæreticos& Apoſtatas ab Ee- cleſiæ definitione ſequeſtrant. Quare itaargumentanuir: uiab Eccleſia lequeſtrantur, ſub eorum regimine vera Eccleſia non col- ligatur. Arqui hæretici& apoſtatæ ab Eccleſia ſequeſtrantur. Ergo ſub eorum regimine Eccleſia vera non colligatur. Et per conſe- quens nulla fuit vera Ecclelia, quando ſedit ponti fex vel Apoſta- ta, qualis fuir Marcellinus, Johannes XII. Sylveſter II. Gregorius VII. vel quando ſederunt hæretici, ut: Liberius, Felix II. Anaſta- ſius II. Vigilius, Honorius I. vel quando ſederunt planè athei, ut Johannes XXIII. Alexander VI. julius II. Leo xX. 5. Secundò, Eccleſia certo quoddam modo, at reſpedtn eſt, Sye- re dicitur inviſibilis, non quidem Deo⸗ ſed haminibus yrop ter veram idem in cordè latentem,&electionem, quæ per ſehumanis aculisper ſpici næqueunt. Velut cum Stapletono loquamur: Eccleſia dicitur in viſibilas propter eos, qui principaliter ad Eccleſiam pertinent, hoc eſt oropter ele hos,& vere credentes. §4⸗ Nam dcren: rot ls u. 4 Paon cko VII=S 1 que aaptet der d unn mrrided von 4 el nn7z fe pdkedele nee ubimmumo?n una 4.( dol 1 aun Quicc k pch Aiseumeint ſter de riies n tes. üblemelon ſir Aotone kr düble Mas le 17Saolih n lncame,elu i encilocle eo üdlb Je de uI ktidemm wer Kaldot. oumS n ,00 vonſde dr dc en rre. ſl reern clella 1 3 tantur m fimuli a 1 NCumm 2 cee „ d= nine Pani. ni it vera Ec. 6=v lederet, . 2. Re. re— le pontif- 1(ᷣ33 Rrant, A=: Gyego- 38acile judi- Knon deel- .= rato vero ca neceſſum HoJrato vero ot R⁸ inferimus 82 ris, quan- J=—limulha- teAee Bellar⸗ tenſequens oH FASRomani UA aditionis, lig as nembro⸗- tis ennitione 44 tonus in löb. 4 atasabEe- en air: Quiab EIEr lanon col- du atur. Ergo ut Aper conle- elApoſta- ͤ Gtegoflus ,1 II. Anaſta- Int ad athei,ut X 460 Kne pA dAm Mdem 13 3 ‿ 11 dueums 7b4 9 er eos,qu ye credentts. 54. Nam 7„ ſ.Ere- 4 14. Nam 1I. Si oculis humanis non eſt obvium, quinam ſint verè credentes: certo modo& reſpectu Eccleſia dicitur invi- ſibilis. Atqui quinam ſint verè credentes,& electi humanis ocu- lis non eſtobvium, idque patet ex verè credentium,& Electorum nota, ut eſt fidei conſtantia& ſinceritas: Hæc qnoniam in corde latet, deò hominibus eſtinviſibilis: Solius enim Dei eſt corda ſcru⸗ tari, i. Reg.&.v. 39.ErgExcleſia certo relpectu dicitur inviſibilis, vel ita: Quinam ſint verè credentes, non eſt obvium oculis humanis. Ergo& Eccleſia propriè& principaliter ſicdicta, quæ eſt congrega- tio Sanctorum oculis humanis non eſt obvia. 55. 2. In Symbolo Apoſtolico profitemur: Credere nos Eé- cleſiam: Quicquid verò credimus illud inviſibile eſſe profitemur. Fides enim eſt earum rerũ, quæ non videntur, H eb. JI. v. I. Auguſtinus dicit: Si vides, nou eſt fides. Atqui Eccleſiam credimus. Ergo eam in- viſibilem eſſe, dicto jam ante ſenſu, profitemur. 3. Quod eſtin occulto, illud non eſt manifeſtum:& proinde vere dici poteſt in- viſibile. Atqui Eccleſia vera& pro priè ſic dicta eſt in occulto, Rom. 2.v. 28. 29. Non qui in manifeſto Judæus eſt, neq; quæ in manifeſto, in carne, eſt circumciſio: Sed qui in abſcondito, Judæus eſt: Et cir- cumciſio cordis. Ergo 4. Domus ſpiritualis, quatenus talis, eſt in- vifibilis. Atqui Eccleſia pro priè ſic dicta eſt domus ſpiritualis, 1. Pet. 2. y. 5. Et ipſi tanquam lapides vivi ædificemini, domus ſpiritualis, Sacerdotium.. Ergo eſt inviſibilis. Nam quæ exquiſitè loquen- do funt Spiritus, objectum ſunt fidei,& non oculorum,& obid non videntur, ſed creduntur. 6. 3. Vera& propria Eccleſiæ gloria,& regni Dei veritas eſt intrinſeca, Pſal. 4„v. 14. Omnis gloria filiæ regis eſt ab intus. Huc referunt& illud Luc. 17. v. z1. Regnum Dei intra vos eſt. Ergo Ec- cleſia vera& propriè ſic dicta hoc reſpectu eſt inviſibilis. Illa enim tantum videntur, quę per medium viſui noſtro exponuntur. Augu- ſtinus lib. j.de Baptiſ.contra Donatiſtas cap. 27. Omnis pulchritudo, in- quit, filiæ Regis intrinſecus, in quibus eſt numerus certus ſancto- rum præde ſtinatorum ante mundi conſtitutionem. 6. Huc perti- net manifeſtiſſimum& apertiſſimum illud exemplum Eccleſiæ Iſravliticæ tempore Eliæ, 1. Reg. 19. y. 18. Reſponder enim Jehova Eliæ, reſervavi mihi in Iſraël 7000 hominum, quorum genuanon curvaverunt ſeipſi Baal. Quare ita colligimus: Eccleſia tempore e Eliæ krade Fliæ aut etat viſibilis, aut certo reſpe ctu inviſibilis. Atqui non erat. Pes h viſibilis, quia necipſi quidem Eliæ fuit viſa. Ergo certo reſpectu Hnitu W tn. Ln, crar inviſibilis.. en nlath* 57. Subjungimus, diſcrimen Eccleſiæ viſibilis,& invi- bo⸗ 19T„ ſibilis, non eſſe contradictorioruma, ſed ſubalternorum: Eccleſia 1ch 4 enim invitibilis continetur ſub viſibili vocatorum congregatione. b 1 116.Lo Deinde Eccleſia dicitur viſibilis propter verbi prædicationem,& Sacramentorumuſum; Inviſibilis reſpectu veræ fidei& Electio- nis, vel vifibilis dicitur reſpectu materiæ; Inviſibilis reſpectu in- ternæ formæ. Tertiò, Diſcrimen igitur Eceleſiaæ viſibilis,& inviſi- bilis tollebãt tunc P ontificii, quando ſuſtulerũt diſcrimen Electo- rum,& vo catorum. Quartò poteſt quidem aliquod judicium fieri ex effectis ſive bonis operibus de Eccleſià inviſibili, ſed il- lud tantum eſt probabile,& non infallibile. Denique Eccleſſam ropriè ſic dickam inviſibilem eſſe propugnamus, non quaſi phan⸗- taſtica,& Enthuſiaſtica Eccleſia ſit credenda; Sedut occurratur Ponrificiis, qui nonmaliter deſcribunt Eccleſiam, ac ſi eſſet externa,- & viſibilis Reſpub. conſiſtens in ordinarià Prælatorum ſucceſſio- ne,& Magnificis ceremoniis. 8. Tertiò: Quamvis Eccleſia univerſalis actu nunquam erret⸗ attamen Eecleſia abſoluté ſpectata non ita regitur à Spiritu S. ut nunquam n illi, qua ad ſidem ſpectant, errare poßit. Nam 1. Prophetæ, Chri- ſtus, Apoſtoli,& reliqui miniſtri monent, ut ab errore ſibi caveat. Quæxadhortationes non ſunt fruſtraneæ. z2. Annòn Adamus& Eva graviter ſunt lapſi,& errarunt? 3. Eccleſiam etiam tempore Patriarcharum erraſſe, docetur, Gen. 6.& 7. 3. Poſt diluvium ea- dem erravit, quandoà Deo ad idola ſe convertebat, I0. ⁊24. v. z. Si- milia leguntur exempla Exod. z2. v. J. Iud. z.y. 0. Ezech. 16.v. 51. 1. Reg. 14.v. 12. 2. Paral. z1. 22. 24.Eſd. 42.v. 19. Dan. 9.v.II. 4. Ecclelias N. Teſtamenti errare poſſe,&aliquando erraſſe, nempe Corinthiorũ, Romanorü, Galatarum, Epheſiorum, patet vel ex Epiſtolarum Ec- deſiis his inſcriptarum inſpectione. Abſoluréè igitur verum nõ eſt, Eccleſiam non poſſe errare.. Annôn Ecclefia militans ex parte cognoſcit, 1. Cor. 13. v.z. Qui verò ex parte cog poſſunt. 6. Nonillud eſt impoſſibile, quod s piritusS. prædixit. At Pradidi futurum, ut Eccleſia in errorem labatur, Matth. 24. v. 24. „ 20. Y.30 I. Tim. 4.y. I.z. Pet. 2. y. 1. G 2. Ergo. 59 Quar- gnoſcunt illi errare rocb ⸗ ſos b dnrn ci Nanfimee= uf St.* mkcde. ful 61. f G aumnbeal nn 19 S dence de an aEcdd kem nds an. tminCur dhc Kcicum in ibondilnae me wſeecu w. leOuen ae la 6. dnn uc. urpug n R IX d n ll dedlo e vod e d de K .1 Uas e e pole ae e dorm e ds,2. 2 1 au! Nemu d 4½ — inonem 31 o relpecau As, X imyi- n: Rccleſia ,— gregatione, P= ationem,& Arn X Klediio. lu a reſpectu in- v S, K inrill⸗ d= nenkledo- lu ldicium fen mAAili, ſed il- J.,—e Eccleſum = quali phur- A roccurratur „à mſlctexterna, latzn ſucceſſis- act u uquam erret, pu ant nunquam .Uaetæ, Chri- bmefibicaveat. At rAdamus& n umtempore PfEiluvium ex- cb(24.v.z. Si⸗ EAz5.y. SI. l. Neg. cclelias N. em'orinthiorũ, ext ktolarumkc- geit rum noeſt, a l ans expafte o Sntilli errale 5 4— prædixit:At urz rh. 247 24 55. Quartò, Eceleſia vera non ſemper et clara,& ſlendida: ſea ſepe ita defscit, ut licet fit ſuperſtes, tamen externum amittat ſblendorem,& Lucem, in latebras ſe abdat,& in paucis hominibus conſiſtat. 60. Idque probamus I. ab Eccleſià Judæorum regni Iſraẽ- litici, 1. Reg. 19.v. 0. 14. 2. Ateſtimoniis Scriptqræ, 2. Paral. 28- v. 24. 2. Reg. 16. v. 10. 1I. Ierem. 2. v. 26. Luc. 18. v. 8. 2. Theſſ.z.y.z. 3. à temporibus illis, quibus ipſe vixit Chriſtus. Nam tempore Chriſti Eccleſia vera in paucis& obſcuris erat hominibus. 4. à ſimili: Nam ſimile eſt regnum cæœlorum theſauro oecultato in agro, Mat. 13». 44. F5. A perſecutznibus& hæreſibus: Siquidem hæ ſæpè ve- ram Eccleſiam ita offuſcant, ut ubi ſit ignoretur. 61. Si quis igitur ex nobis petat, ut digito endamus, ubi,& quo in loco olim noſtra fuerit Eccleſia? Reſp. 1. EGcleſiam aliquan- de deficere poſſe amittendo externum ſplendorem. Facies igi- tur Eccleſiæ non ſemper eſt una& eadem. 2. Non fuiſſe qui- dem ipſum Papatum, licet fuerit durante Papatu,& quidem par- tim in Cœtu Pontificiorum, partim extra eum. In Cœtu Ponti- ficiorum erant, infantes, aſſertores ſeu confeſſores Martyres, mo- ribundi. Extra eum erat Eccleſia Græcorum, quæ Pontifici KRoma- no ſeſe o pponebat, eumq; quotannis excommunicabat. Et Eccle- ſiæ Orientales aliæ. 6². Quis, inquis, iem aute Lutherum docuit, quod ipſe& vocec& ſty⸗ lo propugnavitꝰ Reſp. 1. Prophetæ„Apoſtoli,& Eccleſiæ primæ- væ ab Apoſtolis fundatæ. 2. Sanguine Martyrum meretrix babylonica ebria eſt facta. 3. Officium aliud eſt fidei,& aliud. hiſtoricæ obſervationis: Credimus Eccleſiam Catholicam,& A- poſtolicam. Eſt igitur illud fidei,& non ſenſuum. 63. Pergis, quando, inquiens, Papaà veritate Prophelioâ,& Apoſto- licã defecit? Reſp. 1. Alia eſt mutatio lenta& alia ſubita: hæc fit tem- pore uno, hominibus obſervantibus; illa à plurimis, hominibus dormitantibus: Diabolus ſpargit Zizania hominibus dormienti- bus, Matt. 13. verſ. 24. Et ferpentino motu prorepit. 2. Aliud eſt quærere de errorum horum ſeminibus, quæ ſunt ſparſa tempore Apoſtoli Pauli 2. Theſ.⁊. Et aliud de ipſa ſegete; Sed hæc alibi expo- nemus fuſius, oſtenſuri ſucceſſive Põtifices excogitaſſe& præcepta culinaria,& curialia, ut ad ſcopũ ſibi propoſitũ poſcent pervenire; G I i. acue vè in perfe ctam excrevere ſegetem. Pe- Concilio Conſtantienſi anno 1417. d longo jam tempore Eccleſia Roma- tque,& nunc maxime atq; ita ſemina illa ſucceſſi trus de Aliato C ardinalis Cameracenſis in Manifeſtum, inquit, eſt quo mana fuit multipliciter de formata: Indigui indiget, ut in fide,& moribus reformetur. 63. Qufhtò, Pura& ſincera verbi divini pradicatio, at què lgitimus Sacramentorum- uſus ſunt veræ Eccleſianotæe. Nam 1I. Sin- cera verbi prædicatione,& legitimo Sacramentorum uſu Eccle- ſia vera gignitur,& conſervatur, Matth. 28. verſ. 9. 1. Cor.14. ver JII. Tir.3.v.. 1.Pet. 1..23. Iac. J. v.18. Sunt igitur veræ Eccleſiæ notæ. 2. Notæ hæ Eccleſiæ vere ſoli,& ſemper conveniunt. ellarminus dicit, libr. 4.c. 1z. Sola vera Eccleſia habet doctrinam immaculatam. 3. Chriſtus& Apoſtoli hias Eccleſiæ notas tradunt, Ioh. 8. v. 47:6.10 p. 27. Gal.1.y. 8. 2. 1oh. 7.y.910. 64. Nota, 1. eſſe eas Eccleſiæ veræ viſibilis notas, ſub qud continetur Eccleſia inviſibilis. 2. Eſſe eas cauſam inſtru- mentalem Eccleſiæ gignendæ: formalem ſi attendatur modus, gum Eccleſia diſcit:(Modum enim, qui rei generaliter ſumptæ ac- cidir, rei, ur ſic eſt, nonnulli formam conſtituunt.) Officium,& ef- ſectum Eccleſiæ conſtitutæ. 3. Diſcernendos eſſe errores, qui admiſcentur doctrinæ Evangelicæ ab ipsà do trinà Evangelica: A&liud enim eſt error Doctoris,& aliud error doctrinæ. 4. Eckle- ſiam in puritate ſuos habere gradus, non aliter acluna ſua habet decrementa,& incrementa. 65. Siquis igitur quærat, quænam ſit vera Chriſti in his ter- ris Eccleſia. I. Reſpondemus ex notis his, eam eſſe veram Eccle- ſiam, quæ amplectitur ſincerè doctrinam Propheticam& Apoſto- licam ſacris literis comprehenſam„ Et legitimé ſecundum ipſius Chriſti inſtitutionem adminiſtrat Sacramenta. Atqui Eccleſia Lutherana, quàm ſic vocant, ſincerè amplectitur doctrinam Pro- pheticam,& Apoſtolicam Sacris literis comprehenſam„admini- ſtratque legitimè ſecundum ipſius Chriſti inſtiturionem Sacra- menta, Baptiſium& Cœnam Domini; Non pontificia, ut hac ipſa breviter oſtendere conamur Diſpuratione. Ergo. DE CLERICIS. 66. Conſideratis quæſtionibus controverſis de Eccle ſilain gadelbalmi Ab. don nicl Urermn dnlo 1 7 dnc tle lpini s Anäucon.)* ae dorn . d— Iiiun un S E nont lum Mkcdei: Lr cdo. Denle un eovmi n pn oborued 4 ener e d Nledopr ce e Galrd, i 12 ocll.„ en prabApe LC. Göy. N. 1. dempla Ae orem g. 4 Ca c d dinon ane i Cdede m NS delca 1 Vatur. t Noctio: dübarui hachä üütbun ancur dn 85 U Pltr 3 g ( = getem. pe. 2 ſiannoar. 80 leſia Roma- unc maxime eindicatio, atqut or Nam J1. Sdin- en m uſukccle⸗ r. Cor. 14. venſ.n. rH= ſiænotæ. 1 u Larminus dict. dit—culatam.;. n= S..47..lo- WS is notas, d ſe=auſam inſtuu- 1 Aatur modas enda fer ſumptrac un ficium,& ef- do= errores, qui doò à Evangelici: dd= nxæ. 4.ckle- litd=luna ſuahabet ve hruiſti in his ten- am M veram Eccle- SoHt um&X Apoſo⸗ tit Ctrinam Dro- rfam, admini- int ionem acla Sohtificiasut hac ne“ — . Ecele ut cſis de kec ſiain ſia in genere, ſequitur, ut perſpiciamus controverſias de membris Eccleſiæ. Sunt verò membra Eccleſiæ, do centes, vel diſcentes. In docentibus requiritur legitima ad munus Eccle ſiaſticum vocatio, &fidelis adminiſtratio. Quomodo enim prædicabunt, niſi miſſi fuerint: Rom. 10.y. 15. Inter docentes conceditur quidem ordo offi- ciorum, ſed non poteſtatis,& juriſdictionis. Sunt igitur docentes velprimarii,& Superintendentesvel ſecundarii, ut Diaconi& 4 1 7 . 441—.*— 451 4„1 rer C 2 †PE 8 Subdiaconi. De 1115 1tide Prælp Uas CcontrOovertllas perculte IIs. 6 7. Primò, Vocatio& Electio miniſtrorum pertinet ad totam Eccleſiam, non ad ſolos Ep iſcopos, nec potißimum ad ſummum Pontificem. ..— 3. 3 0 I. Quia toti Eccleſiæ ſunt datæ claves regni cœlorum, Matt. 18.y. 18. ———*—..““ Dic Eccleſiæ. Et: Quæcunque ligaveritis in terra; erunt ligata in cœlo. Penes totam igitur Eccleſiam eſt, vocare Eccleſiæ miniſtros, .—...— 5* 8.— 1, eo nimirũ ordine, qui in ſcriptura eſt expreſſus. Ratio confequëtiæ colligitur ex deſcriptione claviũ. z. Quia totius eſt Eecicſiæ diſcer- nere ſinceros Doctores ſeductorib. audire ſanam do ctrinã, fuger —₰ Pſeudopropheras, prohare Spiritus num ex Deo ſint, Matth. 7 p.1. Gal. 1. y. 8.& paſſim alibi. Ergo totius eſt Eccleſiæ miniſtros verbi 2 — vocare. 3. Quia eam vocancii rationem oſtendit præſcriptio,& praxis Apoſtolica. De. præſcriprione legatur Apoſtolus Paulds. 1. Cor. 16. v. 3.I. Tim. 3. v. 7. I. Tim. j.v. ⁊. praxin Ap oſtolicam oſten dũt exempla, ut in electione Matthiæ, Act. 1.v. 23 In ordinarione Dia- conorum At. 6. v. 3. In conſtitutione Preſbyterorum, 4 ct. 14. y. 27. 4. Quia quod ad totam Eccleſiam ſpectat, id una, aut alrera pars ſibi non debet arrogare, nec rapere. Jus igitur illudvocandi non eſt penes ſolos miniſtros, nec penes ſolum magiſtratum, neque penes promiſcuam tantum multitudinem, ſed penes totam Ec- cleſiam. 68. Atque hic vocandi modus in bene conſtitutis obſer vatur Eccleſiis obſervato tamen legitimo ordine. Diſtinguuntur igitur à nonnullis Eccleſie membra hoc pacto, ut primæ partes in vocatione verbi miniſtri adſcribantur Preſbyterio: Secundæ ma- giſtratui politico. Tertiæ reliquæ multitudini. Velbimembris fieri poteſt diviſio nimirum in preſbyterium,& populum. Et populus diſtribui in magiſtratum& plebem; preſbyterii nomine intelli- guntur omnes illi, qui ab Ecclefia ad functiones Eccleſiaſticas ſunt ſunt deputati, ut homines, Præpoſiti,&c. adeoque Senatus Eccle⸗ gaſticus, ſed in ejuſmodi ordine habenda eſt ratio circumſtantia- rum,& conditio loci. Addimus intelligenda ea eſſe de vocatione non immediataâ, ſed mediata. 69. Secundò, Csommune docendi miniſterium diſtinguen- dum eſt à ſingulari reformationis opere. Quod attinet prius, pri- mô negare non poſſunt Ponrtificii, LurHERuM cum adhuc Papiſimo adhæreret, ordinario,& legitimo modo eſſe ad fun- ionem Eccleſiaſticam vocatum anno ætatis 24. eique officium docendi& Sacramenta adminiſtrandi commengatum. Secun- dò ordinariè conſentiente& confirmante electore Friderico vo- catus eſt à Johanne Staupitio Wittebergam ad docendum in Ee- cleſia& Academia. Tertiò ex Cæſarea& pontiſicia poteſtate Do- or eſt creatus ‚„ubi ipſi eſt injun ctumut doctrinamPro pheticam, & Apoſtolicam conſtanter propugnaret,& defenderet, idque prę- ſtito juramento facturum ſe ſanctè promiſit. Poſterius quodatti- net, res ipſa oſtendit, ſingulari& heroico ſpiritu ipſum rem tan- tam aggrefſum eſſe, idque Deo propitio ſufficienter docuit. 70. Tertiò, Deus à conjugio nullum hominem, quem ad illud fe- eit idoneum, vult arceri ſve repell. Neceſſarium igitur non eſt, ut ſa- cerdotes ſint cælibes, quia ipſe Jehova dicit, non eſt bonum, ho- minem eſſe ſolum, Gen. 2.v. 18. Quodautem prædicatur de gene- re, idem etiam prædicatur de ſpecie,& quod verum eſt de ſpecie, idem verũ eſt de individuo. 2. Conjugio Deus variis modis bene- dixit. Sacerdoribus igitur illo non interdixit, nec prohibitio ulla eſt expreſſa. 3. Quia ipſa natura homines ad conjugium formavit. 4. Quia hic vitæ ſtatus eſt medicina contra fornicationem,& va- gas libidines, 1. Cor. 7.v. 2. 5. Quia in honeſto martrimonio homines vivere poſſunt abſque carnis actionibus, I. Cor. 7. v. 6. 6. Quia Ve- teris Teſtamenti ſfanctiſſimi quique viri, Patriarchæ, Prophetæ, Reges, ſummi Pontifices, Sacerdotes, Levitæ, cæterique Judæi di- vinam hanc ordinationem cupidè fuerunt amplexi,& venerati, ut: Henoch, Gen. 5. verſ. 21. Noah Gen. 6. verſ 9. Melchifedech, Gen. I. verſ. 10. Abraham, Gen. 20. verſ. 7. Aaron Sacerdos, Exod. 6. verſ. 23. Ezechiel Propheta, Ezech. z4. verſ. 6. Zacharias S acerdos, qui Luc. i. juſtus& irreprehenſibilis vocatur. 7. Quſa primimæva ſancti matrimonii iuſtitutio in N. Teſtamento à Chriſto eſt repe- tlta, , uköiceed f und, vbi leg 2* uubus ben 2 alcdeemmi c0 Wualyol m& uncnegei: Pürboun,M. ſſ. clerinibt 1 hrbæcon E ſo (tsconſu re ppl Gabimpar Kr (Gegnos P unn. aſ c d arum Deihe pie dügentete Aa AMguite in zur Phlesjsn IIm,.Tzn 3. Arichrilti g. Tl. a a Nenqiad Ic Kaunder mn dc fe nem n n. ſnands r nn tnione, dümae an m üäbi u A 1 ne&e 4 g w n nun, BF ul dodem dietet 7 es. 4enatus ccla V 2 = circumſtanti. ede vocatione ium Alſtinaun. ddet prius, bt 1e« cum adhur 10= do eſle ad fun- un eique officiun m̃f= tum. Secun- elAte Fridericono- m cenduminka. onſ ma poteſtatehy. Ccti aProphetiam, de eret, idqueyn. . cxius quodau- Ip* ipfumtemtan- Hid= er docuit. m= quem al ilulf. m n noneſbutl it,n ſtbonum, ho- m= licatur de gene- od= meſtde ſpecie deu= lis modisbene- xit- apro hibitioull ddagium formarit. a fr= ationem,& ſa- Mr nonio homines 0 I Gad⁴l. 6. 6. Qui Ve. batt hæ, Prophetæ, tæ rique Judeæm d aml;& venerall rA Melchifedech, Aae Mcerdos, Eral-5- 1611=larias Sacer 05, .7 un rimimæva ent= uiſto eltlepe tlta, tita,& abſque exceptione commendata. 3. Quia in Novo Teſta- mento, ubi regulæ piè,& aſte vivendi præſcribuntur maritis, uxoribus, liberis, nuſpiam traditur differentia inter eos, qui ſunt in Eccleſiæ miniſterio conſtituti,& alios quoſvis Chriſtianos- 9. Quia ex Apoſtolis,& reliquis Chriſti diſcipulis nonnulli fue- runt conjugati: Petrus enim vixit in conjugio, 1. Cor. 9. verſ. z. Ha- buit ſocrum, Matth. 8. verſ. 4. Marc. I. verſ.30. Luc. 4. verſ.38. Philippi Eccleſiæ miniſtrifiliæ quatuor numerantur, 4A. z1. verſ. 10. Paulo & Barnabæ conjugio non fuit interdictum, I. Cor. 9. verſ.. 9. Quia Chriſtus conjugium approbat,& commendat, Matth. 19. verſ. 4. Sua divina præſentia,& miraculo nuptias cohoneſtat, Ioh.. verſ. 2. Conjagatos in collegium venerandum Apoſtolicum aſfumit, Matth. verſ. 14. Liberos dulciſſimè amplectitur, Matth. 18. verſ. 2. Sextum Decalogis præceptum à variis corruptelis vindicatum diligenter exponit, Matth..y.z27. II. Quia Apoſtolos, Honorabi- le, inquir, eſt conjugium inter omnes. 12. Quia Apoſtolus Paulus Epiſcopis de conjugio,& liberis educandis præcepta proponit, I. Tim. 3. v.. Tit. l.y.5.6. G 7. 13. Quia prohibirio conjugi eſt nota Antichriſti. I. Tim. 4. v. zZ. 71. Quare aliud eſt, eſſe per ſe cultum Dei.& aliud ad eum quadantenus referri„feu ipſi inſervire Cæœlibatus commen- datur in perſonis idoneis, non quaſi per ſe ſit cultus Dei, ſed pro- pter finem utilem. In doctrina igitur de cœlibatu inpiimis ob- fervandæ funt veræ cauſæ finales, quæ petendæ ſunt non ex in- tenione propria, ſed ex intentionte ſcripturæ, quæ tres proponit, prima eſt inſtans neceſſitas, 1. Cor. 7. verſ. 6. Secunda carenria ſõli- oitudinis,& moleſtiarum, quæ in conjugio objicuuntur, 1. Cor. 7* v. 28. G 32. Tertia eſt remotiò avocamentorum à continua oratio- ne,& eorum, quæ religionem concernunt, I. Cor. 7.v.32.34.35. 72. Quartò, Originem Monachatus nonnulli viridoclipetunt à gravißimu perſecutionibus in primitiyà Eccleſia àtyranni in ſtututis, diffe- rentia autem inter veteres,& recent iores Mona Ohgs eſe maximam, nos cer- to ſtatuimus. b 3773. Docent Hiſtorici ferè omnes, cum gravés perſe Eeu- tiones moverentur, anno Chriſti 260. contra Chriſtianos,& hi miſerè trucidarentur, fu giſſe nonullos ad loca deſerta, ur ſe occul- zarent,& perſecuriones effugerent: Hi velεο ob ftrenuam, quam age- omnibus celebraban- agebant vitam poſted ſuſpiciebantur„&ab Inde Monachatus refertur ortus. Idque his verbis refert Soxο- menus lib. 1. Hiſtor. Eccleſ. c. 13.5. 47. Memorant alii perſecutionum tut. rocellas, quibus religio Chriſtiana variis jackabatur temporibus, hiomines ad hoc vitæ genus ſuſcipiẽ dum impuliſſe: Namcum fuga facka, in montib us, ſolitudinibus,& fylvis ætatem agerent, huic vi- vendi rationi paulatim ſunt aſſuefacti. Idem teſtatur Hieronymus in vita Pauli Eremitaæ: Et MantA nus lib. in vita Blaſu. Conferatur Centu- ria Magdeburgen. 4.·6.6,. 476 e b 74. Luber adjicere ſententiam Polydori Virgilii lib. 7. de in- vent. rer. c. 1. Olim inter multos, inquit, teſte Hieronymo quæſi- tum eſt, à quo portiſſimum eremus ſit primuùnt habitari cæpta: Qui- dem enim altius repetentes, Hleliam& Johannem Baptiſtam ejus rei autores faciunt: Sed ut is plus quaàm Propheta, ita ille plus quã Monachus cenſeri debet, alii Antonio aſſignant, alii cuidam Paulo Thebæo, ob id ipſum primo eremita nuncupato; quod Anacho- reticæ vitæ primus fundamenta jeciſſet, id quod vel Hierony- mus comprobat. Hunc igitur veluti exemplar, illum ut exem- plum ad imitandum fuiſſe dicunt. Ego verò quando in re ambigua unicuiq; liberum eſt conjectare, crediderim ‚inſtitutum monaſti⸗ cæ vitæ ab Eſſæis, ſive Eſſenis, ita appellat Plinius, quorum ſecta apud Judæos admodum celebris habita eſt ad poſteros manaſſe, quoniam illi ferè per omnia eam ducebant vitam, quam inter nos Monachi ex præſcripto legum agere ſolent. Comprobant hanc ſententiam Ma Mdeburgenſes centur. ĩ.̈n primis ſi de multiplicatio- ne collegiorum intelligatur. 1 775. Urut ſit„ſive Antonius fuerit primus Monachus in Egyptia, Baſilius in Græcia, Hilarion in Syriazhoc omnindò eſt cer- tiſſimum, ſummam eſſe differentiam inter veteres& hodiernos Monachos. Nami- illi ob perſé cutiones graviſſimas profugerunt ad loca deſerta; Hi incænobia ob ventrem&gulam ſe recipiunt. 2.Hli nulli erant onerimanuum laboribus ſibi neceſſaria acquire- bant;hi alios onerant, vitamque delicatam agunt. z.lllorum cæno- bia erant ſcholæ,& virtutum gymnaſia, teſte Poße lonio in vita Augu- ſtini cap. II.& Baſilio Magno Tom.*.9. 1. Horum cænobia non item. 4-Illi inter pauperes ſua bona qiſttibuebant: Hi in eo ſunt toti, ut aliorumbona ad ſe artrahant.5. Hli anguſtas inhabitabant cellulas, redi- ardet— win mrntone A 8. che derjorete 32 1 9n v 1Junae. e fundabe dal 7 ole Hnch an de- nin d. an⸗ dotsdo A 1 80 umeß, ze 4p Karutean ien dti ba 0: umdae aür in e 1 221 mnn g e bem 0 omit a ſ. Mona- 1 tentiot b. 8 Narc. 4 1 1 Mm us celedraban. dlisrefert oo. ntſr erlecutionum = rtemporibu, dulhamcum fug tat aszerent, huicii- nteſtr Hieronymwin n feratur Centu. dos— gilii lib.) dein- ſte ſa ionymo quæ3- — arie I mh 1 1 cxptaQui ant* Bapriſtamem pha ta ille plusou nanm cuidam Daulo upa quod Anacho- 62½ vel Hierom,- nol llum ut exem Juh in reambigm 1, iutum monalte 10 dlin= quorumſeca t a4.— ſteros manaſſe vit quaminternos „ nprobant hanc mis— multiplicaii- it Ph=s Monachvusin rie mnind eſtcer⸗ er 2SX hodiernos raW a8 profugenmn um ſe recipiunt- bi eſlaria acqulle- 103ll lorum crno pAht2 zv in vitaugu- obia non ttemn. 8 u— .o ſunt tothut 1„ uls 11 1 abant cel 1 in] redi- redituſque& vectigalia non expe ctabant: Hi auguſtiſſimas inco- lunt ædes,&ä. 76. Quintò, Conſilia non tradiderunt Apoſtoli præceptis Decalog; ſuperiora, per quæ yoßit homo obtinere bona aterna. 77. Fundamenta ſtatus Monaſtici finguntur eſſe conſilia Evangelica. Unde diſtinguunt inter præcepta& conſilia,& hæcil- lispreferunt, hominemque per. ea bona æterna obtinere poſle aſſerunt. Verum diſtinctionem ipſorum omninò improbamus. 1. Quia fingunt poſſe legi Dei mediocri diligentia d nobis ſa- tis fieri.z2. Poſſe hominem aliquig ſupererogarc. 3. Poſſe homines praceptorum obſervatione vitam æternam promereri. 78. Diſtinctionis verò ratio inter præcepta,& conſilia peti poteſt I. à forma, quia præceptum obligat, conſilium firadet. 2. A ſubjecto, quia præceptum ſpectat omnes, conſilium paucos. 3. Afinibus: Conſilia enim ſpectant inſtantem neceſſitatem,& noa ipſum efſe, ſed modum ipſius eſſe. 79. Quod conſilio ſuadetur, voto promittunt Pontificii: Hinc hoc loco de votis eriam agitur. Eſtvotum definiente Bellar- mino lib. 2. de Monachis c. 14. religioſa promiſſio alicujus excellen- tioris boni, Deo facta, libera voluntate. 80 Verum votum eſt duplex ‚pium& impium. Pium vo- tum eſt, quod ſit aperſona libera de re aliqua licita,& ſancta, quæ eſt in no- eera poteſtate, Gen. 28. y. z0 Levit. 27.v. z. Et hoc eſt commune, quo fit in Baptiſmo: vel ſingulare, ut mater Samuelis voto addixit fi- lium divino miniſterio, I. Sam. I. y. II. 81. Impium vorum eſt, quod fit aperſonis non ſui juris de re impoſ- ſibili,& malo ſuſcipitur jine Hujuſmodi ſunt vota Pontificiorum. 82²½. Sextô, Monachorum ordines non ſunt cultus perſe DEO placentes. In aſſertionis hujus declaratione duo notamus. Pri- mum eſt de ipſo ſtatu. Secundum de nominibus ordinum. Ipſe ſtatus diſplicet DE o. 1. Quia propriſintentione,& mandatis hominum eſt ſuſceprus: Teſtibus emim ipſis Ponrificiis op era Monachorum ſunt indebita. Omnis autem cultus propria in- tentione ſuſceptus diſplicet Dro, Eſa. 2 9. verſ. 13. Matth. 15. verſ.g. Marc. 7. verſ. 7. z. Quia àcultu humano dehortatur Apoſtolus, d Col. z. Quia quid illi aliud agunt, quàm ut clamitent, hic eſt Chriſtus, illic cſt Chriſtus. Ab ejuſmodi verò hominibus dchortatur Salvator, Matth. 24. verſ. z. 4. Etnum Monachi inſervire poſſunt parentibus ſenio confectis, ipſiſque ſuccur- rere, ut monentur liberi, Marc. 12. verſ. 12. Annon quartum violant præceptum Nomina, quæ ſibi imponunt, ut quod ſe denominent vel à Franciſeo, velà Benedicto, velab Auguſtino, &c. apertè pugnant cum teſtimenio Apoſtoli, 1. Cor.1. verſ. 12. Gar- riunt enim ſe in doctrina ipſa conſentite. Quid igitur eſt cau- ſæ, quod ſeà diſtin ctis patribus nominent, atque ſic nominibus ſo diſcernant: Col. 2. verſ. 20. 3. SPE E41CI. 834 Sequitur tertium Eccleſic membrum, ut ſunt Laiei, ſeu ſeculares. His additur membrum ab Eccleſia præciſum, ut ſunt hæretici⸗ Deguſtabimus& de his pauca. 84. Primò. Non tantäum ad verbi miniſtros, ſed etiam ad magi⸗ ratum pertinet judicium de religione. Nam omnes homines debent . ſibi cavere à Pſeudo prophetis, Matth. 7. verſ. 15. Non debent Pſeudoprophetis credere, Matth. 24.verſ.z6. Canes debent obſer- vare, Phil. 3. verſ. z. Spiritus debent probare, Ioban. 4. verſ.i. Do-- &rinis vanis,& peregrinis nonpermittant ſé circumferri, Hebr. 13. verſ.. Omnium igitur Chriſtianorum eſt ratione donorum ſibi conceflorum de religione judicare. Ergò& ipſius Magiſtratus, Regum, Principum: Sed de his in loco de Conciliis jam ante eſt dictum. 8 85. Secundo, Imperator& Principes non ſunt dejure ſubjecki 4 Papæ: Sed Papa Imperatoris& Principum juriſdictioni. 1. Officium enim Eccleſiaſticum non debet confundi cum officio politico. 2. Regnum ſuum dixit, Chriſtus non eſſe de hocmundo. 3. Cæ- ſari tributum dari juſſit Luc. 22. verſ.zl. 4⸗ Proſe& Petro ſolvit, Lur. 12. Vv. 14. plaſphemiaan Deum directapeccarint, ſuns intertciendi. 87. Eccleſiaſtici tres obſervare debent gradus, ut ſunt 1. aεGρο diligens obſervatio,& inquiſitio ex certis notis, peten- da, ne innocentes habeantur pro reis, Rom. 16.2. EXEyXes 40 s ei . falſx 4 5 17... 8„.— 6 4„ jebe 86. Tertiò, Quam visduplici cenſura in bæreticos animad venti ebeat, Eccleſia ſtica e ciyili: Non tamens niſi manifeſta vitæ integrita te, rotmorolo 2 o Ijlronmt- 7,9 Kduionentc Sonrln r E p K.* E 7 un dlar P faänſu k 7 jwanls n r 473 Pu Lne cre dg Puan.d. hedoac ii„A monte! en ne „Quan m. a) Aatum-Iae a lludrt. 1 ſiuet. uns. un 3. Uqhea de a mc e u u— clawitent, li= hominibus ʒ—n Monachi = Aue ſuccur- Adn quaruum voHn ut quod ſe „Vn=⸗ Auguſtino, 1. O verſ. 12. Gar. Mhiur eſtcar Juc,— minibusſe 9. bru at ſunt Laich cclnoræciſum, i ttiam ad magi- mCha nines debent „ſ. ¹ Non debem Ca= ebemobſer. 1.14 4. verſd. Do- cirh mferri, Hehr. j. rati- donotum ibi- X s Magiſtratus, Cd=üs jamante et es ns Mit dejure ſubjehi pin 1. Oflicium i cul licio politico dcha undo. 3. Ce. „Pr—& Peroſolri „in ☚ 1os anima antfe 7 10⁄&ò 3 adus 3 ut ſunt . ½ snotls— pele⸗ 1.. lebet oext 8 16.2=esd”3 flle ixeui « ntegritattg Jacd falſæ doctrinæ ſeu facti pravi correptio,& admonitio. Mon- ſtrandi enim errores ex apertis ſcripturæ teſtimoniis,& qui- dem non ſemel, ſed ſæpius tit. 3. verſ. 10. Hæreticum hominem poſt unam,& alteram corręptionem devita. Vult enim Apoſto- lus ipſi dari ſpatium ad meditandum,& conſiderandum periculum ſuum,& totius Eccleſiæ. Et orthodoxi miniſtii aliquandiu fe- rant moroſos iſtos novorum dogmatum inventores 2. Timot. z. verſ. 25.33. Excommunicatio.* ⁵,rs, Tit. 3.p. 10 Vel sauX veiv, Rom. 16. Excluſionem hanc vocat Apoſtolus actum, quo reus traditur Satanæ ad interitum carnis, ut ſpiritus ſalvus fiat, I. Cor. 5. 88. Quam vis magiſtratus politicus in hareticum ſimplicem ſusũ cienter ab Eccleſia judicatum debeat animadvertere, ipſum coërterè ex functione ſua pellere proſtribere, ut deſinat hæræſin propagare,& ne am- plius eo in loco nocere queat: Nou tamen eum- curabit interficiendum. 1. Quia de Eccleſia Novi Teſtamenti eſt prædictum, quod ſine cæde,& ſanguine Doctrina Evangelica ſit propaganda, Eſaia 1I. verſ. 6.). Habitabit lupus cum agno,& pardus cum hædo accubabit,&c. Non nocebunt, non occident in univerſo monte ſancto meo, quia repleta eſt terra ſcientia Do MINI. 2. Quia nullum in N T. de hæreticis interficiendis habemus man- datum. Thomas igitur Aquinas, cum grecã non intelligeret linguã, illud Tit. 3. verj. 10. hoc modo corrupit, hareticum horinem de vita Kcilicet tolle. 3. Quia zizania non evellamus, ſed creſcere permit- tamus. Matth. 13. ver/. 30. Sinite pariter creſcere zizania,& triricum uſque ad meſſem. verſ. 29. Ne, dum colligatis zizania eradicetis ſi- mul cum illis triticum: Et hanc evulſionem ad Angelos in extre- mum uſque diem remittere, nos debere docet ibidem Chriſtus. verl. 30. Quos igitur relinquere jubemur, illorum interfectis rohibetur. Atqui hæreticos cum orthodoxis relinquere ju- bernur. Ergo. Deinde, quod interdicitur hominibus,& præcipi- tur Angelis, ab illo abſtinebunthomines. Atqui extirpatio ziza- niorum, hoc eſt, hæreticorum interdicitur hominibus, præcipitur verò Angelis. Ergo. 4. Quia Samaritanos infideles ad pe- titionem diſcipulorum igne de cœlo deſcendente exuri renuit, Luc. 9.v.3 4. Argumento ex diſcrimine urriuſe que Teſtamenti ducto additoque gravi corre ctione. Neſcitis, cujus ſpiritus filii ſitis. Chri- ſtus noluit Samaritanos igne cælirꝰ revocato dſuis diſcipulis perch, 1 d 2 0 9 ed quod eſſent diſcipuli fili ſu,& quod veniſſet non ad perdendum, ſed ad ſervandum. Ergo non vult, ut hærerici in Novo Teſtamen- to interficiantur. 5. Quia cultus religioſus deber efſe ſpon- taneus, non coactus, populuſque DEI voluntarius, Pſalm. 10. verſ.l. Ad religionem igitur nemo debet cogi. 6. Docet idem praxis drimitivæ Eccleſiæ: Nam hæretici, ut Neſtorius, Arius, & alii fuerunt quidem proſcripti, ſed non interfecti. Au- guſtinus libr. z. contra Creſcentium cap. 5. Nullis bonis, inquit, in Ec- cleſia hoc placet, ut uſque ad mortem in quemquam licet hære- ticum ſæviatur. Et Epiſtol. 127. ad Donatum, corrigi, ait, eos cupimus, non necari. 89. Nota, delicta hæreticorum eſſe vel hæreſes, vel ma- nifeſta flagitia, quæ à magiſtratu corporali pœnaà re cte puniuntur. Vel hærétici ſunt aut ſimplices, aut limul ſeditioſi,& blaſphemi. Hæreticus ſimplex fallam doctrinam ſimpliciter propugnat: hæreticus ſimul ſeditioſus turbas movet, ſeditionemque exei- tat, vel indubitatam& martyrum ſanguine confirmatam do- trinam apertè& directè blaſphemat: In talem magiſtratus me- ritò capitali ſupplicio animadvertit, non ob hæreſin, ſed ob mo- tam ſeditionem. D E p VARGATORTO. 90. Atque ita de Eccleſia militante in terris diſſerunnus: Nunc diſputandum eſt de ea, quæ ex opinione Pontificiorum degit iyfra terram di⸗= verſis in locis. 91. Sit igitur aſfertio prima: Dogma depurgatorio pontificium non eſt Chriſtianum, ſed igmentum ſive Poéticum: ſive Philoſophicum à gentilibus ſcriptoruhus ad calefaciendas culinas mißiſicorum, Emirabiliter conflandas epes mutuò acceptum. 1 9²½. Nam. I. nullum dictum hactenus Pontificii afferre potuerunt, quod vel nomen Purgatorii exprimat, vel definitionem ejus qualemcunque contineat, vel etiam confiſtere poſſit cum o- pinione pontificia. Certè, ne quidem veriſimile eſt in tot exequia- rum,& ſacrificiorum deſcriprionibus, quot enumerantui à Moſe, iſtius purgatorti, ſi daretur, nullam mentionem expliciram factam. eſſe. Quinimo, varie extant communicationes pœnarum paſſim in ſcriptura, ut Leyit. 26. Deut. 28. Sed ubi quæſo ulla explicitè facta eſt mentio pœnæ purgatorii. Denique Apoſtolus 1. Theſſ. 4. verſ. 13. Do INübger. 13 3 PaDaäng D. b” Uamnehm re 1 uncand 8 wlute e 3 UnAIn f p. 1. un pa rlc Klttr zn punune ir be Jhetcch h dt 4 r Lteg ge N Miitanut unr au rentta.. ane cumeme b conerr e K dudnge go endn e n We. nle an der gale. b— 1 bar 3 Men, i gucke e er a 1n uerd 3 70 her dendum, 2N= eſtamen- 4 efle ſpon- lum n, Pſalm.1o. *— ocetidem 4N. rius, Arius, on arfecti. Au. oniſmn quit, in Ee- em=rlicethere. 191— 811= os cupimas, vel= ſes, velma- ena=— puniuntu. itic— Sblaſphem. plit— propugm edit= emque exci- ne C rmatam do- lem*x giſtratus me. het-=„ſed obmo- K erri Punnus: Nund m dyfta terramle ded— miopontiftum *. 3 m. hiloſopbicum Sicdht mirabiliter enu miſcii afterte maA definitionem „ onff= poſſitcumo- mile Tan tot exequna- tent antul A Mofé, m factam — 1†3 em— cClta — rum pafi in 1105 0 3— ylicite fachaet — lust ieſl. 4. relſ. 3 S 0 De ſtatu moftuorum interrogatus, eumqus explicans, ſi daretur Purgatorium vel aliquam ejus mentionem injeciſſet. 2. Duo tantum ſunthominum genera, credentes,& non credentes, ſeu increduli, Mar. 16.v. G. Ioh.3,y.18. Et univerſa Scriptura Sacra nul- lum agnoſcit medium inter Deum& Diabolum, cœlum& infer- num, vitam æternam& damnationem. Unde hæ ſunt maximæ Theologicæ. Quicunque veraà fide in Evangelio Chriſtum amplectitur, ille à Deo diligitur,& non condeemnatur, ſed habet vitam æternam Qui⸗ cunque in Chriſtum non credit, jam condexinatus eſt, cum Diabolo eſt, qui non eſt cum Chriſto. 3. Repugnar Chriſti meriso: Chriſtus enim ſolus ſalutem nobis promeruit,& purgat Apeccatis, Heb. 9. y.12: Cap. 10.y. 12.14.1I. Joh. J.y. 7. Eph. 5.v. 26. A t..v. 12.6.10.y. 43·CAp.I„.V.9. 93. 4. Repugnat ejus honori, quia honorem ſatisfactio- nis pro peccatis& pœnis,& interceſſionis apud Deum, necnon religioſæ invocationis communem facit cumaliis ſanctis. 5. Re- pugnat tempori liberationis à peccatisv Tempus enim liberationis Apeccatis& peccatorum pœnis circumſcribitur tantum hujus vi- tx terminis, Gal. 6. y. 10. Heb. ↄ. y. 2 7. z. Cor. 5.v,IO0. Matt. 5.p. 25. 94. 6. Convellit doctrinam de oblatione& collatione divinæ gratiæ per Verbum& Sacramentum: Hæcenim reſpectu Dei tantum ſunt inſtrumenta gratiam divinam offerentia& con- ferentia. Quicunque igitur Verbum Deinequeunt audire,& Sa- cramentis uti, iis gratia divina,& meritum Chriſti nequit offerri& conferri. Tales autem ſunt, qui ex opinione pontificia vivunt in Purgatorio. Ergo. 7. Parit infinitas ſuperſtitiones, quæ huc tendunt, ut varta ſuſcipiantur perficienda pro defunctis ex Purga- torio liberandis, ut ſunt, indulgentias emere, ad loca Sanctorum peregrinationes inſtituere, pecuniam pro ſacris anniverfariis ero- gare,&c. 8. Parit abuſus, in primis m loco Sacræ Cœnæ, quæ pro defunctis offertur. At Chriſtus eam inſtituit ut manducetur& bibatur. 9. Comparatum eſt ex figmentis Ethnicorum, Ho- meri, Platonis, Ariſtotelis, Virgilii, Ovidii,& Alcorani Turcici, qua de re videatur ipſe Belarminus lib. de Purgator. cC. I. 10⸗ Con- ſultum eſt ex apparitionibus Dæmonum, ſeu animarum, quæ ſe in Purgatoric eſſe renunciaverunt, atque opem à vivis implotaverüt, conferatur Bellarminus lih I.de Purgat.c.. II. Suis partibus non cohæret, videre id eſt ex ipfis duobus Bellarmini libris, in quibus 3 paſum paſſim adverfe papiſticorum ſcriptorum opiniones recitantur. 12. Convellit teſtimonia Juſtificationis. Qui enim credit in judi- cium non venit, ſed tranſir à morte in vitam, Ioh. 6. Habet vitamæ ternam Ioh. I.v.⁊6 Et juſtificatus habet pacem cum Deo Fph. 2.v. 8. Ergonon adjudicatur ipſi Purgacorium. 13. Chriſtus igitur di- cit l atroni credenti; Hodie mecum eris in Paradiſo, Luc. 23.v. 43. 14. Et vivicredentes in ultimo die immitrenturrectâ in vitam æ- ternam increduli inignem æternum, Matt.2z. 95. Quare improbamus figmenta de igne pontificiæ pur- gationis, propugnantes ignem probationis& tentationis, quem aſſim inculcat Scriptura age ns de cruce Sanctorum, cui ſunt ſub- jecti per totum vitæ curriculum. 96. Aſſertio ſecunda: Orat quidem rectò vivus pro viyo, ut- ut hijus Deus miſereatur, ænamd, temporalem mitiget inſtrumentumque Salutis concedat· At vivum promortuo rette orare: ut Deus bctale ipſi re- mittat, atque ita ipſum pro peccatis huius ſatisfacere poſſe,& ex Purgato- rio liberare pernegamus. 1.(uia Purgatorium non datur. Ergo nemo in illo ſuffragiis piorum juvatur. 2. Quia univerſum tempus conſequendæ veniæ,& liberarionis à peccatis,& pecca- torum pœnis circumſcriptum eſt præſentis hujus vitæ terminis, 2. Cor. 6. y. z. Gal. G.y.10. Heb. 4.v. 7. I. Cor. 7.v. 24. 3. In morte deſi- nit tempus gratiæ, Heb.9 p. 27. Eccleſ. 1.. y. Ergo nulla poſt cam mu- tatio, vel liberatio eſt ſperanda. 4. In noviſſimo die quiſquę reportabit ea, quæ facta ſunt, per corpus, 2. Cor.. verſ. I0. Poſt mor- temigitur nihil merentur homines. 5. Unuſquiſque onus ſuum portabit, Gal.6. De oleo ſuo dare non poſſunt virgines pridentes virgintbus fatuis, Matt. 25. Aliorum igitur neque ſuffragiis, neque operibus juvantur pii. 97. Alſertio tertia, Infernum eſe alicubi, docet Scriptura, Deut. 32. Pſal. 1o. Eſai. 66. Matt. 5.& 2§. At ubi ſit, nuſpiam tradilit F- gmentum pontificium, quo ſtatuitur eſſe eum locum phyſicum,& quidem ſubterraneum, paßim refellit. 1. Quia, nbi ſit, nuſpiam definit. 2. Quia omnes tes creatæ phyſicę ſeu corporeæ ſunt ſubje ctæ vanita- ti, Nom. 8. v. 20. Ergo& infernus ſi eſt locus ſubterraneus phyſicus. 3. Quia omues res crcatæ corporeæ ſuſpirant, manifeſtationem ſiliorum Dei,& ſui diſſolutionem expectant; Rom. 8, 4. 8. uia Lella In i aun aaulbei 3 albchunels y M. E Tlamgoen in wnen aontu. U.! gaumbkäbr n Uüm. 1. Da Ne dmbadentt a Albuerumde nenäm manus Dorr l quepiins tn ſitommantne on m 100. 1. uctiſmo uet 101.. inrrakccle te; omno e! Keic perken: muind, 41 Fallo, u homincn Multian ate k löben 1 Ppi es recitantmt Helm redit in jad- lobi— det vitame heo Eph. 2.)8 3( tus igiturd Daftm), Luc. 23.).49 = in vitamæ. g. e 1g ontificiæ put. X ttionis, quem nctor ô, cui ſunt lob⸗ m rel vus pro vipo u nitig= ſtrumentuma e, ue speccata yiin⸗ dereg E ex Purzau- um n datur. Eigo 2.— ia unirverum us= atis,& pecer hénvitæ terminig 4. In motte del⸗ rgoh= A poſteammu- nov= o die quiſque Cor.— 10. Poſtmor- In u1 que onus ſuum lunt. ines prudemes equ fragus, gequt alid= docat Seriytins r, iam traluli 3 unium,& luülnn . m defintt. e * d ibjecte vanlta- ſuhum meus p — anifet 21.8 hyſicus ationemn ui 4 D „ terra ſccundum ſubſtantiam interibit, Luc. 24.y.33. 2 Fet. 3ev. 10. 4p. 20. y. II. Ergo& infernus, ſi eſt locus ſubterraneus. 98. Illuſtrationis gratià ſubjicimus regulam Theologi- cam: Quando de rebus ſpiritualibus& Cœleſtibus eſt ſermo, hæc votabula SyPR4, ET INFRA uſurpantur quidem humanã conſuetudine: non deß- ciuntur autem locis, ſed dignitate& indignitate„Majeſtate& abjectione, gaudio& honore, lætitiàã& triſtitiã. 99. Alſſertio quarta, Opiniones Pontiſicia de limbo Patrum VTeſtamenti ignorat Seriptura, imò cum eapugnant-. 1. Nam neque nomen, neque rem hahet: Duo tantum agnoſcit lo- ca contraria: Unum piorum, vitam æternam, cœlum, Paradiſum, Sinum Abrahæ? Alterum impiorum, gehennam, tartarum, infer- mum. 2. Patres V. Teſtamenti,& Sancti N. Teſtamenti ean- dem habent fidem. Ergo& eandem juſtificationis gloriam. 3. Habuerunt& idem Chriſti meritum, Heb. 13. v. 8. Quod& ipſis fuit præſentiſſimum, ⁊. Pet: 3. y. 8. Pſal. 89 v. 4. 4. Sancti igitur in manus Dominicommendabant Spiritum ſuum, Pſal. z1. v. 6. Ita- que Spiritus rediit ad Deum, qui dedit illum, Eccleſ. 12². v. 7. Itaque juſtorum animæ in manuDeiſunt: Er non tangerillas vormentum, Sap. 3.verſ. J. b 100. Aſſertio quinta, Opinio pontijicia tie Limbo inſantum ſt⸗ ne Baptiſmo decedentium non eſt Chriſtiana. 3 101. Diſtinguimus verò inter illos infantéès„qui ſunt nalt intra Eccleſiam,& qui ſunt nati extra Eccleſiam. De his 1. no- ſtrum non eſt judicare teſte Apoſtolo. 2. Deus, cum ſit ſumme miſericors,&omnipotens, ſi previdiſſet eos ad ætatem adultiorem erventos, ſeſe noſtris Eccleſiis affociaturos, vitam ipſorum o- mninò prolongaſſèt. Dée illisbene ſperamus. 1. Quia non pri- vatio, ſed contemptus Sacramenti nocet. 2. Quia Deus nes homines,& non ſemetipſum Sacramentis alligavit. 3. Quia⸗ multi ante diem circumciſionis fuerunt extincti, de quibus ſingu- lis bene ſperamus:Multiin EÆgypto ante circumciſionem in aquam fuerunt demerſi:& multi 40.annis mn deſerto non fuerunt circum- ciſi. E S4ANGTOR vVM VENERATIONE, Imaginibus& alis nonnullu ad ſanétos per- tinentibus. Devenimus tandem adeam Eccleſiæ pattem, quæ ſunt ſancti piè defuncti. De his 8eIOL. docetur eſſe in cœlis, cujuſmodi ſequentia notamus. 103. Primò, gantti pie defunctizueritò honorautur prædicatio- ne vir tutis, quà a Deo fuerunt ornati,& imitatione pietatis, quâ clarue- runtʒ Sed non cultu religioſo invocantur. I. Quia invocatio hæc de- ſtituitur divino mandato& promiſſione teſte Eckio in Enchiri. c. 15. Et Bellarmino de Sanctor. Beat. lib. 1. c. 20. 2. Quia adoratio religioſa eſt gloria ſoli Deo pro pria, Deut. 6. y. 13. Matt 4..I0 I. Tim. 6.v.I6. 3. Quia Chriſtus verum orandi modum diſcipulis præ- ſeribens, Patrem cœleſtem adorandum eſſe jubet,& non ſanctos. Quare in hoc fidei negõtio verum eſtillud Tertulliani: Scriptura, uod non habet, refutat, 4. Quia ſancti non ſunt omnipræ- ſentes, non omnipotentes, non omniſcii, in eosq; non credimus, non' ſperamus. At requiſita religioſæ ſunt invocationis, ut quers religiosè invocamus ſit om nipræſens, omnipotens, omniſcius xc. z. Quia Sancttilli rà ua eu privatas uniuſcujuſque miſerias, curas, gemitus,& ſuſpiria,& quæ ab hoc, vel illo individuo in terris geruntur, omninò ignorant, Eſai. 63. v.16. 2. Reg. 22.. 20. Eſai. 9. v. 3.2 Reg-2..9. 1oh. 14.v.20.21 Fccle 9.v. 49. 6. Qula Angeli reli- osè non ſunt invocandi,& adorandi, 45oc. 19.v. 10.0. 22**.:9. Er- go multò minus homines. 10 4. Secundò, Quamvis reliquiæ Sanctsrum non ſint contem- ptim habendæ, more tamen pap iſtico religioſo cultu non ſunt venerande, ad- oranda, G in neceßitatibus in vocaudaæ, vel etiam candelis, ſerico, corollis, aliisij, ornamentis cultus gratiâ decorandæ. 1. Nullum enim extat, hac de re mandatum divinum. 2. Nullum exemplum Apo- ſtolicum. 3. Nulla promiſſio. 4. Scriptura remittit laboran- tes,& oneratos nõad hujus velillius Sancti reliquias, ſed ad ipſum Deum,& Chriſtum, Eſa. 45. v. 22. 23. Matt. 1I.y. 28. 1 ½. 14.y. 4. 5. Reliquiæ ſanctorum ſunt honorandæ honeſtAâ ſepulturãâ, ut id re- deat in terram, quod ex terra deſumptii eſt, Gen. 3. y. 19 Conſervan- dæ igi- xgefür 1 eanonenel- 1 106. 12 9 4. 1.L (ompettern 8 Lrle,ſest üt Ageelod 1 e 3 Ttadotennen M Kimpiet ge 1 1.Antr dr 1 riuallu n ia Deume an m tudupben ſ. goodno e nontor gh ſic tumou nnt el orarorlan m Kageme ot da in en d rar Ju e dm M 2E IoOxxs, Ecdn partem, qu 1 PN uncti. Deh bauur pradicatio lone tis, qua claru- luia acatio hæcde- te h= b in Enchuri d.— Quiaadorario v. 31t. 4.). 10.I.Tmm. mos m diſcipulispra jub.= Enon ſanddo Tet ani: Scriptunn cti-—(unt omnipre ne. non credimu nvo onis, ut quen dpdqm,o mniſcius Xc. mniurm fque milerias, li mlividuo interni Re r. 20. Fal.z9.y. 6.ua Angeli rel- voc. 1.— 1O.c. 217.9. E- us won ſint conten- neraule, dl tun Ait venerand,a un C= P, rico, conli 1. 1. um enim exta 1 um= emplum Apo p mittit laboran. irel as, ſed adiplum 11 b— Joh. 14.Y.4. 7 7.1 4 ½ eſti- dtturà, ut d re 4— 19. Conſerlan- 4— 0 deig dæ igitur non ſunt ad cultum, oſtentationem,& ad nundinas fa- ciendas. 6. Subſunt infinitæ fraudes, impoſturæ, figmenta, ſu- perſtitiones ethnicæ, videatur Bellarminus, c.12. 105. Reliquias igitur Sanctorum honoramus quidem ho- neſtè eas terræ demandando, Syrac. 38. v. 16. Pſal. I15. y. 15. Eſ.34. verſ. 21. honeſtam ſanctorum mentionem faciendo, P/al. 112. v. 16. Eo- rumque virtutes ad cxemplum proponendo, ſed cultu religioſo eas non veneramur. 106. Terriò, Imagines cultus ergo non ſunt erigenda,& haben- da. I. Quia pugnat cultus ille cum primo Decalogi præcepto: Comperit enim teligioſa veneratio ſoli Deo. Ergo imagini mutæ& ſurdæ, ſeu picturæ ſine ſacrilegio tribui nequit. 2. Pugnat cum expreſſo Dei verbo Ex. 0.y. 4. Non facies tibi ſculptile: Hoc Levit. 26.y. I. exponitur de cultu, nempe quod non liceat facere ſculptile, ut adoremus coram ipſo. 3. Proxime accedit ad ſuperſtitionem &c impietatem gentilium, Sap. 14. Ed. 40.y.17. C. 44.v. 9. Ier. 10. Hab.z. v. 18. Act. 17. v. 2§. Ronl. I. v. 23. 107. 4. Cultus imaginum eſtidololatricus. M enim idolola- triaæcultus pugnans cum primo Decalogi praæcepto iubente nos unum verum Deum venerari eo modo, ut in verbo ſuo pracepit. Committitur idolola- tria dupliciter, primò ex parte objecti, quando religiosè coliturid, quod non eſt Deus: Secundò, ex parte modi, quando Deus oolitur non eo modo, ſicut precepit in verbo. Itaq; idololatria eſt non tan- tum, quando relicto vero Deo colitur idolũ, ſed etiam quando ad- oratur Deus ſimul cum idolo, juxta illud Exo. 20. v. 23 Deos aureos, & argenteos non facietis mecum. Hinc Apoſtolus Paulus idolola- criam Athenienſium accuſat, Act. 17. v. 16. dq; propterea, quod Deũ colere voluerunt aureis, argenteis,& lapideis ſimulachris, Act. 17. y. 26.29. Nõ aliter deſcribitur idololatria gentiũ, Ron. 1-y. z1. 23.25. Eo-. dem modo idololatriam exercuerunt Iſraẽlitæ„Ex. 32.y. 3. Iud. 17.y. 3. Sunt igitur Pontificii revera idololatræ, quia Deum non colunt eo modo, ut in verbo ſuo præcepit. 108. z. Cultus imaginum propriâ intentione ſuſcipitur. Ergo diſplicet Deo, Deut.2.y. 8. 32 Matt.15.v. 9. 6. Prophetæ igitur Patriarchæ, pii Reges, S. Apoſtoli,& veri Chriſtiani in primicivã Eccleſia non leguntur religiosòè coluiſſe imagines. Imò eonſtanter cultum huncimprobarunt. e 109. Quare muniter dieitur: Quod auribus eſt ſermo, id oculis eſt imago. 110. Quarté, Vota ſanctis, eorumqꝗ;, imaginibus non ſunt nun- cupanda,& reddenda, ſed ſoli Deo. 1. Votum enim eſt religioſa pol- licitatio gratitudinis non tam ore, quàm facto& opere declaran- dæ. Soli igitur competit Deo. 2. Sancti,& imagines ſancto- rum non poſſünt in neceſſitatibus nobis ſuccurrere, nosque ju- vare, quia ſancti ignorant nos. Et imagines ſanctorum oculos habent,& nonvident, Pſ.I15. Ergo nequimus ipſis vota facere. Eo- quis enim gratitudinem ipſi promittet, qui juvare nequit. 3. Scri- Ptura igitur de voris agens facta ea Deo eſſe refert, Levit. 26. Num. 30. Deut. 23. verſ. z1. Gen. 28. verſ. 20. Iud. 1I. verſ.z0. Pſal. 50. verſ. 14. Pſ. 6. erſ.. Pſal. 66. v.rz. 4. Reprehenduntur igitur Judæi, quod vota fecerint alii quam Deo, nempe reginæ Cœli, Ier. 44. v. 25. 5. Ritũ iſtum ab Ethnicis deducit Polydor. Virgil. lib. 5. de inyent. rer. c.⁊. II. Quintò, Peregrinationes ad loca Sanctorum propriâ inten- rione ſub ſpecie cultus ſuſceptæ ſunt illicite. 1. Quia in Novo Teſta- mento nuſpiam ſunt mandatæ. Et fruſtra colitur Deus inven-⸗ tis humanis, Fa. 20. Matth. 15. Hinc etiam in V. Teſtamento pere- grinationes ad excelſa, adæneum ſerpentem, etiam bonâ inten- tione ſuſceptæ, fuerunt coram Deo abominatio, 2. Par. 33. verſ. ⁷7. 2. Reg. 18. verſ.z. 2. Quia peregrinationes V. Teſtamenti adta- bernaculum Domini ſunt in N. Teſtamento abrogatæ, Et contra injunctum eſt, ut Deum ubivis locorum invocemus, Ierem. 3. verſ. 16. Ioh. 4. verſ. 20. I. Tim. z. y.8. 3. Chriſtus peregrinationes ejuſ- modi prohibet, ubi docet, non credendum eſſe, ſi dixerint, ecce hic eſt Chriſtus, ecce illic, Matt. 24.,y. 23.26. 4. Eccleſia primitiva Peregrinationes illas ignoravit. Calixtus Epiſcopus Romanusre- fert, ſanctos in primitiva Eccleſi Hieroſolymam petiiſſe, verùm non cultus vel indulgentiarum ergòô, ſed ob certitudinem hiſtort- cærelationis. O E SAACXAMENTIS IN GENERE. 112. Examinavimus errorespontiſicios circa Chriſti perſonam, of fuumg, eius propheticum& regium, adeog; contro verſias etiam de Eccleſia. Quare progredimur adexamen controyerſiarum de officio Chriſti Sacer- dotali, 109. Quare imagines nonlicet tolerare ob cultum, licet Haberi poſſint ob uſum didacticum, hiſtoricum& ornatum, com- tohece annbhomo n i Mo itam Kin. cianca ac esdudt n binonteq n K 4 1 1 . 5 68 4 1 1r Eigon. . A. Jlnictbiab 1e mabrde tn ü liTniden e len, egm er mulreset u n W. N a Naenunt d nun daf an ſ mne n Vond,h ü dda i ded e ſ 1 umaie meu A ac eer it lehe N 1 1 den 1 Kan 1 11 1 2 natum, com⸗ Lao 14i non unt nun⸗ relioi ui religiolapol. Cto der 1* ere declaran- 8 zines ſancto- ccuſa, nosque jur des orum oculos us ip= ea facere Eo uvat quit. z. Scrr le ICAIeyit. z6. Num. 30,— S0. yerſ. 4. h ur Judæi, quod L 12 44 y. 25. 1 ril. e inyent. rer.. anch a propria inten⸗ Qu Novo Teſt⸗ 1 cO.== Deus inven- 1V.— amento pere⸗ m, rün bonainten⸗ natic Par. 3z. yerſn. V.=— amenti adta- oal- uæ, Etcontra voh=, lerem.3.yen petnationes ejul neſl. dixerint, ecce 1 leſia primithia 4* piſd Komanuste- 3 vymetiiſle, verim cet== linem hiftom G ÁKB. ircd iſi perſonamqf „vad tiam de Bcleſu. de= Chriſti Saucn- 4 Aütulb erat cultum licct Aotali, ad quod refertur controyerfia de Sacramentis, qus ſunt bona Eccleſiæ. 1 113. Aſſertio igitur ſit prima: Veritas, perfectio& integritas Sacramenti aſtimanda eit non ex incertà Miniſtri intentione, ſed ex cer- titudine divina inſtitutwonis. Nam 1. Quicquid pertinet ad Sa- cramenti perfectionem, illud aut eſt materia, aut forma, aut effi- ciens, aur finis. At interttio Miniſtri nihil horum eſt. 2. Inten- tio hæc evertit omnem omninò certitudinem Sacramenti, cum omnis homo ſit mendax, Pſal. 116. verſ. II. Rom. 3. verſ. 4. Si igitur efficacia Sacramenti ab intentione Miniſtri eſt ſuſpendenda, per- petuis dubitationum fluctibus exponemur. 3. Intentio Mini- ſtri non requititur neceſſariò ad verbi prædicationem, Matth. 23.y. 1.2. Ergo nec ad Sacramenti perfectionem. 4 Si mtentio illa Miniſtri abeſſet, Dei veritas,& fides quoad Sacramenta evacuare- tur. At increduliras hominum veritatem, ac fidem Dei non reddit irritam, Rom. z.v.;. 5. Circumciſio à Zephofà iracundà collata rata habebatur à Deo, Exod. 4. 114. Manifeſti igitur erroris arguimus Decretum Conci- Iii Tridentini, quo ſtatuitur§e½.7. Can. II. Ut Sacramentum ſit ef- ficax, re quirtintentionem Miniſtri. In quà intentione explicandã multus eſt, Bellarminus lib. i. de Sacramentis, cap. 27. 115. Diſtinctæ verò confundendæ non ſunt quæſtiones: Alia enim eſt quæſtio, ſi quæratur, quid ad integritatem& perfettio- nem Sacramenti ſit neceſſarium& alia, quid ad propriam Miniſtri requi- ratur perſonam: Ad hianc requiritur, ut attendat, qua fide, inten- tione,& devotione Sacramenta tractet, ne ipſe aliis miniſtrans re- probus efficiatur; Sed intentio hæc ad perfectionem Sacramenti neceſſaria non eſt. 116. Aſſertio ſecunda: Impia& abſurda eſt opinio Scholaſtico- rum& Pontificiorum ſtatuentium, Sacramenta conferre gratiam ex opere operato ſine jide, ſeu ex vi iyſius actionis Sacramentalit. Nam 1. Gratia insacramentis offertur. Ergo requiritur correlatum, quod eam ap- prehendat: Nullũ enim relatum eſt abſq; ſuo correlato. Fides verò eſt gratiæ correlatũ. Eſt enim fides ſeu fidele cor quaſi man appre- hendens gratiam divinã, quæ in Sacramentis offertur. Ergo gratia Sacramẽtalis non cõfertur fide deſtitutis. 2. Quicquid non eſt ex fide, peccatũ eſt, Rom. 14. v. 24. Et ſinefide Deo placere, impoffibile 2 e 2 eſt, oſt, Heb. II.y. 6. Opus igitur illud operatum, quod fingunt Schola- ſtici fide deſtitutum diſplicet Deo. 3. Arguunt id aperta Scri- pturæ teſtimonia: Qui crediderit,& baptizatus fuerit, ſalvus erit; Qui verò nôn crediderit condemnabitur, Matt. 28. Baptizare,& ablue peccata tua invocato nomine leſu, Act. 22. Baptiſmi igitur Sacramentum abſque fide non prodeſt quicquam. De ſacra Cœna dicit Apoſtolus 1. Cor. I1. Quiindignè manducat, manducat ſibi judicium. 117. Non opponimus verò fidem Sacramentis, ſed con- jungimus tanquam relatè ſehabentia in ſalutari uſu. Gratiã enim, quam Sacramenta offerunt, fides apprehendit. Offerunt autem grariam hanc, non quaſi ipſis qualitas inhæreat, per quam agant in animam,& juſtificarionis gratiam efficiant; Sed ex inſtitutione,& ordinatione divina. 118. Itaque fulmen hoc Concilii Trident. Seß. 7. Can. 3. bru- tum eſſe aſſerimus:&i quis dierit per ipſa Novæa legis Sacramenta ex ope- Ie operato non conferri gratiam, ſed ſolam jidem diyinæ promißionis adgra- tiam conſequendam ſufficere, anathema ſit. Bellarminus lib. ⁊. de Sacra- mentus c. i. Varia quidem quærit effugia,& Scholaſticorum docto- rum ſententiam de Sacramentorum hac efficacià ſpeciosè pingit; Sed ad idem relabitur, eandemque cum Scholaſticis& Concilio Tridentino retinet opinionem, ſtatuitque Sacramenta conferre gratiam ex opere operato, hoc eſt, ut ipſe explicat, ex vi actionis ſacra- mentalis. 119. Aſſertio tertia: Sacramenta ſunt eνεεε, obſignatio- nes, ſignacula, teſtimonia atque pignora diyinæ erga nos beneyolentiæ. 1. Docer id Apoſtolus Paulus Rom. 4. v. I. Circumciſionem nomi- nans ſigillũ juſtitiæ fidei. ρραρρ G;χB Verò,& ſigilli eſt teſtificari, ob- ſignare,& confirmare id, cui annectitur& appẽditur. Sacramenta verò ſunt ſigilla promiſſionum divinarum. Ergo. *.. 8 ·0..7* 120. Opponit Bellarminus; Quæ de ſola circumciſione dicuntur non poſſunt rectè trahi ad omnia Sacramenta. Reſp. Confundit cauſam formalem cum efficiente,& finali: Quæ de hujus, vel illius Sacramenti dicuntur causâ formali, illa non competunt reliquis Sacramentis; At quæ dicuntur de causa finali,(quale eſt efſe ⸗Hιεα ſigillum juſtitiæ fidei) & causd euthcenn ₰ n- m. 1 hemmtanun uaguanuſ nxnem io guunern ucodſcenta t nquurenlsc 1 hhomoc G nlurekſn m.*f urna Hnitea duopäimène Aca Delron bem denora i Käiſien am; vunſume, 1 huaunalan 33 A₰ 1 unduoN n4. otetapp 1 antauscef ie) Tnigione an Nrxe. a Icram hmdo e; Anlexa 1 AA dum nenta.) Gh. y; dder a luo n zunt Schok. guu aperta Scri. cus t, lalvus er Aan— Baptizate,& ck. Eptiſmiigitur quas eſacrà Cœm 1 1 duch anducat ſihi a6r ntis, ſed con- dart Gratiäenim, adit Feruntautem dat,= luam agantin Sed=ſtitutione,& ent. 4☛☚☛η. Can. 8. bm⸗ legit= amentaex qe. ving ußionis al ga lardee lib. 2. de Sacra- choMorum docto- icat eciossè pingit hol Muis& Concilo Sate enta confetre at,= actionis ſauta- trO ꝗù= Jes, obſignanu- ga n hexyolentik. l. ircu ionem nomi- gill= teſtificari,ob- pps r. Sacramenta Er— deld ccircumciſione Sdrmienta. Reſy. ntc efinali: Qua llla — p aali cat= ormall, = uæ dicuncur gill Juſtitiæ ldei 4 4 X cause- & causa efficiente generica, illa omnibus Sacramentis ſunt com- munia. 121. 2. Apoſtolus Petrus dicit I. Epiſt. c.3. v. 21. Cui nunc corré- ſpondens tanquam exemplar Baptiſmus, nos quoquè ſervat, ſiye ſalvos facit, non quo carnis ſordes abjiciuntur, ſed quo fit, ut bona conſcientia Deum in- terroget per reſurrectionem eſu Chriſti. Baptiſimus igitur eſt interroga- rio, qua inter Deum& peccatorem, qui baptizatur, agitur de bo- na conſcientia erga Deum propter Chriſtum. Et Baptiſmus ſalvat, non quatenus corpus abluit, ſed quatenus obſignat pactum, quod habet homocum Deo, dum promiſſiones fide accipit. Ergo pro- miſſionis eſt ſigillum. 22. 3. Apoſtolus dicit, I. Ioh... S. Tresſunt, qui teſtificantur in terra, ſpiritus, aqua,& ſanguii. Et hĩ tres unum ſunt. Præſupponimus duo, primò voce aquæ intelligi Baptiſmum,& voce ſanguinis cœnã ſacram: Deinde vocabulis(teſtificatio, obſignatio,& confirmario) idem denotari, idq; ipſe faretur Bellarminus. Quare ita inferimus: Si teſtificatur aqua Baptißmi in terrà,& ſanguis cenæ dominicæ de diyinã promißione,& beneficiis Chriſti leſu: ſequitur, quod obſignet& confirmet gratiam collatam. At verum prius. Ergo. 123. Aſſertio quarta: Exquiſite& accuratè loquendo ſunt tan- tum duo N. Teſtamenti Sacramenta, Baptiſinus& Cœna Domini. 124B. Nam 1. Iſtis duobus. definitio Sacramenti tantum poteſt applicari: Eſtenim Sacramentum actio ſacra diyinitus inſtituta conſtans certo verbo,& adminiſtratione elementi, ſeu ſm boli„quàâ Deus promißionem EFyangelii propriam de gratuita peccatorum remißione omni- bus& ſingulis offert,& ſidelibus applicat,& obſignat. Confirmatio verò Pœnitentia, Ordo, Matrimoniũ,& extrema unctio, quæ Pontificii Sacramentis annumerant, non habent externum elementum, ſive ſymbolum ſacramentale ab ipſo Chriſto in N. T. inſtitutum, cui ſit annexa promiſſio gratiæ ad remiſſionem peccatorum applican- dam& obſignandam. Ergo accuratè loquendo non ſunt Sacra- menta. 2. Colligitur numerus iſte Sacramentorum N. Teſt. ex 1. Ioh..v. 8. Tres ſunt, qufteſtificantur in terra, ſpiritus, aqua,& ſan- guis. Per Spiritum notatur miniſterium Erangelicum, quod eſt miniſte- rium Spititus, z, Cor. 3.v. 8. Per Aquam Baptiſinus. Der ſanguinem uvex- dox*ε Cæna Domini. z. Ex ejuſcem c..5. Chriſtus venit per aquam& ſanguinem: Et ex 1oh. 19. v. 14. Quidam ex militibus latus Chriſti E 3 lan- lancea fodit,& ſtatim exivit aqua,& fanguis. Colligunt hinc Eo- cleſiaſtici ſcriptores duo Sacramenta, videatur& ipſe Bellarminus lib. z. c. 27fE. 4. Cofre ſponder hic numerus numero Sacramen- torum V. Teſtamenti. Quare non ſubſcribimus Pontificiis, ſeptem Sacramenta conſtituentibus: Nam iis quinque quæ addunt Ponti- ficii, vel deeſt altera pars ſub ſtantialis à Chriſto inſtituta ut in pœ- nitentia, ordine, cenfirmatione,&extrema unctione: vel fructus ſeu res Sacramenti, ut in Matrimonio. — 8E 3 AP 715K MO. 1²5. Baptiſimus eſt primum N. Teſtamenti Sacramentum, qui eſt hominis viyi in aquam immerſio, ſeu aſperſio in nomine Patris„Filii, & Spiritus S. ut regeneretur. Dèe eo ſequentia, quæ oppugnant ponti- ficii, exhibemus examinanda. 126. Primò, Baptiſmus Iohannis fuit idem ſpecie ſacramentum cum Baptiſino Chriſti tandemque pabuit efficaciam. 1. Quia cadem utriuſque eſt eſſentialis definitio. 2. Quia eæxdem cauſæ, ut efficiens: Nam Baptiſta non propria, ſive privata authoritate baptizavit, Ioh. I. verſ. 23. 26. Sed divino mandato baptiſimum adminiſtravit, Lus. z.verſ. z. Ioh. 1.verſ. 3. Unde baptiſimnus ejus dicitur eſſè de cœlo, Matth. 21. v. 25. Et Phariſæi renuentes baptizari à Johanne, dicun- tur ſpreviſſe conſilium Dei, Luc. 7.7.30 Materia, quæ eſt aqua. Finis & effectus: Nam Acl. 19.y. 4.legimus: Johannes baptizavit hapti ſmo pœænitentiæ, dicens populo, ut in eum, qui venturus eſſet, hoc eſt in Chriſtum crederent. Ad eundem modum dicit Petrus, Act. 2. v. 38. Pœnitentiam agite,& baptizetur unuſquiſque veſtrum in nomine Jeſu in remiſſionem peccatorum. De cauſa igitur formali, hæc nota- mus: Johannes prædicat Baptiſmum pœnitentiæ remiſſionem peccatorum, Marc.I.y. 3. Apoſtolus Petrus jubet baprizari ſuos au- dirores in remiſſionem peccatorum, Acl. 2.v. 38. Johannes baptiza- vit in Jeſum Chriſtum act. 9.v. 4. Petrus jubet baptizari in nomine Jeſu Chriſti, act. z. v.z8. Et Paulus Gal. 3.v. 23. Quicunque in Chri- ſtum, inquit, baptizati eſtis, Chriſtum induiſtis. 127. 3. Chriſtus Johannis baptiſmo eſt baptizatus. At non alio baptiſmo ipſe eſt baptizatus,& alio membra ipſius. 4. Etu- num tantum eſt baptiſma, Epb. 4.y. 5. Baptiſmus igitur Johannis, qui non V. ſed N. L. eſt Sacramentum non eſteſſentia à Chriſti bapti- ſmo diverfus, licet alioqui reipectu circumſtantiæ temporis, di- 2 ſtin MIrIr ASein 128.8G- urntlbpo amaundpr „Cinkand l panndle de 1 eh 6. Sit a lUbitis quii an 3 tmun cxlcan 1 tlebertici tefddei, W,? mapu. 1)). A. nr kem nontetit pe purinicec 8. llayptehet Bo. in d. wyütetar. um i 1rm e onnedl n d, insnoe ge, wadan i dmn. f. dlpana i . 8.— gant hincke 128. Secundò, Infantibus per Baptiſinum confertur fides actua- urmm e ellarminu Iu. Proinde reyera credunt. 1. Quia infantes ſalvantur,& quidem 8 Haro Sacramcen. per baptiſmum. Tit. 3.y.. Quicunque autem ſalvatur vera fide eſt nus tifſcüisſeptem Præditus, Ioh. z. Mar. 16. 2. Quia baptizati infantes non ſunt male- lueſm anddunt Donti. dicti. Ergo diligunt Dominum Jeſum. i. Cor. 16. Ergo& actualem riſté iitutautinpe. habent fidem. 3. Quiainfantes non aliter ſunt in Chriſto quam au ne:vel frucu per fidem, Eph.z. 4. Quia infantes vincunt mundum, cum non maneant ſub poteſtate principis hujus mundi. At qui vincit mun- = dum, mundiq; principem, ille actuali eſt præditus fide, I. Ioh. ĩ.y. 4. 5. Quia infantes baptizati regenerantur, Ioh. 3. Ergo actuali ſunt præditi fide: Siquidem abſque fide regeneratio nec eſt, nec eſſe po- teſt. G6. Salvator ipſe dicit, Matt. 18. Quioffenderit unum de pu- ſillis iſtis, qui in me credunt. 7. Et juber, ut adulti, ſi velint ingredi ride ie ſacreneutun regnum cœlorum conformentur Parvulis. Num autem conforma- — ridebent incredulis? 8. Circumciſio igitur dicitur ſigillum juſti- amacramentum, „1o h üne Patris, Filii qud ugnant ponti. ) 4 1 5 tiæ fidei, Rom. 4. v. I1. Et baptiſmus rεεαρεμμμα̈ νκ vveid ior†½%, xd* uiK epene I. Pet. 3.y. 21. auth- ate baptizaüt, 129. Fidem verò infantum baptizatorum dicimus actua- dti 2dmunüſttagl, lem, non reſpectu operationis ſeu actus externi, quò ſe reſpectu us d= au ellède colo, proximi declarat; Sed reſpectu actus interni, qui eſt meriti Chri- tizas bhanne, dicun- ſti apprehenſio. b terid eſt aqua. Imi 130. Tertiò, Bapriſmus tollit peccatum, non ut non ſit ſed ut non aesh.— zavit baptilmo imputetur. 1. Inter ſanctos enim ejus nemo immacularus eſt, Ioh. 15. end⸗Ieſſet, hoceſtin v. 1z. 2. Quis dicere poteſt, mundum eſt cormeum? 3. Certè qui- Jici-= rus, Aſt..7. cunque dixerit, ſe peccatum non habere, fallit ſemetipſum,& ve- qus= tumin nomme ritas non eſtin eo, Ioh. 1.y. 8. 4. Apoſtolus Paulus fatetur, quod trit— mali, hæcnoti- non habitet in carne ſua bonum,& quod malum ſibiadjaceat, rhit e remiſſionem Rom. 7. y. 18. 21. 23. 5. Et ſi peccatum per baptiſmmuum prorſus ex- jubt tizati luosal- tirparetur,,fruſtra precaremur, Remitte nobis debita noſtra: Nec rena- „1 unnesbaptir⸗ tus getreraret peccatorem filium ad imaginem ſuam: Neque ulla b zariin nomine eſſet lucta carnis,& ſpititus in renatis. be Tunque in Chr- 131. Quare diſtinguimus inter peccati radicem, ſenſum& 4— reatum: Reatum quarenus peccatum refertur ad perſonam eique un dtizarus.Atnol imputatur, tollit baptiſinus: Senſus ejus tollitur per mortem: Ra- n0e— t. Rr dix per totalem corporis deſtructionem. 8 in= hriläbeji 132. Alterum Novi Teſtamenti Sacramentum diciturab 1 tempon 1 autho- Cœna Domini, ö. Cor. II. v. 20. De ibus pauca opponemus. 133. Primò, Vt vinum aqua in ſacro calice temperetur: non eſt ne⸗ ceßitatis. Ex verbis enim inſtitutionis mixtionis hujus neceſſitas ne- quit oſtendi. Bellarminus ſcribit lib. 4.de ſacra Eucha. c. 10. An vinum aqua miſtum in calice fuerit ante conſe crationem, expreſsè ex ſcri- pturanon habetur. 2. Evangeliſtæ inſtirutionis verbareferentes, non mixtionis, ſed ſolius vini,& meri mentionem faciunt. 3. Mi- xrio illa nititur ſola authoritate,& traditione humanaà. Polydorus Virgilius lih. c. 0. Alexander, inquit, poſthac ſeptimus A PetroPon- tifex conſecraturus primus aqua vino miſcuit. 134. Secundo, Transſubſtantiatio pontificia, qua fingitur ma- tatio totius ſubſtantiæ panis in ſubſtantiam corporis Chriſti,& totius ſub- ſtantia vini in ſubſtantiam ſanguinis ejus, impia,& abſurda eſt. Nam Apoſtolus I. Cor. 10.v. 16.C.II. v. 26. ante, in,& poſtactionem ſacra- mentalem panem appellat. Ne, unquam commentitiæ hujus con- verſionis vel Evangeliſtæ, vel Apoſtolus meminerunt. 2. Partici- atio non eſt ſui ipſius. Panis benedictus eſt corporis Chriſti parti- cipatio, 1. Cor. 10.v. 16. Ergo nonſui ipſius: Et per conſequens aliud eſt panis,& aliud Chriſti corpus in Cœna Dominica. 3. Benedictũ panẽ fingunt Pontificii mutari in carnem Chriſti. Caro igitur hæc ſt nata ex Maria virgine. At caro Chriſti, quæ datur nobis in cœna, nata eſt ex Maria virgine. 4. Panem itidem conſecratum fabulantur tranſinutari in corpus Domini,& vinum in ſanguinem ejus. Non igitur illud corpus pro nobis in mortem eſt traditum& ille ſanguis pro nobis non e candum inſtitutum, traditum pro nobis eſtin mortẽ,& ſanguis ad pibendũ inſtitutus effuſus eſt pro nobis in remiſſionem peccato- rũ. At nõ caro illa, quæ fingitur tonfici tranſinutatione à Papicolis. Ergo. 5. Subſtantia illa ſub nudis panis& vini ſpeciebus patitur corruptionem. Vinum enim illud aſſervatum aceſſit, panis pu- treſcit.6. Et annon accidẽtia panis, color, ſapor& figura permanét. authore,& inſtitutionis tempore quà varios errores alunt Pontificii, qu none .X 8 3 135. Tertiò, Panis conſecratus& vinum conſecratum extra uſum p. e. extra attionem divinitus inſtitutam non habet rationem Sacramenti. Nam omne Sacramentum eſt actio, ut conſtat ex cujuſlibet Sacra- menti inſtitutionis verbis. Ergo non niſtin uſu& actione conſiſtit. Ergo actione ceſſante, ceſſat ipſum Sacramentum. Ubi igitur inte- 8⁰³ ſt effuſus. At corpus Chriſt ad mandu- 1 B'. A nüſgnaumEn teoäun d loq ſäresete 4 urnylione cnines 3i 1 nureneſt yl. Ca auitmmſah n 1Crritun ¹ b düoarvetb en bommanc, an. Arwa TrrEgo (orinclios u i rronecal 1 ſneteggect e r m. S dämm aup e a hi, di e 9 1. KaCe ſ. Ptgoncn a acdcn. 1 Wgd e i 1 menti u er Hice k l dun,N 2 dendde 1 ndum 1 1 delun 4 1 NAIS mt= Cor.Il.y.20.De ae ponemus. eſt retur, noneſn. nis auts neceſſitagm. Eu= 10. An yinun lon expreßsexſci. tio rbareferentes lotAtaclunt. z. Mi. non Amanz. Polydoru cſ=nus Abetrobor- uit. onth, qua fingitunm⸗ oris E† AIſti, G totun ſdi a;bſurdaeſt. Nam „&racctionemſacrs con= nitiæhujuscor ene— cunt. 2. Paricr eſté= dris Chriſtipam- Etſ= onſequens aldud DG ica. z. Benedidi rm. Caro lgirurher hri uxæ datur nobiin neit mlem conſecrauun li, 8- uminſangaltem nmmameſt traditum& Coln hriſtadmandl eſtta 1Drté,& ſanglö inſa= ſionem pecaud- anſit tione d Tapich 1 E ſpeciebus Dri Aum accllit, panbhe- 1 apermand- mun ecratum extta 5 bal— vionem Suun cont* X cujuſlibet nickt in 1— 6 actione cb an biigtu 5 ,afrm kigur ram gra ſacramentalis non eſtactio, ibi non eſt Sacramentum. Atqui in ſola conſecratione non eſt integra ſacramentalis actio. Ergo poſt eam à communione divuliam non eſt ſacramentum. 136. Quartò, Concomitantia pontijicia eſt merum humanara- tionis ſigmentum. Nam ut Chriſtus cœnam inſtituit, ita de ea eſt ſen- tiendum& loquendum. Atqui Chriſtus ſanguinis uountarnon ſub pane, ſed ſub vino inſtituit, 1. Cor. 10. Ergo. Et annõn ex con- traria opinione ſequitur ſanguinem Chriſti non bibi, ſed mandu- cari: Annõn ex eadem ſequituro pinione, ſacrificiales in eodem Sacramento una vice percepto bis accipere corpus Chriſti,& bis languinem ejus: 7. Quintéè, Laicis alteram ſacram cœna partem videlicet calicẽ beneductum fubtrahere, nihil aliud eſt, quam ſacrilegium committere. Nam 1. Chriſtus non tantum dixit manducate, ſed etiam bibite. 2. Quos obligat verbum mandati, manducate, eoſdem eriam obligat ver- bum mandati, bibite, quia hoc non minoris eſt efficaciæ, quam il- lud. Arqui illud obligat omnes baptizatos, qui ſeſe probare poſ- ſunt. Ergo& hoc. 3. Apoſtolus ab idololatria gentilium dehortans Corinthios argumenta dehortationis inter alia deſumit à partici- pationecalicis Domini, 1. Cor. 10. II. 4. Et annôn bona Eccleſiæ ſine reſpectu perſonarum pertinent ad totam Eccleſiam? 178. Sextò, Mißapontificia non eſt ſacrificium verè, ac propriè ia dictum, ac preinde nec ſacrificium propitiatorium pro peccatis, pænis,& culpis, aliisque neceßitatibus, ſed ſtupidum& abominabile commentum. 1. Sacra Cœna eſt Sacramentum& Teſtamentum, Matt. 26.v. 28. Ergo non eſtSacramentum& Teſtamentũ Matt. z6.v. 28. E. non eſt ſacrificium: Nam in ſacrificio aliquid offertur Deo: In Sacramento aliquid Deus offert nobis. In Teſtamẽrto aliquid à teſtatore datur hæredibus,& non ab hæredibus teſtatori: In ſacriſficio cõtra. Sacra- menti& Teſtamenti promiſſio accipitur fidei. Sacrificium contra ex fide procedit. 2. Non Teſtamenti Sacerdos eſt unicus in æter- num, Heb. 77. v. 23. 27. At ſacrificuli pontificii ſunt innumerabiles. Deinde CuRIS rus perpetuò manet Sacerdos, Heb. 7. v. 2z. Se- cundum ordinem Meſchiſedech, Pſalm. 110. verſ. 4. Ergo non ha- bet ſucceſſores, non vicarios. Accedit, quod Novi Teſtamen- ti Sacerdos ſit ſine labe, Hebr. 7. verſ. 26. Atnemo hominnm CHRRISToO excepto eſt ſine labe. Quinimò Sacerdos Novi Te- f ſtamenti menti ſemetipſum offert, Heb. 9.v. 26. 2 8.C. 10.v. 12. 14. At ſacri ficuli pontificii ſemetipſos non offerunt. Ergo. 3. Cultus miſſificus non habet authorem Deum, ſed eſt inventum humanum: Subinde alia atque alia diverſis temporibus Canoni miſſæ fuerunt adje- cta. 4. Et Chriſti ſacrificum non eſt ſine ſanguinis effuſione, Hebr.. & 10. b b 139. Quoniam igitur miſſa non eſt ſacrißcium, ſequitur quod nec ſu ſacrificium propitiatorium. Addo, quod Cliriſtus nosunica obla- tione ſanctificarit, ut in ipſo habeamus remiſſionem peccatorum, Heb. 10 y. 11. Eph. I.v. I. Ubi autem eſt peccatorum remiſſio, non: amplius fit oblato, Heb. 10.v. 18. D.E CONFIRMATIONE ETPOE. nit entiae. 140. Examinavimus nonnihil opiniones pontificias, qui⸗ bus doctrinam de veris N. T. Sacramentis oppugnant. Cum autem his quinque inſuper pontificii annumerent, ſequitur, ut& quoſ- dam ipſorum errores de his notemus. 141. Primò, Confirmationem igitur pontiſiciam Sacramentis ac- curatè dictis non annumeramus, ut e ſupraà expoſuimus. Confirmatio- nem enim dicunt Pontificii, eſſe Sacramentum baptizatis ab Epi- ſeopo collatum, in quo per ſanctum chriſma,& verba ſancta con- feratur gratia,& robur ſpiritus addatur, tum ad firmiter creden- dum, tum ad nomen Domini, quando ſic opus eſt, libere confi- tendùm. Seu in confirmatione hominibus baprizatis jam adali- quam ætatem progreſſiis oleum cum balſamo mixtum,& ab Epiſcopo confecratum in fronte illinitur Epiſcopi pollice per mo- dum vel ſignum crucis hac pronunciata formula: Signo de ſigno crueis& confirmo chrifmate ſalutis, in nomine Patris, Pilii,& Spi- ritus S.& c. 14². Verùm quoniam univerfus ille ritus caret verbo mã- dati ſeu inſtitutionis, G&promiſfſionis, ideò eum Sacramentis annumerare, piaculum eſſé ducimus. Imòo inſignis eſtimpie- tas, quod pontificii chriſma illud exorciſmis conficiunt,& non ſine horrendo abuſu ſanctiſſimi divini nominis exor- cizant: 143-Se- 19 gecund Vrlua4 aeel pœaltent— u Terti nullann eaatirue on. 1. Nam ab 24 fruunmn ſtihe Tnolha conrniton .un Chrſtel arrn cona 2 oi. augetpec Pd,4ö7Je 4ſ. Diß Niodtempetet. Nonosbumli an a umenot renditelar l 18. momnihus n ann in ſnylein a denpbo dpola naelun tume lherrideli 42 dlideducit 147. aa in ſcjutt bice Nranen— tlre dan dgo ead leneep C 17 1 »v Atſactitcll 3.— ltus wiſlifcn eanum:Subina- u fuerumt acje. uin ufione, Helng fein equitur quodin rmnosunicaobh niſſſ-n peccatorun, catnremilſio, non, 2 4 1 — POE. inic⸗ pontificias, qu- oppz=mt. Cumautem t, Intur, ut& qpot vonth a n Sacramentisac cpo=en. Confirmatio- entü aptizatis abEpi ma erbaſanctacon- tune= kirmiter crede ſic* eſt, libere cont- busrmizatis jamadal- AlCt nixtum, K&a Epi= ipollice permo- 1 fO a:Signo de lgn- — atris, Pilli,&öyr om IIda caret verbom- . „160☛ un 8 1 orct di — alignis ektimp — conficlunt, nominls exol- 1895e acramentb 143. Secundò, Pænitentia partes dua ſunt, contritio& fides, Mar.J.y.j. Luc. ⁊4.v. 47. Et duæ ſunt dogtrinæ Chriſtianæ capita, per quæ Deus pœnitentiam prædicat,& operatur. 144. Tertié, Contritio neceſſceria non eſt hoc ſine, ut per eam remißionem peccatorum conſequamur. Seu, à ſe,& per ſe nonliberat à pec- 1 catis. 1. Nam abſque operibus legis conſequimur remiſſfionem * peccatorum,& juſtificamur. Ergo& abſque contritione. 2. Et ſi noſtra contritione peccatorum remiſſionem conſequi poſſe- mus, tum Chriſtus vel fruſtra, vel non ſufficienter,& perfectè eſ- ſet attritus, contra illud Ea. /3... 3. Cumque contritio oriatur ex lege, auger peccatum,& deducit ad inferos, perinde acipſa lex, Rom.. v. 20. C. 7. v. 9.10. 2. Cor. 3. v. 7. 9. 145. Quamvis igitur contritio ſit neceſſaria, ut voluntati Dei obtemperemus,& ut agnita peccatorum turpitudine coramm Deo nos humiliemus, atque at dulceſcat nobis Chriſtus. Neceſ- ſaria tamenm non eſt quaſi ſir cauſa remiſſionis peccatorum:ut con- tendit Bellar. lib. z. de Pænit. c. 12.. 146. Quarté, Confeßio& enumeratio ſingulorum pecratorum cum omnibus circumſtantiis illic, qui poſt baptiſinum in peccata prolabun- tur, ſimpliciter neceſſaria non eſt. Nam 1. deſtituitur mandato,& exemplo Apoſtolorum. 2. Nullam habet promiſſionem. 3. EVv- angelium transformat in legem quaſi enumeratio peccatorum liberet à delictis. 4. Conſcienriam reddirt dubiam,& adim poſſi- ilia deducit, Pſal. 19. v. 13. 147. Quimd, Figmentum papiſticum eſt, dimiſſa culpa æœniten- tem ſatisfacere debere pro pæna. 1. CRRIS rus enim pro pœna ſatisfecit, Fſa. 33. verſ.. Gal. 3. verſ.o. 2. Liberavit nos àdominio. Satanæ, Hebr. ⁊. verſ. 4. Amorte& inferno, Oſeæ 13. v. 14. Ab irà ven- turæ damnationis. 3. Chriſtus nos liberavit a Peccati culpa. Ergo eadem operatione,& liberatione à pœna. Vindicat enim pœna& punit nonniſi culpam. Ubi igitur culpa remittitur, ibi Pœnæ propriè dictæ amplius non eſt locus. 4. Imò pontificii ex CHRISTO dimidium ſalvatorem faciunt,& alteram redemptionis partem in ipſos homines transferunt. f 2 D ———— vhuxlun T exretui Z INDVLGENTIIS 9 148. Abſurdum& impium Pontificiorum dnare demdul. lbemaee gẽtiis ex impiis ipſorũ opinionibus de Ponitenria oritur: 4 ulan Ldlinäh 1 tur enim voce Evangelii tantum culpam remitti: Pœnam vero non 4 Cao at— item, ſed eam commutari in Fona temporalem, cujus modum dedrn. 5 in confeſſione imponat Sacerdos, ut Deo per pœnas illas ſarisfiar. luuraltat Temporalem autem pœnam vocant, quæ velin hoc mundo 8 widcd: pœnitentiam& ſatisfactionem, velin purgatorio poſt obitum ſit Ghehme ſolvenda. Addunt pœnas illas remitti,& mitigari per indulgentias. uunüi a Toletus lib. G. C.z. de caſibus conſcient. Indulgentia, inquit,& remiſſio Vad 6 pœnæ temporalis pro actualibus peccatis debitæ, extra Sacramen- idea tum facta, ex theſauri Eccleſiaſtici diſpenſatione. Bellarminus lrgun lib. 1. de indulgentiis c.5.Indulgentia, ait, propriè eſt abſolutio ju- Aul 4 dicaria, maximam habens ſolutionem ex theſauro. Anh u Podta cecinit: erchl Si dederis marcas,& eis impleveris arcas, ambm Culpã ſolyêris, quacung;, ligatus haberis. du⸗ 2 149. Opponimus figmentis iſtis ſequentes propoſitiones. 1 les Propoſitio prima, Dogma Pontificiorum de indulgentiis eſt fabuloſum, Cköhi 428 & impium. 1. Indulgentiarum talium nuſpiam fit mentio in ſcri⸗- unrm 2 ptura: Et ipſi pontificii earum veram originem demonſtrare ne- uans queunt. 2. Pugnat cum miſericordia Dei nos abſque propria no- nodun ig dr ſtra ſatisfactione juſtificantis,& ſalvantis. 3. Pugnat cum juſtitia oninum i Dei, cui plenariè ibtisfecit Chriſtus. Non fert autem juſtitiæ divi- b vdonin ee næratio& pro uno peccato gemina exigatur ſatisfactio. 4. Pu- Sr. gnat cum officio Chriſti, cum plenaria redemptione, cum pecca- undhiarge torum remiſſione adeoque cum juſtificatione: Chriſtus enim pro dägt univerſo debito juſtitiæ Dei ſatisfecit. Et omnibus verè pœnitenti- Nerui ae bus remittuntur peccata per,& propter Chriſti meritum fide ap- corchd n prehenſum Act. 10. v. 43. 5. Pugnat cum fiducia in ſolum Deum& Ann, ae Chriſtum ponenda. 6. B. Lutherus dicit Tom. j. len. Ger. pag. 47 · Ablaß Tün e iſt Nachlaſſung viel guter Werck. rc 150. Secunda, Eécleſiæ theſaurus, ſeu Eccleſia depoſitum ſunt cndon verbum Dei& ſacramenta: non ſuperfluentes ſatisfactiones ſanctorum, nrne 41 qui plus paßi inguntur quam eorum peccata requirebant. Nam per 1 ea DEus, velut per efficaciſſima organa eſt efficax,& pec- eg t catorum indulgentlam&c alia ſpiritualia bona nobis largi- hud tuf. NO 18 um nate deinqul. Utes aritur Fabulan- mutt= lnam verdnon Pont Scujus modum Per=illas ſatistaat EVYSAoOc mundope gas am poſt obitumlt itig indulgentias entidit,& remiggio debi= xtra Sacramer- enſar. Bellarminus Proν: ſtablolutioja- b 1—4 401 arcd aben equ ² s propoſitionss indt tiis eſt fabuloſmn iſpid* t mentioinſci- 1 gi.— demonſtaarene- cind=* que propriano- .. 3gnat cum jultin nfet em juſtitie dii⸗ gatux disfactio. 4. P8- demmnne, cum pecca- ariote hriſtusenimpbo omtt= Sverè pœniteni- ChMmeritum fidei fidue folum Deum& 6* om. I= ger agA tur: Evangelium eſt potentia Deiad ſalutem, Roꝛm. l. v. 16. Per lava- crum regenerationis Deus nos ſalvat, Tit. 3.v. 5. 2. Extra verbum & Sacramenta nulli peccatori Deus promiſit veniam. 3. Nul- lum alium theſaurum pro temporalibus pœnis Eccleſiæ reliquit. 4. Chriſti fatisfactio pro omnium hominum peccatis eſt ſuffi- cientiſſima. 5. Non admittit ullas Sanctorum ſatisfactiones. Solus torcular culcavit, nec fuit eiauxiliator, Eſa. 63. v. 13. Noti ſunt verſiculi: Larga Dei bonitas veniam non dimidiabit. Aut nihil,aut totum te lacrymante dabit. 6. Qui cadit in die aliquoties,& ſe peccatorem profiteri ne- ceſſe habet, plus non præſtitit imò præſtare plus non potuit, quaàm lex requirit. Arqui juſtus in die cadit ſepties, Prov. 2ĩ4.y. 16.& ſe pec- catorem profiteri neceſſe habet, 1. Ioh. 1. v. c. Ergo. 7. Extra Verbum& Sacramenta ſatisfactio non confertur. 8. Et appli- catur ſolâ fide. 151. Tertia, Defunctis nulle indulgentia per modum ſuffragii, nulla merita velopera pœænalia poſſunt conferri. Nam qui ſemel mortuus eſt, liher eſt àpeccato, Rom. 6. v. 7. Beati mortui qui in Domino mori- untur amodo, requieſcunt à laboribus ſuis, 4Apoc. 14.v. 13. Et qui mo- ritur in incredulitate jam condemnatus eſt, Ioh. 3.v. 18. Quemad- modum igiturille ad beatitudinem, quà fiuitur, nullius indiget hominum meriitis: Ita hic jam condemnatus abſolvi nequit in fo- ro hominum Eccleſiaſtico. 152. Qmarta: Authoritatem, quæa ſolius Dei eſt, non Pontifex, non Fpiſcopi, non Cardinales, non Concilium, neque Clerici ſibi arrogare debent, ut nec exercere eam paſſunt. Eſa. 43. p. 25. Ego, ego ſum, qui deleo prævaricationes tuas propter me,& peccatorum tuorum non te- cordabor. Iuc. 5.v. 1. Quis poteſt remittere peccata niſi ſolus Deus? Ambroſius epiſt.16. Non legatus, inquit, neque nuncius, ſed ipſe Do- minus ſalvum fecit populum ſuum, ſolus remanet, quia non poteſt hoc cuiquam hominum cum Chriſto eſſe commune, ut peccata condonet. Solius hoc munus eſt Chriſti, qui tulit peccata mundi. Itaque verbi divini Miniſtris theſaurus gratuitæ peccatorum re- miſſionis eſt quidem creditus; Sed illi tantum miniſterialiter, non magiſterialiter nec potentialiter illum diſpenſent. Et indulgentiæ kujus divinæ cauſa eſſe non debet Simonia, αρ mϑ ᷣϑ α Oᷣ¶a, de qua 3 aglt agit Apoſtolus Petrus, 2. Fpiſt. 2. v.z. S ed eſt magna Dei miſericor- dia, Pſal. l. verſ.. Pſal. 03, veſ.z. 8. 13. Sap. II. verſ. z4. loh. 3. yerſ. 6. Tir. z.verſ.z. 153. Quinta, lubileus Pontificius à Bonifacio PIII. quaſtus gratia eſt inſtitutus. Itaque meritd eſt improbandas. Nam 1. Indul- gentiæ ſunt frivolæ, impiæ,& in Deum arque meritum Chri= ſticontumelioſæ. Ergo& quilibet Jubilæus. z2. Monſtrant Pon- tificii, offerunt, jactant, ſed revera nihil dant, quia nihil eorum habent. Accipe tu igirur nihil,& tene fortiter. 3. Ad nundina- tionem hancaccommodamus illud Petri, AKl. 8.y. 0. Pecunia tua tecum pereat, qui donum Dei exiſtimas pecuniis acquixi. 154. Luc. 4. verſa8.19. legimus: Spiritus Domini ſuper me, propter quod unxit me, evan gelizare pauperibus miſit me, ſana- re contritos corde, Prædicate captivis remifſionem,& cœcis vi- ſum, dimittere confractos in remiſſionem, prædicare annum Domini acveptum,& diem retributionis. Itaque Chriſtianus Jubilæus no- minari poteſt ultimum hoc tempus, quo Chriſtus ſuo officio eſt functus, uſque ad finem mundi. DE STXTREMA VNCTIONE ORBI ne& Matrimonio. b 165. Examinanda quædam exhibemus de reliquis, quæ fin- guut Pontificii, Sacramentis. Sit igitur pro poſitio prima: Vncttio ex- trema non eſt Sacramentum àChriſto inſtitutum, ſed inventum humanum in Deum contumelioſum. 156. Extrema Vnctio Pontificiis eſt Sacramentum, quo moritu- ris organa ſenſuum, oculi, aures, nares, labia, manus, pedes,& renes oleo ex- orcicats inunguntur hac formãâ.In nomine Patris, Filii& Spiritus S. ungo te oleo ſacrato, ut accipias plenam remißionem peccatorum. 147. Verùm licet ad Elementum accedat verbum, ca- ret tamen illud inſtitutione Chriſti: Et verbum illud non le- girimè accommodatur ad inventum humanum, imò antichri- ſtianum. Accedit, quod unctioni huic deſit exemplum Eccleſiæ primitivæ. Denique contumelioſa eſt in ſummum religionis Chriſtianæ caput de Juſtificacione,& ſalute, dum gratiam& re- miflionem peccatorum conferre dicitur, quæ blaſphemia redun- Uat alkcceſaſlc n dcnin pimd In K. tern ekn Fend Ducn 2t dücul. 1bo. t enun uric tm uriqu dntadum ma vm comw mn Minitteruaee randaslrae nnünsanie 1bl. tie icmat dtcomm Rcelam.. ladet Ple e darol,e u à, mol fare At 14. I lum tla 4 V dmor ihig 4 Ralule been dseNc 4 — 48 eimileticor ver— loh. 3. yerſlg. iſe II. ausſ =. Indul. mn ritum Chri Snſtrant Don. t, nihil Ihileorum .— Ad nundina. 8.])— bDecuniataa ns iri. us= inifuperme, ibü ſit me,(ana⸗ Hioo,& coœcis ſi- edic vnum Domm iſtiſem jubilæusno- hrit uo officcioeſt NA KRDI us d quis, quæfit- Sſitü ma.! Vncher⸗ ſcdui tum humanum ram=n, quomoriu- d ⁵ venesoleoer Fil—= Jyiritu S. un — acch== vetbum, ca- verhe nillud non le amnud m antichtt it ei ſu dm religion, „d grariam re u ne— nemia redun- X da — lum Ecclelle * dat in finguinem Jeſu Chriſti, quo ſolo expiata ſunt omnia pecca- ta noſtra quiq; ſolus nos emundatà peccato. 158. Secunda: Ordo Pontiſicius neque Sacramentum eſt, neque in ſcripturapræſcriptus. 159. Scribunt Pontificii, Ordinem eſfe Sacramentum, quo Sacerdotibus aliiſqque Miniſtris Ecclefiæ poteſtas conferatur ad Eccleſiaſtica munia ritè, decenterq́ue obeunda: Ordinan- di enim primò- omnium fieri debent Oſtiarii, deinde Lecto- res, tertiò exorciſtæ, quartò Acolythi, quintèò Subdiaconi, Sextò Diaconi, deniqu Sacerdotes vel Miffficatores,& Sa- crificuli. 160. Verùm ordo iſte Sacramentum non eſt. 1. Eſt enim utrique Teſtamento communis. At nullum Sacramen- tüm utrique Teſtamento eſt commune. 2. Sacramenta non ſunt ad unum hominum genus alligata: Credimus enim Sancto- rum communionem. Deinde gracasilo per quos non tam: ad Miniſterium docendi,& diſpenſandi Sacramenta, quam ad cele- brandas Miſfas contenditur, primitiya ignoravit EecClelia. Necul- lum in Scriptura habet fundamentum. 161. Terria: Matrimonium Sacramentis propris& exquiſz- tè ſic dictis non eitennne eneuru. Nam 1. Uurique Teſtamento eſt commune. Contrahitur etiam inter cos, qui ſunt extra Eccefiam. Lacrarnenta vere lunt llun Eccleſiæ propria. 3. Nec habet Elementum verbo Dei mandatum. 4. Neque eſt me- dium collationis gratiæ. 162. Quarta: in gradibus conſanguinitatis iure divino probibi- tis Pontifex Romanus üißenſane nequit. Sunt enim leges iſtæ morales. At in le gibus moralibus nemo hominum diſpen- ſare poteſt. Leges Mases- morales patet ex Levit. 18. verſ. 3.& 24. Keliquas enim gentes obligabant, illæque propter ha- rum tranſgre eſſfionem puniebantur. Er Prophetr leges iftas in- ter mora ies referunt, Eze h. 22. erſ. 0.Amas. z. verſ. 7. Johannes Ba- ptiſta igitur hinc arguit Herodèm ob inceſtum, Mar. G. verſ.8. Et Paulus 1. Cor. 1z. eure qui novercam ſuam duxerat, ex his legi- bus excommunicationi ſubjecit. At de legibus Ceremoni alibus dicit Gal. 6. verſ. 15. Circumciſio nihil Lſ. Quare audacia eſt ma= — —— eſt maxima Papæ in gradibus Illis diſpenſantis, modo pecunia nu- meretur, veldefectio ad Papatum promittatur. 163. Quinta, Conſenſusparentum non tantum de honeſtate, ſed eriam de negeßitate requiritur ad matrimonium contrahendum. Nam 1. Parentibus debitus honor,& obedientia in caſibus quibuſvVis legitimis non tantum de honeſtate, ſed eriam de neceſſitate eſt præſtandus, ut in quatto docemur præcepto. Ergo etiam in conju- io ineundo, ſi modò illud debeat eſſe ſalutare,& Deo probatum. 2. Parentesjubentur accipere uxores filiis ſuis. Ergo multò ma- s, ut in matrimonium ipſorum conſentiant, neceſſarium eſt; Je- fiova dicit, Exod.3 4.v. 16. Non accipies uxorem de filiabus Chana- næorum filiis tuis. 3. Abrahamus igitur poteſtate patrid uxorem filio ſuo accepit,& nuptias pro curavit: Hagar filio ſuo Iſmaëli Pa- rentes Simſonis filio ſuo,& c. 164. Sexta, Adulterio, G& malitioſa deſertione diſſolvitur matri- monium non tantum quoad thorum, ſeu cohabitationem, ſed etiam quoad coniugale vinculum. I. Arguit id quæſtionis à Judæis motæ ſtatus, Matt. Nam Judæi quærebant de illo divortio, quod conceſſum huicpopulo fuerat I Moſe, Deut. 24. Hoc autem erat tale, ut ſoluto riori matrimonio quoad vinculum aliud contrahi poſſet. Ergo de hoc divortio reſponſio Chriſti eſt accipienda. 2. Chriſtus igi- tur hæc duo conjungit, uxorem dimittere,& poſt dimiſſionem aliam ducere, Matt. 19. Mar. 10. Luc.6. 3. Divortium parti inno- centi eſſe non debet laqueus, quo conjiciatur in uſtiones,& forni- cationes. 4. Uxor quæ fornicatur cum alio, fit una caro cum ſuo adultero. I. Cor. 6.v. 16. Diſſolvitur igitur ipſum vinculum con- jugale, quod potiſſimum in copula carnali conſiſtit, Matt. 19.. 6. D E STATV INTEGRITATIS. 16 5. Atque ita inquiſevimus in opiniones pontificias, quibus op- pugnaut Chriſtiperſonam, ætque officium. Reſtat igitur ut inquiramus in opiniones ipſorum, eaſque brevißimè examinemus, quibus impugnant Dei, & Chriſti benejicia,& quæ cum his cohærent. Proinde diverſi hominis ſtatus ſunt expendendi. De his ordine. 166. Aſſertio prima: Similitudo diſſertab imagine non tan- quam res àre ſed tanquam explicans ab explicato; arguens& exegeſis ab arguto. Vocabulum enim ſimilitudinis tanquam poſterius explicat 5 voca⸗ Achum im. antton din E.e Nroluntfet Nnis2 Cnngleoc Ea nalbeo, Krnunvoc ael. 17. ha. ſuumummid zeyureteen GI;g. T. Nominumi le noie aente honnga 168. Tnsaln n mumyan bunana u: Vochbulul ee, lihſeciſe e er, pel n cant, ua jätra o a K ccemnee: dec ir W ge *e Nen e genet,e Wngra nieyrn e D üu, n. 64 1,) dur. Itast Me honeſtate i Pecunia ma. Cons udum. Nam la in bus quibubii a necellitateeg b. Etdamin conſu⸗ =eo probarun (ui. gomultôm. , ariumeſt; je — Irn Aln dOteA patriquxorem garhuo limacliba- ferti e iſolvitur mann. 3—„. ationt ſed etiam qubal uis à= is motæſtatus, ortié 10d conceſſum uten= ttale, ut ſoluto cona poſſet Ergode ndda. Chrilſtus ig ge, IAſt dimiffionem Diſ-= um parti inno- tur= iones,&fomi- n ali— tuna caro cum ur ig ⸗ vinculum con- icot At, Matt. 19.y6. RI 71. donedifcias, quihugy à‿ ut inquiramum mus, s impugnunt Dê roin erſi bomind hahm A= marine non tal- iſe us G erthſs⸗ 1o2 n“ ¶◻ exeg W 4* lcal lat.. oſterius ep voc⸗ aqua- 4 voeabulum imaginis tanquam prius, ut ſit ſenſus, hominem eſſe conditum ad imaginem ſimilimam Ergo imago& ſimilitudo hoc loeo ſunt ferè ſynonyma. 1. Arguit id vocabulorum permutatio. Nam Spiritus Sanctus m Scriptura promiſcuè loquitur,& nunc utrumque vocabulum in eodem caſu tradit, ut Gen. 1. v. 26. Nunc in caſu diverſo, ut Sap. ⁊. verſ.z3. Nuncomittit vocem fimilitudinis, & tantum vocis imaginis mentionem facit, ur Gen. 1. verſ. 27. Et contrà c..y. J. W 167. Aſſertio ſecunda: Primus homo excellentem Dei rerum- que naturalium habuit cognitionem concreatam. 1. Colligitur id ex Scripturæ teſtimoniis, Geu. i. verſ.31. Syrac. 17. v. 5. Eccleſiaſtæ 7.v. 30. Coll.3.y.o. 2. Ex Adami factis, ut ſunt Evæ cognitio, Gen. 2.v.32. Nominum impoſitio, Gen. 2.* 19.20. 3. Exlegitimis rationibus, ut ſunt, nocitiæ nobis ingeneratæ, Rom 2. v. 14. 15. Ipſætenebræm mente homiunis poſt lapſum. Atquereſtitutio. 168.„Aſſerrio tertia: Donum aliud eſt natunæ,& aliud gratiæ. Totius adorandæ Trinitatis inhabitatio, quæilluſtravit consreatam virium omnzum perfectienem& integritatem, erat donum gratia& ſupernatura- le non connaturale, at juſtitia originalis homini primo erat connaturalis. Vocabulum verò naturæ uſurpatur conſt&utivè, conſecutivè, ſubjectivè pro eo, quod naturæ firmiſſimè eſt infixum ipſique in- hæret, perfectivè pro iis, quæ naturam exornant, camque perfi- ciunt, tranſitivè pro eo, quod naturaliter propagatur in poſteros. Juſtitia originalis connaturalis erat homini primo non in primaà, & ſecunda acceptione: Non enim pars ejus erat conſtitutiva, nec animæ facultas; ſed reliquis tribus ſignificationibus. I. Quia naturæ ex creatione intrinſecus,& arctiſſime inhærebat. 2. Quia eam perficiebat, exornabat,& ad ejus naturale comple- mentum concurrebat. 3. Quia, ſihomo lapfus non fuiſſet per generationem in poſteros fuiſſer propagata. 169. Alſſertio quarta: Immortalitas Adami in ſtatu unnocentiz non erat donum ſupernaturale,& extrinſecum:; ſed couditio natunalis: Pro- inde primus homo narurà erat immortalis. b 170. Aliud verò eſt, quærere de toto homine,& aliud de partibus hominis; Totus homo in ſtatu innocentiæ ita erat con- ditus, ut naturã eſſet immortalis,& ne divelleretur anima dcor- Pore. Cauſa hujus immorralitatus eiciens priucipalis proxima erax g anima anima, quã homo, ſtnon peccaſſet in perpetuum vixiſſet,& ſic immortalis fuiſſet. Immortalitas enim nihil eſtaliud quàm vitæ perpetuitas. Caus ſa conſervans immortalitatis iſtius erat arbor vitæ. 171. Partes hominis ſunt anima& corpus. Animam natu⸗ ra, eſſe Spiritum immortalem extra dubium eſt; Corpus Adami potencia erat corruptibile Sed actu incorruptibile Evincimus ich 1. Ab unione corporis cum AnimA. 2. Ab abfentia cauſæ mortis,& actualis deſtructionis. 3. Ab exactiſſima qualita- tum primarum,& lecundarum Harmonid. 4. Adeoque à tem- peramenti æqualitate. 5. Afutura conditione corporum, quæ ſuo tempore erum incorruprtibilia, 1. Cor. 15 verſ. 43. 17²2. Allertio quinta: Ahud edt naturale, ex ordinatum,& aliud praternaturale, Enardinatum, aliud eſt appetitus, C aliud appe- titus àενια. Appetitus eſt a Deo,& omni caret vitio: Adamus enim in ſtatu integritatis ſenſurus erat naturalem appetitum vacuo ſto⸗ macho. Appetitus du peccato naturam commaculante ori- ginem traxit, impius igirur eſt Bellarminus ſtatuens lib. de Grat. rimi hominis c. 5. primum hominum cum rebellione virium fuiſſe condirum. 1. Pugnat idcum Seriptura Gen-I:y. 31: Cap-2. 25. Eccle. 7.v.30. 2. Cum legitimis conſequentis. Nullius enim virioſitatis Deus eſt author. 3. Extenuat felicitatem hominis primi. DE STATV CORKR MPTIONIS,, ſeu miſeriæ. 173. Tantum He ſtatu hominis primi, qui fuit de gratiæ collatione ſequitur ſecundus, qui eit de collata gratiæ amißione. Erroribus Pontifi- ciorum, quos de hoc ſtatu alunt, ſequentia opponimus. 74. Primò: Primi parentes peccatum primum yitare potue- runt: Liberd verò deliberatione, peccarunt. Primum igitur ipſorum pecca⸗ tum eſt voluntarium. t in poſteris Adami non omnt peccatum eſt volunta- rium. Iind quidam motus etiam in Renatis reliqui ſunt involuntarii. Con- cupiſcentia igitur proprie, Eper ſe eſt peccatum: Et ne à Renatis quidem lex Deiperfecte poteſt impleri. I. Patet id ex definitione peccati à Jo- hanne propoſita, 1. 1oh. 3. v. 4. 1n hac enim nulla injicitur mentio voluntari. Quodeunque autent eſt de peccati eſſentia, illud lo- hannes ſuà peccati definirione plenà& accuratd expreſfit. 2. Pec- catium ain orbi ci giml Es diedu uln 2 1n1n91— lulm.7A pioninrb. p Am, lenigemnpeſ T dobeccsüol En meho gikceaken mb. M dgaityem e V grurnolta 10. jKeneuplun lin Ne z. lln warwaſtee. m. ſtculin n Atens 4 D nollüonem den cana. m. n alta,iye an Ar com e Neh. dod d m jedle. tam ug 11. gem, ſe ei. 2 8 lontn( Mn(ſa ecenn. Rccm A det Axvixiſſet, Küt ul= ud quim viz lthtarborvite. OT Animam naru. un orpus Adami rru le: Evincimu 2. Adſentia caula b ciſſima qualiu 4 deoque dtem onc= orum, quæſus .43 turd.= T ordinatum, G Kta u, E aliud ayye aret Æ☛: Adamus enim aß= tum vacuo ſto ramen maculanteor aus Crmenslib. de Geat. cun z ellione virium iptu m.I.y.z1. chen (equ-. Nulliusenim 4 uat 1A Itatem hominl rpT NIS, HAʒAMeè gratit colatimn ,7 roribus Ponuit- Giong riaotumus. atun uum ritare potli- A z tur iſſorum ſelue nomtTAtuin 7 ruluni 4 luntaru Chx lemlet dliqh 10 7 E— Renatis uüten a del- one peceut iln m1 1 injicitur nann Knri, ilu 6 85 24—* ped accu- expreſlt carn catum originale propagatur in Adami poſteros planè inſcios,& cõſenſum ſuum nòô dantes. Gen.5. v.3. Pſ.51. v. 7. loh. 14.v. 4. Eph.. y.3. Rom. 3. verſ. 9. 23- cap. 5. verſ. 1z. 3. Accedit teſtificatio Apoſtoli Pauli Rom. 7. y. 15.⸗Gal.. v.17. 4. Declarant peccata ignorantiæ& infirmitatis. 175. Annotat verò Auguſtinus lib. z. de nup.& concup:c. 28. Pec- catum originis dici po ſſe voluntarium voluntate non propriâ, ſedl aliena, nempe primorũ parentum. Bonaventuræ in 2. Sentent. diſt. 7. q. 10. Peccatũ originale voluntariũ eſſe ſcribit, non voluntate ejuszin quo eſt, ſed voluntate ejus à quo eſt. Alii voluntarium id appellari poſſe cenſent tripliciter, effectivè, ſubjectivè& conſecutivè. 176. Secundò: Peccatum non eſt merè privativum, ſed ſimul aliquid poſitivi. Nam 1. Natura ſumus ſilii iræ, Eph. ².v.3. Natura igitur noſtra eſt commaculata. 2. Prophceta igitur David Pſal./. Semeripſum accuſat, quod in multiplici immundicie ſit conce- ptus. 3. Itaque ſe invicem inſequuntur defectus, defectui con- trarius affe ctus,& ex affectu fluens malus,& perverſus actus. 177. Doſitivi verò quid peccatum etiam appellamus non in ſtrictiſſimà,& propriiſſimà ſignificatione, qua quiddam ſub- ſiſtens à Deo conditum ſignificat; ſed in generaliſſima,, qua poſitionem ſigniſicat in natura, cum ſit introductum,& habitus connatus. 178. Tertid: Pumum bominis primi peccatum fuit incre- dulitas, ſiye dubitatio de mandato divino. Nam Eva Diabolo reſpon- dit, ſi comedat de arbore vetita, futurum, ut forte moriatur. 179. Quartò: Concupiſcentia in Renatis reliqua vere& pro- pris eſt peccatum. 1. Repugnat Legi, ſeu præceptis Decalogi nono& decimo. Ergo ipſi competit definitio peccati, I. Joh. z. verſ. 4. 2. Scriptura propriè loquens appelſat concupiſcen- tiam in renatis reliquam peccatum, Rom. 6. verſ. 6. 12. 14. cap.7. verſ. 4. 3. Opponitur igitur Juſtitiæ ſeu actioni ſecundum le- gem, ſeu renovationem, Rom. 6. verſ.. cap. J. verſ. 7. 20.21.23. Gax.9. verſ. 7. Ephb. 4.v. 22. 23. 180. Quamvis igitur nihil damnationis ſit in his, qui ſunt in Chriſto Jeſu, Ram. 8. verſ.. Habitat tamen in eis perpetuò peccatum, Rom. 7. verſ. z. Hujus facta quotidie mortificare debe- g 2 mus, 3 ———ÿy ———— 7. mus, Rous. 8. verſ. 3⸗donec implenam vitæ æternæ libertatem reſti-— tuamur, v. z1⸗Itaque de die in diem magis, magisq́ue„quamdiu vi- nin ds vimus renovandi lumus, 2. Cor. 4. verſ16. Inde eſt Canon Theolo- s, Kl er 4 gicus. Kenati in hac vaa liberantur ſupplicio ͦ‿ια⁸ς, à vitio use*- aokiſ ſmn 4 as, perfecta eſt remiſſio, ſed imperfecta renovatio. Augu ſtinaus lib.z. InK. 2 coutra Iulianum ſeribit: Deus vitiatum ſanat à reatu ſtatim, ab in- ſen mſemm fixmitate paulatim. acyrbisſdieo 181. Quintò: Peccatum omne ſuã naturã eſt mortale,&nul- unnleon lunn veniale. Maledictus enim omnis, qui non permanferit in o- naxeulesoon n mnibus, quæ ſcripta ſunt in libro legis, Deut. 27. verſ. 27. Gal. 3. v. 0. peermtähit, Anima, quæ peccav erit, ipſa morietur, Exzech. 18. verſ.4. Stipendium mdor nonet peccati mors eſt, Rom. 6.v. 27. Ra. lln. 182. Diſtinguitur verò peccatum veniale à mortali, non em Nmemnfem abſolutè, ſed reſpectivè, nimirum reſpectu perſonæ peccantis. tumin hitua a In folis enim renatis dicitur veniale, quippe, in quibus defectus recss Pſan, Ke teguntur pallio Chriſti. In non renatis verò omnia peccata funt Needusdirinem mortalia. wrsomnes n DESTATVE REEECTIONIS SET GRATIAE. 1Cnuh dn 183. Supereſt ut quædam ſubjiciamus de gratiæ repara- Lrnegatie tione, in qua adtria potiſſimum eſt attendendum, ut ſunt. 1. Näma3. n Gratia, prædeſtinatio,& liberum arbitrium. 2. Juſtificatio. w. A 3. Bona opera. De ſingulis his quædam proponimus ordine. ſauat tune 184. Aſſertio prima: Gratia gratum faciens ſeu juſtifi- mmelejan, caus non denotat qualitatem quandam inhærentem,& per modum Noncthor ae babitus permanentem, ſed gratuitam Dei benevolentiam Emiſericordiam, cerPyerh. 4 credentes propter Chriſti meritum ad vitam æternam accep tantem. Nam Erededen n 1. Apoſtolus Tit. 3. verſ.5. Gratiam Dei vocat miſericordiam Dei, MN n & quidem nobis ante temnpora ſecularia datam, ⁊. Tim. 2. y.9. 2. 1.. Spiritus S. de Juſtificatione noſtrà agens vocabulo gratiæ adjungit particulam gratis, Rom. 3. verſ.24. Oſtendit igitur nihil eſſe in nobis, nlgob*. propter quod peccata nobis remittantur. 3. Gratia in Juſtifica- dacuen 4 tionis Articulo opponitur è diametro legi, legis operibus, merito, rondan„ debito, Rom. z. 4.11. Gal. z. 3. Eph. ⁊. Tit. 3. 4. Qua gratiâ nos Deus end ab ærerno elegit ed n08 juſtificat, z. Pim. l.y 9.10. Atqui elegit nos gratia h. e. miſericordia& dilectione gratuita, Eph. I. ver. 4. Rom. 9. wziit* p. II. Ergo. dſüldN 18 Aſſertio ſecunda: Errant At AſTeestet utee ge4 einla,. 1 1 quot quot diſtinguunt inter eles mſ tern L= eertatem reſt. aag, quamdiui- deſ aon Theclo. licio 1u, d vitio usg. noN i Auguſtinasliha a= rſtatim, abin. atun=mortale, Gom. aunq rmanferit ino. ut. 12b☚☛☚ 27. Gal.z. plo ech.= ſ.4 Stipendium n v à monali, noh deCtu lonæ peccantb ippeſ quibus defechus verna peccau Hun §E;RTATIAE. lciamle gratiæ teparr tend- um, ut fum. I ditrid« e 2. Juſtiftearo prof- mus ordine. 3 rat faciens ſeu juti hen=, E per motzm * n renr/11 eyold Cmnſerzcordum eters rcceptantem Nam vocln ſericordiam De- ia dadm, 2. Tim.-y.9. 1 vOGxio gfafls adſeng dicig nihil eſſein ons *aria in jultftr veribus, llio A grati nos Des — Teoni elecitnoh Atqui elegtt 1.1.7 1 8 1 2 94.„R.9 aruit= S.1-Ferf 4 duunt inter ti atquot nguunt: nem al gratiam,& ad gloriam,& ilum gratuitam, ſeu abſolutam: hanc verd ab operum merito dependere ſcribunt. Nam nonex operibus no- ſtris, ſed ſecundum miſericordiam ſuam ſalvos nos fecit Deus, Tit. 2. v. 5. Non eſt volentis, neque currentis, ſed miſerentis Dei, Rom. 9. v. 16. Cum nondum nati eſſent, aut aliquid boni vel mali egiſſent, ut ſecundum electionem propoſitum Dei maneret, non ex operibus, ſed ex vocante dictum eſt ei, quia major ſerviet mino- ri, Rom. 9æ.v. 13. Elegit nos ut eſſemus ſancti,&iemmaculati, Eph. I. v. 4. Itaque tales non eramus. Imò ſi illi tantum ſunt electi, qui bona opera erant facturi, infantes baptizati qui in tenellà ætate extin- guuntur, nom erunt electi. b 186. Aſſertio tertia: Homo ſuã naturã nihil facit ad ſui converſio- nem. Non enim fractum modd,& attenuatum, ſed nullum omninò eſt arbi- trium in ſpiritualibus. 1. Nam in rebus divinis intellectus planè eſt eæcus, Pſalm. 14.v. 3. Rom. 8. y. 7.I. Cor. z.v. 4. 2. Voluntas humana Aàrebus divinis eſt averſa, Pſalm. 13. v. z. Eſaia 53.6. 3. Vifes,& co- natus omnes ſunt ſublati; ut Pſalm. 53. v. 4. Roömn. 3. v. 15. I. Cor. 12. y.3. 2. Cor,3.v. 5. Eph. 2.p.]. 4. Omnia igitur adſcribuntur in ſeriptura divinæ gratiæ nobis in ſpiritualibus ne quicquam, Philip. z. yerſ. 3. Pſalm. 23.v. 6. Pſalm. 69. v. II. Rom. 9. v. 16.U 187. Aſſertio quarta: Tantum abeſt, ut toram legem implere poſ- ſimus, ut ne quidem particulam ejus ullam perfecté implere queamus. Nam univerſæ juſtitie noſtræ ſunt inſtar panni menſtruatæ Eſa. 64. verſ. 6. Non eſt homo juſtus ſuper terram, qui faciat bonum,& non pec- cet, Proyerb. 20. y. 9.1. Reg. 8.y. 46. Etiamſi omnia fecerimus, quæ fa- cere debemus, dicere tamen debemus, nos ſervos inutiles eſſè, Luc. 17. verſ. 10. Volentibus facene bonumadjacet malum, Ro*n.7. Ver/ 21. 188. Quamyvis verò ex lege nemo ſalvetur, uſiss nihilomi- nus obtinet, non contemnendos, ut ſunt Pol'ticus ſpectans magi- ſtratum etiam politicum:Et hic finis reſpicit homines in primis nondum fenatos, I. Tim. 1.v.). 2. Padaxgogicus, ſic dictus, quod lex arguendo, accuſando,& terrendo tan quam Pædagogus ducat 2/ 4 „,....—... ad Chriſtum Gal. 3. v. 243. Et iſte uſus principaliter reſpicit homi- nes juſtificandos. 3. Dialeclicus, qui uſus reſpicit renatos: Docet enim lex, quæ opera Deo placeant. Fungitur igitur lex hocſuo mu- nere tripliciter primum docendo, oſtendens, quæ open à Deo fint 8 3 præce- —— ræcepta. Deinde arguendo, nempeè interfectionem operum, quæ sfiunt. Tertiò excitando: Veterem enim Adamum in no- ARenatil in bis reliquum excitat ad bonorum opetum ſtudium, ne dominium affectet. 1— 190. Abſſertio quinta: In pomine igitur juſtificando nulla eſt pra- aratio,& habet ſeſe in ſui juſtificatione paßivé. Nam juſtificamur gratis ejus gratià Rom. 3. v. 24. Non ex vo bis„ Fpheſ.z. v. 8. Nonex nobis ipſis, z. Cor. 3-y. 5.Bernhardus ſerm. 14 in Pſalm.o1· Salvus„inquit, fa- ctus es gratis, quod adte pertinet:&pro nihilo: Sed quod adillum, planè non gratis: Non de nihilo enim paſſus eſt.— 191. Alſſertio ſexta: Itag homainis juſtificatio conſiſtit in peccato- rumremißione,& juſtitiæ Chriſtiimputatioue. Pſalm. 35. y. I.⁊. Rm. 4.v·J. Beati quoruin remillæ ſunt iniquitates,& quorum tecta ſuntpecca- ta. Beatus vir, cui non imputabit Dominus peccatum, nec eſt in ſpi⸗ ritu ejus dolus. Rom. 4.y. ꝙ5. Ei, qui operatur merces non im putatur ſecundum gratiam, ſed ſecundũ debitum. Ei verò qui nõ operatur credenti aũt in eum, qui juſtiſicat impiũ, reputatur fides ejus ad ju- ſtitiam ſecundũ propoſitum gratię. B ernh. ſer. 23. ſuper Cantic.Sufficit mihi ad omnẽ juſtitiam, ſolum habere propitium, cui ſoli peccavi. Omne, ꝙ mihi ipſe non imputare decreverit, ſic eſt quaſi nõ fuerit. Non peccare Dei juſtitia eſt, hominis juſtitia indulgentia Dei eſt. 192. Aſſertio feptim a: luſtificamur non niſiper ſidem Ieſu Chriſti ſeu ſola fidde. 1. Nam particula illalegitur Marc. 5. verſ.36. Ne metuas uiro xiseus, ſolum crede. 2. Equipollentes phraſes paſſim legũtur, ur Gal.2.y. 16. Juſtificatur homo non ex operibus legis, niſi per fidẽ Jeſa Chriſti. Rom. 3.v. 28. Arbitramurj uſtificari hominem per fidem iine operibus legis. Rom. 4. v. 6. Sicut& David dicit, beatitudinem hominis, cui Deus accepto fert juſtitiã fine operibus.; Ambroſ.in 1. Cor. I. Hoc inquit, conſtiturum eſtà Deo, ut qui credit in Chriſtum, ſalvus ſit ſine opere, ſola fide graris accipiens remiſſionem peccato- rum. Bernhardus ſerm. z2 in cant. Per ſolam, ait fidem ju ſtificatus pa⸗ cem habebit a te. 193. Per parti culam verò illam(ſola) non excludimus cau- ſas concurrentes, quæ ſunt extra nos, ut ſunt: Dei miſericordia& meritum Chriſti. Juſtificat ſola Dei miſericordia efficienter, ſola. Cheiſti obedientia meritoriè, ſola fides inſtrumentaliter gratiam in merito Chriſti fundaram apprehendens. 1 194.Ne- Nequ atecdudi= urslopefaiſt KAchbecu-'glh 1 vibe 1 Utc. Indtancinſolz ht. u Ulolle r uſ Igre mimnuuauſa 8 nnlatemjeſſdse müdiptun.*. n eobsimp n Mconten une lbiihnusl4a dügora äate n gonopu a. etpüm uan fornaunicai in uun uu 96. m nauwiucen an Muän. 2. er debewus,ic he zballones tan dn dy. J. „W. K. andio Wd. n pan, I mätte, Ne COOpela di.: operum, qyr en damum mno. udi ne dominium trjuſſn ido null 2 N.c Nadrn ificamur grai . ☛☚ Nonexnobi 191 11I, inquit dilos,— Juodadullun, aelt ncanſ n iſtit in hettat⸗ Paln—.1. z. Rom. 477 quocectaſuntpeca. pecn, neceſtinſhi⸗ urm nonimpuratat Eiv zui nõoperauu epur dddes ejus adſt- ſer.22☚☚ꝙ †antis Suffic opiti cui ſolipeccui eut,— quali no tuertt. itia it zentia Dei et. nonm. A lidem leſuchiſß Mard* 36.Nemetus pht a paſſim legünu, pert= egis,nill perbai Hcarit ünem perhidem beatitudinem nco*us.z. Am3 miin ut ⁵ dit in Chriſtum lens 1* donem peccun- u, ait Enju dificatusht- Davidit, „ xcludimuscil- ſol„. 111— 1A lefficientel, h 2— 1 U— tal E— Ne⸗ 194 N 19 4. Neque particula illa excluſiva excludit virtutes ne ads fint, ſedexcludit eas à cauſa reconciliationis. Seu non exeludit vir- tutes ſeu opera à juſtificatà perſona, ſedab ipſa tantum juſtificatio- ne. Adhibetur igitur 1. ut excludatur conditio meriti, ſeu dignitaris noſtræ. z. Ut cauſa reconciliationis adimatur noſtris operibus,& transfèratur in ſolam gratiam Dei propter meritum Chriſti media- toris. 3. Ut oſtendatur applicationis medium ſeu organon. 195. Aſſertio octava: luſtitia, qua coram Deo conſiſtimus eſtunica, nempe imputata ſeu juſtitia Chriſti: quæ noſtra hit fide. Non igitur admitti- mus Jialeci juſtificationis in primam& ſecundam. Nam 1I. eam igno- rat ſcriptura. ⁊. Antiquitati planè fuit incognita. Juſtitia Chriſti, quæ nobis imputatur nullo indiget augmento. 4. Inchoata juſtitia nihil confert ad grariam imp etrandam, qua coram tribunali Dei ſubſiſtimus.⸗. Unica eſt formalis cauſa juſtificationis, ut& Bellarm. diſputat lib. z. de juſtif. c. 5. Si igitur ſufficit ad ſalutem juſtificario pri- ma, non opus erit ſecunda, aut ſi ſufficit per ſe ſecunda, non opus erit prima: aut ſi requiritur utraquenon poreſt eſſe juſtificationis forma unica. 6. Auguſt. lib. 19-decivit. Dei c. 26. Juſtiria noſtra peccato- rum conſtar remiſſione, non perfectione virtutum. 196. Alſertio nona: Bona opera ſunt fidei fructus, non cauſe meritoriæ aternæ ſalutis. 1. Sunt enim impura, imperfe cta, Ia. 64.y.G. Jac.z..2. 2. Jam ante debita, itaut ſi omnia fecerimus, quæ facere debemus, dicere debeamus, nos ſervos eſſe inutiles, Luc. 17. verſ. 10. 3 Paſſiones noſtræ vitæ æternæ non ſunt pares, nec ca condignæ, Rom 8.v. 18. 197. 4. Satisfactio ſoli competit Chriſto, qui infinitum Mręor pro nobis præſtitit. 198. Bernhardus dicit ſerm. 4.in feſt. Annung. Initium ſolius gratiæ, conſummatio,& ipſa ſolius gratiæ eſt, nec eſt mihi in hac parte, vel cum ea ſive in ea gloriari, quaſi coadjutor videar, aut cooperator.— 199 Efrores pontificiorum ſic brevitet oſtendimus& refutavimus. Dro igitur ciemẽtiſſimo gratias immortales agimus, quod nos ex tenebris iſtis papiſticis eripuerit,& lucem verbi ſui rurſus ſplendeſcere fecerit. Eundem rogamus, ut contra fraudes & inſidias, quas pontificii veritatis profeſſoribus ſtruunt, clemen- rer nos conſervare velit. F. 1. N. I. S. PRFESTANTIS DN. RESPOND NEO ET COMMENSALI qui ſic per Angram. eliſis aſpiraris. HERMANNVS MATTHIAS HARHOFFIIS Aram juſti affers, non mutas:? P Rroſpiciente Deo lux optatißima coclo Exoritur, famd toti notißima mundo: Suart melos, cantuſq́ pios grateſa, repoſcens Tnuumeras, quas ore ſuo ſacratacatera Doctorum juvenumq, dio fonte bwentum Huc referet; quæ digna cani, dignißima laude eſt. Namq replet ſeclum, nutritus ab ubere VERBI uo Lucherus erat lucem monſtrareparatus Drrectore D E O, qui perget VEREA tueri. ynde memor noſtri ſecli, doctißime Harhofi, Exſurgis(Doctore Viro reyerenter habendo Praſide)& Herois uagni pia dogmata pandis, Deſtruis& contra Monachorum ſomuia vana: Aras ipſorum ſcrutaris religioſas Scilicet,& Miſſas perluſtras rité potentes. ARAM Jus TI bominis, fugiat quò tutius, AEFERS, Inq, ara Chriſti crucis aſſeris eſſe quietem. NoN MurAs quicquam cui verus competit uſus; Fundamenta affers qua ſunt ſacro eruta verbo, Quæ totum reſecant, quicquid conamine verum Impedit,& falſum vero praferre ſtudebit. Sic bens prateritum felici ſidere ſeclum Oſtendis, quæ grata Deo res, grata parenti, Grataq patronis multum dicetur amatisl Gratulabundus pauca bac adponebat Franciſcus Rohde Bilſeldiä- V Veſtph. anno ELapſo hoC ſeCLo LVtherYs LorVlIt:eſt ſpes Te ReCtore Deo, ne pla Cæpta CaDant. 81MO ET PDOCTISSIMO ENTI AMICO CONTERRA suo CHARISSIMOG, Etiieer 1 b NOT In un d e TISSIMG 0 NTERRA eHSsnMe, Api im HSoOFFIy utas ma d mund reo ferps ben imale veft. bere= 1 repas u BAttn e Har habe mataſtat, oma, a. wten dtut FERS, qutetè— erus qσ⁸:tit uſus derutmn bo, namtm um dudel- eclunt apars rann, I= hac aihunn hre Hilfliu D RODRONMDSF KEFUTATIONIS ERRORUM PONTIFICIORUM Publicæ Diſputationu loco informatus& inſtitutus SHANNE GI. SENIO S8.THEO- LOG. DOCTORE, Et in inclyta Academia Gieſſena ordi- nario Profeſſoreo RESPONDENTE N. OTTONE Brawen/0 CNA. burgo-II eftphalo In Auditorio Theologico ad diem 19. Februat. GIESSE CATTORAN, Ex officina libraria Caſparis Chemlini. clo 1o cXVIIIL — b* auna olrimile eauna ligeatooppo haf * Drns na Dnn n digrezllum n Nottolert dgo liscgaid ſeicaa usintt nriocim PRODRO MILSA REEFITATIO- nus Errorum Pontificiorum THESISI. n ane præmiſſa oſtendimus,& Scripturæ funda- eed meniis refutavimus. Cum autem Pontificiirati- (8 unculis quibuſdam eos propugnare,& Pontifi- I ciam teligionein ampletandam eſſe, ſdem per- er i uadere ſtudeant Ildeò nonnulſas potiſſimum, ex libro Jacobi Reliing, quem in ſcripſit Muri civitatis fanctæ,& ex ſcri- Pto D. Sixti Sartori Apoſtatæ, atq; aliorum enarrabimus,& breviter refutabimus, examinabimus; Atque his fundamenta de Papatu fugiendo opponemus- Examen fundamentorun religioni Pontificiæ. 2. Primum igitur fundamentum religionis Pontificiæ ſu- mitur ab oriine Apoſtolica: Quæ enim religio gandet A poſtolicâ o- origine, illam oportet nos venerari, ei, ut uni, ſanctæ, catholiæ,& Apoſtolicæ Eccleſiæ adhærere. Atqui fola religio Romana gau- det Apoſtolicâ origine. Ergo. Bellarm. lib. 4. de notis Eccleſiac. 5. A- liis coloribus idem argumentum pingit; Quod, inquiens noſtra Eccleſia, quam adverſarii Papiſticam vocant, ſit illa ipſa, quã Chri- ſtus inſtituit,&proinde vetuſtior omnibus ſectis hæreticorũ, hac ratiocinatione concludi poteſt. Ratiocinationem verò ipſam pe- tit à circumſtantiis, ut ſunt author Chriſtus, do gma, tempus, lo cus, eppugnatores,&c. 3. Reſp. Fundamentum hoc pontif ciæ teligionis admodum aſſe ruinoſum oſtendimus Diſß.12.15.35.& Diſ:13. th. 25.26. Addi- mus pauca 1. Fundamentum aliud nemo Ponere porteſt prærerid, quod poſi:um eſt. quod eſt Chriſtus jeſus, Cor. 3.y 11.2. Fundamé- tum verò hoc in ſuis con cionib. quas poſted, mandãte Dño, literis 2 manda- mandaärunt, oſtenderunt, commendarunt,& deſcripſerunt Evan- geliſtæ,& Apoſtoli. 3. Origine igitur Apoſtolicd illa ver gauder Eccleſia, quæ illud retinet fundamentum inconcuſſum,& inva- riatum, quæ gaudet origine doctrinali,& non gloriatur de nuda ſucceſſione perſonali,& locali. Atqui invariatum non retinet Ec- cleſia pontificia: Nam annon ea fundamento huic ſua addit in- venta humanaꝛannon inventa eascripturæ in interpretationib. ſu- is præfert: Annon ſcripturam imminuit Sacramentum cœnæ mu- tilando? Annon in juſtiticationis negotio fundamẽto huic derogat in ſuis propriis operibus confidendo? At ne latum ab eo recedit unguem Eccleſia,(quam vocãt) Lutherana. Hæc enim in fidei Ar- ticulis vocem urget Spiritus S.& claram literam Dei ſapientiſſimi, veraciſſimi,& potentiſſimi: Unde Po ntificii veræ hujus Eccleſiæ Doctores per ignominiam nominant ſcripturarios. Ergo hæe verè gaudet origine Apo ſtolicâ. 4. Verum plurima in ed deſiderari vociferantur Pon- tificii, ut ſunt tranſſubſtantiatio, extremia Unctio, Purgatorium, &c. . KReſp. Fruſtrà colirur Deus mandatis hominum, Eſa. 29. v. 13. Matt. Ic- v. 8. Ad legem,& ad teſtimonium, ſi non dixerint, ſecundum verbum hoc, non erit eis matutina lux, Eſa. 8.v. 20.. 6. Fundamentum pontificiæ religionis ſecundum petitur Ab Apoſtoli Petri primatu: Illa enim eſt vera religio, quæ Apoſtoli Petri primatum non extenuat, ſed ex Scriptura propugnat, ejusque uſur- pationem per pontiſices Romanos Petri ſucceſores continuat. Atqui hoc facit nulla religio alia, quam pontiſicia. Ergo illa eſt religio vera, ac pro- terea amplectenda. Majoris veritatem oſtendere conantur pontificii ex duplici teſtimonio.Prius continet promiſſionem,& legitur, Matt. 16.y. 18. Tu es Petrus,& ſuper hanc Petram ædificabo Eccle- ſiam meam:& tibi dabo claves regni Cœlorum,& quodcunque ligaveris ſuper terram, erit ligatum& in Cœlis,& quodcunque ſolveris per terram, erit ſolutum& in Cœlis. Exhôcinferunt, 1 Petrum eſſe illum petram ſuper quã fundetur Eccleſia. z. Ædi- ficari luper petram ſignificare, ajunt, Perro eſſe commiſſum toti- us Eccleſiæ regimen,& præcipue circa fidem, cum Petræ funda- mentali vlb Cii Aalutödelciit 3 rulſtpropc mcdäctul: tus P laqüldbumen 8 uknrun pertoſit renndtomi vnenaris Ch e dten inpoltum e un wonrin de Wwigruoi foie duo, ans niun bem un onmem Kcdela. w erim udes a ſcam lüſd chnes madiſo) Mrcpt, Km foltolo kero dur, K pine A icw Dom t unnße. apn teeinr aqualas henntteipe. Qumys on mäürodide n menon Ranotom 1 1b. antr 4 hes uafen 1 ſckynim lag.203. — 7. 14 lgnat; 85 4 dooktols 4 ripleruntuan. toSilla verè gadder udr ſſum,&ima. Raloriatur denud em nonrertinetke. en aic(ua additi- unrpretarionidll- chmuntum cœnæm- um Eto huicderoga n= 1mab eo kececi a.=z eniua in fidei kl tet=n ei ſapiensiliim E rehuſuskclle Stuh)s. Ergohecſen erz ociferantur Dor- U o, Purgaoohhm 1st zidatis hominn . 3 nium. ſi voj ad lmonnum, l M. 2 matutim lx. r1 gie= ſecundumpevim 5— ₰ 4 4 4 Pyt 114=, que Apaſal'm 4 3— 2 1 5* 11— 91 11. eiusque dſdh. 4 4„.„ 2 ebg 1 antinuat. Attnhe I= feligio vera, Aſſs — onantur poncl 183— 3. 44 L aoſ. onem, Rlegli 1 4— g. P 4 rdificabo cc 41 „Len,& quodaung 7 5— Jennoh „6. SK quodeml 1 Exhocinferlh d 2 Lar * 1., h Eccleſia. v- un tiſ 1— commiſfumw 68—, cum Petiæ n 4 menee mentali ſit proprium, totum ædificium regere,& ſuſtentate. 3. Illum cui dicitur:(Tibi daboclaves) eſſe ſolum Petrum: Tot enim modis Chriſtus Petri perſonam deſignavit, ut non pluribus cir- eumſtantiis deſcribere ſoleant aliquem certum hominem Notarii illi, qui Inſtrumenta publica conficiuut. Nam in primis expreſſit ſubſtantiam perſonæ ſingularis per Pronomen, Tihi, deinde addit nomen inditum in nativitate, cum ait: Beatus es Simon: Adjunxit nomen Patris, cum ait, Filius Jona, nec omittere voluit nomen à ſe recens impoſitum:Ego dico tibi, inquit, quia tu es Petrus. Quorſum tam accurata deſcriptio, ſi nihil ipſi Petro proprie promittitur? Nonigitur ſuſpicari poſſumus, nomine illum Eccleſiæ,& non potius ſuo, claves accepiſſe, dicit Bellarminus. 4. Nomine clayium Petro datarum intelligi ſcribunt, ſummam pateſtatem in omnem Ecclefiam: cùm metaphorà clavium id innuatur: Quan- do enim urbes deduntur alicui Principi„offeruntur ei claves in fignum ſubjectionis,& ei qui inſtituitur Oeconomus in domo, claves tradi ſolent. Cumque in Scriptura ligare dicatur, qui præcipit,& qui punit. Qulare Matth. 16. promiſſum eſt A- poſtolo Petro, ut ſit Princeps Eccleſiaſticus, Eccleſiæ totius caput,& princeps loco CHRISTI: atque conſequenter ſucceſ⸗ ſori ejus Pontifici Romano, videatur Bellarminus libro. 1. de Roma- no Pontific. capit. 10.& ſequentihus. Itaque licet omnes Apoſtoli fuerint æquales reſpectu officii Apoſtolatus: inæquales tamen. fuerunt reſpectu regiminis& poteſtatis, Eckius in Enchirid. Titul. 3. Quamvis omnes Apoſtoli habuerint parem poteſtatem quoad amplitudinem rerum gerendarum, nontamen quoad ſuperiori- tatem in ordine gerendi: Petrus enim ſic caput erat omnium Chri- ſtianorum, ut etiam ipſorum Apoſtolorum caput eſſet Stapletonus hb. 6. contr. pag. 219. Joachimus Perionius J. 1. Topic. Theol. pag. 47 · Johan- nes Roffenſes Epiſcopus Cantabrigienſis Academia Cancellarius Articulo 25. de primatu ſummi Pontif. pagin. 203. Coſterus de ſummo Pontif. cap. 3⸗ pagin. 203. 3 7. Reſp. Primò, Fictitius ille primatus Apoſtoli Petri I. Re- pugnat ipſi Chriſto, qui ſolus eſt Eccleſiæ univerſalis caput, ſicut vir mulieris, Eph..v. 23. Solus Eccleſiæ ſuæ ſponſæ ſponſus, z. Cor. 11.y. 2 Apoſtolus igitur dicit, Rom. 12. y. 45. Multi unum corpus ſumus 4 3 in embra. Fideles igitut latione ad Chriſtum lios fideles ſunt aliorum membra. Nuſpiamigitur in Chriſto ſingulatim autem alii ali'orumm (atque ſic etiam Pectrus) non tantum in re ſed etiam ad a in ſcriptura in varior tis Eccleſiæ præter C ſti: Nam aliquoties qu aunquam Apoſtolum Petrum reliquorum aput con 1 Repugnat promiſſionibus Chriſti, ſe ſemper Eccleliæ ſuæ ad tu- Matt. 28.y. 20·At præſentis, non datur univer- um ordinum enumeratione nniverſalis capi- hriſtum fit mentio. Kepugnat deciſioni Chri- æſtionem de primatu motam ita decidit, ut caput conſtituerit. turum promittentis, ſalis vicarius. 8. 1. Adverſatur ipſi Petro, qui ſeſe reliquorum Apoſtolo- rum non Principem, ſed uε‿πρνεσαευιντννονπν agnoſciti. Pet. 5. v. I. In Samariam ablegatur, Act. 8. v. 14. 3. Aldverſatur Apoſtolo Paulo: Non enim agnoſcit ſe ſummis Apoſtolis inferiorem, 2. Cor. IL. y. 54-C. 12. v. II. 4. Adyerſatur Petri,& Pauli Actionibus. In faciema nim reſtitit Paulus Petro, quia repreſenſibilis erat, Gal. 2·v. II. 9. 2. Contrariatur ipſi Apoſtolatui: Hic enim in Eccleſiâ eſt vrimus,&maximus, 1. Cor. 12, v. 28. nter Apoſtolos igiture Kcæqua- dem, qui vocat Chriſtus, idé vocationis modus, itas vocationis:] nimirum immediatus. Eadem miſſionis formula omnibus com- munis Matt. 28.v. 19. 20. Mar, 16. ver.1. Johan. 29. ver.z. Eadem pri- vilegia, Matt. 10. v. 8. Mar. 16. v. 17.18. Eedem Miniſterii claves, quæ omnibus Apoſtolis dantur,& promittuntur, Matt. 18. v. 18. Johan. 20.·v. 23:Idem finis, 1.Cor. 5. ver. 20.(Cap. II.v. 28. Quare Apo- ſtolus Petrus Eccleſiæ Princeps; Kuniverſale caput non eſt con- ſtitutus, neque ipſi primatus juriſdictionis in reliquos Apoſtolos eſt promifſus& conceſſus, licet non abſurdè ei primatus ordinis ad ſcribatur ob ætatem, animi fortitudinem, elo quentiam. 10. Secundò, in reſolutione, dicti iſtius Chriſti, Matt. 16. yer. 18. attendendum eſt potiſſimum ad tria, ut funt quid nomine Petræ intelligatur, cui fiat promiſſio„& quid denique promit- tatur. 11. Ad membrum primum reſpondemus vocabulo Petræ multos pios Patres intelligere vel fidem;& fidei divinitatis Chriſti promilionem, vel fidei correlatum nimirum Chriſtum quiin icri- prura paſſim petra nominatur, ut Matt. 7. v. 24. ACt. 4. v. 11. Rom. 9. v. 32. Co. 10. mutraor7* aucgrdoci aeägcian ,e AnduioneCN cnmDi7 d erdnr,olr Fercexlo zpoſ 2 aermradil f egech Sdeid Gardomnes 4901 e undmem wugalan wpc bäcnalorn 13 den Cepban tt Kcedtæ funcur a Kodens(andan vocetcirtrnen dents,Wiplen ChrikeLerkelet nenoneltlolll e etanonlüpe un menplicar 3 Posadoltol n. An mertecrpte 1 Wmeslegi 1 Rraa daeido 4 8 dde nonunn 1 gultidin p ichn vocycuia 1 ¹.. niponäen poleltare 9 erm. Fideles dira elee ad Chritum nh. N uſpiamigtu tid= niyerſalis cagi pue= deciſioni Chr- unt a iua deciditu Imn conſttuenn, pen— leſiæ(uæ dlr- T u daturuniyer- reh=rum Apoftoo- gn— l. Pet.. p. 1. dε 4poſtolo Danlo. intt ſem, 2. Cer. Ly. 4 An bus. Un facjems ilis=„Gal. z.v.II. Hicun in Ecdeſäd pOH Sigitoreſtzqu- 4, cationismodu- f01 1a ommnibus con- pas. ver.z. Eadempt rd— Miniſteri chses nitte, Matt..y5 2p.— 28. Quue ape er aput nonelt 4 is liquos Lpolb ſuh primarus oiduns emll zuenttam. ICtie s Chuiſti, Matis f iaralunt quid nomi X denique procl- cabulo!m . r 1us vO P—. Chl XEA divimtalls 4„ hriſtum qulin ſer * 144. 4. V. II. 7= Aen4 p.32 Ce „. 32. I. Cor. 16*v. 4.1. Pet. z. v. 7. Non diffiremur& plurimos Patres, aliosque doctos, vocabula iſta, hancpetram, ad ipſum Petrum, non ut erat privata„ſed ut erat publica perſona referre, motos potiſſi mum alluſione Chriſti ad nomen iſtud, quodipſi Joh. 1. v. 42·im- pofuerat, uri Diſp. 7.8.5 4. pluribus notavimus. Verum poſita hac in- terpretatione, nondum tamen Petri primatus,& omnimodus ſu- er cæreros Apoſtolos,& totam Eccleſiam principatus ſtabilitur. Nãrefertur ac illũ non refpectu ejufimodi promiſſæ juriſdictionis, ſedreſpectu fidei,& doctrinæ, quo fenſu non ad ſolum Petrum, ſedadomnes Apoſtolos referri deber. Nam Eccleſia ædifficata eſt fuper fundamento Prophetarum,& Apoſtolorum, exiſtente ſum- mo angulari lapide iplius Jeſu Chriſto Eph. ⁊. v. 20. hoc eſt, ſuper doctrinâ illorum. Et Gal. 2. v. 9. nominat idem Apoſtolus Jaco- bum, Cepham,& Johannem νακůꝙ6ℳBß hoc eſt, calumnas& ſuo modoe Eccleſiæ fundamenta. Johãnes Apoc. zI. v. 14. Murus civitatis inquit habens fundamenta XII,& in ipſis Xll nomina XIIApoſtolorum, hoc eſt, civitatis illius magnæ, ſanctæ Hieruſalem, de Cœlo deſcẽ- dentis, ab ipſo Deo, ut ex ver. 12. apparet, quæ ſine dubio eſt ipſa Chriſti Eccleſia Eccleſiæ igitur fundamentum in hac ſignificatio- ne nomeſt ſolus Petrus, ſed omnes Apoſtoli: Fundata igitur eſt Ec- cleſia non ſuper ſolum Petrum, ſed ſuper omnes Apoſtolos ſenſu jamexplicato, Itaq; Apoſtolo Petro poteſtas juriſdictionis in reli- quos Apoſtolos non fuit collata. 12. Ad membrum ſecundum reſpondemus diſtinguendo inter renrpromiſſam,& verba promiffionis: Res promiſſa, ut ſunt claves regni Cœlorũ omnibus Apoſtolis veluti ſunt promiſſæ, ita & traditæ. Et quos Chriſtus interrogabat illis promittit. Interroga- bat verò omnes diſcipulos, vos, inquiens, quem me dicitis eſſe. Er- go. Verba verò promiſſionis referuntur ad Petrum. Petrus enim non unius, fed unitatis ſuſtinens Perſonam, ut habent verba Au- guſtiniinterroganti Chriſto id, quod Joh. 6. 69. Matt. 14. v. z3. Con feſſi,& profeſſi fuerant, reſpondet, quia erat ſenior, quia eloquen- tior, quia cordarior, quia amote in Chriſtum flagrantior. 13. Ad tertium membrum, nimirum quid fit promiſſum reſpondemus ex ipſo textu, promiſſas eſſè claves regni cœlorum,& poteſtatem ſolvendiʒatque ligandi. 14. Claves 14. Claves verò regni cœlorum communiter omnibus A- oſtolis ſunt promiſſæ,& dommiſſæ, Matth. 18.v. 18. Et nomine cla- um nihil aliud intelligitur, quam poteſtas ſolvendi,& ligandi, uæ omnibus Apoſtolis eſt promiſſa,& collata: Nam Apoſtolo Petro dicitur: Quodcunque ligaveris,& ſolyeris Apoſtolis reliquis: Quodcunq, alligaveritis,& ſolveritis,&c. Ergonon denotant in Apo- ſtolo Petro præeminentiam& excellentiam. 15. Poſterius Scripturæ dictum, quod pro ſuã opinione nt Pontiftcii, agit de ipſa collatione,&legitur, Joh. 21. y. 15.16.17. UbiChriſtus Petrumter appellat, eique agnos, ovi- culas,& oves ſuas paſcendas commirtit.- Tria in hujus oci expli- catione notant Pontificii. Primum, ſoli Petro dictum eſſe, paſce o- ves meas, idque colligi 1. ex illo nomine Simon Joauni, quò no- mine ſolus Petrus vocabatur. Eidem igitur illi Simoni datur, cui fuerat, Matt. 16. promiſſum. 2. Exillis verbis: Diligis me plus his. Hoc enim ſoli Petro eſt dictum. 3. ex trina Chriſti interrogatione. 4.Xσ Illis verbis, contriſtatus est Petruus. 5.¼ llis verbis, cum ſenueris extendes manum tuam. 6. Ex illis verbis: Hic autem quid? Et ex reſponſione Domini: Quud ad te: Tu me ſequere. Hæc enim ſoli Petro ſunt di- cta. Ergo eidem ſoli dictum eſt paſce oves meas. Secundum, verbo illo, Paſce, traditam etiam ſummam Eccleſiaſticam poteſtatem Petro, 1. quia illius eſt paſcere, qui eſt ſuper familiam conſtitu- tus, z. quia paſcere idem eſt, quod agere paſtorem, ſive eſſe paſto- rem. Actus verò paſtoralis eſt, ducere, tueri, præeſſe, regere, caſti- gare: Paſtores ovium non ſolum pabulum illis præbent, ſed re- gunt,&. baculo cogunt ut pareant. 3. Johannes igitur ſcribit miααs paſce regendo,& præſidendo. Tertium, illis vocibus: oye⸗ zmeas, univerſam Chriſti Eccleſiam eſſe deſignatam, ac proinde o- mnes omninò Chriſtianos, etiam Apoſtolos„tanquam oviculas ipſi Petro eſſe commendatos, quando ei eſt dictum, paſce oves meas, 1. quia bis dixit Chriſtus, paſce agnos,& ſemel paſce oyes: priori lo- quendi genere commiſit Dominus Petre curam duorum popu- lorum, Judaici,& Gentilis; poſteriori Epiſcopos, qui ſunt veluti matres agnorum. 2. quia pronomen, meas, extendit ſe ad omnes limpliciter: Nec enim ullus eſt in Eccleſia, qui ſe Chriſti ovem eſſe non glorietur. Omnes igitur omninò Chriſtianos, etiam Apoſts- obtinendaâ urge mrddii atlukodtlecap auggeqrull 2 Pberum duen- leh 1 0b cont c redtrcuu. Bggſt T naitwinaconfe 20 Ktw osscm Seunotsoo dium negutlam Rreatuffela m gtu Chitu p rüri cdiumu, Jülanrbuegec rüticr, or Chlftmg.3 ſiskqucmidin Ancottende, an Ndohibusme ae ii palte agr Neplop ven 3 U. hs mia cela.Nan N.I9. 20,]. lun Dub, 1 riubacp ugläun 3 Mln. Vlaih 4 :r omnidus. 11 k nomineK 4 di,& ligand olla: Nam Apoctl verii hſtolis reliquus ond otant in Apo. am. quſ So(udopiniom ollat= c,& legrtur,xh p ique aguosooyr. etro- ume lle pacceo⸗ e K6 Hoauntz, quo no- ituc limoni datur cu bis ³☚☛☚σ is me plus hu.Hlc riſti rogatione. 4e 1 P 111 8 8 1 lo ujus ociexpt ferd u ſenueruertente n q⁴tex reſponuon ena* Pli Petro(untè- me, cundum, vei cclérmicam poteltue ſup miliam conlir paſſ=n„five elle när Neri-zeſſe, regere,all- ums 1 præbent ölehr 3. Lnnes agitur latt Ter²„illis vocbuumm leſu am ac ploindec — anquam vvicli eſitm um aſceoresmeg ſen T uſceores Prioll— tra m duorum pofe ED dos, quiſunt ze 11. ſ domDe nedh=endlt ea 44·—.12„„ lc puile Chiiton 18. 1. ell 8 an 8 4 ant Auiſti 9, etiam Apoſtolos, Petro Dominus Sommendavit. 2. Quid aliud eſt, paſce oyes meas, quam habe curam mei ovilis? Eſt autem unum tantum Chriſti ovile, Joban. 10. 3. quia Petro commodatæ ſunt oves non certæ ac definitæ, nec aliquæ indefinitæ, ſed omnes. 16. Reſp. Primò Chriſtus ſolum Petrum compellat,& uidem tribus diftinctis vicibus, non quaſi ipſe debuerit eſſe uni- verſalis Eccleſiæ caput, nec quaſi ipſi poteſtatem Monarchicã con- cedat, neque quaſi Petrus ſolus debuerit curam Eccleſię gerere, ſed 1. ob metum, quem ipſi trina abnegatio incuſſerat,& reſtitutio- nem, z. Ob confeſſionem, ut trinæ negationi trina confeffio redderetur. Auguſtinus Tract. 123. in Joh. Redditur negationi trinæ, inquit, trina confeſſio, ne minus amori ſerviat lingua, quam timor: tplus vocis elicuiſſe videatur mors imminens, quam vita præſens Sit amoris officium paſcere dominicum gregem, ſi fuit timoris in- dicium negare Paſtorem. Idem Tract. de Vtilit. pænitent. c.. Tertiò confiteatur per amorem, qui ter negaverat per timorem, 2. Non gitur Chriſtus peculiare quid præ reliquis Apoſtolis Petro com- mittit, ſed in munere Apoſtolatus reſtitutum confirmat,& ut non obſtantibus negationibus, quibus ab A poſtolatu deturbari meri- tus fuerat, porro in vinea Domini plantare diligenter pergat, Chryſoſt. hom. 97. in Johan. Siamas me, inquit, fratrum curam fuſci- pias: Et quem in omnibus dilectionem oſtendiſti,& quâ delector, nunc oſtende,& animam, quam pro me poſiturum dixiſti, hanc pro ovibus meis trade. Cyrillus Alexandrinus in Iohan. lib. 12.(. 6 4. Di- xit, paſce, agnos meos, inquit, Apoſtolatus illi renovans dignita tem, ne propter negationem, quæ humana infirmitate accidit, la- befactata videretur. b 17. Secundò, vocabulo Paſcendi nulla continetur vel pote- ſtas, velauthoritas, quænon reliquis Apoſtolis omnibus ſit con- ceſſa. Nam 1. Religꝗui Apoſtoli omnes juſſi ſunt paſcere, Mart. 28. ver. 9. 20. Ite in mundum univerſum ααρέαυαυν.2. Chriſtus miſit diſcipulos ſuos omnes, ſicut ipſe miſſus erata Patre, Joh. z0. v. z1. 3. Omnibus Apoſtolis Regni cœlorum claves ſunt commiſſæ, non minus ac ĩpſo Petro. 4. Ipſe Apoſtolus Petrus, I. Epiſt. 5.v. z. Paſcite inquit, qui in vobis eſt gregem Chriſti. 5. Apoſtolus Paulus, Fpb. 4. rer. 11. 12. pſe( Chriſtus) dedit quoſdem quidem A poſtolus, inquit quoſdam paſtores,& Doctores. 6. Auguſtinus Tract. 47 quit, quomodo Dominus fuſcepimus omnes- Chryſoſt etas, alios verò Evangeliſtas. Alios autem un Joban. Tenete, in- Jeſus Chriſtus& oſtium ſit,& Paſtor, oſtium pandendo ſe, paſtor intran do perſe: S&e quidem fratres, quod paſtor eſt, dedit& membris ſuis: Nam& Perrus Paſtor,& Paulus Paſtor,& e æteri Apoſtoli Paſtores. Ambroſius de Dignit. Sa- cerd. c.z. Quas oves, inquit,& quem gregem, non ſolum tunc Ba- tus luſcepit Petrus;& nobiſcum eas ſuſcepit,& cum illo eas non mus Homil. 87. in Johan. Simon Joan- nes diligis me plus his ⁊ Quid tandẽ aliis omiſſis his duntaxat Pe- trum affatur? Os erat Apoſtolorum. 18. Tertiò vocabulum paſcendi uſurpatur vel propriè,& ſi- gnificat alere, vel Metaphoricè„quo ſenſu idem eſt, quod provi: dere, curare„atqne inh ac ſignificatione aliter uſurpatur, quando tribuitur ſtatui politico. Tum enim ſignificat regnare;& curam ſubditorum gerere, ut 2. Sam..y.2.cap. 7.v. 7. Ab00. 19.v. 5. Etaliter quando tribuitur ſtatui Eccleſiaſtico: Tum enim ſignificat docere, Sacramenta adminiſtrare,& alias Miniſterii partes curare. Non negamus igitur. 1. Vocabulum paſcendi quamcunque,& quan- tamcunque in ſe authoritatem continere, ſed negamus aliquam eo contineri, quæ non melius,& amplius contineatur in dictis illis Chriſti: Sicut miſit me Pater, ita& ego mitto vos. Et his: Eun- tes docete. 2. uemadmodum verbo paſcendi tota pote ſtas Eccleſiaſtica intelligi poteſt, ita nomine ovium omnes indefinitè totius mundi infideles intelligi poſſunt. 3. Apoſtolusigitur Pe- trus in toto potuit mundo ſuam poteſtatem paſcendi, hoę eſt, præ- dicandi, inſtituendi,& Sacramenta adminiſtrandi exercere. 4. Poteſtas verò,& authoritas hæcin quocunque Apoſtolo erat ple- niſſima,& ampliſſima. Chryſoſt. Humil. ult. in Johan. dicit: Cum ellent Apoſtoli orbis terrarum curam ſuſcepturi, ſimul amplius eſ⸗ ſ- non o portebat. Et Hom.⁊. de Pauli laudibus Apoſtolum Paulum torius orbis facit Pontificem, eiq;& mare, totumque orbem habi- tabilem,& non habitabilem fubjectum eſſe docet, Er Orat.v. contlã Jud. de Timotheo ſcribit. Ille juſtus, ille lanctus, cui orbis terrarum cura erat comiſſa. 19. 5. Vocabulumigitur paſzendi Petro,&reliquis Apo- 161' uoſdam autem Proph ſtolis, ucheum nar= mkninium t autrdobem. N plliiwedr= üiilrbiee rao,qwodlunt. angeiten conz ſchöet glegenk. Mentes: Non uT Näta brt renplen gegd. us ubaronig guu cauſe qucu u 4. lhen t nuane Ger aüpamin ei üggict d ine cammuns, Kan kotcimäpnl gs 1C.u. a. fian nui.z duodtlütpetn an aanuromn Muſka t Wmondind Ceri u SexanRD ntan cämllühe ttédecu, luerütmil Nemadc *1. Alios auten hn. Tenete, in⸗ d ſit,& Daſto, udem, faatlez m— trus Daſtor,& 4 ʃus de Dignit. Re „mnolum tunchas it, amillo easnon in ᷣ. Simon joan. miü ds duntaxatbe par rel proprie,&l- u nelt, quodptoht- licet mirpatur, quado ich gnare, Kcuram . 19.. ſ.Etälte netr mägnificatdocer, Ren— tes curare. Na n qt runque— Kr e,egamus dliqu 1u,= teineatur in dis omm vos. Ethis:Eur b0endi tota pocta c 0☛☚omnes jacetan t. oſtolusigunhr ten cendi,hocet ple amt ⁵⁴ candi exetcete dcut* Apoſtolochant ul Jeban. dicit r 1,mulannplise ad=Kpoſtolumbun arc, mqueé orbem 3 cet, EtOrat: 1n lorbis teni- 1(C6 nel cla CI .. c — Lr j us rro,&le J fa end— ſtolis ttibutum, non denotat poteſtatem monarchicam, principa- tum,& dominium, ſed ipſum Miniſterium, ejusq; diligenrem ad- miniſtrationem. Nam 1. Dominium illud,& primatus Apoſto- lis,& Miniſtris verbi denegaturLuc. 22. v. 25.26. 2. Apoſtolus Pe- trus ipſe ſcribit, r. Bpiſt. cap. 5. v.I. ⁊. 3. Presbyteros, qui inter vos ſunt obſecro, quod ſum& ipſe Presbyter, ac teſtis afflictionum Chri- ſti, atque idem conſors gloriæ, quæ revelabitur. Paſcite quantum in vobis eſt gregem Chriſti curam illius agentes, non ooacte ‚ſed volentes: Non turpiter affectantes lucrum, ſed propenſo ani- mo. Neque ceu domunium exercentes adverſus electos, ſed ſic ut ſitis exemplaria gregis. 3. Nuſpiam igitur vocabulum paſcendi Apo- ſtolis tributum ſignificat in Scriptuta dominium. Quid igitur cauſæ quod in unico loco peculiarem habeat ſignificatio- nem? 4. Joban. 21,y.§. 17. bis legitur vocabulum S6εενν verſ. 16. wiμαασάφα εν, quæ vocabula hoc loco ſenſu conveniunt. At Sdoxeuv nuſpiam in ſcriptura ſignificat regnare. Ergo. 5. Paſtura Petri ſignificat vel ipſum Apo ſtolatum, qui omnibus Apoſtolis eſt communis, atque ita nihil præ reliquis Apoſtolis accepit Petrus; vel officium Apoſtolatu ſuperius. At hoc dari negat Apoſtolus do- cens I. Cor. 1.v. 28. In Eccleſiaprimum efſe poſitos Apoſtolos. 6. C- prianus Tract. 3. de ſimpl. Prelat. Hoc erant cæteri Apoſtoli, inquit, quod fuit Petrus, pari conſortio præditi,& honoris,& poteſtatis. 20. Quartòè, Vocabulis agnorum, ovicularum, Govium intel- liguntur omnes homines inſtructione ad fidem,& cura indigentes ui indifferenter cõmendantur Petro,& reliquis Apoſtolis. Fal- 5 omninò eſt Petro in reliquos Apoſtolos dominiũ eſſe conceſ- ſũ 1. Opinio enim hæc nullo niritur fundamento. 2. Apoſtoli om- nes erant pares. 3. Qui major inter diſcipulos eſſe volebat, reliquo- rũ debebat fieri ſervus. 4. Ad quid quæſo dominium hoc petro fuit cõmiſſũ. Nũ ad docendũ: Resp. Nõ Petrus, ſed Spi.eos in omnẽ veri tatẽ deduxit. Nũ admittẽdũ. Res. Nõ à Petro ſed à Chriſto omnes fuerũt miſſi: Apoſtolus Paulus triennio predicavit ante viſũ Petrũ. Num ad cladesuſurpãdas: Res. Nõ à petro ſedaà Chriſto pariter cla vium poteſtatem acceperunt. Hinc Apoſtolus Paulus non agnoſcit ſe ſũmis Apoſtolis inferiorẽ I. Cor. 11. v. 24. Imò in quocunq; audet aliquis(per inſipientiã loquor) aùdeo& ego. Nihil minus eſt ab iis, 1 2 qui ——= quales aliquando fuerint, nihil mea refertt perſonam hominis Deus non accipit. Mihi enim qui videbantur elle in pretio, nihil contulerunt. Chryſoſtomus in locum hunc commentans ſcribit: Paulus ſe cæteris honore PAREMoſtendit, nec ſe reliquis illis, ſed Ipsi SuMMO(PETRO) comparat; declarans, quod horum unuſquiſ- ue parem ſit ſortitus dignitatem. Num ad cortigendum,& cor- ripiendum? Reſpon. Apoſtolum Petrum a Paulo correctum& correptum invenimus,& legimus; ſed nullum Apoſtolum à Petro correctum cernimus. 21. Excipit Sixtus Senenſis lib 6. Biblioth. annot. 169.171. Pro- inde, inquiens, ne quis exiſtimet eum(Hieronymum) inter ſe ſcripliſſe pugnantia„dum nimirum parem cum Petro facit Paulum,& 2lios Apoſtolos, ſciendum eſt triplicem in Petro fuiſſe poteſtatem, nimirum ordinis, Apoſtolatus„ac Regni. 81 Apoſtolatum ſpe- ctemus, hoc eſt docendi officium,& Evangelicæ prædicationis curam(atque hæc ſub paſcendi munere continentur) rectè dixit Hieronymus, Paulum non eſſe Petro inferiorem. At ſi poteſta- tem inſpicimus, quæ in ordinis Sacramento confertur, ſcitè, pro- nunciavit Hieronymus, omnes Apoſtolos ex æquo claves acce- piſſe& Eccleſiæ fundamenta ſolidaſſe. Demum ſi de poteſtate Regni, deque illa primariâ ſuper omnes Epiſcopos,& Eccleſias authoritate ſit ſermo, optimè ſcripſit Hieronymus, unũ Petrum inter duodecim Apoſtolos electum,& caput omnium conſtitu- tum, ut ejus ſupremà authoritate,& cminentiori, præ cæteris po- teſtate, contentiones Eccleſiæ occaſio tollatur. 22. Reſp 1. Verè dicit Sixtus poteſtatem Apoſtolatus æ- qualem eſſe in Apoſtolis omnibus: Ex hoc enim ruit tota Petri Monarchia. z. Regnum Chriſti nõ eſt de hoc mundo. Et Chriſtus illud Apoſtolis denegavit. Ergo poteſtate regni non diſtinguitur Apoſtolus Petrus Areliquis Apoſtolis. Nulli enim Apoſtolorum regnumillud competit. Ergo reſpectu ejus diſtingui nõ poſſunt. 3. Oſtendimus, poteſtatem Apoſtolis conceſſam eſſe nullam ali- 4. am, miſi docendi Evangelium,& Sacramenta adminiſtrandi: Hæc verò cumomnibus Apoſtolis fuerit communis: inferimus nulli præ reliquis ſummum primatum eſſe collatum. 4. Injuriam faci Hie- dirimantur,& omnis ſchilnatum rund Non pb rinpgui 3 nu, lolar lo lprkolo dact ut la neuer ulini lüümareonſe nmbenun Jual jelecollmum. Nrum fndatul 1 piobosſtu K qplipetewske daodecmunds u dlo Dergit len ntdelarumgor nepaet,pugen WA saloradj rerateis Dacen an qirollert ime ſcenem quem a riane ludct dtimn,cau utelquisA 3. PA etia iunuey. doßaagu 1 nentand 4 — 14. Ue 5 1¹ eneat,& 1 ctar ur llipere d Koloherro dnogdil 2 heu cahe * — b 1 onam homin atte in pretio, nitdl mnuſcribit: Dauluh ſe ais illis, led u quorum unuſqvi dor Jendum, Rco- 14— lo conrectum lut n oſtolumädem lo not. 169,171 o. lHymumſ inter cut= vo facit baulum, Dmuiſſe poteſtanem, i.*☚☛ poſtolarumſfe vaht cxæ prædicationi colrm ntur) recte din feb=m. Atfl potel nt fertur, ſcitom. losæequoclavesn m ſidepotetr sH opos,& Ecclelu licle amus, unu hDeum cab- omnium conlit inct ti, præ cætelu-p ur=mnis ſchicmannn ota S'm Apoſtolarut h=nim ruit tota R eh= undo. Et Chiic 46— u 4 1 Lattni nOn diſtingun Nü nim Apoſtoom boſtoon rei tineuinõpollm ue S. lamd- oOt=am eſſe nulam C0— A 4 l dwiniltrandein us:infetimune Hieronimo: Non enim dicit Hieronimus, Petrum reli quis Aps ſtolis præferri, quaſi eſſe debeat Chriſti vicarius, univerſalis Eccle- fiæ caput, Monarchamagere, ſuà authoritate,& poteſtate ſupra cœteros Apoſtolos, contentiones dirimere, ſchiſmata tollere; ſed docet, ut unitas collegii Apoſtolici àreliquis cognoſceretur, atque ut ex tali unitate ſe in unitate corporis illius, abſq; ſciſſione, & ſchiſmate conſervarent, non juniorem, ſed ætate majorẽ, nimi- rum Petrum quaſi caput eſſe conſtitutum h. e. primatum ordinis i- pſi eſſe collatum. Libr. J. adyerſus Joyinianum ſcribit: At dicis, ſuper Petrum fundatur Eccleſia, licet idipſum in alio loco ſuper omnes Apoſtolos fiat,& cuncti claves regni cœlorum accipiant,& ex æ- quo ſuper eos Eccleſiæ fortitudo ſolidetur: tamen proptered inter duodecun unus eligitur, ut capite cõſtituto, ſchimatis tollatur oc- caſio. Pergit Hieron. cur non Johannes, inquiens, electus eſt? Æ- tati delatum, quia Petrus ſenior erat, ne adhuc adoleſcens, ac pe- ne puer, progreſſiæ ætatis hominibus præferretur,& Magiſter bo- uus, qui occaſionem jurgii debuerat auferre diſcipulis,& qui di- xerat eis, Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis: Et, qui voluerit inter vos major eſſe, minimus omnium ſit, in adole- ſcentem, quem dilexerat, cauſam videretur præbere invidiæ. De- nique aliud eſt praferri,& aliud præfici: Iliud eſt comparationis, hoc juriſ- dictionis, ſic aurum dicimus argento non præfici, ſed præferri: Pe- trus reliquis Apoſtolis præferebatur, non præficiebatur. 23. Pergunt Pontificii magno numero coacervare Pætrum teſti- monia iisque pugnare: Nam hi Patrum primatum agnoſcunt plurima elogia ipſi tribuunt, principem nominant, cathedram Petri com- mendant, prærogativas multas enumerant. 24. Reſp. I. Primatus alius eſt ordinis,& alius juriſdictionitz Ille eſt, quando unusreli quis paribus præfertur, ut primum locum teneat,& reliquos antecedat; HMceſt, quando unus reliquis præ- ficitur ut in ipſius judiciis acquieſcant,& ſine ipſius arbitrio nihil ſuſcipere debeant: Non hunc, ſedillum tribuunt pii Patres Apo- ſtolo Petro. 2. Perri cathedranon denotar hunc velillum locum hancvel illam ſellam, ſed Petri doctrinam: Apud eos igitur eſt Perri cathedra, qui Petri fidem,& doctrinam ſequuntur, ſic Pha- 1; riſæi- rrün beh ſei ſediſſe dicuntur in Moſis cathedra, Matt. 23 v. 2. dum illa pra-— ſeriberent, quæ Moſes tradidit. 3. Ecclelia feſtum cathedræ Pe- bi i tri celebravit, quia primus Evangelium Gentibus prædicavit& In 2 dndc Gentibus, atque Nationibus primus Eocleſias fundavit. 4. Lliud 1 5— 1 efexcellentia perſonalis,&aliud juriſdictio papalis: Piurima elogia tri- nnſ— punntur Petro non objuriſdictionem papalem zſed ob excellenti-(ital im 9 as perſonales Reliquis enim erat ætate major ‚animoſior,&c, 5. unis Krelas Vocabulum Principis non ſi gnificat ſemper Monarchicum domi- aunrlelo cdl natum ſed ſæpe ordinis primatum. Exod. 6.y.4. Qui primi fuerunt dälhrnis 0 cujusque familiæ primi, nominantur familiarum Principes, licer in wiglant reliquos nullam habuerint juriſdictionem. Herodes Matt.⁊. ver. 4- 4 Quant dicitur congregaſſe omnes Principes Sacerdotum, hoc eſt, maximè ex- annſuc tan cellentes, ſic Apoſtolus Paulus qui plus reliquis laboravit„dicitur 19. NM Princeps non ob primatum pontificiæ juriſdictionis, ſedobexcel chero ſunc lentias perſonales. Gregorius dicit in 1I. Reg. lib. 4. c. 4. Paulus obtinuit holbli paler totius Eccleſiæ principatum- S;die lmdl 3 25. Quare ex dicto illo Chriſti paſce oyes meas, nihil oſtendi aX ccteus h0 1 oteſt, quod ſoli Petro& non reliquis etiam Apoſtolis ſit tribu- i reonun tum,& per eonſe quens primatus ille Petriex eo inepte colligitur u luah uyen Sicenim argnmentamur: Quod omnibus Apoſtolis eſt communeè,&x es Chritopandata rmatus ille Petri,& poteſtas monarchica nequit ſtabiliri. Atqui oyes Fcdiſttanimal a Chriſti paſcere eſt omnibus t poſtolis commune, qui& inde Paſtores dicun- nobliem derm in tur. Ergo. V Mores wuld a . Turrecremata igitur lib 2-de Eccl. Cap. II. videns funda- NAete..(is mentum religionis pontificiæ eſſe ficulneum, non ſumus argumen b randeiyis ℳ4 tati, inquit„primatum Petri ex ſola Paſtoralis curæ commiſſione; d 4 Sed ex eo, quod præſentibus aliis Apoſtolis, nulla de illis mentio- ſ 4 ne facta, ſoli Petro Chriſtus indefinitè curam gregis ſui commiſit. eGn 27. Reſp. I. Acceptamus, quod victus Turrecremata Loci onnen, 1 hujus perſpicuitate concedit, paſpuram ovium omnibus Apoſtolis Joolbl fuiſſe oommunem. z. Contradicit reliquis pontificiis. Bellarminus cjwe lb. J. de Rom. Pontif cap. 14.·tria obtinere conatur. Primum ſoli Petro däbor nr 2 dictum eſſe paſce oyes meas. Deinde verbo illo paſce traditam eſſe ſum. nun. 52 mam Eccleſiaſticam poteſtatem. Poſtremd, illis vocibus, oves meas, baf 3 univerfam Chriſti Eecleſiam eſſe deſignatam. 3. Turrecremata&x deoni 4 sonje cturà, quæ eſt, quod Dominus cum ſolo Perro aliis Apoſtolis lara. P Ml præſen- I dum illa pe A culhedtæpe- M redicavit&in ardavit. 4. Alus la=lrima elogzarr le dobexcellen. 01 molor,&c,, N rchicum domr- r.— uüptimifuermn at= rincipesliceth n.= des Matt-X-yhr.4 unmTeſt, maximeer. liq aboravit, diciul (di is, ſedobexckk lih 4. Paulksobtmn (ce neas,nihilckrat erid poſtolis ſtube trih— inepte collir Spdr deſt communt,u- neq—„ biliri. Atuih ,4 ile Paſteruant Ecd. II. videns fandr eu rn ſumus argun orau comml wone lis— lladeillis menum 1 S egislui comm de Turrecremat 3 ovi mnibus Apo”' is ifficits. Belcnis Primum ſohs la= tadiumcſe vocidus oyts hu præſentibus de hac paſturã ſit locutus, colligit Perrum univerſals Eccleſiæ caput,& Chriſti vicarium eſſe conſtitutum, atque ipſi po- teſtatem juriſdictionis etiam in reliquos Apoſtolos eſſe commiſ- ſum; Sed primò conſequentiailla eſt inepta. Deinde conjectura non gignit ſcientiam, ſed tantum facit opinionem. Tertiò, cur Chriſtus Petrum,& quidem ter alloquatur, in præcedentibus ex- poſuimus,& veras cauſas oſtendimus. Verba quidem ipſa ſoli di- cuntur Petro, ſed ipſum 1 paſcere omnibus comperit Apoſtolis, qui ad docendos omneshomines ſunt, emiſſi, ut ubique homines reſipiſcant. 28. Qucris, annon omnes oyes Apoſtolo Petro, ut eas paſceret ſint commiſſæ. Hoc dato ſubſumis, Apoſtolos eſſe oyes Chriſti. Ergo. 29. Reſp. 1. Nonminus omnes oves cæteris Apoſtolis, ac Petro ſunt commendatæ. Num igitur& ipſe Petrus, Cæteris Apoſtolis paſcendus eſt commiſſus. 2. Oves aliæ tantum ſunt o- ves; aliæ ſimul Paſtores: Illæ, quæ oves tantum erant ‚ut Petro i- ta& cœteris Apoſtolis ſunt commiſſæ; Hæ Paſtores dicuntur reſpectu ovium paſcendarum; oves reſpectu Chriſti. 3. Augu- ſtinus Tract. 123. in Johan. ſeribir: Animam ſuam ſe poſituram pro Chriſto putabat Petrus, pro liberatore liberandus, cum Chriſtus veniſſet animam ſuam poſiturus pro ſuis ovibus, in quibus erat Pe- trus, Idem Serm. 56. de verb. Dom. Ergo& Paſtor ipſe eſt paſtorum,& paſtores multi ſunt unius paſtoris,& oves cum paſtoribus ſunt ſub Paſtore. 4. Commiſſſa igitur Pecro fratrum cura, intelligenda eſt non de ipſis Apoſtolis ſed de aliis convertendi hominibus. z0. Tandem ſi Apoſtolo Petro primatus aliquis fuiſſet conceſſus, quid hocad Romanos pontifices? Infallibilem verita- tem Chriſti doctrinæ tenere, erat proprium Apoſtolorum, qui in omnem veritaten erant introducti; Sed non fuit Paſtorum, qui ab Apoſtolis,& eorum ſcriptis eam haurire debent. Jam verò Petrus, cujus ſe ſucceſſores jactant Ponrtificii, non ſolum fuit univerſalis Paſtor, ut placer pontificiis, ſed etiam Apoſtolus. At fateantur o- portet pontifices, ſe ſucceſſiſſe Perro non ut Apoſtolo ſed ut Pa- ſoori. Ficta igitur illa ſucceſſio non probat Pontificum ſententiis decretis& præſcriptis in iis, quæ credi, vel non credi debeant ſim- pliciter ſtandum eſſe. 2 31. Fundas 30. Fundamentum pontificiæ Religionis tertium eñ Romanoruas pontiſicium ſucceßio: Quacunque enim Eccleſia gaudet Fontiſicum ſucceßione ab Apostolo Peno jnchoata, E per plurima Jam ſecula continuataà, illa eſ una, verâ, ſanlta,& catholica. Atqui ed gaudet ſola Eccleſia Romand. Ergo. Bellarminus libro quarto, de notis Eccl. c.8. Nota veræ Eccleſiæ inquit, eſt ſucceſio Epiſcoporum in Romana Eccleſia ab Apoſtolis deducta uſque ad nos: Hinc enim dicitur Apoſtolica. Idem pagin. 225. Utvis hujus argumen- ti, inquit, melius intelligatur, aliqua notanda ſunt. Primum eſt. non poſſe ullo modo Eccleſiam eſſe ſine paſtoribus& Epilcopis. Secundò, illos ſolos in Eccleſia ſemper habitos fuiſſe veros Epi- ſcopos, qui ab Apoſtolis per legitimam ſucceſſionem,& ordina- tionem deſcendiſſe oſtendebantur. Tertiò, duo requiri, ut ali- quis Epiſcopus dicatur ab Apoſtolis legitimè deſcendele,& pro- inde eſſe legitimus Epiſcopus. Unum eſt ſucceſſio, alterum eſt ordinatio. Quantum ad ſucceſſionem attinet, id requiritur, ut is qui verus Epiſcopus haberi cupit, ſuccedat alicui Apoſtolo. Quantum ad ordinationem autem, ut qui fit Epiſcopus ordi- netur à tribus Epiſcopis, qui& ipſi ſint ab aliis ordinati,& illi ab aliis, donec ad Apoſtolos veniatur. Quartò, antiquos hærèe- ticos conſueviſſe, ut plurimum Eccleſiam imirart in ordinatio- ne Epiſcoporum. Noſtri autem temporis hærerici neutrum ha- bent, id ek. nec ordinationem, nec ſucceſſionem,& propter- sa longèe inverecundius, quam ulli unquam alii hæretici, ſibi no- men,& munus Epiſcopi uſurpant. 31, Ex quo argumentum inſolubile ſumitur hoc mo- do, dicit Bellarminus pag. ducentefima vigeſima ſeptima, Eccleſia non oteſt eſſe ſine Epiſcopis, ut oſtendimus. Apud Lutheranos non lunt Epiſcopi: Nam non habent ordinationém. nec ſucceſſionem ab Apoſtolis. Ergo apud eos non eſt Eccleſia. Cyprianus lib. de ſim⸗ plicitate Prælatorum dicit: Illi ſunt, qui ſe ultrò apud temerarios «. convenas ſine divina diſpoſitione præficiunt, qui ſe præpoſi- tos, ſine ullà ordinationis lege con ſtituunt, quinemine Epiſcopa turn daate. Epiſcopinomen aſſumunt. 3Reſp da Je. aerenile aaclo gur l nitlaloi terencont Trrränuläs lütbetaligaua ranicälls Orna mxer ercrel dreixcrhedla)- nRjundiicum b rifhnoad4 cospleüci Ptelnepr glſens ſeum fenerſeutaiue Nläüent gaumm Uupnunhe uuul non Faaima De aun läkeurus hoc⸗ 1 Kl. 4. Ads HCondeantin a ſareeerüt e cclerortälar e dkcdeaA damdſar 2 Al Ma 1 unt,u t ſencli .* a 9er Anſtaſßt huͤun 1 niſn 1 ten Wit Nomanorn ſi— let Pontifiun er na jam ſeaul F L. ica. 4tquiel m vro quaruo, uc IEpiſcopomn ul) d nos: Uc UI= jus argumer ndit t. Primum ek. daft s&Epilcopis abit= zille veros Fyr- cccem, Rotdina. rtid reqvir, wtalr im endeie&peo- ſt ſu= lio, altetm el ttin= lrequirtm, u cced— licui Apoktd Ou. E piſcopus olt aba ordinatl, èi Qu4— antiquos ha m urin osdintb- ti Hauici neutrumh cceſm, R hloßle⸗ amn Arretici fbi-. olub— umitur hoc mer en ma Eccleliano — 4— Lutheranos 1o- * ſucceſſiones 32. Reſp. Et Major,& Minor Jylogiſii iſtius Pontificii, a- deoque præmiſſæ laboranu Melioris igitur conditionis eſſe nequit concluſio. Major laborat, quia Apoſtolus Tit. 1. I. Fim. z. accuratè E- pilcopi& Paſtoris Eccleſiæ munus deſcribens ne verbulo faeit mentionem continuæ Epiſcoporum ſucceſſionis, 2. Eccleſia N. Teſtamenti nullis locorum, temporum,& perſonarum circum- ſtantiis eſt alligata. 3. Succeſſio localis,& perſonalis reperitur e- tiam infalſis Synagogis Apoſtolicæ igitur Eccleſiæ non poteſt eſſe nota, nec veræ religionis fundamentum: Phariſæi, qui dicuntur ſe- dere in cathedra Moſis, Matt. 23. v. z. non exiguam numerare pote- rant pontificum ſeriem: Et nihil ominus fures,& latrones dicun- tur, Joh. 10.v.. 8. Apoſtolis,& Apoſtolicis viris falſos Doctores ſuc- ceſſuros prædicit Apoſtolus, Act. 20.v. 29.30. ſic alloquens Eccleſiæ Epheſinæ Presbyteros: Ego illud ſcio, lupos grayes non parcentes gregi in- greſſuros eſſe in vos poſi diſceſſum meum. Et ex vobis exſurgent viri loquentes per verſa, ut abducant diſcipulos poſt ſe. 1. Tim. 4. v. I. Temporihus noyißimu diſcedent quidam à jide attendentes Spiritibus,& doctrinis Dæmoniorum, in hyprocriſi loquentiũ mendacin. z. Pet. 2. v. 1. Fuerunt& Pſeudoprophetæ in populo, ſicut& in vobis erunt Magiſtri mendaces, qui introducent ſectas perditionis. De Antichriſto legimus, z. Theß. 2.v. 4. Quod in teinplo Dei ſit ſeſſurus, hoceſt, dominiumſibi arrogaturus ſub ſucceſſionis pre- textu. 4. Apoſtolis hæreticos ſæpe ſucceſſiſſe, teſtantur exempla. In Conſtantinopolitianà Eccleſià quæ ab Andreà dicitur plantata, ſucceſſerũt MacdoniusNeſtori' Semtychesnlerandrinaſuc⸗ ceſſerunt Marco Dioſcorus Eutychianus, Cyrus Monotheleta,&c. In Eccleſià Antiochenafà Petro plantata ſinceris Epiſcopis ſucceſ ſit Samoſatenus hæreſiarcha, Petrus Gnaphæus, Eutychianus Ma- carius, Monotheleta& c. Et annõ quedà Eccl. ab Apoſtolis plãta- te nõ modo variis hæreſibus fuerunt infectæ, ſed etià planè defece- runt: Quales ſint hodierni Epiſ. Rom. ipſorũ& vita& doctrina o- ſtendit?. Nicephorus lib. 3. Hiſt. Eccl. c.1. Succeſſoribus Petri in Eccle- fiàã Romanàâ enumeratis ſcribit: In Alexandrinã Eccleſia poſt D. Marcũ Evangeliſtam Epiſcopatum primus obtinuit Anianus, poſt hunc Abilius, qui eum ſucceſſori Cerdoni reliquis. Antiochenam poſt Petrum,& Lucam primus Eyodius gubernavit, ab hoc ſecundus fuit Ignatius, cui ſucteßit Heros. In Hieroſolymitano Bpiſcopatu, quem frater Domini Jocob 30. annos tenuerat k poſt — poft Hieroſohymorum everſionem Limeon Cleopha filius illi ſueceßit, tertiu z ex ordinè juſtus: Quo tempore& Polycarpus Smyrnæ in Aſiã floruit ah ipſo Jobanne Epiſcopus creatus,&c. Quare ſueceſſio viguit non tan- rum in Romana, ſed etiam in aliis Eccleſiis. 33. Ne dixeris ſucceßonem in ſolã Romana Eccleſia permanſiſſe, in reliquis periiſſe: Nam Græcorum Eccleſias nunquam ordinaria ſuc- ceſſione deſtitutos fuiſſe hiſtoriæ edocent. 34. F. Succeßiio alia eſt localis& perſonalis; Alia doctrinalis: Illa eſt externa,& ſecundaria, hæc interna,& primaria: Succeſſio igitur localis nihil valet ſine doctrinali. Diſt. 40. C. Mult. 12. Multi Sacerdo- tes,& pauci Sacerdotes, multi nomine, pauci opere. Videte Ergo, quomodo ſe- detis ſuper cathedram, quia non cathedra facit Sacerdotem ſed Sacerdosca- thedram, non locus ſanctiſicat hominem, ſed homo locum, non omnis Saser- dos ſanctus, ſed omnis ſanttus Sacerdos. Qui bene ſederit ſuper cathedram, honorem accipit ab illa, quimal ſederit, iniuriam facit cathedra, ideoq́, ma lus Sacerdos de Sacerdotio ſuo crimen acquirit, non dignitatem. Naian- zenus in orat. de laudibus Athanaſii: Qui eandem ſidem profitetur ejuſ- dem quoq throni particeps eſt. Qui autem contrariam jidem ampleclitur, aeyer ſarius in throno quoq cenſeri debet: Atque hac quidem nomen, illave- mrem ipſam,& veritatem habet ſucccionis. Epiphanius hæreſ. 5s. Non quærenda eſt perſonarum ſed doctrinæ ſucceſſio. Tertullianus lib. de praſcripti adver. hereſ. Illæ Eccleſiæ ſunt ſoboles Apoſtolicarum Eccleſiarum, quæ conſervant traducem fidei& ſemina doctrinæ. Auguſtinus in lib. de unitate Eccleſiæ contra Epiſtolam Petiliani cap. 16. U trum ipſi Eccleſiam teneant, non niſi divinarum ſcripturarum ca- nonicis libris oſtendant, quia nec nos proptered dicimus, nobis cre di oportere, quia in Eccleſià Chriſti ſumus, quia ipſam, quam tene- mus, cõmendavit Milevitanus optatus, vel Mediolanenſis Am- broſius, vel alii innumerabiles noſtræ communionis Epiſcopi: aut quia noſtrorum collegatum Conciliis ipſa, atque illorum Eccle- ſia prædicata eſt, aut quia per totum orbem in locis ſanctis, quam ftrequentat veſtra communio, tanta mirabilia vel ex auditorum, velſanitatum fiunt. 35. Laborat& Minor argumentiillius Pontifici: Falſum enim eſtEccleſiam Romanam hodiernam gauderè ſucceſſione Apoſto- licà. 1. Suceſfio enim Apoſtolica cum doctrinà Apoſtolicã debet eſle Fernkadn 5 inuitjathen dann üſie lneetlouilccs rtdäkdem allteurer uisgerbe con dlludocerpan uusrlomücit oclg. 8. rnle ligbuana G gu tocekunt, un eaqk ſ Anoöp rpus guohem Decasptmungl poüds qan le dh Ternkon arone oha naxliubäpolt treims and Deniteum nom Llipepalem 5 in. enaloz. Derkent jmerd. Retdununan. Nd piodrdenen Nopterdag, rdniniten 37(. mmnyenta, tookuler 2 dibamanf doh laseg hahe 3n. e Ilſ ſaeceßit,enu In dn Afa forn lceiguit non ua a iapermanſſſn une= ordinariaſac. alin! doctrinalssla lim Hucceſſio Pgiu C. MMr. Multi Sacerlu- re.= Frgo, quomaloſe Acνꝶf ſed Sacerlosda o en, non omnis sacer ene= ſuper dathelum, am athbedrszdeos,m none itatem. Nadun- tunch= lempraſiternti atrah fidem ampledhm eebelem women, iln .Epipus herſ. ſ. N e= o. Tertulimub 1t ſd= s Apoſtolicumm 1Ed. lemina dodrm 5 a Petilianicylh vinlt= ſcripturammer 1V 111 opd= dicimus,pobuct aus, ipſam, quamter 8, N ediolanenſum omtemonts Epilcopiim ipſ4= meillorum Lolt rbemtm ocis ſancti,9 *= vel ex auditord, 1444ᷣ ſ 4 6 lſumeol- eſſe conjucta: Non habent hereditatem Petri, qui ſidem Petri non habent, Ambroſius lib. i. de Pœnit. c. 6. Et non ſunt ſanctorum filii, qui tenent loca ſanctorum, ſed qui exercent opera eorum, Hieronymus ad Heliodor Epiſt. J. Iam verò Pontifices Romani ſeceſſionem fecerunt à doctrina A- poſtolica,& fidem Apoſtolorum non tenent, cultum religioſum qui ſoli debetur Deo, ſanctis defefunt: Merito Chriſt iderogant, inſuis operibus confidunt: Sacramenta depravant& mutilant, A- poſtolus docet, panem Sacramentalem eſſe ενινυαωυνεειαια corporis Do- mini; At Pontificii tranſimutari illum, aiunt, in ipſum Chriſti cor- pus,&c. Ergo. 36. 2. Imd localis& perſonalis ſucceßio in Eccleſia Romana eſt du- bia,& incerta,& quidem primo reſpeòtu originis, quam Pontificii à Pe- tro arceſſunt, ſtatuentes eum Romæ papalèm ſedem erexiſſe, in eaque 25. annos præſediſſe; Sed infallibiliter oſtendere nequeunt tempus, quo Petrus Romam venerit. 2. Antiochenam Eccleſiam Petrus primum gubernavit: Quid cauſæ quod Romani non huie otius quam ſuæ Eccleſiæ ſucceſſionis jus adſcribant? 3. Falſum eſt, Petrum Romanæ Eccleſiæ 25. annos præſediſſe, idque Diſpu- tatione 7. probavimus. 4. Falſum eſt Petro primatum regiminis præreliquis Apoſtolis eſſe collatum, quod in præcedentibus mon- ſtravimus. Secundo reſpectu continuationis. 1. Arguit id diſcrepans Pontificum numeratio, quæ legitur, apud Platinam, Euſebium, Urſpergenſem& alios, quà dere frcibit Bartholomæus Garanza in ſum. Concil. p. 13. In re tam perylexa lectoris arbitrio judicium permitto. 2. Declarat interrupta ſucceſſio: Interrupta enim ſæpe eſt pro- pter diuturnam vocationem: Sæpe propter Antipaparum de pri- matu concertantium diſſenſionem: Sæpe propter hæreſium ap- probationem:Multi enim Pontifices fuerunr Apoſtatæ. Et deniq; propter Papiſſæ ſedem Romanam occupantis ſcortationem,& adminiſtrationem. 37. Quare cum non Pontificiorum traditiones,& huma- na inventa, ſed Proeeſtantinm confeffio per omnia cum doctrinã Apoſtolica conſentiant, uti patet ex collatione Articulorum Au- guſtanæ confeſſionis cum doctrinà Apoſtolicâ, colligimus hos,& non illos, eſſe veros Apoſtolorum ſucceſſores. Tertullianus lib. depra- ſcrip. adyer. hareſ.pag. 170. Licet Eccleſiæ quadam, inquit, nullum ex Apo- .2 ſtolis ſoolis, vel Apoſtolieis autorem fuum pro ferant„ut multo poſteriores, tamen in eadem fide conſpirautes, non minus 4poſtolica deputantur pro conſangui- nitate doctrinæ. Ibidem: 81 Epiſcopus„ſi Diaconus, h vidua, ſi virgo, ſDocter, ſietiam Martyr lapſus a regula fuerit, num ideo hareſes veri- tatem videbuntur obtinere: Ex perſonis probamus ſidem, au ex ſide per- ſonas 38. Quartum fundamentum quo religionis ſuæ veritatem,& cer- titudinem probare conſueyerunt, petunt Pontiſicii àa Patrum conſenſu,& veneratione: Qugcunque enim religio cum ſanctorum Patrum ſcriptis con- ſentit, illosque yeneratur, illa eſt vera,& 4poſtolica. Atqui religio pontificia ſola cum ſanctorum Patrum ſtriptis conſentit,& illos veneratur. Ergo. Bel- larminus lib. 4. de notis Eccl. cap. 19. Conſpirationem in doctrinà cum Eccleſiã antiqua veram, ait, eſſe Eccleſig notam. 39. Reſp. Adpropoſitionem, nomine doctrina autiquæ intelligi vel doctrinam Apoſtolicam, quam Eccleſiæ& religionis eſſe funda- mentum, credimus& pro fitemut; vel doctrinam, quæ poſt Apoſtolorum tempora in Eccleſia ſonuit. De hac diſtinctè reſpondemus: Primo Doctrina hac Patrum non eſt Eccleſiæ Oreligionis vel nota propria, vel fun- damentum. 1. Nam annon tempore Chriſti fuit vera Eccleſias Quinam verò fuerunt Patres, cum quibus ea conſpiravit? 2. An- non in Eccleſià malignantium conſpirant ſucceſſores cum ſuis anteceſſoribus? Num igitur conſpiratio cum Anteceſſoribus o- ſtendit veram Eccleſiam,& Apoſtolicam religionem? 40. Secundò, Patres ſunt honorandi, eorum ſcripta diligenter legenda, Gaudienda, ſed limitate,& non abſolutè, quatenus nmirum cum Scriptura ſacra conſentiunt. Nam 1. Scriptura ſacra ſola eſt fundamentum fidei 2. Patrum ſcripta alia ſunt puriora,& qui- dem eorum qui primis vixerunt ſcculis, alia minus pura: Recipien- da ſunt pura& genuina. 41. Tertiò, Non ſcripta Patrum, fed Scriptura ſacra eſt nor- ma fidei. Nam 1. Scriptuna ſacra ſola eſt perfecta, perſpicua,& gi- gnicfidem. 2. Patres in multis errarunt. 3. Inter ſe non per o- mnia conſentiunt. 4. ſua igitur examiuari petunt ſccundum Scri- pturam. Hieronymus in Epiſtola ad Theop h. Scio me aliter habere Apo- Kolos, aliter alios tractatores: Illos fecimus vera dicere„iſtos in quibus * chlbouthom hpuns- ptom alb ccbont, au, ſelidoct guitr dpoli pb,quacgo ſ maunetnecdo tllandun,nonqu nixren cil lre Cunnto ent ver'gorunad erocononhaden 4. A wentem, Kii (cecete, dumür vsſcipuneld unt Gyrgnuuc lun 46.1 ſeclunone Dan dccete, confe uwonelle n ſedjadherlrios z. PHarum Pgir Cndo Jedd non dato Geum num Kcm rerſcllde donibuwli 6 Abarum errenda, usSKinlcn betde mrign 9 rla men fterunes, uma ept ryro onſengui dn, vilua, livng, ,teAdeo hariſes ve nus, au ex ide n ion veritatem, Go. dciſi trum cunſenſu ter autrum ſerytuan licd di religiopontiſeu G yeratur. u Je. ari in doctcina cum nda necht= us antiqueinulli &= onis elletunde rin=nu poſt Häſlerm de I Dndemus: Düm nis ta propria, wete Chlxuit vera Ecck us G aſpiravit? 1. 1 ram ceſſores cunb rio aα Anteceſſorbour mränem: — rand um ſcripta lln „ah ,quateuus unmm 1 1 iprura ſica dba ta da nnt purious, é nus pura Kechii 5 41 — eriturs ſaradhi 4 1— 24 1 icua, Ktp Ma, perlp e nt= Incer ſe nonfe runt ſccundun caliter ubeteiſ vera dicele„ qut 141 1— quibuſdam, ut homines aberrare. Auguſtinus in Epiſt. ad Marsellinum⸗ Ego inquit, proinde fateor, me ex eorum numero eſſe qui pro- ficiendo ſcribunt,& ſcribendo proficiunt. Inde ſi aliquid vel in- cautius, velindoctius àme poſitum eſt, quod non ſolumab aliis, quividere id poſſunt, meritò reprehendatur: Verumetiamà me ipſo, quia& ego ſaltem poſtea videre debeo, ſi proficio: Nec mi- randum eſt, nec dolendum, ſed potius ignoſcendum, arque gra- tulandum, non quia erratum eſt; ſed quia improbatum. Nam ni- mis perversè ſe ipſum amat, qui& alios vult errare, ut error ſuus lateat. Quanto enim melius,& utilius ubi ipſe erravit, alii non er- rent, quorum admonitu careat? Quod ſi noluerit, ſaltem comites erroris non habeat. 4². Ad aſſumptionem reſpondemus. 1. Pontificios contra mentem,& intentionem Patrum plus æquo horum ſctiptis ad- ſcribere, dum ſimpliciter& abſolutè ab iis pendent, interpretatio- nes ſcripturæ ſacræ ex iis petunt,& victoriam ſiibi ab iis promit- tunt, Gregorius de Valentia Tom. 3. Comment. in Thomam Diſp. 1.. 1. pun. 7. ſect. 46. normam fidei,& deciſionis ſtatuit judicium, con- ſenſumque Patrum Campianus dicit: Ad Patres ſi quando libet accedere, confectum eſt prælium. 2. Scopum pontificiorum ultimum eſſe non Patres laudibus extollere,& commendare, ſed adverſarios ſuos convitiis proſcindere& calumniis onerare. 3. Patrum igitur Scripta commendant, ſi ſecum videntur facere Quando verò traditiones humanas abiiciunt, ſuperſtitionibus ſuts non patrocinantur, nihil ea Pontificii facinnt,& ad aliud effugium nimirum ad Poncificis Romani poteſtatem ſeſe recipi- unt, qui cum omnia jura habeat in ſerinio pectoris fui infallibili- ter, ſcilicet, controverſias obortas decidere poteſt, ut in ejus deci- ſionibus ſimpliciter ſit acquieſcendum. 43. Proteſtantes verò, medium tenendum eſſe docent, & Patrum Scripta non ſimpliciter abiicienda, nec ſcripturæ ſacræ præferenda; ſed legenda,& andienda, quatenus ipſa vocem Spiri- tus S.& in ſcripturd nobiſcũ loquentis ſequuntur,& quidẽ ut con- ſtet de antiquę Eccleſię ſtatu quid quovis ſeculo fuerit propoſitũ, „„ 7..„ q hereſes,& ſchiſinata in Eccleſiâ ſint oborta& quomodo refutata K z. ut at ſuffagia inpromptu habeantur, quibus confeſſionis noftræ dogma- ta ex ſcriptura confirmata illuſtrentur,& com mendentur. 3. Ur religionis certitudo conſenſu priſcæ Eccleſiæ declaretur. 4. Ut Patrum ſententiis, tanquam odoriferis floſculis, fidei dogmata or- nemus. 44. Quinum Pontificia religionis fundamentum eſt vite ſancti- tas: Quæ enim religio habet Doctores ſanctos,& inducit ad vitæ ſanttitatem lla eſt Apoſtolica,& pra reliquis omnibus amplectenda. Atqui religio ponti- ſicia habet Doctoresſanctos, cujusmodi ſunt inſtitutores ordinum religioſo- rum,& ad vitæ ſanctitatem inducit. Docetur enimin Papatu bono- num operum meritum, ſuadentur vota monaſtica, bonorum,& di- vitiarum contemptus&c. Ergo. 6 45. Reſp. Ab PDROpPOSITIOMEM, ſanctitatem aliam eſſe internam,& aliam externam, aliam fidei& cordis, aliam ope- ris: De illa infallibiter judicare nequit homo, Act. 15.y. 9. Rom. 10. y. 10. Bellarminus lib 3. de. Eccl. cap. 10. p. 173. Nemo inquit poteſt certo ſcire, qui ſunt veræ juſti,& pu inter tam multos, qui juſtitiam,& pietatem exit- riuspra ſe ferunt, cum certum ſit, multos abique eſſe bypocritas,& falſus fyatres. Externa ſanctitas velin ſcripturà præcipitur; vel proprià in- tentione ſuſcipitur: Illa dicitur pietas,& eſt communis, hæc reli- gioſitas,& eſt pro pria,& ſingularis. 46. Exexterna pietate infallibiliter judicæri nequit de vera religio- ne. 1. quia nulla ſecta tam protervè eſtmalitioſa, quæ non ſuos cultores ad pietatis exercitium inſtiget. 2, quia poteſt eſſe ſimu- lata, 3. De Phariſæis dicit ſervator, Matt. 23. v. 14. Quod longas prærendere conſueverint orationes. Hæretici hetari habent ſpe- ciem, 1. Tim. 3.v.. Diabolus cum ſuis congregalibus tranſformat ſe in Angelos lucis, z. Cor. 1I. y. 4. Ambulat in humilitate,& religione Angelorum, Col. 2. ver. 8. Anabaptiſtæ qtiomodo de ſuâ glorien- tur vitæ ſanctitate in Colloq. Jeverenſi eſt legere. 47. Neque ex monaſtica religioſitate æſtimari poteſt religionis cer- titudo, 1. quia vota monaſtica nullo nituntur Scripturæ funda- mento, nullo excmplo. z: Ignoravit ea Eccleſia Apoſtolica. 3. Fi⸗ unt de rebus impoſſibilibus, utpote de perpetuã co ntinentiâ, cujus donum non omnibus dari docet Chriſtus, Matt. ‧9. Et eſſe donum proprium dicit Apoſtotus, 1I. Cor. 7.y.. 4. Atque præſtantur non 2 Degeum b murüablco 4. Ksr nnnun ſila Wrttulachimett nasungrrci nmiünh neu erim ſstorcul re Oper ſtanzge ma queftededen mtlesacng denedon An melkotig, 4 J gatan ſeltcn deruautemmnet jalitamſecnad nrrcdeunom unplun pern dDeuwprox nalza4. 99. Tel daleminulbid licdad alutel Deim aAngelo eckaula:— pdoruma danxaoNca idemmean (0. im ſein fras edhgar üun ſc 7 Danniine loerrenäg blümizul 10 e Oſtra dogme- nl am entur. 3. U T Tetur. 4. U idogmaract- lant mmeſtyite ſangt dut ite ſanctitaren lent— Jui religiopomt- 1rdh dnnm reluine eni Papatubomo aſt onorum, Kd- 2X titatem aliam 1 Alis, aliam ope 0,.y. 9. Rom.10,9 no zt ppoteſt cmſem ſtitt= G ietatem 1 ne Gi 2 docritas, O ec 4 z velproptin ſtG aunis, hæcl ad Hit deveranlii mala 14, quæ nonluc , 6. oteſt eſſeumi- 23.=. Quodllongi aatis Nabent he⸗ 7 „* etic bene rrei15 tranſforma ahd tate,& eligole to=o de ſui gloler tleg eſtut voteſtreligmmiͦcn cun ctiptur Undea ad Dei gloriam propagandam, ſed ofluſcandam. 5. Num in ſolis monaſteriis abſcondita vera latet religio? 48. Rspox. Ap Aſfumptionem: primdò Eccleſiamkomanam ſive Papalem eſſe ſanctam ob doctrinam ſanctam ſimpliciter negamus: Su- perſtructa enim eſt infinitis ferè erroribus fundamentum everten- tibus, ut in præcedente delineatione oſtẽdimus. Secundò quicquid meriti noſtris operibus tribuitur, illud Chriſti merito derogatur: 1. Ipſe enim ſolus torcular calcavit,& infinitum Auτer ſolus pro nobis præſtitit. 2. Opera noſtra ſunt impura,& imperfecta, Eſa. 64.v. 6. Jecob. 3.v.2 · Jam ante debita, ac proinde etiamſi omnia fecerimus, quæ facere debemus, dicere nihilominus tenemur nos eſſe ſervos inutiles Luc. 17.y 10. 3. Paſſiones noſtræ vitã æterna non ſunt con- dignæ, Rom. 8. y. 8. Neque opera igitur noſtra, neque paſſiones funt meritoriæ, 4. Ei qui operatur, merces non imputatur ſecundum gratiam, ſed lfecundum debitum. Ei verò, qui non operatur; Cre- denti autem in eum, qui juſtificat impium, repuratur fides ejus ad juſtitiam ſecundum propoſitum gratiæ, Rom. 4. v. 4.5. 5. Solùm igi- tur crede ρeνπάνsεuε Matt.. ver.36. Nam jnſtificamur gratis per gra- tiam ipſius, perredemtionem, quæ eſt in Chriſto Jeſu, quem pro- poſuit Deus propitiatorem, per fidem, quæ eſt in Chriſto Jeſu, Ro- man. z. v. 24. 25. 49. Tertiò, Prohiberi à nobis opera, non ſine inſigni injurià,& calumniandi libidine afſrmant Pontifici. Aliud eſt neceſſarium eſſe,& aliud ad ſalutem eſſe neceſſarium: Opera neceſſaria ſunt propter Deum, Angelos, proximum,& nos ipſos, ſed non ſunt adſalutem neceſſaria: Nam non antecedunt juſtificandum, ſed ſequntur juſtificatum: funt fidei effectus, ſeu fructus, non cauſa, fidem oſten dunt, non conſtituunt, Jacob. 2. y. 18. Ex operibus igituroſtendam tibi fdem meam, b 5O. Quartò, Ex malitia,&externa ſanclitate auditorum judi- cium fieri nequit de veritate doctrinæ Doctoris: Inter Auditores Chriſti judas, led fur,& proditor: Phariſæi extrinſecus erant induti habitu ovium, ſed intrinſecus erant lupi rapaces publicanus igitur orans, Deus propitius eſto mihi peccatori, juſtus deſcendit præ tumido Phari- ſæo externâ ſanctitatis ſpecie turgente in domum ſuam, Lac. 18. ver. 13. Pii religioſi,& ſancti viri nobis non deſunt confidlentes non in ſuis ſuis opetum meritis; ſod in merito,& ſanctitate Chriſt, ſibi per ti- dem imputata,& novitati vitæ ſtudentes. 51. Sextum poniüificia religionis fundamentum ſunt miracula: Qus religio ylurimis confirmatur miraculis, illa eſt vera,& Apoſlolica 2 proinde præ reliquis amplectenda. Atqui religio pontificia plurimis coufir- matur miraculis. Ergo.Scribit Bellarm. lib. 4. de Eccleſ.c. 14. ſuam Ec- cleſiã habuiſſe ſingulis ætatibus plurima,& teſtatiſſima miracula Franciſcum de Paula in novis Indiis doctrinam pontificiam, para- lyticorum, ſurdorum, mutuorum,& cæcorum curatione, atq; mor uui cujuſdam in vitam revocatione confirmaſſe; De B. Luthero di- cit: Bis tentavit miraculum facere: Voluit aliquando de quadam diſcipulâ ſuà Diabolum eiicere, ſed periculum fuit, ne ipſe à Dæ- mone occideretur: Neſenum in Albi miſerè ſubmerſum, ſpe mira- culi Lutherus vanis immurmurationibus fruſtra in vitam revo- eavit. 52. Reſp. ApPROPOSITIONEM, I. Sighum Antichriſti non eſt nota vera Religionis. At qui de Miraculis ultzmis temporibus gloriar eſt ſignum Antichriſti, z. Theß. z.v.). Adventus ejus eſt ſecundumo- perationẽ Satanæ, cum omni potentiâ& ſignis,& prodigiis men- dacibus. Apoc. 13. v. 13.14. Facit ſigna magna, ut etiam ignem faceret de oœlo deſcendere in terram, in conſpectu hominum. Et ſeducit habitantes in terra propter ſigna. 2. Regula igitur theologica, quæ his ultimis competit temporibus, eſt: miracula non probant ora- cula 3. Phariſaicum non eſt veræreligionis, vel nota, vel funda- mentum. At ſigna poſcere eſt Phariſaicum, Matt. 12. v. 3 8. cap. 0.y.J. Mar. 8. y. II. Luc. II. v. 2 9. Joh.z.v. 19. Cap. G. v. 30. I. Cor.. v. z1. Ergo. 4. Nota incredulitatis non eſt fundamentum, velſignum veræ Ee- eleſiæ. Atqui ſigna poſtulare eſt nota incredulitatis Joh. 4.v. 48. Di- xit jeſus ad eum. Niſi ſigna& prodigia veneritis, nõ creditis. Ergo. 5. Füdamentatum non eſt ſine fundamento accidens propriũ non fine proprio ſuo ſubjecto, ut nec ſubjectum modo ordinario ſine propriis ſuis accidentibns. Atqui vera ſancta,& Apoſtolica religio olim ob Apoffolis miraculis ſatis confirmata, doceri,& propagari poteſt absque novis miraculis: Nonenim omnes Prephetæ,& E- vangeliſtæ claruerũt miraculis, de Johanne Baptiſtà dicitux Job 0. y. 41. 4². Johannes ſignũ edidit nullum: Omnia autem quæcunq; G dixit dir danes de en 6 vefallöl Igr lira4 achutlg, Dodokbo, Uud: worntm oltenl doribWgo. § 494 de buommte woin tl fecett,Rgallal Mdiokeslnosad cos dkapunt d non edunt moru- mectareminer Nurmisdeaudt winhoumacgh S4. Nei rrrälo ed pes rtraltdoctrnam Mcitaram,ean urezuxnit M deim, von g. d uoddoct duunquodcun dve gam wend nodanodiRen monitlojutte ltidem non 79 Harz, twiracula. vortamſic ehleDon. eäälndue Patelonun ita= riſt, ſdiperg. b AMe ſunt miratale 4☛, G 4poſtoluag p0a hlurim canßt. eſta. 14. Ham k & iſſima minaal inat ntificiam pan. au atione, acyma ma eB. Luthetod- i IATndo de quadm culſr mait, neipledh: ereèſ erſum, ſpewin s Hf A in vitam tego- 6 dignum Hniihi gulheestemporibusglnn ntut- Zeſt ſecundums Lüit prodigisn na, amignem lir th ninum. ktledun itur theologiu ſtu— 5 non rolantur don 1 nota, velfund- m..12.y.38.7pPO0 4— 4 11 „ 8— K 8 * Fro. 4 30 ⸗y. I. V. 21. Elgo ¹ umn lſignum rer 8 1Ä credi ILatis Iob. 4 4 „ 2 ven 5,n6 creditis-n vI. 4 n entia. Fldens propr 1 A2dlo 10do ordinan T ct unne d. A ooſtolicalelb mn”“ wi cerl, X&! ropéne rh F oceri,& pt 0. rm pr ophete, 1ll des 15 1.4 7 im esn Kra gtiſtä dicit t uecl nem ql 3 4 19 11141 1(☛̈ laal dixit Johannes de hoc, vera erant: Et crediderunt multi illic in eum. 6. De falſis Doctoribus prædixit Chriſtus, quod ſint editu- riſigna, Matt. 24. ver, 24. Surgent Pſeudochriſti,& Pſeudo prophe- tæ,& dabunt ſigna,& prodigia. Quodi gitur falſis etiam competit Doctoribus, illud non eſt notæ veræ religionis. Arqui ſignor quorundam oſtenſio,& de iis gloriatio com petit etiam falſi ctoribus. Ergo. H. ApDASsuMrIoONEM refpon. 1. Miracula igitur de quibus Pontificii gloriantur, ſunt ſu perſtitioſa, Phariſaica, hy- pocritica, ſtolida, fabuloſa, hujuſmodi eſt illud, quod Jacobus ef- fecerit, ut galli aſſati& veru evolarint. 2. Remuttunt Pontificii auditores ſuos ad loca remotiſſima: Quæ verò cauſa alia quam ut eos decipiant& fallant? Cur in ipſorum præſentiàâ miracula ea non edunt, mortuos in vitam non revocant, ut eos ad exem pla do- meſtica remittere queant? Annon teſtis ocularis præferendus eſt plurimis de auditu,& aliorum relationegloriantibus? Quis ſobri- us in horum acquieſcet deliriis? J4. Mentitur Bellarminus narrans, Lutherum miracula tentaſſe, ſed perficere nonvaluiſſe. Nam. 1. Lutherus non novam attulit doctrinam ſed inculcavit apoſtolicam miraculis plurimis confirmatam, eamque ab erroribus variis, quibus erat coinquina- tarepurgavit. Miraculis igitur novis non erat opus. 2. Novum dicitur„ non quod his vel errantibus anteceſſoribus repugnat, ſed quod doctrinæ Pro pheticæ,& Apoſtolicæ contrariatur. Anti- quum quod cum eâ conſentit. Cum hac verò per omnia conſentit do ctrina, quam docuit& propugnavit B. Lutherus. Non igitur eſt nova ſed antiqua. 3. De doctrina his ultimis temporibus per mi- racula notificandã,& Ppropagandãâ nulla extat promiſſio, ſed præ- monitio, ut fallacibus falsorum Doctorum,& Antichriſti miracu- lis fidem non habeamus, ſed ab iis caveamus, Matr. 24.v. 24.2. Theß. 2.y.. Apoc. 13.y. 13 Iniquum igitur eſt poſtulatum, à nõbis require- re miracula. 4. Lutherus non miraculis, ſed ex Scripturâ ſacrà doctrinam ſacram confirmare voluit,& ſtuduit: Scribit in E piſtol. explic. Dom. 11I. Adven. Non fidendum eſſe miraculis„quæ fieri mentiuntur, vel etiam verè prædicant, ſed ſoli doctrinæ C hriſti,& Apoſtolorum. 5. Quæ igitur de intentione Lutherirefert Bellar 1 minus- do- § —— minus, ex mendaciſſimo Cochlæo verè ſunt fabuloſa. Bucholze- rus nafrat ex ore parentis ſui tipæ tuncaſtanist Lutherum Nefeni mortem vehementer deploraſſe„& hæc verba addidiſſe: Sipoſſem 2 1* miracula edere, nunc te excitarem. 6. Quare ſi miraculi appellatio- ne intelliguntur ea, quæin u a3 mortuos excitare, claudos ſanare&c. de iis gloriatum non eſſe culos incurrunt, cujuſmodi ſunt, Lutherum, nec mentem ejus fuiſſe his doctrinam ſuam comfir- mare conſtanter aſſerimus; Arſi miraculi nomine intelligitur vir- tus Dei interior, ut quod excitet Deushumilem& abje ctam per- ſonam eamque fingularibus donis exornet, ut doctrinam ſanam, Diabolo cum omnibus ſuis congregalibus, repugnante, repurget [atis miraculi in reformationis opere& doctrina Lutheri, notari poſſe affirmamus. Verus enim eſt verſiculus: b Lut herus decimum coufecit ſtrage Leonem De clayaã noli quærere, penna fuit. Item. Vir ſine vi ferri, vi verbi,& inermibus armis. Totius immenſas contudit orhis opes. b 56. Septimum pontificia religionis fundamentum eſt concorlia, & unitas: Quacunq, religio habet Doctores concordes,& conſentientes, ila pra reliquis eſt eligenda,& amplettenda. Atqui religio pontificia habet Do- dores concordes,&per omnia conſentientes. Ergo. Bellarminus lib. 4. de no- tis Eccl. cap. 10.. 244. Videmus omnesillas Eccleſias, quæ ab iſto capite(Eentiſice Romano) ſe diviſerunt, tanquam ramos præciſos Aradice, continuò aruifſe. Ibidem: Certum eſt concordiam eſſe ſi⸗ gnũ Regni Dei, quod ſtare debet in æternum; Diſcordiam autem regni Diaboli, quod tandem ruere debet. Et pag. 245. Ex hac, inquit nota clari ſſimum eſt, noſtram Eccleſiam ſolam eſſe veram Dei Ec- cleſiam: Siquidem in noſtra Eccleſiâ inprimis omnes Scriptores miriſicè inter ſe conſentiunt, licet fuerint homines diverfi,& in locis, tempotibus, ac linguis diverſis ſcripſerint. Ar tificioſiſſimus 8 4.. 8 12 ille Adamus Coöntzer ſeu Kuͤnſten Jeſuita Moguntinus in ſuo Jubilo jubilorum Jubilæo variorum exemplorum inductione id confir- mare ſtudet, hinc inde nonnulla corradit ut inviſam reddere veri- tatem theologicam aliis poſſit. . Keſp. Ap PROPOSITIONEM, I. Quodnon com- peilt. lGverteig 6 niwd conccd Thainonts alu Bb⸗ Lormna Durwodo ir nerSrondotes ha nartsCulto con b nornchndemne voit biett erle dleſumenen, Kqh gemmzrkyobdl tenggüitwinn ont ocadieſtsi na ts pmb Rdekdochge delaenim per Kpokolnm, k alhdn.; ompäomnino d daure kralaet deifcrcanerri phcüönonnulls nun rprein duhetmkccjeſti 7.9 4. Nenoy uurCacoixirr pokoat aoad rüleda de Galyn R fuillerr van dueyioddifere uueyits uni 8. 4 tholten dlle nid 4 tta A. Bucholze. ut Dlerum Neſexi b4 E dille: dipaſtn un iappellaro- tun, julmodi lun, s atum nonell 0Cttrſuam conft. nom emtelligturkü. nilg abjectam per t, u rinam lanan, 8,1G unte repulge loch utheli, notan 1 1 und um eſt cona ncord= tonſentientan irelntificia habtth- o. H= ninas li..n llascfas, quxah E tan ramospraclb m ncordiameſes In Se iſcordiam alten ..I1= 4.ExMaeinqh- petit ſoli veræ religioni, illud nequit eſſe infallibilis ejus nota. At- qui unitas& concordia non competit ſoli veræ religioni. Ergo Eſt enim unitas alia Pietatis,& alia impietatis: Chriſtus dicit Matt. 12. v. 26. Si Satanas Satanam ejicit, adverſus ſeipſum diviſus eſt: Quomodo igitur ſtabit regnum illius? Unitas& concordia erat inter Sacerdotes Baaliticos contra Eliam,& Michæam conſpi- rantes. Chriſtus communi ſuffragio ſeniorum,& totius populi ad mortem condemnabatur. Non ſtatim igitur, ubi eſtconſenſus,& unitas, ibi eſt veritas. z. Ex Symbolo Apoſtolico confitemur Ec- cleſiam unam,& quidem reſpectu unitatis fidei,& doctrinæ pro- pheticæ, ac Apoſtolicæ, Eph. 4.y. 3. 4.5. Soliciti eſtote ſervare unita- tem 8 piritus in vinculo pacis. Unum corpus,& uñus Spiritus fi- cut& vocati eſtis in una ſpe vocationis veſtræ. IInus Dominus, u- na fides, unum Baptiſma. Itaque unitas non conjuncta cum vera fide,& doctrinâ propheticà,& Apoſtolica eſt pernicioſiſſima: Ec- cleſia enim ſuperædificata eſt ſuper fundamentum Prophetarum & Apoſtolorum, Eph. 2.- 20. Veritatem& pacem jubemur dilige- re Zach. 8. v. 19. 3. Unitas alia eſt abſolutiſſima,& perfectiſſima, omnis omninò diſſenſionis expers · Dabitur ea in Eccleſià trium- phante; Et alia eſt fundamentalis, quæ conſiſtit in conſenſione fi- dei fundamenti, ſeu principalium Articulorum fidei, licet de adia- phoris nonnullis, vel de interpretatione quorundam teſtimonio- rum Scripturæ incidant differentiæ: Hæc eſt unitas, quæ locum habet in Eccleſiâ militante. Ex parte enim cognoſcimus, 1. Cor. 13. v. 9. 4. Renovatio in hac vita inchoatur, in futurà conſumma- tur: Caro igitur concupiſcit adverſus 8 piritum: Et inter pios ſub- oriri poſſunt differentiæ: Inter Paulum,& Barnabam facta eſt diſ- ſenſio, ita ut diſcederent ab invicem, Act. 1½. v. 39. Paulus in faciem reſiſtebat Petro, quia non recto pede ambulabat ad veritatem, Gal. z. v. II. Fratres quidam expoſtulabant cum Petro, quod auſus fuiſſet Evangelium gentibus prædicare, Act. 11. ver. 2. Quare non quævis differentia tollit Eccleſiæ,& unitatis communionem: Nes in hac vità unitas omnibus numeris abſoluta eſt ſperanda. 58. Ap AssuMrIONEM 1. In Ponrtificid Eccleſia eſt quidem qualiscunq; externa,& apparens unitas conſiſtens in cultu viſibili,& in ceremoniis; Sed non eſt unitas interna fidei: Ad 2 oculum oculum illudoſtendit Pontificiis Flacius Iliricus in libro de ſectis, diſe ſidiis,& diſſenſionibus Pontiſiciorum: 4. Septem Papiſticæ concordiæ Species dari poſſunt: Prima eſt Satauica orta ex Diabolo ſtudioſè præcavente, ne regnum hoc vicarii ſui diſſolvatur. Secunda eſt Po- litica Quemadmodum enim homines ideò conſentiunt, quodu- nius Monarchæ poteſtati ſe ſubmittunt: ita ſcriptores Pontificiiaà clariſſimà Scripturæ luce diſcedunt, ut omnia ſua unius Pontificis judicio ſubiiciant. Tertia eſt beluina: Scripturarum enim lectio non conceditur Laicis. Hinc plæriq; parum de religione intelli- gunt, ſed inſtar gruum aliorum opinionem ſequuntur, eaq; vera eſſe cenſent, quæ vulgò ſunr recepta. Quarta eſt Iſchariotica: Nam munera& præmia multos in unitate papali detinent. Quinta eſt tyrannica: In papatu enim homines minis, carceribus, perſecutio- nibus,&c. ad idolomanias pontificias approbandas coguntur, ut teſtantur vel inquiſitionum Hiſpanicarum ſpecies. Sexta eſt hero- diana: Quemadmodum enim Herodes& Pilatus inter ſe maxi- mèdiſcordes de Chriſto interficiendo conſentiebant: Ita Ponti- ficii inter ſe diſſentientes conſentiunt, quando Proteſtantibus in- ſidiæ ſunt ſtruendæ. Septima eſt accidentalis,& extrinſeca: Conſen- tiunt enim non in fidei unitate; Sed in ceremoniarum confot- mitate. 59. Diſſenſiones eſſe inter Pontificios de variis fidei Ar- ticulis internam unitatem diſcerpentes oſtendit Flacius primo Generaliter: Quinque enim ſunt mutationes doctrinæ pontificiæ 1. Lombardica. 2. Thomiſtica,& Schotiſtica. 3. Monaſtica 4. Interi- miſtica. ⸗ Ieſuvyicica. Secundò ſpecialit er: Altercanturenim inter ſe de variis fidei articulis, idque in ipſa collarione oſtendemus. 60. Qugdl attinet Eccleſias Erangelicas, negat Bellarminus in illis eſe veram unitatem, eò, quod Lutherani vix dum nati dividi cæperint in A- nabaptiſtas, confeßioniſtas,& Sectarios,& jam ſint diyerſißima ſectaab- uno Lut hero prodeuntes. 61. Reſp. 1. Anabaptiſtas,& alios Sectarios Auguſtana confeſſio apertè,& perſpicuè damnat. Ergo ab his ſeſe ſeparat. Er- Sonon ſine inſigni injuria Bellarminus ejuſmodi ſectarios ſocie- tati noſtræ adſcribit. 2. Apoſtolus dicit Act. 20. v. 29. Ego ſcio quoniam intrabunt poſt diſceſſionem meam lupi rapaces in vos non wtte grg keparde 0. 1slm derni mnſturmlaln.. 1 dtgund om rrle jurcceslnt elitpulblic 6 laie ür Apolt zodögpbenurgen losgtne taho rretekläehh lrochäater 4. nogob., Nandfolſteter r. 4 9 nahſtineyumn kealädiuuyen G. Kep. kentes non fete molünrgrim ntcpnelee umfliſe eri doredd noke lutmjamtü t g Jaiune nonconledld, Epdüche odcorcane wrnaſedimt Tneis conco) &poſtolic ch püs& 0 mnboliisg Ardcule (ponguarſta 64 0 4 lün ie ſau licx concordie 2 adolo ſttadioſe Wn zecundachha. dG— tiunt, quoda. da res Pontifci mniſ um mmius Dondidi ript um enim leci umſ ligione imell emMlmtar eaqe- artaà f†(hariotica: Nan ali&= vent. Quintad s,Ca= bus perſecuto pprd alas coguntu,n um 2s. Sexlaetthat s K&. ſi lus inter lemau conlm bant: ltabohi quant= roteſtantböt alis, ſ trinſeca: Cotr in cormoniarum cohr ontifide vatis fäeit tes G=*π☚dit Flacius pini arion trinæ ponitt aca. ³— maſtica 4. n9 ter: 4= canturenim m colle oſtendemb elicad tt Bellarmhns ni 2 lrridiceptrini ix dun wAar,(h perſipims ſal ¶ 1— ti 8 p Xald rrisaugi Erdtz his ſeſe lepann di ſectariosbo 1 ſ 4 * 6 . 20 dic emm non parcentes gregi. i. Cor. 11.v. 18.19. Audio ſciſſuras eſſe inter vos & ex parte credo. Nam oportet hæreſes eſſe. Chriſtus dicit. Matt. 13.y. 25. Cum dormirent homines, venit inimicus ejus,& ſuperſe- minavit zizania in medio tritici,& abiit. Iltaque Eccleſia militans non erit pura ab omnibus omninò ſchiſmnatibus: In ovili graſſan- tur lupi rapaces:Intra ſemen deprehendunturzizania. 3. Ex Ec- cleſiis Apoſtolicis egreſſi ſunt hæretici,& ſectarii, Cerinthus, Ni- colaitæ,& c. Apoſtolus dicit Epheſinis Epiſcopis, Act. 20. v. 30. Ex vobis ipſis exurgent viri loquentes perverſa, ut abducant diſcipu- los poſt me. At Apoſtolicæ,& primitivæ Eccleſiæ unitas non pro- ptered eſt labefactata. Cur igitur ſectarum origo Eccleſias noſtras jabefactarer: 4. Cum Exvangeliſtà,& Apoſtolo Johanne dici- mus, l. Joh. z. y. 9. Exnobis prodierunt, ſed non erant ex nobis: Nam ſi fuiſſent ex nobis permanſiſſent utiq; nobiſcum. 6²½. At pergit Bellarminus& quaſdam ex Scriptis Lutheri con- tradictiones proponit, variatam eſſe Auguſtanam Conſeßionem oſtendit, G de aliis dißidiis perorat.. 63. Reſp. 1. Contradictiones iſtæ plæræque ſunt appa- fentes, non veræ. 2. Scripta Lutheri poſteriora præferenda o- mninò ſunt prioribus: In præf. Tom. z. ſcribit ipſe Lutherus: Hæc ideò narro, optime lector, ut ſi lecturus es opuſcula mea memor ſis, me unum fuiſſèe exillis, qui ut Auguſtinus deſe ſcribit, ſcribendo,& docendo profecerint, non ex illis, qui de nihilo repentè fiunt ſummi, cum nihil ſint neque operati, neque tentati;, neque exper- ti. z. Variata eſt Auguſtana confeſſio non communi Proteſtan- tium conſenſu, ſed unius privati hominis auſu. 4. Priſtino nito- riin publicis conventibus eſt reſtituta. 5. Iri Eccleſiis noſtris eſt concordia non ſimulata, ſed vera: non coacta, ſed libera, non ex- terna, ſed interna, in fidei,& doctrinæ unitate conſiſtens: Eſt enim in eis concordia& unitas. 1. Canonica cum docttinà Prophetica, & Apoſtolicâ. 2. Eccleſiaſtica cum ſcriptoribus Eccleſiaſticis hoc eſt, piis& orthodoxis patribus. 3. Symbolica, quà doctrinam in Symbolicis Scripris, ut ſunt Auguſtana confeſſio, Schmalcaldici Articuli&. amplectimur,& propugnamus, eumque, qui illam oppugnat, fratrem in Chriſto agnoſcere recuſamus. 64. Quamobrem quoniam fundamenta, quibusnirieur 35 Papatus⸗ lacia& fraudulenta, juſtiſſima habuit B. Lutherm ndi,& nos urgentiſſimã eundẽ fu giendi 3 Nam ꝗefecit à veta fide,& de graviſſimis erroribus jam ſæpius admonita pertinaciter in errore perſiſtit: Cultum reli- gioſum uni ſoli Deo præſtandum in cultum idololatricum tranſ- formavit: Diſciplinam Eccleſiaſticam in crudulem tyrannidem —. 3 3.. Ar 3 n, 2. tranſmutavit. Omnes igitur pu juſtiſſimam habent cauſam Pa patum fugiendi. b .... 4A ſido. d 2,2 Ir 8 65. Defecit Eccleſia pontificia à verà hde, primo, quia lefecit a principio fidei, quod eſt Scriptura Prophetica& Apoſtolica: Hanc enim literam mortuam,& Theologiam atramentariam ſcriptores pontificii appellitan t, cum fabu lis ſopi abſdne Eccle- ſiæ authoritate conferunt. Secun dò, ipſam fidem mitis modis op- pugnant: Nam juſtitiam fidei evertunt& ſuis operibus confidunt, legem Dei à ſe poſſe impleri ſcrib unt: Sacramentum cœnæ non ſi- ne grandi ſacrilegio mutilant: Nundinationes Miſſarum,& In- dulgentiarum inſtituunt,& hunc infinem de Purgaterio quodam poſt hanc vitam plurima fabulantur. 66. Transformavit Ecleſia pontiſicia cultum religioſum uni‚ſo- k Deo præſtandum in cultum idololatricum, dum ſtatuit ſanctos reli- gioſe eſſe invocandos, Deum per imagines adorandum. 6 72. Tranſmutavit Eccleſia pontiſicia diſciplinam Eccleſiaſticam incrudelem tyrannidem. Namaſſerit, Papam habere idem conſiſto- rium cum Deo,& idem tribunal cum Chriſto: Tyrannidem Ec- aleſiaſticam adauxir ſeculari: Adſcribit Papæ poteſtatem in o- mnes Reges, Principes,& in omnia regna mundi. Oſtende- musillud in Diſputationibus ſubſequentibus, „)& breviter refurabimus, Papatus funt fal cauſam eum deſere Eccleſia pontificia EI NMI Praſtau- -00 Subl Da/O 1 hei T juntem LCnanen Nahtanhätla Nüanagun F Jalranent leInruhn. ln giiung Mer Ghut Lümhhäm Otnecluolas Tihargaui Viigea⸗ hſtlum he Nechereſel Cnto) Mata. Nändun Hoyrilu Aduru- Nabepte a len inntin 4 vehi ilt buit. luthem de tugiendi: Nan de Pmis ertondun re g Mir⸗Cultumtal um ſElatricum tunl. ncd* m tyranniden manſeent cauſam h de,, quia defect 0pt= R Apoſtolia 20loh atramentanin dulisſte diabſqnekccde mt miris modso- Kluig ibus conäm crat rum cœneænonl- natic NMiflarum,&h m dorm zaterio quodu cia cà*a religioſamu- 1, duft 2 tul nit lanGoss nes ar ndum. idium kaaleſ lſuin wumn.— e idem confit Chri- I) rannidemke dit P= poteſtatemi ine a regt undi. Oſtend sſubt Arnüibus, oimut Pnbar SEd atꝗ, Doctißimo Viro Dn. MN.SOTTONIBRAII EN, Sub Reverendo Clariſſime Viro, Dn.D. IOHANNI GISENIO DE PA- patu lu giendo Reſp ondenti, amico ſie oculiſſimo. T jam tempus erat, quo tandem fulmine verbi Concuteret cæli& terræ Rex Vejovis argem Romann, ut Paulus longe prædixerat ante, Nectare quo rurfum cæleſti Eccleſia verhi, Et Sacramentispuris frueretur in ævum. Ecce Antichriſtus ſummo de pectore ducit ILam graviter gemitus, querulis jam jurgia verhis Miſcet,& his tandem dictis tectum omner Feleri Quis noſtris miſerus fuccurrit ſedibusteheul O tu cælicolum nobis carißima turba, Si benè quid de te merui, veneratio noftra, Si tibi grata fuit, ſedis miſerere labentis 0 ſolium Petrilſolium cur Petre relinquis: Flectere ſe⸗ Knes ueo ſuperos, Acheronta movebe- Currito Dux Erebi, h di ſuccurre cadenti: Dixeras, God licto citiu 5p hleget ontis opaci Pandua Nui portæragnac. omitante caterva Horridus incedit. Plato monſt ra horrida promit, Ac Antich: ſtama diclis allatur amicis: Nate optate mihi, mea magna&terta voluptas. lam demum aiua tu ꝛuelius confidito rebus, Sunt hic permult. Fidi optarique miniflri, Arte, dolis fuco, pollentes fraudibus, aſtu, rorvd incedentes, ſimulatà mente loquentes, Firmiter, hi noſtri norunt myſteria regni, Hos tibi commendo, noſtro ſuccurrere regna z1 Nutantipoſſunt, multa& nosprole bears. Hac ait,& tenues procul eyaneſcit in auras. Aggrediuntur opus, ſedem fulcire ſtudentes; Pars clamore vocatz noſtra eſt Eccleſia, noſtra eſt, 9 1„ 7] Qup ruitis miſeri Petri cur linquitis arcem? ALlls. — Pars ait: porrificum terrorum& fraudis abuude eſt, sifraudes fallent, totopugnabitur orbe. Fundamenta locant alii, ſediq, cadenti. Fulcra parare ſtudent, cura& labor omnibus unus. Cheidd Hic promit ſeptem, duodenas ille columnas, Quindenas alius: mira eſt Eccleſia certe, V Et mirum ſolium, numero tam diſpare gaudens: 0 H Scilicet ut nunquam conſtant mendacia vana. Sed te non clamor, non fraus non terreat error, INl, K. Hoſtis nec ſeyus terror, perchare Magiſter, A15, T Aude forti animo ſub tanti Præſidis armis, SH Romaàne ſedis jam fundamenta ſuperba Deſtruito, fraudesque nota technasque repela, Qua ſit falſa cohors, quæ vera Eécleſia monſtra, Tuta tibi cernis nam propugnacula helli, cokl- 87 Diwinum verbum, quæ ſunt& nobile verum, Aggredere,& magnos juyet exantlaſſe labores, 3 ¹ Tepatria excipiet lato quandoq, triumpho, Munera& accipies leti quandoq, laboris. Gratulabundus accinebat Johannes Binchius Hervor- dia-Weſtphalus. D E PAPISMO ISPVTATIO PRIM 4 rau. Et Tdem: in ſpecie utes 98 APATVS ONRITGINE, ET babA t, ALIIS NONNVLLIRS OVESTIO- nibus Gre viter reſolutu, V VXY Lul m Chriſto Duce,& Auſpice Chriſto . FuB PRESIDIO 4 IO HANNIS GISE- d NII, SS. THEOLOGIE DOCTO. ſee, RIS, ETORDINARIIIN INCLVY. mas, ta Academia Gieſſenaà 2 Profeſſoris. en-— RESPONDEBBIT 1 1— COELESTINUS MISLENTA ANCERB URO genſis Boruſſus. dLhle In Auditorio Theologico ad diem 18. Octob. poris 1454 — 2utnas liu, e pomeridiaub. C 1 E:.5 8 K,. Vpogr apheo Caſpars Cbemini. Anno M. DCXVII. 8 Apidoſe tbhonnül damuhoc: cnuod SWllnmen geren, 7 1n en aäxgn ecteleco uib jädl utum, 3 renrane . „ 84 eeeeses S5eeegee DISPVTATIO PRIℳMA, ET Q1 EM DE PAFATV& GRIGINME., & alius nonnulli quæſtionibus brevi. ter reſoluiv. 1 1 131s8 1. =Nuus jam agitur cẽteſimus, ex quo Deus be- F) nigniſſumus& præpotentiſſimus per fidele mwiniſterium B. Patris Martini Lutheri tenebras regni Antichriſtiani diſcutere cæpit: Evangelii lucem claro jubare ſplendeſcere fecit, qui in Ncoœcas tenchras demerſi crant, S&ahoſtiliter ſeſe e non opponebant,câ illuminavit. er 2. Quamvis verò milleille artifex Satanas divino huic operi miris modis, arte& marte, occultè& maniteſtè, fallendo & ſœviendo ſeſe opponat: Quamyvis præterlapſis annis per Jeſui- tas& Pontificios in Auditoriis& ſuggeſtis alta vocc clamarit, fu- turumut hoc anno lux hæc Evangelii extinguatur, tenebræ rur- ſus introducantur, Antichriſtus mundum occuper, hac addita ra- tione, quod omnis hærelis intra centum annos ſit conſopita: Sin- gulari tamen Dei benedictione Reformationis hoc opus ad hæc uſque tempora eſt conſervatum,& conſervatur. 3. Quare Pſeudoprophetæ lli Efauvixici meritò pudore confunduntur, cum ipſa experientia ipſis reclamet, ut teſtantur varia regna, Principatus, Comitatus, libaræ Reſpub.&c. 4. Nos verò immenſi ejuſmodi beneficii merito devotã mente recordamur„Deovlementiſfimo immortales gratias agi- mus, jubilamus, gloriam nomini cjus cantamus, gloriam laudi ejus damus,& ut nos in agnitione verttatis clementer cenſervet, ardenter precamur. 5. Quem in finem, ut&in amorem, 8defenſionem veri- A2 arl⸗ — —— — 2* bebant, diſciplinamque in cerris ſibi commiſſis provincuis ur 4 DS PA PI S M G tatis ecrores Portificiorum ordine proponemus, modeſtè, piè,& breviter refutabimus, muruiſque collationibus examinabimus. Adſts nobis Deus benigniſime, ut feliciter ſcopum attingere poßimus, averte quæſumus impedimenta, ne in curriculo retardemur, Amen, Amen. 6. Papiſinus igitur eſt Antichriſtianiſmus: Oppugnat: enin Chriſtiperſonam, benefiia,& oficia, Propheticum, Regium& ſacerdotale Vocabulum Anrichriſti quomodo generaliter,& quomodo ſpe- eialiter pro Antichtriſto illo magno uſurpetur, alibiexpon emus. 7. Papa nomen in primitivà Eccleſià omnibus Epiſcopis commune erat, ut jam apud Larinos nomen Concionatoris, apud Germanos vocabula Prieſter/ Pfarher: Quando verò inſtitue- bantur Metropolirani, qui inſpectionem inreliquos Epiſcopos ha- ·ℳ 4 ge- bant; quatuor hi per excellentiam nominati ſunt Papæ„Utpote, Romanus, Alexandrinus, Antiochenus, Hieroſolymitanus. 8. De derivatione vocabuli hujus diſputant Gram- matici. Sunt qui Hebraitum Mudeſſe opinantur,& deducunt per metatheſin lirerarum,& geminationem ſyllabarum, avoce Abh quæ Patrem ſignificat. Alli Arabicum, quiderivantilluda voce Baba. Alii& quidem omnes ferè Docti vocabulum hoc origine Gracum eſſe cenſent, derivantes illud à vocabulo mdlaras quæ vox lberorum eſt patribus blandientium. UInde eſt rarτπιεαιν — adblandiri patri vocando Papam, videatur Scapala. Papa igitur di- citur, quafi Chriſtianorum Pater.(Quidarr latinum efle cenſent, Papam dickumreſſe putant, quaſi Pattem patriæ conflato no- rrine ex pfiofibus vocum iſtaruumm ſyllabis. Alii alias alluſiones tradunt. Ex quibus omnibus colligitur, vocabulum hoc prima origine eſfenomenhonoris& di gnitatis. 9. Cum amem nomen hoc Tex faſtu& atropantid Ro- manus Epiſcopus fibiarroger.2. Quo ſenonmomindivit A poſto- Ius Petrus, ſed momfine ouuir ges Suee⸗ 1. Perr.·.v.z. 3. Cumque in Pprimirivà Eccleſid nomen hoc omnibus Epiſcopis fuetit com- mue; inique ipfum facere, aſſerimus Et. ſi hodiernolum Ponti- ficum do ctrinamr& nrores introſpiciamus, notationis rationes . 9;.. Per νtau ipſis competere, concludimus. . 10. Finis Papattts eſti ſeculariter diteſcere, re gnare,& tus⸗ piſfimum Piflimu 3 — * nung Tälhedä M z ells Uurfman . öſe jdſcpope Aüun lorainRc. PUcet Inuglemgair logreum Kc ſaltebe AArorio deb Aunſduſtyn mengtturiſi tnürknrden mlaphahaſg dniſeärlha nullonnhnonun Nähnaunuannl mitanemem Wilar ujantan dſCulci. Qua b Ktanm nprranarva maſten, ai otunenm wrynmun 1 Ahn n modelsi diqt us examimbn dumnt gere poßimu⸗ rden—hnen, Amen. 1421 Oppugnat.a ncne gium E ſacnin aera R quomodal upet= libi exponenu ccle=eumnibus kyiin nononcjonatorh,⸗ 1 do verdinlih ninſi luos Epiſccyuk con zis prorincbuss om=r ſunt P 9e rher vſelſ us. Rl- diſputam O opite ar,& deducus mff= arum, avocl m, r erivantilludan Gb lum hocohgs 1à M= ulo warraf nde eſt rarn wm atd p a.Papaigm dAs. 19 8 ca inam ele centen, Latl= patrix confuo abh Ali alias allolecr abulum hocp r t 1 8 Sre 434 9 &‿‿‿ atrogmtiih ſene Gwinifit Ipo 1 A= VyI. 3. Cwnqle 1.— 4 —„. 1 bos Kcops mellt dl E d rnoinhTor ⸗ 4 1. 1 arnd.= hofttlohts rabd „ A . 0 mae,. Erd=efte, reghe piln 1 D wsupau 1 A 7 1900 I. 3 piſſimum quæſtum inEccleſi fadere. Hinc diſputant hantificii de indulgentiis, de ſanctorum meritis, de Purgatorio, de pote ſtate Papæ, de ſatisfactione&c. 2. Chriſti doctrinam obſcurare, Eccle- ſiam opprimere&c. 1I. Objectum Pontiſiciorum eſt doctrinam Antichriſti inculcare& propagare. 12. Adjuncta Papatus funt varia, ut:Inexplebilis avaritia, ſcortatio,&c.ʒ 1 m 13. Placet breviter inquirere in originem Papatus. Eſt verd inquirenda vrigo dominatus G&doctrinæ. Quod Papa ſibi poteſtatem ſupremam& quidem politicam in Imperatorem, Reges, Princi- pes adſcribat, teſtantur publica ſoripta, comprobat experientia. Ex Antonio de Roſellis eitat Marcus Mantua hæœc verba: Quod ſolus Petrus viſus ſit per mare ad Chriſtum venire; id mſticè deſienavit totum orbem futuri ſub imperio& dominatu Papa. Clemens Y in liba Clemẽ- tinarũ rit. rr. deſententid& re judicara, c. Paſtoralis. Papa inquir ſi- ne dubio hubet fuperioritatem ud imperium,& vacante imperio, impera- tori ſutcedit. lib. z.& 3. cetemoniarum euriæ Romanæ legitur: Papæ nullivmninò mortalium reverentiam facut: Sed Imperatori ad oſculum pedumi aliquantulum aſſurgit: Omner autem morrales, cuiuſcunq́ ſint di- gmitatis& preeminentie, cumprimum in conſpectum Pontificis adve- niunt, diſtantibus ſpatiis, ter debent ante illum genu flectere,& eius pedes oſculani. Quændo vero Papaper ſcalam uſtendirequum tunc Imperator ſapham equl Papa lis tenere debet,& cum aliquuntulum per ſienum duce- re: Quopdſiaurem Pontifex nonequv, ſeu ſellà vehi, aut portari velittuan Imperator vel Rex, ſi adſunt, debent ipſam ſellam, cut inſidet Pontifex, hu- mex is ſuis portare: Imò Imperutorin convivio Papæ aquam praæbere debet ad lotionemmanuum: Quin& Imperator, vel Rex Romnnorum debetpor- tate primum ferculum un meuſam Pupe. 14. Praxis Eccleſiæ Romanæ dominatum hanc Pape in Imperatorem, Reges,& Principes oſtendit: Annn enim Vrbanus & Paſchalis z. Pontifices, Henric IV. vivum graviſſimè ſunt perſe- cuti,& mortuum corpore effoſfo, ne quidem im erra quieſcere; ſedintegro quinquennio in humatum jacere voluerunr? Papa Alexander juſſit, ut Fridericus Barbaroſſa humi ſe proſterneret,& hecpacto abſolurionis gratiampeteret. Ubi Pontifex proſtrati 3 Im- 8 4 4 1 b 1 1 6 DrI PA P IS M O Inperatoris collum pede conculcans ex Pſal. 91. dixit: Scriptum Kauenlomat eſt ſuper aſpidem& ballieum ambulabis,& conculcabis Leo- p nin don nem& Draconem.= Ia Canbrunls np, ..... lec ube Kom 15. Si quis verò inquirat in originem huj us primatus, ſeu qus unhn dancel jure Papa uuverſalem hunc primatum ſibi arroget. Reſpondent jure Nütrimr divino cum eum immediatè habeat à Deo. 2. Decteto ac conſenſu§. Ro- 1 nuf manilumperii,& ordiuis cum primis politici.3. 3 pprebatione, Econ ſenſu to- u lrgegn tius Ecleſia. 16. Reſp. Verùm aperti Hima proferria Pontificiis menda- 6 AN V cia breviſſimè oſtendimus. Vniperſalem igitun humcprimatum Taps negnieum o non babet à Deo: Nam non teſtimonium, non exein plam in ſpecis Inijeninde ſaltem probabile proferri poteſt, quo id confirmetur. Chriſtus di aackamaumas cit: quis me conſtituitj udicem, aut diviſorem inte rxos? Regnum gunn nſt meum non eſtde hoc mundo. Reges gentium dominantur,& qui ſus daſu za oteſtatem habentbeneficii vocantur, vosautem nouſic. Apo⸗ der ſoägln ſtolus Petrus J. Pet. 5.v. 2.3. Paſcite, inquit, gregem, qui Nobis com Nonan eu miſſus eſt, curam flius diligentem agentes, noncoa é, ſed liben- llnuin Gntan termon turpiter affectantes lucrum, ſed prompto animo. Neque ülalsgetsge ut Dominantes cleri: Sed exemplar facti gregis. Quod magno cr den lthens more opponunt Pontificii ex Matth. 16.& Ioh. 21. alibi examina- nſgſ Contta bitur. b b mn edask . Secundum itidem membrum 5de Decreto S. Romani lm 1 Ktgüdt offr perii falſiſſimumeſſe patet inder quod exnullis hiſtoricis fide di Vetldar. gnis, exnullis Actibus, adeoque receſſibus ordinum Imperii de ahe äni V cretum illud poſſit oſtendi,& confirmari. a. quod Dominatul iſtt Kandenaen— Pontificio ſemperreclamarint ipſi Imperatores, Principes, Hi- Ihjagenda ſtorici, Oratores, Poetæ Jureconſulti, ut Petrus Ferrarienſis, Alam Nufte Bernhardus Gloffator, Marſilius Ficinus Patavinus, Wilhelmus Dur zube oe Occan, Franciſcus Petrarcha, Hieronymus Savanorola,& com icſa Om Slures alii, quade re videatur Catalogus teſtium veritatis. ſasriefhe 18. Sed provocant Pontificii ad donationem Conſtantini Töang uan de qua fabulantur, Conſtantinum hoſtem adhue Chriſtianorum, eanffäh en 1 leprà infectum perſomnum aà Petro& P aulo admonitũ fuiſſe, ut eh ſe Sylveſtro Papæ Romano tradere tpurgandũ: Baptizatus ipſe& W nn 76 ſanatus cidem Sylpeſtro ejaſque ſucceſſoribus donaſſe fingt hanga tur 51— Sexn). dixit: Lchh u b= Cconculcabi nenen as primatusſ 1arA Reſpondeut 1.„= to ac conſenſall 1.z. ℳ*= zatione,Gemſa prota. Dontifcciumen dlem buncprmauma lum,= exempluminhe oid mirmetur Chitb diviſt=xintervosRegu sget ²adomimuu aur autemnaſeeht aquit a gem, qui Ghir gent=on coactè,ir „ſedh= nptoanimo.s actig 23. Quodmug h. 1==h. 2I. Albiezan nbru Decrttos lumai- uodt allis hiltoncöit eccſh= ordinum npene urma quod Dduin 1 Imʒn ores, Dauapeit nſulf t Pexrus Ra eicin— rrxidas Nüt⸗ ronyſ²- Savanoigh, i lau mvenag., uationem Cinhät a1 Aranult 4— dhuRc Cu &( admonnt0 d ro X́ ü: Baptiranut tpu= bus gouui 3 Dois Eur ATI 1 I. 7 rur urbem Romanam totum occidentis imperium, ſimulque Imperatoria infignia. I jure Canonico dict. 96. cup. 13. ſic legitur: Conſtantinus Imperator coronam,& ominem regiam dignita- A*.A*.„* 8„. tem inr urbe Romanà& in Italia,& in partibus occidentalibus Apoſtolicoò concefſit. cap. 14. Conſtantinus Imperator quartâ die ſui baptiſmi irileginm Rommafuaeeleſie Pontifici eontu- lit, utin toto orbe Romano ſacerdotes ita huno caput habeant, ſicut jndices Regem,&c. 11. 19. 1. Refp. Inſtrumentum hoe& fundamentum, quod magni faciunt Pontificii, falſum frctum, ſub& obreptitium eſſe, invictis evinci poteſt argumentis. Nam 1. Quivitam, res geſtas & acta maxima& minima Conſtantini deſcripſerunt,& conſi- gnarunt, ut Euſebius, Socrates, Theodoretus, Eyagrius, Rufinus, Eutro- pius„Oroſius, Paulus Piaconus, Beda, Nistephorus& alit, tam immo- dicæ prodigalitatis nullam faciunt mentionem. 2. Pontifices Romani ipfi cum ipſis Imperatoribus de ſua potentià& am- plitudine contendentes in jure ſuo, quod prætendebant, mul- tis ſeculis perſequendo, nullum hujus donationis fecerunt ver- bum. 3. B. Lutherus dicit Fom. 6. Jen. Germ. p. 489. Erſtlich/ iſts war/ daß Conſtantinus dem Bapſt hat gegeben das gantz Oecci⸗ dent/ oder das beſte halbe theil deß Roͤmiſchen Reichs/ warumb hat ers nicht offentlich gefordert vnd beſeſſen/ in ſo viel hundert Jahren. II. Warumb legt er noch heutiges Tagsnit Brieffe auff/ daß er ſey Koͤnig in Welſchland/ zu Franckreich/ Hiſpanien/ En⸗ gelland/ Vngern/ Behem/ Polen/ Denmarck/ vnd vber Meer in Africa/ Numidia/ dazu in Teutſchland/ denn ſolche Laͤnder gehoͤren zu dem Roͤmiſchen nider Reich oder Occidentiſchen Reich. III. Dazu haben noch vnſere Deutſche Keyſer/ Als die Hertzogen zu Sachſen/ Otrones vnd Henrici: Rom vnd Welſchland inne ge⸗ Habt fuͤr fuͤnffhundert Jahren/ Baͤpſt ab vnd eingeſetzt/ vnnd alle Bißthumb verliehen/ wie das alle Hiſtorien zeugen/ biß die verzweiffelten Erzbuben/ Bapſt Boniſacius Octavus/ vnnd hernach Johannes der zwey vnd zwannigſte/ vnd Benedietus der Zwoͤlffte kamen/ die ſtengen an die Stadt Rom ein zuneßmen/ vnd ſeaten den Rahrab iſh. im 20.4. Re⸗ C—p——B— Nͤͤͤ‚ee————=ſͤ 6 X 4 8 4 1 7 8 — ——— 8. D 10 PA E 8 M O 20. 4. Kefert Euſehius lib4. de vita Con antini, ipſum brevi ants obitum imp erium inter filios ita diſtribuiſſe, ut natu maximo occidentem, ſecundo orientem, tertio interjectas regiones aſſi- anatit. Eandem diviſionem commemorat Socrates lib. 3. Hiſtor. Eccleſiaſt.c.ult. 5. Non tantum Italiæ, ſedetiam urbis Komæim- perium nes Conſtantini ſucceſfores permanſit pernannos140 LneaAnnum Chriſt 410. Ecquisigitur ſobrius P apæ Romano donatum illud fuiſſe affirmabit? 6. Taceo, quod cumimperium occidẽtis vexaretur AGothis, Vandalis, aliiſque barbaris nationi- bus Roma in jure Imperarorum ſemper manſerit. Taceo quod Longobardi univerſam Italiam per annos mulltos tenuerint. Peæ- tereo quod Euſebius lib. 4. de Vita Conſtantini: Socrates lib. 1. capa. Theodoretus lib. i. c.1 Hieronymus in Chronico. Ambrzoſius de ob- itu Theodoſii unanimiter teſfentur, Conſtantinum nonniſi pau- Iô ante mortem, non Romæds lyeſtro Papa, qui quinꝗue prope annis ante inter Vivos eſſe deſierat, ſed Nicodemiæab Eüſéebio baptizatum fuiſſe. lai 1 z. 5.Complures igitur Romanæ ſedis Advocati diſente affirmant, capitulum illudtotum, quod eſt de donatione Com ſtantini, in antiquis De creri Gratiani Codicibus non legi: Anto- niuus Epiſcopus Florentinus primæ partis hiſtorialis tit. 8. c. 1. ſcri- bit: Caput illud non haberi in autiquis Dacretis: Quid ergd, G quuntum Conſtantinns lonaverit, non eſt bene certum. Nicolaus Cuſauns lib. 3. de Concordid Catholicà, abſ, dubio, inquit, ſinon fuiſſet illud dictamen de donatione Conſtantini Apocryphum: hoc eſt falſum,& adlulterinum, Gratianus in veteribus Coditibus,& Canonum collectionibus inveniſet: Sed quia non invenit, non poſuit. AEnas Sylvius, qui poſtea Papa pius II. edictus, in libro quodam, quem adhuc Cardinalis ſcripſerat, nſtrumentü iſtud donatiehis Conſtantini falſitatis apertè arguit. e, provocant deinde Pontifcii ad donarionemn Lulovi- tz Imperatoris Pit, de electione Romanorum Pontificum à Ludo- vico Komanis conceſſa quæ narratur diſt. 63.6.30. 23. Reſp.*. Etillud capitulum confictum eſt, cum à Bi bliqthecario Papæ, atque ſic Afuſpecto authore proficiſcatur, ut teſtatur Plarina in vita Paſchalis 1. Sabellicus Ennæad. 8. lib. 9. Volateranus anthropologiæ lib 22.2. Paſchalis I.d populo vi coa- Ctus ——. DI Itbt pontit Neuue- Ludorih Inersol uuuy uimfälttlbac ddtouwnctoutn euerlnilen urraKeSabel ccänitbelag nüdenöſeinödone bucryernoid nipyuusponthdi Lrſerrosénmcd- &Sellicutcen neibupetüjaym wamipieams digenäik aln Aqpleierkom 2 Noat uwen Chath dlleNam. unbllſopus- ounnileſtclen ob artibu, hlb ¹ uhitkappolu lu rtüdalü 1 arlbmmias, üütlul. uſmwnaah Uunie kamnj 8 1 taſtenuntini ipfund tr. Sſe, utnam mi 40 ¹1ſßMeckas regione m=arrateslib.3. ſe=murbis Kona amſit perannat SitMrius Dapakom Tach dod cuminpen ls,We barbacbnan npet aſerit. Tacco 1 nndaAltos tenuecint,) ſtant-☚ Jocrates l. ch nCM. cO. Amhgſu de Cot==tinum ponull irol T„qui quinqpeyn 9 6—. 2 ſed— odemieablü- dwat dis Advoenn Pue de donationbt Cormbus non bnn pa rtla orialis tit. dol H Paſn Decrel 2uittergh, Eſn eum. laus Ciſann lh9 nquit i fuiſſ iladäin 00 ☛ h n. E allldin Cand colleckunbumm 571A ui oſtrahmalh 'adt* Cardinals ſeryt 4. ſtant= Alſitatis apettèi- 56 donarionem 16 atit= enn al=rn Pomiicuman 11 411 arur z.g.30. „— tumek, a tulu „ ali kus Fanrac 1 .* alis lAàpopöl ) * cauu. cν⁷νοερ toße e DisnurArTro I. 9 actus munus Pontificum in ſe ſuſcepit,& propterea Legatos ad Imperator. Ludovicum miſit, ut in populum culpars transferret. 3. Imperator Ludovicus pro ſuà manſuetudine ſatisfactionem quidem Paſchalis accepit ſed cum cleri,& populi increpatione, addito mandato ut majorũ inſtituta, pactaq́; fervatẽt, caverentq; ne deinceps ſimili exẽplo imperatoria Majeſtas lederetur, ut refe- runtplatina& Sabellicus. 4. Lotharius filius Ludovici Romæpoli- tiã ordinavit& Magiſtratus inſtituit. Ergo Ludovicus Pater Ro- mã Pontifici nõ donavit.5. Gregorius IV. poſt Valenrinũ abſenti- buslmperatorib. à Clero, populoque R omano Pontifex electus non prius pontificiũ munus ineundum fibi putavit,& miſſis ad Imperatorẽ nunciis, cõſenſum ejus impetraſſèt, ut iidem Platina A81 & Sabellicus referunt. 6. Num Imperator alienare potuit regio- nes Imperii, imprimis Romani Imperii caput. 7. 81 ipſum capi- tulum inſpiciamus, intelligimus quod Ludovicus Imperator, jus eligendi& ordinandi Romanum præſulem, non abſoluts, vc) ſimplieiter Romanis remiſerit. 24. Non minus falſum eſt tertium Wembrum, quo fin- gitur totam Chatholicam Eccleſiam in hanc conceſſionem con- ſenſiſſe. Nam 1. IIbi, quãà in Synodo univerſali, unus aliquis Ro- manus Epiſcopus in caput totius Eccleſiæ,& in Monarcham to- tius mundi eſt electus, nominatus,& confirmatus? 2z. Annôn, cum variis artibus, atque technis Pontifex Romanus Occiden- talem Eccleſiam jugo ſuo fubjeciſſer, Orientalis omnibus viri- bus ipſi ſe oppoſuit. Iohannes Madarilla narrat lib. i. c. 7. cum Papa Johannes 22:Græcorum Eccleſiæ ſcripſiſſet, unicam tantum eſſè Chriſti Eccleſiam, cujus ipſe ſit caput univerſale, Chriſti in terris vicarius unicus, cui& ipſi ſe ſubijcere debeant; Reſcriptumab ipſis fuiſſe hoc Laconiſmo: Potentiam tuam ſummam erga tuos ſub- dios ſumiter credimus: Superbiam tuam ſummam tolerare nõ poſſumu: Araritiam tuanu inexplebilem ſatiare non valemus: Diabolus tecum, que- niam Dominus nobiſcum. 3. Legati Græcorum ad Concilium Late- anenſemiſſi, cum in quædam Pontificiæ Religionis capita con- fenſiflent, partim exllii, partim excommunieationis pœnam, B b ſubire 5* PDI PATISMGG ſubire, ab Eccleſid Orientali ſunt coacti. 4. In Decretis Nicænæ Synodi expreſsè ſtatutum eſt, ut Romanus Epiſcopus, Tantum ſuburbanarum Eecleſiarum curam habeat; alij vero aliarum, ᷣdemque reſp onſum eſt Papæin Concilio Carthaginerii, G6.cui & ipſe Auguſtimus interfuit: 7. Gregorius Papa diſputat in Regi- Kro, Neminem debere eſſe uniye falem Ppiſco pum, noyum, inquit ſtul- tum, ſuperbum, perverſum; ſceleſtum, prophanum, talem eſſe titulum, in quem conſenture ilem ſit, quod ſidem Chriſti abnegare. Addit. Eum quni ſe ſupra cæteros Epiſcopos efferre velit jimtlem eſſe Diabolo, qui non fuerit contentus, ſe gateris Angelis aqualem eſſe Affrmat: Eum qui primus ti- tulum Vniuerſali Epiſcbpi ufurpaverit, fore precurſorem Antichriſta Auguſtinus lib.34de Baptiſmo contra Donatiſtas capa. recitat hæc Cypriani verba: Nequecuisquam ſe noſtrum Epiſcvpum Epiſcoporum conſtituit, aut tyrannico more ad abſequendi neceſsitatem collegas ſu adigit. 2 . 26. Remotis ſic falſis primatus Pontificij autoribus„fu⸗ bijcienduùn aliquid eſt de vero authore, quem ipſum eſſe Sata- nam pro certo hahemus: Diabolus enim videns parum ſibi tem- Poris reſtare, id unicè ſtudet, ut ſibi ſocios multiplicare poſſit. Obambularigitur tanquam leorugiens quætens quem devoret: Spargit zizania inter triticum,& multarum hærcſium, adeoque Antichriſtianifmi Primarius eſtauthor-Iohannes dicit in Apocc. 13. v. 2. Beſtiæ decicorni dedit drato vixtutem ſuam,& ſedem ſuam,& poteſtaͤtem magnam Apoſtolus docet ⁊. The. z.v.9. Antichriſti ad ven- tum eſſeſecundum operationem Satauæ, cum ommipotentid,& ſignis, a prodigiis mendacibius. 3 27. Cum autem diabolus ad myſterium iniquitatis ſuæ perficiendum utatur fuis ſatellitibus, oſtendendum eſt, quibus in- prifnis ſit uſus. 28. dSic igitut res ſeſehabet: Quotquot ante Sylveſtrum vixerunt, Epiſcopi tant˙ùm in urbe Roma, teſte Tned Sylvio,&: Nizelio, fuerunt agniti, Poſt Sxlueſtrum vero uſque adLeonem primum primarius, qui Romæ docuit, Superentendens„ ſeu Archiepiſcopus Italiæ iuxta ſtarutum Concllij Niceni fuit ha- bitus. 29. A tempore verò Leonis pruni, mua peculiaria ſibi arTo- auan ſefeſlo Iiſoberunt lmuͤuauorcdi meauelibücieba upagüüiheJaga lanepimonnd Pore nenio nde ditom, K(onbh nineuſa daumar aonckan eumm l anghed aood dudchent Conttu conrellensch u müim prina Aebdanr kal Corbanrnopole donüra mund., Knau. 19(um ſarhdunektan vaJ Inp de eum detinen dlt Gignn, itamun, d hdi Geli nt. „ Fo. Ner kolnpolt glr qlu W,lis aujtenenode tn Vonune totreiu Riteadnr arlöh,— d. k M G lem eſſe ntuum; mah ge. Addit, Pume len]JRKbolo, quinnfi Attrt. Fum uimimah farerenurßorem Annuhih Donad— capa xeciarh oſtrun=(opum hyſtymn duendie Sitatem dlhu i tus H. tcif autondut nore, a- iplum elie. enim ⸗=ns parumſan bi ſoq e duphe iens ns quemdem aultat eicrefium, acehti hor-N= anes dicit in f utem ☚, E ſedem ſim 12.TH= o. Antichnſtan otentit, G G6⸗ ad mrium rniquiani 8,OfG=ndum ebbqubs Cum? — iot ante Jeh eKRoH.— eſte Ereiöſ ouſque aclen 51 verentendessn cllij Niceni ful t: A docut tum nubapecu us pr l . A Iguh DispurATIO I. A atrogarunt, ſeſe ſolos Patriarchas,& Papas nominarunt,& no- minrai voluerunt, quibus reliqui Archiepiſcopi debebant eſſe ſubejcti,& quos ſibi non vi, Ied ſub ſpecie fraterni amoris,& pa- ternæ curæ ſubiiciebant. Hinc nonnulli, ut Georgius Nięrinus in li- bro Papiſtiſche Ingunſition/ vnd Gultenfluͤß p. 172. Papatum cum Leone primo anno Chriſti 4 41. cæpifſe ſcribunt: Nam eodentẽ- pore contentio inter veterem,& novam Romam de primatu fuit orta,& Conſtantinopolitani cum Romanis de titulo(V- niverſalis ſeu. Oecumenicus) contendere cæperunt: Conſtanti- nopolitani enim Epiſcopi ſuæ Eccleſiæ primas adſcribebant partes, eò quod eſſet ſedes regia Imperatoris; Sic igitur con- cludebant: Conſtantinopolis nunceſt caput Imperii. Ergoetiam conveniens eſt, ut Eecleſia Conſtantinopolitana cenſeatur o- mnium prima,& reliquis omnibus præteratur. Romanifuam Kaæferebant Eccleſiam, quod eſſet mater unde quaſi Colonia Conſtantinopolitana Eccleſia ſir deducta. 2. Quod eſſet quaſi domina mundi. 3. Quod Imperatores Komani d Roma nomi- nentut. 1 8 29. Cum vero annos iam multos de primatu dimicaſ- ſent factum eſt, ut Phocasinterficeret Maurituum, Metuens igitur ne Italia ab Imperatoribus Græcis deficeret, vt per PoFriti ces eum retineret in fide, titulum Vnuverſalis Epiſéopi con- ceſſit Gregoris, qui ſeſe abhorrere à titulo Vnverſalis Epiſcopi dixit affirmans, eum, qui ſeſe Vniuerſalem Sacerdotem vocaret, el vocari deſideraret, in elatione ſua Antichriſto præcur- rere. 30. Neruͤmidem certamen inter Epiſcopum Romanum &Græcumpoſt Gregorij mortem recruduit ſub Bonifacio II. Pho- cas igitur quia minus erat æquus Conſtantinopolitano Patri- archæ, ipſius crudelitatem arguenti:& quia Pontificis Ro- mani benevolentia ſibi opus eſſe iudicabat, ideo aſſenſit Bondfa- cio. Romanam enim Eccleſiam omnium Ecclefiarum conſtituit caput,& eius Pontificem Epiſcopum Oecumenicum& dici,& habeii decrcuit, anno ſalutis 6ο ⁷. iuxta Palmerium, At iuxta Be- dam G12. 31. Hic Bonifacius tertius Romæ Synodum collegit B 2 Anne D E P A p 1 8. M 0 Anno Chriſti 6oο⁷. Ex Epiſcopis 6z: juxta Sigebertum; aut 72. ut- Platina& liber pontificialis hab ent: Et Preſbyteris 30.& diaco- nis tribus,& omni clero. In eà Phocæ privilegium de principatu Romanæ Eccleſiæ promulgatur,& pontificiãà authoritate confir- matur. 31. Huncinſecuti alii, in primis Bonifacius octavus omni- bus viribus allahorarunt, ut poteſtatem Papæ extollerent: Hic eſt ille Bonifacius, qui annum P bilermu Romæ inchoavit, ad quem celebrandum undique confluxerunt homines, adeò ut urbs Ro- mana vix omnes capere poſſet: Uno die videndum ſe exhibuit, ut Pontificem:altero ut Cæſarem, duoſque gladios ante ſe oſten- dendos curavit addito hoc præconio: Ecce duo gladii hic. 32.D Hiic eſt ille qui indulgentiarum modum& rationem informavit. Hic eſt idem ipſe, qui Philippum Regem Galliæ ana- hemate percuſſit,& Regnum Galliæ Romanæ Eccleſiæ adjudi- cavit, eò quod Rex eos, quos Bonifacius ex merâ malitiâ in exi- lium ejecerat, inregnum ſuum ſuſciperet; Sed Rex Galliæ conji- ciendum eum in carcerem curat, in quo intra 30. dies præ animi triſtitiã eſt extinctus, hoc poſt ſe relicto encomio: Intrayit ut vul pes, regnayit ur Leo, mortuus eſt, ut tanis. 33. Quamyis verò Pontifices ſubſequentes nondum o- mnia privato arbitrio adminiſtrarent, mulrò minus jura Impera- torum invadere anderent: Atramen pedetentim rem eò deduxe- runt, ut ipſum Imperatorem etiam ſibi ſubjicere tentaverint. 34 Tria præcipuè fuerunt adminicula, quibus Dontifices regnum ſuum mirificè ſtabiliverunt,& confirmarunt, ur ſunt I.yarid de Chriſti naturis hæreſes, in quibus refutandis cum Orien- tales Occide ntalium operã vel maximè indigerent,& in Koma- na Eccleſiâ fibi o ptimum præſidium paratum eſle cernerent, fa- ctum eſt, ut plurimum authoritartis,& eminentiæ ipſi deferrent. 2 Funeſta Epi coporum Orientalium inter ſe contentio nes, æmulationes, & concertationes, quibus ipſi nulli ſunt redditi, ſedibus ſuis pulſi, cumque ad E piſcopum Romanum fugerent, perhumani- ter ab eo ſunt tractati, atque ſic maximè ipſius crevit authoritas. 3Amperatorum& Principum quorundam ſuperſtitiones& immenſæ do- nationes, quib. Pontifices abuſi peſſimam benefactorib. ſuis gratiã retu- Lnoritupes n ont, ql ermengon kli Elbämriſe Guromacme m haco— P. Agie ſeimejuuuauing erccuſemſterm vonmürarodelb Aacer qouün dumuixtnm Hactrenpore lusselltesnon Gendennslocs dengwopol ndesngunn „. Nut toſetammdre Lonreümner enaſtthe umoduld unnsCch Vunßſen 1 Nman, y. kK enn rnd älamn. onmdomt Rerllng Kanatbühac ½ 1 3 M a rtum: autn ktb eeriszo Ken Li erisz0. Rdach Prui mde princiha Mri thoritate cnt Boni s ockaxu ornut m Dat— tolletent:Hlica Kom m hoavit, ad öen thom adeduturbsN die v dum ſcexlibu oſqut Mliosanteſecſen :Ecced adii hic. iarum a* fum& muichen lippu egem Gallenn. x Rolr Eccleſeuiul facius= eràmalitumner peretz— ex Galliras quozo. dies prun Ctoen- do: Intrayunhs ces lul= lentes nonduns ut, mu== ninus juralnoat pedetrmm rem ed dedbr biſutb⸗= terenraveriht dnin quibuPomtü t, X n rmarunt us luidus— tandis cumOM imèi= erent, Anhon n para eſfe cemetent; Gdefer Selrm nriæ jpli dete jones,æmlat ſecibubl terſe cd=tnes, ulli ſu== dditi; 4 erent, pernl manut= gerent, du Mim= Wcfevitab— ones umuhhe m(ul lam ſu, Dnnb .= P*( 4 0 mam— ad 5 1 — —2 = . DrsS ruTATI O I. 13 zetulerunt,& ſub religionis prætexru urramque poteſtatem ſibi rapuerunt, de quã poteſtate diſtinctius agemus in diſputationc de Pontifice omano. 35. Haæc& alia ſecum nonnulli expendentes diſtribuunt Romanos Epiſcopos in ſimplices abſque mithris, mithratos,& Papas, ut ſunt, qui inprimisà Bonifacio tertio ad hæc uſque v- xerunt tempora(Hixæ, εε̈ αν hochomine nominari voluerũt.) Ethi dicũtur vixiſſe vel in regno magne,& bicornis beſtię, 45⁰.13. velin regno meretricis magnæ, Apoc. 17. velin regno Draconis magni, 4poc. 20. vel denique in regno Locuſtarum, 4poc... 36. Atqh ita initia primatus Romani Ponrificis oſtendimus: Sub- jiciemus pauca de origine doctrinæ pontificæ. Quare notamus Satanam exercuiſſe myſterium hoc iniquitatis non aperté, ſed occulre, non mutatione ſubitanea, ſed lentà Apoſtolus Paulus 2. Theſ. 2. y. 7. docet, quod myſterium iniquitatis ſuo egerit tempore. Diſtin- guimus igitur imter pſa ſemina,& ipſum complementum. Semina ſparſit tempore Apoſtoli quæ lentè accreſcere fecit, dum ꝑer ſuos ſatellites novas abominatiònes indies excogitavit, ut ſuis oſtendemus locis. Referuntur eæ ad ſcopum, quem Pontificii ſi- bihabent propoſitum, qui eſt diteſcere,& regnare. Inde dogma- taab eis finguntur, quæ referuntur ad culinam& ad curiam. 37. Illuſtrabimus hæc ipſa quæſtionum quarundam cõ- ttoverſarum breviſſimis deciſionibus, in primis carum, quas, DPontifici non erubeſcunt, nominare in difſolubiles, licet vel centics ſint ſolutæ,& fundamentaliter ipſis ſit reſponſum. Enar- rabimus quaſdam ex libello Georgiiab Ende Jeſuitæ, qui hilce nundinis Coloniæ eſt recufus,& Nobil Johanni Bartholdo à Wonßheim mſcriptus. 38. Quſtio prima: Si Papaa veritate defecit, quaritur, quo- moödo,quando,& quo in loco hac defectio ſit fatta: p.z2. 39. Reſp. i. Circumſtantiæ rem non conſtituunt, ſedcõ- ſequuntur,& præter eſſentiam reiaccedunt. ufficit igitur, ſi evi- cerimus, aliam fuiſſe doctrinam Apoſtolorum,& aliam eſſe mo- dernorum Pontificiorum, idque ordine ſtudebimus. 2. Chriſtus- docet Matth. 13.v. 24. hominibus non obſervantibus, necanimad- vertentibus à diabolo zizania ſuperſeminari. Hluſttari id poteſt F. 1 Por —————— 141 DIPATISS M.- vacis exemplis& Hmilibus, exſcripturà, Phyſicis, Medicis,& Politicis deſumptis. Cum Joſias, 2. Reg. 23. verſ. A. Judaicam Eccleſiam reformaret,& ſtatuas idololatricas confringeret, de circumſtantiis illis, quo authore, quando, quibus recla- mantibus,&c. cultus ille idololatricus cœperit, non fuit ſolicitus. 3. Introductio novi dogmatis alia eſt ſuübita, alia occulta& lenta: Illa ſæpe fit abuno, uno tempore,& Eccle- ſi obſervante, arque reclamante: hæc non fit ab uno, nectempore uno, neque hominibus vigilantibus ‚ſed dormien tibus. In hac attendendum eſtad modum,& ad cauſas. In mo- do hæc obſervamus: Acertis ad dubia,& incerta à dubiis ad opiniones, ab opinionibus ad errores, ab erroribus ad hæreſes temporis progreſſu devenitur, videatur Dn. Chemnicij in Exam. Concil. Trident. caput de origine,& progreſſu erro- ris in ſingulis controverſis articulis. bi S6æ hoc notamus, aliul eſe errorum ſemina:& aliud ipſam errorum ſegetem: Illa in dubitante ſunt nævi,& ſtipulæ: Hæc in repugnante eſt pfa hæreſis. Cyprianus in Epiſftola ad Julianum: lgno- 4„inquit, poteſt ſimpliciter erranti, poſt inſbirationem verd, & revelationem veritatis fattam, qui in eodem, quod erraverat, per- ſeveratprudens,&ſciens, jam non in yeniã ignotantia peccat: ꝓraſum ptione enim. atque obſtinatione quadam nititur„cum ratione ſupere- tur. Cauſæ hujus à veritate defectionis hæ à noſtris traduntur: Nimia Patrum veneratio: Romanorum Epiſcoporum fictain Piritualiben jurisdictio: ſcholaſticorum philoſo phica ſpeculatio: fio: videatur de his Dn. B. Meiſnerus in Antileſſio p. 296. 297. 41. Quxſtio fecunda: In continua ſuccepione poſt Apoſta- lum Petrum plurimi vixerunt Papæ: ex quorum numero multi fuerunt martyres, quæritur autem, quis ex hisytimus à veritate Apoſtolica defece- rit,& eam oppugnaverit? pag. 23. 4². Reſp. 1. A ſucceſſione locali& perſonali ad fucce ſionem doctrinalem non valet conſequentia, cum illa abſque hac eſſe poſſit: accidit enim huic. De Anrichriſto prædicit A poſtolus, quod intemploDei ſit feſſurus, 2. Theſſ. 2. perſ. 4. hoc eſt, quod in Eccleſià pertextu ſucceſlonis dominiũ ſibi ſit arrogatur cripturarum rariſſima lectio: Et orthodoxorum violenta op preſ Et. alen Cfrs. I tteriglä hert furchs H kalf gſeömolten R dothdebllacaän. dtretgyolblial adfet, Mres. e! diſam, rimſm anisheres J Kfio undrolwold aent ngun jun hreiplosDonto mnit ngeld- t. utindegläi gelhm 39 1 wekerrnüd, gumtletacam. lb tmrn rieRe maoſclll, neg weim pot En Lime lac dandd de dan Ammm umm 8 1* un— licis, Meddih „Rez. 4 3 1 verſ. 4. Jadum ddols cas contringen, »), quibuun Ncug am yerit, non t nans clt üübita 34 ue ore, Ka e:—non fi ab u vigier dus, ſed dornic dum 1 ad cauſa. Inn bia=ncena donbun res, toribus adhzcch Nidesæ Dn. Chemaicht vnigic& progell em Ubi hc notam, ah n ersEn ſegetem:Mhn 2:=i repugumt tola— Julianum s nn in birationam. neodd quoderannug penid= antishetcarnih am niler,(um rattohe-ghn- tionie* Anoſtiistradun noru pilcoporumitu rumſ ſ0 plücſealen hodd=im violentaopfä in eſſio. ²96 1), conti= Acctpione uf hi ex q numeromultiun mnus ate Hhofoluuuß 4 — locd= perſonaliui 1—* ſ nſcd la, cumillch — N. l Anrichrilto n 9 4 060 „ 9 2.Sbr 4 IW ellur rhell J 4 nis d diü lbiſt 1 2 d 00 onte 1 DisrurATro1.„ Et quod localis fucceſſid doctrinali ſæpè deſtituatur, innumera- bilia arguunt exempla: In Alexandrina Eccleſia, quæ ab Apoſtolis, & quidem à Marco creditur plantata, ſucceſſerunt ex Aria- nis, Gregorius& Lucius, ex Futychianis Dioſcorus, ex Mo- nothelitis Cyrus. In Conſtantinopolitana Eccleſia ſucceſſerunr Andreæ inſignies hæreſiarchæ, ut ſunt: Macedonius, Neſtorius, Eutyches. In Eccleſia Antiochena à Péetro fundata fucceſſit ipſe Samoſatenus,& ex Eutychianis, Petrus Graphæus, ex Mo- notheleris Macarius. Quare abſq́ue doctrina Apoſtolica, nulla eſt verè Apoſtolica fucceſſio. Tertullianus libro de præſcript. adver, hæres. Ilæ EeNeſie, inquir, ſunt ſoboles Apoſtolicarum Et- cleſiarum, quæ tonſeruant traducem fidei,& ſemina doctrinæ. Epi- phanius hæres. 55. Non quarenda, ait, eſt perſonarum ſed doctrina ſue- ceſsio. Ambroſius libro primo de pœnitent. cap. G. pag: 156 6. Non habent, inquit, hæreditarem Petri, qui fidem Petri non habent. 2. Inter ipſos Pontificios non convenit᷑, quo tempore Petrus Ro- mam ſit ingreffus, nec tamen propterea Pontificij permit- tunt, ut inde quis inferat, Petrum nunquam fuiſfe Romam in- greſſum. Ergo ſi vel maximè defectidnis teinpus non poſſe- mus determinare, non tamen ex eo licer concludere eam nun- quam eſſe factam. Euſebins libro tettiò capite primo Pettum ſub fimem vitæ Romam veniſſe ſtaruit; Ar in papali ſede 25. annos ſediſſe, negat. Onuphrius cenſer, Petrum ante nonum anmum poſt Chriſti refurrectionem on exceſſiſſe ex Jjudæd, additque poſt hocnovennium Romam adijffe. Bellarminus libro ſecundo de Pontif. Roman. capit. 6. opinatur, Petrum ante quintum annum à Chriſti reſurre ctione exceſſiſſe ex Judæd,& ſeptem annos ſediſſe Antiochiæ: arque ira duodecimo anno d Chriſti reſurrectione veniſſe Romam. Paſsionale dicit, ipſum proximo poſt Chriſti reſurfectionem anno Romam a ijſſe. Alij aliter. 3. Apaſtaſia& defectio illa d veritate Apoſtolica non eſt ſubito,& uno tempore facta:(Docet enim Apoſto-⸗ lus 2. Theſ. 2. myſterium hoc iniquitatis ſuo tempore cepiſſe) SFed paulatim& pedetentim. Inſignem mutationem eſſe kackam tempore Bonifacij tertij in præcedentibus oſtendi- mMus 8 1 1 b 44. ac ipſa Antic 116 D 2 PAEI S, M e „. Queſtio tertia: Sipohulus à vera Ecclaſtã;,&y huro yerio defecit: ubi gitur interea vera Ec cleſia,& verum Fyangelium permanſit Luinam ejus fuerunt aſſertores& confeſſores Quinam doctores verbum runc temporis prediarunt? bisin quo 1egno, terrãxinitate: Ibid. p.a3. RKeſpa. Locum defectionis oſtendunt ProphetaDa- 4;5 · Kaſp.i.Locum dereon 4 niel,& yangelila ſohannesin Apocalypſi docentes, uodiſii urbs ſepricolisinter duo maria imperium habens in Regesterræ. Etex Romà prodierunt jubilæus, iudulgentiæ, decreta papalia, t Hnſtiane doctrinæ ſentina. 2. Diſtinguimus inten ſumpapatum,& quod fuit ſub papatu& duraute papatu: lpſe papa tus non fuit vera Eccleſia. Nam veraf celasa eſtilla, quæ eſt ædi. ficata ſuperipſo ſum mo angulari lapideleſu Chriſto, Epheſ.2.ya0. Quxæ non adinventionibus hominum indulget, ſed præceptis Domini invigilat: Quænon, quod ſibi, ſed quod Jehoværectum videtur, facit, ut paſſimin veteriteſtamento docet Jehova. Hæc eſt ſapientia veſtra coram populis„inquit Jehova Deut. 4. v. 6. ut audientes univerſa præcèpta hæcdicant: en populus ſapiens,& 2 4 intelligens gensmagna: neque eſtalianatiotam grandis, quæ habeat Deosfibi appropinquantes, ſicur Deus adeſt cunctis od ſecrationibus noſtris. Quæ manet in ſermone Chriſti, Ioh. 8.v.zl. Quæaudit vocem Paſtoris ſui,& vocemp eregrini non agnoſcit, loh. 10. v. 5. 16. Quæ le gitimè utitur ſacramentis à Chriſto inſtitu- ris, quæ ſunt vethi divini ſigillum. Jam verò Papatum non eſſeæ- dificatum ſuper fundamentum Pro pherarum& Apoſtolorum, indulgere adinventionibus hominum, non manere in ſermone Chriſtipatet ex Pontificiorum praxi: Nam ſcribunt, ſcripturam eſſe mutilam, mancam, imperfectam,& inſtar naſi cerei,& flexin hilis, materiam litis, atramentum ſurorium, regulam plumbeam, ſphyngis ænigma, Sybillæ folium: Apoſtolosinterdum erraſſe,& dormitaſſe, obiter ſcripſiſſe,& ſcripturas ſuas ad tempusada- praſſe. Hermaunus quidam blaſphemus papiſta, aſſirmat, ſcriptu- ras niſi accedat Eccleſiæ authoritas, rantum valere, quanrum fa- bulæ valent Æſopicæ, idque ut piè dictum, defendere ſtudetHo- ſius, Papæ& Eęcleſiæ aurhoritatem ſcrip turæ præferunt, verbum Dei non ſcriptum penes ſe eſſe fingunt, o acramentum cœnæ mu- tilant. Quinque Sacramenta, quæ inſtitutione Chriſti earent, Eccle- ₰ D nnli obrudun 6 Sikapat mͤccpumltic wreröllbipboete zgecndd pgaun cenalchomtadrert wonggegunnonin Aatt. Rrao Nobile matioemkcallM geritasCledimuber Kaoälblicam.t int poolwn grurarichulich Diſaatenage Närminolbzc unanSedkcd Thatmu'ynk luagelarnanſe Rue oomunaco withtutla ehecdemplian 1 un delerrdornin waumenalen denlnRpartmi dplenn Bndocüſi Aurunſſmm ndyopyuln naer, G ann verut engelium dernani Ia t Dun doctoresyain hna,ta. Bettateldidpe ais elſe uür Drophend daly centes„Glot rium Nns in Kegesta udulg sr, decteta pal tina.— Diſtinguimui Gduleapatu: lyle rn aEcch tilla, quxeta bidellre hriſto yan num 1 Mget ſedpra (tbi,,= od jehonæetech ſamete occt lehou. h „inqu. hova Det.qn3 licant opülus bär eſtallr= iotamgraigr 8, ſich lus adelteuin inſd ne Chuitäölüle vocen- egrininonagmt racr4 utlsà Chrittoube Jam 2ahanmmnnt rophim& lou 3 num 1 manele n in raxi: 12 ſcribunt, ciyo tam,& ſutonl 9 ar naſi cetei,&i- mbel cegulam R 1 nApol- Sinterdume 18 Urm ſuas ad termp Xlenn ta, affrmar,e * aem u5— uan D fsepauer A Tr 10 I. Eccleſiæ obtrudunt. Ergo. Qua de re ſuo loco plura. 44. Sub Papatu verd,& durante papatu fuit vera Eccleſia. Nam primò caput myſticũ non eſtabſque myſticis ſuis mem bris. Chri- ſtus verõ ſub ipſo etiam papatu erat Eccleſiæ caput myſticum. Er- go. Secundò, arguunt id promiſſiones: Nam portæ inferorum nõ prævalebunt adverſus ip ſam, Marth. 16„y. 18:Ubi duo, vel tres ſunt eongregati in nomine ipſius, in eorum promiſit;, ſe medio futurũ Matt. 18.v. 20. Nobiſcum ſe futurum promiſit, uſque ad conſum- mationem ſeculi, Matth. 28. y. 20. Tertiò do cet, Articulorum fidei veritas: Credimus enim Eccleſiam veram ſanctam, Catholicam„ & Apoſtolicam. At fides labaſcit Eccleſià ſublata. Quartò. Præ- dixit Apoſtolus Anrichriſtum in templo Dei feſſurum. Regno igitur Antichriſti durante, vera eſt Eccleſi- Dui ſedet oſtenrans, ſeeſſe Deum. Bellarmino lib. z. de Rom. Pon on Deum, ſed homines, ninationibus papiſtic cõfeſſores a mart 17 2. The.. y. 4. In templo Nomine templi nonintelligimus cũ t. cap. 12. templum Hieroſolymi- tanum:Sed Eccleſiam, quæ eſt domus Dei viventis, I. Tim. 3. v. 1z. Theodoretus ſuper hunclocum commenta lus appellapit Eccleſias, in quibus primam 45. 3 Facies Eccleſiæ non ſen V rectè cum Lunà confertur. Durante Pa manifeſta fuit. Latuit: reſpectu publici miniſterii, ſeu ver omninò fuit pura,& quælicet abon non tamen aſſenſerunt eis. fuerunt partim in cœtu tuipſo fuerunt, infantes Quando diſtinguimus mine confeſſorum eos, qui ſeſe corr ſpendio oppoſuerunt, licet nonab dus Cluniacenſis, Petrarcha, Johan colaus de Lyra,& ns, Dei templum, inquit, Apoſto- ſedem arripiet Antichriſtus. una,& eadem. Unde pPatu partim lat uit, partun & quidem primo bt interpretationis, quæ non incorrupta. Secundò reſpectu perſonarum, isnon apertè contradixerint, 4. Membra Eccleſiæ durante Papatu pontificiorum, partim extra eum. In cœ- aſſertores ſeu confeſſores, Martyres, moribundi. yribus intelligimus no- ptelis pontificiis ſine vitæ di- ullo periculo, ut: Barnhar- Taulerus cõcionator Colonienſis„Franciſcus Muntzinger Rector ſcholæ IIlmenfis„M- c. Conſulatur Catalogus teſtium veritatis. Ex- Macœtum Pontificiorum oſtendimus, fundatas, cum quibus Eccleſiarum no congruit. Oſtendimus Eccleſiam Gr Eceleſias ab Apoſtolis ſtrarum doctrina ex aſſe : Nam Patriarcha C Con- 18 D E PA PIS M G, Conſtantinopolitanus Romanum Pontificem quotantiis Do⸗ minica ihvocavit interalios hæreticos excommunlcat. Tacemus Waldenſes, de quibus legi poreſt Catalogus teſtium verftatis art. ². lib. 15. 1 P 46. Si igitur petiveris, ut ribi oſtendatur Eccleſia, quæ dem do⸗ cuerit, quod Lutherus docuit: Oſtendimus Eccleſiam primæxã ro- phe ticam, Apoſtolicam,& ab Apoſtolis fundatam, cum quà per omnia idem docet Eccleſia Lutherana. Deinde ſangùine marty- rum meretricem babylonicam ebriam factam eſſe, exApocal. Jo- hannis docemus. Atque aliud eſſe officium fidei,& aliud officiũ hiſtoricæ obſervarionis aſſerimus. Sufficit nobis quoſdain fuiſſe, qui veritatem Apoſtolicam nobiſcum propugnarunt, licet e0s Omnes hiſtoricè enumerare& nominare in individuo non poſſe- mus: Credimus enim Eccleſiam Catholicam,& Apoſtolicam. Fidei igitur illud eſt, non ſenſuum. Et fufficienter fatis conſtat, 4 lingulari fraude,& aſtutia Romanenſes laboraſſe, ut nomnina, li- pros,& monumenta eorum, qui ſeſfe Komanæ ſedi oppoſnerunt, ſupprimere potuerint. b. 47. Quxris, Quo mnedio homines ſub Papatu ſint comverſi,& vera Eccleſiæ membra facta: Reſp. SubPaparu manſerunt verbũ, & Sacramenta licet corrupta,& mutila: Ketentæ ſunt in Eccleſiã præ lectiones, e piſtolarum,& Evangeliorum Dominicalium, hi- ſtoriæque paſſionis dominicæ: Retentæ ſunt Catechifmi partes vulgò notæ, De calogus, SymbolumA poſtolioum, Oratio omi- nica: Manſit Hortulusanimæ. Exhisigitur cre dimus, homines tos Chriſtum cognoviſſe,& converſos eſfe. 48. Inquis, quomodo ex cornupto⸗utpote verbo Dei deprayuto- &r Sacramentu mutilis poteſt gigni Eccleſia incorrupra? Reſp. 1. Dona- tiſtarum eſt hæreſis ex impuro miniſterio rotam Eccleſiam argue- re impuriratis. 2. Lenèpore Eliæ ſub Achabo cum miniſterium Eccleſiæ eſſet corruptifſlimum altaria deſtmuta, Prophetæ Do- mini occiſi, ſoluſque videretur ſuperſtes eſſe Elias, Dominus di ſertè teſtatur. 1. Reg. 19. v. 10 Reliquaſibi eſſe ſeptẽ millia. 3. Aliud eſtipſum verbum, ejuſque prædicato,& aliudejus interpretatio: Etiamſi interpretatio verbi pura non ſit ipſum tamen verbũ pu⸗ rum eſſe,& purè prædicari poteſt- Nam Evangelium etiam 6 . 0 apläutſhon nangi arde Re. 2 e wenrolcbane Ö wdolgenmt d hnegaulonen 6 3 hant ne manen 6 ſlutanan üit nubincnel Aubuntdeſe ulliſrr aunmna Tiaunignnn unrgum, 1 I aunn Hecunc runi g an n deld rinar mhanudgue miamnllri — „ 8 M P quocatuu Da cEnicat. Tacenu alo teſtium veritau dendan! eſia, queilena us Ec=emprimerähu olis fu am, cum quäge u. De ſanguinemam mfacha He exKpocaljt hciam, 1,& aluudofi uſlicit l☛εquoſdanfulh mpra arunt, lceten narc ii ividuonoh pot Cathot=,& Apoſvlcem ErHlR zenterfatsconth enſes!— aſſe, ut nonini cRomt=ſedioppoltmf nes ſal.— rtuſint conn SubPatmanſetuntſchi utila:=ntæ ſuntin Icdi 5 ngelicu Dominicaliur, — 121 Catechifniees nApd cum, Omtiobr rb 1— crecius one 7 erſos 5 npto everbe Da tena clſiat— unun Refphe 9 A— anccdebam 9 ſub Aa ¹0 cum une ariadta, Proßhen eElias, Domil perſti= C E„ 8* 4 uaſibi= lepte mn 9 cato, 4☚᷑ deſus in 1 m tamen e a0n ſi 1. Na1— ange ium et, D ES Piur A T 1 I. 49 do legitur ab hurericis prædicarur, videantur exempla. Matth. 23. v.3.Luc. 8..I. Act. 5.. 21. Apor.5.2. Quamvisigiturinterpretes bi⸗ blici fuerint cor upti, textus tamenbiblicus permanſit ſincerus: Hicigitur quando legebarur in pericopis Evangeliorum& Epi- ſtolaxum Dominicalium, in hiſtoria paſſionis Dominiexæ, in tex- tibus funebribus tuncverbum purè predicabatur. IIlis 49.(Qſtio Cuasta: Nullus heretious tamm clancularie Eccle- ſiam eſt ingreſſus, ut author ignorstur,& nemo ejus hareſin ohſervarit, Gr. Si igitur Papa eſt hæreticus quis hareſeos hujus aurhor, quieum ante Lu- therum notavit, quis Papæ ante Lutherum ſe oppoſuitip. 24. 50 Reip. Adquæſtionem hanc in fhxcedentibus eſbre- ſponfum. Adclimus pauck. 1. PBrius gitandeim eſt⸗quomodo huie malo remedium inveniatur tenebfæ pontifleie difcutiani- tur, eorruptelæille ex verboDei tollantur, qiam anxiè diſputare, quo authore& quomodo deckrinæ Aoſtolichin Eecleſid Ro- mand ſit facta mttatié. Augtiſtinus Epilb.z9 jt undà duadaã Hli- ſtoriã illorunttefellietemeriratent ejipéecati Sriginalis propa- gationem nolebant cfedere, niſi exactè&entatet de propagatio- nis modo. Eleganter dittum eſſe narrutui, unt quoll huic rei ſatis ap te cõ- venit. Cum quidam corruiſſet inputeumn bi aqua tanta erat, ut eum ma- gis exciperet, ne moreretur, quam ſuffocaret, ne loqueretur: acceßit alius& eo viſo aumirans ait. Quomodo huc cecidiſti At ille obſecro, inquit cogita, Juomodo binc me liheres,ne, dumuaris giodo huc ceciderim, limo ſuf- ppcer. z2. Autor defectionis hujus eſt primarius, vel ſecundaxius. Pri- marius eſtipſe Satanas, z. Thej..y. 9. Antichriſti adentus eſt ſecundum operationem Satans in omni virtute,& ſignis& prodigiis mendacibus,& in omni ſeductione iniquitatis I. Tim. 4. v. I. Iu novißimis temporibus di- ſcedent quidam à fide attendentes ſhuritslus impoſtoribus,& doctrinis dæ- moniorum. Secundarii defectionis hujus authiores ſunt Pontifices Romani, qui, cum hunc ſibiprapeſuiſſent ſcopum, ut opes cor- raderent, ut primatum obtinerent, fraudulenter,& ſtudiose ca excogitarunt, quæ ad hunc ſcopum deducerent. Accuratè verò annotärunt Platina,& Polydorus virgilius quis Pontifex, cuiuſq; dogmatis& conſtitutionis ſit author. Conſulantur etiam recen- ſtores, qui ſtudiosè idem oſtendunt, ut Chemnitius in examine, Mornæus de euchariſtia,& Szegedinus. 51.3·Quod. 51. 31 Quod quovis ſeculo tyrannidi& abominationlhus Pontificiorum eruditi& pii viri ſeſe op poſuerint, fideliter paſſim narratur in Catalogo teſtium verit. videatut part. Jib. 8. p. 755. Tertullianus lib. cõtra Judæos, Babylon, inquit, apud Johannem noſtrum Romana urbis figuram portat. Refert Aventinus lib. 4. An- nalium, quod Epiſcopus Colonienſis,& Trevirenſis Papam Ni- colaum primum his verbis ſit allocutus: Tu pontijicis quidem perſo- nam pra te fers: At yrannum agitas. Sub habitu cultu paſtoris Ly Py M ſentimus. Iitulusparentem mentitur, tu te factu O, EM oſtentas: Cum ſis ſer vus ſervorũ. DOMINYS POMINORLMESS Econtendi gre Dionſius miſſas privatas,& communionis ſignorum mutila- tionem,& trans ſubſtantiationem damnat. Ignatius errorem dansinbitantiationis⸗Se cömunionisſub una,millaſque privata refutat, Canones Apoſtolorum æqualitatem faciunt inter Archi- epileopum,& Epilcopurn. Dapæ primarum non agnoſcunt, uxo res ſacerdotibus permittunt, eos, qui religionis cauſa carnes ede: revolunt, anathemarizant. Verùm patrum ſententiæ de papalibus dogmatibus videantur in Catalogo teſt. n win Ner. in 4uo diligenter ſunt conſignatæ. Finu Oputationu primæ. e LCHN Chrätod 8ATHEO TOk ldlls I Aadit ant 8 8 hen polat üdelier lean t. Jib. 8. dn, apudlſoheunn &Xtenlss Dapamx 4s:* Ajbuiben i 49 ltupaſterulye fach=— VE Moffentasc. 1NG MESSRanRA nu 1 ſignorum. mur dambn Vgnatus ertom ſub miſſaſ lcueprima alita— aciuntineräld natu dnagnol cuntyun lre l= is cauſa cuncsec- rum* um ſententi⸗ aur Dalogotel entd— t DE PAPIS MO DISPVTA4TIOII. 0RIGINE IESVITAR V Af, 4TOVE OE LIB KIS cANONICIS & Apocryphis, IW 9¼ A Chriſto Duce,& Auſpice Chriſto IOHANNIS GISENII S8. THEOLOGIEÆ DOCTORIS, ETORDINARIIININCLV. ta Academiâ Gieſſenâ Profeſſoris. RESPON DEBIT £GIDIUS CONRADUS GUALTPDBRIUS Marpurgo-Cattus. In Auditorio Theologico ad diem 29. Octob. hons antemeridianis& ponner iliaui G1E98 4, DVpograpbeo Caſparu Chemlni ——— Anno M. DCXVII. 8 Br tese h ast eden⸗ s n a. Dol b ofrenri., läawam „ Doce uoros fiſl 1hss.jeln 4. Der Tlüeum deicinune — Nillrmm Mod ſelu F Wcollation doRutc ellaioner .Puncan Eenr hhan 1oChrilin O SECUNDA DEORIGINE FE S5OITAARIL M. AATQVE DE LAIBRIS CANONICIS & Apocryphis. TMESNIS I. 2 STENPDIMus diſputatione præcedente or- ginem Papatus: Placet igitur breviter inquire- e in originem Jeluitarum, cum hi ſint quaſi Sulcrus Papatus,& horum do trinam dein- 5 ceps ſimus examinaturi. Fideliſſimè verò Dy. Cpemnitiu originem Jeſuitarum expoſuit. Re- ſferemus nos pauca. b 3 2. Poſt Frauciſcum igitur,& Dominicum, cum indies novæ ſectæ orirentur, exriterunt quidam, qui ſtatuerunt, regulam po- rius leſu, quàm Frauciſci, vel Dominici eſſe ſecrandam. 3. Docetenim Platina circaannum Chriſti 1326. in Luſi- tania ortos fuiſſe, qui ſeſe ap pellari voluerunt milites leſu. Et mox anno 1366. Jeſuatorum devotio Senis eſt orta. b 4. De his ſcribit Sabellicus: Colligebantur ab initio do- meſticarim, ſimplicihabitu amicti multâ innocentid,& lenats viri victum ſibi labore,& opera quæritantes, A poſtolici ab initio clerici nuncupati. Hi neque ſacris iniriantur, neque celebrant Millarum ſolennia, tantum orationi vacant Jeſuati ab eo dicti, quod Jeſu Regis ſumminomen ſit frequens in illorum ore. 5. Jeſu witarum verò, de quorum doctrina& opinioni- bus collationes deinceps inſtituemus, nova plonè eſt origo& re- ligio: Et ut de novitate conſtaret, ſtudiosè vitarunt Jeſuatorum appellationem. 6. Fundamenta verò prima ordinis hujus novi Veneriis jeciſſe refertur Iohannes Petrus Carapha, qui poſte Cardinalis,&tandem anno Chriſti 1555. Pontifex factus, Paulus Quartus eſt dictus. D 2 7 Ne- 4. Da D 1 P I 8 M. G 7. Veruùm fundamenta,& initia hæc fuerunt admodum obicura, inde communiter ſectæ hujus author conſtituitur Igna- nus Loiola. Euit is genere nobilis, patria Hiſpanus, affe ctione ho- mo ſuperbiæ, S&corporisvoluptatibus deditiſſimus quiex ephę- bis egreſſus non veritus eſt dicere ſe manu ſuà dextrà, quà gladiũ tenebat, vel invitis Diis hoſtes fuos omnes comminuturum. Naturãâ ipſum fuiſſe ferocem, ſævum, durum, truculentum, ipſi fatentur Pontificii: Quod fuerit miles vanis jactatus in armis, te- ſtatur carmen, quod ipfitis effigiei fubijcitur. Qualis pertotam fuerit vitam, propria ipſi conſcientia dictavit„quæ narrante vitæ Ignatii decantatore ip ſum adegit, ut ſemetipſum deteſtabilem dixerit,& profeſſus fuerit, ſe indignum, qui honeſtè ſepeliretur. 8. Ferox igitur iſte homo in obſidione arcis Pompelio- poliranæ dextro crure bombardæ ictu læſo, ſiniſtro etiam lapide de muro excuſſograviter vulnerato, vindictam divinam ſenſit. 9. Divinitus vero Pœnà illa affectus,& jam ad nego- tia militaria politica cum gravitate perficienda ineptus, de alia cœpit cogitare vitæ ratione HPeſperatio fecit Monachum. 10. Primùm temporis fallendi cauſa lectioni profanorũ librorumtotum ſeſe tradidit. At à nobilibus ridebatur jam elau- dicans, hoſtes ipſtinſultabant, adres poliricas perficiendas ine Peamn ſe eſſe, ipſe intellige bat. Legendas igitur ſanctorum ſingu- ari ſtudio evolvere cœpit, unde ipſum ſuperſtirioſa religio incef ſit. Cœpitagere vitam duram& rigidam, devotionis fingularis ergo Hieroſolymam proficiſcitur. Quia verò ad illam vitæ ra- tionem, quam inire cogitabat, literarum cognitionem plurimũ condugere intelligbat, primùm in Hiſpanid Compluti,& Sala- mäticæ literis incub uit: Poſt Lutetiam Parifiorum ſe contulit, ubi per decẽ annos in ſtudiis verſatus decem novæ ſuæ religionis ſo- cios fibi aſcivit. Exacto verò decennio cum novis ſuæ religiosis ſodalibus anno Chriſti 1536 in Hiſpaniam redit. Anno verò 1537. Romam aeceſſerunt, impetraruntque poteſtatem Hieroſolymæ loca peragtandi. Sed ob turcicum beſlum mutaruntconſilium, & inſtitutum ſuum ad docendas Eccleſias convertefunt. Vene- tiis igitur ſeptem ex illis ſacris ſunt initiati, qui iſtis in locis prædi- care cæperunt. 8 II. Dein- en eCardüuli con umatun dec ſoci ntiadterider z. Venim rm bmarimam i oledecreyin des vmmm num un um ett¹ C dlio. 14. Otu dl garoLciol de riharenre n nüoibes Ironominen u nift ocieta p auit ſelus d rbetem, eigturkeaur aSe Appe a dtionesn in Hebrätcrel ü ag ouali N 14 ütah— zerunt admen Wal conſtituitun n N aus acfe Gicne us d imus, qui exe andmn lexttà„oeage 103 comminaru zdu rruculeunn, lNAh= cctarusm arti fubiſ diſgrm Qualssperton Adich* quæ narmntenn rutſer=plum getelnbi um, q meſtelepeliem in obl z ncaxcis Dorpal Gtula nüſtroetumll 0,vin= un divinmm enn laaffs= Kjam aun pe fl= da mepdus 1 ratio l Monachum. ndi ch+ lectioni proli nobiltt ridebarurfand 5pGas perficiencii LsIx. r ſanctorum in um ſi= kitiolateligon e 1l. cvotionis tnghl —* * Obauerd adillamfun 1 4— Snicionem plu Hx Compliri, Äh 5 B mbP'ramke comin r fuæ religorst 1 1 ¾ „ - 3 0 A nio novis lære jit.Anno vecol zaniat. lüir. Anno li .— Ceun . Atem Hetoboſe due 7 Abue 1 hutaruntcon . c4—onve rtetunt. ſ ˙* dur miſtis in loci-i l I.N Disbur ArIo II. n. Deinde anno 1538. Romam conjunctim ſe contule- xunt,& de novi ordinis confirmatione ſolicitarunt. Narrat Ha- ſenmullerus multos eruditos viros ipſis reſtitiſſe,& judicaſſe, in- numeros Monachiorum ordines potius vel partim abolendos, velad minimũ reformandos, ꝗᷓ orbem novo ordine aggravandũ eſle: Bartholomaus Guidiccionus Cardinalis ferre noluit, ut miles adeò impius,& profanus novum ordinem inchoaret, ap ertè cõ- tra eum ſcribens, ac decernens, priſtinam religionem poriùs in . ordinem eſſe revocandam, quàm novasreligjones inſtituendas. Verùm nihilipſe obtinuit. 4 12. Nam lenatius de reliquorum clericorum negligen- 4 8 tiâ conqueritur, de ſuà diligentiâ,& obedientià ampliſſimas pro- miſſiones facit, ſe cum ſociis ſuis Eccleſiam Romanam pro virili conſiliis& ſcriptis adjuturum jurat. Quare anno 1540.interce- dentte Cardinali Contareno à Paulo III. inſtitutum ipſorum eſt confirmatumꝭ Sed hac cum conditione, ne plures, quaàm 60. viri ſocietati adſcriberentur. 12 13. Verùm animadvertens ipſe vel ſolum hanc ſocieta- temob maximam aſtutiam labaſcenti pontificiæ Ecccleſiæ me- Aeri poſſe decrevit anno 1§43: ne ullis vellocorum terminis, vel perſonarum numero ſocietas hæc circumſcriberetur, idque con- fumatum eſt à Julio III. Paulo IV. Pio IV. Et Tridentino Concilio. 14. Ortum igitur ſium Jeſuitæ trahunt nonà Jeſu, ſed ab Ignatio Loiolà. Ne autem ſocii Ignarii ab homine, ſed à Deo Aenominarentur, eos Jeſuitas dici voluit, cumque hujus nomi- nis ratio ab eo poſtularerur, reſpondit: Mei ſoc nequaquam aà meo nomine vel Ignatiani, vel Loiolita dicantur; Sed titulus illo- rum ſit ſocietas Jeſu: Cum enim Romam pergerem, in vià mihi apparuit Jeſus cum beatâ matre ſuâ, mihique dixir, ut ſocios ſibi conſcriberem, quia paucos haberer inter clericos fideles ſervos, velle igitur ſe, ut his meus ordo diicatur: Societas Ieſu. 15. Appellationis hujus, quam ſibi Jeſuitæ arrogant no- vas ſcriptiones nominis,& quidem feſtivas alii indagant, quæ ſunt Hebraicæ, Latinæ& Germanicæ: Quidam eos dictos putãt Jeſuitas quaſi Eauitas, vel lebuſitas, veleitas. Ali dictos cenſent Oe 4 3 Jeſui- 4 „ 2 2₰ 26 PI PATIM Jeſuitas à vero ipſorum ſymb olo,& profeſſionis ſumma, quã eſſe ajunt leſum pota, vela leſu ite. Quidam ex germanlea lngun ap⸗ ellationis rationem petunt. Secundum idioma enim inferioris Germanie Jeſ uwiter dicitur, quaſià Jeſu wilt/ quod longẽè ſint à jeſu,& alios ab ipſoabducant, velfecundum idioma Germa- niæ ſuperioris Jeſu witter⸗ dicitur, quaſi Jeſ uwieder vel Jeſuzu⸗ wieder vel primã ablatà ſyllabà ſuiras, vel ſauitas, quos Horatius nominat Epicuri de grege porcos: Sed de his feſtivis, quæ nos Chemnitius de Origine Jeſui- . tantum referimus, videantur alii ut tarum,& Haſenmullerus cap. ⁊. ine Jeſuirarum: Doctrinam ipſorum 16. Tantum de riß deince s brevirerexaminabimus. Scopus igitur Po ntificiorum non infimus eſt ut ſeculariter diteſcant, otientur, regnent,& tur- piſimume tiis, de Sanctorũ meritis, de ſatisfactione„de purgatorio, de po⸗ ceſtate Papæ&c. flujus reſpectu ſcopi non incõmodè Papiſmus diſtribui poſſet. Nã ad hunc ſcopũ nonnulla deducunt directè& srincipaliternõnulla indire ctè,& minus prineipaliter. Alii cum Papiſmus ſit Antichriſtianiſmus, eum reſpe ctu Chriſti diſtribuũt. Licet enim Chriſtum nominetenus profiteatur, reverâ tamen ei adverſaturtum quoad ea, quæ ipſius nominibus, Chriſti& Jeſu, ſigniſicantur, tum quoad ea, quæ ejus perſonam cõcernunt: Nos verò Bellarmini methodum, quantum ſieri poteſt ſervabimus. A ſcriptura igitur ſacra, quæ eſt ipſum Articulorum fidei funda⸗ mentum initium facimuas. b 17. Innumerabilia ferè ſunt, de quibus inter proteſtantes,& Pontificios in loco de ſacrà ſcripturà diſceptatur. Revocabimus illa ad ſequétia capita. Primò igitur quæritur, de diſtinctione librorũ Biblicorum, utpote quinam& quot ſint canonici, qui leguntur ad cõfirmationè fidei, Quinan& quot ſint Apocryphi, qui legũtur ad morũ cõformationè,& ædificationẽ populi. Secũdo, de editio- ne authentic:& traſlatione in linga as vernaculas. Tertiò, de ſcripturæ authoritate. Quartò de ſcripturæ perſpicuitate. Quintò, de ejus interpré- tatione,& udice controyerſtarum. Sextò, de ſöripruræ perfectione. S epti⸗ mo de traditionibits bumanis. Conferemus de his ordine. 18. Libriigitur biblici alii ſunt Canonici, alii Apocryphi. „n n 77 2„. 17 7.)...„.. 1. Libri Canonici ſunt libri Biblici diyinitus Prophetis& Apoſtolis inſpirat G4 8 quælſtũ in Eccleſid faciant:Inde diſputant de indulgẽ- D 1 Kinaſein igtuuaim e aabuliCa 1 Vocabull, d Mmdürhem Prüſupgot un pt CanoHicos. 1„qpilbro arsnormul liruos eſee . Dicuntut ent ſeuinite Aaui ſärantolina mu piatunſti ae uſeninam du ſwocilbailun Ri u'bl did Su du klle Ekhet, cel ſtes cnricum do ecimminoles libritanenie piiwa on Aütrum Pran A Nanesnna, ad um adphiüppen, ür Amonhe R enn u. Lni he Lunnituntani 11AungpelV Kii uannme 1gasn⸗ ninſin aaplnod Werüſe Elumeli rilacaaha 4 lalege onf d 6 . da Mnis ſummaga m=rrmanicalingn ndun dma enim un 84 velfrm umidioman qualſ uwieder vel I dus, litas, quosien Scd= esfeſtivis, qu aCht= nus de Ouigitsſt 1 84 — cſuitdiDoccrinamipſh 1 Scd* iigitur Ponutem dcant matur, regnent n intln iſputant deiahi 4Gdiot= e pumgatoſo de ſcopih- incõmodè dai dnôonmar deducuntdt Kwin incipaliter. N eum d.= AuCbrilti diite 2 1 as pü= atll r, reveratans ſusn uübusChilidt 3ndh tejus= nam cöcetune ri poteſt ſerran culorumfdeiw „ 2* aantit aunp plum 4 de ot— Sinter proteknn curà d= otatur. Reioar — n, lecifincui moth* poceyphq . f Secu 0,” ih pull. Rchune Catl 4 ep rel alas. Tertio⸗le 4*.— 3 zicu— Quinro⸗ lefſun 4 4 2 rflim xtO A ipturs den Sle his ordinc. ſan— onici, ali zacc 1 4— 4 6 .„ p13- G1sn 16C 450 6 dt/ quodlon DIS ArAOo A. 7 E& ab iliis Eccleſiæ Dei traditi, ut ex ilis veritas theologica cognoſcatur,& quævis dogmata iudicentur. 1 19. Vocabuli, Canoniciuſus eſt duplex: Generalis,&ſpe cialis. Generaliter uſurpatur ab Augnſtino, qui oës libros Biblicos re- ſpectu librorũ ſupꝑoſititiorit, qui in volumine bibliconõ extant nominat Canonicos. Specialiter ab Hieronymo,&chodiernis Theologis, qui libros tantum biblicos cenſideranter,& inter ſe conferentes, nonnullos docẽt eſſe canonicos, nempe quose livi- nitus inſpiratos eſſe, exploratè conſtat; nonnullos Apo cryphos. 20. Dicuntur verò libri Canonici vel Veteris, vel Novi eſſe Teſtamenti ſeu inſtrumenti: Libri canonici V.inſtrumenti ſunt quot- quot in hebræo codice continẽtur 2. quot quot AChriſto,& Apoſtoli paßim pro confirmatione ſidei ſunt allegati.3.: Quotquot univerſaliprimitivæ Ec- cleſia conſenſu citra omnem contradiclionem ſunt recepti,& approbati. Hujuſmodi libriſunt: Pentateuchus Moſis, liber Joſuæ, Judicſi, Rurh, libri duo Samuelis, duo Regum, duo. Paralipomenon, duo Eſdræ, Eſther, Job, Pſalterium, proverbia Salomonis, Ec- cleſiaſtes, canticum canticorum, quatuor Prophetæ majores,& duodecim minores.* 21. Libri tanonici N.Inſtrumentiunt, qui habent teſtimoniũ ab Ee cleſiä primitivà, quod ab ipſis Apoſtolis ſint ſcripti, ur ſunt: Quatuor Ev- angeliſtarum Evangelia, Acta Apoſtolorum, Epiſtolæ Pauli, ad Romanosuna, ad Corinthios duæ, ad Galatas una, ad Epheſios una, adPhilip penſes una, ad Coloſſenſes una, ad Theſſalonicẽſes duæ, ad Timotheum duæ, ad Tirum una, ad Philemonem una, primma Petri, primma Johannis, Apocalypſis Johannis. 22. Libri Apocryphi ſunt libri bihlici velob occu lt originẽ in ſuhlimi canonicz authorit atis ſede noõ collocati vel de quorũ authoribus eſt dubita- tũ. Suntq; vel Veteris, vel N. Inſtrumẽti. Libri 4Apocryphi V. Inſtru- mẽti ſunt. I. qui ne quidé in Iudaicâ Eecleſiä ꝙ autbenticis funt hahbiti, cũ no linguu hebrad populo Deipropriä ſint ſcripti. 2. qnibus deeſt Chriſti,& Apoſtolorü teſtinaoni. 3. qei Pecleſterimitiva unirerſali de ſtituuti 715. ſes ſu. Hujuſmodi libri ſunt: Tertius& Quartus liber Eſdræ: Sup- plementũ Eſther: Oratio Manaſſis: Tobias: Judith: Baruch: Epi- ſtola eremiæ. Liber ſapientie: Syra cides: SupplementũDanielis:. Libri Macca bæorn. Hi leguntur primariòè non ad confirmationẽ Hdei,ſcdad conformationẽ morum, ſeuad ędificationè populi. 23. Libri Va nunſtun/!ahe TABELEA DISTINCTIONEM LIBRORUIM ſacrorum continens-. Libri 5. Moſis 2 J1oſus 6 — Iudictum . Regum libriquatuor Paralipomenon dus 3 Libri dus]Eſ. ra 9 IV. Inſtrumenti ſalmi ſo. 4 ſProto-Cananiei, 8 Paeeeeſa lenan de qro um nequs aaaltes ( authori 1 Canticum Cantitorum 18 E au. orieate, noc 105. 8, 8 X& artbore unquam el. n 5. fuit Aubitatum, Ehbe⸗ 2„ .„ 1— majuri aA 4*4 mnſtrum SDyo iecim M nores 8 N.Iaferumen) 9. 172 Qratuo: Evongeliſla . vel e Acta Apoſtoo um (Biblici 8 X 3 Epiſtolæ Pnuli & i 8* Prima Feeri FE H 1Sn. Prima lolhannis d R Deutero-Canonici, ut A; otalypſis de cujus aurbare el'm nani- d. el Hil fuit aubitatam: 1. I . 8.“ L br;& 4. EAr vel S TProto-Apoer yphi qui junt Libri Maccabasrum . E Ae gworum E autbhore, d Suypplemen Eſth 8S Tusrum& au ore, G¹ plemen um Bſther 2. autheritate Aiſpuratur, ut Liber Baruess b une Fragmenta Damielis 8 Liber Tobi⸗ ber Judith Deutero apserpbi,& ſunt, Eecleſtaſti euas ..(C3 de quorum aut Ori bus in rn . primis eſt quæſtuũ funtq; vil(V. Inſtrumenti, ut Liber)upienli b 3 ſPetri 11 54 Wr Ruangela Thema 2(ad Hebrao⸗ 1 Ma'tbiæ SIel Iacobi Nicodemi N. Inſt: ument, 1 Iuda ds Petri 1u* Epiſtolæ, de Secunda pen Pauli quibus diam Secunda G 23. Libri Apocrp quando fuit dubitatum. Dicunt tatis, qud ſecundatit authoris ſe dem cum̃ Canonicis obtinent. ad Hebræos: M G hi N inſtrumenti ſunt ubri Biblici, de quorum authotsal- Dicunturilli Apocryphi non tam reſpectu authori· oris! ucriptoris. Authoritatem enim ferè eam Inebrum numerumreferuntur: Epiſtols ſccunda&tertia Johannis: Iacobi: Judæ. uidàm addunt Apocalypſin Johannis. DarP4AT S Secunda Petri (Tobaunis 1. aliquando eſt (Tibe Paſtorum. Laiſtaru is fertis Iobss D. Lriedd Tuio aponttul du ablbtos pl r auCuhol hi utadione dub Aa ſwode prxdic ſnuinloce fübirellige reim Greligentid, dhece ile,nellbuh ddith unt 98,uo pri quiink clelaeſen à. Dubeu do enptemtrim pii w Anrengaue Ai auſtamuan (Modin Gr kaomm, P dw unttarioni cl aucdäbus, J. Coni dl nerHajcang, uni tſtanamt nn antflatag nun dbenuſausn wongedete lo ddſalate 42„Gleigu W clandicare d du Nulhe 1 deariol 1 d uin a, le quoruna Dpba um teſpecu Hadnctitatem erünt m 1 unrefemunnu Krei hannis. lcch nmnen Libri 1 Aſ loeſus luAicum Ruh Regum litrijuau Paralipeman 4 Libri dun 37= hhmiſ prverbusdimui Lcdlaſiaſtt Ca uicum Cani 128. Eſher Auoturr MMfhin „D o uc n Mnus 5 Evunnai V Ada Ap'eem Eyiſtele haul Pzima Temn Prima denarh Arou dt cujus autimn ſa u A5 O EIAA 3 unt lᷣ☚ni Maecabanan =— lemen um Eftr 6r,* aer Beruch 9 — igments Danuht er Tobia er udith fens— dehtaſhas DrsrurArlo II. 29 24. Quæ verò de diſtinctione librorũ biblicorũ Pontificiorũ ſit opinio, exponitur in Concilio Tridentino, ſeſſ. 4. Decret. 1. his ver- bis:di quis libros ipfos integros, cum omnibus ſuis partibus pro- ut in Eccleſia Catholica legi conſueverunt,& in veteri vulgata latina editatione habẽ tur, pro ſacris& canonicis non ſaſceperit, &traditiones prædictas ſeiens,&prudens contempſerit, anathe- ma ſit. Coſterus in loce de ſacra ſcriptura pag. 66. ſtatuit ſolius Ec- cleſiæ(fubintellige pontificiæ) de librorum canonicorum nu- meros inteHligentia,& judicio eſſè ſtandum: ſanctos Patres non decre viſſe, ne libri Maccabæorum Sapientia, Eccleſtaſticus, To- bias& Judith ſint Canonici, ſed propter Judæos ad fidem nuper converſos, quos irritare noluerunt, non numeraſſè inter illos, qui in Eccleſia eſſent legendi. b 25. Prius quam ca examinemus, generalem aliquã quæ- ſtionem præmitrimus, ad eamque reſpõdemus. Sit igitur quęſtio Prima: An Evangelici ſeu proteſtantes fuos liberos Ieſuttarum inſtitutioni illeſa conſcientia committere poßint? b 16. Credimus omninò, profitemur& docemus, verorũ ehriſtianorum, Evãgelicorum, ſeu proteſtantium liberos Jeſui- tarum inſtitutioni non poſſe committi,& graviſſimè ab iis pes- cari parentibus, qui liberos ſuos Jeſuitis intormandos tradunt. 27. Confirmamus aſſertionem hanic primò à fidei con- feſſione: Quicunq, enim negaverit Chriſtum colam pominibus, eundem negabit ipſecoram ꝑatre cœleſti. Atqui iſti Chriſtiani, qui eſuitarum improbant idei doctrinam& nihilominus eorum informationi commit- tunt liberos ſuos, negant Chriſtum coram hominibus. Ergo. Vera confeſ- ſio non debet eſſe fucata, ſed ſincera: corde creditur, ore fit con- feſſio ad ſalutem:Verus Chriſtianus non debet eſſe ſimilis arun- dini, quæ à quovis vento circumfertur Non debetin utrumque crus claudicare:Non te pidus eſſe: Non jugum ducere cum infi- delibus. Nulla enim proportio juſtitiæ cum injuſtitia, nulla com- municatio lucis cum tenebris, z. Cor. 6. v. 14. 28. Quamvis verò parentes ejuſmodi non verbis, atta- men factis Chriſtum coram hominibus, negant: Siquidem iſtis, qui Chriſti perſonam& officium oppugnant, ejus merito de- rgant, Antichriſti illius magni, meretricis babylonicæ ſunt E frcelli- ——ÿ—— ——— —————— ——— 30 D1 PA P I8 M 6 ſatellites, defenſõres, cultores, ſuum optimum theſaurum, filio- los nimirum ſuos committunt,& informandos tradunt. 29. Secundò à fine Jeſuitarum, qui eſt Eccleſiis, in primis Germaniæ lucem, quæ affulſit, eripere,& ſub jugum pontificium reducere: Quicunq;, igitur id unice ſtudent,& agunt, ut Germania E- cleſias ab erroribus Pontificiorum purgatas, itetum his inſiciant, illis ſalya conſcientia& pietate veri Chriſtiani, ſeu proteſtantes ſuos liberos nequeii informandostradere. Atqui Ieſuitæ id unicé ſtudent&agunt. Ergo 30. Propoſitio eſt certiſſima: Chriſtus dicit Matth. 7.v. 1z. cavete vobis abſeudoprophetis, qui veniunt ad vosin veſtimen- tis ovium, intrinſecus autem ſunt lupi rapaces. Et cap. 24. v. 24. Surgent Pſeudochriſti& Pſeudoprophetæ, qui dabunt ſigna magna,& prodigia, verum nolite credere. Apoſtolus Paulus mo- net, hæreticum fugiendum eſſe, Tit. 3.v. 10. Johannes 1. Fpiſf. c. 4. y. I. Nolite, ait, omni ſpiritui credere, ſed probate ſpiritus, num ex Deo ſint. Quoniam verò hæreticos fugere debent adult,, multò magis eos fugiant pueri,& juvenes oportet. Nam verum eſt illud Virgilii: Atenerus aſueſcere multum eſt. Et illud Terentii: gi quis Magiſtrum adeam rem caperit improbum, is ſum animum agrotum facile ad deteriorem partem applicat. Et ſicut ceræ quævis facile poſ- ſunt imprimi imagines:ita pueris facile quidvis poteſt perſuade- ri. In trito dicitur proverbio: Qui picem tangit, maculatur ab ea. 31. Aſſumptionis veritatem oſtendit ipſa Jeſuitarum praxis. Et, annon Loiola, cum ipſius petitioni de OTdinis conßr- marione reſiſteret Cardinalis Guidiccionus, Papæ ſe, ſuoſq; de- vovit, abſolutam obedientiam in omnibus eſt pollicitus, ſe cum ſuis Eccleſiam Romanam, acſedem pontificiam pro virili confi- lis,& ſcripris adljururum juravit? Annên cumanno 1546. decre- tum eſſet, ne plus quàm 60. viri ag eam ſocietatem adſcriberen- tur,& poſtea animadverteretur, eos ob aſturiam ad reſarciendã labaſcentem Eccleſiam pontiſiciam maximè idoneos eſſe, de- cretum eſt anno 1543 ne ullis locorum terminis, vel perſonaru m numero ſocietas hæc circumſcriberetur: Annon Jeſuitæ Romæ anno 1553. ampliſſimum conſtituerunt collegium, in quo adole- ſcentes Germanorum ſumptibus Pontificiorum in literis,&reli- gione inſtituerentur, ut ad ſuos redeuntes pontificiam religio- nem inſtaurare poſſent? 32. Ter- 5 80 D 1 eniö in blbei adhibe 11 Geutenbase . Topurntes ddl relsindili u aupote acel äi uuderaülic tan veracteniasc nine Molochetere tsirr wamsbrachü- un. Fw lenre 1 RMaulek (oo idolb,K tatu D obodiaanrur. ü ſieun t a dlic quu 1 ni comm dora nntum al. t Qun ta utmaledic de riläerultand w wasKc- 5. yyye erilindp Blurterun, nnias efkunc .. Al ü concledan tolänun A ad losa l. 36. Reg 8 1 Dpfn 3 dpti er teſaurum orm E tradunt. n, qu 2 cclelus inym ech gum ponrien len, G-u, ut Germanian 6, ten ☛ inhiciant iliſt pnote fuos lihensuni u 1— 2 agum.Nyg Chüacicit Matth.- lveni d vosinxeſtimn Pirag,— Et ca. 24. 1 opha quidadurig cderd= eſtolusDaulum 3.y. annes vpjk, ere, 6 bate ſpittwsm 1 xctico- Sere debentud endtet. Namu ultun Mtillud Teim probth.*m animumag tſicut= quævis facti 1 aſt Derlat cile q;-is hotektyams dicem ir, maculanoe :m Ohf lit Ypſs ſelurer us pel ide orchnd dit diccir:, Papa ſe luolht 5 1, omni= ſt pollichuu iampro virll cu „ manno Juodt Jeam= etatem adlcche 208 Oezuciamadteläc oncoseſt, m pot 4 4 4 Annd! — K am MRSeid nt—inis, velpellon oßutr. G recu nnon ſetulten . . uOad runt— Lium,uma K p nt tun in literben Pond. 1 rell .— 1 † Hclam. 1 0 edeu ontl DrspurAr t o I. 31 32. Tertiò à ſedulà parentum cura in inſtituendis,& du- candis liberis adhibenda: Quicunq, parentes liberos ſuos non piè edu- candos& erudiendos curant gravißimam Deipœnam incurrunt, Epheſ. 6. v. 4. Vos parentes nolite ad iram provocare filios veſtros: Sed educate illos in diſciplina,& correptione Domini. Arguunt ex- empla, utpote ſacerdoris Eli I. Sam. 2. G 4. Atqui iſti parentes vera doctrinaæ de Deo addicti, qui liberos ſuos Ieſuitarum diſcipliuæ ſubiiciunt, non piè eos erudiendos curant: Siquidem tradunt eos illorum inſtitu- tioni, quos à veritate eſſe licnos,donienorantEo. 33. Quartò à ſanguinario Judæorum facto tanquam à Minori: Nam idololatrici Judæi in valle Behinnoth idolum no- mine Moloch erexerunt, illudque calefecerunt,& ejus canden- tis imaginis brachiis ſuos liberos affixerunt, atque concremarũt, Ier.. G&. Idem teſtatur ſcriptura de Achaz Rege in Iſraẽl 4. Reg. 16. Et de Manaſſe Rege in Juda, 4. Reg. z1. Hi conſecrantes liberos ſuos idolo,& ſtatuentes ſe cultum ſingularem præſtare jehovæ, Diabolo dicuntur ſuos obtuliſſe liberos: Et propterea Deo gra- viſſimas dederunt pœnas. Certè non minus, imò gravius peccant iſti Evangelici, qui Ieſuitarum veram fidem oppugnantium fidei liberos luos committunt,& erudiendos tradunt: Siquidem dia- bolo non tantum corpus, ſed etiam animam liberorum offe- runt. 34. Quintò à calumniatoribus fugiendis: Quibus id unice eſt curæ, ut maledictis monſtroſis impiis, Evangelicosproſcindant, obtre- ctent: illis erudiendos tradere nequeunt liberos ſuos Eyangelici: Nam ca⸗ lummias,& calumniatores nos fugere oportet, Leyit. 19. v. 16. Syr. 5.p.I6.17. Proyerb. 18. y. 8. Arqui leſuitis id unicè eſt curæ, idque ſuffi- cientiſſimè ipſorum teſtantur ſeripta, in quibus in primis conts B. Lutherum, ejuſque diſcipulos edita, ſæpius nil niſi meras ca- lumnias effundunt. Ergo. 35. Ar ſunt, qui moventur ſumptuum paucitate, ut filios ſuos concredant potius Jeſuitis, apud quos ob inſtitutionem ſumptus ſumunt nullos, quam ſuæ religionis informatoribus, cum ad hos alendos ſumptus ſæpe oporteat facere non exi- guos.. 36. Reſp. I. Num dona caduca, temppralia,& fortunæ 2 ſunt ——— diſtinctionem, impr 31 DI DAPISM O ſunt præfer enda bonis animi,& ſempiternis: Servator dicit, qu † rite primùm regnum Dei,& cætera adjicientur vobis. 2. 8 fulli homines ſciunt modum corradendorum temporalium bonorũ, homines pecunia emungendi, camque ad ſe transferendi: certè. Jeſuitæ norunt. Teſtantur pallatia,& ampliſfimæ, quas paſſim inhabitant, domicilia, quæ non ſuis à ſe acquiſitis, ſeda- liorum hominum opibus ædificarunt,& ædificant. Teſta- tur pecuniæ copia, quam dant mutuam non ſine immenſo lucro- Comitibus, aliiſque Rebuſpub. teſtarur vita, quam agunt, lautiſ fima. Unde illis hacbona: Taceo alia. 377. Inſtant, apud Jeſuitas liberos ſiuos omnium optimè informari in linguis, in variis artibus, quibus bene cognitis apud alios inſtitui poſſe in fidei principiis,& vera religione. 38. Röſp. 1. Filios hujus ſeculi eſſ prudentiores filiis lucis in generatione ſua, docet Servator, Luc. 16. 2. Deploran- dum eſt juxentutis Inſtitutores nonſuo ſæpe fungi officio,& ju- ventutem negligere: Quod eùm non ſit verum de omnibus, fiat de facto, non de jure, cum diſplicentia Magiſtratus,& Piorum hominum,: ideò negligentia illa eſt corripianda&. emendanda, ut& emendatur,& liberi meretrici Babylonicæ non offerendi. 3. Quomodo ſpes hæc de filiis, aliis, apud quos Religionis cognoſcant capita, tradendis, indies multos decipiat parentes, quotidiana docet experientia: Nam cum Ar- tium initiis ipſum apud Jeſuitas imbibunt venenum, quain= ficiuntur. 39. Sed pergimus ad ſpecialiora. Sit igitur quæſtio ſecun- da: Anomues lihri Bibliciſint Canonici, Eejuſdem authoritatis: 40. Quod inter libros Biblicos nullam Pontificii admittant imis ſi ſit quæ tio de fidei principio, ejuſq;, confirmatione, oſtendimus ex ſeſs. 4. Decr. I. Concilii Tridenti- m. Opponimus aſſertioni huic Pauca, premittentes. I. Scripturam. dici, divinam, dici& C vi thoris: Canonica reſ Canonis deſum Rom. 10. y. 17. G anonicam. Divina diciturreſpeẽtu au- pectunormæ,& finis. 2z. Appellationem pPtam eſſè ex ſcriptura,& quidem ex P/al. 19. v.J5. 41.. Phil.3. 16.3 Seripturam dici canonicam, non 51 3 lharhon n 1 nabiettolt R tgul. 4 C. 3o Wbicoabiem 4 a Gac mannhoütar don egr Pmhe 1 J.Jh.. N. Vi Iphen, un it munyletan olhaulqleten Nndeigne 1 murenarane 1 comna Appi d l tmpole,, dm ggeum tw odtada Rclonedelc fetddmum zuenupao aplle entber icter annun larabzorun K Een 19 u ſan) hn ſdale Deigon lriageg, 8 erni ntor dich, leien am dbis. 2. Liul aum Enaliumbandi, ncaduferendi: cen Kaunlt mr, qpaspali 1lus cquilitis, ſcis at, iicant. Teh an eimmenſoluch nurvit, am agant ann a4. berosromnium oyin „quibt— ne cogmi an K vetgione. culi 6= rudenuote fü vatot, ² 6. 2. Deqlor nſao fu agi oflcot non um deoms diſpl=ii Magſtam. gentia Leſt coripige- liba retrici Babylhu Shæch üs, aliisapudg lendis ies multosdecf . Num cin 1 „— pen— nbiblmenenum, Gh aliorad Atar queſto bar — autboritatl enull=ontifci aäni 1 11811—... 1 ux lid dei princhu e. Concili lus- 4— In „Dl. crentes-Scihe A 4⸗%..„ egl U adiciturteſett 1 Appelli —* 1 3 idemex P 10 10 4 T.&— tura, Hde ag . dici canonl 1 cupr—— 3 DSPur A T Ie II. 33 LHc. 24. v. 27,1. Joh. I.v.z.. 1 41. His præmiſſis diſtinctionem libri biblici in Canoni- cos& Apocryphos confirmabimus. Libri igitur biblici ſunt V.& N.Inſtrumenrixä. 4²½. Libri V. Inſtrumenti non omnes ſunt Canonichnet ejuſdem authoritatis. Nam. 1. Omnes libri Canonici y.Inſtrumenti ſunt ſcripti à Prophetis, 2. Pet. I. v. 19. Rom. 16. v. 26. Luc. I. v. 70. 116. y. 39.6. 24,v. 44. Arqui non omnes libri V. Iuſtrumenti ſunt ſcri- pri à Prophetis, utpote illi, qui funt ſcriptipoſ Malachiam, qui fuit poſtremus Prophetarum. Euſebius lib. 3. c. 10. Ab Artaxerxe, inquit, ad noſtra uſque tempora ſunt quidem ſingula ſcripra, nonta- men ita fide digna,, ſicut præcedentia, proptered, quodnon eſt habita accurata prophetarum ſucceſſio. Videatur etiam Ioſephus lib. i. contra Appionem Auguſtinus lib. 17. de civit. Dei c. 24. To- to illo tempore, ait, ex quo redierunt de Babylonia poſt Mala- chiam, Aggeum,& Zachariam, qui tunc propheraverunt,& Eſ- dram: non habuerunt Pro phetas uſque ad Salvatoris adventum &c. Idque de ſcriptore Eccleſiaſtico,& libris Macchabæorum eſt cettiſſimum. Eccleſiaſticus in prologo dicit, ſeé anno 38 tempori- bus Regis Ptolomæi Evergeris perveniſſe in gyprum,& tune cæpiſſe ſcribere librum iſtum. Mortuus autem eſtProlomæus iſte- euciter annum 219. ante natum Chriſtum. Authorem librorum Maccabæorum non eſſè Prophetam, patet exi. Macc. 9,y. 2⁷—·8. 4. v.46.C14. v. 41. Ergo- . 2 Qus libri V. T. Prophetico ſermout, ſeu Hebrao non ſant ſcripti, illi non ſunt canonici Nam Judæis concredita fuerunt oracula Dei, Rom. z.v. z. Quiannunciavit verbum ſuum Jacob, juſticias judicia ſua Iſtael non fecise taliter ulli nationi, Pſal. 4 7. E 3 y. 8.9 — 34 DE PATI 5 19o v. 8. 9. Atqui nonnulli V. I. lihri prophetics ſeu hebræo ſermone non ſant ſcripti, ut patet velex infpectione præfationum Hieronymi libris iſtis præmiſſarum. Ergo. 44. 3. Qusliber V. Iuſtrumenti à Propheta eſt conſcriptus, con- tinet teſtimonium quoddam de Chriſto, e juſque Evangelio, Luc. 24,V. 27. Act. 3.v. 21. 24.c.10.V. 4;. Atqui libri nonnulli V. T. non conti⸗- nent tale vaticinium. Ergo. 45. 4. Quicunq, libri abhorrent à natura& tenore ſbiritus pro- phetici,illi non ſunt canonici, h. è. regula fidei. Atqui nonnulli V. Inſtru- mentilibri abhorrentà naturd,& tenore ſpiritus prophetici. Erge 46. Nam nonnulli libri proponuut ea, quæ repugtant libris ca- nonicis, ut liber Tob. c. 15. v. 8. Jadith c. 9. v. 2. Supplementum Eſther c. II. v. 2. c. 12. V. 5. 6. c. 14. v. O. liber Baruch c. I. v.⁊. lib.⁊. Maccab. c. 14. v. 31. 41. Nonnulli in veritatem hiſtoricam vehementer impingunt, ut liber Tobiæc. 14. v. 6. Supplementum Eſtherc. 16. v. 14.lib. I. Maccab. c. j.v. 7. lib. ⁊. Macgab. c. 1.v.7 Nonnulli ſibi ipſis contradicunt, ut liber Tobiæ c. 3. v. 7. c. 9. v..lib. I. Maccçab. c.G. v. 6. 2. Maccab. c.. v. 16. 2. Maccab. c. 9. v. 28. Et I. Maccab. c. 9.v.z.. Maccab. c. J. v. 10. Quidam ſcriptores ob rei difficultatem petũt veniam, ut Syracides inPrologo. Authorlibr. z. Maccab. c.2. v. 22.& ſeqq. Affirmari id nequit de iſtis, qui divinitus inſpitati ſcrip ſerunt. 47. J. Chriſtus igitur& Apoſtoli quoſdam V.]J. libros allegarunt; quoſdamallegatione indignos judicarunt. Ergo hoc ipſo docuerunt non ejuſdem eos eſſe authoritatis. Paſſim enim commendarunt libros Moſis,& Prophetarum, ut Matth.z.v. 7. c. II. v. 13. Luc. 16.v. 29. c. 24. v. 27. Act. 23. V. 22. 48. 6. Er Eccleſia Hebræorum teſte Joſepho lib.i. contr Apionem quoſdam libros Canoni non annumeravit. Unde an- tiquiſſimi patres diſtinctionem inter libros biblicos agnoverunt ut: Euſebius lib. 3. c. 20. Hiſtor. Ecclel. Hieronymus in Proleg. Galeat. 49. Quam vis libri N. Teſt. omnes ad fidei confirmatio- nem, adhibeantur diſtinctio tamen quædam inter eos eſt admit- tenda. Nam in prima& Veteri Ecclelia quidam libri non habue- runt ſatis firma,& conſentientia teſtimonia, cum non indubitatò conſtaret, an iſti libri ab illis eſſent conſcripti, fub quorum nomi- nibus D ah Sfedici,nt oh gronym la ugenlescc 8 cii mäalcuose ConclTndc o. Qurb nes oltisde lde facie decuolb dtot äitingum ud kemqualuh der anchortnenn 7w. Nam.. 1M kecatem Iern d Vpionen. me volttolom K ucnem vinäl- & lb eprorbe 3 8. ti e altain. dl tun canonic 9 düctar 8 1 umendenſe vuidcne ne lleronymu. dicamaho — olt Belapnan duum ibus (ldam garree l6 9h des. Wlupplemc t Aen t el Comme 90 ½„— 1 1 podere, (Ma: Jed vidh Do ert.. 4- cdtioni 3 1 b * 9 eu ſermone unſi ario lieronywilbi 3 7-y. Pro A ſ conſenytu — 8A ulqu— Welio Lucag not t BiV. T. aoncon- 4nat 2 tenore hiitun. der. 4 duia hetici.Erga nunt et a repugnantlörua ihc.. Hupplemethm 10.lib! Tuchc.Iv.alb. eritattt doricam mheman Supgmantum Eſtherel- accabir= 7. Nonnuliſtn .9. v.. Maccab. 9 5.v. 18 ☛ Maccab. 9 brei datatem hetut n 11. M.— b. c.V. 7 K nitus i Nati ſcripſenm 114.— 1 poſté Noſdam) Jhh 1 1 digni= dlicarunt. Eph Heaufttatss. Paſlmer * 5„(T dohderan, ur Mathe- t2z. NF um te olepho umeravitlluce nol e— iblicos agnoſel erli— 8 Dack - ronymosin lw. ..“ 16—. 7 — gema m=d ſidei conuii 4 Gud inter eosetti, e amlibfinond Uobe leliaſe timd cum noni” ſub quofum 4 onſe— 1 monnuliiy. Iun. lib Icor- DispuraAl o II. 35 nibus ſunt editi, ut videre eſt apud Euſeb. lib. ⁊. c. 23. lib. 3.c. 3.c. 25. cap. 29. Hieronymum in Cathalogo ſcript. Origenem lib. 6. c.2. Magdeburgenſes centur.. c. 4. p. 71. Cum igirur quidem ex ve- tuſtiſfimis aliquos ex libris illis adſcriberent A⁴ poſtolis,& quidẽ eis, quorum nomina ſunt præſcripta: quidam verò contradice- rent:res iſta tota, quia non erat indubitarò certa, in dubio eſtreli- cta. Eccleſiai gitur ſequens ex dubiis non potuit facere certa, cum res hæctota pendeat à firmis& conſentientibus primitivæ& ve- teris Eccleſiæ teſtificationibus. Conferatur Dn. Chemnitius in exam. Concil. Trident. M 0. Quoſtio tertia: An liber Eſther ſit Canonicus. Reſp. His ita expoſitis de libris Apocryphis V. Inſtrum. facile ferri poteſt judicium de quolibet libro Apocrypho. Quod attinet librum Eſther, diſtinguimus inter duo priora decem capita:& poſterio- ra, ſeptem quæ ſupplementum appellantur: Illa Canonica gau- dent authoritate iæc non item. fr. Nam. j. non Hebraica, ſed græca ſunt ſcripta lingua. 2. Poſt ætatem Artaxerxis demum ſunt ſeri pta teſte Joſeph. libr. i. contra Apionem. Idem ex II. cap. v. I. manifeſte colligitur. Nam mentio fit Ptolomæi& Cleopatræ, quos ex hiſtoriis conſtat poſt Artaxerxem vixiſſe. z. Inde ſunt, qui ea capita cẽſent à Joſepho, R aliis ſcriptoribus eſſe conicripta,& poſted editioni vulgatæ in- ſerta. 4. Multa in his capitißus ſunt acuνν⁵ρ◻eν& pugnantia cum ſcriptura canonica,& hiſtorica veritate, urth. 46.eſt oſtenſum. z. Multiigitur ex patribus docuerunt, capita hæc non eſſe vera libri membra, ſedab illo reſecanda, tanquam adulterina,& alie- na, idque fatetur ipſe Bellarminus, ut ſunt: Origenes, Athanaſius Hieronymus. Melito, NicolausLyranus, Sixtusſenenſis, quorũ quidam alioqui Papiſmo adhæſerunt. Falſumi gitur eſt, quod ſcribit Bellarminus lib. I. de verb. Dei 6.7 Omnes patres, excepris tantum tribus librum huncin canone habuiſſè. Et non ſequitur, quidam patres librum Eſthernominarunt Canonicum. Ergò& ipſum ſupplementum. Narramus verbal. yrani ſuper hunc librũ in finem commentarii: Cxætera, inquirt, quæ ſequuntur, non in- tendo exponere, quia non in Hebræo ſunt, nec de ſcriptura ca- nonica: Sed videntura Joſepho,& aliis ſetiptaribus conficta,& 52. At poſtea editioni vul gatæ inſerta. DI PA P I'SM G z=. Atinquit Bellarminus: Patres citant ex his capitibus teſtimonia. Ergo ipſis fuerunt canonica. Reſp.J. Cſtant ea ad ædificationem populi: Non ſta- 36 60 imad ſtabilienda dogmata fidei: Citant eaad moruim co nfor⸗ mationem: non ad fidei confirmationem. z. Et ex libro apo- crypho allegari poteſt teſtimonium non ſub authoritate ca- oca: Sed uberioris teſtimonii gratia. 3. Et ipſi Apoſtoli quædã ex ſcriptoribus citarunt Ethnicis, fed allegationibus ſuis eosnon fecerunt canonicos. 4. Quxſtio quarta: An liber Baruch ſit Canonicus? Beł larminus lib. 1. c. 3. librum hunc ſcriptis Canonicis annumerat. Fs. Verum opponimus opinioni ejus ſequentia I. liber. iſte in primitiva Ecclefia ſemper fuit ſuſpectæ fidei. Unde Ponti- ficius lohannes Driedo, eum non eſſe canonicum ſcribit: Inde Bel- larminus lib. 1. c. 8. De libro Baruch, inquit, controverſia fuit,& eſt, tum quia non invenitur in Hebræis codicibus, tum eciam quia nec concilia antiqua, neque pontifices, neque Patros, quos ſupra citavimus, qui catalogum librorum ſacrorum texunt hu- jus Propheræ diſertis verbis meminerunt. Itaque ex Catholicis Romariis lobannes Driedo hunc librum negat eſſe catholicum. 2. Teſte Hieronymo in præfat. non habetur in hebræo Canone, nec ſcriptus eſt hebraicè, ſed græcè. In N. Teſtamento nunquam à Chriſto fuit citatus, ſeu commendatus. 4. Continct quædam, quælibris canonicis repugnant. Na c. l. y.⁊. Baruch dicitur fuiſ- ſe in Babylonia eo tempore, quo Chaldæi cæperunt Hieroſoly- mam: At Ier. 43 v. 6. dicitur de Jeremia quod capta rbe ſint in- 8 pore Chaldæos ſuperaſſe leruſalem,& incendiſſe eamigne: At. Reg. 25.v.7. Urbis exꝑuguatio narratur accidiſſe Anno. Sede- chie, Menſe 4. die 9.Ery. 12. G13. incenfio domus Domini, do: mus Regis,& urbis dicitur accidiſſe anno 19- Nab uchdonoſoris. Quaxe inter ſcripta canonica librum Baruch non habemus. 56. Argumenta, quibus pugnaut Pontificii, nullius ſunt valoris: Concilium Tridentinum ob plurimas cauſas apud nos amheN. 3 1 Ar nullam habet authoritatem. Nec ſequitur, Baruch fuit ſcriba JFe- remiæ. Ergo liber ejus eſt canonicus, vel eſt Ieremiæ. 57 Q greſſi terram Kgypti. Deinde Baruch. 1.v. z. dicitur eo ipſo tem- RrHehadue. bnotannut nelccblen nple KinDricle robi Mhenderernc Kctywnumd 1 s qulamntot te lödſecäm puue prolunmiic h. Oqdan Aac cttfahuls, ean KSdo aruit ſch ſdſerannn r7o. 2 Verum. fudee ppnancae unl ge indict, hu udceleynt nd Uiiproaaul . Ar Gut ſal uut patet e ul em rlas dal texwtm m dM Anortaremn . 69 3. aretiatepug 1 valendrur ) 12ce,a4 118 are an terhis capdin cd= populi: Noak dmexumcon loncch. Erexbbron m n b authocitate d ta.t A Apoſtoliqut dallér anidusluiseocn JBanst t CanonicuN ptis(z nicis annumel 10=S ſequental.h tluſ= fidei. Undehen cand, mſcribit:ladelk inqh= ntroveffut, brxid cibus, vumeuu vontiter, neque Panoa roru rotumtexu- unent. ltaqueex is bruHeat eſſe eruhn nha vein hebræeoCud . In 1— eſtamentonünxe chath Co erine qum⸗ 2. Baruchdiciul- 413— I Chab= cæpemnrllen 4 praütel 1 4 1N— odc dicitureoihor e eanigr idiſſe Annol-N àrP 12 1 r uen— 4441 ratu dJomus Domm DISPuTA IF II. 8⁹ 58. Quoſtio quinta: An fragmenta Danielis ſint in Canone: Reſp. Fragmenta Danielis ſunt, precatio Aſſariæ, hymnus trium pue- rorum in fornacer hiſtoria de Suſanna, narratio de Belo& Dracone Baby- lonico,& de Habacuc. Itein ſupplicatio Manaßis. Fragmenta hæc Ca- noni non ſunt annumeranda. 1⸗ Quia Hieronymo teſte tempore primitivæ Eccleſiæ nunquam fuerunt in Canone. Hec inquix ille in præfat. in Danielem: idcircò refero, ut difticultarem Danielis vobis oſtenderem, qui apud Hebræos nec Suſannæ habert hiſto- riam, nec hymnum trium puerorum, nec Belis Draconis fabulas: quas nos, quia in toto orbe diſperſæ ſunt, veru antepoſito, eaſque jugulante ſubjecimus, nevideremur apudimperitos magnam Partem voluminis detruncaſſe. 59. Opinatur quidem Bellarminus pag. 36. Hieronymum cum dicit fahulas, velle dicere hiſtorids, quas Judæi fabulas vo- cant. Addo, inquit interdum veteres nomine fabularum non res fictas, ſed veras narrationes appellare. 60. I. Verum Hieronymum hæcnon ex aliorum, ſed ex ſuo judicio pronunciare,& fabule nomine fabuloſum commentum intellige indicat, cum inquit, ſe fabulas illas prioribus capiti- bus italub jiceie, ut ramen antepoiito veru jugulentur, h. c. Prafl- xâ cenſurâ pro adulterinis declarentur. 61. 2. Quia fragmenta illa non hebraice, ſed græcè ſunt ſeripta, ut patet ex alluſione vocabulorum in reſponſione Da- nielis, a/*π τ ‿νν—‿er, A rS Tlvx roige: Notatio enim talis dari nequit in lingua hebræa. Iinò Spiritus S. hujuſmodi nomi- num novitatem non affectat. 62. 3. Quiacontinent nonnulla cum ſcriptura,& hiſto- rica Veritate pugnantia. Nam Daniel in Hiſtoria Suſannæ v. 4 F. introducitur ut ꝑuer. At Babylonem venit captivus fub Joachin Dan.I.z. Reg. 24.14 G 18. Exorſus verò eſt Ezechiel quinto anno tranfmigrationis ſuam Prophetiam, Exech. i.v. 2. facitque ibidem mentionem Danielis non pueri, ſed viri, qui filios, filiaſque ha- bere poſſit: Si eſſent, inquit c. 14. v. 14. tres viri iſti in medio ejus No 8, Daniel,& Job, nec filios nec filias liberarẽt. Deinde accidit hiſtoria tempore Cyri Perſidis, ut patet ex verbis finalib. decimi tertii capitis At tẽpore Cyti nõ fuit Daniel puer, quia trãſlatus eſt 8 ANa- ———— 1 —.—— ————— ————— 38 DI PAPISMO ₰ℳ Nabuchodonoſore cum Rege Jechoniaex] eruſalem in Baby- jonem Dan. I. v. 6. Ab hoc vero tem pore uſque ad Cyrum Hluxe- runt anni 70.I. Efd 3. Non potuit igitur tunctemporis Daniel eſ- ſe puer. Accedit, quod fragmentis illis de Dracone Babyl. v. z0. dicatur Daniel fuiſſe in lacu leonum ſex dies: At Daniel. 6 F. 18. 19. docetur, quodineo perunamtantum fuerit noctem. 63. Quxſtio ſexta: An liber Tobiæ ſit Canonicus? Reſp. librum Tobiæ non eſſe unum ex ſcriptis Canonicis, iiſdem ferè proba- mus fundamenris, quibus in præcedentibus ſumus uſi. Addimus nonnulla dre ipſa tractata deſumpta, quia non conſtat ſibi Tobias in vaticinio de domo Domini jam tum cum adhuc viveret Tobias incenſa, quando dicit capite ultimo, in propinquoe ſſe, utſſraëlite diſper- ſirevertantur in terram,& domus Dei, quæ incenſa erat, reædifi- . A 8. cetur. At domus Domini tunc nondum erat incenſa: Nam primò ———- Tobias ſenior capal.: à Salmanaſſare Rege Aſſyriorum fuit abdu- ctus ex terrâ Iſtacl. Secundò ſcribitur de eo, quod licet cæteris fuerit junior, nihil tamen puerile geſſerit in opere. Tertiò, vixiſſe ſcribiturannos 102. Tob. 43. Quartò, everſio templi anno3z. poſtro. tribuum in Aſſyriumabductionem. Ergo licet Tobias ſenior in prima infantia fuiſſer abductus non tamen attigiſſet- tempus everſi templi.. 64. 2. Quia manifeſtam continet Avlixoylor: Nam Sara Ra- guelis filia,& Gabel in Rages Medotum dicuntur habitaſſe: Et. ramen nihilominus Angelus ex eo loco, ubi habitabat Sara, ſcri- bitur ablegarus in Rages ad Gabelum ad efflagitandam pecu- niam Tobiæ ſeniori debitam c. O.y.. 2.3. 6. Qpinatur quidem Michael Medina lib. G. de rectàâ fidec. 14. vitiumeſſe typographicum,& legrin Rages cum legi debeat in Ecbatana: verum reſpondet ipſe Bellarminus. 43. vix credibile ef ſe, talem errorẽ contingere potuiſſe, eum nulla ſit inter Rages,& Echatana fimilitudo. Lyranus cenſet duas fuiſſe Rages in Media. Reſp. Repugnat Topographia, que unam tantila gnoſcit. Belar- mimcts lab. 1. c. II. VOcatur, inquit Ra gesnon ip la vivitas, ſed Iocus aliquis vicinus: Dicitur enim habitare Romæ, qui Tuſculi velali- biinagro Romano habitat Reſp. 1. Silocus fuillet vicinus, quid D tanto fuiſſet apparatu 22. Kefutat eandem opinionei pe- riphraſis, cum dicitur in Rages Medorum. 9.y. z. 66.3. a agecae od D Is8 Lii du Muhk Nam zu Hflum änar r bleNaphad- In 1KrDeue7. ux Duniooſtace mannaegen „ 4 Lluin HhugrumuN Nlloromn ami atina ly. In.tgreca od oen nume lohi Cor dixrinage. tun lünquuginoc bi- cenmechanns der Krtgrcn ſg ſegren Derig eu ckegoſtät 8 qu g in kengr amnlunr dl runt Arh 8 un Cadüna Wd Galadernen b adogſultag —d donid duſalemin kah Pore ad Cyrum hn drn e npors Daridlg l ls d cone Dadſlag nſex d ArDanicl.6 ntum= noctem. buu ſit(, icus Keſplldte iſdem fetepn dentil musuſi. Addim da, qu eAlconſat fbrchun em adh veret Tobias inn vinqu zutlfadlüs ihr Dei, q anohn cenfa etat rerdt ¹d un acenſa Numyn 1 eRegyriomumfütt diturd= quod lictcr Lelleri pere. Teruoss 0, 4 otempli ang tion Erpo liceli on tamedi ane bducki 9 4; anet 4(ar: NambI 1. Lorum huntut habirafe: G9I X 7 ſ loco habitabat èaun- 6 ε 1 Litandane N N ttlax delumd 4.1. JI 1AAhn” dacl M= la Sleuh um legi ebel nri s cu a! 8 Kit —» vix ctedb 71. 4 8 Fe. cu llaſtrinrede 10 zer. Ie 99 3 2 gaesinke fet d¹= niſſe Ragesm 4 r. vicinb, fuillet vicm quinque. eg DIsruräArtoc Il. 39 66. 3. Quia liber iſte mendacium tribuit Angelo. Nonigitur eſtin Canone. Nam ep. 5. v. 19. fingitur Angelus dixiſſe, ſe eſſe Azaniam, ſilium Ananiæ. Deinde c. 1z.v. ſeintroducitur Angelus dicens ſe eſſe Raphaëlem, unum ex ſeptem, qui aſtant ante Do- minum: At Daniel 7. v. o.dicuntur decies millies centena millia coram Domino ſtare. Deniquec. 6. v.9.introducirur dare medi- camentumomne genus dæmoniorum fugans. 67. 4. Qula inter editionem gracam&latinam maxima re- periuntur pugnantia: Nam primò latina cap. 14. v. 4. narrat Tobiam lumen oculorum amiſiſie anno ætatis 56. At græca c. 14. anno 58. Deinde latina c. 14. v. 4. annos quatuor cæcum fuiſſe Tobiam re- fert: At græca c. 14.0Cto numerar annos. Tertiò, latina c. 14. y. 6. ſeptem numerat Tobiæ filios: At græcac. 14. ſex tantum agnoſcit. Quartò latina cap. 14. v. z. feniorem Tobiam ait ammos centum& duos: At græcac. 14obiiſſe Tobiam ait, cum eſſet annorum cen- tum quinquaginta octo. Quintò, latina c. 14. v. 13. juniorem To- biam completis annisnonaginta novem mortuum,& ſe pultum eſſe refert: At græcac. 144οbiiſſe ipſum, inquit, annorum centum viginti ſeptem. Denique latina c.. v. 2 4. Sennacheribum interfe- umeſſe ꝑoſt dies 45. teſtatur: A t græca poſt dies quinquaginta 4⁴ 68. Quare piĩi patres librum Tobiæ non in totum con- tempſerunt, cum ſua non careat utilitate: At canonieum eum eſ- ſe negarunr, ut: Athanaſius, Hieronymus& alii. His addimus Cajeranum Cardinalem in fine Comment. in hiſtor. V. Teſta- menti, Gloſſa decreti Gratiani diſt. 16 C. l. Hugonem Cardinalem in Prologo Joſuæs cujus hi ſunt verſiculit. Reſtant Apocryphi, Iheſus, Sapientia, Paſtor. Et Macchabaorum libri, ludith, atq; Tolia⸗ Hi quod junt dubii ſub Canone non numer antur. 69. Quxſtio ſeptima: Num liber ludith ſit Canonicus Reſp. ſunt atithoresnon contemnendi, qui librum Judith non hiſto- riam, ſed Tragædiam eſſè ſtaruunr abaliquo pio,& ingenioſo homine Propofitam, ut moneret, Eecleſiam Dei mirabiliter cõ- tra Tyrannorum furores defendi,& ſervari, idque, in quiunt, ſi- gnitficari nominibus perſonarum,& locorum. Nam Bethulia F 2 ſigni- ————ÿ — ä ——————— D B PAPIrSM O⸗. um Dei, vel virginem Deis h. e. Eccheſiam avitgo Deo eſt deſponſata, Juditha habet no- S. 3.. men àconfeſſione, ut indicetur pios ob confeſſionem nominis givini eſſe obnoxios perſe cntionibus⸗Utut ſit, non efſè ſcriptum IN4I“ E.. 4 7— 9 42 3 Canonicum oſtendimus his fundamentis. A a quod Simeon & Levi ob ſtupratam Dinam ſororem olim occiderunt Sichemi- 8.—-r liſerii 4= tas, quorum maxima pars fuit innocens, præſertim miſeet infan b tes, quodque hoc lacrocinium exercuerunt contra datam fidem: Jd S. Patriarcha, ut abominandum ſcelus reprehendit Gen. 49. At Judith hos factum in ſua precatione approbat„& adautho- rem Deum refert,.9.y.=.* 70. 2. Quia Bethuliæ, quæ hicob ſeſſa dicitur nulla fit mentio vel in V. vel in N. Teſtam. ne quidem in diſtributione terræ per Canaan factæ- 3. Quia tota hiſtoria nullis temporibus poteſt ac commodari, qua de re videatur Bellar minus lib. c.². qui 42 ſignificat, dolẽtem dom quæ tanquam caſt principales, inquit ſententias eſſe duas, quarum unam, hiſtoriam: Jadith, contigiſſe inquit p oſt Babylonicam captiviratem: Alterã ante cam, de utraque conje ctura variæ ſpeciales ſunt opiniones, quæ 1.. 4 Bellarmino refutantur. O pinatur verò ipſe, b ellumhoc geſtum eſſe anno 16. tempore gubernationis Manaſſis Kegis- Judæ. 71. Reſp. LabiturBellarminugraviſſimè: Nam 2. Paral. 33* v. 6. De Manaſſe dicitur, quod filios ſuos tranſire fecerit perignè. At ſiabductus fuit in Babylonem ſedecim annorum puer, quo- modo ante captivitatem hanc filios habere potuit? 72². 4. Quiac. 4.v. 10. dicitur Eliachim Sacerdos Domini circumiviſſe omnem Iſraël: At decem tribus abductæ erantin captivitatem. Quomodo igitur Sacerdos ille omnem circumire potuit Ifraël 5. Quia Iudith 16.v. 30. dicitur, in omni vita Judith non fuit, qui perturbaret Iſraël. At ſub Manaſſe de lſfaclitis de- cem tribus erant in ſervitute. Ergo erat ſraðl turbarus. 6. Qhia in- ter editionem latinam& græcam diſſenſio eſt non exigua: Nany latina cap. 2. verſ. i. dicit anno 13. Nabuchdonoſor Regis: viceſi- H ma& ſecunda die menſis primi factum eſt verbum in domo Na- buchdonoſor Regis Aſſyriorum, ut defenderet ſe: At in græca dicitur, anno octavo& decimo&c. latina cap.. er II habet, cum nl inen elte 4 A glald cee ugxett. (un phwde me PosAhochf mnen cnoh lbgCanoren P o 4nra Neru dorrif Fnon Uühebuad ſedgs chunmn ſeiy müncelelb dect unwihtam. ſorum archor Kedonde ur ukin deipn gann Fguniginne nnl Gg, annh ddus lendR lta nle enrräner de Nonanend Na orſatem man he 78 K dir dget(br Lai dünneeſtiu nM ab N n 1 8 dae M. 3— KI dnen E he Ecddean ponkt.ichahrbetn 0 b c onem uomin Druene neſ(cripnm nenus.Iaquod dimen molim ,eruar Hichem „ NA=Zêôͤ ens, pu m miſeriin cuenmt ta daumfden 8 aſcelus hendit Geug loneau Kadamt. nrhicohidicirur nulat ne qui: ein diſtedoror da hiftd mullis temporte ſeatur M inush.hg us, qn unam hicenm lomcat iritatemti arix ſpe— S lunt opuus ud Ypinaru— dipſe bellim ubernd= 5 Mänal M 69 o⸗Nam.lau- re fececirpelge 9 A norumpuet; urgrar 5.uos .— ſedecii ² 1 ab— tuit 08 h rEld Sacerdos-e- lecem B abductæels dern * 1 rurbatus.. . Xiglla,” DisrurAT LI 1II. b 41 cumque cuſtodia per dies viginti fuiſſet expleta: At græca dies haber triginta quatuor. Quamvivsigitur liber Judith non profa- Ms, ſed libris biblicis,& ſacris annumeretur& in Eccleſia præle- gatur, nontamen eſt Canonicus, cum non ſit in canonel Jho, cum impingat in veritatem, cumque ejus authoritas adrobo- randa ca, quæ in contentionem veniunt, minus ſit idoncas ut di- citur in præfat.— 73. Quſtio octava: An liber ſapientia ſit Canonicus: Reſp- Quamyvis proteſtantes aperté doceant, librum fapientiæ inter omnes libros Apocryphos V. Teſtam. meritò palmam obtinere: Negant tamen canonicis ſcriptis eum eſſe adſcribendum. 1I. quia- in Hebræo Canone non comprehenditur, idque ipfi farentur Pontificii.z. Quia non hebraicè, ſed græcsè eſt ſcriptus. Salomon v.non niſi hiebraicè ſcripſit.z. Quia negari non poteſt deauthore ſemper diſputatum,& dubitatum fuiſſe. Si verò certè conſtaret, ſeriptum hunc eſſe librum à Salomone, deciſa jam eſſet quæſtio, dicit Hunnius in exam. lib. 1.6.13,& non minor eſſet illius-, quàm proverbiorum authoritas. 744 Exeipit Pellarminns Iib.. c 3. Salomonem introduci loquenté c. 7. y..&sc. ↄ. y. 7. Proinde librum hunc eſſegalomonis. 75. Reſponder verèpro nobis Johannes Driedo lib. i. c. 4. Moremeſſe in ſcriptura, ut is, qui loquitur in alterius perſona lo- quatur. Figura igitur eſt Rhetorica, quam Proſopopæian nomi⸗ namus. Aaguſtuinus lib.7. de civit. Deic. z0. Alii duo, inquit, quorum unus Sapientia, alter Eccleſiaſticus dicitur, propter eloquii non- nullam ſimilitudinem, ut Salomonis dicantur, obtinuit conſue- tudo. Non autem eſſe ipſius non dubitant doctores, eos tamen in autoritatem maximè occidentalis antiquitus recepit Eccleſia. 76. 4. Quia docti plerique, ut& ipſe Hieronymus in præfat. cenſent Philonem quendam authorem eſſe huj us libelli, qui vixit poſt Chriſtum tempore Caligulæ, apud quem pro Ju- dæis legatione eſt functus, nec le gitur, Chriſtianam religionem amplexus. Ergo nequivit ipſe ſcribere librum Canonicum V. Feſtamenti. 72. Bellarminus lib. 1. C. 3. non fuit, inquit, Philo ille, qui vixit poſt natum Chriſtum, ſed alius antiquior, qui verbis græcis 4² 8 2 Salomonis ſententias complexus eſt. Reſp. 1. Quod dicit Bellar- D 4 P A P 1 8 M O minus non probat. 2. Meminit quidem Joſephus lib. J. contta Appionem alterius Philonis, ſed& ille gentilis& Philoſophus fuit. Non igitur canonicum ſcribere potuit ſcriptum V. Teſta- menti.3. Rejicitur opinio illad Sixtosenc nſi lib. 8. hæreſ. 9. 4. L. Vives in commentariis lib. 17. c. 20. Auguſtin. de civit. Dei dicit: Hicliber creditur Philonis Judæi Alexandrini, qui vixit tempo- ribus A poſtolorum, quibus Samicus fuit. b 78. Inſtat Bellarminus lib.. c3.: Melito inquiens, apudEu- ſeb. lib. 4. c. 26. librum Sapientiæ canonicis annumerat ſcriptis. Ergo. Reſ conſtat ex antiquitate, quæ ad Melitonem iſtum pro- vocat, ipſum ſub libro ſapientiæ intellexiſſe proverbia Salamo- nis, quæ codice hebræo continentur, idque manifeſtè colligitur ex Niacephoro lib. 4.c. 10. ubi verba Nicephori referuntur, quæ hæc ſunt: Quinq, ſunt Moſis libri ſubintellige Canonici) Ieſus Nayè, lu- dicum, Rutp, Regum quatuor, Paralipomenon duo, Pſalmorum Dayidius liber Salomonis proyerbia, ſiye Sapientia, Eccleſiaſtes&c. Nec alia eſt ſententia Euſebii lib. 4. c. 26. 79. Sed& alii provocant ad Apoſtolum Paulum, q Rom.II. v. 34. Quis novit, inquit, ſenſum Domini, aut quis conſi- liarius ejus fuit: Quæ verba ſunt ſumpta ex cap. 9,. Sap. ubi ſic legi tur: Quis hominum poterit ſcire conſilium Dei? aut quis pote- rit cogitare quid velit Deus? 80. Reſp. 1. Apoſtolus non talibus utitur vocabulis, ſen * modo loquęndi, quo judicet ſeſe aliunde teſtimonium hoc ſum- Pſiſſe.z. Poſito Apoſtolũ teſtimonium hoc aliunde allega ſſe, te- ſpondemus, quod vetba ea legantur Eſa. 40.y. 13. Quis erudivit ſpiritum Domini aut quis cõtiliarius ejus fuit, aut inſtruxit eumꝰ 81. Queſtio nona: An liber Eccleſiaſticus ſit Canonicus: Reſp. Ca- nonicũ non eſſe probamus 1.à lingua: Scriptus enim nõ eſt lingua hebraica, ſed greca, Syracidis avum, patremq; nonnulla collecta- 23 raice e 1 † 4.. nea hebraicè collegiſſe patet ex Prologo: ſed tranſtulir illa in lin- 0SSSZ K, 2. 2....„— guam græcam filius. 2o44 interpretis aſſertione: Hic enim in Prologo teſparurb r.. 5 2 ⸗ 2 teſtatur hebræa, cujuſmodi nonnulla avus ſcripſerat, non poſſe .——. Lmnae in linguam græcam verti. Ergo hoe ipſo indicat, ſe nec rophotam eſſe, nec ſpiritu Prophetico præditum: Nam author - 3 uun(t ard nue Basrg itesli teNedher dolut fulitehon zelpetornutD) Dant,..Na.8. duinan 474 Nal dorl rumadülos noca inyleunii Pnro ſcellmeln hori, NErotem hu ür 5 1 Qmbos Re Vv Noniun oa lchamone Nake mſokedum nanlt CaMcnia, l 3. Klarla dübe Smr. u0 tel achede ji lan uohlänn ann chthun 1749, 6. tu grz 4de A Kh, 1 nlg. Mhu Lenan eutn ſaa 13A Reſp. od dicitdell üdem as lib. com eillege Kphlol du repot t iptumV. Tab SSenen t 18.Nxrel.. Auguſ— ecicit. Deidia lerang auiyixit teng 3.Melh— quiensapck anonid umerat leinn zuxadl=onemitumm tellexi overbiaCqlor n, idqanifeſte collin licen hd erunturquehe ellige Ceraici)leſus Non omenon) ſalmorum Dmi „A * Tre N p 3 . kCC 68 Xc. Necaud * 1 ad ApEdum Daulum nſum!— ini, aut quban — L, aeen ra 9. Sap. Ubllel mpta ci:9. Dapel 15 condili=&πV ei aut quby 4254 — A n talit ritut ocabulb 1 44△‿ M 1 441 1 A liund— monum hoecl 11„ ſa t allecalle 1 unde Alleghlle 1— 1441 Juend ut 1 4.— 17* — rau aut uxked- us eſi*☚ allt inttrunt nimnöck r 4 n0l m 1 d,Pall 1.,ſerillalnd — aſzubtalal 010 4— ranta 4 JreM 3 licenim in u rtslle ll Je crip erat, Woh 14 4 4*½ 1 C. ☛ ci 910 ndculs 1 2Ig.. Namal jitum: ctleo 5 „, Vbel anonicuiRe DispurArro IIlI. b 43 Canonici ſcripti eſt ſpiritus§.2. Petr. r. A qua eſtalienum, poſſe deficere 3. A veniapetitione: Author enim hujus ſcripti perit veniã in Prologo. Non congruit verò id Spiritui S. in ſcripturis Cano- nicis nobiſcum loquenti, quia mutari,& fallere nequit, Mal.z. Tit. I. Hebr. 6.“ 82. 4. 4 manifeſtis erroribus: Erroneum enim plansè eſt pri- mò, quodc. 46. y. 22. ſcribitur de Samuele, nimirum quod poſt obitum ſuum ſit vaticinatus. Sanctorum enim animæ ſunt in ma- nu Dei Sap. 3.v. I. Ergo nequit Diabolus per Pythonicas mulieres iſtas ſiſtere. Ne dixeris, permittente Deo id factum eſſe: Siquidẽ Deus noluit Sauli reſpondere vel per Prophetas, vel per Sacerdotes, vel per ſomnia. Et Deus prohibuit ſciſcitari veritatẽ ex mortuis, Deut. 18. y. 11. ¼. 8. v. 19. 20. Deinde prædixit Dominus per Ma- lachiam c. 4.y. 8. Velle ſe mittere Prophetam Eliam, ut convertat cor Patrum ad filios,& cor filiorum ad Patres eorum. Vaticinium hocad impletum iri in perſona Theſbitæ Eliæ, qui olim curru igneo in cœlum eſt raptus putarunt Judæi. Idem opinatur hicau- thor c. 48. Errorem hunc refurat Chriſtus, Matth. 17. v. 1o. Et vati- cinium hocin Johianne Baptiſta complendum fuiſſe declarat. 83. Queſtio decirna: Num libri Macchabaorum ſint Canoni- ci Reſp. 1. Non ſunt in Hebræo Canone, ſed deſcribunt res poſt 200. annos à morte Eſdrægeſtas. 2. Hieronymus in Catal. virorũ Huſtrium Joſephum horum librorum authorem eſſè dicit. Ergo non ſunt Canonici. 3. A Gregorio Magno Pontifice RKomano lib. 19.c.16. Moral. Apocryphi vocantur. 4. Continent ſuperſti- tioſa: Nam 2. Mact: 12. v. 43. Laudatur fu perſtitioſumn factum Ju- dæ Macchabæi jubentis facrificia offerri pro mortuis.5. Pro illis hominibus oblatum eſt hoc ſacrificium, quiſeſe idololatria,& ſacrilegio obſtrinxerant,& in illo ſcelere perierant, ut legitur lih. 2.C. 2.v. 40. 6. Authior furioſum illud factum Raziæ landat lib. 2. c. 4.y. 4. 7. Multa in libris his ſunt pugnantia, Ethiſtorica ſphalmata, iit patet ex inſpe ione librorum. Primdò 2. Mact. c. I. v. 1 9-·Tecund 1. Mac. C. 1.y. 7. Qujus contrarium legitur Daniel. 11. y. 4. Tertid lib. I. Mac,6. y. 8. 16. contrarium ejus legitur lib. 2. Mac. c.. v. 16.c. 9.P. 28. Quart0 lib. I. Mac. 9.8. y. 16. Quintdò lib. I. Mac. c. 3.v.. cui repu- gnat locus lib. ⁊. Mac. c. jſ.y. 10. Sext 2. Mac. 2. †. 3.8. Authorin fine li- ℳ bri- ⁴ —— 44 briveni borem ait, hujus Epitomæ co —xÿ——— PBI1 DA b IS M 0 ain petirà lectoribus, quod a8 iritu S. eſt àlienum. 9 La- nficiendæ ſibi fuiſſe moleſtum lil. 2tap. z. Humano igitur ſpiritu liber hic eſt ſeriptus. 84. Qucſtio undecima: Quid de libris 4pocryphis, quos pa- cant, N. Iuſtrumenti cenſendum Reſpa.Libri 4 pocryphi N. Inſtru- mentidicuntur, quod de ſcriptoribus ipſorum fuerit dubitatum. Itaque legunturnõ tantum ad ædificationẽ populi, ſed eriamad confirmationem fidei,& ad fidei dogmata probanda adhiben- tur. Itaque dicuntur Ap ocryphi non ſimpliciter& abſolute, ſed dimitatéè.Itaque communis librorum Ap ocryphoru m deſcriptio ſobrio ſenſuò& particulariter ipſis comp erit. z. Diſtinctio inter li- Pellos hos admittitur: Præfertur. n. Epiſtola adeb ræos, ſecunda D. Ppetti, ſecunda& tertia Johãänis, Epiſtolis Jacobi& Judæ. Licet enim de ſcriptoribus illarum Epiſtolarum in primitiva Eccleſu fuerit dubitatum. Plura tamen non tantum habuerunt fuffragia, quàm V. Inſtrumenti ſcripta Apocrypha, ſed etiam quam Epiſto- Iæ Jacobi& Judæ, conferatur centuria Magdeburg. ⁊. c. 4.. 71. 85. De Apofalypſi lobaunis teſtimonia quidem nonomnia concordant: Sed plerique qui ultra annum. 60. poſt obitum Iohannis vitam nõ pratraxiſſe narrantur, Iohanni adſcribunt, ut Melito Epiſcopus Sardenſis apud Euſeb. lib. 4. c. 23. Theophi- lus Antiochenus apud eundem lib. 4.c. 27. Juſtinus Martyr in dialogo eũ Tryphone.& apuduſcb. lib. 4.c.18 His addunt non- nullt eruditi viri.. Libri inſcriptionẽ. 2. Loci circumſtantiam, utq ſit editus in Pathmo,& ad Afiaticos Epiſcopos ſcriptus. 3. Co- gnomen: Author enim Apocalypſeos dicitur Theologus, quo nomine ſolum, ajunt, appellatum fuiſſe Johannein, eò quòd de divifiirate Chriſti ex profeſſo ſcripſerit,& proptereà A quilæ ſit afſimilatus. 4. Sicut præ omnibus Evangeliſtis& Apoſtolis Jo- hannes filium nominat X5ꝙν Joh. 1. Joh.i.Ita& Apoc. 19. Etex his colligunt, Johannem Evxangeliſtameſſe authorem. Sed dehisin collatione. 4 Fins Diſputations Secundæ. DE D ℳMH 1 7lCAℳ uthenti Chritol IA! KrRk ITOR t IPok'Us attrinh 4 18 fil Kalienumol dr 28 le moledtun . t 1 hocrphi,aaun lidd cyyphi N.bh Sip fuerit qubirn catid Spuli, ſedetin ogt robanda achi an lind trnter Kablolute, mAs= phom umdeſcn ompe— Dif dincho un Epilt aalleb reosſecr 8 piſte icobi& judell 1 len primituakat ant mub verunlüfe IvPh= etiam qunli 2edugzcts cſtim qvidemm 1 ltrarmum. o. puin rranti- hamniadciu IEuc. 4-6.3. n lib. 4 Juſtiu hin ſcb.J ais Melim n ifcumi ſtantan- . 4— duerTNcoogs n ſu= ohannel, Cön 4— ofrriſf 29 8—— el ſiss Khhal ſoh hlab 0114 angelifaneh Seg 44 zin cic nd nde. tiont n 9 08 E ost ſcriptus, DE PAPISMO DISPFTATTIOIII. Et quidem in ſpecie D xE eAUTHO RITATELIBRO- RD M CANONICORVM, KE DITIONE autbentica,& in Vernacalen linguam kranslariomibus. IW OuA Chriſto Duce,& Auſpice Chriſto S B PRCf£SIDIO JOHANNIS GISENII, 88. THEOLOGIÆ DOCTORIS, E T ORDINARIIININCLVY- ta Academià Gieſſenà Profeſſoris. RESPONDEBIT LIBORIuS HOYSENIUS BORSTELICO- Neoburgicus. In Auditorio Theologicoad Diem 12. Noyemb. horis anteme- ridlianis, Deane, Atüanis G IESS KE, EX 7) poę; apheéo Caſparis Chemlini. Anno M. DCXVII bughederranhot lA Pcaim Dnind 1 ö — — — — — DISPUITATIO TERTIA DE AUT HONRITATE LIBRO- AV MCANONICORVM, E DITIONE aut henticà,& in vernaculam linguam translatiouibus. T HEIS13 I. ISTINCTIONEM librorum ſacrorum oſten- 9 dimus, de quorundam diſpurari authore ſe- — cundario, ſeu ſcriptore, de quorundam, autho- 2 2 5 ritate ſimul, expoſuimus. Unde ejus ſit& de- 6 pendeat authoritas jam placidè indagabimus. — 2. DocCent igitur Proteſtantes, quod Aa& Sriprura ram reſpectu ſui, quam reſpectu no- ſtri ſuam habeat authioritatem, non ab Eccleſia; ſeda ſuo authore Deo: Eſt enim Divinitus in ſpirata. Et Spiritus S. in criptura,& per Scripturam nobiſcum loquitur, 2. Tim. 3,». 16. I. Pet. 1. y. ⁊1. Hæc igi- tur ex ipsâ petenda eſt Scriptura, Ioh., verſ. 34.39.I. Ioh. 5. verſ. 6.. Theſg. 2.y. 13. 3. Editio authentica in V. Teſtamento eſt editio Hebræa; Nam populo Judaico commiſſi ſunt oracula Dei, Rom. z. Ut igitur ab ipſo intelligerentur, hebraicè ſunt ſcripta. In N. Teſt. editio Græ- ca Heu enim voluit in lingua communiſſima N. T. extare. Græca verè legebantur tunc kemporis in omnibus ferè gentibus teſte Ci- cerone pro Archia, idque pro Pter imperium Græcorum, quodRo- manorum proximè anteceſſeratꝗ.ʒ 4. Quamyis editiones illæ ſint authenticæ, nihil tamen obſtat, quò minus Scriptura Sacra transferatur in lin guam cuilihet populo vernaculam, ut ab omnibus Chriſtianis tam indoctis, quam doctis legi poſſit. G 2 z. Pon- —y—ʒꝗᷓ—— ————— — ——— Dr PAPISM G g. Pontificii in definienda controverſia de Scripturarum authoritate, non ſatis ſunt aperti, nec ſatis ſibi conſtant. Nam. Patres Tridentini Concilii nihil quicquam de hac quæſtione defi- nivere. 2. Bellarminus libris quatuor de Scriptura ſacra diſpu tans hanc controverſiam intactam relinquit. 3. Qui ex Ponti- ficiis hanc ſibi quæſtionem tractandam ſumpſerunt, nonunam, eandemque tenent ſententiam. 6. Papiſta quidam nomine Hermannus affirmabat, Öcri- turas tantum valere, quantum valent Æſopi fabulæ, niſi acce- dat Eccleſiæ teſtimonium. Quod cum A Brentio in Confeſſione Wirtenbergica objectum eſſet, defendebatur ab Hoſia libr. 3.de authoritate Scripturæ, ut piè dictum. Pighius libr. ů. de Hietar. Eccleſ cap. 2. diſputat contra Scripturarios ſic vvocat Lutheranos) Scri- pturæ authoritatem non pofſe defendi ſine traditione Eccleſiæ: Omnis, inquit, quæ nunc apud mos eſt Scripturarum authoritas, ab Eccleſiæ authoritate dependet neceſſarid. Recentiores vero Pontificii diſtinguunt inter authioritatem Scripturæ ſecundum ſe, & reſpectu noſtri: Authoritas, inquiunt, Scripturæ reſpectu no- ſtri,& quoad explicationem depender ab Eccléſia, videatur Belar- munus lib.=de Conciliis c. 1⁊. Caniſius in Catechiſmoc. 3. ſect. 16. Canus in L. Com. lib. 2. c. 8. 7. Status igitur eſt controverſiæ, num authoritas Scriptuns reſpectu noſtri dependeat ab Eceleſia? Affirmant Pontificii; Negant proteſtantes. Hincaliæ moventur quæſtiones, de quibus ordine. Coſterus in Enchit. pag. 44. Scriptura ſacra, inquit, reſpectu noſtti, &reſpectu certæ explicationis eſt litera mortua ſcripta atramem to in membrana. pag. 43. Chriſtus Eccleſiam ſuam, ait„ dcharta- ceis noluit pendere ſcriptis, nec membranis myſteria ſua com mittere voluit(quod Moſes olim magnaex parte fecerat carnali populo) ſed cum ſpiritualem conſtitueret Eccleſiam ſuo Spirinu informaram uſus eſt ſublimiori charactere ſcribens digito Deiin corde Eccleſiæ. Ibidem: Scriptura chartæ inſcripta non eſt data, ut .—.. 1.,.— ra eflet canon, aut regula fidei, neque etiam digito Dei eſt exarataà- neque quicquam divinitatis in fe habet, quod nos ad creden dum illi conſtringere poſſit. .....—. 8 2 3 8. Sit igitur quæſtio prima: Num ſcripruræ authoritas neſtecki aoitt D 8 8 nhi nuuahid cin nlaludde err gare digh u acuid ab me o kcclell fand faru te Gnonu& e ſäweürranch dese adangep „ Füvoni lyi muaunn Vgur ub yhracuunica unsiuſan hapnen g Wä 4 lcar Chr hntaten malurjacla — NA. d A p A 9 Na mde M nd mde Scripm aus onſtant. N uat dac guæſtiohen ot— ipturaſacuti ind z. Qu al um m ſerunt, nonm Has auu affirmada, ent lifabulæ, nüa dum Antia in Conkh fendee ur ab Hoſa lke .Pgh n. J. de Hia.ni lich=t Luthernohſ endi taaditione k geſt Irnturarum authen cceſl- Reccntiote nates= iptur ſecundh uiunt= dpture relheln det al= leſia, videauul Cat noc.z. ſeckab. verfii= 1 nutherttas Wm Afhn==t Dontifici- 5 udes, de quiduch Alacdi guit repeceu literd==ttua ſcnpta nn Eccle n ſmam, altsät — is myſteia ſual c parte fecern b 1 20— 9 3 1o fro 14n*. 7 anol ett hartin pt dl 1. lioito Del cle ge etiigto de hah quod noss „harito . ure autbondd 1NMARRTPI D isPur Aro III. 49 noſtri dependeat ab Eacleſia?: Reſp. Aliud eſt quærere de authoritate ſcripturæ& aliud de authoritatis ſcripturæ agnitione: Aliud eſt aſ- ſerere ſcripturæ aliquid conferri ab homine,& aliud homini conferri aliquid ab homine: aliud eſt ſcripturæ authorita- tem eſſe ab Eccleſia tanquam ab efficiente,& aliud Eccle- ſiam de ſcriptura tanquam de ſubjecto ferre teſtimonium: Ec- cleſia de ſcriptura teſtimonium quidem perhibet, atque ſcriptura extrinſecus agnoſcitur quidem ex teſtimonio Eccleſiæ, ſed Eccle- ſia nullam authoritatem ſcripturæ pro priè confert. S criptura igitur neque reſpectu ſui, neque reſpectu noſtri, ſeu quoad nos, neque à priori, neque à poſteriori, neque immediarè, neque mediarèul- lam mutuatur authoritatem ab Eccleſia, ſed eam habet ab autho- re ſuo Deo divinam. Evincimus id ſcripturæ dictis, rationibus, patrumteſtimoniis,& declaramus ſimilibus, præmittentes nomi- ne ſcripturæ ſacræ authoritatis intelligi dignitatem, majeſtatem,& revetentiam, quæ ipſi unicè debetur. 9· Feſtimonium ſcripturæ primum legitur lohan. 5. v. 34. Eo ita propria authoritate excello, ut nullius prorſus hominis teſtimonio in- digeam. Vt ſe igitur habet Chriſti authoritas reſpectu noſtri, ita ſe habet etiam ſcriptura canonicaEſt enim ſcriptura canonica vox ipſius Chri- ſti,& S piritum S. in ſcri ptura nobiſcum lo quentem miſit Chriſtus ⁊ PDatre. Scriptura igirur canonica eſt Eccleſiæ fundamentum in- ſtrumentale, ſicut Chriſtus principale. Atqui Chriſtus etiam reſpectu noſtri habet authoritatem ex ſcipſo,&non ex cujuſquam vel hominis, vel Bccleſi, vel concilii judicio. Ergo& ſcrintura. 4 — 10. Secundum legitur 1, foh. 5..6„Spiritus eſt, qui teſtatur ſpiritum eſſe veritatem. Dieitur ſpirirus in ſcriptura nobiſcum lo- quensnon modò verax, quodin teſte omninò requiritur, ſed et- jam veritas ipſa. Contra huncigitur teſtem per do ctrinam prophe- ticam,& apoſtolicam in nobis teſtantem nulla ratione excipere poſſuͦ mus. Terrium legitur, I. Theſſ. z. v. 13. Gratias agimus Deo inde- linenter, quod acceptum de Deo ſermonem, quemaudixviſtis ex nobis exceperi tis, non ut ſermonem hominum, ſedut Dei ſermonẽ Sic igitur inde colligimus, Theſlalonicenfes audito tantum Apo- ſtolo Paulo Scripturam acceperunt, ut divinam, cum ipſis nullius Eceleſiæj udicium innotuiſſet. Scripcura igitur authoritatem apud nos etiain ſine Eccleſiæ teſtimonio obrineat. 11. Addi- ————— —— Se AIIDIPAr ISMO. rr. Addimus rationes, ſeu legitimas conſequentias. 1. Nullum merè divinum authoritatem,& dignitatem accipit ab hominibus, tanquam ſe longèe inferioribus: Efte ctus enim nul- lus ſua cauſa eſt præſtantior. Atqui ſeriptura ſacra eſt res merè divi- na,& continet res merè divinas: Unde Apoſtolus Petrus explica tionem ejus eſſe ait non humanæ voluntatis, 2. Epiſtl. l.y. 20. Ergo. 2. Effectum quodlibet præſtantiam, dignitatem& authoritatem ſuam haberà cauſa. Atqui non Eccleſia, ſed Deus eſt author ſoxi⸗ pturæ. Ergo. 12. 3. Scriptura tantæ eſt authoritatis, ut quiilli non cre⸗ dit, nec fidem ipſi Chriſto coram prædicanti ſit adhibiturus. Mul- tè igitur minus authoritatem ſuam divinam habet ab hominibus. Antecedens legitur loh. 5. v. 46. 4 7. Sicrederetis Moſi, edere- tis mihi. Nam ille de me ſcripſit. Quod ſi ſcriptis illius non creditis, quomodo verbis meis credetis. Quare qui ſcripturæ authoritatem non admittit, ille& Chriſti coram concionan- tis authoritatem reſpuit. 4. Divinitas, Majeſtas,& autho- ritas ſcripturæ facræ eſt interna. Ergo non dependet, à teſti- monio Eccleſie, quippe quod eſt non tn n, ſed àαην noninternum, ſed externum, non in ſitum, ſed aſſumptum. 13. Hiſce non impertinenter adduntur rationes. I. àcau- ſa efnciente ſcripturæ& Eccleſiæ, quæ non eſt ratio ſpeculans, ſed Spiritus Sanctus in ſeriptura loquens. 2. a fine, qui eſtſpiri- tualis reſtirutio,& ad vitam æternam informatio. 3. Ab effe- ctis: Rerum enim divinarum cognitione nos perficit, ad Deum convertit,& æternam bearitudinein præſtat, Pſalm. 19. 4. Aſub- . & de is, quæ tranſcendunt captum humanum. Aurhoritas igi- tur ipfinulla conciliari poteſt ab homine, quà homo eſt. 5. Ab adjuncta perfectione: Eſtenim ita perfecta ut nec additionem, nec detractionem patiatur. 14. Scribit igitur Auguſtinus de Gen. ad literam: Major eſt ſcripturæ authoritas, quam omnis humani ingenil capacitas comprehendere poteſt. Iuſtinus Martyr in paraneſi. I. ad Gratos. Quod eriamnum, inquit, apud Judæos pietaris noſtræ libri A ſervantur, divinæ id de nobis opus eſt providenrtiæ. Ne ex Eccle- 18 ſia jecta materia. Agit enim ſcriptura de rebus divin is, de myſteriis, D 1⸗ dass tenteocc Iia Wkdictis no b dnosno9 amuifeſte, lluſtramus nceg mbliu Whdteddt, g Mthe mesdebcclip dlbo& lmilib, purea Rortatewnte derad ſcrinsKcom call G treln wwb bwäerncolu feir ankaprranrb, un, lMrin auleſde er eqnenano! dyp txorocan n M 6 3 a Wlaironan 8 rſetne. N Dh teiſer àn nlcas conſequen em S Uanitateman erio e Ctus eninn puud a zelt resmenh de 1 los Petrusen — piſtol..ao. h den.& autholin elia,. eus eſtauchott aorita ut quiillinone edicd adhibiturus ind! betab homuk Acl⁴ ais Moſi, att- Qud em ſcripts llu 1 tedeus urte ouilcche & GMeoram concha vinita ajeſtas, Rad Ereot lepenget 98 eſtn 1,; ledam nſitums= allumptum. cradch trationes.! 1 quxtak ratio pecu afue, quüeht tio. z. he -2 9 8 derhcitadl⸗ 1 1 1 auen 2* 4 4 amuinte 4111 nlOt. 1 trſd Jalm. 19. 4 eldm livinisde uſn a„. Aufhobla nnum m⸗ 1 homoett N Aue 1 lteram: „ 1 d 7 . au 1 41 gem 4 * 42 2 G raneſt. 1. M2 s 3 ris 0 1e — 2 Ad* 1 Mäc 9 DiSruTr AT o III. ſia eos proferentes, occaſionem quaſi Kppolni ànobis, aut cofru- pti ſint, maledictis nos inceſſere volentibus præbeamus, exillo- rum ſynagoga producimus: Ut ex ipſis huc uſque apud eos conſer- vatis libris, adnos noſtramque doctrinam àſanctis viris edita ju- ra liquidè& manifeſtè pertinere appareat. 15. Hluſtramus rem totam ſimilibus ut: Aurifaber teſta- tur de gemma, de auro, de argento,& ſimilibus, ſed ſua teſtificatio- ne auro nullam authoritatem conciliat, nec aurum facit, neque nobilius illud reddit, ſed in cognitionem ejus deducit. Sic teſtatur Mathematicus de Ecclipſi,& Planetarum oppoſirionibus: Medi- cus de morbo& ſimilibus. Quare teſtimonium Eccleſiæ de ſcri- Pturæ authoritate non reſpuimus. Quinimò officium ejus mulri- ꝑlex admittimus,& commen damus. Fun gitur enim Eccleſia offi- cio cuſtodis, teſtisinterpretis, præconis,& vindicis. Inde 1. Tim. 3⸗ v.1. Eccleſia dicitur columna,& ſtabilimentum veritatis, non re- ſpectu cauſæ procreantis, quaſi ex proprio arbitrio veritatem defi- niat, ac ſanciat: Sed reſpectu multiplicis, quo fungitur, officii, ut- pote ratione conſervationis, promulgationis, defenfionis, atque ad poſteros tranſmiſſionis.— 16. Ar provocant Pontificii ad communem praxin. Nam infidelis ab Eccleſia adducitur, ut credat hanc ſcripturam eſſe ſa- cram,& divinam. Authoritas igitur ſcriꝑturæ reſpectu noſtri de- pendet ab Eccleſia. 17. Reſpondemus diſtinguendo inter Chriſtianum, qui eſt in Eccleſia,& paganum, qui eit extra Eccleſiam: Ille ſcripturam agnoſcit pro verbo Dei. Ad hanci gitur tanquam ad infallibilem fidei normam in cõtroverſiis decidendis deber confugere, 2. Pet.1. v. 19. Paganus verò ex voce,& interpretatione Ecclefiæ aliquare- nus addiſcere poteſt, quænam ſit ſeriptura divina. Ad Chriſtiani- ſmum enim eſt convertendus quibuſdam etiam remotis mediis, utpote quod ex libro naiuræ conſtet, eſſe Deum, eumque colen- dum. a. quod Ethnici veram cultus rationem ignorarint. 3. Quod. ipſam cultus rationem Deus patefecerit hominibus,& patefactio- nis ſummam conſi gnandam carit in libro, quem ſeri pturam ſa⸗ Sram nuncupamus. His adduntur rectè ipſorum etjam hoſtium veritatis teſtimonia. 18. — ———— 52 Dr PBAPISM O 18. Quxlſtio ſecunda: Vtrum Apoſtoli ſcripſerint tantum inciden- ter An verd ex proyoſito,& Des mandato: Pontificii ſcripritant, falſum eſſe, quod Deus Apoſtolis mandarit, ut ſcriberent, ſed eos ſcripſiſ- ſe pro nacta occaſione,& propter incidentem caſum: Proinde in ſcripturis non contineri expreſſe totam doctrinam neceſſariam ſi- ve de fide, ſive de moribus, videatur Pighius de Eocleſtaſt. Hierarch. Ib. 1. c. 3. Bellarminus lib. 4- de verbo Dei non ſcripeo cap. 3. 4. Coſterus p. 43. Enchir. 19. Verùmaliud eſt occaſio,& aliud occaſionis oblatæul- timus finis& ſcopus: ſumpſerunt quidem Apoſtoli ſæpe occaſio- nem ſcribendi ab incidente caſu,& tum proximus ip ſorum fuit f⸗ nis, ut occurrerent incidenti caſui; At ultimus fait finis, ut extaret certa fidei regula, idque vel inſcriptio epiſtolæ prioris ad Corin- thios docet, quippe quæ non ſolis Corinthiis, ſed omnibus, qui invocant nomen Domini noſtri Jeſu Chriſti in omniloco eſt in ſeripta. 20. Confirmamus ſententiam ipſam. 1. A prima verhi ſcriyti origine, occaſione,& conſilio, ſeu fne: Origo ſcripturæ ſacræ eſt divina, occaſio Deum movens eſt malitia hominum ſermonibus,& mori- Bus ſuis Eccleſiam turbantium, conſilium ſeu finis eſt, ut homi- num malitiæ occurratur, doctrina ſacra purè ſetvetur,& certaex- tet fidei regula. Scripſerunr igitur Prophetæ,& Apoſtoli Deo vo- lente,& mandante. Antecedentis declaratio,& ratio hæc eſt: Pa- tefecit ſe Deus Adamo, ipſique longævam conceſſit vitam, ut pu- — rit tem doctrinæ teſtimonio ſuo conſervaret. Cum autem Cain cũ ſuo cœtu, Filii Dei,&alii à puritate verbi Dei diſcederent, ſubin- de Deus per novas,& peculiares revelationes puritatem verbi ſui inſtauravit, confirmavit,& conſervavit, uti factum eſt tempote Noẽë, Abrahami, Iſaaci,& Jacobi. Ne autem ad inſtaurandam do- ctrinam ſacram nobis ſemper opus eſſet revelationibus; Moſi& Prophetis mandavit, ut T. elaam verhi ſui ſcripto comprehen- derent, Exo. 17. v. 14.6. 3 4.v. 2 7. er.30„y. z. Eech. 43.v. II. Ipſe verd Jehova initium ſcribendi fecit. Scriptura igitur ſacra eſt dogma- tum,& controverſiarum decidendarum norma, ut arguunt exem- hun Par. 17. G z1. Quare adlegem& ad teſtimonium, Wa. 8. verſ. 20. 2₰ 21. E-- DI5 u kademeſtc 7 iConcilo.4e ursurbarerun ludtvigirur, ncen, edlcni im pchgkeuntigite h jaun irinunus un werlm yb. 1 ernumande bblepseoceantgent Knr Ptriwmſalrihc⸗ matnococentad! enenlate dan ndmmntnbat dei arnäcentem! tümneamhabu li gliria a1.7. breni. Hac.l.y paudterdah Ppänanditum h in ſemeErChrictu 1tehn... tnnovünum letane 1 g 1 48 M dataicun 5 Püüamet * dm tantumin dud rriptitant, 3l A lcri u, ſed eoslch dent Enlum: broid ndd anm neccſſann V kis— ecleſtaſt Uenn dn An to(ah.z. 4. Kalih aſionisoblan. uides ſtoliſepeos um ns Pplorumin Aruldr fuit Hnis tem dioch r priots àd CEM Cornun ſedomnibo; a Min omailococt amic r= 1. 4 emamn 0 umn urr Kacræetor dis etmonbödn — 1 Iniseſt. utx nſilit uhnisett, U hII V Vcem h ſerveuur,&cn 1 craf ks 1 4 0. ſ 4 D propl=& Apoſtohb 4 1— 1„ b Kmuo hecci ☛ Kratonne, . vitam M va= nceſlit Man ggV- onter*. eldl eVG el arem V„purltatens 1 14—(rrol 1. Aumektelt ti tactume adinſtafahe — N m en 6 1 — 1 u ſcaptoc „=ch a3 7l. . oitur ſactac 4 Scri 9. e at 1G * teſtinouus 4— 1 DISaPDuUTATIo III. 53 X 21. Eadem eſt conditio ſcripturæ N. T. idque colligiture Apoſtolico Concilio. Act. 15. Nam v. 24. dicitur, quia quidem ex no- bis exeuntes turbaverunt vos verbis. v. 28. Viſum igitur eſt Spiritui S.& nobis. Judas igitur,& Silas mittuntur, non ut vivà tantum vo- ce annuncient, ſed ſcriptum ipfis exhibetur, ex quo Eccleſiam in- forment. Scripſerunt igitur& Apoſtoli Spiritu S. approbante. Itaq; omnis ſcriptura divinitus inſpirata utilis eſt ad docendum, ad ar- guendum, 2. Tim. 3.v. 16. 22². 2. A generali mandato: Mandat n. Chriſtus Matt. 28. UIt Apo- ſtoli omnes doceant gentes. Ergo conſequenter,& implicitè man- dat, ut doctrinam ſalvificam ſcriptis comprehendant: Nam hodie non aliter nos docent ad finem uſque mundi, quam ſuis ſcri ptis. 23. 3. Amandato explicito: Expreſsè enim Evangeliſtæ Jo- hanni mandatur ut ſcribat, Apoc. I. v. II. Scribe, quæ viditti C. 14:v. 13. Audivi vocem dicentem ſeribe. 4. A modo teſtificationis apoſtolicæ: Apoſtoli mandatum habuerunt, ut ſcribendo teſtarẽtur, Act. 1.y. 8. Eritis mihi teſtes. Ioh. 2t. v. 24. Hic eſt diſcipulus ille, qui teſtatur de his,& hæc ſcripſit. 4Apoc. 1. v. 2. 3. Johannes teſtificatus eſt: Beatus eſt, qui legit,& audit verba Prophetiæ,& ſervat ea, quæ in eâ ſcripta ſunt. Ergo& mandatum habuerunt, ur ſcriberent. 5. 4A ſcripturæ csmmendatione: Et Chriſtus ſcripturam commendat, Ioh. 5. v. 9. Et A poſtolus 1. Tim. 4. v. 13. Ergo non eontra mandatum divinum& Apoſtolicum propoſitum nobts eſt præſcripta. 24. G. A ſalutis medlio: Eſt enim ſcriptura ſacra ſalutis mediũ, Ioh. 20. v. 31. Luic. J. y. 3. Pſal. 3.v. I. I. Ioh. I. y. 4.1 Ioh..v. 12. Ergonon ex incidenti caſu, non præter nec contra mandatum divinum,& pro- poſitum apoſtolicum eſt propoſita. His recte adduntur funda- menta à neceſſitate,& variis utilitatibus petita: Facilimè enim ver- bum Dei corrum peretur, ſi literis non eſſer conſignatum. 25. At, inqus, ſi Apoſtoli ſcrihe primo ſtatim anno ſcripſiſſent. Reſp primo ſtatim anno ſcripſerint, endi habuiſſent mandatum Cauſa, quod Apoſtoli non 1& omnia conſignarint, non eſt, quaſi ſcribendi mandatum non habucrint,& quaſi omnia ſcribere noluerint: Sed ut doctrinam divinam prius ſignis&miraculis con- tra calunnias Judæo um,& gentium conßrmarent. 26. Quæſtio tertia: Nuin verbum Dei prackicatum iſerata H perbo — ——— DI PATIS M G 4—.. 1 4 veybo Dei ſcripto eſſentialiter? Reſp. Differentiam inter verbum Dei amittimus, verùm non eſſentialem, ſed prædicatum& ſcriptum a nnon eſlentia accidentalem: Nam verbo Dei accidit prædicari& ſcribi: Prædica- tione igitur& ſcriptione non mutatur ipſa verbi Dei eſſentia: Ac- cidens enim non mutat rei eſſentiam, cum primis quando rei ſub⸗ jectæ non contrariatur. 2. Quæ conveniunt efliciente, ſubjecta materia,& fine, illa non differunt eſſentialiter. Atqui verbum Dei prædicatum„& ſcriptum conveniunt efficiente, nempe authore Peo: Unde etiam ſcriptura ſacra diciturOeiπνεεςα, 2. Tim. 3. v. 16. Conveniunt ſubjecta materia: Apoſtoli enim eadem, quæ docue- runt, ſcripſerunt, ⁊. Cor. J.y.13 Non alia ſcribimus vobis, quàm quæ legiſtis& cognoviſtis. c. 0*—ꝓ. 1. Quales ſumus verbo per epiſtolas, abſentes,& præſentes in facto. Promnde ſcrutari jubemur ſeri pturã, Ioh. 5.v. 39.Et Eccleſia eſt ſuperſtructa ſuper fundamentũ Prophe- tarum,& Apo ſtolorũ, Eph. z. v. 20. Erudit enim ſcriptura ad vitam æternã, loh. 5.v. 39. Ergonò differunt eſſentialiter, ſedaccidéẽtaliter. 27. Quare fœdior opinionum Pontibciarum eſt abomi. natio, quàm ur verbis ſatis exaggerari queat: Hic enim ſcopus je ſuiris eſt propoſitus, ut deducant nos ad Concilii Tridentini de- creta, ad reſponſa Pontificum, atque ſic Pontificibus Romanis ex quolibet quidlibet confingendi poteſtarem aſſerant. S cripturis ſa- cris nihil divinitatis ineſſe ſcribunt Pontificii, niſi quantum accipit ab Eccleſia, ut Andradius lib. z. Defenſi. Non minus impius eſt Eccils, qui in Enchirid. c. 4. A1. nominat Theologiã in ſacro codice Theo- logiam atramentariã, Evangelium nigrum,& proteſtantes Theo- logos atrame ntales, Pighius lib. I. Hierar. Eccle. c. z. Proteſtantes vocat ſcripturarios, eò quòd ſcripturæ authoritate nitantur, Coſterus.. 43. Ench. Chriſtus, inquit, nec Eccleſiam ſuam à chartaceis ſcriptis pen- de re, nec membranis myſteria ſua committere voluit.(Quod Mo- ſes olim magna ex parte fecerat carnali populo,) ſed cum ſpiritua- lem conſtitueret Eccleſiam ſuo ſpiritu S.informatam, uſus eſt ſub- limiore charactere ſcribens digito Deiin corde Eccleſiæ.— 28. Quæſtio quarta: Num Eccleſia verꝰo Dei ſit prior, Eami- quior? Reſp. ſcribit Eckius in Enchir. Tit. i.pag. 6. Eecleſia eſt antiquior ſcriptura. Rationem addit hanc pag. 7. Quando enim Apoſtoliim ceperunt prædicare, nulla erat ſcriptura Evangelil, nulla e piſtola Pau- D 2⁸ nui bunen erat. oh utConl ful arkcclell ſerum d dis nnulie& acc fi Hoceplopon ho ei,lpro wgelolic, htophearum datattwibi, do edundäacqu Gol qlebkatlrau Ni Wernsrunde d aEcdlela 1 Aliu Pxo fu elrrperco dan Komnee 1 inkeckeroi woimnoduit,n der wehat erpen düee 1 ecam app Au enl m nter verbund ert rellentialem, drd X ſcribiDtela pu Oei eſlenm: cum tis quandorait went Aliciente, uüſt entid Xrqui veidun! teitee, nempeauh tur N 5G, z.Imm. z toli q adem quxden aſccut B vobis,quing lesdt 2erboperefit delch judemul crg aſoß! ndamentübehh Erdum nſciptInaalm lle t,ſedaccideu um Ur aciarum ctde aicdt Hic enimſcoy nos dacili Tüdenin . ficibus Romul ““ 3 m Decſtdte atſferant Seff — nrit niſi quanuih3- neimoidsetl all. N inusunpuis Ah heolinficro codi 1 1. 4 anigc— X hroteſant u. 7.1 Protekno- 3 hol nitantur m u ut haruaceisſcn rnE iere völuil- u lcnallt alo,) fdomd — format 1n l5 —* orde Eccbes atpnh E4— jenh s .0.1 — 8 andoe im ae Dzisrur ATIOIII. 55 Pauli,& tamen erat Eccleſia ſanguine Chriſti dedicata. Subſcribit Caſterus pag. 44· Conſtat, inquiens, totis 12. annis ſine ſcriptis Apo- ſtolicis fuiſſe Eccleſiam. 29. Verùm diſtinguendum eſſe cenſemus inter verbum Deieſſentialiter& accidentaliter conſideratum: Accidit ei, quod vel viva voce proponatur ‚velliteris conſignetur. Seu Eccleſia eſt prior verbo Dei, ſi pro literarum fumatur notis:At poſterior eodẽ, ſi pro re ſumatur contenta,& perpetua Dei volũtate erga Eccleſiã, &genus humanum. Nam. Omne fundamentum priuseſt funda- mentato,& omnis menſura prior eſt menſurato. Atqui verbũ Dei &ſic ſeriptura ſacra eſt fundamentũEccleſiæ,& mẽſura omnis do- ctrinæ Eccleſiaſticæ, Eph. 2. v. 20. 21. Superſtructi eſtis ſuper funda- mentum Prophetarum,& Apoſtolorum, 1I. Cor. 3. v. 10. Juxta gratiã Dei, quę data eſt mihi, ut ſapiens architectus fundamentum poſui. Ergò verbum Dei, atque ita ſcriptura ſacra prior eſt Eccleſia: Et per conſequens Eccleſiæ authoritas innititur verho Dei. Verbi igitur Dei authoritas non dependet ab Eccleſia. z0. 2. Eccleſia ex verbo Dei tanquam ex ſemine incorru- ptibili naſcitur. Ergo fieri aliter non poteſt, quin verbum Dei ſit prius Eccleſia: Er per conſequens ſcripturæ ſacræ authoritas præce- dit Eccleſiam,& omne ejus judicium. Antecedens probamus: Fun- datio enim Eccleſiæ originalis Eccleſ æ poſt lapſum protoplaſtorũ hominibus innotuit, non niſi per verbum promiſſionis de ſemine contrituro caput ſerpentis, Gen. z. v. 5. Et ſi ſcripturam ſacram quo- ad noſtram etiam approbationem poſteriorem dixeris Eccleſia, concedas oportet, Eccleſiam illam extra ſcripturas eſſe querẽdam, ac proinde non Chriſtie ſſeEccleſiam: ſed neſcio, cujus alterius ſive hominis, ſive Diaboli ſynagogam. Annòôn enim Eccleſia eſt ovile Chriſti: Num Chriſtus oves ſuas alloquitur extra ſcripturam: De- inde Eccleſia eſt cœtus fidelium. Fides verò naſcitur ex audito ver- bo. Ergo verbum Eœccleſiæ eſt principium. Apoſtolus Petrus dicit I. Epiſt. c. I. v. 23. Regeniti eſtis, non ex ſemine corruptibili ſed in- corruptibili per verbum Dei viventis,& manentis in ſeculum. 31. Dicit igitur Beda in Pſal. 8. Scripta divinorum librorum ſunt fundamentum& Catholicæ Eccleſiæ,& ſingularum Eccleſia- rum, quibus ipſæ roborantur,& ſuſtentantur, velut ædificium à fundamento. H 2 32. Quæ- 2 — —— (“ — —— ——— — 56 Ds PAPISM G 34. Quxæſtio quinta: Ah teſtificatio Eccleſi aut horitatem libris canonicis reſpectu noſtri conciliet: Reſp. Ad quæſtionem hanc ex parte reſpondimus in præcedentibus. Addimus pauca: Canonem igitut Deus ipſe, in primis ſi autlroritatem ejus ſpectes, lervat. Dedit Deus canonem cùm communiter ſpiritus teſtimonio, tum ſingulariter manifeſtationibus, viſionibus, ſermone, ſignis, miraculis,& vatici- niis eventu ipſo com pletis E.g.libros pro phetales ante deportatio⸗ nem populi judaici dedit Deus, eoſdem fanctificavit ſignis, nubis & fumiin templo Lerit. 16. y. 2.I. Reg. 8. y. 20. Et reſponſis per Ephod Urim& Thumim; Bxo. 28. v.0. Poſt deportationem, vaticiniorum complemento. Pibros canonicos N. T. dedit Deus& ſanctificavit ſingulariter per Filium in carne patefactum, perque ejus dicta,& facta, Heb. I. y. z. Et per Apoſtolorum miniſterium ſignis& miracu- lis confirmatum, Matth. 3. v. 5. Ecelcſia verò libros canonicos dili- gentiſſimè conſervavit: Quem in finem Moſes librum ſuum ſacer- dotibus tradidiſſet in latere arce fœderis depoſuiſſe legitur Deut./*. y. 26. Mandavitq; ut Reges exemplar ex aτρ⁴μεμρ Moſis codice: ſcriptum penes ſe haberent,& inde omnia dijudicarent, Deut. 17. v. 18. Pari ratione canonici libri N. T. ipſis ẽt Apoſtolorũ temporib. ſunt confirmati, qua de re videatur Auguſtinus lib. II. côtra Manichaas 6.5. Et ſtudiũ Melitois apud Euſebin lib. 4.1.25. Et Nicephorus lib. 4.6.10- 33. Eccleſia autem eſt alia primitiva temporibus Apoſts- lorum proxima,& alia hodierna, ſeu præſens: Illa teſtimoniũ per- hibet de libris canonicis& teſtimonium ejus ratum habetur, quia partim ipſos Apoſtolos docentes audivit, partim ipſorum aum· Paoa ad manus habuit. Præſentis Eceleſiæ teſtimonium admitti- mus quatenus ex aſſe cũ teſtificatione Eccleſiæ primitivæ cõgruit. 34. Aliud deinde eſt hiſtoricum,& aliud do gmaticum, aliud eſt quære e de authore ſecundario, ſeu ſetiptionis,&aliud de re labjecta leu ejas authoritate. v. g. Aliud eſt quxrere an Evange- lium Matthai lit Matthai,& aliud, an ſit canonicum: Illud eſthi- ſtoricum,& dependet etiam àteſtificatione Eccleliæ primiti . 4VSe KIAIAe Oceit dogmaticum.&s perfturerin ſee. ar Hoceſt dogmaticum,&s petitur ex ipſa ſcriptura,& quidem exar- gum je jnrrinſe,e eAn. 4... gu nentis intrinſecis ſeu internis, ut ſunt, ſcruin M ajeſtas, uεν 2 2A ApASP 4— 84. 4.... inter ſe librorum diverſis ſeculis editorum, prædictiones eventa 4 e⸗ 4 41.„. 72- completæ, docteinę antiquitas, ſancti 2. 2— 1 LAs, CllicaCla,&cC.ltaducten- ficatio 91 oyl umllg d scnn, gecc den wandnuhuria ke Kenteerrate 4 lke te rerend Rtl peri 4, b ägarzant hi hlnan. kele as gakerlela ur uu b dralldero r u hi g vehen Rk w — teinperrine. fa deu balle 1 an fan de n, 1. 4 4 0ο uEd dthoritaten h quxt m hancelmm uSpa anonemiiu lded dvat. Dedta — rophaame deponn m la tr Aritſignis,m 7.10.- vonlssperkh vortt em, vauicimion — — a vertt —¹ 1 1 1 I. ded us& ſancincr um queejusdich, minite ſignis&min 5s canonicoöd brumſeumäs . 44ℳ b dd iſle legitarden, 1— d — Aiſte cnud- Xas 2 Mots cod- — 4 — 1417— lie 5 1 441 4 4* 81 1a ₰△ 4 5-h 9ll 1 10! LedhOTn 9n licarent, Nn. ſtolorütemhal 4 4 tr LL * 1 I. Cotld NMa mid mpolidüsah 1 Allla tettmomif um cſrtum habenu, divt rtimiplorlme delin kmonzumaäch 2 1 meho— r primm „ „ p VA 9 orHll 1 A auddog L . 4 8t Lal 4 N 6 1PO 1 8 9* a 0 8 4 8 1 111. 4 e II. ln. —— am IGKun X Gl * 4- 41* 14 r§(3 1 C) 1 ..„ 10 4 anGse . AlU le 2 DisrurAr lo III. 57 ſicatio illa Eccleſiæ teſtimonium quidem perhibet de ſcriptura ca- nonica, ſed authoritas hujus ab ea non dependet. 35. Queſtio ſexta: An editio authentica V. I. ſit editio hebræa,& N Treditio græca: Reſpondemus affirmatè: Nam. i. illæ ediriones di- vinitus ſunt inſpiratæ,& ab ipſis Prophetis& Apoſtolis ſcriptæ at- que editæ. Reliquæ verò editiones ex his ſunt verſæ. Ergo reliquas ex his examinamus,& propter has fidem habemus. Aliud igitur eſt Propheta& Apoſtolus,& aliud Metaphraſtes, non hujus, ſedillo- rum libri ſunt authentici. 2. Itaque ante natum Chriſtum edutio hebræa: Poſt natum Chriſtum primis ſex ſeculis editiones hebræa & græca fuerunt authenticæ⸗ 3. Si quid anceps aut erroneum in re- liquis verſionibus occurrit, recurrendum eſt ad fontes h. e. ad edi= tiones hebræam& græcam. 4. In jure canonico dict. 9,c.6. legimus: Ut veterum librorum fides de hebræis voluminibus examinanda eſt, ita novorum, græci ſermonis normam deſiderat, H ieronymus in commentariis in Zachariamc. 8. Cogimur, inquit, ad Hebræos recur- rere,& ſcientię veritatem de fonte magis, quàm de rivulis querere. 36. Verùm Pontitficii, editiones hebræam& græcam adeò eſſe corruptas, prætendunt, ut amplius authenticæ eſſe nequeant: Inde Lindanas in lib. I. de oytimo genere interpretandi, latinam editionẽ hebraicæ,& græcæ anteponendam eſſeaſſerit Andradius lib. 4. de- fen Soncili Trident. ferendum eſſe negat, ut cuivis liceat, illius edi- diOnis, qua Eccleſia utitur authoritatem aſpernari, atque ad he- brxa& graca lidere Provocare. Ghriſtophorus A Tagroboſco pag. 17. Sunt, inquit, qui vehementiſſimè contendunt„in lis, quæ ad fidei ◻△ Parti 1 puncta, quæipſis vocalium loco ſunt, Kroltituendo„Partim perverſis diſtinctionibus ea quæ oporteret eſſe conjuncta diſtrahendo, partim extextu aliqua eradendo, par- etld de iluoadijciendo&c. ag. 18. Si hebraica, inquit, aut glxea . Sxemglat 14,1 mores Ecclellx attinent m, 4 AS CCCX 11* 1 3 8 9* 7 2„ 103 lattmnent, diflrdeant? vulgata cdltlonle lauma, cund 8 la, UnC I„. ).,] S 1 7 IGeatur Stla! N An 216 779. 2. I e J.... 1.. Ke verbo Deic. z. Hæretici, inquit, odio editionis ISar.„.. Vl Se. P 1111LLAlln 1110 Uu 20 1 α 1 1 123„7,.— ditn iedraicæ; Er lib. 2.1. 7. Licet co- * 2 4 ea poltponi Oportet vulgatæ editioni. C.13, Balia. zn ius 416.2 dices Giæci, ait, non ſint genèraliter corru Pti, non tamen lunt fon- H 3 de8 2———— ———— — ——— 68 PBHr PAPEISMO mi, ut neceſſariò, quicquid ab illis diſſentit, ſit corri- tes puri gendum. 37. Opponimus verò diſputatoribus iſtis ſfequentia: Si fontes ſunt turbidi redditi, factum illud eſt, aut ante, aut poſtna- tum Chriſtum. At neutrum dari& probari poteſt. Ergo. Non ante natum Chriſtum; J. Quiaid alicubi aut Chriſtus,& Apoſtoli mo- nuiſſent, teſtimonia V. T. allegantes. 2. Quia Chriſtus& Apoſtoli ad ſcripturam V. Teſtamenti provocarunt,& ex ea doctrinam ſuam confirmarunt, Matth. 22. v.3 7. 42².43.Ioh. 19.v. 24.36. 3. Quia Chriſtus auditores ſuos ad V. Teſtamenti lectionem,& auſculta- tionem amandat, Ioh. 5. v. 39. Lac. 16.v. 29. 4. uia Ethiops Eu- nuchus, præfectus Reginæ Candaces, incorrupta habuit Biblia, At. 8.y.o.. Apoſtolus Paulus omnibus credit, quæ ſunt ſcripta in Moſe& Prophetis, Act. 4.v. 14.Ergoantei pſum Biblia non fue- runt depravata. 6. Idem Apoſtolus nihil dicit extra ea, quæ ſunt in Prophetis& Pſalmis, Act. 26.y. 2z. Doctrina igitur N. Teſtamen- ti etiam temporibus Apoſtolorum fuiſſet falſa, li V. Teſtamentum ante tempora Apoſtolorum fuiſſet depravatum. 7. Fideles igitur Chriſtiani pio,& laudabili ſtudio evolvere potuerunt ſcripturam biblicam,& cum ea conferre, quæ à Paulo dicebantur, Act. 17.v. II. 38. Neque fontes turbidi ſunt redditi poſt natum Chriſtu m. Nam factum illud eſſet aut à Judæis, aut ab aliis. Non A Iudais. 1. Illi enim depravalſſent præcipua de Chriſto vaticinia. 1. Tanta non dico religione, ſed ſuperſtitione incredibili ad hanc uſque ætatem ſcripruram Hebræam conſervant, ut jejunium indicant publicum, ex cujus manu liber biblicus fortuito ceciderit, teſte aaco in reſpon. adl libros Lindani. Teſte etiã Bellarmino Iib. 2. c. 2. Imò tanta fide, ranta- que religione ſcripturam Hebræam conſervant Judæi, ut mortem centies malint ſubire, quàm quicquam in ca mutarc. Inde loſephus lib. i. contra Appionem, cum tot ſecula, inquit, interceſſerint, nemo tamen quiequam abolere vel auferre, vel permutare auſus fuit. Omnibus enim noſtræ gentis hominibus inſita quodammodo, at- 1 1. 4 1 2 4 4 — que ingenita fides eſt, credere hæc Dei efle conſu ſcere, ac pro ipſis, ſi res ita popoſcerit, libenter animam ponefe:. Et uiſebius lib. 8. Præpar. Erangel. Mirabile mihi videtur inquit, duobus annorum millibus, imò majore tempore, jam fere tranſacto, nec vet- 4 1 „; 1O3E je- ta,& ls acqu D 1 aunin leg j eudeorum 1n 1 dene ouſcb id ſ rhenüalle uüt dansnoncoaner zie wauliili (EE lfor mlrn, wel d nnnurata, M noti er ilisſequenäi, delſ ante dautpohh ddas ſt. Ergo. Jna AE K& Apotula A Adriſtus& apai unt:ex ea dochm .Arn 1.1436. 3. C entiunem,&aulad v.19.— Dun Hrhiont tes,i pta haduttlüt nbufat, q uætuntlog ant im Riblanan3 1 ax p. vo ſj niht textraeaqlali 3 — . X 11. 3 irur N. Tetam „* OCbtA „ N 4 AMap lethe h V. Teſtamens P. Jeleswn d 4 U. 7. Pldeles rort 7 nrnh lvettuerunt lcclplue —. 8„ Pauld* 4ͤbantur, A4I73 44 1 71 M n Chyaßkl 1 — tum Chiikan aOMn rab Non A IMdab. b iſtoltrnla. 1. Tanh 11* 17.„ libite= hanculqllead, edib= 1 dhr ndicant publ- aun indicant p— K*. — 13 4 1 Mna 1 telte HMaalhi .“. 4 3 nô rantatden ſ t[udeæxi, utmc 3 17' nrare. Naest et M 1 terceſſeumi,8 md= 1Wed utare aui 111* 4 1. d qde — 1 1 4 CeAS ſulta,&a — animaml po 414*. 1 — .„ Ull, M etur inqu, nl ad 1 I. Gore tranl- 19) 4— 14804˙[ DispurArro. III. 59 verbum unum in lege illius eſſe immutatum, ſed centies unuſ- quiſque Judæorum morietur, quàm Legi Moſaicæ derogabit. 39. Neque ab aliis. 1. Obſervaſſent enim illud Judæi, qui no- biſcum eoſdem textus agnoſcunt. 2. Per totum orbem diſperſa erant exemplaria. Abſit igitur, ut prudens quiſpiam cogitet, in co- dicib. tam multis tã longè, latèq; diſperſis fieri potuiſſe. 3. Per torũ orbem diſperſit Deus Judæos, Pſal. 9.v. 12. Hi veritati divinæ teſti- monium perhibent. Auguſtinus lib. 2. contra Fauſtum Manichæum. Quid eſtaliud hodie gensipſa, inquit, niſi quædam ſcrinaria Chri⸗- ſtianorũ bajulans legẽ,& prophetas teſtimonium aſſertionis Eccle- ſiæ: Et in Pſal.56. Proferimus codices ab inim icis, ut confundamus alios inimicos: Codicem portat Judæus, unde credit Chriſtianus: Itaque librarii noſtri facti ſunt. 4. Hieronymi tempore textus He- bræus aut fuit idem cum originali, aut diverſus. Si diverſus, vera eſ- ſe nequit ejus verſio, ſi(dem, utimur& nos hodie eodem. 5. Quan- do V. T. te ſtimonia allegantur in Novo, aut eadem ſunt. aut muta- ta. Si mutata, non convenient ſcripturæ Apoſtolicæ cum Propheri- cis, ſi eadem, nulla ipſis depravatio accidit. 40. Quare ſi forſan injuria& errore librariorum,& typo- graphorum lirera, vel dictio in hoc vel illo exemplari eſt omiſſa, tranſpoſita, immutarta, illa emendari ex aliis exem plaribus& po- tuit,& neceſſitate urgente poreſt. 4l. Quæſtio ſeptima: Nunn editio latina vulgata ſit authen- tic:?Reſp. Verba Concilii Tridentiniſeſſ. 4. hæc ſunt: Sacroſancta ſyno- dusſtatuir,& declarat, ut hæc ipſa vetus,& vulgata editio, quæ lon- go tot ſeculorum uſu in Eccleſi ipſa probata eſt in publicis lectio- nibus, diſputarionibus, prædicationibus, aut expoſitionibus, pro authentica habeatur,& quod nemo eam reijcere quovis prætextu audcar, vel præſumat. Videatur etiam Bellarm. lib. 2.c. 10. 42. Revocabimus verò controverſiã illam ad duo capita: Diſceptatut. n. vel de authore, vel de authoritate editionis vulgatę. Autho rejus non eſt Hieron. licet id ſtatuant adverſarii. 1. Edicio. n. Hieronymi congruebat cũ editione Hebiæa,& Græca. Atqui edi- ti vulgaca in infiniris locis non congruit, ut Gen. 3. v. 5. CG. G. y. 5.6. 8. V. 25.I. COr. 15.y. /I.. Pet. z.y. 23. I. Ioh. 5. y. 16.&c. Ergo. 2. Translationẽ editionis vulgatæ multis in locis reprehendit Hieron. in interpre- tationi- ———ʒ— —— 6 DIPAPIS M 0 tationibus ſuis, Gen. 1.y.2.6..v.I. Bccl. 2.ys3...y-I. Gal-.y.h.2 Cor.. y. 12. Eph. I.y. 3. Ergo ejus non eſtauthor. Nemo enim reprehendit opus ſuum. Editio vulgata inſfinitis in locis eſt barbara& ab au- tkenticis editionibus diſcrepat. 4. videatur lohannes Driedo lib.z.c.- Paginus in præfatione Biblio. Sixtusſenenſ.lib.d Biblioth. 4². Authoritas editionis hujus non eſt authentica. Nam multis ſcatet erroribus: Primum Evangelium Gen. 3. v. 5.rxefert non ad Chriſtum, ſed ad Mariã:Ioſa conteret caput lerpentis. Et Gen. d. p. 21. favet pontificiis liberi arbitrii vires propugnantibus. Nam omittit particulam tantum,& pro actu ponit dνυκρνμνακν. c. 2. A liud eſt Propheta,& Apoſtolus,& aliud Meraphraſtes, non hujus, ſed illorum libri ſunt authentici, videatur Hieronymus in Pentateu- chum. z. Etiamſi Hieronymus ej us eſſet author necdum eſſet au- thentica, quia ipſe non tantum errare potuit, ſed etiam multis in locis erravit. 4. Unde apud veteres ortho doxam authoritatem nunquam habuit. 42. Quxæſtio octava: An ſcriptura in vernaculã linguam relteg utiliter transferatur: Reſp. I. Omnes homines ſunt erudiendiad vitã xæternam, Matt. 28.v. 19. At. 17 y. 30. Ergo onnnib.ut eam cognoſcit, eſt proponenda. Atqui in linguis alienis eã non co gnoſcunt. In lin- guãigitur eſt transferenda vernaculam. 2. Ex lectione ſcripturæin ignota lingua nullã utilitatẽ capit populus, I. Cor. 14.y. 6. 3. Apo- ſtolos igitur Sp.S.variarũ linguarum co gnitione donavit. 4.E' Ipſi annunciarũt Evangeliũ in lingua nata, ac cuilibet populo farniliari. Siigitur ſcriptura nõcontaminatur, quãdo in lingua vernacula an- nunciatur, nec contaminatur, quãdo in vernacula lingua ſcribitur. 44. Quxſtio nona: An ſcriptura lectio in linguà notã laicis rette con- cedatur: Reſp.i. Rectè in linguã cuiliber populovernaculã transfer⸗ tur. E.& laicis ejus lectio rectæ permittitur. ⁊2. Deus mandayit, ut o- mnes legerent, ut ſcrutarentur lcripturas, Deut. 31.v. 10.1.I7.p.19.4,6. v. 73. Chriſtus promiſcuam Judæorũ turbam ablegat ad ſcripturã Ioh. 5.v. 19. 4.Apoſtolus Col. 4.y. 16. præcipit, ut epiftola ad coll.ſcri pta legatur etiam à Laodicenſibus: Et viciſſim ea, quæ ſcripta eſtex Laodicea legaturà Coloſſenſibus. 5. Theſſalo nicenſes hortatur ut omnia probent, quod bonum eſtteneant, i Theſ..v.z. 6. Et deniq; Beroenſes ob id commendantur, quod ſcrutati fuerint ſcripturas ev*..-.. 2. 2 & exillis veritatem inquiſiverint, Aſt. 17.v.1I. FINIS. TCRETV. MdN Tr. ku hrlo D. 74 § IHrOl. Toadl. a Aàc ☚— 1 THlu P al mis — — 8 MA 2 ez DE PAPIS M 0 N en nre dre a alocis baraKan PDI 8&PVTITATIO rl. Dreto hau Et quidem in ſpecie den libi Ahoth. D E narmang CRIPTVRA FPERSPICVIT A gelum a.y efenn retcapuſt ants. Etön. T, INTEKRPA 8T4TIONE 2 E resr nii. N Iudice contro verſiarum. poritſ= ac 1 N Q.☛α½ ℳAæ Mecapt f 1, nonbuſu lle usinhene Chriſto Duce& auſpice Chriſto ellet aut x Lecdumelle F 4 B PREZSKIDTO JOHANNISGISENII, erlin vit läknrunnd SS8. THEOLOGIE DOCTORIS, rnincht ermded ET ORDINARIIININCL. v. Go0dtdteam cohut ta Academià Giſſenâ auscid ²² gnoloun Profeſſoris, am. 2. 1A bon le RESPONDEBIT .b.) 3 14 BOETHIUS PETRI DIETHMARSIIS oopulus,1— 1— z na vit. 8 1 8 ncognu Auſtralis. aacc. erue tor: accn gurtema In Auditorio Theologico ad diem 19. Novemb. horis ante- quãdo gulis meridianis&promeridianis. A1 84 l 1 4 om„ in nota Klaichn 44rc fernacdläru, er. 2 eus man hi 3 1 18! Ile 8 5 — p a1I. T 10417 “ 1 1. b 60 7A aolec — o, „piftolaadch. „ 1„ erloh 1 d ea,quEldh G1ES S E aicenſes boe, FE.„ 71. h 7 C.. C„ 1 TATnrn 6*2 pographeéo Caſparu Chemlini —. A tencdl.. frecit 85 IrIin ANNO M. DCXVII. polle, äme pn ———— —— — —·— 63 e e 2 eree d 2 See DISPUTATIO QuARTA DE SCRIPT DRA PERSASPICVT TATE, INTEͤRFRETATIONE E7T Iudice controverſiarum. T HES IS I. STENDIMus Diſputatione præcedente, Scri- — pturæ ſacræ lectionem non eſſe ita uni homi- num generi, ſive Ordini demandandam, ut [ab ea reliqui homines omnes nempe Laici ar- ceantur. 9, 2. Opponunt verò ſeſe huic theſi Pon- =2 tificii ſtatuentes, Scripturæ lectionem Lai- cis concedi non poſſe, idq́ue ob obſcuritatem. Hinc igitur diſ- putari cœptum eſt, de Scripturæ ſacræ perſpicuitate, de difficilio- rum teſtimoniorum Scripturæ interpretatione, atque de contro- verſiarum Judice. Quæſtiones de his ordine proponemus,& ve- ram ſententiam, vero ſtatu expoſito, confirmabimus. 3. Quaſtio prima: An ſcriptura ſacra ingenitam habeat lu- cem, aded ut ſit perſpicua,& manifeſta ſeu: An Scriptura canonica dogma- ta ad ſidem,& ad ſalutem neceſſaria adeò perſpicus proponat, utab iis qui per fidem ſunt illuminati,& primitias Spiritus s acceperunt, etiam ſine Eccleſiæ teſtimonio poſſit intelligi? 4. Pontificii tantam Scripturæ ineſſe ſcribunt obſcu- ritatem, etiam in dogmatibus ſalutem concernentibus, ut verus ejus ſenſus aliundè, nimirum ex Conciliis, Patribus,& mente Pape ſit mutuandus. Eckius in Enchir. Tit. 4. 5ag.39. Luthera ni‚ inquit, con- tendunt, ſcripturas ſacras eſſe claras, ideò Laici& deliræ anus cas rrackant imperiose: leſuitæ Colonienſes pag. 117. cenſuræ, omnia,& fingula, inquiunt, quæ in ſcriptura comprehenſa ſunt, rantis involuta ſunt obſcuritatibus, ut ne doctiſſimi qui- 1 2 dem 3 3 ꝑ/ 3 PA DIS M O D E 3. 8. 11. 8 4 1123— 64 8 12 1 4 dem certam coęgnitionem inde colligere pollint, hill illath aliunde — 4 ½ 4 2. . 1—. 7 2tu.„ 1 7 9 97 5 1. nutuentur. Videatur etiam Bellarminus libr. 3. de verb. Dei cap. I. Cani- . 4..„ r; 41 ſius in opere Catech. pag. 44. Coſterus in Enc hix hag.5 2. 422 2 41 Q 3 c. Proteſtantes verdò ad unum omnes profitenntuf,& do- 246— 6..—. 34 ⸗— cent, Scripturam ſacram in iis, quæ ad ſalutem, 2 6 — & modum pis vi- vendi ſunt neceſſaria, eſſe claram& perſpicuam. —„ 4 1 4— 4 6. Ubiante omnia obſervandum eſt, non hoc docerid no- . 5„ 11 3 F aA*a ſtris, quod Scriptura ſit natura nota, ut cuivis pateat; non regene- 1- 1.... rato: Animalis enim homo non percipit ea, quæ ſunt Spiritus Dei. Nec quæritur, an nôn Scriptura per ſe perſpicua, per accidens eva- dat obſcura, nimirum propter præconceptas opiniones 2 His enim Evan- — A corruptis accidit idem, quod noctuis& veſpertilionibus ad cla- 1 ram lucem cœcutientibus. Neque in quæſtione eſt, num Scriptura 1 omnibus ſuis partibus adeò ſit perſpicua: ut primo intuitu à quovis percipiatur? Quin potius fatemur, quædam in Scripturis, Deo lic volente eſſe difficiliora, potiſſimum ideò, ut nos ad preces,& dili- gentiam excitemur, dies& noctes obſecremus, ut Leo de tribu Juda dignetur nobis aperire librum ſignatum, ut origines loqui- tur, cum Hieropſalte devotè dicamus, Doce me Jehova vitam V tuam, da mihi intellectum, ut diſcam mandata tua, Pſal. 119. v.z3. 7. Sed tantum quæritur, an tanta Scripturæ inſit perſpicuitas ut dogmatum, quorum cognitio ad ſalutem eſt neceſſuria, ex ed certa aliqus & conſtans ſententia haberi poßit? Id oſtenſuri præmittimus 1. com- munem diſtinctionem, qua diſtinguitur inter elementaria, ſubli- mia, myſtica, onomaſtica,& hiſtorica, Elementaria ſunt teſtimonia ſummareligionis capita continentia, in quibus Scriptura eſt per- ſpicua. 2. Aliud eſt, obſcurum eſſe,& aliud obſcurè dici: Res ſunt difficiles in ſcriptura, ut Articulus de Trinitate, de Reſurrectione &c. Sed non obſcurè proponuntur. B. Lutherus dicit: dogmata 1 quidem ea in ſe obſcura ſunt, ſed quatenus in ſcriptura proponun- b tur manifeſta ſunt, ſi contenti eſſe velimus illã cognitione, quam Deus Eccleſiæ conceſſit. 3. Diſtinguimus igitur interres ipſas,& modum dicendi, Res quædam in ſcriptura Majeſtate ſua ſunt dif ficiles; ſed modo dicendi faciles. Apoſtolus dicit: Si Evangelium noſtrum velatum eſt, tum his, qui pereunt, velatum eſt, in quibus Deus huſus ſeculi excœcavit ſenſus incredulorũ, ne illis illuceſcat 8 D 1 phohe danri⸗ C puam. qua Me rern Wäreſeipru Bln vlmden0 buck Bagita ſopau acbulm c Naussſah en Nond mrübolute dour, olop explcuce eriſe Wacreeel Indod zmicnnädene daue danbanic duiu alnan, Gral Wetkenerra olt i.Kp a ſälgudit düng fWnoninren anem Gcrenn au ſaa. nroggernrer läun gdetut 4 6 rum lal — — 1 1. 1 WNA 2 9& X 4 — 15 3 [* erb. Deicay..Cg 1 1—— Nyr N. 3 UzA 1 6 N Na — A 4 A 1 — — 1 1 r on hocdocena t ateat, nontegm . 9 .(. M — ælunmt Sitrol , peraccidewes 4 TOs: FlLean — — pl nones: s — 11110 — —d ONIDuS add¹ „.„ 1 eeſt, num Ocimn b u9 imo intuitudqa ... 3 n Scripturs, da osad precesd ut 9 Jer Anus, ut LSO del morſonnes l0 1' 1—— 115 ut orlamnesc . 12 ua )** me je NOVan D* Ia raã r 1 Al.IIO 1 4 1 ᷣ‿ Ua, 1 v uktderhl tadi= Pture mittpenh T er eA ſerln 16—[ria, extalohhe 4 1„ 4 11 oræmltumd b ſtcltn i n er elemenalne 111. † p entariafunttsr ibus Scnipril 1 obſcute dicli re de litate de Rem nherus dick: o in ſcriprunapicf 4 cognidohe- sil erlo 1 3f ag. 8„(n 4. 1 Mlajeſtatehe D 8 P u r A I141 9 IyV. 65 Evangelium gloriæ Chriſti, z. Cor. 3. v. 14.15. 16. C. 4..3. 4·Aliudeſt ipſa ſcriptura, qua hæreticus abutitur,& aliud, quod committit hæreticus circa ſcripturam, ut eſt deterſio, coactio,& depravatio. B. Lutherus Tom. z. len. pag. 163. Si de Sophiſtarum, inquit, quæſtioni- bus circa has res agitatis intelligis, quid tibi fecit innocentiſſima ſcriptura, ut abuſum ſcelerarorum hominũ objicias illius puritati? 8. Inquis, ſi obſcura ſunt in Scriptura. Ergo& Scriptura eſt ob- ſcura. Reſp. 1. Non ſequitur id: Nam licet ſcriptura in nonnul- lis ſit obſcura: Abſolutè tamen ſpectata eſt perſpicua, quia illa dif⸗ ficiliora, alibi clarius traduntur,& ex contextu verborum, ex pro- prietate linguæ, ex ſcopo Spiritus S. ex collatione aliorum loco- rum ſunt explicanda. 2. Itaque ſcriptura non opus habet aliqua extrinſecus accedente luce, quà, quæ obſcuriora ſunt, illuſtrentur. Imò obſcuriora reddentur clariora, ſi acceſſeris ad lectionem ſcri- pturæ ornatus adminiculis neceſſariis,& afferas pium meditandi ſtudium: Aßiduà oratio, meditatie,& tentatio faciunt Theologum. 3. Graviſſima eſt ſententia Auguſtini, quam habet lib. 2. de Doctri. Chriſt. c.6. Nemo ambigit,& per ſimilitudines libentiùs quæque cogno- ſci,& cum aliqua difficultate quæſita multò gravius inveniri. Qui enim prorſus non inveniunt, quod quærunt, fame laborant: Qui autem non quærunt, quia in promptu habent, faſtidio ſæpe marce- ſcunt. In utroque autem languor cavendus eſt. Magnificè igitur,& ſalubriter Spiritus S. ita ſcripturas ſanctas modificavit, ut locis apertioribus, fami occurreret, obſcurioribus autem faſtidia deter- geret. Nihil enim ferè de obſcuritatibus eruitur, quod non planiſ- ſimè dictum alibi reperiatur. 4. Obſcuriorum quorundam co- gnitio aut non eſtad ſalutem neceſſaria, aut non æquè omnibus. 5. Aut, ſi quæalia ſit obſcuritas, illa hæret in nonnullis verbis, phraſi- bus ac ſententiis, ita, ut nullum interim dogma ad ſalutem neceſ- ſarium incertum relinquatur: Res ipſa eſt in luce, licet ſignum ali- quod ejus ſit in tenebris. 9. Denique de eadem materia egregiè diſſerit B. Lutherus Tom. 3. Ien. lat. in Tract. de Seryo arbit.. 163. Hoc ſanè fateor, inquit, eſſe multa loca in ſcripturis obſcura& abſtruſa, non ob Majeſta- tem rerum, ſed ob ignorantiam vocabulorum,& Grammaticæ, ſed quæ nihil impediant ſcientiam omnium rerum in icripturis. 1 3 Ibidem: ———— 66 Dr PATTS M O Ibidem: Stultum eſt,& impium, ſcire, res ſcripturæ eſſe omnes in luce poſitas clariſſima,& propter pauca verba, res obſcuras dicta- re. Si uno loco obſcura ſunt verba, at alio ſunt clara. Eadem verò res, manifeſtiſſimè toti mundo declarata, dicitur in ſcripturis tum verbis claris, tum adhuc latet verbis obſcuris. Jam nihil refert, ſi res ſit in luce, an aliquod ejus ſignum ſit in tenebris, cum interim multa alia ejuſdem ſigna ſint in luce. Quis dicet fontem publicum non eſſe in luce, quod hi, qui in angiporto ſunt, illum non vident cum omnes, qui ſunt in foro videant? Ibidem fac. b. Duplex eſt claritas ſcripturæ, ſicut& duplex obſcuritas: Una externa in verbi miniſterio poſita; altera in cordis cognitione ſita. Si de internàâ claritate dixeris, nullus homo unum jota in Scripturis vi- det, niſi qui Spiritum Dei habet, omnes habent obſcuratum cor, ita, ut ſi eriam dicant,& norint, proferre omnia ſcripturæ, nihil ta- men horum ſentiant, ut verè cognoſcant, neque credunt Deum, neque ſeſe eſſe creaturas Dei, nec quicquam juxta illud Pſal. 14. Dixit inſipiens in corde ſuo, Deus nibil eſt. Spiritus enim requiritur ad totam Scripturam,& ad quamlibet ejus partem intelligen- dam. Si de externa claritate dixeris, nihil prorſus relictum eſt obſcurum aut ambiguum, ſed omnia ſunt per verbum inlu- cem producta certiſſimam,& declarata toti orbi, quæcunque ſunt in ſcripturis. 4 10. His præmiſſis ſcripturæ perſpicuitatem probamus.i. A Verbi Dei authore: Traditum enim eſtaà Deo ſapientiſſimo. Exo. 20. verſ.j. cap. 24. verſ. 4. Act. 15. ver ·28. 2. Tum. z. verſ. 31. Ergo eſt cla- rum& perſpicuum: Siquidem Deus non obſcuritate, ſed clari- tate delectatur: Nobiſcum condeſcendit, ut nos cum ipſo con- ſurgamus: Humanàâ nobiſcum loquitur linguàâ, ut capere poſſimus, b 11. 2. A ſcripturæ affectione, quæ habet ſe inſtar principii: In omnibus ſcientiis ea principiorum eſt natura, ut ſint perſpi cua,& 2uς, quippe quæ probationes externas nullas re- quirunt, ſed ex quibus tanquam notioribus reliqua omnia pro: bantur. Jam verò Scriptura ſacra, propter authorem Deum, eſt Principium principiorum, imò regula reliquorum principio- rum recté& veriffimè eſt, ac dicitur. Ergo ſi quicquam eſt in univer- d1 viel eam vatu drm Wndige⸗ lad . Fenm inl Mroc Mſterparumn rnakr ereylägiho odb ackcantur achb h Meximttqu Nripiurnn.) uihab me nkur (hritum urtcnund mniam nd lacas Sclgnän reen tpulhn..h nocu lagu kane Im audohn Tnan- mamapanam ſrixtu 1 Rallapnr 0 berlapisſa Edſe INr 1. K 1 lanrn, 9 4 Arr elleomn e Sodbſcars dh 8¹ e. Eaden dtin ſcripuuun lcl— amdniihl tei tin am ris, cuminta 1 ontempubla rtO rn illumnoniike rAa.h. Doplet ſcut Un exem dis= itione lin 4 und Atain denpum es H= c oblcaratuna eof un cripture, nhl ant e creduntDa icqd Mta illod h- 1. Jrus enim tequ det CE= vartem intello 6. prorlus rit nniat per vetbunn tat0 i, qurcundle verſg atem prodmm ſapientilme 1 61 76l. Hpdt n—⸗.— ſcuritate, fud cen4. tnoscum i ad lingu, E9 1Sb iku nuß „ ut t ℳ Disvuraäarre IV. 67 univerſa rerum natura tam certum, ac perſpicuum, ut pro- batione nulla indigeat, ut ſuà luce luceat, talis inprimis Scriptura ſacra eſt. 12. Veruùm inſurgit Stapletonus in hunc modum: Quem- admodum ſcientiarum prin cipia& axiomata demonſtrantur de- monſtratione Magiſtrorum, qui ſua voce efficiunt, ut principia illa à nobis vera credantur: Sic ſcripturæ per Eccleſiam demonſtran- tur, ut à nobis credantur. 1. Keſp. 1. Similitudo hæc omni prorſus caret elen- cho: Non enim eſt quæſtio de hominis infirmitate, ſed de ipſius ſeripturæ perſpicuitate. Neque quæritur de ejufinodi hominibus, qui habent ſe inſtar tyronum; ſed de illis potius, qui jam fide in Chriſtum ſunt donati, de his affirmamus, quod ſcripturarum, tan- quam divinorum principiorum intelligentiam, ex ipſa ſcriptura ſacra, ejus diligenti lectione,& teſtimoniorum ſcripturæ collatio- ne petere poſſint. 1. Per inverſionem reſpondemus: Quemad- modum illis qui ſcientiarum notitiam perceperunt, credunt prin- cipiis illarum, non proptervocem Præceptorum, ſed propter ipſo- rum axiomatum apertam, ac neceſſariam veritatem, quam princi- pia illa in ſe habent,& ex ſe proferunt: Sic erſi Eccleſiætyronibus, & nondum illuminatis commendat ſcripturam, eosque ſua com- mendatione ad ſcripturam adducit: Attamen poſtquam Spiri- tus Sanctus ex his ipfis ſcripturis illorum mentes illuminavit, tùm ſanè credunt ſcripturis, non propter teſtimonium Eccleſiæ; Sed quia principia illa in ſe aurim certa, atque firma eſſe depre- henderunt. 14. 3. Ab adiunctà luce ſeripturæ: Eſt enim præclara lux &lucerna, Pſal. 119. verſ. 105. Mandatum Domini eſt lucidum, Eſal.19. verſ.o. Mandatum lucerna eſt,& lex lux, Proyerb. 6. verſ. 23. Comparatur ſcriptura cum lucerna, quia in ſe habet lucem, quà illummnat, niſi homines planè ceci fuerint. Perſpicua igi- tur eſt. 15. Obſtrepit Bellarminus libr. 3. de Verbo Dei capit. 2. Scri- bens. In dictis iſtis non agi de univerſis ſcripturis, ſed tan- aum de præceptis Dominicis. Deinde agi quidem de Scriptu- nis omni- ———————e 1 8 3 4 4 ————— — 68 D E PADI S M O ris omnibus, ſed dici illas dilucidas, non quod facilè intelligantur, ſed quod intellectæ cum fuerint, mentem noſtram illuſtrent. 16. Reſp. 1. De univerſis ſcripturis agere teſtimonia illa, vel ipſa litera evincit. 2. Scriptura hæc dicitur, cor lætificare, ocu- los illuminare, adeoque lætitiam ſpiritualem excitare: Quodne- mo de præceptis Decalogi affirmabit, quæ terrent, damnationem prædicant,& ſpiritualiter occidunt, 2z. Cor. 3. Rom. 7. 3. Inde Apo- ſtolus Rom. 10. v. 18. Pfalmum decimum nonum accommodat ad doctrinam evangelicam. 4. Meminiſſè igitur debebat Bellarmi- nus vocem hebræam thorah in Pfalmis,& Prophetis non notare tantum legem ſpecialiter ſic dictam, ſed univerſam doctrinam Eccleſiæ tam Evangelium, quam legem. 3. Ecquid quæſo eſt, quodintellectum non illuminet?: Nihil certè. Quicquid igitur eſt, hac ratione poſſet dici lux in Domino. 4. Pſalmiſta manifeſtè oſtendit, quare præceptum Domini ſit lucidum, dum illud com- parat cum lucerna,& docet quod ſapientiam afferat parvulis, ſeu illis, qui patiuntur ſibi perſuaderi. 17. 4. Ab effectis Scriptura: Splendet in tenebris: Habemus enim firmiorem propheticum ſermonem, cui benefacitis atten- dentes quaſi lucernæ lucenti in caliginoſo loco, donec dies eluce- ſcat,& lucifer oriatur in cordibus veſtris, 2. Pet. 1.v. 19. Illuminat te- nebricoſos hominum animos, Eph. 4.v. 18. I. Cor. 3.v. 15. Prebet lumẽ cognitionis,& diſcutit ignorantiam, Pal. 19. v.5.9. Pſal. II9. y.3. In- fundit ſapientiam,& intelligentiam. Ergo ſcriptura, quæhacin re eſt inſtar lucernæ, luce, quam in ſe habet, omnes illuminat, niſi quidam oculosab ea avertant. 18. F. Amandato Chriſti: Præcipit enim Ioh. 5. v. 38. ut ſcru- temurScripturas. Ergo hoc ipſo eſſè eas perſpicuas docet, ut non ſit opus, ut illuſtrentur luce aliena. Si enim, tam eſſent obſcuræ ut ex iis in do gmatibus fidei conſtans ſententia non poſſet hauriri, non mandaſſet ut eas ſcrutemur. 4 19. Quare Deut. 3 0.y. l. legimus: Mandatum, quod ego præcipio tibihodie non eſt occultum, ne que lon ginquum. Apo- wene dieit, doui.0„y. 8. Propè eſt verbum inore,& in corde tuo: onopus igitur eſtut in Cœlum aliquis aſcendat,& verbum illud enunciet, velut mare proptereâ transfretandũ ſit, ut verbum illud affera- D1 Haan kyatzo uWtelumnen vSu WGiell ſchbe nuldtaul ſemch aRwnmen 1. 1 4 5 ebominis Floire l drloi wnchacer dwoij infci Wpolo blg Alatacnea LQutoleo Anyn phen kep 1 8 tn ſanun(ſ.. dut ſte merkc Ned pbacemmic oboe'h nun ci k äl intellxam SAdnilludten. 1e teſtimorull dt e ylxrificate n a, ditare: Quohr 2r ENI7. z. Indew 11 accommoct eigt Aedebat hellm = hetis non mm ſedAerlam docam n.— cquid qubt ul n(Quccquii Amuſt mans luchm, dum luda- end fferat parub ndd nebris:Hber em denefaciii i — donec dise — 1 4 y. 19. lumäna —*—. 88. 12= zy..Drcbelb 11.1.). Dl.) 9. tura, qurhl 4„ b 3 umunn betn es! pit uh.rzd 5 ·1 as docet Wtld P ſentoblcufil — 13 7 12 62 — 1— 1,0oo 3 iül — erb 1 — 4 1 V 1, 1 lit, ut?„ DispurA TIO LV. 69 afferatur, Deut. 30. v. 12.13. Denique ſi Scripturæ tanta ineſt obſcuri- tas, ut aliunde lumen ei ſit inferendum, tum piritus S. apertius ſcribere aut noluit, aut non potuit. Neutrum affinmari poteſt. 20. Vervm clamitas, ſi ſcripturæ non ſunt obſcuræ, ecquid opus eſt tot commentariis Biblicis, tot explicationibus, tot Po- ſtillis. 21. Reſp. 1. Aliud eſt, quærere de Scripturæ perſpicuita- te,& aliud de hominis imbecillitate ſeu infirmitate: commenta- riorum uſus arguit non ſcripturæ obſcuritatem, ſed hominis infir- mitatem,& hebetudinem, quæ ex ſcripturarum meditatione, lo- corum collatione, linguarum cognitione, controverſiarum diluci- datione,& commentariorum lectione tollitur. 2. In commen- tariis iſtis ſcriptura per ſcripturam, explicatur. Interpretatio enim ex ſcriptura debet efferri,& non ex hujus velillius hominis cere- bro, ipſi inferri. Ergo lumine mutuatitio ſcriptura non illuſtratur, ſed quod ſplendet in ea in commentariis iſtis Iobriis oſtenditur. 22. Quæſtio ſecunda: Qua in re cenſiſtat vera interpretandi Scripturas ratio. Reſp. 1. Exponit hac de re ſententiam ſuam Con- cilium Tridentinum ſeſſ. 4. Decret. 2. verbis generalibus decernens, quod ſanctæ matris Eccleſiæ ſit judicare de vero ſenſu& inter- pretatione ſanctarum ſcripturarum. Quod verò inſidiosè in decre- to hoc dicitur, hoc manifeſtius alii explicant. Bellarminus libr. 3. de Verbo Dei ſcripto 6.3. Scri pturæ, inquit, interpretatio eſt penes unum Pontificem Romanum ſine cujus approbarione nec Conciliorum valet interpretatio. Ibidem: Nos, ait, exiſtimamus, hunc Spiritum, erſimultis privatis ho minibus ſæpè conceditur, tamen certò in- veniri in Eccleſià, id eſt, in concilio Epiſcoporum confirmato à ſummo Eccleſiæ totius Paſtorę, ſive in ſummo Paſtore cum Con- cilio aliorum Paſtorum. Lib. 4. de Pentiſice Romano. c.ꝛ. ſcribit: Ipſa in- fallibilitas non eſt in cœtu conſiliariorum, vel in concilio Epiſco- porum, ſed in ſolo Pontifice. Ibidem: Omnes Catholici, art, in hoc conveniunt, Pontificem ſolum vel cum ſuo particulari concilio, aliquid in re dubiâ ſtatuentem ſive errare poſſit, ſive non, eſle ab omnibus fidelibus obedienter audiendum. Nicolaus Cuſanstus Car- dinalis in ſuis contra Bohemos Epiſtolis: Intellectus, inquit, qui cum praxi concurrit eſt Spiritus vivificans: Eccleſiæ igitut ſicut recipit K ſcriptu- 1 5—— ÿÿõÿõÿõÿõÿõÿõÿä“—— —-— ————.— ————— —— 7⁶ D I PA PI M O L 4 0** 2. 2.—*. ſcrip turam, Ita& Interpretatur: Sequuntur 18 Ku ſeripturæ Eecle- AE ſiam, quæ prior eſt,& propter quam ſcriptutæ,& non è converſo. Hoſius Cardinalis in lib. de expreſſo Dei verbo ſcribit: Si quis habet inter- pretationem Romanæ Eccleliæ, etiamſi necſcit, nec intelligit, an & quomo do cum ſeripturæ verbis conveniat, is tamen haabet ipliſ ſimum verbum Dei. Thyraus leſuita Moguntinus partis tertiæ Diſput. de poteſtate Eccleſiaſtiga cap. 1. Sacra ſcriptura, mquit, hanc poteſtatem non habet, quam habet Pontifex Romanus, ut ab ipſo definitio- nem& ſententiam petamus, non fuit ſemper in Eccleſia Catholi- ca, Scriptura: Et tamen fuit ſemper de fidei controverſiis quid ſit ſentiendum, facultas ſtatuendi. b 1 23. Sententia igitur Pontificiorum, ad quam per multas ambages nos deducunt, hæc eſt: Vera ſcripturæ interpretatio ex ſolo Papalispectoris ſcrinio eſt petenda: Nam Papa habet omnia jura in ſcrinio pectoris ſui, etiamſi ſit idiota,& tam oblivioſus, ut imme- mor ſit etiam ſui. Poteſt formam Sacramentorum ab Apoſtolis traditam immutare. Poteſt contra Epiſtolas Pauli ſtatuere. Poteſt diſpenſare contra prima quatuor Concilia,& contra verba Evan- geſii. lIdem docet modus ipſorum ſcripturam interpretandi: Hanc enim pro lubitu interpretantur. 24. Verùm fententiam veram ſeu proteſtantium oſtenſuri, eamque confirmaturi, nonnulla præmitrtimus. Primoò igitur largi- mur in ſcriptura tradi intellectu difficilia, ut& in præcedente quæſtione Aofiünne Auguſtinus ſcribit in Pſal. 140. Sunt in ſcripturis profunda myſteria, quæ ad hoc abſconduntur, ne vile- ſcant, ad hoc quæruntur, ut exerceant, ad hoc aperiuntur, ut pa- ſcant. Secundo, in quæſtione non eſt, an donum interpretandi ſcripturas ſit commune omnibus fidem Chriſti profitentibus 3 Negativam& nostenemus, ſtatuentes, donum interpretationis eorum tantum eſſe, qui divinitus ita ſunt s piritu Sancto illumi- nati, ut phraſium& verborum emphaſin inveſtigare poſſint. 2). Sententia verò proteſtantium hæc eſt: Scriptura per Scripturam ſecundum analogiam fidei eſt explicanda: Siquidem Scripturs ub i obſcurius loquitur ſeſe aliquando in eodem, aliquando in aliis explicat locis cumulate. Itaque obſcuri,& difiicilis cuiuſdam dicti interpretatiues ipſa eſtpetenda ſcriptura. 26. Con mn mu: N rle m, N. Jxan nSapar umal gtoom ant gltz aduten P,A quo no piplmecij plslei pursſanume 72. lyr muin tptes eon wnde ſe und ollnr n dun, Ango lu daci Roplers, neig nend g ſoluinnu di mprus wnin ſdud um ſtar cdmer 3 Lauſef elles grend Aucd mn feh gellt ſe undſ k 2 1 lcriptL E e d nons Conyel M E wislderin Anec lntellgre nid men hadeta rn Atü terii dihun auncpotetbn nt diplo detm mp am ccleſla Cahn adc roxeclis qul rum uam perm eig Autenyntatuu Dauret omni ſunt ctu elrioſus, utimn ram m um àd Apehi tola!— liſtatnere. a cilid= onta vetdale curat Serpteundiſh aciliad& npreut ILII (ribit= 4l. 140. 9 onduntul, E lhocſt.m 4 aperiuntin nt, a ſt at DisrurAxr Io IV. 71 26. Confirmamusaſſertionem hanc I. Ab apertis ſcri- pturæ teſtimoniis: Nulla enim Scripturæ interpretatio eſt propriæ explicationis, z. Pet. 1. y. 20. 21. Ergo abjieientes proprias inter- pretationes Scripturæ fundamento nitamur. Teſtimoniorum iſto- rum allegatorum tanta eſt evidentia, ut Gratianus diſt.3 7. Can. 14. canonem noſtræ aſſertioni per omnia àμιαννασν Juri Canonico in- ſeruerit: Sunt, inquit, multa verba in ſcripturis divinis, quæ poſ- funt trahi ad eum ſenſum, quem fibi unffuiſgus ſponte præſum- pſit; ſed fieri non oportet. Non enim ſenſum, quem extrinſecus adulteretis, alienum,& extraneum debetis quærere: aut quo- quo modo ipſum ſcripturarum authoritate confirmare; Sed ex ipſis ſcripturis ſenſum capere veritatis. 4 27. 2. Aſcripturæ authore,& vulgaribus teſtimoniis: Opti- mus interpres verborum eſt quiſque ſuorum: Cujus enim eſt condere legem, illius etiam eſt eam interpretari. Et ſcripturæ non alio poſſunt, multò minus alio debent intelligi ſenſu ſive Spiritu, quàm quo ſeriptæ ſunt. Atqui ſcriptura eſt vox Spiritus Sancti per Prophetas,& Apoſtolos promulgata, Marth. 10. verſ. 20. Ergo. Solus igitur Spiritus Sanctus habet ſummum jus inter- pretandi Scripruras, quia ſolus earum eſtauthor. Præſtat verò hoc non immediarè, ſed mediatè in ſcriptura,& per Scripturam, quæ non ſunt verba nuda, ſed ſignificantia,& certum ſenſum in- dicantia. 28. 3. Acauſa fidei: Cujus ſolius eſt operari in cordibus noſtris fidem, penes ipſum etiam eſt ſummum jus,& authoritas Scripturas interpretandi. Atqui ſolius Spiritus Sancti quatenus in ſcripturis nobiſcum lo quitur, proprium eſt munus, in cordibus no- ſtris fidem operari. Ergo penes ſolum etiam 8 piritum S. quatenus in ſcripturis ſoquitur, eſt ſummũ jus& authoritas ſcripturas inter- pretandi. Connexio Propoſitionis patet ex natura Relatorum: Pi- des enim habet ſead ſenſum ſeripturæ propriũ, ac genuinum, tan- quam Relatũ ad ſuum correlatum: Siquidem fides eſt ex auditu, auditus autem per verbum Dei, Rom. 10. v. 1⁷. Ergo conſe quens eſt, quod fides reſpiciat verum ac genuinum ſcripruræ ſenſum ran- quam objectum, quod credendum in ſcripturtis proponitur. Jjam X 2 verd 72 DI PDA 1.3 M O verò ſi fides virtute Spiritus S.ab homine concipitur, tunc, quando verum ſcripturæ ſenſum per ipſam ſcripturam idem Spiritus ape- rit,& confirmat; Stabit& ipſius majoris propoſitionis evidentia. Aſſumptionis veritatem agnoſcit ipſe B larminus libr. I. de Grat.& Libero arbitrio ſcribens: Semen, ex quo regen eramur eſt verbum Dei,I. Pet. 1.y. 23. Renati non ex ſemine corruptibili, ſed ex incorru- ptibili per verbum Dei vivum. Et lacobi1. v. 18. Genuit vos verbo veritatis, ut ſimus initium aliquod creaturæ ejus. Verbum autem propriè fidem in nobis gignit, eamq́; vivam. Sic igitur colligimus: Si verbum Dei five ſcriptura ſacra propriè fidem in cordibus no- ſtris gignit; Utique Eccleſiæ hoc propris adſcribi non poterit: Ac proinde neque ſummum jus ſcripturas interpretandi ei convenit. 29. 4. A fundamento,& in quod jides noſtra ultimdꝰ reſolyitur principio: Quicquid ſe habet ad fidem noſtram tanquam princi- pium primum, in quod ea poſtremo reſolvitur, hoc eſt, in quo uni- cèͦ acquieſcit,& firmiter innititur, illud ſummum jus, ſummamq́; ſcripturas interpretandi authoritatem obtinet. Atqui folius Spritus§. in ſcripturis loquentis vox, atque ſententia eſt primum nd principium, in quod fides noſtra poſtremò reſolvitur. Ergo. 30. z. A Scripturæ perſpicuitate: Eſt enim per ſe perſpicua. Alienà igitur& mutuatitiâ luce non indiget: Difficilia dicta potius per clariora, qudm aliundè ſunt explicanda. 31. 6. Abexemplis ſcriptura: Nam Eſdras cum ſuo Symmy⸗ ſtà Neh. 8. v. 9. librum legis explanatè legebant,& ſenſum exponenm do dabant intelligentiam per ſcripturam. Chriſtus Matth. 4. Diabo- lum ſcripturas depravantem ſcripturarum authoritatibus refutat. Docert igitur ſuo exemplo adverſarios ſcripturarum teſtimoniis in- terſe collatis,& rectè adhibitis eſſe comprimendos. 32. 7 Aconſenſu Patrum: Hilarius lib. I. de Trinit. Optimus, inquit, ſcripturæ lector eſt, qui dictorum intelligentiam expectet potius, qudàm imponat,& retulerit magis, quàm attulerit, neque cogat id videri dictis contineri, quod ante lectionem præſumple- rit intelligendum. Irenæus lib, 4. adver. hæreſ. c. 63. Legitima& ſine pe riculo eſt expoſitio ſcripturæ ſecundum ipſas ſcripturas. Am broſius Ser. I. in Pſal. 118. Multa obſcuritas eſt in ſcripturis Propheticis zled ſimanu quadam mentis tuæ ſcriprurarum januam pulſes,& ca, quæ occulta ſunt, diligenter examines paulatim incipies rationem Wwicdödici awore Atbattendl rupne arendit deic llrume clon rn K elu Mannieie na herjand. — 6 fudig l glleicere, M dnd e tunc qun 2 E aSpiurug Po mis evidenn lund a br. 1.eCna tegen ur elt vetdu arupE(edexinem 1.— wit voseh urxe— lerbum an ram.]= vurcollixm piiè cotdibusn dadi honpoteit: intere dieicomeui die ultm ſän noſd mmcuam fin ſolviri d: eſtinqxvt 104 3 ſumt tmuſus,(Mmfal m chm. NRqul d ntque n entia etpum poſtre elobeiru d: Eſtſtas per ſe fech ndiget iciliadiche 4* canda 1d Jam B— cum dobſ legeb4= ſenſumen 8.( u M nh. 1dll⸗. nan oficarbö G iigm um teſdnole n— 0 dr 1 dos.. Lulr erTnnnl Opr mag w anth 1 onem ha 0d al Legiticad 3 r. here) d „ riptuli 5 p 7 84 ISpbuTAIT IIO 1. 75 — 4. 1* 11, P; a 1 eO! ligere diCtofumeEt aperietut tibl non ab allo, icd a²o bo. Dlura videantur Patrum teſtimonia in Protocollo Collo quii Ratisbonenſis pag. 381. 33. 8. Quare in ore ſemper habeamus illud. 8. v. 20. Ad legem& teſtimonium. Et hoc Matth. 17. v. j. Chriſtum attendi- te. Nuſpiam verò dicitur ad Papam& Cardinales. Conciliis à Pa- pa approbatis attendite. Itaque miſſis Papæ verbis ſcripturæ rectè inhæremus. 34. Quamobrem improbamus opinionem adverſariorum ſomniantium difficilis cujuſdam dicti interpretationem peten- dam eſſe ex Pontificis Romani deciſione ex Patribus,& Conciliis à Papâ approbatis. Stapletonus lih. I. quatuor interpretationis enu- merat media, ut ſunt I. Regula fidei cap. i.& 3. II. Praxis Eccle- ſiæ cap. 4. III. Patrum conſentiens interpretatio cap. 5. IV. Con- ciliorum præſcripta,& decreta interpretatio. In omnibus verò his mediis Papa implicitè intelligitur: Kegula enim fidei eſt, quam Papa approbat: Praxis Eccleſiæ eſt, quam Papa ſervat: Patrum in- terpretatio eſt, quam Papa ſequitur,& eo ipſo authenticam fa- cit: Conciliorum decreta ſunt, quæ Papa confirmat. 35. Verùúm 1. Omnis homo mendax, Pſal. 116. v. I. Rom. 3. v. 4. Papam verò& Patres nemo ſanus ex hominum numero exi- met. Ergo. Ecquis igitur in Papæ& Patrum interpretatione certò porerit acquieſcere? 36. 2. Expiſcari licebit ex adverſariis, Eccleſia Romana, quando interpretatut ſcripturam, unde hunc ipſum ſcripturæ ſen- ſum didicerit? Utrum ex ipſa ſcriptura; An verò ex aliquo ſine ſcri- ptura ſpiritu, ſi ex ipſa ſcriptura dixerint, nobiſcum fateantur, ne- ceſſe eſt, ex ſola ſcriptura ſacra explicanda eſſe teſtimonia diffici- liora; ſin ex ſuo Spiritu dixerint, nihil aliud faciunt, quàm quòd Enthuſiaſmos jam pridem in Eccleſia Romana damnatos ex orco quaſi revocant. 37. 3. Unius hominis interpretatio non modò poteſt eſſe ſuſpecta, ſed multis etiam modis erronea, imò etiam hæretica. Quales ſunt plæræque interpretationes Pontificum Romanorum, ut: Nolite Sanctum dare canibus. Ergo a ſcripturæ lectione arcen- di ſunt Laici.Bibite ex hoc omnes, hoc eſt, ſoli ſacrificuli,&&. K 3 38. 4.Pa- 4* 2 4„ 4 hUe GOC1V — —— —— 4—— ———— —— ——— — — — —— — — — — — D PADI SM O 38. 4. Papa, Patres,& Concilia audiuntur propter ſcri⸗ pturas, ex quibus ſententiam ſuam declarare,& cõ firmare debent. Ergo ſcripturæ magis ſunt audiendæ Propter uod enim unum- quodque eſttale, illud magis eſt tale, Auguſt. docet Epiſt. 112. ad Pau- linum:lpſos Patres nolle Lectorem ita libi alligatum, ut putent, ne- ceſſe ſibi eſſe, aliquid ideò credere, quoniam aPatribus dicitur: Sed quia dicta ſua vel per ſcripturas Canonicas, vel per alias probabiles rationes, quod à veritate non abhorreant perſuadere poterint. 39. 5. Regula interpretandi Scripturas eſt una, certa,& perpetua. Atqui Patrum expoſitio non eſt una, quia unius dicti contrarias ſæpe exhibent diverſi interpretationes: Non eſt cer- ta, quia nullus hominum erroris eſt expers, idque ipſi Patres tum de ſe tum de aliis ingenus fatentur. Auguſtinus lib. 2. ad Vincentium: Negare, inquit, nec poſſum, nec debeo, ſicut in ipſis majoribus, ita multa eſſe in tam multis meis opuſculis, quæ poſſunt juſto judicio, & nulla temeritate culpari. Non eſt perpetua, quia aliquando nul- la fuerunt Patrum ſcripta: Plæriq́ue Patres quadringentis poſt na- tum Chriſtum ſcripſerunt annis. 40. Pauormitanus igitur Canoniſtâ in capitulum, ſigniſicaſti, extra de electione pronunciat: In concernentibus fidem dictũ unius privati præferendum eſt dicto Papæ, ſi ille moveretur melioribus authoritatibus V.& N. Teſtamenti, quam iſte: Plus enim creden- dum eſt vel ſimplici Laico ſcripturam proferenti, quam toti ſimul Concilio loquenti ſine ſcriptura. 41. Interim mediailla non ſimpliciter repudiamus, mo- dò authoritati Scripturæ ſacræ ſubordinentur: ſi praxis Eccleſiæ, Patrum ſententiæ, conciliorum Decreta ſcripturis ſacris innitan- tur,& ex his confirmentur: Nam ſuper ædificati ſumus ſuper fun- damentum Prophetarum& Apoſtolorum, Eph.z verſ. z0. Itaque fides noſtra debet reſolvi non in dogma Patrum,& Decreta con- ciliorum, ſed in ſcripturam ſacram 42². Qux cum ita ſint interpretationem obſcuri cujuſdam 74 dictiex ipsà ſcripturâ petendam eſſe concludimus,& quidemer contextu verborum, ex pro prietate linguæ, ex ſcopo Spiritus 5. ex collatione aliorum locorum. 43. At inquiunt Pontifici, media illa omnibus hæreticis eſſe commu- 1 commdt Krn Kll tes,Kan Plenli,a acqueio picpurr d(erepu Wluetiur Dabolus Nopuchr ricc.. JPdulhcey Decsinſe lpnui 1 44 Cutot ninihu Gaſeniu dandich rrxern admitrund rüci; Kpunsl ngen le ſi ſmde chh eneni gemürrt voron ccelunnne ddtnr ölneren ler mrann pen un Checa h conme fn s — RAchapcome ntur broptetde 4 Oirmare dehd 0 uodenim unn 0 K ryiſt.nr ne 13 um, utpuxn iad rribus dicih 2 eraliasprodil atkr dere potern. r eſt um, cem , quiaunibä prè nnes: Nonett pe qureiplbanen truxb. z. a4 Vincenn 1 R plis majotibu, 8,t Aunrjakdojete rpd uiaaliqumäun urcr dringenrsyut Kil 8 . · 41 itiu itulum, u med fdem ddim ſiilunweretur melur 8 mert uin f Plus euün 1 pr- itl, quäm wuc im= rrepadane dint f: ſ pruui hi retatz ulls lacls M per 4 iati ſumus une loru.— ph.-ye ſu 1 - un,& Decti 1 emobſcum 3 col T ümm, 2 ſcopoSp 409= Xſcopo- Spiritus S.ſicut vult. Ergo. DISpurArro lLy. communia, cum& illi ſcri pturarum confèeran tes,& antecedentia, atq́; cõſe quentia coliderent. Reſp.r. Qutnon acquieſcit in ſcripturæ, hl. e. vocis S piricus S ſententia, num acqui- eſcere putandus eſt inõtificis, Patrũ aut conciliorũ ſententia: 2. Et Diabolus provocahatad ſcripturã, ſed ex qua ref retici. 3z. Me dia illa de jure ſunt cõmunia: Omnibus eni — X —— S — 6— — 44. Quxſtio tertia: Num interpretatio Scriptura certis po- Supremum obſcuti cujuſ dam dicti interpretem eſſe S piritum Sanctum nolentes volentes ione eſſe, ajunt, penes quem ſit Spiritus ille,& Per quem loquatur, ut nullatenus dubitare am plius liceat, ſubinde verô Pontificem Rom anum in Cathedra Petri ſe- dentem ingeminant: Et donum interpretationis ordinariæEpiſco- porum ſucceſſioni ita eſſe alligatum contendunt, ut quicunque ad thronos illos evehatur, ejus q ualeſcunq; interpretationes ſtatim ſint ſuſcipiendæ& venerandæ tanquam infallibiles,& veræ, quæ- que authoritatẽ ſuam habeant ex privilegio loci, quem illi occu- pant. Cuſanus Cardinalis in ſuis contra Bohemos Epiſtolis dicit: Veritas Cathedræ adhærer, quare membra cathedræ unita,& Pontifici conjuncta Eccleſiam efficiunt, videatur etiam Bellarminuslibr. 3. de Verb. Dei, c. 3. Stapletonus Pag. 43. Doctrinal-princip. Bellarminusi gitur lab. 2. de Concil. cap. z. conte ndit Pontificum decreta ſuo modo dici, & eſſe ſacra,& Canonica. 45. Impiam hanc eſſè aſſertionem ſequentibus oſtendi- mus fundamentis 1. Moſes optavit olim, ut omnes dono inter- Pretationis, eſſent inſtructi. Num. II. y. 2 9, Quis tribuat, ut omnis populus prophetet,& der eis Dominus s piritum ſuum. Ergo no- luit, ut donum hoc ad certam ſedem,& hominem alli garetur. 2. Apoſtolus 1. Cor. 12. y. 4.& ſeqq́ in enumeratione donorum Spiri- tus Sancti, quibus ſcripturarum enumerationem annumerat, oſtendit v. 11. diſtribuere s Piritum S. hoc eriam donum ſicut vult. Conferatur& teſtimonium Ioh. 17. v. 17. Quare ita argumentatur: Quod diſtribuit S piritus S. ſicut vult, illud non uni homini, necuni certæ ſedi eſt alligatum. Atqui donum interpretationis diſtribuit. 46.3. M 85““ ä“ 8 8 —— 76 D⸗I PDAPFISM ¹7a. 3. Quicunque quod bonum eſt teneant, quod malum V fugiant. Doctores probent„quique ſciunt diſcernere vocem Pa- ſtoris à voce alienorum, illis non omuis Scripturæ interpretatio, neque omne judicium de Scripturæ interpretatione eſt denegan- dum. Atqui illud ſciunt eruditi etiam Laici. Ergo. Nam Apoſtolus hortatur Thefſalonicenſes, ut omnia probent, quod bonum eſtte V neant, 1. Theſ-.v. 21. Romanisjubet, ut falſos Doctores fugiant, Rom. 16. Et Johannes Juoſvis fideles monet, ne omni Spirituicre- 1 dant, ſed potius probent Spiritus num ex Deo ſinr, I. loh. 4.v.I. Imò Chriſtus ipſe unumquemque Chriſtianorum monet, ut ex fructi- 1 6 bus Pſeudoprophetas cognoſcat,& fugiat, Matth. 7. Ut ſerutetun ſcripturas, Ioh. ĩ. Oves ſuas ‚ait, noſſe vocem Paſtoris, eamꝗqueab alienorum voce poſſe diſcernere, Ioh. 10.“ 47. 4. Imò tota Veteris Teſtamenti hiſtoria oſtendit Deum ſæpe ordinariis Pontificibus&⁸ acerdotibus præteritis, ex tnnn ai ugha aliis tribubus& aliunde excitaſſe Prophetas, qui erant voluntatis lin a h divinæ interpretes. Hocipſo igitur docuit ordinariæ ſucceſſioni nnr. ſe n n & cathedris ſcripturæ interpretationem non eſſe alligatam.. mg 4 h Quales hodierni apud Ponrtificios ſint Epiſcopi, nihil attinet no lun 1 clle dicere, teſtatur ipſa experientia. dülii 5 48. 6. Chriſtus monet ſervanda eſſe, quæ ſcribæ& Phari- man uuhn V fei ſuper cathedram Moſis ſedentes dicebant, Matth. 23.v. z. Atut rn d dlrü gdoceret non abſolutum aliquod ſcripturas interpretandi privile n dumh gium eſſe conceſſum, falſa ipſorum dogmata reprehendit hoc jplo Vnn mnmnuhn capite, ut& Matt..6. 7.16. Reduplicativè igitur illud intelligitut, füer ehdlnic quatenus nimirum ſuper cathedram Moſis ſedent, hoceſt, quate- nh Aüumman. nus docent legem,& legi conformia. Gabriel Biel. 4. ſentent. dutxx eppir derhen quaſt. 4. Art. 3. Non licet ſpernere conſilium, inquit, Prælati, quo dii ndſule verum eſt, niſi contra legem divinam dixerit, quia ſic præcipiendo dhthu mlltdil non ſedet ſuper Cathndram Moſis non enim hæc præcedunt 6 ua dun. Cathedra, id eſt, doctrina Moſis, ſed de Cathedra peſtilentiæ. vyi nae hhlen. ſeli qui vixit circa annum Cbhriſti 1455. hoc narratur dictum: Opot nui Välos enl tet Prælatorum præcepta tamdiu ſervare, quamdiu in cathedia ahn lam nſ Moſis ſedentes 4 cundum Moſen docent,& ſi quid contra, vele zcm K nidhe tra ſtatuunt, non ligamur: Dei enim ſervi ſumus, non Papæ(ä. känen rle 49. Quamobrem quemadmodum ordinem hactenusi Can 1 uRat b Eccle ti, ülingn t zant, quodml t ernere vocenl A ue interpleun doneeſt deneg —. Nam Rpohhi 1n uodbonumat Docdotes fuga d„omniSpifne int,r lob.7Ab A nonet, weslu L= ntth.). Utlcurn d am Daſtoti, eim m ¹ hiſtoria ohe 4— otibuspreteili he qpvierunr dm — tdinarir Cuccele — m elle algr — opi, nihilarun — el t . d= peſccbebl 10 t, Nutthaérae inrerplerun n X DISPUTAITTO IV. 77 Eccleſia Dei obſervatum commendamus,& proinde Laicis pu- blicè Scripturas docere non permittimnus: Ita abominamur aſſer- tionem Pontificiorum, qui ſcripturæ interpretationem ordinariæ Epiſcoporum ſucceſſioni alligant,& ex dono interpretationis au- thoritatem faciunt prætoriam, adcòut neceſſarium non ſit inter- Pretationem probare. 50. Qugſtio quarta: An iudex controverſiarum ſupremus ſit Spiritus S. in ſcriprurà,& per Scripturam nobiſcum loquens: Seu, An Scri- ptura ſacra, quatenus ea eſt nihil aliud, quam vox ſupremi iudicis, quem o- mnes agnoſcere, timere, ac venerari conyenit, ſit iudex infallibilis omnium controverſiarum, quæ circa religionis capita vel unquam ſunt oborta, velob- oriri poſſunt. . Pro negativa tanquam pro aris& focis pugnant Ponti- ficii. Regationi verꝰ huic via iam olim eſt ſtrata in colloquio VLormacieuſi anno quinquageſimo eptimo ſupra ſeſquimilleſimum celebtato, in quo blaſphemam hanc vocem Romanenſes primitus publicè effudè- runt: Scriptura ſacra non eſt vox judicis, ſed mareria litis, eſt litera muta, quæ vivam Eccleſiæ vocem deſid erat. Quo ſenſu Ieſuitæ Co- lonienſes ſcribere non exhorruerunt pag. 17. cenſuraæ: ſacra ſcriptu- ra inillis ipſis ſive dogmatibus, ſive præceptis, quæ continet,& prononit, eſt veluti naſus cereus non præbens certam aliquam ſen- tentiam; ſed in quamvis interpretationem flecti poteſt. Eckius in Enchiridis De Scripturis Propoſ.z.pap. 40 Malè, inquit, hæretici nolunt alium judicem, quam ſcripturam. In veteri Teſtamento Lex non fuit judex, ſed ſummus Sacerdos. Gretſerus in Colloq. Ratisb. pag. 251. Sumus hic in conſpectu ſacræ ſcripturæ,& S piritus S. Pronunciet ergo ſententiam ſi judex eſt;& dicat. Tu Gretſere maleè ſentis, ce- cidiſti cauſa tua: Tu Heilbrunnere viciſti: Tunc ego ſtatim tranſibo adveſtrum ſcamnum: Adſit, adſit, adſit,& condemnet me. Bellarmi- nus, lib. 3. de Verbo Dei cap. 9. Non eſſe, inquit, judicem ſcri pturam pla- num eſt, quia varios ſenſius recipit, nec poteſtipſa dicere, quis ſit verus ſenſus. Becanuts in ſua Apologia pro indice controrerſiarum fiddei a Religionis,& quidem in præfarione, pag. 4. Ille, in quit, contendit, Scripturam; E go Eccleſiam eſſe judicem controverſiarum fidei ac Keligionig. cap. J.p. I. Rotundè Pontificiorum ſententiam exponit: Cacholici, ait, diſtinguunt inter Judicem& Normam: Judicem 1 vocant, 4 1 1 8 4 1 ſiß 3 1 1 ö I ö ¼ 4 ½ h 1 4 1 Dr PDAPISMG .. FJormam., ſs- fert ſententiam inter partes litigantes. Normam, ſe 28 vocant, l„ 1. cundum quam fertur ſententia à Judice. Poſfita, inquit, has di⸗ .* 1.— 41. 3* 2 2— 5 s 3*. ſtinctionc tria docent. 1. Eeclefiam eite judicem controver ſiarum. z. Normam, quam ſequitur Eccleſia in ferenda ſenten- tia, non eſſe ſolam ſcripturanr, ſed ſctipturam,& traditionem ſi- mul. 3. Eccleſiam juxta hanc Normam, dupliciter ſententiam pronunciare poſſe: vel pet Pontificem, qui eſt Paftor Eccleſiæ: vel per Concilia à Pontifice appro bata„ ur repræſentant Ecele- ſiam; Et utroque modo ſententiam eſſe infallibilem. 52. Verùm quæſtionis propoſitæ aſfirmativam confirma- turi, diſtinctiones quaſdam ne diſtinguenda involvantur, nota mus, cum quæſtionis hujus deciſio,& veræ ſententiæ agnitio ſi ſumme neceſſaria, ſicur ipſe faretur Bellarmim u, lib 3 4.3. de ver. Dei,y. 169. Hac de re agens, Quæ ſanè, inquit, graviſſima quæſtio eſt,& ex ea quaſi dependent omnes controve cliæ. 53. Aliud igitur eſt judex,& aliud judicium. Judex notat ipſum, qui judicat. Judicium notat ipſum, quie etcetur achum, Iudex eſt publicus vel privatus. Puhlacus eſt principalis, v Principalis ex quorundam ſententia eſt Chriſtus: ipfe enim eſt mo ille æternus Datris, inde ab initio ſapientiam& veritatem co leſtem ex ſinu æterni patris protuiit. Ex ſententia plærorumquee Spiritus S. ex cujus inſpiratione locuti ſunt ſancti Dei homines, X& qui in ſcriptura,& per ſcripturam nobiſeum loquitur. 54. Sententias has ita conciliamus: Diſtingnimuas mter il= dicium inchoatum& conſummatum. Illud extendit ſe uſque ad no- viſſimum diem. Exequebatur hocante aſcenſionem Chiiſtus pſe: Poteſtas enim data eſtipſi judicium faciendi, quia filius hominis eſt, Ioh..verſ. 27. Huc pertinent hæc ſimilia, oh. I. verſ. 10. Matt. 171. 5. z. Pet. i. verſ.7. Matt. 23. v. 8. 10.cap. 28. verſ. 18. Act. z. verſ. z6.1. Carz. v. 1. Arguunt id exempla: Decidit enim con troverſiam de prima tu, Matt. 18. verſ. 13. De cenſi dando Cæſari, de mortuorum Reſur rectione, de æterna Meſſiæ Deitate, Matt. 22. Mandavit igitur Apo- ſtolis docere gentes, Matth. 28. verſ. 9. 20. Unde ipfi teſtabantut, ſe annunciare, quæ Chriſtus etiam præcepit, Act. 10. verſ. 42. Teſta- bantur Chriſtum etiam loquiin ipſis, 2. Corint. 13. verſ.;3 Teſta- * 3 b antul Pannu,Chit Crun Plldd un CNi 00S cl. Lan 2 ſusmüni woach ces eſt. I roferlan dum enir Punper bcqoirur fh a resſa. Critwir LChrII.ye 1 n76 Cor Tann üluno l gn Fe Pe ln deie,ocun Vunnui Pitir 77dn etsſen fuae deim Lpxer neh Neni d Pyjmn.Well hr 13 3 a- E Normam, en inquit, hat d n em conton le un ferendaſenn r= traditonent 1 utter ſentenia qdl!= Daſtot Eccli Gud xſentantlen m. Auar ivam confm len*☛ olvandu, M entie uin) mndee 3 4.lerer W 10 uetloehh L. 3 m m. lodarm Kkect 1älen prd Mù, vel funiſn „ 18 ☛ — Numc . A .— 111! 1 6— 9 cut Auitur ndineimum mt A 1 1 ven 1nJAidit de ulqhde Uludſ*☛☚αινοο üche 1 1. b 6= qula fulusho d— um Iverſ1o- 8. ve 44uſs — . morcuoed- 7. weaal Munliniig Mat Ma Inde Iphbn, 19. 24 4 DisprurATIo IX. 79 bantur, ſeà Chriſto accepiſſe, quæ docebant, Gal.1-verſ. l. 12. 1. Cor. I. verſ. 23. Inde quic uid docuerunt, nominatur verbum et- iam Chriſti, Coloß.3. verſ. 6. Ignatius in Epiſtola ad Philadelphenſes di- cit: Euol asiy Iuce 6 XeASd5, S 2dxXSou e*εXos 5AeSos. Jelus mihi pro archivis eſt, quem nolle audire, manifeſta perni- cies eſt. Poſt aſcenſionem verò Chriſti recte principalis con- troverſiarum Judex conſtituitur Spiritus Sanctus. Quemadmo- dum enim Pater per Filium, ita Filius Pper Spiritum Sanctum agit, loquitur,& judicat, Iob. 14. verſ. ⁊6. cap. 16. verſ.8. 13. Ack. 4. verſ.35. Cap. 22. ve*ſ. 28. Matt. 10. verſ. 20. I. Cor. 12². verſ. 7. 2. Pet. 1. v. 21. Teſtatur id Chriſtus ipſe, Ioh. 16. verſ. 4. Teſtantur ipſi Apoſtoli, Act. 10. verſ. 4². I. Car. II. verſ. 23. 2. Cor. 13. verſ. 3. Gal. i. verſ.II. 12. Col. 3. verſ. 16. Apoc. 2. ver.. Conſimmatum judicium perſequetur ipſe Filius in die no- viſſimo, Ioh. 12. v. 48. H. Index Miniſterialis eſt Scriptura ſacra,& Miniſterium Ee- cleſiæ, quo Spirirus Sanctus in judicando apud homines utitur. Norma eſt verbum Dei, ſeu Scriptura ſacra, quæ eſt fundamentum Eccleſiæ,& ad quam irus S. ipie nos remittit, Deut. 17.y. 18. Ioſ.. v.7 c. 23. y. 6. 3. Reg. 2.·3 4. Reg. 17. v. 37. Eſa. 8. v. 20. 56. Scriptura ſacra dicitur à quibuſdam ſummus judex, ſed Metonymicè, quia eſt vox, ſeu ſententia§ piritus S. nobiſcum in ſcriptura loquentis. Eſt Miniſterialis Judex, quia eſt miniſtra ſummi judicis, per quam nos alloquitur,& ſententiam ſuam expo- nit. Eſtunica norma reſpectu hominum, quippe qui ſecundum eam de fidei quæſtionibus debent judicare. 57. Eccleſia igitur iudicatur Miniſterialis controverſtarum iudex, quatenus vocem ſummi judicis quæ eſt ſcriptura, ſequitur. S8. Priratus Iudex eſſe poteſt& debet quiliber, etiam Lai- cus, I. Theß.. v. 21. I. Cor. 14.y. 20.(4p. 10.v. 5.. 10½. 4. v. 1. .59. Hilis ſic breviter expoſitis, ſuptemum interpretarionuen e controverſiarum Theologicarum udicem eſſe Spiritum Sandlum in Scri- bturaG per ſcripturam nobiſcum loquentem, probamus, i.dre quiſitis ſu- premi judicis, quorum communiter quinq; recenſentur, ut lunt: Primo, ut judicando errare non poſit, acproinde, ut in ipꝑſius ſen- tentia atq; judicio citra omnẽ hæßitationem Ppartes litigantes pot- 1 53 . 5 14 1 DI PAISM G ſint acquieſcere. Secundò, utabipfius ſententia nemini provocare liccat. Tertiò, utipſemet non ſit pars controverſiæ. Quarto, ut nul- 3„ lo partium ſtudio ducatur,& ab omni eeμ ic ſit alienifſſi- ) ut ſua authoritate compellere poſſit tranſgreſſores mus. Quzmto, Ut .*. 2.„ adjus,& fas,ut ſententiam, ſive decifionem admittant. Cuicunq; lus eſt ſupremus contro- verò ſoli hæc competunt requiſita, ille ſo 1 verſiarum judex. Atqui, requi ſita hec ceompetunt ſoli Spirituis. per ſcripturas nobiſcum loquenti. Ergo. b 2. Ab adiunttä Scriptura perfectione: In fidei, religionis, & cultuum rebus, illud tantum, non ſolum pro norma eſtagno- ſcendum, ſed etiam judicis partes re ctiſſimè ſuſtinet, quodnecact gitionem, nec detractionem patitur, Exod. 2. y. 40. Atqui ſcriptura ſacra, quæ eſt vox Spiritus S. neque additionem, neq́ue detractio- nem patitur, Deut. 4. verſ.⁊. ap..perſ. 2.C. 12. y. z1. Proverb. 30. perſ,6. Eech. 20.v. 18. Ergo. 60. Privolum Gplanò nugatorium eſt, quod Pontifici objr- ciunt, prohibitionem iſtam tantum populum,& perſonas privatas ſpectaſſe. Nam 1I. Prohibitio eſt indefinita, quæ pro conditio- ne ſubjectæ materiæ æquipollet univerſali.⁊. Moſes univerſumal- loquitur Iſrael,& non tantum homines privatos; ut patet ex Deut. 4. 3. Imòô magis ſpectat perſonas publicas, quam privatas, quia illarum cuſtodiæ& propagationi doctrina eſt com miſſa. SI. Cayve etiam dixeris cum Gretſeropag. 36. Colloq. Ratisb. prohiberi quidem additiones verbo Dei re pugnantes, ſed non conſentientes, ut perhibentur traditiones, Eccleſiæ definitiones, & Patrum conſenſus. Nam 1. Deus eſtſolus Dominus docti- næ, religionis,& cultus. 2. Quicquid igitur additur ab homini- bus verbo Dei ſcripto, vel tanquam dogma divinum, vel tanquam Articulus fidei, veltanquam Dei cultus licet bonâ videatur fieriin⸗ tentione hominum, repugnat tamen prohibitioni divinæ, adeoq́; verbo Dei eſt contrarium. 3. Exempla hujus rei in ſcriptura paſſim ſunt obvia. Sufficiat vel unicum illud Ifraẽlitarum quatuot jejunia propriâ intentione inſtituentium, Ier. 25.4. Reg. 25. Eke 535 Cum non legatur in Moſe, quod non liceat jejunium injungete 80 præter illud, quod inſtituitur, Levit. 23. y. 27. Sed graviter proptetea reprehenduntur, Zach. 7. y.5.6. 62- 3 4' 6 2Kculi crrn fer pabh nnemde pehiei KouiSpiſpslin atengitl prarun, jbosuns lct dat,Deut Pradlh- 1I9..9.G etam fiat ho 6 Plam purm enari 1emini poxdca Quuna um =—Ma ſtt lerl † Klu nanſgelu ditaant Cricm apremas com († arantlolspih d ln fidei religaan Juronormiekm SE inet, quodnu- d 40. Nqii bü ce, neque demii A zr. Pmyerbzon — S= 1e uod Donniid p K perſonomm rf— e tos, Ul Perac b= quam kria 8 kcommill.. d*ν* 3 can „IApugnantes; 6 Ecclele dein — olus Domüns ur addrbr uleen. l 8— diwmm wem = tboni ideam, gu Fnen — ibirioni dh a a hujus kins ud Ilracliransg d1 ler aß-a Ier. 2§·†ꝙ†S 1 arſeſwrümne n 8 ritel ged gra Dar sbur A 11 o IV. 8r 6². 3. Ab ipſius Spiritus S. authoritate. Ad quod in religio- nis& cultuum negotio 8 piritus S. nos remittit,& aſtringirt, illud eſt certa, vera, ac fola controverſiarum norma: Siquidem ipſe in o- mnem deducit veritatem, Ioh. 16. v.13. 5. Rom. 8.y. 14. Act. 1 verſ. 28. Atqui Spirirus§. in religionis negotio ad folam nos remirrit,& aſtringit ſcri pturam, eamq́; tanquam normam Re gibus,& Princi- pibus unicè,& ſolicitè in religionis,& cultuum negotio commen- dat, Deut. 17. y. 18. Ioſ..y. 7.6.23.y. G. 3. Reg. z.y.3. 4. Reg. 17. y. 37. Eſai. 8. v. 20. Ier. 36. y. z2.& Ergo. 63 4 A regula, ſecundum quam errores iudicantur: Nam ſe- eundum verbum Deiſcriptum quando inceditur, non erratur, Pſ. 119. y. 9. Gal. 6. v. 16. Ab hoc quando receditur, erratur, quacunque etiam fiar bonâ intentione, ut oſtendunt exempla Gedeonis, Iud. 8.v. 27. Matris Michæ, Iud. 17.v. z3 Jeroboami, I. Reg. 12. y. 28. Ergo ver- bum Dei eſt unica,& ſola in religionis& cultuum negotio norma. 54 F Ab exemplis Santtorum: Sancti quovis ſeculo Scri- Ppturam ſacram in religionis,& cultuum definiendorum negotio tanquam infallibilem normam ſunt ſecuti,& auditores ſuos ſem- per ad ſcripturæ normam revocarunt, ut Moſes Deut. 27. y. 26. 0.31. y. 9. Joſua jam ſenex cap. 23. v. 2. Joſias 2. Reg. 22.y. 8. 3. Paral.34. v. 24. Joſaphat, 2. Par. 17. y. 9. Ezechias, 2. Par. 30. v. 16. Eſdra, Neh. 8. yerſ.I. Eſaias, cap. 8. y. 19. Chriſtus ipſe, Matt. 22.y. 29. cap. 23. Mar. 9. v. 12. Ioh. „Luc. 10.y. 25. 26. Apoſtolus Petrus, Act. z. verſ. z. Stephanus, Act. 7. Paulus, 4Act. z 4.y. 14. 74p. 26.y. 22.I. Cor. 5.y.3. Johannes, 4poc. 12. v. N. Ergo& nos eam, tanquam infallibilem normam agnoſcamus, oportet. Imò ipſi Pontificii abEcleſia in controverſia de poteſtate Papæ, ejuſq; infallibilitate provocantadſcripturam. b 65 6 Nullum igitur fundamentum præter id, quod po- ſitũ eſt, poni poteſt, r. Cor. 3.v. 1I. 7. Eccleſia eſtædificara ſuper damentum hoc eſt, doctrinam Prophetarum& Apoſtolorũ ſacris Bibliis comprehensdà, Eph. z. nõ ſuper traditiones Pontificias. Inde illaregula dicitur, quæ exivit in totum terrarum orbem, P/.19. v.5. Rom. 10.y. 18. 8. Verbum Domini,&præcepta ejus, non traditiones humanæ appellantur iudicia Domini. 9. Scripturæ ſacræ, non tradi- tionibus humanis, uibuit S piritus S. officium, vim& facultatem judicandi in rebus fidei& reſigionis, Eſa. G. y.3. 1ob. z. y. 45. 7.12. v. 48. L; Rom. 2. 8 ——— 8² Dr PDAPIS M O Rom. 2. y. 12. Apoc. 20. y. 12. Heb. 4.v. 12. 10. Verbum enim Deieſt Deo inſpiratum,& dictatum, ut in controverſiis fidei& religionis infal- libilis judicis officio fungatur, Ex. 24.y. 12. Deut. 17. v. 18.c.31.y. 24. 4. Reg. 22.v. 13. Luc. 1.y. 2. Rom. 15. y. 4. II. His rectè annumerantur Pa- trum teſtimonia. lrenaus lib. 2. c. 47. Habemus, inquit, regulam ipſam veritatem,& in apertum poſitum de Deo teſtimonium. 4Auguſti- nus ſuper Pſal. 23 Undecunque prolatum eſt Teſtamentum lega- tur. Quare litigas fratres ſumus. Quare litigamus? Non inteſta- tus mortuus eſt pater, fecit Teſtamentum,& ſic mortuus eſt. Mor⸗ tuus eſt,& reſurrexit. 66. At inquis, aliud eſt judex,& aliud norma: Scriptura ſa- cra eſt quidem norma, verum particularis, ſed non judex. 67. Reſp. 1. Petitur principium: Scripturam enim non eſſe mutilam,& mancam, 64 perfectam in ſubſequenti evince- mus Diſputatione. 2. Scriptura& norma eſt,& ſuo modo judi- cat, ut th. 56 ecpofirinu⸗ 3. De fidei igitur quæſtionibus judican- dum eſt ſecundum ſcripturam, tanquam normam: Et ſcripturaju- dicat, quia eſt vox ſupremijudicis, nempe Spiritus S. 4. Scriptura loquitur,& dicit, quis ſit verus ſenſus. Nonigitur eſt mutus judex. None ſcripturæ dicit, Rom. 4. 3. Quid dieit ſcriptura Pharaoni,&c. Gal. 4.y 30. Dictum eſt à Domino per Prophetam dicentem, Matt. 22.v. z2. Audiant Moſen, Luc. 16. v. 27. 5. Eſt igitur yerbũ Dei: Qus- admodum enim, qui literas amici alicujus legit, mentẽ ejus,& ſen- tentiam facile percipit, etiamſi ipſæ literæ articulatã vocem mini- mè emittant: ita etiam ſcriptura ſacra Dei eſt epiſtola miſſa ad ge- nus humanum, in qua mentẽ atq; voluntatem ſuam ſatis perſpicuè proponit. Auguſtinus ſuper Pſal. 9 6. Quid eſt ſcri ptura, inquit, ſacia, niſi quædam Epiſtola omnipotentis Dei ad creaturã ſuam, in qua verba Dei ſonant,& cor Dei diſeitur? Chriſtus dicit, Ieb. 12. v. 48. Sermo, quem locutus, judicabit homines in die noviſſimo. Pronũ- ciabit ſententiamj uxta Evangelium, quod iple& Apoſtoli prædr carunt, Rom. 2.v. 16. Et hi ſunt illi libri, qui aperientur, juxta quos mortui judicabuntur, Dan, 7.y. 10. Apoc. 2 0 p. 21 Quod verò afgna- tur verbo Dei in auguſti fſimo illo judicio, num illud ei in hac vita denegare poterit? zigi 5— At inquis, In omni Repub. bene conſtituta lex,& juder Alitiungter. 11 4 1. 2 Alllingtæ res ſunt,& lex quidem docet, quid ſit agendum. judexle: 7z2. Hat udicilic teurnget eriplse Pietdan ſipu ſecnlnn. udicsn slätee dich, erlali alein Gär. dellerar 9 PAri enim Deiekd. 2 eid religooniin I7.y. 18..zly. = annumerandu anquit, regulemin — dimonium. Aa — Teſtamenrum gamus. Noninkt „licmortuusek t Anorma: Scupni — inonjudex. s Scripturam eninn n u ſequenu eim — eſt,& uo wochi — quæſtionibi ulr atmam: k ſcigmr =pilitus§. 4. dc ugirur ettmunbſt — ſcripturaltarmh- hetam djcemem V igrurſetiha 4 jlegit menlkeſh —: articulati wcne cſt epiſtoamili (uam baösſet uau. - Auem ſcüptutan Æ☛ ad crearufillane — hriſtus dich Uhu e nOy 1 1 1 bA Kzph DespyurArro ly. 33 gem interpretatur,& ſecundum eam homines informat. Par; gitur debet eſſè ratio in Eccleſia. Reſp. 1. Aforo poli ad forum ſolinon licet argumentari,& quidemin hoc cafu: Nam judex politicus eſt author legum politicarum. Pro varietate igitur circumſtantiarum mutare aliquid in fuio poteſt decrero, imò propter probabilem ali- quam cauſam de ſummo jure remittere; De ſeriptura verò ſacra, eiusque interpretatione habemus mandatumut neque addamus, neque auferamus aliquid, neque vel tantillummutemus, Deut. 12. y.32. Apoc. 2 2.v. 18. 2. Imò poſito parem utrobiq́; eſſe rationem, ſic inferimus: Quando de ſenrentia legis eſt quæſtio, cõſtat ne forenſi iudici licere interpretari eam contra ſei pſam, ſed legis ſententiam ex ipſis eius verbis explicare. Hoc reſi pectu iudex politicus non eſt fupra, ſed infra legem, imòi pſe non eſt pro priè iudex, ſed legis, quæ iudicis vices ſuſtinet, mentem tantum aperit. Ita ſi ſcri ptura lexeſt, uti eſt, certè vi ſimilitudinis huius ipſamet iudex erit, atque Pa- pa ſe ipſiſubiicere,& legi huic conſentanea pronunciare diſtrictus tenetut. 59. Qugris quid ſit cauſc, quodaaltera litigantium pars ſe damna- tam eſſe ſateri nolit? Reſp.imputandum illud eſt non ſcripturæ, ſed vel malitiæ, vel Pręconceptæ opinioni, velſæpe etiam hominum infirmitati. 2. Et Diabolus,& Phariſæi, atque ſeribæ ad ſcripturam, à qua,& in qua damnabantur, provocabant. 70 Queſtio quinta: Num Pontiſex Romanusſit iudex contro- verſiarũ ſiye ſolus definiat aliquid, ſive cum Concilio generali? Reſp. 1. Pontifex Romanus eſt pPars controverſiæ. Ergo hunc inter Ro- manenſes& Proteſtantes ſupremum iudicem conſtituere„nihil eſt aliud, quam lu po ovem committere. Sici gitur inferimus: In ſummo,& infallibili iudice requiritur ut non ipſemerſit pars con- troverfiæ. Atqui omnes orthodoxi idololatrias„& falſorum dog- matum faciunt reum. Ergo in propria cauſa ipſi ne quidema iure pontificio permittitur, uti patet ex cauſa, 4. quaſt. 2. capit. 3. Et quaſf. 4. cap. I. 71 2. Summus pontifex iudicando errare poteſt, imò ſæpè er- ravit. Ergo non eſt pars cõtroverſiæ: Aaron ſummusPontifex Deo conſtitutus erravit vitulum aureum erigendo,& in eius locũ alium ſubſtituéẽdo. Tem Pore Hieremiæ Pötifices cum univerſo Sacerdo- tum 4 84 2 8 8 ͤͤäͤäͤͤͤ 6 ²“ 2 —õ— — ————— 84 Ds PAIS G tum collegio in doctrina errarunt, qui ipſi quoq; ſe etrare non poſ ſe gloriabantur, H ier. 7. G 8. Caiphas ſummus bontifex erravit ali- quoties de Chriſto conſilia agitando, eumq́; ad mortẽ condemni- do. De Ahazio propter hæreſin à Gelafio excommunicato videa- tur jus canonicum cauſa. 24. qu. i.cap. Achazius. De Anaſtalio, quo- modo communisèarit cum Arianis legitur Diſt. 10‧⁷.8. 9. De Marcel- lino idololatra facto cõſulatur jus Canonicũ, Diſt. 31. v. 7. Papa Ho- norius fuit Monotheleta,& ob id nominatim in cõſilio Conſtan- tinopolitano damnatus. Papa Liberius atteſtante Platina hæreſin Arianam fovit,& cum hærericis in rebus omnibus ſenſit. Innocem tius primus Euchariſtiæ Sacramentum infantibus ad ſalutem ne- ceſſarium eſſe ſtatuit. 72 3 Fides noſtra in illo acquieſcit, quod habet infallibilẽ ſcripturæ ſenſum. At non innititurPontifici, nec poſtremò in ipſum reſolvitur. 4. Aſummo,& infallibili judice provocare nõ licet. At- qui à Pontifice Romano ad alium judicem cõſentiente ipſa Eœcle. ſiaRomana provocatum eſt ſæpiſſimè, Donatus provo cavit Pon. tifice Meltiade ad cõcilium aliquod etiam provinciale. Et ſi Ponti- ficiis permiſſum eſt, provocare à ſcriptuta ad Patres ab his ad con- cilia, A conciliis ad Pontificem. Quidni potiore jure liceret provo- care à Pontifice tanquam ab homine ad Deum ipſum in ſcripturis loquentem Ergo. 73 5 Si Pontifex Romanus eſt ſummus omnium contro- verſiarum judex, neque judicando errare poteſt, opus non erit, ut Romanenſes in evolvendis Patrum libris, in congregandis conci- liis in legendis ſcripturis, in fundendis precibus aliquid labors, ſumptus,& temporis inſumant. 74. 6. Num Pötificis decreta ſcripturæ ſunt præferenda? Num Põtificis major, ꝗᷓ ſcripturæ eſt authoritas. 7. Annon Põtifex alte- rius partis cõtrovertentis ſtudio ducitur? 8. Num Pontifex Roma- nus ſuã authoritate tranſgreſſores ad jus& fas poteſt compellere: Fides nõ hominũ, ſed Dei donũ eſt. Nõ igitur vi externa, non tyrã- nide inſeri poteſt: Quęmadmodum ſolus Deus intimos cordiste- ceſſus ſcrutatur: ita eriam animorum, arque voluntatum ſolus eſ moderator, Deut 29. p. 4. Ier. 31. v. z3. Act. 16. v. 1 4. Quare interna col ctioq ipſarũ animarũ impulſiu cõſtar, hoc loco ititelligatur, opor- tet. Qua cum Pontifex deſtruatur Romanus, ſupremus controver ſiarũ ludex eſſe nequit. FINIS. azſe erratenony onrifexena = mondè condem —mwmunicaco it DeAnalhlog 109.(. 8. Delli 1mſt.31.77 Da annincöſilio Cont 1=nte blatim k 3rn busſenltt lanae 1= ubus adülhren e 0dhadet innlli 8— iecpolteemoini dovocuenoli de Slentienreiplbt Ircuspr rovocastta- ovriucille.Rt Dh- d nl Pattes abd. 11 oxe jure liceta miplum mlan AL mus omniuman 1—el ſt„opnn 1 ngregandbe 1 üs— 4⁰00 1 d7 Annbn böd 1 Num Doubiel- E* oteſt cooh = tur wiexremum — Deusinum — voOlunſtall- „Quuell Ange di ecibus s1g D E PAPISMO PISPI4TIOo y. Et quidem in ſpecie SCRIPTVRR SAACRR PEER- FECTIONE æT TKR4PI7T10. nibus. 1IN L24 Chriſto Duce& auſpice Chriſto 6 PRÆfKIPZO JOHANNISGISENII, 88. THEOLOGIf DOCTORIS, ETORDINARIIININCLV. ta Academia Giſſena Profeſſoris, RESPONDEBIT HENRICUS HENEKIUS SCHAWEN- burgicus. In Auditorio Theologico ad diem 26. Novemb. horis ante- meridianis& pomeridianis. G IE S S K, Mpis Catharus Chemlini. 2CCe anne annos CentVM LVCent bona„Crlpta LVtherl, 1 lͤtirnn u Aleinn un, . 35 1 ͤuu / DiIseuTrATrlo 3ulNTra. DE SCRIPTLRESAACRET PER- FECTIONE STTR ADITIO. nibus. TIESIS5 I. CRTPTruRAM Hacram non eſſe judicem con- S troverſiarum, vel inde ſtatuunt Pontificii, quod ſir mutila,& imperfecta,& non contineat o- mnia ad ſalutem neceſſaria. Itaque cum ege- rimus de controverſiarum judice; Scripturæ ſa- ᷣ☛ cræ perfectio eſt oſtendenda. 2 Statum veròô Controverſiæ ad duo revocamus capita, ſeu ad duas quæſtiones, quarum prior eſt descri pturæ perfectione; Poſterior de Traditionibus. 3 Queſtio prima: Vtrum Scriptura ſacra ſit mutila, manca,&im- perfecta noncontinens omnia, quæ ad ſalutẽ, modumq, pie vivendi pertinent; an verd ita ſit perfecta, ut omnia contineat, quæ ad ſalutè, modũq, piè viyen- di ſunt neceſuria? Reſp. Bellarminus libr. 4de verbo Dei non ſcripto c.3. Aſſerimus, inquit, in Scripturis non contineri expreſsè totam do- ctrinam neceſſariam ſive de fide, ſive de moribus: Er proinde præ- ter verbum Dei ſcriptum equiri etiam verbum Dei non ſcriptum. Ecbius in Enchir. Tit. de ſcripturis Propoſ.I. pag. 38. Nonomnia tradita ſunt manifeſte in ſcripturis, ſed quam plurima Eccleſiæ(quæ às pi- rituS. illuſtratur,& gubernatur,& ob ida veritatis tramite errare nequit) determinanda relicta ſunt. Coſterus in Enchiridio pag. 47. Dicendumz ait, omnia fidei myſteria cæteraque creditu,& ſcitu neceſſaria in corde Eccleſiæ eſſe clariſſimè exarata„in mem- M 2 pranis 8 8— . 8 ,f— ſſſſ — ——õ—— —.—— —— —— — — 4 — — 5 Sufficiunt igitur non Tuüdem ſufficientia e 28 DI DA P IS M O pranis tam Novi, qxam Veteris Teſtamenti multa deſiderari. Vi- deatur etiam Canißus in opere Catechet.pag. 126. 60. Theologi Bavarici per totum feré Collsquium Ratisbonenſe. Ieſuita Colonienſes, pag. 220. Cenſura.. 4. Contià docent Proteſtantes, Scripturam ſacram eſſe perfe- ſtam, omnibus numeris ita abſolutam, ut contineat onmnia, quæ ad ſalutem, ſidem,& modum pid viyendipertinent. b b Aſfertionem hanc confirmaturi hypotheſes quaſdam conſiderandas exhibemus. Myotheſis prima: Totum eſt vel inte- grale vel eſſentiale. Seu: Totum dicitur vel ſecundum perfectio- nem quantitatis integralis, velſecundum perfectionem eſſentiæ ſuæ: finguli libri canonici poſſunt quidem dici perfecti perfectio- ne propriæ eſſentiæ, ſed non perfectione quantitatis integralis. Quamvis enim habeant ſuam ſufficientiam, non tamen habent totius ſufficientiam. 6 H)potheſis ſecunda: Quando ſcripturam dicimus ſuff- cientem,& omnibus numeris perfectam, intelligimus libros ſa⸗ cros non ſeparatim, ſed conjunctim ſumptos, hoc eſt, intelligimus totum ſcripturæ Canonem, qui ſingulis temporibus pro ſtatu Ec- cleſiæ fuit ſufficiens. Canon igitur, qui extabat tempore Moſis, tunctemporis fuit ſufficiens. Quando acceſſiones ſunt factæ, po- teſt dici plenius ſufficiens: Et acceſſionum earum conſiderandus eſt& author,& materia. Factæ ſunt voluntate Dei;& continent non novam doctrinam, non novum cultum, ſed prioris uberio- rem explicationem. 7 Hhpotheſis tertia: Sufficientia igitur ſua eſt totius cano- nis,& ſufficientia ſua ſingulorum librorum in toto canone, ſicut ſua eſt ſufficientia totius,& ſua partium in toto. Sufficientia igitur eſt duplex, totius& partis: finguli libri habent ſufficientiam non totius, ſed partis, habẽt ſufficientiam nõ integri canonis, ſed ſuam. neiun TEntiali totius, ſed ſua ſufficientia particularl, ad quam ſunt à Deo ordinati. 8 hpotheſis quarta: Qui libri perierunt, vel non fuerunt canonici, vel eorum doctrina,& ſubſtantia habetur in libris, qui jam extant: Nam Dei voluntate perierunt, quorquot perierunt. S igitur Deus, cui noſtra ſalus eſt curæ, prævidiſſet aliquam ex iſtis K 1 libris lbradn ſtri eraunſt pun 2 leth dlepeckec mndx zpoltale yn (Trigi Jhoktal lnem moct 10 poltante Nn eaettpetteh polia Jra e- AAcbo Kt., eaoyzif goad mainead icermn e adeſidera 1 Theolog Yanat 64 nienſes, u 1 er um ſacran ie 3 3 3 ua, zuaalan dut rhotheſes uad d um eſtwln In undumpett ur ☚ ectionem eſer en m perfecipeltt 51 R ntitaris ingi a non tamen tbe 9dam dicimul- elligmuslde n= cclt imtlh S noriduspro tui uui mat temporeli dA ones ſunrtce nu um conlien ol e Deiz R comm cd, ſedptiuur a 2ar ſuaeſt oiibc 0t ntotocanohe, meo. Luffcknii rint ſufficenia d gri canon5, 1 aentiali tüub i1 rdinari aAnunt, zeuns t 4 habetul I 9 T uotquotpe- diſſet alqr Dis-urA TIO VI. 85 libris ad nos utilitatem redundaturam interire eos non permiſiſ- ſet, cum ſit ſummè miſericors, omni Potens,& omniſcius. 9 Hypot heſis quinta: Quare Scripruram ſacram dicimus eſſe perfectam non reſpectu omnium,& ſingularum concionum Apoſtolicarum, neque reſpectu omnium factorum Prophetarum, Chriſti& Apoſtolorum; ſed reſpectu eorum omnium, quæad ſa- lutem, modumq́; piè vivendi ſunt neceſſaria. 10 Nam 1. Quæ ſcriptura ab ipſo Domino nobis eſt pro- poſita, ut eam unice ſcrutemur,& in qua vitam habemus æternam ea eſt perfecta. Atqui ſeriptura ſacra nobis ab ipſo Domino eſt pro- poſita, Exod. 20.v.T.(ap. 24.y. 4. Et paſſim alibi: Deienim mandato Kex Propoſito, ſcripſerunt Prophetæ,& Apoſtoli, ut Diſp.z.oſten- dimus: Proinde ut eam unice ſcrutemur, Præcipitur, Iah.. venſ.39. Luc. 16. v. 29. Act. 17. v. 1I. Et in ea habemus vitam æternam, loh. 5.v. 39 C. 20. y. 31. Ergo ad vitam æternam eſt ſufficiens iſi quædam neceſſa- ria in ea deſideran tur, nequit ad ſalutem eſſe ſufficiens,& in ea non habemus vitam æternam. 1I 2 Cui ſcripturæ nihil licet addere, nihil detrahere„ea eſt perfecta,& ad ſalutem æternam ſufficiens. Atqui ſcripturæ ſa- eræ nihil licet addere, nihil detrahere, Deut. 4. v.2. cap. 12. v. 32. Prov. 30. y. G. Aoc. 22. y. 8. Ergo. Et ſi Judæis propria authoritate, etiamſi id bona fieret intentione, nihil licuit addere multo minus nobis, quippe qui univerſam ſalutis doctrinam longè habemus clarioré. 12 Infurgit Bellarminus,pag. 23 S. dictum, Deut. 4.& 12. intelli- gendum eſſe, inquiens, non de Verbo Dei ſcripto, ſed de verbo vi- va voce tradito: quia ſeripturæ tunc non extabant: Et Moſes dicit, quod præcipio tibi, non quod ſcribo. 13 Keſp. I Exod. 24. v. 4. legitur: S cripſit Moſes omnia verba Jehovæ. Falſum igitur ſcripturas nondum fuiſſe editas, cum diceret illa in Deut. Moſes. 2. Verbum Dei& ſcri ptura realiter ſunt idem, differunt tantum accidentaliter: Nam S criptio& pro- nunciatio verbi ſunt accidentia. 3. Annn quod ſcriptum eſt, et- iam præcipitur: 14 Inſlat leſuita, In hoc, quod principio, nihil mutabitis ad- o, velminuendo, ſed integraè facietis, ut jubeo,& nonaliter. M 1 3 Non dend ν— ——— Perveniamus in Domino noſtro Shri Pefveniamus in Domino noſtro Jeſu Chriſto. 90 DE PAPIS M O Non igitur vult dicere, non ſervabitis aliud, quam nunc præcipio ſed falſas interpretationes reprehendit. b M 15. Reſp. 1. Docet Moſes doctrinam ſuam ita eſſe perfe- Ctam, ut nihil ei ab hominibus proprio inſtinctu ſir addendũ. z. Fal- ſas igitur interpretationes reprehendit quidem, ſed non tantum.;. Libris Moſis alii quidem ſunt additi, ſed voluntate divina, non humana. 16. 3 Quam ſcripturam Spiritus s prædicat perfectam, ea perfecta ſit oportet. Atqui ſcripturam ſacram p rædicat Spiritus5. perfectam, Pſal. 19. y. d. Lex Jehovæ perfecta eſt. Ergo. 17. 4. Extra& præter Scripturam ſacram Apoſtoli nihil docuerunt, Luc. 24. v. 27. Act. 17. v. 11. c. 2 6. y. 22. Ergo Scriptura ſacra reſpe ctu ipſius doctrinæ& cultus eſt perfecta, aut Apoſtoli ſalutis viam non ſufficienter monſtrarunt. 18. 5 Perfectum eſt, cui nihileorum, quæ adeſſe debent deeſt. Atquiscripturæ ſacræ nihil eorum, quæ adeſſe debent, deeſt. Ergo eſt perfecta. Minoris probatio hæc eſt: Scriptura enim ſacra ſufficienter docet medium ſalutis, nempe fidem, qua juſtificamut, ejusq́; objectum, Ioh. 2 0. v. 31. A t. 0. y. 43. Rom. z. Gal. 2. G 3. 1.lohl y. z2. Ergo ad ſalurem eſt ſufficiens, ciq́; nihil eorum, quæ adeſſe de- bent, deeſt. 19 Obſtrepit Bellarminus ſcribensp. 2 41. Loquitur Johannes de Miraculis Chriſti, ac dicit, ſe ſcripſiſſe tantum aliqua miracula, non omnia, quia illa faciebant ad perſuadendum mundo, Clii- ſtum eſſèe Filium Dei. 20. Reſp. 1. Miracula fidem pro priè non gignunt, ſed geni. tam potius confirmant, ejusq́; ſunt fulturæ. 2. Rectè verſiculi, 30- & 31. diſtinguuntur verſiculo 30.agit Johannes de miraculis. verh⸗ culo 31. Potius de doctrina agit, quàm de miraculis, docerque per Scripturam fidem in nobis excitari. Epilogus igitur iſte duo docet tuͤm non omnes hiſtorias, conciones, ac miracula Chriſti hic com prehe nſa eſſe; tum in quem finem hæc ſcripra ſint, arque ſic totius ſeripturæ ſacræ primarius indicatur finis. 3. Cyrillus dicit lih re*in 1ab:6.68. Non omnia, quæ Dominus fe cit, conſcripta ſunt, ſed quæ ſcribentes tam ad mores, quam ad dogmata purarunt ſufſicers iut Tectafide,& operibus, ac virtute rutilantes, ad regnum cœlorum -— 19. Hiinz rmirenst padce wreapete tmtel decoldeal ninensez Ngi Kueate ama- maa nnauui hen lnötterur z elamiacu her Kntimata MAaide ddosa. onnesale cper 1☛ U lum nanc dei de ſuaminelbi m E ultxaddendunn Ur* A ſednontum untare düim u cdicatpetfecn — prædicudyu rt Ecgo. 1d e cram Apobdlü 14t krgo Scian pel u* aut Apobuliä leqt. 4, qux belet un adeſle dedent h= Scriptunaenu em, quſulte J.4A&u3. Gla.Gyl „Am orum, queadi . hen. 11.Lo quinuht ( ntum Alqvam al cdun endum munc 7 14 el. aon gignun 9 8 1 „Gtèveruol U 1* ke 4 1. Rect. ulbe t= nes Je miraclh — ,Ta 4—: 1 2 p 5 L4= ls loicurite d0 4 2la Chubb- racula Chi 3 4— ba ſint, Knnan Cfuluie 3 11-..7. u .— a Ul 1*= 0n cilp„ „ rüi enuc 1 s, adregnl DisrurArTI0 vy. 91 20. Qucris, cur non omnia miracula ſint conſtgnata: Ref P. qu ia Spiritus§. noluitomnia conſcribi. Rationem addit Johannés non remittens nos ad ſeririum pectoris Pontfficis Romani quidvis pro lubitu ritulo traditionum in Eccleſiam eructantis; Sedad benefi- eium Spiritus S.& noſtram imbecilli ratem, quia, inquiens, mundꝰ non caperet, intellige non de mole librorũ,& locali capacitate, led de noſtta imbecillitare: Spiritus§. ad noſttami ntirmiratem ſe de- mittens ea ſelegi t,& conſcribenda di avir, quæ capere poſfur us, & quæ ad veram& ſaluté ſufficiunt. A t, quærit Andradius, nuni reli- qua miracula fuerint otioſa? Reſp. I. expoſtulet cum Spiritu§. z2. Orio- frnõfuerunt, quando Chriſtus conciones habuit: Doctrina enim ipſa miraculis erar confirmanda. 3. Huius lumma cum fufficienter eonfirmata efſet, Dei mandato& voluntate conſeripta eſt. 21. Inſlat Bellarminns ‚Johannes non loquitur, inquiens pag. 241. niſi de rebus à ſe ſcri Ptis. Ergo ſi illæ ſufficiunt, ſu perfluæ erunt omnes aliæ ſcri pturæ. 22. Reſp. I. Sr ex ſolius Johannis Evangelio poſſumus fidem& ſalutem æternam conſequi. Ergo multò magis eam conſe- qui poterimus ex omnibus libris ſacris coniunctim ſumptis. 2. Su- perfluæ non ſunt ſcripturæ reliquæ, quia Deus clarius populum ſuum ſub Evangelio docere voluit, quam ſub lege, cuius involucra ſunt fublata. 3. Johannes omnes viderat Evangeliſtas,& ultimo Ioco ſcribehat. Ergo non de ſua tantum ſcriptione, ſed de reliquo- rum etiam Evangeliſtarum ſeri ptis, Johannes hæc loquitur,& vult intelligi. Nam johannem nor latebat, quid reliqui Evan geliſtæ ſeripſifſent. Quis dixerir, i pſi propoſitum fuiſſ e, eorum ſcripta ab- olere? Num eorum narrationem a ſua ſeparet: Im pius,& bla ſpphe- mus erit, qui id ſtatuerit. Con cluſione igitur hac& ſua,& reliquo- rum Evangeliſtarum ſcri Pta confirmat, ut& cam Pia antiquitas in- terprecatur. 23: 6. Quæ ſcriptura eſt menſura re divinæ veritatis ea eſt plena gula,& canon omnis „perfecta,& adæquata rei menſura- tæ. Atqui Scriptura ſacra eſt menſura, regula& canon omnis Tvinæ veritaris, Deur. 4. verſ 2. cap. 12 JV. 32. Fa. 8. verſ 2 0 Cal 6 verſ. 16. 1 Tim 6. venſ.z. Durandus in Prologo ſentent Menſura ‚inquit, ¹n quobus confiſtit, videlicer» ut non ſubtrahatur fidei, quod guod ſub fide eſt, nec attribuatur fidei, illud quod ſub fide noneft. ..&. Utroque enim modo menſura fidei exceditur,& à continentia§. ſcripturæ. quæ fideim enſuram exprimit, deviatur. Andradius libr.z. Defenſ. concil. Trident. Minims mihi illo wum iauiesihldert ſenten. tia, qui(ſcripturas) ideò canonicas appellari dicunt, quòd! leralis fidei,& religionis cano nem, hoc eſt„regulam, atq; normam è cœ- lis ſummo Dei beneficio ad nos delatam contineant. Ergo. 24 Nihil juvat Bellarminum diſtinctio inter fidei menſu- ram totalem& partialem, lib. 4.c. 2. Nam aliud eſt menſura,&ealiud menſuratum: Menſura omnis eſt perfe cta, etiamii id quod men⸗- ſuratur, ſit pars, vel alterius cujuſdam totius ſpe cies: Photius apui Oecum. in cap. ʒ. ad Phil. Si è canone, inquit, aliquid abſtuleris, vel ei aliquid addideris, totam regulam çorrupiſti. C hryſoſtomus Hom. iu Fpiſt. ad Philip. Regula, ait, nec addi ſibi quicquam, nec demiſu- ſtinet: alioquin hocipſum, quod regula eſt, amittit. Definitionem Canonis hanc tradit Varinus, uεποναάα εννον Ta oey Tes emz A æοεν dναo TSXseror, hoceſt, Canon eſt talis menſuns quæ non fallit, neque ullam vel additionem, vel detractionem admittit. 25 7 Quaſcriptura hominem perficit,& ad omne opii bonum perfectè inſtruit, illa imperfe ctionis non eſt arguenda: Et fectus enim perfectus nonniſi à perfecta dependet cauſa. Atqui ſcriptura ſacra hominem perficit,& ad omne opus bo num pette ꝗtè inſtruit. 1. Ioh..y.5. Et 2. Tim. z. v. 4.15.16 17 Tu maneto in ilis quæ didiciſti,& quæ tibi concredita ſunt, ſciens, à quo didicetis quiaab infantia ſacras ſcripturas noſti, quæte poſſunt ſapientem reddere ad ſalutem, per fidem, quæ eſt in Chriſto Jeſu. Omnis enim ſcriptura divinitus inſpirata utilis eſt ad docendum, ad arguem dum, ad corripiendum, ad erudiendum in juſtitia, ut perfectus ſi homo Deiad omne opus bonum inſtructus. 26 Locus iſte cum vel ſolus perfectionem ſcripturæ mr nifeſtiſſimè arguat, ideò& diligentem conſidterationem meretur- Primò igitur conſiderandum eſtipſum ſubiectum ſeu Autecedensplo- poſitionis hujus, quod eſt(amuis ſcriptura) Particula illa ſumutur hoc loco non diſtributiyè, ut contendunt Jeſuitæ, de ſingulis libtis ſingulisque capitibus, periodis ac ſententiis; Sed cellectivè de tar b corpofe opok zolol elſemile. corechot mno9 risqaeſt vement rum nontat aceliſe tb.- Deoeſtink ſan, luahnbe titum. Keigtunn Weon mwedun un g nodir, aanenu ur fedegli mülhg tosdtesn gwretc Mcon Pur en Gan tonn Nunbnt, Sed 1 metice noco. ean edit eg, nlers le dä) n n llag Nachze anaeh 4 9*S 4 frni △ K aod(ibüäten m KAconri =uur. 4nthaha. ſwuit, diſplicet da lcunt, qdh 1 7 arqh normn deuineant Eix io interfdein ut adeſtmenlm 1S tiumliid, qud n=s ſpeciss: Phm gdr quid adſtalen ILA. Chyjſoaman 1 icquam, weeh gd amitrit.Defmn 44L Eum m celmoneſt ulbu dit am, veldemii net ficit,&adom C6s noncſtarguas uf epender a Kaàue opls bonur 14.. 1 b A„ſciens, Jqud docen mas nd n julttianuh 2m us. enil = doen ſf 1 ſideruionen, ae„ AAruu 1 hectuu ſauu 1 4) Parucun — 1 de, Lelng DispurATIo VI. 9 ½ corpore librorũ canonicorum, qui tunc extabant. Loquitur enim Apoſtolus de tali doctrina, refuratione, correctione,& inſtirutio- ne, ex qua homo Dei evadat perfectus,& ad omne opus bonum perfectè inſtructus, ita quidem, ut non unius, aut alterius hæreſeos, ſed omnium refutationem calleat, utque non unius, aut alterius, ſed omnium Arriculorum fidei doctrinam teneat, ut denique non ex ſemiſſe, ſed ex aſſe omnium virturum inſtitutionem,& vitiorum correctionem noſcat. Hoc verò non unus aut alterliber; Sed u- triusque Teſtamenti præſtat Scri ptura. Secundò ſub conſideratio- nem venit prædicatum, ſeu conſequens,(divinitus inſpirata) nimi- rum non tantum ratione cauſæ efficientis; Sed etiam ratione effi- caciæ ſive virtutis. Hinc ita inferimus: Quæ ſcriptura nobis ab ipſo Deo eſt inſpirata, illa nequit eſſe imperfecta: locũ enim hoc loco illud habet tritum: Qualis cauſa tælis effectus: Efficiens autem cauſa Scripturæ longè omnium eſt perfectiſſima. Nam Scriptura divini- tus eſt inſpirara. Ergo. Tertiò conſiderandus venit finis, qui eſt re- motior, vel propinquior. Remotior eſt quadruplex: Ad docendum, ad arguendum, ad corripiendum, ad erudiendum. Unde ita argumenta- mur: Finis perfectiſſimus,& omnibus numeris abſolutus depende- re nequit, niſi ab eo, quod omnibus numeriis eſt abſolutum. Atqui finis ille quadruplex eſt perfectiſſimus, quia præter illosenumera- tos fines nihil poteſt dari, quod ad ſalutem faciat. Ergo.Remotior ji⸗ nis his continetur verbis: Vt homo Deiſit perfectus ad omne opus bonaum abſolutus. Per hominem Dei intelliguntur quidem principaliter Miniſtri Eccleſiæ; Sed conſequenter quilibet fidelis. Atgumenta- mur hinc hoc modo: Quiequid ita erudire debet hominem, ut eum reddat perfectum, illud perfe ctum ſit o portet. Atqui Scriptu- ra ſacra ita erudire debet homwinem. Ergo. Ex textu græco, in quo legitur, quæ poſſunt te fapientem reddere ad ſalutem ita inferimus: Ubicunque eſt ſapientia,& quidem ad ſalurem ſufficiens, ibi ſum- ma eſt perfectitudo, niſi dicere volueris ſummam ſcientiam cum inſeitia eſſe conjunctam. 27. Verum claſſicum illum locum, qui vel ſolus pro Scri- pturæ perfectione militat, totis viribus oppugnant Ponrificii: Suf flcienter, in quiunt, Scriptura inſt uit,& Perficit hominem Dei, quia multa — — ͦ—— — 8— 8————————— —. mreee————*———— *—————————— 6— 8—*——. ——. — 5———— 7——— 1 — — —y —= —— — 24 P2e e 4 dein 3 ſtendit, unde hnt kenn e multa expreßè continet,& Dnhz apat. kenclir, undehmt ceun da. Bellarminus pag 242 Canus lib 3 CAp.ult.— heenen Aaan, 1 Lpitoh ad Theſſalonicenſes Abnnoll 6 bon reßs proponit emittitque eꝗunderelqua ſunserend land, 1 dicit: Tenete traditiones. Sic liber Joſuæ, Ruth,& aln. 2. Spllitusd. Heoui g voluit, ut pleniſſimè erudiremur ad viram̃; ideò nec unico, nee tjins quobus ſcripris Dei voluntatem nobis Propoſuit. Soermnier um 29. Stapletonus lih 12 cap. 8. non de tota, ſe eomni veri mmage 4 4 cxplicandam eſſè contendit. Subicribit Wala ch pturã ſententiam Apoſtoliexplican Meſlecomer Kiant erih. Bellarminus,p. 242. Cum dicit omnis Scriptura, inquit, nnl Aran. corporis cripturarum, ſed etiam ſin gulis libris tribuit eun au en, vra 1 quodutiles ſint ad docendum, arguendum,&c. Particula igitur, huns Omnis, non collectivè, ſed diſtributivè eſt accipienda. 30. Reſp. 1. Particula, Omnis, ſepe ita uſurpatur in Se mur ptura, ut idem denotet, quod tota, ut Act. 20. v. 27. Paulus dicibſe 4 1 annunciaſſe ⁴or eXzv rr es. Omne conſilium Dei, id eſt to- nunn tum. Col. 2.y. 9. In ipſo inhabitat TrKN 9 Mibea rn. 9r6 mao, in jplo nd 1 inhabitat omnis plenitudo Deitatis, id eſt tota. 2. Theß 1. verſ.in. ll wirn compleat æ⁴ονν ⁶ι οiæν id eſt totam. Eph- 4. verſ. 6. corgmendn uue uνν αυννκαα totum corpus. Rom. 4. ver] 16. Firma ſit promifſio m, ün rd miννν firma ſit promiſſio toti ſemini Matth. 3 verſ. 5. Wou his- n 1 dalæ, n uon A G 18 104Ar tota Judæa,& tota regio citces 3 1 3 Jordanem. Luc. 21. v. 8. Ventitabat ad eum xν àααιι˙ totus popl- 6 a jus. 2. Quod verò particula illa hoc loco neceſſariò ſit intelligem. 85 da non dittributivè, ſed collectivè, nõ de ſingulis libris, articuli, Alut & membjis librorũ; ſed de libris canonicis conjunctim ſumptis, n ipſo textu Paulino evincimus. Nam Apoſtolus dicit, Timotheuma L u puero in ſcripturis fuiſſe exercitatum,& ad eam Scripruram Timo- aäul B theum remittit. Ar illę non in uno aliquo libro, non inuna aliqus n particulà ab infantid erat verſatus; Sed in totâ Scripturã canonici wnu Ergo. 3. Quamvis nõ eamus inficias quodlibet Scriptum canonici raech utile eſſe ad docendum, arguendum, ad corripiendum, ad inſtitut nct dum: attamen cum Apoſtolus loquatur de tali do ctrinaà, iefutatio- ne, correctione,&inſtitutione, ex qua homo Dei evadat perfectus &ad omne opus bonum bene inſtructus, ita ut non unius aut alte- rius, fed omnium articulorum doctrinam teneat, non unius autà- terius hæreſeos, ſed omnium refurationem calleat; idedò particui 2 oſtendit unas e cenſes nomb mrperendaau MLalu. 1. On 1* ided nec uuu unt. 4=ta, ſeddeomi M contendit Sodt in inquit, nonbi 1 srnboit eambu⸗ men Rc. Pariclht 8— eipiendt. 3 n1 Je itaufrpatmti tl.. v. 7. Daulut n mſilium hei ül „— ua n. Jnn ora. 1TP uw 7= ver..16 Coagm 77 irmaln lronij AMattb. 7uſn DIsSpurA vI V. 95 ilam univerſalem, Omnis, non diſtributivè de ſingulis 5 cripturæ canonicę partibus ſeorſim, conſideratis, ſed collectivè de toto cor- pore accipiendum eſſe evidenter concludimus. 4. Quare Dion- ſius Carthuſanus: Omnu, inquit id eſt, iota ſcriptura canonica. 31. Inſtat Bellarminus, pag. 2 43. diſputat, inquiens Apoſto- lus ab univerſali ad particulare nempe: Omni⸗ Scriptura divinitus inſpirata eſtutilis. Ergo V. Teſtamentum eſt utile: DeV. Teſta- mento igitur ſententia hæc eſt accipienda,& non de tota Scriptu= ra, quia cum Timotheus eſſet infans, N. Teſtamentum Honun extabat. 32. Reſp. 1. Quæſtio Apoſtoli hæc eſt. Timotheus dili. genter legat Scripturam: confirmat eam primò ab efficieute, quia divinituùs eſt inſpirata. Deinde à quadruplici fine quia&utilis eſt ad doctrinam, ad redargutionem, ad correctionem, ad inſtirutionem, uæ eſtin juſtitia. Non igitur argumentarur à genere ad ſpeciem, 4 univerſali ad particulare. 2. Falſum eſt, quod dicit Bellarminus, Timotheum remitti ad Vereris,& non ad Novi Teſtamenti ſcri- Pta, quæ nondum viderat. Nam 1. confunditur ætas infantilis cum ætate juvenili. 2. Adjungit Timotheus ſeſe Apoſtolo Paulo eomitem, Act. 16. v. 3. 3. 1mò Epiſtolas Poſteriorem ad Corinthios, ad Philippenſes, Coloſſenſes, utrumq́; ad Theſſalonicenſes Chi- rographo ſuo confirmavit. Ergo cas omninò vidit,& legit. 4. Fal- ſum itidem eſt,& cum accuratiore ꝓ orod manifeſtée pugnat tempore ſcriptæ hujus epiſtolæ nullos Novi Teſtamenti extitiſſe libros. Irænæus refert, lib. z. C.. Matthæum ſuum ſcripſiſſe, ac edidiſſe Evangelium eo anno, quo Paulus Eccleſiam Romanam plantaret: incidit id in annum Chriſti 54 · Secundum Euſebium verd lib. 3.(.4. ꝓ u- blicatio illa facta eſt anno Chriſti. 41r. 33. Sic teſtis eſt idem E ſebinslib. 3. c. 4. G 21 Evangelium Luecx editum eſſe græco ſeimone anno Chriſti 52. Evangelium verò Marci, eodem referente Euſſebio libr. 2. cap. 15. conſcriptum eſt anno Chriſti GI. Acta A poſtolorum anno Chriſti& 3. Poſtesiorem verò ad Timotheum ab Apoſtolo omnium poſtrem 4 ab Apof ò ſeriptam eſ ſe teſtantur omnes hiſtorici,& quidem anno Chriſti 68, éonimi- rum anno, quo Paulus iterum Romæ ſiſtebatur Neroni, ut ille ipſe reſtatur, cap. 4. verſ. 23. At hoc Ipſo anno marryrio fuit affectus, 1 tsſts 8 ———— 2 — 96 DroPA ESAM O 9 ,““ teſte Euſebio lib.2 C.23rreftagabiliterigitur inde iun rünus;reliquas 2 45 1 5 2 ⸗ 1 duas Pauli Epiſtolas ſingulas, de univerfas tunc temporis modò extitil- . ¹ . u 4* 4 A Aim 1 fe, ac proinde aphorilimum eriam iſtum Apoſtolicum non tantùm libros Vereris, ſed& ſeripta N. Teſtamenii, tanquam 9r6νενα- tare. Aſſfertio hæcex hac epiſtola„2. Tim 1.v.33. confiunatur; Nam Apoſtolus Timotheum ablegat ad ea ſcripta, quæ jam acceperat, formamlinquiens lanorum verborum habe, quæxà me audiviſti, ræclarum illud depofitum ferva, 34. Arinquit Bellarminus pag. 242. Cum hæc Epiſtola ſcribe retur, nondum exſtabat, Apo calypſis, nec Evan gelium Johannis. Ergo non loquitur Apoſtolus de toto corpore ſcripturarum. 43. Reſp. 1. Apoſtolus loquitur univerfaliter de libris di- vinitus inſpiratis: Nominat enim Apoſtolus omnem leripturam, us eſſe inſpiratam prædicat: Nota hacuniv erſalita- odò inſpiracione uſdem inſtincta eamque divinit cat: tis aut comprehendit omnes libros, qui& jam mne Dei erant confignati,& qui progreſſu temporis ejuſd conſcribi,& in publicum proferti poterant Aut conſequens fueri libros iſtos non eſſe divinitus inſpiratos,& non eſſe eos cumteli- quis ejuſdem authoritatis,& pen ctionis. At pugnat hoc cum Ma- jeſtate librorum N. Teſtamenti. Relin Juitur igttur Apoſtolum univerfalitatis notam extendere noluiffe ad omnes libros divint tus inſpiratos, etiam eos, qui progreſſu temporis canoni potuetum adjici. 2 Qui libri progreſſu temporis fuerunt ab Apoſtolis con- ſcripti, non novos continebant fidei articulos, nec novam doctr- nam, ſed prioris explicationem. 35. Deniq; ridet Bellarminus argumentationem hanc: Ui⸗ lis eſt ſcriptura. Ergo eſtſufficiena. 36. Reſp. 1. Ridet Bellarminus illationem ſuam non no ſtram,& pugnat abſque adverſario: Nos enim non ſimpliciterar gumentamurab utilitate ad ſufficientiam; Sed à magnitudine uti ſitatis hoc eſt, ab utilitate non partiali, ſed rotali, ſive ab enumers- tione iſtarum utilitatum, quæ ſufficiunt ad vitam æternam: E- ductione omnium partium abſolutiſſimæ,& ſu flicientiſſimæ uir litatis, evincimus abſolutiſſimam ipfarum ſcripturam perfectiohe 1 2. Logici docent propoſitiones univerſales affirmativas rectiſſr 8— 8 8 2— A* 6 mè converti per accidens retenta qualitate, ſed mutata quanti Itaqu acle-tr lucRcbese arikettlu Aucuoneg 1 equler, 0 qulgui lac conreclolo dmutlleel 8. vetſalem al unperacc honäopela. gerke.1 donekadlc necelallc „ Chiinme reneaunn dd uldi jäctüthg iryan Rmang Knr ſetaane laadine M ü k duüusign E rsmoddem d um nonuna uEam hrmagn 11 krmaruNa e Wjemacaha nabd ä me af . C eckpiltaulci ae gelum Jobe torg un uttar 1 I* dr Acdahrterdelbi- oftd mnemſcüinu dicd ubacunüeh m modoinipün ure Sejuſdemun er conteqpeci- 1103,— oncſſceosos doni ugnatbocem K 4 4 rur ma Lelu d Wele huit= ommeSlblohd 9 ludt n cmnonlpen M oris=mtad vn ciat— s, necnoſant aati'onem u 1 an n ae Disnux AT1 o V. 97 Itaque licet nõ omne utile ſit ſufficiens, tamen cum conſtet, omne ſufficiens eſſe utile; utique vi converſfionis per accidens, quoddam urile erit ſuſficiens,& tale utile eſt lcriptura, idque ex ſufficienti in- ductione quatuor enumeratorum finium certiſſimè colligitur. 37. Excipit Bebarminus: Quemadmodum, inquiens, non ſequitur, omnes perfecti& ſancti viri faciunt bona opera. Ergo quiſquis facit bona opera ſanctus eſt,& perfectus: Ita neque hæc converſio locum obeinet: Omne ſuſſiciens eſt utile. Ergo quod- dam utile eſt ſufficiens. 38. Reſp. 1. In materia contingenti non ſimpliciter uni- verſalem affirmativam convertendam eſſe concedimus, ſed tan- tum per accidens, hoc modo: Omnes perfecti,& ſancti faciunt bona opera. Quidam igitur qui faciunt bona opera ſunt ſancti,& perfecti. 2. Imò opera verè bona non fiunt, niſi fide. Fides verò non eſt abſque ſanctitate& perfectione. In materia igitur hac verè neceſſarià converſio ſimplex locum habet. 39. Qux cum ita ſint, commendamus ſententiam hanc Chryſoſtomi Homil. 41. in caput. 2. Matt. Quicquid quæritur ad ſalu- tem, totum jam impletum eſtin ſcripturis. Qui ignarus eſt, inveniet ibi, quod diſcat. Qui contumax eſt,& peccator, inveniet ibi futuri judicii flagella, quætimeat. Qui laborat inveniet ibi promiſſiones vitæ perpetuæ, quas manducando am plius excitetut ad opus. Idem Homil. i. in Epiſt. ad Titum: Omnia Evan gelium continet, præſentia & futura, honorem,& pietatem, fidem, ſimul omni prædicationis verbo concluſit. Idem Homil.in Epiſt. ad Coloß. Com parate vobis Bi- blia animæ pharmaca. Si nihil aliud vultis, vel novum Teſtamen- tum acquirite, Apoſtolorum Acta, Evangelia, continuos ac ſedu- los Doctores. Si acciderit mœſtitia, huc veluti ad apothecam phar- macorum incumbe. Hinc tibi ſume ſolamen mali„five damnum evenerit ſive mors, ſive amiſſio domeſticorum: Imò non incum- be ſolům, ſed aſſume omnia, menteque illa contine. Baſilius in He- xa. Damaſcenus lib. J. Ort. fidei cap.i. Sacra& criptura ea tradit, quæad que ſpectant. animarum extructionem noſtrarum, commodum Ea autem quorum pondus Kœrre non vale mus, ſilenio occultavit. Gregorius Naz ianzenus, lib. 5. Theol 0g. Quæ colliguntur EX Scripturis ſacris, perinde habenda ſunt, ac ſiin illis ſcii pta eſſent. N 3 40. Con- ———O⏑—-— PD=r PAPISM G 40. Conträ manifeſtam hanc veritatem variis modis in- ſurgunt ipſi Pontificii ab inductione quorundam exemplorum potiſſimum argumentantes,& inde Scripturam imperfectionis arguentes. Bellarminus pag. 213. Tempore Teſtamenti V. ſine du- bio, ait, non minus fœminæ, quàm viri remedium aliquod habe- b bant, quo à peccato originali purgarentur. At nuſpiam illud tradit Scriptura. 41. Reſp. Lombardus lib. 4. diſtin. 1.lit. G. opinatur eandem vim in fœminis habuiſſe fidem, ac piam operationem, quàm ha- puit circumciſio in viris: proinde juſtificatas eas eſſe, licet Sacra- mento caruerint. Alii ſanctificatas eas fuiſſe per ſacrificia,& ob- lationes cenſent. Quidam circumciſionem maſculorum eundem uſum fœmellis præſtitiſſe, quem ipſis maſculis docent: Quare li⸗ cet circumciſæ in carne non eſſent: tamen vis circumciſionis, ajunt, ad illas pertingebat. Explicant id alii hoc modo: Fœminæ in circumciſione virorum conſecrabantur. Fæœmina enim tan- quam pars quædam viri habita eſt, bonorumque omnium patti- ceps, ac ſocia fuit: Innuptæ igitur fœminæ ad parentes ſuos; Nu- ptæ verò ad maritos pertinebant. Nonnulli generaliter reſpon dentes, remedium illud, inquiunt, fuiſſe meritum Chriſti, quodre- 98 trè ſit operatum ad fœmellas, etiam in Vetero Teſtamento. Mun- datæ igitur, ajunt, ſunt virtute promiſſionis. Nam ſub ſemine Abra- hami etiam fæmelle ſunt comprehenſæ.. 4². Verùm cum de remedio illo altiſſimum ſit ſilentium in ſeriptura,& illud ſcire non ſit neceſſarium ad ſalutem, ideò nec ſcriptura imperfectionis eſt arguenda, licet remedii illius nullam expreſſam faciat mentionem. 43. At aliud ipſi exhibent conſiderandum exemplum: Beatam Mariam, ajunt, ſemper poſt partum manſiſſe virginem, non habetur in Scriptura. Atqui hoc eſt credendum. Ergo ali⸗ quid, quod eſt credendum non habetur ins criptura, Eckius in Enchi- rid. pag. 7. Bellarminus pag. 215. Theologi Bayarici in Coll. Rati. yag. 265 Piſtorius, pag. 34. 44. Reſp. Committitur error ex confuſione plurium quę- ſtionum: Diſtincta enim ſunt, quærere de tempore ante partum.in partu,& poſt partum. Certum eſt, Mariam ante partum,& in partu manſiſſe 3 D in uyrn⸗ hi Göltrio fan mnlhige. deo Prchyian m tetüunm rnn ſenernon hn marrrlsc tun muakner ellne anarni dum gultnnrec dali lügern. lu rcpi dl Knidä uc u dn uinin. nudpkennm 1 ſüller. on hen et 1 3 ben.„ 3 ru 358 nnn taü te um 1 tlo, ſc W. conecj 1 Mris mob d ra m exemyun 5 mimpetkeädn eit mentiV.wr tei e maliguodt dlt a llpamillutm u. opinuueak uqr lonem, qun iich selle, licedu 8 R* erlacnifcu, l ond 2 ſcalotum em m Andocent. Cu i= vis cixcumdu did t ocmodo: Ie ban—Fcamina eün. don a due omnüung emit: patenter lun NonL generalte t iſſeſ=um Crrü nin= Telunem iioh, zamlub lecuot mlr. 7. hrn at Iſimum lKll 1— 6 A adlurem cell V di ilur da,=teme — erandum eiee cot Yrandumn daaim manliſeic redendun h 1e ciptursöhs e cu 2 i— Vr riaiin Cobeeh 0 99— - 5 dard nfuſioney 1 rol dep are a empolè rS ante pallon NI— ante! 9 „. rren— ce DiSPuTATIO V. 25 nanſifle virginem,& qui illud negat, hæreſin ſpargit. Eſaiæ c. 7. v. 14. legimus: Ecce virgo concipiet,&pariet filium. Ergo in conceptu,& partu manſit virgo: Alioqui non virgo, ſed uxor peperiſſet, uti re- cte colligit Epiphan. lib. 1. Tom. ⁊ hareſ. 28. Sic Ierem. cap. 31.v. 22. Do- minus creabit novum ſuper terram, fœmina circumdabit virũ. Si de naturali conce ptione ageretPro pheta, non dixiſſet, Dominus crea- bit noyum, uti rurſus colligit Epiphanius Et quoties Scriptura Chri- ſtum nominat ſemen mulieris, ſine virili ſemine ipſum ſecundum carnem conceptũ,& natum eſſe docet. Accedit, quod ſi Maria me- diante virili ſemine concepiſſet,& peperiſſet, nihil opus furſſet pe- culiari illa Spiritus S.obumbratione,& virtute altiſſimi. Denique ipſa Maria virginitati ſuæ perhibet teſtimonium, quomodo, in- quiens, fiet iſtud, quoniam virum nõ cognovi, Luc. I..;34 Alteram quæſtionem, nimirum quod poſt Partum Maria manſerit virgo, probavit Hieronymus ex ſcriptura. 1. Quia ſcriptura ſic definit, Fai. 7. v. 14.& Matt. i. v.:2 z. De Joſepho Mariæ Sponſo ſic legitur, non cognovit eam, donec peperit filium ſuum primogenitum, hoc eſt nunquam. Eadem enim vis eſt propoſitionis hujus, quæillius, Gen. S. v. 7. Non rediit corvus donec ſiccaretur terra„hoc eſt, nun- quam. Et illius Matt.⁊2d.v.⁊0. Ego ſum vobiſcum uſque ad conſum- mationem ſeculi, Item P/2l 110.p 1. Sede d dextris meis, donec po- nam inimicos tuos ſcabellum pedum tuorum. Unde nata eſtregu- la: Particula donec ita pegat præteritum, ut non ponat futurum, Nazian xenus dicit Orat. 2. de Filio:&*λέι αισ tενσαν dvras em Aaægei rus μιιι ονιι ισφα τ ut᷑α ευν τει⁄εà ⁄ ½⁄πανα, 15&us τνινπν Sε α Axiνεσε. Particula donec, vel uſque non ponitur ad diſtinctionem fururi temporis: Sed ponitilla quidem quouſque verum tempus, quod ab eo ſequitur, non inficiatur. 2. quia ſcriptura nu ſquam aftirmat, uſam eam eſſe conſvetudine conjugali: Ubi verò Scriptura tacet, ibirefutare videtur. 3. Quia Majeſtas con ceptionis,& nativitatis Jeſu hriſti ex Maria virgine oſtendit, co pus Mariæ virginis con- Sepuio& nativitati æterni,& unigeniti Filii Dei conſecratum e. 4. Hucreferri ſolet locus Ezech 44.v. 2. Porta hæc clauſa erit: non aperietur,& vir non tranſibit per eam; quoniam Dominus Deus Iſraẽl ingreſſus eſt per eam, eritque clauſa Principi. 540 Verum poſtiema hæc quæſtio refertur quidè ad fidem genera- 100 Dr⸗ PA P 1 8 M 0 neralem ob rationes ſcripturæ conſentaneas,& ex ed per bonas conſequentias depromptas; Sed non ad fidem juſtificantem: Si- quidem ad articulum de incarnatione,& nativitate filii Dei non neceſſariò pertinet virginitas Mariæ poſt partum; Quæ cauſa eſt, quod Baſilius Homil. de N atiy. Chriſti, ſtatuit haud ſcrupulosè de hac quæſtione eſſe litigandum. 46. Atinſtant Ponti diVinus. Atqui Eccleſia præcipit obſervat ferunt, Eccleſia præcipit aliquem cultum divinum Bavar.in Colloq⸗Ratis..26 4· Bellarminuspag. 215. 47. Reſp. Confunditur morale cum ceremoniali, obſer- vatio feſti Paſchatis cum exercitio divini cultus: Illa eſt libertatis Chriſtianæ; hæc nonitem. Seu diſtinguimus interre ſurrectionem Domini,& inter tempus ipſum, quo ejus conſideratio ſolemnitet fieri debet.Reſurrectio ipſa eſt fidei Articulus, imò reliquorumf- dei articulorum fundamentum teſte Apoſtolo, 1. Cor. 15. Hujus igi cur notitia nobis non niſi ex ſcriptis propheticis& Apoſtolicis in⸗ noteſcit,& luculentiſſimè eluceſcit. Tempus verò ſolennitatem aſchalem celebrandi adiaphoris præeunte Scrip turâ, annumera- mus, Coll. z. v. 16. Nemo Vos judicet in cibo aut potu, aut parte diei feſti. Nihil igitur circumſtantia hæc facit ad fidem,& ſalutem: Ne- que etiam hæreticus ſtatim proclamandus eſſet, qui diverſum ſta⸗ tueret: Quemadmodum ſanè orientales Eccleſiæ hoc nomined nemine reprehenſæ leguntur, quæ ex antiqua conſuetudine pa- ſcha celebrarunt 14. Lund, ſive eſlet dies ominicus, ſive alius: Et Quartadecimani non leguntur hæreſeos inſimulati, ſed tantum ſchiſiatis teſte Epiphanio hæreſi 5o. cujus hæc ſunt verba:Quarta decimani omnia habentut Eccleſia: Aberrant autem eò, quod do- Gtrinæ xituum non attendant. 48. Pergunt Pontificii ad offuſcandam veritatem, alia in dubium vecare:credere, inquiunt, oportet Baptiſmmum parvulorum eſle a- rum, Id autemex ſolis ſcripturis probari non poreſt. Ergo Bellumt nus pag. 21z. Theologs Bavarici in coloq. Ratisb. pag. 30 6. Qrotquot in ſeriptura, in quinnt, inveniuntur, loca de Baptitmo nulla fitin illis uri 2 24..— mentlo Parvulorum 3 Quln 11 Pl xcise laremus VETONS ſcriptuſæ ſe ficii: Celebratio Paſchatis eſt cultus isnem Paſchatis. Ergo in- ‚videãtur, Theol. poſita urrate Fefnußrcu 69 ſep. afinasäänar rn netchi idenwmrceme voaniaihnrr heuist diores tarbe niſlonegran ctrexronädc llüntua (uittofdan d Nantäraur uneh 8 b, uct aLes K exedperd l n uſtificanten „dr Aritate flüda 5, Qural un Aſccupdlostt des Paſchats cke baſchatskh ru umé jideitu 4 4 4 aale a reremonilt drit*r us: Ulaetlhe ng Le nterreſunehn deid* fideratioſotn 1A imdteluer eAG ENO, 1. Crap H pt Eeiicis& Loch 1. Iuu perd dolewi c ☛ zcripturi am tim n ut potu,althe d 2= dem Kſälr mafl kazdſlet, qucic dent=icdlellr hs ir cCIn qua conluenl— Td winicvſe „ümulan,, bir — ccunr ched 60·9 r 1— u autemehh erel= 5 * 3 344 euataae 31 um prad- 1 3 3 potedeb M 1*— 6 Oau 4— Bapuo. l 06l haI ) Velo cis Nemb Lcls dumait: Nolite ſlanctum dare canibus: ne quen Disryuraärroe vVU.. 10t poſitd authoritate Eccleſiæ, contrarium magis innoteſceret. Ex Scriptura igitur colligere nõ poſſumus parvulos eſſe baptizandos. 49. Reſp. 1. Pontificiorum culpam præſtare nos non poſſumus: Si ad mandatum Chriſti diligenter Scripturas ſcrutaren- tur, forte non difficile illis foret Pædobaptiſmum ex ſcripturis ipſis evidentiſſimè demonſtrare. 2. Proteſtantes contra Anabaptiſtas non niſi ex ſcriptura pugnant„& pueroruim Baptiſmum ex ea irre- fragabiliter ſtabiliunt. 3. Nam Apoſtolus Petrus, Act. 2. y.39. au- ditores ſuos ut baptizentur adhortans argumentum pertit à pro- miſſione quæ circumciſioni, Gen. 7. eſt annexa. Vobis, inquit, facta eſt repromifſio,& filiis veſtris: Quibus igitur facta eſt promiſſio, illi ſunt baptizandi. Atqui infantibus eſt facta promiſſio. Ergo. 4. Chriſtus juſſit omnes gentes baptizari. Parvulos igitur non exclu- dit. Nam& hi credunt. 5. At. 16. 1. Cor. I. dicuntur integræ familiæ baptizatæ. Abſque dubio igitur etiam infantes. 50. Aliud opponit Piſtorius Apoſtolus Paulus, inquiens, Pag.32. remittit Timotheum non tantum ad ſcripturam, ſed etiam ad ea, quæ ex ipſo Paulo audiverat. Scriptura igitur eſt imperfecta. SI. Reſp. 1. Paulus nihil extra ea, quæ in Prophetis& Moſe ſunt propoſita docuit,& locutus eſt. Ergo una& eadem eſt doctrina Pauli, quam prædicavit,& in Epiſtolis ſuis conſi gnavit. Ergo quando remittit Timotheum ad ea, quæ audivit, remittit eundem ad eadem quæ ſcripfit. 2. Querimus ex Pontificiis, unde ſi quæ ſunt dogmata apoſtolica non ſeri pta, ad ipſos ea, pervene- rint?& undè nos de eorum veritate poſſint facere certos. 3. Con- ciones omnes apoſtolicas,& verba ipſorum omnia non eſſe ſeripta ultròè largimur; Sedaddimus quodeorum cognitione carere poſ- ſimus, cum ſalutem non concernant. 52. Denique Coſterus, pag. 48. Ench. A Chriſto, inquit, vide- rur cautum, neomnia fidei dogmata ſcriptis commendarentur nittatis margaritas veittas ante porcos, ne forte conculcent eas pedibus ſuis,& cancs eonverſi dirumpant vos, Matth. 7. Ergo Apoſtoli non omnia fidei dogmata ſtudiose literis cõmendarunt: Quod ſcriptis libris vulga- tur,(ſine dubio) proponitur legendum omnibus, tam infidelibus, quam fidelibus, quorum hi ſuſcipiunt demiſſis animis diyina my- 2 ſteriaj ———— ———— 107 PD1 PAPISM Scria; Hlirident,& lacerant, quod in Porphyreo, Juliano, Aver- rẽ, Luciano, aliisque gentibus cernimus, qui multa Chriſtianis 8, de potato ſanguine, de ffinxerunt, de humanis carnibus vorati ng adoratis ſacerdotum pudendis&c. propter Euchariſtiæ pœni- tentiæ Sacramenta. Hinc Patres tum in concionibus, tum in ſcri- tis ſuis, non niſi parciſſimè, atque admedùm tectèe de noſtris my ſteriis agunt, non taro addentes. Norunt jideles norunt initiat,&c. Reſp. 1. Si propterea quædam fidei do gmata non debuerint ſcribi, quia periculum erat, ne impii in Scripturæ le⸗ ctionem inciderent, eam riſui exponerent,& neſcio quæ affin- gerent; utique eãdem ratione vel nulla fidei dogmata, vel præ- cipui fidei articuli non debuiſſent ſcribi. 2. Confunditur llluch quod eſt per accidens, cum illo, quod eſtper ſe.: Error& malitia hominum ipſi Scripturæ non eſt imputandus. 3. Diſcendit aſe- ipſo Coſterus: Nam ſupra Scripturam nominavit literam mor- tuam membranis, non digito Dei, ſed atramento inſcriptam. 4. Nomine canum intelliguntur manifeſti veritatis blaſphema- tores& perſecutores, quibus prohiber Dominus projicere Eccle- ſiæ bona, hoc eſt, communicare Evangelium„& Sacramenta. Nam Epicuræis,& ſecuris gratia non eſt prædicanda. Conculcare àporcis ſumptum, eſt deridere. Mordere canum, eſt perſequi, aut calumniari. 54. Quxſtio ſecunda: Anpoftquam verbum Dei literiseft un⸗ fignatum,& Eccleſia commendatum, ſit aliud aliquod verbum Dei non ſcriptum ab Apoſtolis traditum,& pari authoritate cum verbo ſcriptont- cipiendum? 55. Reſp. Imperfectionis arguunt Pontificii Scripturam, ut authoritatem quandam Traditionibus ſuis concilient, quas ver bum Dei non ſeriptum appellitant, ut ſunt: Invocatio ſanctorum, Purgatorium, orationes& oblationes pro defun ctis, conſectatio aquæ in Baptiſino, communio ſub una ſpecie, reliquiæ ſan ctorum, imagines ſanctorum, ornatus imaginũ. peregrination es ad ſtatuss 7.— e & reliquias ſanctorum, feſtum corporis Pomini, ctuces, VeTUI Wrolla⸗palm, aſinus palmarum, merita operum, ne ceſſitas ſals factionum, peccatorum enumeratio ſacerdoti facien da, jejunium quadrageſimæ& quatuor temporum ciborum& dierum diſcrimt . ne col- vrnbih an lkeum del Jlorcn, S Iniuirgral fale joch laſ Ulanninumd katiuöſwe trein tatc Crrtiotgh diknreguüpe hocexohmnlem qumNonltk roon unſelektn mllckelen ten Krſ nualnaxg b rän dke( duummantt Wertvegrton. tytennue n rmnlünagge / 5* dig 1. 1 — byreo, Jullan quimulu C ide potato ſanan Aner Eucharitte 1e ncionibus, um dem teade noh deles norunt intun am fdei dogm eimpü in Scrgn =n, X neſcio eu = ldei dogmarn (1 2. Confundm 65 perſe Erardr n ndus. z3. Diiccbt da nominavit ltemm 1e d atramenco uim T felti veritats bui H== Dominus poojcn 4— agelum,& Sar n kpradicande(r N te canum, ethe 1 l 1 erbum. Daltan 44 uam 1 1 aluud aliquad pAn 3 4— Ag —utheritate cum mnſ * 6 li n unt Dont 84 11 busluis conclla „ncardol .Invocadco 2,— tunt: Iuoe 0 —r☛—--§ P¹0 defunetb- 4 a peceegelcu 1 orinatole u. pele ☚ ü. pe 8 ar dris Domll, 9 ta operum,- 1 cilt Ane — ſacerdoti hcli 9 —— 47 1 drr K Gl”” . 1 olum 1* n clb ſcioch ſ 3 e DisrurArIo vI. 103 ne conſtans, canon Miſſæ, Indulgentiæ, conſecratio cereorum, placentarum, templorum, Baptiſmus campanarum, fraternitates Monachorum,& Monialium,&c. Hæc enim licet ex Scripturâ probari nequeant, eandem tamen authoritatem habent cum Scri- ptura, juxta Caniſium in operecatechet. pag. 124. Et Decretum Concilu Tridentiniprimum Seß. 4. cujus hæc ſunt verba: Sacroſancta Tri- dentina Synodus, perſpiciens hanc veritatem,& diſciplinam con- tineri in libris ſcriptis,& ſine ſcripto traditionibus, quæ ex ipſius Chriſti ore ab Apoſtolis acceptæ, aut ab ipſis Apoſtolis Spiritu S. dictante quaſi per manus traditæ ad nos uſque pervenerunt, or- thodoxorum Patrum exempla ſecuta, omnes libros tam Veteris, quam Novi Teſtamenti(cum utriusque unus ſit author) necnon traditiones ipſas, tum ad fidem, tum ad mores pertinentes, tan- quam vel oretenus à Chriſto, vel à S piritu Sancto dictatas,& con- tinua ſucceſſione in Eccleſia Catholica conſervatas„pari pietatis affectu,& reverentiâ ſuſcipit, acveneratur. Hoſius libr.; de autho- ritat. Script. pag. 1.. Multa, inquit, extra ſcripturam credenda, ſunt tradita Eccleſiæ. Catechiſmus Romanus Catholicum definit, qui omnia credit, quæ Romana Eœccleſia credit, ſive ea in ſcriptu- ris extent, ſive non. Belarminus lihr. 4 de verbo Dei nonſcripto, cap. 4.5. impietatem hanc non tantum approbat, ſed etiam argumentis nonnullis propugnat. 56. Hinc igitur inferunt Pontificii, ea, quæ in Eccleſia Ro- mana traduntur,& obſervantur, quæ nullo Scriptutæ teſtimonio probari poſſunt, eſſe illa ipſa, quæ ab Apoſtolis viva voce ſunt tra- dita,& ſcriptis non com prehenſa: Et hoc dicit Andradius eſſe prin- cipium, ultra quod non ſit fas in inquiſitione progredi. 57. Verùm docent Proteſtantes, poſtquam verbum Dei eſt literis conſignatum,& Eccleſiæ commendatum nullum eſſe verbum Dei non ſcriprum„ quod Pari pietatis affe cttu, cum ipſa ſcriptura ſit accipiendum. 58. Ne veròo vocabuli ſignificationibus involvamur, n otamus quatuòr eſſe traditionum ſpecies. Nam primò traditio ſignificat o- mnem doctrinã Chriſti,& Apoſtolorũ: Apoſtolus Paulus 1. Cou. Ir. v. 27. inſtitutionẽ Cœnæ Dominicæ vocat traditioné. S ecundò de- nOtat dlud, quod cultibꝰ divinis ſervit,& in ſacris literis eſt expt eſ- 9 2 ſum, 8———— —j444---õʒõy—— ———— — 104 DaiDA p IS M O ſum, ſed non conſtituit articulum fidei, hujuſmodi ſunt, quæ le- guntur de ſanguine ſuffocato, Act. 15. de excommunicatione, 1. Corinth.. Tertiò, ſignificat ritus, qui licet piè retineantur, nuf- piam tamen lunt ſcripti, ut ſunt fidei confeſſio in Baptiſmo, Patri- norum ſponſio: Monet enim Apoſtolus, 1. Cor. 14. verſ. 40. ut Omnia decenter,& ſecundum ordinem fiant. Quartò uſurpa- tur à Ponrifieiis partim pro dogmatibus ſive artieulis fidei 6 partim ro peculiaribus ritibus, tanquam Dei cultibus, qui nullo Scri- btuiæ teſtimonio evidenter,& Selend« demonſtrari poſfunt, «* five ut Petrus à Soto definit, quorum prificipium, author,& origo in ſacris literis inveniri nequit: b 59. Ulſurpatur igitur vocabulum traditionis vel ratione materiæ, vel ratione formæ. Ratione materiæ ſumitur I. pro dogmatibus ſive Articulis fidei. 2. Pro ritibus ſive ceremoniis. Ratione formæ ſumitur 1. pro doctrina ſaci is literis comprehen- ſa. z. Pro doctrina, quæ Scripturarum teſtimonio confirmasi nequit. 4 60. Deinde occaſio doctrinæ de Traditionibus Ponti- ficiis eſt notanda, quæ hæc eſt: Pontificii interro gati de veritate 1 lorum, quæ hodie obſervantur in Eccleſia Romana, id omne pro- fectum eſſe ex traditione Apoſtolica declamitant: Quando verò ad cujuslibet examen pervenitur, tuͤm demùm proripiunt ſele in alterum latibulum,& Pontifici poteſtatem quidlibet audendi ſemper conceſſam fuiſſe dictitant. b 61. Denique apertum Pontificiorum falſum eſt notan- dum: Scribunt omnia, quæ tenet,& credit Romana Eccleſia,& in ſcripturis non habentur, illa ſingula ab Apoſtolis eſſe tradita, vr deatur Lindanus lib. 5. Panopl. cap. 6 Bellarminus lib. z. de Sacram cap. I. At falſum id eſſe, inde cognoſcitur, quod nullam traditionem do- gmaticam in Apoſtolorum uſque tempora deducere queant. Et Polydorus Virgilius de inyeut. rerum, homo alioqui catholicus oſtendit plærasque poſt Apoſtolos demum eſſe exortas; Exemplo pote L vel unicus ille canon miſſaticus, qui aliqaod ſeculorum decur- u vix tandem abſolutus fuit. Apoſtolus igitur monet Theſſalont- cenſ lint circumſbeci j ſe patia cenſes, ut lint circumſpecti, neque à vento dimoveri ſe karaans D ſ nütunn nrſingmnar eum craone. 4 Plc raus dlGer lurpecttt klus nohtead Rei tnunn. jm Cuenge ayrnrſcſäh uuncitandi er lcſae nteniiaic ühden 2 ralmodi ſont, ga 1( Xxcommuricxin 1e Sisrerineanru 1 Sin Baptilmo n A Cnr. 14. n9. dmt. QMuandun üiteuls ddeim Ln dus, qui nula 2t= demon traipal iam aulhorä ul nan raditionis wdm um s etix ſumiul 1 lerbas(ire cexm en cissliteisscongi 1 amb teſtimonio couh- trä= Traditionibts! ci En ntettogrtideſtt e Romams,idon 13 amitant: Cm demum pwoi 8— tem quudlbe 1 5Aocum fillim i 8 lrKamamke 1= Poſtls 3 4 34 inus liha- br „ Inullamtradüse n k ora deduceledl 0 OTa be icatholc 10— lioquic 9 Drsörurarroe v. 105 vel per§ piritum, vel per ſermonem, vel per epiſtolam. Si quis igi- tur ipſorum non attendit ſermoni, ille eſt notandus,& commer- eium cum eo non eſt habendum. 6. Hiis ſic poſitis Pontificiorum traditiones iiſdem refu- tamus fundamentis, quæ ia præcedente quæſtione de s cripturæ ſacræ perfectione bertractavimus, quibus hæcaddimus. 1. Apo- ſtolus non ſubterfugit„quò minus annunciaret omne conſilium Dei, Actor. 20.v. 27. ltaque nullum prætermiſit ad ſalutem neceſſa- rium. Quodnaàm verò Apoſtolus intelligat in eodem. c. y. 20. 21. His exprimir verbis: Nihil ſu ftu gi eorũ, quæ eſſent in rem veſtram, quin annunciarem vobis, ut docerem vos publicè, acper ſingulas do- mos: Teſtificans Judæis ſimul& Or. cis„Eam quæ erga Deum eſt pœnitentiam, acfidem, quæ eſt erga Dominum noſtrum Jeſum Chriſtum. 63. 2. Quicun quèe evangelizant, præter id, quod Vvange- lizarunt Apoſtoli, anathematis ſunt rei, Gal.q. verſ.è. Atqui Ponti- ficii traditionibus ſuis evan gelizant non tantum Præter id, quod ſcriprum eſt, ſed etiam contra idi Pſum. Ergo. 64. At Bellarminus, pag. 239. A poſtolus, inquit, non lo- quitur de ſolo verbo ſcripto, ſed de omni verbo ſive ſcripto, ſive tradito: Non dicit, ſi quis evan gelizaverit Præter id, quod ſcripſi- mus, ſed præterid, quod evangelizavimus. 65. Reſp. I. Verbum prædicatum,& ſcriptum differunt tantum accidentaliter, non eſſentialiter. 2. Inde teſtatur Apoſto- lus coram Feſto, Ack. 26„y. 22.23. fe nihil teſtari, quam Prophetæ,& Moſes docuerunt. 3. Inde& Berrhoenſes Evangelium& doctri- nam Pauli ex Scriptura examinarunt. 4. Et Johannes dicit, 1. Epi. cap. I.y. 3.4. Quod vidimus,& audivimus, annunciamus vobis, ut& vos ſocietatem habeatis nobiſcum„& hac ſcribimus vobis. 5. Ire- naus dicit, lib.3. c.. Idem Evangelium, quodinitiò prædicaverunt poſtmodum per Dei voluntatem in ſctipturis nobis tradiderunt columnam& fundamentum fidei noſtræ futurum. 66. 3. Quicquid imminuit authoritatem apoſtolicam, il- ludnon poteſt eſſe verbum Dei non ſcriptum, imò ſim pliciter eſt rejiciendum. Atqui traditiones pontificiæ imminuunt authorita- tem apoſtolicam. Ergo. Minor Ptobatur primò, ſi A poſtoli ali- g O 3 3 quod 166 b quod dogma ad ſalutem nece ſlarium præt dum Ergo. Minoris veritas patet ex 2. Tim.z.yerſ. D T PA 1 3 M 0 ermiſerunt inõcripturè, ‚quia ignorarunt, aut Auia Plopie invidiam,& malitiam ſcribere noluerunt. At utriusque aff rmatio impia,& ab- ſurda eſt. Ergo affirmari nequit, Apoſtolos nonnulla ad ſalutem necefſaria neglexiſſe. Deinde ſineglexerunt Apoſtoli nonnulla ad ſalutem neceſſaria, munere legationis ſuæ non bene ſunt fundi. 67. 4. In quaà ſolà dodtrina, ſecluſis omnibus aliis ſive doctrinis, ſive traditionibus, piis eſt manendum, ea, cum ſit perfe- ciſſima, nullo in ſupplementum indiget verbo non ſcripto Atqui in ſola Scriptura ſacra aliis doctrinis ſecluſis unicè piis eſt manem- 14.15. Tu mane in his, quæ didiciſti,& credita ſunt ribi ſciens à duo didiceris,& quia ab infantia ſacras literas no ſti, quæ te poſſunt ſapientem reddere ad ſalutem per fidem, quæ eſt in Chriſto. Monetur Timotheus ma- nere in iis, quæ ab infantia ex ſacris lireris didicerat. Vitanda igitur ipſi erant, quæ citra,& præter Scripturarum authoritatem dene- gotio fidei,& ſalutis, quoquo modo proponuntur. Idem Timo- theus vitare debet, quicquid contrariaturilli doctrinæ, quæ eſt ſe⸗ cundum Evangelium in ſcripturis manifeſtatum, 1. Tim. I. v.10:Il- At traditiones pontificiæ AScripturis abducunt,& gloriam Evan- gelii obſcurant, atque imminuunt. Idem Timothæus fugere debet eos, qui non ſunt contenti ſana doctrina verbo Dei comprehenta Sed ſecundum propriam coneupiſcentiam ſibi coacervan doctri- nas juxta pruritum aurium,& avertunt aures à veritate ad fabulas traditionum humanarum, 2. Tim. 4.v. 3. 4. Hujus verò generisch 4 tradiriones pontificias patet ex duobus generibus traditionum, quæ Apoſtolus reprehendit, quorum prius eſt de prohibitione nu- ptiarum, poſterius de abſtinentia à certis cibis, 1 Tim. 4..3. Docet idem Apoſtolus Paulus, 2. Tim.3. v. 5. quod ſcriptura ſacra po motheuta ſapientem reddere ad ſalutem per fidem Quare nonle piamus ſupra id, quod ſcriptum eſt, I. Cor. 4.v.6. 5 68. z. Opinio Pontificiorum de traditionibus ſup conje cturis, ne quidem in ſpeciem probabilibus, ſed manifeſtẽ fal- ſis. Ergo citra omnem dubitationẽ eſt erronea. Nam eſto, qu fSedlhh ignatius& Clemens Alexandrinus extiriſſe olim traditio bumlapoolterwalbrot hranten rtorneneowgr brtilliinterierint, boc vel illud dogma in libris Mlis fuiſſe comptẽ aut prætermiſerunt ſſit Tr erſtruitut od le 4 balim Deepi- aoci Clementel lpuate uG. mnntagal geeur es gne 69, 6 Le- lükegem Kult deinsshodam, Neliureddürear ſs Aofärben llbeachr nultir dphen Plum Clhaau wmimncn R d 3 ſdlele cmnae Kpaund wniladne ud teläha 60 iſerunt udenne 19 propterimiidin (ärmario ingad [r nonnulla adl duäpoſtoli nohm- lt andeneſuntfor omnidas melum, ea cumdhn lir bononſciput An uricèpis ekm n n14ſ. Tum m Aquo ücleriz tmant ſapientenn citt onetur Timotn idicerat. Vtudi inamm anthofärnee 1 dd onunrul. ldeml ral illidoctihr,q hrum, 1IMA 1 1 urt Mucunt,& ben .L= Timothastihn 4 Icocpl- Gam Leibo Deicol 1 ld m ſibicoacefdd- 110 eerttate: erd= uresà“ e HRujus reiö9 — b rut 1 Ap — cibis,! Tm. 4 4— 6 n c ural- d ſcn L f rhdem. d* npᷓ m 14. J.*. rn adtionbe l r bilbusſes emn A 8 net. ronea-Nan, 15 exuis o n. 5 ſes: DisrurAarroe vV. T0y henfum: De epiſtolis illislgnatii, quæ proferuntur, meritò dubitant docti. Clementem Alexandrinum mullta ſcripſiſſe erronea& fabu⸗- loſa præter Buſeb. 14b. 6. c. 12. teſtantur plæriq; aliquando ſcriptores Eccleliaſtici. Imò cum Deus libros illos, ſi modò aliquando extite- runt, interire paſſus eſt; certe vel inde patet, ipſos Eœcleſiæ Dei ne- que utiles, neque neceſſarios fuiſſe futuros. 69. 6. Kemittimurigitur non ad traditiones ponrificias, ſed ad legem& ad teſtimoniumn, Eſa. 8. v. 20. Er fruſtra côlitur Deus do- ctrinis hominum, Matt. 17..9. 7. Piè ſcribit Tertullianus in libro de Reſurrectione carnis,& in libro de Præſcriptione adverſus hære- Aufer hæreticis, quæ cum Ethnicis ſa piunt, ut de Scripturis ſolis quaſtiones ſuas ſiſtant,& ſtare non poterunt. Nobis enim cu- rioſitate opus non eſt poſt Chriſtum, nec inquiſitione poſt Evan⸗- gelium: Cum credimus, nihil deſideramus ultraà credere: Hosenim primùm credimus, nõeſſe, ꝙ ultra Evangelium credere debeamus. 70. Quare poſtquam verbum Del literis eſt conſignatum,& Eccleſiæ commendatum, non eſt aliud aliquod verbum Deinon ſcriptumpari, vel majori etiam authori tate recipiendũ. Nam I. Ver- bum illud nõ ſcriptum aut per omnia verbo Dei ſcripto eſt Arxο⸗ Joy, aut eſt alterius generis,& peregrinũ. Si prius corruit ipſa diſtin- ctio, cum idem ſit verbum illud n ſcriptum cum ſcripto; Si poſte- rius, nequit illud A poſtolis adſeribi, quippe qui idem docuerunt, & ſcripſerunt. 2. Verbum illud nõ ſcriptum aut plane nullibi extat ſcriptum, aut extat. Si prius illud datur, quis quæſo oſtendere po- terit, quodnam ſit illud verbum non ſeri ptum? Sin hoc; Ergo ridi- eulè dicitur verbum non ſcriptum. Si dixeris, nominari non ſcri- Ptum eò quod in ſcriptis propheticis& Apoſtolicis non continen- turz inferimus, propterea verbum Dcei nô eſſe. 3. Plus uno verùm eſſe nequit. Si igitur verbum illud Deinon ſori ptum eſt diverſum à verbo ſcripto, utiq; verum non eritʒ Si eſt num ero dc ſpecie idem, utique peculiarem ſpeciem non conſtituit. 7I. Quæ contra opponunt Ponti ficii argu menta, vix re- futatione lunt digna: Dicit quidé Chriſtus, I05½. 16.v. z. Multa habeo vobis dicere, ſed nõ poteſtis portate mo⁴ò; Veruùm abfurde hinc colliges, nõ omnia ad ſaluté neceſſaria cſſc he bis præſcripta. Nam 1. Chriſtus n dicit, vos nô co gnoſcetis omnia, neq́; vos no ſciibetis omnia, 103 D PA PISM G omuia, ſed vos jam non eſtis idonei, ut omnia intelligatis. Unde nos certos facient Pontificii, ſua eſſe, quæ Chriſtus diſcipulis ſuis non indicavit? Unde ad ipſos pervenerunt? 3. Chriſtus dicit, loh. 1). verſ. 5. Omnia, quæ audivi A Patre meo, nota feci vobis. Er- 0 Chriſtus omnia omninò diſcipulis ſuis propoſuit licet ipſi non ſtatim omnia intellexerint. Unde cæp. 14. v. 26. promittit illis Spiritum S. qui illis in mentem revocet omnia. 4. Quinimdſi tempore Patrum defectus Scripturæ eſt ſuppletus, certè Apoſtoli non habuerunt ſufficientem Scripturæ cognitionem. At Apoſto⸗- lus dicit, Act. 20. verſ.=7. Non ſubterfugi, quò minus annunciarim omne conſilium Dei vobis. 72. Deinde in antecedentibus conceſſimus, non omnia dicta& facta Prophetarum, Chriſti,& A poſtolorum eſſe ſcripta Sed non ſequitur, non omnia ſunt ſcripta Ergo non omnia ad ſalutem neceſſaria ſant ſcripta. FINIS DISPVI. V. * l lligrrs U ur aus A ſchalb ur— hritbssdictn ne em atea 5 20 Akuin. de 11. promitl . 4. Quün 43. Is„den Mat 1c0 n nem. Ae on ug.,a aus annc dus c; rimus, wohan &X loram ellem c d o aonomi DE PAPISMO H 1&PFTATITO FI Et quidem in ſpecie PERSONA CHNRTST/ 7 N[Q244 Chriſto Duce& Oauſpice Chriſto S§ B PREZSTIDTO JOHANNIS GISENII. 88. THEOLOGIfÆ DOCTORIS, ETORDINARIIININCLV. ta Academia Giſſenà Profeſſoris, RESPONDEBIT M. JOoHANNES HILGARTER GIES- ſenſis Haſſus. In Auditorio Theologico ad diem 4. Decemb. horis ante- meridianis& pomeridianis. G IES S E, XDpographeo Cas parus Chemlini. ANNO M. DCXVII. G..D. Wla D ad. Ti ude It DISPHTATIO SEXTA. e PECAII E ECCI ESAA. OVOD K S41 CHMKISTV S, SEV S Perſond Chri.i.“ ITE S 1 36 I. hXAMINA TIS illis„ quibus Pontificii ofh- cium Chriſti oppugnant propheticum, exami- ED, nanda veniunt ea, quibus impugnant officium 8 Chriſti regium, ſacerdotale, euſq; perſonam. 2. Regnum verò Chriſti eſt in Eccleſia, quæ 5 ſt militans, vel trium phans. Membrum terti- t Pontificii, quod fingunt eſſe Eccleſiam laborantem in purgatorio. 3. Caput Eccleſiæ agnoſcimus non niſi unum eſt Chriſtus, qui ſolus torcular calcavit. 4. Aſſumpſit à⁵ in totam ſuam taom naturam huma- nam ex Marid virgine. Quare tota Qρααεᷣ—τ½ Aoys eſt incarnara: Ettota plenitudo Deitatis habitat in aſſum ptâ carne aαλμαάᷣααο. Ita- que Xi„ non habitat extra carnem ſuam. 5. Perſonain Chriſto eſt una, in qua Deitas i no,& à primo aſſumptionis momento ſubſiſtit. na aſſumpſit perſonam: Siquidem id factum ve nem: vel in afſum ptione: vel poſt aſſum Ptionem? At illud contra- riatur veritati conce ptionis: Iſtud veritati aſſumptionis: Hoc veri- tati unionis. Hinc Chriſtus dicitur unus Matth. 23. vy. 8. Rom. 5. y. /7. I. Cor. 8. y.. 2. Cor. 5.V. 15. Cap. II. v. 2. 1. Tim. 2.y. 5. 6. Credimus igitur unionem non perſonarum ſed perſona- lem, non naturalem ſed naturarum, quam Athanaſius in Symbo- lo dicit eſſe aſſumptionem humanitatis in Deum, nempe AGxor. Ex Col.z. his eam deſcribimus verbis: Vnio perſonalis ert totius Deitatis Aoys in aſſumpta carne iuhabitatio. 7. Differentia ſpecifica IInionis perſonalis conſiſtit in pro- 2 fundiſ- 85 8 er 8*⁸ * „idque ſolus pſius ab æter- Non enim perfo- lante aſſumptio- ——— ——— * DE PATYISMG 3 6 2 6 80 fundiſſimà duarum naturarum μ◻ονειν five in immeatione, ermeatione, ineffabili immanenti, circum inacce ſfione, quæ eſt leniſſima totius in totum, impermixta ramen unio. Atquein præ- xntiſſimà naturarum præſentid. e 8. Illuſtratur hoc ipſum Unionis formale nonnihil exem- lo animæ rationalis: Hæc enim ita permeat totum corpus, ut ſit rota in toto,& in qualibet parte totius, tota in capite, tota in pe- dib. ſic& humana Chriſti natura in i‿ππσν 2AM2ys eſtaſſumpta, ut d A⁴ eam permeet in carne ſuà Pe Petuan habeat immanenti. am,& caro à Divinitate ſit ſanctificata, atque ita ut ho cſit in illo, MHud in hoc neutrum extra alterum ſit,& permaneat. Veteres in certamine Neſtoriano, ut perſonæ exponerent unitatem, unio- nem dixerunt factam eſſe d2laugbras, 2,AeSs, ANLrus,Ko, yer ⁵ Contra Eutychem verò, ut denotarent naturarum duali- tatem, factam eam eſſe docuerunt A(uιμνιρνς, Aàetos, Aue- rubMITos. . Exprimitur unio perſonalis prædicationibus perſona- libus, quæ ſunt tales, qualis eſtunio, nimirum ſingulares, myſti cæ,& inuſitatæ, non vVerbales, ſed reales, in quihus natura una yt dicatur de altera in concreto, ut Deus eſt homo,&homo eſt Deus: t lius hominis eſtfilius Dei vivi, Marth. 16.v. 16.&c. 10. Unionem perſonalem ſequitur neceſſariò Majeſtatis divinæ, ſeu proprietatum divinarum communicatie. Unde Ey- angeliſta Johannes cap. 1.v. 14. Unioni ſubjicit idiomatum commu- nicationem, verbum inquiens caro factum eſt,& vidimus gloriam ejus, gloriam tanquam unigeniti à Patre. 11. Utautem Chriſtus pro nobis pati,& mori pollet; ſel exnanivit, h. e. idiomata communicata in carne,& per carnem non plenariè exeruit. 12. Statum exinanitionis excipit ſtatus exaltationis, in quo Majeſtatem communicatam in ſuà carne,& per eam plenatie u- ſurpat& exerit. Hujus initium eſt Deſcenſus Chriſti ad inferos Deſcendit enim Chriſtus realiter ad inferos, non ut Patres exLim- bo quodam liberaret, fed ur de morte,& Diabolo devicto trium phumageret. 43. Functus eſt Chriſtus officio Mediatoris non ſe endm alteru derntran, ſe awidls&c uCollocatu duincpb, dägatew. u. kh Cdrinäcwo ne dogutamn(c ülteptteud iellotedoron m ungtenf cpunadtrun lantichgu wütammg ecram, wewmal dtenakan 1 lnttgral Küe ſ Anacuc ☛;) = ſive inimn — dinacceſſiont, — enunio,ana marrale nonuii mttotum con 41,— tam capnteno. 1—'settallu Irram habeatim 4— aueitauthocki 1— permanen ſa neremt unen, xeSas, aNgan dr tarent nauxanne 1 rrun„rn A=cedicationibuf ad„mirum ſingulme 111, m quidunumn 1 no, Chomoctl 1 2I6.O f. 9 Imttur necel ad M u mmunicatie. W c G 9 u jicitidiomamne um eſt& uind, z.. — spati,&mo N Kpel laain cane) 5 91 1 h 6— vn 4 = tſtatuseratac — 6 rrmhe,& ke Kcenfis C 2 1 Hanund 6 2. in 0 0 1 1 KD .„ 1”' jatoru9 — Med 4 1 DisnurArlo VI. 13 alterutram, ſed ſecundum utramque naturam: Cumque nobis eſſet miſſus& datus, non ſibi, ſed nobis ſfalutem& gloriam prome- ruit. Collocatus verè ad dexteram Deiregnat nõad modum mun- dani Principis, ſed ad modum dexteræ Dei. Nonigitur abſens, ſed præſens. 14. Et hæc breviſſimè, attingere voluimus, de quibus in Calviniſmo Prolixius egimus; Pontificii olim ante exhibitam Auguſtanam Confeſſionem in Doctrina D. Lutheri de Chriſto nihil reprehendebant. Antitheſis igirur doctrinæ Pontificiæ Ar- ticulo tertio non eſt adjecta. Refert Andreas Fabricius Leodius in hi- ſtoria Auguft. Confeß. pag. 2. Caroli Cæſaris,& Catholicorum Prin- cipum ad tertium Articulum hanc reſponſionem: In tertio Articu- lo, nihil eſt, quod offendat, cum rota confeſſio cum ſymbolo A- Poſtolorum,& certã fidei regula conveniat: Filium Dei ſcilicet eſſe incarnatum, humanam naturam aſſumpſiſſe in unitatẽ perſo- næ, natum ex Maria virgine, vere paſſum, crucifixum, mortuum, deſcendiſſe ad inferos, reſurre xiſſẽ tertia die,& aſcendiſſe ad cœ- los, ſedereque ad dexteram Patris Refert idem Andreas Fabricius ibidem G'pag. 33. reliquorum Pontificiorum conſenſum: Iohanues à Daventria: Hunc ſimiliter, inquit, Articulumaà Catholica Eccleſia mutuati ſunt, qui& impollutus eſt. Iohannes Cochlæus ſcribit: De hoc Articulo neque in Confeſſione, neque in Apologid ulla eſt diſcordia inter nos& illos, utinam& cæteri tales eſſent, ut nulla diſſenſione opus foret. Johannes Hoſfmeiſterus, Apologia, inquit, ipſa, quid Catholici velint„aperuit: negego ipſius verba gravabor adſcribere: Tertium Articulum probant Adyverſarii, inquit Phili p- pus, in quo confitemur duas in Chriſto naturas, videlicet naturam humanamaſſumptam verboin unitatem perſonæ ſuæ,&c. juxta ſembolum Apoſtolorum,& ſymbolum Nicęnum. Nos reſponde- mus, dicit idem, hunc Articulum meritò à Catholicis acceptum& approbatum, quoniam apud nos ſic inventus, ſic deprædicatus,& ſicdefenſus eſt. Et Proteſtantes anno Chriſti 1537. in Articulis Smalcaldicis primam partem pag. 303. hisconcludunt verbis; De his drticulis,(nimirum de Deouno& trino,& de Chriſti incarna- tione) nulla eſt inter nos& adyerſarias controyerſia, cum illos utrinque nfiteamur, quamobrem non eſt neceſſe, ut pluribus iam de illis agamus. T 3z I1mò ——— 114 DI PAPIS MO IInò Bucerus ipſe in libro de vera Eccleſiarum reconciliatione: De myſterio Trinitatis, ait, de incarnatione verbi, de duabus in Chii- ſto naturis de unitate perſonæ, nihil motum eſt inter Pontificios, & Proteſtantes Theologos. 15. Verùm non conſtabat tùm de Jeſuitarum ortu, quia communi Ponrtificiorum ſentenria circa hoc doctrinæ caput de- fecerunt,& Neſtorio, atque Zwinglio-Calvinianis ſubſcribunt, Chriſti Majeſtati, quam ſecundum carnem adeptus eſt hoſtili ad- verſantur animo, licet de Chriſto Jeſi magnificentius quam allos, ſe loqui, ac ſentire glorientur. Nam definitionem unionis perſo- nalis, prædicationes perſonales oppugnant. Hinc realem idio- matum divinorum communicationem negant. De officio Chri- ſti impense errant. De deſcenſu Chriſti ad inferos errores alunt. Seffionem Chriſti ad dexteram Patris ambiguè loquuntut, eam- que ex Scriptura non exponunt. Denique quomodo Jeſuitæ cum Neſtorianis,& Samoſatenianis realem idiomatum com- municationem ſubvertant, teſtantur theſes Ingolſtadianæ anno Chiſti 15 71. Wittebergæ cum approbatione Rectoris recuſæ, ex quibus Papiſtarum cum Calvinianis ſyncretiſinus apertiſſi mé elucet. 1 16. Agemus de his breviter, cum alibi de iiſdem egerimus fuſius. Sic igitur quæſtio prima: Num eſſe formale unionis hypoſtatice ſit humanitatus in verbo ſuſtentatio? 8 17. Reſp. Gregorius de Valentia in defenſionc Diſputatio onis contra fundamentum ubiquitatis, Vnionem deſinit pagin. j ſubſiſtentiam humanitatis in Verbo. Hinc igitur prædicationes per⸗ ſonales,& idiomatum communicationem oppugnant. Bellarmt- nus lib.3. de Chriſto cap.. Unionem, ait, non conſiſtere in com- muũnicatione attributorum Deitatis, cap. 10. negat, ex vi unio nis hypoſtaticæ attributa unius naruræ, communicari alteri næ turæ, cap. 18. Verbum, inquit, ſuſtentat humanitatem, ut ſuam & propriam. . 18. Verum error iſte Thomiſticus jam olim refutatusef à D. Luthero. Nam ſuſtentatio, geſtatio,& aſſiſtentia non ſunt ſingularia, ſed omnibus hominibus communia, Attor. 17.v.27, 28. 0n 4 Noa onge u&moyem rlle. Atum 1, X Aultent trele vumle⸗ d Triran. A nllu,chany M anletundel y. Gel ammenan⸗ Kcho Gorisconcand. Chſuſeanang m ſem kandäun d d Deum, Ua lnid Chfäu tlar grü as ogd munanghhne 2. nu un th 1 denelän de a u 18 rum reconckh — verbi, de durb ratum el Ate e jeluitarung It hoc doctrrn 1241 Calvinianslh d=em adeptu eh agnificenuua 4 nitionem unu nam. Hncn negant. Deckh uan tiadinferos emm rnmbigue loqum E mique quomoti H realem idomn 1 cheſes Ingolt obatione Rechai l nis Hyncteuimu- d malbi deüikun eſe formule mumd 4 1 1 in defenſioneh = is, Vmonem tiu JIaac ieitur ptædchr ac tomeß ee lenonem ohh„ Hr ait, non coülttn Hn c4h. lo. rgin hannem di 7) 07 Aαl mεε A Oeg Adyx ut. N caro, 1ationalis DISPDuT Ar IO VI. 28. Non longe eſt ab unoquoque noſtrum. In ipſo enim vivi- mus,& movemur,& ſumus Hehr. 1.v.z. Portat omnia verba vir- tutis ſuæ. At umo perſonalis eſt lingularis& myſtica, I. Timoth. 3. y. 16, 2. Suſtentatio eſtactus ſe dat eſſe fotmale actui primo. u candus. At actus iecundus non 3. Suſtentatio eſtactio communis. toti Trimtati. At humana Chriſti natura ſubſiſtit in ſola perſo- na Filii, Jokan.-. v. 14. Unio igitur illa facta eſt in ſola perſona Filii. 4. Manifeſtum reſ pit Neſtorianiſmum. b 19. Quæſtio ſecunda: An Christus per&propter unionem per- ſonalem ſecundum bumanitatem ſit Deus: 20. Reſpon. Gregorius de Valentia in defenſione Diſputa⸗ tionis contra fundamentumu biquicatis ncgat pagin.54. rectè dici: Chriſlus ſecundum humanitatem efl Deus. 3 21. Verum proteſtanres oſtendunt cx ſcriptura Chriſtum ſecundum humanitatem per&; ropter unionem perſonalem eſ- le Deum. Dam dicitur Dommus,& Deus„Actor. 2z. Germen Davidis eſt Iehlova, Jerem. 23. verſ. z. Eilius Mariæ eſt Immanu- el Matt.1.y. 23. Filius hominis eſt Filius Dei vivi, Matt. 16.v. 6 Tho- mas Joh. 20. v. 28. dicit ad Chriſtum à mortuis redivivum, Domi- nus meus,& Deus meus.. 22. Athanaſius in libr, de naturà humand: Non qui altiſſi- mus, inquit, eſt, ſed caro ejus exaltatur, carnique ſuæ altiſſi- inus nomen donavit, quod eſt ſupra omne nomen neque Ver- bum Dei donatitia ratione hoc nomen accepit, ut Deus vocare- tur, ſed caro ejus, cum ipſo ſimul Deus appellata eſt. Non enim dixit: Verbum Deus factus eſt: Sed Deus erat Verbum: Et ille pſe Deus factus eſt caro, ut ipſius caro efficeretur Deus Verbum: quemadmodum Thomas palpator ipfius carnis, proclamavit: 0 qui es& Dominus meus„& Deus meus, utrumque ſimul appellans. Docet igitur Cyrillus libr. 4. in Jahan. cap. 14. 15. Jo- cere XAoνν non in carne veniſſe fed carnem factum, ut em unionem oſtenderet. Damaſcenus libr. 3.6.2. Orthod. fidei Simul caro,& Dei verbi animata & intellectiva. Idem ex Damaſceno ex Nazian- mirabil k en.1ih.3. 1ap. 17. dicit: Audeo dicere, hominem factum eſſe id, quod ipſum —-—— —————— 8 . 6 ³ 116 Da PA PIS M ipſum unxit& Deumid quodunctum eſt. Vigilius lih. z. cap. 43. Ca- ro propter Verbum eſt Deus, ſicut Deus propter carnemm eſthomo. 22. Quare verè& piè qicit B. Lutherus in Homiliis Evangeliorũ Domeſticis in Feſto Annunciat. Mariæ: Frater noſter, qui eſt caro noſtra, ſive homo Chriſtus, eſt Deus verus 8 xternus. Daß wir ſagen koͤnnen/ dicit ipſe pag. 36. Mein Fleiſ ch vndmein Blutiſt G Ott/ onnd ſitzet oben in der Majeſtet/ vnd regiert Himmel vnnd Erden. b 2 23. Prædicationes verò iſtæ reſolvendæ ſunt non ex appa- renti extremorum inſpectione,& natura, ſedex modo attribu- tionis, ſeu ex cohærentia prædicati„& ſub jecti, quæ eſt non zcdh dentalis,& denominativa, ſed ſingularis,& myſtica. Ergo& tales ſunt iſtæ prædicationes. Quare prædicationes iſtæ accidentalibu ne. queunt annumerari, idque docet modus attriburionis,& UIfionis: Non enimaccidentali inhærentia habitat tota plenitudo Deitatis in aſſumpta carne. 2. Declarat idem modus prædicandi: Non 4 nim prædicanturin quale, ut prædicationes accidentales, ſed in quis, Matth. 16. v. 13.1 6. Dicit Jeſus, vos quẽ me eſſe dicitis. Keſpon- gens Simon Detrus dixit. Tu es Chriſtus filius Dei vivi. 3. Ar- guit ipſa reciprocatio. Nam reciprocè dicimus, homo eſt Detss, & Deus eſthomo. At prædicationes denominativæ non ſunt recl procæ. 4. Homo ſecundus non accidit Filio Dei; ſed eſt ipſe fllius Dei vivi, ac Dominus de cœlo, 1. Cor. 15. y. 47. S. Et prædicata in his efferuntur vocabulis ſubſtantivis: At in accidentalibus effetun- tur paronymicis. 24 Neque funt figuratæ& tropicæ: Nam ut non ſubſe⸗ ctum prædicationum iſtarum, ita nec prædicatum eſt moditica tum. Copula non ſignificat, ſed conſignificat. In totis prædica tionibus non eſt tropus, quia tropus eſt vocum, non ſententia- rum: Eſtin vocibus ſingulis; Non in conjunctim ſumptis. 25. Quare prædicationes perſonales ſunt fingulares, If ſticæ, inuſitatæ, novæ, quas cenſere eſt Theologi ex Theologia Eü explicare exunione perſonali: UInde eas p erſonales nominams, quia arguunt,& exprimunt unionem duarum natu nalem: Atque caurſa modus,& ratio rædicationumiiſtarum de- pender à perſona illa unica Chriſti, in qua duæ naturæ perſonals unio⸗ im narurarum perſo- lnione ſuntco runa daruradt l aurnanitate unperſectb . Kieig predicatont ed cönornt, Kdirinamnuatu rrgradicqion den Kichfu n Nax lrars Sellalc de, 1Lgna banwelteane Uhetenſt Vomeradtn. qultüco dn la 9 Prnaſmn duaude irga dranr iu J. 3 1 a Filuur lih.aan, N 7 1 ar ter carnemait angeet Hin. te defuntnoner ſedexmodom 1, 1Ls ſecti,quxeſtume ula e myſtica. Hmbe add un er iſte accilenun ditridurionss ällh hahmota Plerinänl em u5 prædicmd' did ies accidetrls: „Om me eſſe didiodt CAN“ fllius Dem prd cimus mt les En minariserwum cci n lio Desſeichft 1 kir 1 wis accidettaliue ex: Nan- 1 E&— 4* A b wdieatumehn vocum, 1ch uunctim femne 1 ——*. f Th — ales ſanthoe non per ſe ſubſiſtit, ſed e Ereclov s AXA. DisSspurA rxr 1o V I. 117 unione ſunt copulatæ. Homo igitur eſt Deus perſonaliter, quia hu- mana natura divinæ perſonaliter eſt unita: vel quia à αι aſſum- plit humanitatem in perſonæ ſuæ unitatem. Seu quia humanitas 26. Sic igitur eas breviter reſolvimus: Vocabulum hominis in prædicationibus perſonalibus notat ipſam humanam naturamʒ ſed& cõnotat, in quà ea ſu bſiſtit, perſonam; Vôcabulũ Dei notat & divinam naturam, connotat& ipſam perſonam. In ſubjecto igi- tur prædicationum perſonalium notatur natura una, in prædicato altera: Et copulà d uarum naturarum exprimitur UInio. 27. Non difhtemur prædicationes iſtas in ſcriptura eſſe u- ſitatas; Sed in Logicis ſunt ſingulares,& inuſitatæ. 1. Sunt myſti- cæ, I. Timn. 3.v. 16. Magnum eſt pietatis myſterium: Deus manife- ſatus eſt in carne. Sunt novæ, Ier. 31. y. 22. Creabit Dominus noyum ſuper terram: fœmina circumdabit virum, Et Philip. 2. v. 9. Deus illum extulit in ſummam ſublimitatem, ac donavit illi nomen, quod eſt ſupra omne nomen. Tranſcendunt igitur captum huma- num. Modus prædicandi ſequitur modum eſſendi. Formavit eas Spiritus S. non mens humana. 2. Non habent igitur ſimilia exem- plam naturaâ. 3. Cenſere igitur eas,& Præcepta de iſtis formare pu- rus nequit Philoſophus, qui pPrincipia præcẽptorum ſuorum con- ſtituit lenſum, obſerva tionem, inductionem,& experientiam. 4. Proinde ad nullam claſſem prædicandi modorum Philoſophico- rum poſſunt referri. 228. Dinſtinctæ verò ſunt prædicationes: Homo eſt Dei- ſicatus. Homo eſt Deitas. Homo eft Deus. Prima annumerari poteſt De- nominativis. Secundam non habet Scriptura: Et abitractiva in Diſparatis non affirmatè prædicantur. Nec dicere licet, humani- tas eſt Deitas. Verum quidem eſt, quod hic valsat regula: Quacunq in uno ſuppoſiro uniuntur, illa de ſe invicem pradicari poſſunt; Sed quia duæillæ natutæ in Chriſto uniuntur non ad naturam compoſitam; (Sicenim altera aut eſſer abolita„ault mutata, aut planè confuſa:) Sedadunam perſonam compoſitam; ideò abſtractum unius na- turæ de abſtracto alterius naturæ prædicari nequit. 16 Deniq; hominem dicimus Ne Deum non naturaliter„& eſſentialiter„hoc eſt, non pro ratione,& proprietate naturæ ſuæ: Sed 11 1 1 4 1 1 1 1 ö 111 1 118. DE DAPIS M O Sed perſonaliter, hoc eſt, pro ratione,&proprietate unionis per- ſonalis, b 0. Nemo ſobrius inreſolutione harum prædicationum dixerit, ſubje ci appellatione nempe hominis intelligendum eſſe Deum: Nam 1. ſic prædicationes iſtæ forent idemicæ. 2. Senfus carum hic eſſet, homo eſt homo, Deus eſt Deus. 3. Num duæin in Chriſto naturæ ſunr exdem? Annon manent diverſiffimæ: 4. Quis Filium dixerit Deum per& proprerunionem: Urique Deus eſt non per,& propter perſonalem Unionem; Sed peræter- nam generationem etiam factam ante incarnationem. z0. Quxſtio tertia. An Maiestas diyina, ſeu an divina idioma- ta realiter carni Chriſti ſint communicata? 31. Reſp. Gregorius de Valentia in defenſione Diſputationis on- tra fundamentum biquitatis pag. 51. Realem attributorum dirl- norum explodit, tollit exagitat; Et per idiomata intelligit nomina nuda, vel locutiones. Bellarminus 1ib. 3. de incarnatu- ne Chriſti cap. 8. dicit: Unio hypoſtatica conſiſtit in communi- catione ſubſiſtentiæ Verbi, non in communicatione attribu- torum. Et cap. 11. Catholica, inquit, doctrina duo docet. Pri mò, ex Unione hypoſtatica conſecuram eſſe in Chriſti humant- tatem multa dona creata,& infuſa, ut: gratiam excellentilli- mam, ſapientiam maximam, potentiam Iigularem,& alia id genus, quæ tamen non ſunt attributa Deitatis. Secundò, exll- nione hypoſtatica ſequitur communicatio idiomatum: quæ qui- dem communicatio non eſt realis reſpectu ipſarum naturatum, — 8 1 4 tde commu- quaſi ipſahumanitas realiter ſit facta omnipotens; Sed eſtrealis quidem, ſed reſpectu hypoſtaſis utriuſque naturæ, non autnm te ſpectu ipſarum naturarum. 32. Cum autem nobis ſit Propoſitum in hoc artieulo., quem alibi in errorum Calviniſticorum refutatione, nonnil funius conſiderandum exhibuimus, brevitati in primis ſtu dere; ided quædam tantum percurremus. 33. Mittimus igitur illa, quæ proponi ſolen nicarionis Idiomatum deſcriptione: De Idiomatis appellatio- ne, quà, ajunt, intelligi uaturarum differenrias, quibus natuld, tan- qudin an uri qni mnuumyectſ denrunicats dmhdaunicqni aauun 1Co0x GNao. 9 CNr er4. inire magin clemran. eotlam. 4. Ne docmunieno dbaldiſſ uan Gene 5 0 Ghürrtn Tngstesgel Wnnc ¹ wilenng 1 Kno Senriondh k 1 enadd e redicqucnn hmig Falligenäandh teioten Kicx. Sel Gsctl z. Nun da anon a Aherlüh & hop. onem li lemUn An Kedpam neinca t Zrw. ia dnid& u tirmaum ta amteſg 1e Diputainun p dn MA Heg . k 6* Aata u 1 4 Laermud zae meann ſtarica E tt in comm- n 4 4½ „I Go ☚&l ione m mit. dor l& duodount , ecurum— Chritthur- 1 414 1 mat nunlcatt m r 8. 59 ſ arum la telpe 2, 1es 1 Sedeh 9. ens; e omt △— 1 uu– . e, noh cru . rno noc Artiel3 An- copolti m0 1— 84 5— n refut—!; . A. Aert.! CiA ati mb be 4 Vad * 1 ' 4 . r 0 l 9 lente ore 419 * 1— 1.1 Omal uuu a Di sopeurATIO VI. 119 quuaun notis quibuſdam dignoſcantur. Naturæ enim manent diſtinctæ, quia earum non eſt facta identitas. Mittimus recenſere numerũ graduum colmmmnicationis hujus. Mittimus eriam mulrtis agere de primo communicationis gradu, in quo Jeſuitæ pugnant pro Zwingliand Aονι‿ισαν. I. Contra expreſſam 5 cripturam, Rom. 5.y. 10. cap.&. v. 32. z. V. 20. 441. 3. Y. J. Cap. 20.y 28. I. Cor. z. v. 8. Hehr. 2. v. 14. Ioh. 6. v. 62.1.Cor. 5.v. 47. 2. Contra Perſonæ identitatem. 3. Contra iræ divinæ magnitudinem,& Pœnæ gravitatem. 4. Contra Aures fufficientiam. 5. Contra paſſionis Chriſti& Martyrum diffe- rentiam. 34. Realem Idiomatum divinorum& Majeſtatis divinæ communicationem confirmaturi„‚quinque breviter percurremus oſtenſuri ca uſam dantem; naturam, cui datum; id, quod datum, tempus quando,& demum quomodo datum. 35. Cauſa dans eſt tota Trinitas. 1. Quia eſt opus ad extra. 2. Quia Trinitatis Perſonarum una eſt eſſentia operans, Ergo o- mnes tres perſonæ in operibus ad extra agunt, eadem agunt,& pariter agunt, lohan. 5.v. 19. 3. Idem igitur opus, quod adſcribitur Patri, Johau 3. v. 16. Gal. 4. v. 4. Rom. 8.y. 32. Eph. Pſal. IO. v.. Adſcribitur etiam Filio, Iohan. lohan. 10. y. 18. Pſal. 65. y. 19. Eph. tiæ identitatem. Jy. z0. Philip. 2. y. 9. 18. v. 37. Gal. 2. v. 20. I. y. 20. Et quidem propter eſſen- 36. Quamvis verò communis ſit actus„non tamen ter- minus: Pater quidem dat, ſed non in ſua perſona, verùm in perſona Filii. Augustinus ſerm. 3. de temp. Suſcepit carnem, in- quit, in propietate: ſed tamen& Pater⸗& Spiritus S. non defuit Majeſtate. Idem, cum una fit divinitas, implevit quidem car- nem Chriſti,& Pater,& Spiritus S. Majeſtate,& non ſuſceprione. 37. Datum verd eil Chriſto homini, ſiye qua homo eſt, vel ſecun- dum humanam naturam Hivenaturæ humanæa, ſeu carni in perſonam 1⁸ 4- Paſumptæ. Non igitur ſufficit perſonæ eſſe darum, quippe quæ non eſt aliquid tertium preter ſuas naturas, oſtendendum igitur eſt Chriſto Majeſtatem divinam eſſe datam ſecundum humanam naturam. 38. Evincimus id1. ex apertà Scripturà, quæ eam oſtendit ap- pellatione carnis: Caro enim Chriſti eſt vivifica, Iohan. G. uia 9 2 eſt pro- ———. 120 DE PAPISM O eſt propria facta verbi omnia vivificare valentis. Dare igitur potu⸗ it prot Peurigita y F1. Et quieam manducat, habervira am æter- nam, v. 4S. Appe ellatione Sanguinis, I. Iohan. 5.v. 27. S. anguis jelu Chriſti Filii ejus emundat nos ab omni peccato. Particuld distin- ctivã, Ioh. 5.“. 27. Pater poteſtatemj udicandi dedit Filio, è, qnia,& ütenn filius hominis eſt. Voci igitur Filii Dei adler birur qi ſſit mortuos excitare, v. 25. Deſeriptionepartium, effectorum,& al hanann n hominis: Qufenitn Apoc. 1.y. 13. appellatur fi fliushomimt ejus deſcribuntur oculi, p pedes s, vox, dextera, os: Et de eo dicitur, uodambuletinm nedio cand labrorum aureo rum, hoceſt, Eccle- Harum. Et Apoc. 5.v.z. Chriſt dusLeo de tribu Juda, radix David,y5. Agnus ſtans tanquam oc ciſus, v. 124 lsdion 16 ſt, a aceip dere virtu- tem,& divicias„& ſapientiam,& fortitudinem,& honorem, Kgloriam,& benediction em, v. 13. Eromnem creaturam, quæ in coloeſt, lünper terram,& ſub terrà& quæ ſunt: e0, Ioh. 3.v. 35. Pater dedit omnia in manus filii. 18.„). u ſubjecta ſunt pedibus ejus. 39. 2. Ab incarnationis ſine. Chriſi naturam exequi oportuit oſficium ſuun Torn enim peccave- rat. Homo igitur ſatisfacc ere debebat. Sar fac ere verò infinitæju- ſtitie non potuit, nec infinitum XUεο pro O nobis pe ſi per unionem perſonalem divinâ potentiâ fuit donatus. Se- cundum divinam naturam habuit ab æterno infinitam virtutem, & omnipotentiam. Secundum eam igitur in tempore non ac cepit. 40. 3. Ex pocabuloru enaphafl-J Phil. 2. v. 9. dieit Apoſtolus iαεεοαα, ex gratiâ dedit, ſive d donavit ip oſi nomen, ſquodeſt fupta — 8 omne nomen. At ſecundum divinam Chriſtus habet per eſſem 1 tiaàm,& naturam Nihilex gratia. Quæi rur Majeſtas dixina com 4 petit divinæ natutræ 81, perte 3 Ea humanæ competit uM ultες& per aliud, nimirum perunior niisg gr rratiam. 41. 4 Audru,t Pe à: Hæcenim eſt infinita, fectiſſima mis mutationis exp ders: Ergo ipſa dat, non accl ni hil ipſi Carl addive. quo perficiatur poteſt: Alril Rmus non e altatur, ſed eneehd imi: Non excelſus, ſed caro excelſi. 4². J. A ſtatuum oppoſitione: Secundum quam nat turam Chri ſtus Chri weker nibetlerun dem untreter gibwdelcrb Nao al.Rh. waniolile tactei Kalt ſetteralado rhs Hötn⸗ un Deicolocm w romenot 1oy. Det chut Rocrans Kbel RLi da oltszherd. 11 ☛ an uis. Dare lznr r E, habetxumn 1y.27. Sag u eecato. Panal zudh 1— idedit Fllio,9g gi. IDeiadleidim 21 B mium, eſecam, 1t pellaturliwtm 21, 22,0s: Ftdecht- rot Ereorum hocqtä 0d n JudamdixDai n. anus elt accyxen „A* tudinem,&ur nem crearmtanm — leuunueuma Pen 41 4— X 11 III mall,d 1 8 1' d.( um ſecundumun umm: Homo erün 8 döstacete velon 8* o nodb'ts peuohhe 1 A Lr nann rentià fuit donm Ä- i 1 1“ A ault Lterno munan 448 4.„ taf m Sldu In tecpolel 111 Ser Bo hil. z. r.9.Glck en uod 14 11 44 pu nomen,guut 3 1b 4 Chriſtus habe 2 tur Majeltso 1 9 3 1 — 4- rpe 4.— 2 4 A9„ ld 1. Ea humanc tdh n..„ 118 gratlam. 4 8 1 votcl n! Eg p d 1 Cd — .100 e*— 8, AnP 1„ XCel aoee — m Ol 9' oent u 5 zecund 4 DispurArro VI. 121 Chriſtus eſt exinanitus, ſecundum eam eſt exaltatus. At qui exina- nitus eſt ſecundum humanam naturam. Ergo. Oppoſira enim ad idem ſunt referenda ſubje ctum. Conſideremus o portet vocabula, quibus deſcribitur exinanitio,& exaltatio Chriſti, Phil. 2. v. 9. 77 1.y. 20:21. Heb.I. v. 4. Nam reſpectu exinanitionis ſubiit mortem ignominioſiſſimam omnibuſque Angelis,& hominibus inferior eſt factus, ita ut non homo, ſed vermis dicatur, Pſalz2. y. 7. At re- ſpectu exaltationis ſupra omnem poteſtatem,& Majeſtatem eſt e- veckäs. E h. I.v. 20. Su Per omnia exaltatus, Philip. z. v.). Ad dexte- ram Dei collo catus, tantò melior factus Angelis, quantò excellen- tius nomen ſortitus, Heß..y.z. 4. Caput ejus eſtexaltatum, Pſal. 110.y. 8. Der paſſionem intravit in gloriam, Luc. 24. v. 26. Ad hoc Borenat reſirrexit; ut mottuis,&e vivis dominetur, Rom. 14.v. 9. De Chriſti divina natura hæc prædicare, eſt Arianiſmo bipatentes portas aperire. .43. 6. Alemporit notatione: Sunt enim divina illa dona Chri- foin tempore data, Dan. 7.y.13. 14. cap. 9. v. 29. I0h. 17. v. J. Ergo ſe- cundum humanam naturam. Hine ſunt can ones: Quicquid in tem- pore accepit, Chriſtus, ſecundum humanã naturam accepit, cui, quæ non habuit, ſunt collata, dixit Leo. Quxcung, Scriptua dicit zn tempore dn ꝗ. 2* — .„ 14,„. 1 4 1 Ae r.,„ ν οꝙ r„ ſe Th nih ile dé Chridtoiutelligenda Junt, non ſe undum Deitatem, ſed ſe- 442* 1 4 7 471 4 4* 22 7,, 4 ⸗5„ 7 3. 4. 88 n, Hunnehiha us 2 dixit Athanaſius. Non excelſus, ſed CA0 excelſi est exaltata. A ¼ 1612 non exaltaru. 5 42.— ala. Altißimus non exaltatur. Aſſumpti, non aſſumentis provectio eſt. 44. 7. Quare ſecundum divinam naturam Chriſtus dici- tux natura Dei Filius,& Patri εεμορνακαπ; At ſecundum humanam naturam per& propterunionem petſonalem conſtituitur Dei Fi- lius, Rom.. Unde de divina natura prædicatur participium ν de- numana pavdeov, Heb.1. Dameſcenus lib. 3.Cap. 17. Caro Domini, in- quit, locupletata eſt divinis actionibus, propter hypoſtaticam e- in ma0 bun unio 34 n. non paſſa eorum, uæ ſecundum natu- Pfoplla. as f errch Dar⸗ at Christo ſe undum bumanam naturam Seend, Gdona nontantum creata, ſed ctiam increata,& infi- nita. Evincimusid,). ab rbdors communicatione: öig S N 7* realitet aſſumptæ carni eſt communicata. Atqui Gtu s Asys non eſt quiddam creatum, ſed increatum, non dimenſum, Qz ſed 1 8 ö 4 B 4 3 1 4 1 4 ¹ 1 „ 1²² D2 PAP IS M O 1 ſed immenſum, unominatur ab aliis propriun, Ferðm nondreaa- Jes accidentale, neque ſimpliciter 910 0 39 eflentiale; ſeddrelaſt adJes limitatum edmν rdeus quod eſt naſci A Patre. Eiga quædam Majeſtas divina realiter aſſumptæ carni eſt Co cata. Propoiitionis veritas patet ex Joh.1.v. 4. Verbum carofr tum eſt, de quo teſtimonio dicit Cyrillas libt. 1. in inemmea 15. pag 632. Quum dicat: Et verbum caro factum eſt, nihil aliud 9 . ra hr rn dicit, præter quàm quod Filius Dei,& Deus natura homofacbus eſt. Et pag. 63ã³3. Hac maxime de cauſa ſcriptum eſſe ab Evange- g b . 7 ₰ℳ. † mMaXü liſta arbitror: Et verbum caro factum eſt, quod ex patte max 4 „ A mè corrupta,& unione Verbi vivificata 3 totilis reparattonem ſignificate voluerit. Damaſcenus lib. 3.(ap. 1I. Ipſa hPOitadls 12— verbi, inquit, facta eſt carni hypoſtalis. Et ſecundum hoe Ler bum caro factum eſt, invertibiliter ſcilicet,& cato verbum ihtiss mutabiliter,& Deus homo. Deus enim Verbum,& homo Deu propter Unionem ſecundum hypoſtaſin. Ildem igi rur eſt dicere naturam Verbi,& eam quæ in individuo eſt naturam. Daclatat dem Perſonæ unitas: Eſtenim Chriſtus unus Dominus, 1. Corsd » v. 6. Per quem omnia,& nos per ipſum Matt. 23. v. 10.2. Cor..helt. 4 4 4 4 r e c. II. v. 3.1. Tim. 2.v. 5. ph. 4.v. 5. Inus verò eſt nò per eſſentiã, nespes ‿ ge— 4. 5. 3— 8 Aonell paraſtaſin ſed per unã hypoſtaſin, ut in Epheſino,& Chalcedonel conciliis eſt definitum. Arguit idem carnis humanæ in perlonam 8 Nys affumptio, quia in illocalem rs ⁴αᷣνμ ινπσνυ eſt affumpt:, — 4 4ℳ— e.— a4⸗ natura Chriſti r X&oꝓ&να συιι⁸ςασσ eſt facta. Et ni ita eſſet, carod ſumpta eſſer meréè naturalis. „ 1 4 ℳ2 — 3 1. 5 24.„ 1 48 410* 46. 2. Ab unionis hypotaticæ neceſario effecto, quod esi id mattem communicatio Nam Erangelisla Iobannes Unionem löhe ſtaticam declarat idiomatum divinorum communicatione. E 2. ⸗ 3„** 11441 4 4. g0 divina idiomata realiter aſfumptæ carni ſunt communicat⸗ 4 ..—.„. ⸗ VI- Verbum, inquit, caro factum eſt,& habitavit in: obis,& dimus gloriam ejus, gloriam quaſi unigeniti à Patre plenum gratiæ,& veritatis. Quæ verò Majeſtas per carnem ſeſe ita 63 eruit, ut viſa fuerit, illa carni aſſumptæ fuit communicats- Non videbit me homo,& vivet, dicit ſehova Exos. 33.1e9 Jn Augu- Antlineit 1 5* riutem, dt C nes, nil pel Wekes cmn g. Gbo füh inomens dur kect( 1 , K f uconfteang, WPihlva. 4..4 Tädes kda dneſdoadene ſ dlorata 4, 4 Rpln ha 1* (hifp Tia, dee. ntlagh ae Kyr 1 abhinaen Wecgern ct, u llodn 6 ddeäldr d Aepir † 4 dun 1d,Lro⸗ K . do * dn 4 1 D iie dadade de S 9e Mlaoed Meng A , 4 „ 0 verüm tonuns ird le niiale; bün. qd mſci Dan 1 lul ar carni eft conm J* 14. Verbuncni CI nhr. 1. in ohamm. m.. Kumel, uülla 1, I Asnarura homoti auf t ntum elle h Uu du= quod expanen triſ totius fepunt 81 lpla bypolult A= r ſecundum ar t[d& ‚X caco vetbunt en! arbum,&homwl oſd graldem igtn chas i n Knatufam.Nu hrit ³ nus Dominn Pld m. 3lounn r noͤpetellentim urt Aulnos&(hir⸗ m dEs humanænn het nAb’mam dt 4 51 compoſta „c—ca. Etmincllnd . „ do, Gnt cA Alario Jſeln,hu uuec e Dohannes Ulim 1 n communeih IV 1 g urdr calnl ſont comn⸗ 4= in nod- „P bhabitavtt ¹. 1 Dare 14 d 4 zenlt migenl DisrorA rlo X. 123. Auguſtinus dicit: Vidimus divinam Majeſtatem, per ejus huma- nitatem. Et Chriſoſtomus, Divinam gloriam neutiquam vidiſſe- mus, niſi per conſortium humanitatis viſa eſſet. Dei enim Majeſtas cum ſit immenſa, non niſi in objecto corporeo videri poteſt. 1 47. Gloriam immenſam intelligendam eſſe docet Evan- geliſta, inquiens, gloriam tanquam unigeniti à Patre.] Arguunt effe- cta, quæ fecit Chriſtus non aliena virtute ut Apoſtoli, ſed pro- Pria, Ack. z. v. 14. Arguit piorum confeſſio: Omnis enim lin- gua confiteatur, quia Dominus Jelus Chriſtus eſt in gloria Pa- tris, Phil. 2. y. I. 48. 3. Ab aſſertione Paulina Col. 2. v. 9. Omnis plenitudo Deitatis habitat in ipſo corporaliter: Aſſumptæ carni attribui- tur perſonaliter tota Deitatis plenitudo. Ergo& omnia Deitatis idiomata. b 49. 4. Exloco Johan.3.y.3 4.35. Nom ad menſuram Deus dat Spiritum: Pater dili git Filium& omnia dedit in manu ejus: Cui verò datur Spiritus ſine méfurã, ut ex illà plenitudine credentes accipi- ant,& vitam æternam habeant, illi dantur dona Spiriters immenſa, hoc eſt, Spiritus redundantia,& plenitudo. Atqui Spiritus datur Filio ſine menſura, Iohan. 3. verſ. 34. Ut ex illa pleneu line creden- tes accipiant, Iohan. I. y. 16. Et vitam eternam habceant, lohan. 7. r.36. Ergo,&c. SO. Cyrilus lib. 2. in Iohæn. c.7 2 ag. 668: dicit: Attentifſimas modoò aures præbeas, ut rurſus mirabilem Baptiſtæ doctrinam no- biſcum admireris. Nam cum à Deo miſſum eſſe Filium dixerit, Deiqne verba loqui Chriſtum aſſeruerit: quoniam verba hæc Prophericę quoq; dignitatiaccommodari poſſent: Per ea quæ mo- do dicit longè à Pro pPhetis Filiũ ſeparat. Et uno hoc ſigno, immen- lam eſſe differentiam inter homines& filium oſtendit. Impoſſibi- le namque, inquit eſt, ut qui menſura Spiritum acceperunt, aliis eciam illum largiantur: Nunquam enim ſanctus vir alteri ſancto Spiritus fuit largitor, ſedomnibus ex amplitudine ſila Filius largi- tur. Non ergè ad menſuram dat, nec ut illi, menſura& participa- done, Spiritum habet. 1 4 1 1 4 4 4 1 4 n 1 1 I 1 8 1 8 1 1 11 1111 1 11 424 DI PAPISM O S1. 3. A deſcriptione gloria in tempore aſſumptæ tarni daseu Majeſtas, gloria,& poteſtas comperit ipſi De„8e— r eiiſ mè Deitas probatur, illa eſt Majeſtas, g orin ole— a creara. Arqui Majeſtas gloria,& poteſtas Per8 Propieta nionem perſonalem aſſumptæ carni dara Lomperit ipſil 9 A. ea Deitas firmiſſime probatur. Ergo. De Poteſtate abitur 14 27 13.14- Matt. 28.y. 8. De gloria Ioh. 1I. v. 4. 2. Pet. 1. v. 17: 4500 z.Y.l2. Ioh. 2.v. II. Heb. z. y. 7. Pſal. 8. v. 6. 1 enn loß w eh 52. In primis conſideratione dignus eſt locus Ioh 17. y.j. bui abud te antequam hic mun- Glorifica me ea gloria, quam habui apud te ante quam 3— ..17 n Patrem ab æterno dus fieret: Quam igitur gloriam Filius apud Patrem 25 nad 10Tlale! habuit: Propter quam gloriam eſt Filius Dei: Quæquè g na manifeſtat per divina miraculazilla eſt gloria non creata,ſe lince 8. Ire Al 6 ata. nõ dimenſa, ſed immenſa, nõ finita, ſed infinita. Atqui taliselt 4 2..— ore Ergo&c. gloria, quæ obtigit Chriſto ſecundum carnẽ in tempore. Ergoss ... 72 9„ 8 1ʃ 5 Itur 53. Petit Filius glorificari ſe apud Patrem. 6 lori fican in etit ſecundum carnem aſſumpram. Nam licer Chriſtus glorit catus reſpectu Deitatis dici poſſet, quatenus ea hominibus inne en ait glorifcari reſpectu Deltatis tuit, non tamen apud Patrem potuit glorificari reſpectu he din ſuæ, quia cum Patre ſemper eſt,& manet in eadem glorla& M — naunrianis omnia Operatul jeſtate, cum eodem ctiam in ſtatu exinanitionis omnia op crame 8 3... 4— IVIIIA1 Ioh..v. 7. Habuit hanc gloriam, nimirum ſecundum diwirs .. 4 1 5 p Sn aule⸗ naturam antequam hic mundus eſſet, hoc eſt, ab æterno: We .. 1— E ſt Cumaul quid enim fuit, antequam mundus eſſet, æternum eſt. Cun 3 ſecun 4ul temillam petat, ad humanam eam referimus naturam, Aum quam eam habet ex gratia,& non ad divinam, ſecundum qua eamhabernon ex gratia, ſed per naturam. Cyrillus dicit lid-. 1 hanuem cap. 7. pag. 975eAd ſuam gloriam Chriſtus redir, quama homo quaſi non habens petiit. Ibidem: Gloriam ſuam, qpale per habet, ut Deus, ut homo petiit. Nec quia gloriæ unquam pio 9 1 a 1 17881* expets fuit, hæc ab co dicũtur(nunquam enim De — 1 4 8 8— 4.. 4—— 8 14 gu L 1 ac Deus verus dignitate caruit ſua) ſed quia in glorla nc b 4 * 4— 6 7T 14 S NoleDal⸗ ſemper adeſt, ut Deo, proprium templum reducere volebat: u 4 1 1„A .... nonnihll dedecoln verò ipſe cum propria carne, propter quam nonnihil e . T..*„.. Q. 1 5 ſnam rediit. in hac accidiſſe vita videbatur, in cœlos& in gloriam ſiamð. 4 nicarionufu ν ₰ 1 1.„„. 2— 232 211( 54. lemevihclinus ex znca: nataonus G& Comnilan r 4 9 . pri 2 2 4 3 Nan ſne ſeal manam naullal dtenponuſe wclmee ttcommunic ſ. Den nianam Calvit roxedcn, otnil dnd awvnne andüpraeti ſ6. Na arnaruns.N lrbitur dxen depleniraineg rigrurte uneanleäen lchnoſ wnejcs.ha raceſch br neuo 1 MhJ tlärge one J KDgh Aha „ 1 ſelct Vhtatamij iang 2.,Kex mimm a m K& boteten 9 ☛☚ bet, R ptogte da E.derit ipliDeo b. E ate agteord, JI4 l. y. 17. HDas h 1 d Erittlocs hh n * A„ 4. gn 1t atequam ien 1 rnon creataſcähl , Ara nh anira* nfnita.Atquldi reomnar Pran ᷑ intempole El 3 454 Sem. Gloctheang 1 licet Chritwal m. uu licet nitu 4* — am f 1 2 eA HOmnlbbl 2— af 84 l — 1Ons Omndh ——— * — — — 4 y GG' Im lecuncumd. 1 e 4 Le t. 40 Pelten 4 4„. . 1 1 =xteinumell- d —„ e — U aatulall,l d. 4 1U5 llat 2(cconc 1 nam, ſcchnch luw duir hl 3 — arÄ' (= oriam milt nem deſcribunt per idiomatum communicarionẽé. ſtatus exinanitionis,& exaltationis inſpectio. DrseurATTIOo VI. 125 Nam ſine reali infinitorum donorum communicatione per hu- manam naturam non potuiſſer perfici opus redem ptionis:Sòs enim id Rerpouuſfet„neceffarium non fuiſſer, ut ipſe Filius Dei car- nemaſſumere humanam. Carni igitur aſſumptæ Majeſtas divina eſt communicata,& increata idiomatata data. 55. Denique idiomata divina carni Chriſti eſſe commu- nicata in Calviniſmo evicimus in Pecie a communicatâà omni- Potenrtiã, omniſcientia, Apoteſtate peccatum remittendi,& judi- candi, à virtute vivificandi, à cultu adorationis, à communicata omnipræſentiâ.. 56. Data eſt Maiestas carni Christi,& inſinita dona in momento incarnationir. Nam 1. Dan. 9. v. 24. ubi tempus incarnationis de- ſcribitur, docetur tum ungendum eſſe ſanctum ſanctoruni nem⸗- pe plenitudine Spiritus S. ad menſuram, Eſai.I. v.1. 2. Iohan. z.v. 4. 2. Eſt igitur idiomatum commnnicatio neceſſarium,& immedia- tum conſequens perſonalis UInionis Docet id Evangelista lohan- nes cap. I.v. 4. Verbum, inquiens, caro factum eſt,& vidimus glo- riam ejus. Unde Theologinonnulli tanquam à poſteriori Inio- 3. Arguit idem Nam exinanitio eſt Majeſtatis divinæ non uſurpatio,& quaſi Ooccultatio; Exaltatio non eſt novæ cujuſdam gloriæ& Majeſtatis collatio, fed ejuſdem Majeſtat is& gloriæ, quam per Unionem hypoſtaticam Chriſtus ſecundum cainemacceperat,& propter officium Sacerdotale n5 uſurpaverat perfecta& plenaria uſurpatio. Exaltatus eſt Chriſtus ſecundum carnem& in Unione,& in glorificatione: Illic quoad divinæ gloriæ poſſeſſionem ſeu quoad ærijew; hic quoad plena- riam uſurparionem ſeu quoad ꝓeεπern. 4. Arguunt effecta: Nam in mediâ exinanitione Chriſtus manifeſtis ſæpe oſtendit argumé- tisin carne ſua M ajeſtatem divinam habitare, ne quis totalem fin- geretabſentiam E. G. miraculis manifeſtavit gloriam ſuam, Io- han. 2. v.II.— F. Denig, infinita attrihuta carni Christi ſint communicata realiter quid em,;, ſed non phyſicè, non eſſentialiter, non accidentaliter; ſed perſona- diser. Nam divina efſentia in Perſona r XAdys eſt communicata R carn, ——— ———— —— 2 —— 3 8„. 8 8 4 8 5 4 6“* 1 4 — 3 3 4 8——— 7 4 1 Lee 4— 1 3 3——— 126 DEPAPIS M G carni. Ergo& ejus attributa. Et.„G. aſſumpſit carnem inuni- tatem, atque uoεruvlas ſuæ esiorc. Evéxit igitur eandem in Aoivuriaν ³νεϑe‿‿νμeτνυνHinc dixit Nacianzenus. Qualis eſt Unio, talis eſt communicatio. Atque Unio eſt perſonalis. Ergo. 38, Queſtio quarta: Anpræſentia diyina tarni Chisti realiten fit communicata?. 59. Reſp. Quamyis Pontificii, non aliter ac Calviniani, ipſius majeſtatis divinæ, ac nullius divini idiomatis admittant c- municationem realem; attamen, reliquis fere miſſis„opponumt ſeſe communicatio ni præſentiæ divinæ, ſeu ipſius omnipræſentiæ. Bellarminus ſcribit lib. 3. de Chriſto cap. I1. p. 87. De Ubiquitate eſt dr- ſputandum, velpotius ipſalbiquitas eſt deſtru enda. Et cap. I pag. 50. Licet alicubi ſit Verbum, ubi non eſt humanitas, tamen etiam ibi Verbum eſt homo, quia verbum ibi exiſtens ſuſtentat humani- tatem ut ſuam& propriam licet alibi exiſtentem. Quemadmo. dum anima rarionalis in pede exiſtens unita eſt cũ capite,& infor⸗ mat caput licer caput ibi nũ it ubi ſunt pedes. Staplet. par. ⁊. printn pisrum doctrinalium exolic. 95. pag.24·Chriſtus, inquit, in quantum homo eſt, divinitati inſe parabiliter cõjun ctus, ubiq; non eſt, ſed in cœlo addexteram Patris ſedet, inviſibilis,& in hoſtiâ ſacrâ inviſi Bilis ſub Sacramento continetur: Et hoc, quia ſic iple voluit, ſic ipſe ſtatuit. 1 60. Contra carni Chriſti realiter, præſentiam divina m eſſ cõmunicatam oſtenſuri, idq; aſtructuri præſupponimus, cotpès Chriſti non conſiderandum eſſe rantũ ratione quantitatis, ſes et⸗ jam reſpectu Unionis. Proinde conſideratur illud primò, urns. turale,& nobis ſimile excepto peccato, Heb. 2. Phil.z. Secundo,u . 4. 6„ 4 0. glorioſum, 1. Cor. 15. Tertiò ut corpus majeſtaticu mh.e. ut oorpus Filii Dei unitum reπ&△⁴ϊρρ ᷣꝛ‿em lend, Ioh. I. Præfentia igitur divina- adſcribitur carni Chriſti non ex naturæ conditione, ſed ex umolms beneficio, atque ita non actu naturali, ſed perſonali. Quarto ne gamus talem ubiquitatem craſſam, qualem Jeſuitæ fingunt, imo ab appellatione ea ſumus alieni. Quintò occaſionẽ controverſiæ, hujus de communicata divinâ præſentiâ notamus, quæeſt, nõ no vitatis ſtuüdium, ſed veritatis deno Zwingliani n. oppugnanteès * ta⸗- realem corporis Ppræfentiam in cœnà negarunt non tantui volun 4 tem mſedetiam„ obuötuttonts I wina carn 6l In 00 rurs polte 2. Alpu nuchimleum KnplerKqmi vorlb ct da beadcecle nlo ommuar ekerraonnd, Aanalahn mn t uwh duatlebamn dp Lanne dorn begrutn reaſti luun dn dibeuede tethan 4 1 V dari cdrneminn 5 3 A 1 ¹ . 8 t itur emnten eiuns uls el loetg Slis Ergo b nnutt mi Chäihna fici,1 erac Calina Grini usadmirm rigu* nills, opher d eeSomnipteen 11). J lMaun Welt 4 t nda.Rtcan, noneltſ En ditas ramel mibich eluſtentarhurr Uibi esi um m. Quemaa ſtensun*0 cücapite&n àluntp ktchlet. M.ag 4.Chrl= aqpit in qpu ercöſumg diqjnanct vilibili eihoſtäſacti Et hô& afcciplercu aliter, ntiam dirire uccu 1— pponinubd . antüch*☛ equenrinde conſidi.* lluch lini⸗ 3 cato,— Phila Koni e, loh Tfentjalolule urr tione ſcdelg aturx onali. CE urali, tſoml. E 44 ſeluite 1 1,90— 5„. ro6 9 e üontce ind Wu d amuS,Cllec b univerſo orbe Eccleſia mandatum daba rous ticument 111 1 D esrurArroe VI. 127 tem, ſed etiam potentia m. Illam igitur oſtendit D. Lutherus&x ver- bis Inſtitutionis, hanc ex Articulo de Perſona Chriſti. Majeſtas e- nim divina carni Chriſti eſt communicata. GI. In confirmatione porrò ipſa ad tria eſt attendendum, ut ſunt rà poſſè, velle& eſſè„qua de re egimus alibi. 6 ²½. Argumentum verò pro aſſertione veritatis primum pe- timus ab impletione omnium: Eph.j.y. 2z. Chriſtus omnia in omnibus adimplet,& quidem ſecundum cam naturam, ſecundum quam ex mortuis fuit ſuſcitatus Pph. 4. v. 1. Qui deſcendit, idem ipſe eſt, qui& aſcendit longè ſu Pra omnes cœlos, ut omnia impleret: Qui verèò omnia inomnibus adim plet, ille à nullo abeſt, ſed verifſfima Præſentia omnib. adeſt. A tqui Chriſtus omnia in omnib adimplet. Ergo. S lapulenſirin Epist. c.A. Corpus Chriſti, inquit, cœlũ,& terram implet. Eſt n. ubicun qᷓ Verbum eſt. Nam Verbũ caro factum eſt, ne catne, neq; caro illa ſine Verbo. onibus diyinis, Mauth. 8.. 20. Ilbi ſunt um in medio eorum. Et Matt. 2 8. v. z0. Ecce ego vobiſcum ſum om nem ſeculi. Chriſtus viſibili converſationi fi mi ſolationem ſuis reliquit„quod nõ fuhducere velit. Tertiuan a complemente promifionũ divinarum, ex Mar 16.y. 20.] pſi prædicaverunt ubi q; Domino coo perante,& ſer- monem confirmante. Ex dulcifſimis his promiſſionibus ita argu- mentamur: Qui tunc tem Poris diſcipulis aderat, cum illis loque- batur veritatem ſuæ humanæ naturæ oſtendebat, de colligendain t, ille ſuam præſentiam Ptomittit. Atqui tota perſona, totus Chriſtus conſtans divina,& humana natura diſci pulis ſuis aderat, viſibili modo cum ipſis non amplius converſaturus, collocuturus,& ipſis cohabirtaturus erat, Xc. Ergo. 64. Quartum ab illocalitate dexteræ Dei&ah eius ſeſßßione, ex Pſal. 1Io. v. 1. Dixit Dominus Domino meo„ſede d dexteris meis, 1. Cor. 5.y. 25. Oportet illum regnare, donec ponat omnes inimi- eos ſub pedibus ejus: Qui cunque verò regnat ad wodum dexte- ræ Dei, ille regnat non abſens, ſedpræſens. Atqui Chriſtus ſecun- um humanum naturam regnat. b ad modum, non mun dani Princi- 1 1 F. A 1* F0 3 2 ⸗ be Pis, ſed dexteræ Dei. Ergo. R 2 65. Quin- 4 1— 8 4. 8 31-- 4— 8 1 . K . 4 8— . ““ D 1 PDA PIs M 65. Quintum à religioſo inyocatinni cultu. Quem religiosè invocemus, illum nobis eſſe præſentiſſimum„ audite gemitus no ſtros, nobiſque ſuccurrere poſſe, credimus. Atqui totum Chri⸗ ſtum, Deum,& hominem religiosè inyocamus. Ergo. Major eſt eſt certa: Non enim inabſentem dirigimus preces noſtras. Bellar- munus dicit Tom. j.lib. I. de Sanctorum Beatitudine cap. 20. Quæcodem tempore fiunt in diverſiſſimis locis non ſufficit celeritas ſed re- quiritur vera ubiquitas, quam nec Angelorum, nec hominum Spiritibus covenire credimus. Minoris veritatem oſtendimusex vaticinio Ea. 1.II.v. 20. Radicem enim jeſſe deprecabuntur gen- tes. Secundum quam igitur naturam Chriſtus eſt radix Felle, ſe- cundum cam eſtadorandus. Arqui radix Jeſſè eſt ſecundum di- vinam naturam. Ergo. Complementum hujus vaticinii habemus in Magis. Deinde ex vaticinio Pſal. 71.9. 5.9 Nam ſecundum quam naturam Meſſias eſt Leo de tribu Juda, rex David,& ſecundum 128 quam eſt agnus mactatus; Secundum eam eſt adorandus. Atqui, talis eſt lſecundum humanam naturam. Ergo. Arguunt idem: pertiſſima Scripturæ teſtimonia. Nam in Chriſti Dei& hominss nomine flecti debent omnium genua,& omnes linguæ oontiteii eum debent Dominum ad gloriam Dei Patris, H ehr. I. v. G. cup. 4.r. 15.16. Philip. z. v. 9.10. 11. EIgo eundem religioſo cultu debent in- vocare,& adorare, Rom. 4.v. 1I. ai. 45.v. 2z. Arguunt idem exem pla, Ioh. 9.v. 8. Matt. 0. y.z 0O. 1oh. 20.v. 28. Matt. 14.v. 30. Athanaſius dicit Orat.. contra Arrianos, non adoratione dividendus eſt Chrr ſtus in Deum& hominem. Et lib. de incarnat. Vnigen. cap. 26. Vna Aareeio colendus eſt ubique. Quare concilio Oecumenioo. ana- thema dicitur ei, qux non una adoratione Deum verbum mcat- natum cum ejus carne adoret. 66. Sextum idem evincimus à Maieſtate divind,& infiitu lmi carni aſſumptæ communicat i, de quibus egimus in antecedentibus Nem asox ε᷑εοα ipſi eſt data, Matt. 28. v. 8. Ubi propter aea. eauν᷑r univerſalem excluditur particularitas. Mee⁴ναυιις feu ditt- butio P otentiæ ejus eſt deſcr ptio,&non limitatio: Nam tam l⸗ tè patet, quàm cœlum& terra. Seu extendit ſe ad cœleſtia; tellt ſtna,& ſub terranea, PhNipp.2. v. 9. Et quidem in hoc& futuro 6 cul S Notavim au l 4.) F. 59 1hnLML2. ononemeſttt Wwtialatiſü Kcnconfeccur 68. Ocha ncerracadir lbeir Vilhe Nochneidenat Roeptanwſe 6e. Hf mhenethis netiſenm. 1 mäloren Va Ceunaa d dh ethen e * Aulta. Cn da m, audic ge 4**. Atqun dormn. Gm. Ergo. le Er htecesnolda 36 necch 2o Qun 5uficit celeiitn E dorum, nechan ul Seritatem oltendu - E alle deptecabum 2t— ats et maäufi 0 at leite eſtſeanan ej zmn hujusvarichühn .1 9 Nam ecmäm 1 tex David,&tm dd: m eſtadoranch.! ud Es Eigo. Arguumi Iran Chuiſti Deihm ed s omnes lingleen KDatris, Helran u teligiolo aäluchr 4. Arguustiüe 1. Natt. o 1Ar done dividenäudh 4 urnat. Tnigen hah ad Eecilio Oecumenu 1e ooe Deum cen „aal 45 d laxemnün, U« 5 1 an v. d. Ubiplopie 4— laritas. Metdun on lim o: MW 4 6 ndit ſe ad ee 1 auidewinbo⸗ 4 A 4b 4— 2— DisSPurArre VI. 1²9 eulo. Notavimus alib πν*τιο is Eesαςη, uæ eſt facta voce u- vauswc, Lu. 4.y. 36.Cap. 9.p.l. 67. Seprimum, à verbis Inſtitutivnis cenæ Matth. 26. v. 26. Mar. 14.. 22. LuG. z 2.y. 19. I. Cor. II. v. 24. Quodenim corpus pro nobis in mortem eſt traclirum, illud eſt præſens in facra cœna. ⁴ tqui cor- pus ex Maria virgine natum,& nonex pane ttanſmutatione Pon- tiſicia confectum pro nobis in mortem eſt traditum. Ergo. 68. Octayum ab exemplorum inductione: Præſentiam enim hanc extraordinaria diſpenſatione ſæpe diviſibiliter Chriſtus ex- hibuit: Viſus eſt Apoſtolo Paulo, in via Damaſcena„ACt. 9. E 22. Noctu eidem aſtitit in caſtris,& cum ipſo eſtlocutus, Act. 22. v. 4. Et Stephanus vidit ipſum ad dexteram Dei, Act. 7.v.55. 69. Cyrillus 1gitur dicit in lohannem libr. 4. Cap. 12. Ani- madverte rurius, unum eſſe Chriſtum, non duos, ut nonnulji te- meré aſſerunt. Animadverte, inquam, quia ibique poſt incar- nationem indiviſibilem ſe eſſe Oſtendit. Idem lib. 12. in Iohan. c. 32. Quatuor, ait orbis partes ad ſalutem redu ctæ, indumentum ver- bi, id eſt, carnem ejus im partibiliter inter ſe partiti ſunt. In ſingu- los enim partibiliter tranſiens unigenitus,& animam atque cor- bus Sorum per carnem ſuam ſanctificans, impartibiliter„atq; in- tegre in omnibus eſt: quum unus ubique fit, nullo modo di- viſus. 70.. Quæſtio quinta: An Chrislus jit mediator noſter non tan tum ſecundum humanam, Jed etiam ſecundum divinam naturam? 71. Reſp. Periculose& impiè loquuntur Pontificii de of- ficio Chriſti. Nam ſolum unicum& propitiatorium ſacrificium, reor,& redemptionem totam, atque plenariam pro peccatis noſtris efſe negant: Sanctorum etiam merita,& propria no- ſtra opera requiri ſtatuunt: Primam promiffionem Evangelicam, Genej. 3. verſ. z. ad Mariam accommodant. Sed de his ſuis age- mus locis.* 7²2. Deinde, Srancaro, quibuſcunque etiam coloribus ſu- um errorem pingere ſtudeant) ſubſcribunt, ſtaruentes, Chriſtum noneſſe mediatorem noſtrum ſecundum utramque naturam. Bel- armiuus ſcribit lib 5. de Christo cap. 1 Eſt ſententia, inquit, commu- mt(atholicorum ipſum quidem Mediatorem, ſive,(ut Theo- 3 logi —— 8— 330 D DPAPILS' M G logi loquuntur principiũ, quodo perabatur opera Mediatoris, non fuiſſe Deum ſolum, vel hominem ſolum, ſed utrumq; ſimulh. e. verbum incarnatum, ſive Deum inhumarũ, principium tamẽ, quo illa opera Mediatore fiebant fuiſſe naturam humanam, non divi. nam. Et c.z. Probandum eſt, inquit, ſolum ſecundum naturam hu⸗ manam Chriſtum fuiſſe Mediatorem, ſi ſermo ſit de principio for- mali, non de ipſo ſuppoſito- 73. Erroneum verò& impium, h. e. ſtatutum Pontificiorum: Canou n. concilii Chalcedonenſis ſic habet: In officio utraq natura agit, quod ſibi proprium eit cum communicatione alterius. Quare Chriſtum non tantum ſecundum divinâm, ſed etiam ſeeundum humanam naturam eſſe noſtrum mediatorem,& quidemut principium quo. probatur, acauſa finali. cur Chriſtum Deum eſſe oportuerit, ni⸗ mirum ut παοσ‧ ſeu pretium pro peccatis æquivalens,& ſufficien, eſſet, ac molem iræ Dei,& pœnarum ſuſtineret, mortem, Diabo jum, ejuſque opera deſtrueret,& æternam nobis juſtitiam acqul- reret, loh. 1. v. 29. Heb.. v. 14.1. Tohan. 3.. 8. Dau. 9. ver. 24. Authorigi- rur vitæ interfectus eſt, Actor.3. v. 15. Deus ſuo ſanguine acquiſivit Eccleſiam, Acter. 20. v. 28. Reconciliati ſumus Deo per mortem Filii ipſius, Ro. 5.verſ.- 0. Ipſius Filii Dei ſanguis emundat nos4 peccato, 1 Ioh. 1. v.7. Hing ita inferimus: Juſtitiæ Dei ſatistacele, iram Dei pacare, meritum pro peccatis æquivalens præſtare, no- biſque æternam juſtitiam acquirere. nequid α5ενσσονν quoddam fr nitum. Arqui ſolius humanæ naturæ eεu eſt finitum. Ergò, Xc. Et per conſequens divina natura egit etiam ut principium quo. Pretium infinitum gertè infinitam præſupponit cauſam. 74. 2. A jine incarnationis filii Dei: Filius Dei propternos homines,& propter noſtram ſalutem deſcendit de cœlis. Secun- dum divinam igitur naturam eſt etiam noſter mediator- 75. 3. 4A deſcriptione ſummi noſtri Sacerdotis, Heb. 4. Habemus ſummum Sacerdotem, qui penerravit cœlos. Et Hebr. 7. Sine Px. tre ſine matre, ſine genealogia. Ex effectis igirur his colligirnus Chriſtum etiam fecùndum divinam naturam eſſe noſtrum mè diatorem. introſpicere debet corda invocantium, exaudire invocantès . 4 2 4 N 1 1 iſer 76. 4. 4Ab officio Mediatoris: Nam ſummus noſter Ponthe- di 2 ar⸗ Were veram micanumæ tu Prgo C 7. 91b peaa Diecic tenonettme ri gedindtd methumand N. G. deChitmme üpile taun ms ingu. gtlonem dum teüeniang ſani ephe noneadöe nüranfnn müteu R bs b mn h u 1 ¹1 di era Mediunt, olu— utrumgh lin dum incipium ti uus umanau a lol t dum natuln I, dſitde püincht b 44☚ dtum Ponrifan ndet nicig utrag um dond au. Qunte(w cd aſceundumlun „à& u⁵ mut princiyim tum zm n elle opona ccca& auivalers, Klihi um. eret, moctem rreſ t aobisjaltiumi 3.☛ 1u..yer.24 Alh „. le uoſanguinean nci iunus Deopetm li=mguis emmnän erin uſtitie Deibit ccal u Vivalens pretu erd? uit Wrbe Gqüode atu For eſt Hninm 22ee r tamuhn nit. ælupponitcuim il= Füus Dame 4 endi decclb ti aoſter mecum, * Leruuis Ruthe ra 1os.Ethel 11 ds grtäah 1 3 gr vobw turam Glle nd lummus vok 1— 1 Focldt c1 auditen DisrurArro VI. eernere veram invocationem„& umarcanum æterni Patris. Hæc autem ſingula com petunt naturæ divinæ. Ergò Chriſtus ſecundum h 77. 5. Pia igitur vetuſtas opera Mediatoris nominavit 9e- adeaud. Piẽ dicit Auguſtinus lih. dec trix eſthumana divinitas,& divi na 78. Qmeſtio ſexta: An Chriſtus ſibi etiam aliquid meruerit? Reſp. Chriſtum operibus, ac laboripus ſuis etiam ſibi aliquid ac- quitiviſſe ſtatuunt Pontiticii: Bellarminus lib..de Chriſto cap. 9. Di- cimus, inquit, Chriſtum meruiſſe ſibi illa omnia, quæ accepit poſt paſſionem ſuam. 79⸗. At verd ſeribir C illus lih.i inlohan. ap. 25.„a0.98 6. Per n Chriſti, in quantũ legi ſe ipſumſubjeci t, quamvis legis author eſſet, benedi ctio, ac vivit catio, quæ per Spi- penetravit naturam. Idque confirma- .4.s. kbi venit plenitudo temporis, ctum ex muliere, factum ſub lege, ut Qui igitur erant ſub lege, illis aliquid promeruit Chriſtus. Atqui nos homines eramus ſub lege, non ipſe, quia eſt Dominus Legis,& Sabbati, Marth.2. Mart. 2. EIgo. 80. 2. Afine ſuſceptionis offici. Propter quos Chriſtus venit in huncmundum, Propter eos legem implevit. Atqui non fru- ſtra, Matth. 5.p. I7. non propter ſe, ſod Propternos homines venit inliunc muudum, Pſai.9.y. 6. Pſal-0. y.1O. Heb. 10.p. 7. 10. 3. A re- matione indigentie: Nulla enim re Chriſtus pro ſua perſona in- digebat. dr. 4. Quodim poſſibile erat ELegi, in „Deus mitrens Filium ſuum in ſimi- Deiimpoſſibile illud rion pro ſe, ſed nem non ſibi, ſed nobis miſſus,& da Atqnid promeruit. ——— — 13½ D2 PAPEISM G 32. Quæſtio ſeptima: Num Christus ſolus animã deſcenderit at iuferos,& quidem eum in jinem ut Patres,& reliquos pios liberaret ex Limbo? 83. Reſp. Conſentiunt proteſtantes& Pontifici de reali Chriſti ad inferos deſcenſu: Ab utraque enim docent parte Chii- gumrealiterad inferos deſcendiſſe; At diſſentiunt de natura,&de ſine deſcenſus. Solam animam Chriſti ad inferos deſcendiſſe ſta- tuit Bellarminus lib. 4.de Chriſti animã cap.12- Et quidem eum in fr aem ut Pattes& reliqui pii Ex Limbo liberarentur. b 84. Verùm fimpliciter credimus, quod tota perſona De- us& homo poſt ſepulturam ad inferosdeſcenderit, poteſtatemq inferorum everterit, idque his fundamentis evincimus. 1. Aui eſt natus, paſſus ‚mortuus,& crucifixus, ille deſcendit ad inferos: Atqui totus Chriſtus eſt natus, paſſus, mortuus,& crucifixus. Er. go totus Chriſtus deſcendit ad inferos: Et per con ſequens nou rantum anima: Nam non duo fingenda ſunt ſubjecta quorumu- num attribuatur reliquis articu lis, alterum foli deſcenfui Chrii ad inferos. 2. Actiones& paſſiones ſunt totius ſuppoſui, ſeu perſonæ. Atqui deſcenſus Chri ſti ad inferos eſt actio,& quidem rriumphalis. Ergo totius eſt per ſonæ,& non ſolius animæ. 85. Finis deſcenſus Chriſti ad inferos, quem nominant& aruunt Pontificii eſt fictitius. J. Nam ſeriptura neque nomen, em Limbi Parrum habet. z. Sancti in manus Domini conr 2 e 2« 12. piritus igitur redi 1 1 nequer mendabant Spiritum ſuum, Pſal 31. v. 6. 3.Sp ad Deum; qui dederarillum, Eccleſ. 2. v. 7. 4- Juſtorum igitu mæin manu Dei erant, Sap. 3.v. I. 36. Verus verò finis deſcenſus Chriſti ad inferos primusel ut ſe Dominum vivorum,& mortuorum ostenderet, idque prædixit r vid Pſal. ο.v. 3. Damaſcenus lib 3. cap. 9. accommodat huc ſenten⸗ tiam Apoſtoli Phil. 2. Ut ipf omne genu flectexetur cœleſtium terreſtrium& inferorum. Secundus eſt, fingulare Eccleſis hontun Ggratia, ur gtatia vicboriæ, Oſeæx 13-v. 4. 1. Cor.) 5.v.5. Gratia col — ani- 4. ferni infultbus ratut ſoſationis, nimirum ut conſolationẽ Diaboli& in Ar pavoribus opponendam ſuis exhiberet, Rom. ,v.. ſuflicientiæ, de qualeganter dicit Eulgentus: Reſtabat ad plenul a- redes rdemptionb alceprus delc weto cecidil 9. A fokert Maletat 09 dd. Re raramwelloce ah Nar. d0e, Imetl AAG„4 Auunat. Inkell 1 2 . 1 3 of ſag . L60 n0n 9 das donoed 4 — 11. 19 d DehAm Ar 9 Kllac. A 4 p 1 a rn 4— 4n Aagec* IA ga 3 ANla” 1 144 41 S dlll Realce— Hos⸗ e azrn 1 4 dA d N Korms d Pf wänane erad e 9 deean d ds neha Dne Wp lan a1 1 3 Madd dgdae dhle 2 4 yj lg 1Plal de, 1 11 raa 66 — 1A nid Aluima kan b 1,12 u dun lheran, teta Donnüci tert 2 nalocentpare 3Kd t zuntde varora ui à Marosdeſcendit 4c duddememr dolbe En du. ddimd E dtotapeläu ferood ert, poreknr mdand aMl erincinse-- dfrut A eſcendialne aſlus, E os, K cuch dfe 0 M t conſegtn agend te ſudſechaqua 18, alt an ſoli deſeeti Nloncd touüs uphi Gad ☛s cl acte Dnr. 1ſoliusanlmn Giadi S, duemmaum 1. N4! prüa neqle- 24 imanos Dom 1841 tmanash 5 31.412☛ Jinuen -hſu— 4 uen 1 4⸗ , rad uien lasſeran a n ent idgue Suſesrrus — oru! Primoò, ſeßio ad dexteram Dei Patris non de loci 2. Sedere ad dexteram Dei eſt gub DIsSpDerA TrNoO, VI. 1²3 redemptionis noſtræ effe ctum, ut illum uſque homo ſine peccato ſuſceptus deſcenderet „ quouſque homo ſeparatus à Deo peccati merito cecidiſſet. enotetuſurpa- 88. Reſpon. Infinita dona Chriſto ſecundum hunanam naturam eſſe data negant Pontificii: Inde etiam ambigue culosè, imò etiam im piè de ſeſſione Chriſti ad dexter quuntur: Intelligi, nem, ſed non pPotentiam divinam. Bell minus honorificum eſſe cenſet, quam ſ nim 1ib.3. de incarnat, cap. 55. 498. Dico per dexteram Dcia mul- tis intelligi beatitudinem æternam, non autem maj potentiam divinam. Ibidem pag. 500. D iſta ſeſſio non in ſe, ſ Non enim factum eſt, ur humanitas in ſeipſa ſedeat ad dexteram Dei, ſed ur ſit humanitas illius perſonæ, quæ ſedet ad dexteram Dei: Sicut non factum eſt per incarnationem, ut humanitas ſit Deus, ſed ut ſit humanitas Dei,& proinde in concreto dici poſſit; iſte homo eſt Deus,& ſe- detad dexteram Patris. Et appolſita eſt ſimilitudo de purpura Re- gis. Cum enim Rex inquit Purpuram,& fedet in ſolio ſuo ‚evehit Ppurpuram, ad illud ſolium non ſic, ut purpura dicatur ſedere, aut regnare, ſed ut dicatur veſtis„aut regnantis,& etiam ut dicatur Purpuratus Rex ſedere, aut regnare. 89. Errorem verò hund eſtatem, aut ata, inquit, eſt humanitati Pontificiorum breviter refutamus, ſublimitate, ſed gloriæ a- oad dexteram Dei eſt illo- ripta. Nam J. dextera Dei 139:v. 10. Seſſio igitur ad dex- ſuperficie eſt circumſcripta. ernare ad modum dexteræDei, idque colligitur ex locorum collatione Pſ. IO.y.1.I. Cor. F.v. 25. Er- 80 recté à præſentiæ dexteræ Dei ad præſentiam gubernationis hriſti argumentamur, ſed nonab illius eſſentià ad hujus eſſen- lam: Diſtincta enim Prædicamenta non ſunt confundenda, non gux. qualitate et intelligendum. Proinde ſeſſi calis in illo locorum ambitu circumſc eſtillocalis, implet omnia, Pſal. teram Dei nullius ambientis loci —;—ÿÿÿ: — . — 2 D PDA P 1 M 60 1 4— quæſtio quid ſit cum quæſtione ubi ſit. 3. Chriſtus ſedens ad dexteram Dei gubernat cœlum& terram,& quæcunque ſum in ea Pſal. 8. Dan. 7. Matt. 28. Eph. I.4 Dominatur in medio int micorum, quorum eonattis cohibet, reprimit, evertit; Pſalm. 110. Aft.1z. De cœlo deſcenſurus veniet in gloria ſua, Matth. 24. verſ.ʒ0. cap. 26. verſ. 64. Seſſio igitur hæc nullo loco eſt determi minata, ſed ubicunque Majeſtate communicata regnat; lbi ſe. det ad dexteram Dei. Nam humana natura ab infnno ad celliſ. ſimum honqxis gradum, ſive in propriam fublimitarem dextera Dei adduxit, Theophylactus in 1. cap. Epiſt. ad Eph. Et Ba ſiltu ſeribi Ab.J. contra Eunom. skidν τν εεο Acheννν d Ui aees Arm?eov, 4& 8X, dℳον ⸗ A&l Wrvunxννε ein lub. de Spi- ritu S.%⁸εκε,ντννν ϑ‿εννν In XoOS, AMa. rir e,⁹ 1 2e&eᷣ. 4 90. Quando verò dicitur ſedere ad dexteram Dei fur- ſum, in cœlis, in excelſis, in cœleſtibus intelligitur non fur- ſum loci, ſed Maieſtatis, opponiturque ſeſſio hæcterrenis,& mun- danis feſſionibus. Uade in Scriptura nuſpiam adjicitur partieu- la excluſiva tantum in cœlo, tantum in cœlis. Addimus quod con- rrarium doceat Scriptura, quia dicit, Chriſtum cœlis eſſe factum excelſiorem, Hebr.. verſ. 26. Aſcendiſſe longè ſuprà omnes cc- los, Epheſ.4. verſ. ο. Imo Deus ipſe infinitus, eſt immenſus, u nulli loco incluſus eſt, dicitur Deus noſter in cœlo, Deus excel- ſus, gloria in excelſis. Num igitur& lle lIoco eſt incluſus? Ablis Chryſoſtomus ſcribit Tom. 4. Homil. z. in cap.i. ad Heb. In dextera Ma- jeſtatis, in excelſis quid eſt? Num Deum loco includi? Ablit: Sed ſicut, cum dixit, in dextaa; non figuram humanam corporis Deo eribuit, ſed ſimilitudinem monſtravit honoris, quem Filius æqus lem habet cum Patre. Ita cum dicit, in excelſis, non eum loco m- cludit, ſed oſtendit omnibus altiorem,& omnibus eminentio rem eſſe. 9r. Obſervandum verò eſt: Seſſionem ad dexteram Del non eſſe cauſam communicantem ſeu conferentem M ajeſtatem, & gloriam increatamꝭ Sed eſſe cauſam plenariæ uſiu parionis Ma- jeſtatis,& gloriæ increatæ, collatæ, quam per Unionem perlens- 5 3 Perlon lem Chriſtus ſecundum humanam naturamacceperat; Scdim ſta * tu car vainanition nr. Ch nuin eunan foquodbäte ndo Deitatb daineratatio n(botcc adeomDe un nallonel threcdonösl tei qurde m R. Lac inunuuane imuniun um 1 fraa. ſKeceern. 1 1 10 An ſeders m, 8 An nnge in Domi. 1mecio n. rpin ent l Agl K— 1, Nuria ec null* I) eketen mman e anr, d m mo dlcal riam 1 M iatem den hiit. 0 Maſluuſm 12 ⅓ν⁴ 1 u unm mlöat 11 e; 1 ir. dere 1 2² deran del ddus,*r grr enb Am ickur hur ncolis 1E nSqme 4 Chridt rrellehi hol ,“ I † N 4 nul 1 4 3 iiſſe lot= pr omn dile lot= pfa omt . 1 n. nfinitd& mmenlb IIA A 1 S d noſtel* Lo.Deb leld: cinchuls 4/ d,141 alNdenn A„1Lg, „ lod 1 aci. tdne 4A1III.1 5 colpad 1 - 14. vithon; mnexch one otem,& DiSPuTATIG VI. 15 ru exinanitionis propter officium Redem ptionis non plenariè u- ſurparat. Chriſto igitur omnia ſed quoad li' ſunt tradita ſe- cundum humanam naturam in momento Unionis cum V erbum, per quod Pater omnia fecir, caro factum ſit, Ioh. I.v. 14. Et tota ple- nitudo Deitatis habitet in ipſo corporaliter. Sunt& ipſi omnia tra- dita in exaltatione; Sed quoad r ia. Cyrill. lib. 9. in ohannem c. 20. p.902. Clarificatus quidem, inquit, nagnitudine miraculorum fuit, adeò ut Deus à multis jam putaretur. Conſum matio verò glo- riæ in paſſione ſita eſt, quam pro vitàã mundi ſuſtinuit, per quam reſurrectionis modus innotuit. Juxta Auguſtinum res tunc dicitur fteri, quando maniteſtius inci pit patef eri. 92. Secundò: Seßio adl dexterain ropriè competit Chriſto, dum humanam,& non ſecundum dvinam naturam. 1. Docen: id aperta ſcripturæ teſtimonia: A modo videbitis filium hominis ſedentem a dextris virtutis Dei, Matt. 26.p. 6². Sedet ad dexteram Majeſtaris in cœlis. Tantò melior Angelis effectus,&c. Heb. p.3. 4. Ex his hic cxtruitur canon: Secundum eam naturam ſedet ad dexteram Dei à qua nominatur homo ‚ſecundum quam aſſignatur ei tem- pus: Et ſecundum quam veniet in nubibus cœli. 2. Chrsſti petitio loh. 17. y.5. Glorifica me eca gloria, quam habui priuſquam mun- dus fieret. Cyrill. lib. 11. c. ⁷7. Gloriam ſuam, quam ſem per habuit, ut Peus, ut homo petiit, nec quia gloriæ propriæ unquam expers fuit, hæcab eo dicuntu., ſed quia in gloriam, quæ ſibi ſemper adeſt, ut Deo proprium templum ſubducere volebat. 3. Ea, quæ exaltationem anteceſſerunt, ut ſunt paſſio& mors ex Pſalm. 110.y. 8. Phil. z. y. 8.9, 4. Modus acquiſitionis gloriæ hujus, quam obtinet ex gratia, Phil. 2·y.9. Matt. 28. y. 2. 5. Ordo C ſeries articulorum fidei in ſymbolo Apofto- lico. Inde enim colligitur, quod ſecundum cam naturam ſedeat ad dexteram Dei, ſecundum quam eſt paſſus, mortuus, ſepultus, rlurrexit, aſcendit ad cœlos. 6. De exaltatione igitur hac Scri- ptura loquens teſtatur, hunc Jeſum factum eſſe Dominum, Act. z.y. 36. Heb. 7. p. 26. 7. Apoſtolus Petrus Act. 2. y. 32. ita infert: Chriſtus ad dexteram Dei eſt collocatus Ergo reſurrexit. 8. Chriſtus ſecun- dum divinam naturam eſt ipſa dextera Dei. Secundum eam Igitur non ſedet ad eam. 9. Secundum divinam naturam Chriſtus in ſta- exmanitionis eſto Peratus,& omnia conſervavit cum Patre, loh. S-V. IWM. ſecun- 9 2 1*G D D A P. 1, 8 M 0 y. 17. Dari igitur ipſi ſecundum eam per ſeſſionem ad dexteram regnum non potuit. Virtus igitur, cauſa& modus regnandi aliter competit Chriſto ſecundum divinam,& aliter ſecundum huma- nam naturam. Secundum divinam naturam ipſi competit per el ſentialem omnipotentiam; Secundum humanam naturam per collocationem ad Dei dexteram 10. Chriſtus ſecundum divinam naturam eſt ipſa ſublimitas. Ergb ſecundum eam per collocatio nem ad Dei dexteram non potuit fieri excelſior. In. N'ſſenus apul nt.& Tpeodoretum Dial. 2. Dextera Dæei creatrix omnium, quæ ſunt,& dextra eſt, ipſe Dominus, per quem omnia facta ſunt,& ſine quo nihil eorum, quæſunt, conſiſtit, unitum ſibi hominem in propti am adduxit ſublimitatem. Theodoret. in Pſ. z. Tom. I.p. 2 42. Chriſtus cum natura Dominus ſit ut Deus, etiam ut Homo univerſum impe rium accepit. Cyrillus ex Epheſinãâ Synode A nathemat. 8. Unum& eum dem, inquit, Filium Dei, Deum& hominem cum propria cafne, unica conſidentia honeſtari, vel honorari apud Patrem affir- mamus: Et damnamus eos, qui duas ei conſidentias tribuunt, unam corpori, alteram pro- priam Verbo. FINIS DISPV T. VI. 20 ℳ A 5 daddenenn uieg legundi dA maäum tn ere Wpert at lum dd n marorang Cduit— adunchi andug er herolba ec xa. Tu⸗ teuned w gpeiu. omnal ent, Alhe aitumli a imeminm .2 K 24t chomid xmpxopaa honotax.& JDaneni wuidu n adenmn ori alte S DE PAPISMO D 1 SPVTATIO VII. Et quidem in ſpecie PONTITFICE AROMANO PR I10O KR 1 224 Chriſto Duce& auſpice Chriſto Sus PRSAIDZTS JOHANNISGISENII ade Aratt 8äUlnundi 98. THEO LOGIfÆ DOCTORIS, ETORDINARII IN INCLV. ta Academiaà Giſſenâ Pro. feſſoris, RESPONDEBIT JOHANNES CHILIANI TRADSTA- PDIENSIS FRANcCus. In Auditorio Theologico ad diem 10. Decemb. hori⸗ aute- GI2SSE CATTORAaM, Ex OSicina Typopraphica Caſpari⸗ C bemlini. cl⸗ Io CXVII. —————— —————— ä“— 8———“ 4 San er kereee 8 B 3 4. 1 5 8 5 3— 4 ——— — 3 4 1 3 “ Rolden Quæ eſt OHE PFONTIEFICE ROMANO PAIOKR CoONrrNuarr o. 862) ONTuTIMus de totius Eccleſiæ capite ſum- mo, quod eſt Chriſtus. Agnoſcunt verò Ponti- Aℳ Aficii ſecundarium aliquod Eccleliæ militantis caput, quod fabulantur eſſe Pontificem Roma- num, quem Chriſti conſtituunt vicarium, uni- L ⅜ verſalis Eccleſiæ univerſalem Eciſcopum fun- dam onarcham, imò abſolut a1 2 tam ipſi adſcribunt pote- ſtatem,& quidem tantam ut nullum ſuperiorema gnoſcat, ex ſcrE pto nõ canonico canonicum, ex quolibet quidlibet acere poſit, qua de re non nihil diximus in 2iſ. 1.th. 3. Affertio B onifac. I. Ponti- Jic. Roman. in lure Canon. dict. 40 ap. 6. ſic habet: Si Papa ſuæ,& fra- ternæ ſalutis negli gens, deprehenditur inutilis„& remiflus in o pe- rib. ſuis,& inſupet d bono taciturnus, quod ma gis officit, ſibi& o- mnibus, nihilominus innumerabiles populos catervatim ſecum ducit primoman cipio gehennæ cũi pſo plagis multis in æternũ va- pulaturus. Hu jus culpas iſtic re dargu ere præſumit mortalium nul- 2 andus: Pa pa i- .h. 9. a concilia: imo cõ- Pa pa formam Sacramentorum mutare, ſic ceſiut Archidiaconus. Papa mandare poteſt Angelis Paradiſi, ut animam illin Romam verſus, religi ptus eſt, o ducant, C. ₰ lius: quia cunctos ipſe judicaturus A nemine eſt judic gitur contra Epiſtolas Pau li poteſt ſtatuere, Carol. Rui. Con/.109 volj. Papa diſpenſare poteſt cõtra quatuor prim tra verba Evangelii, Sigiſm. Neapolit. ab Apoſtolis traditam poteſt im s.qui in itinere onis gratia ſuſcepto„morte inoptata abre- purgatorio penitus abſolutam„in Paradiſi gloriam in- lemens V I. in Bulla de anno lubilæo. Papa eſt quoddam Numen, quali viſibilem quendam Deum piæ ſe ferens, Ludo- picus Gomeſius. Papa immutare poteſt rerum naturam, ſubſtan- tialia umus rei applicando alteri: Imo Poteſt aliquid de nihilo facere, de injuſtitia juſtitiam, corrigendo jura,& mutando 2* A.. 2 pote ſt 8 3 4. 2 8 1—-- 3 8 3 S 4 8 — — — — — —— —— —— ————— — —— ͤͤſͤſͤſſſ —— — 30 D1 PAr IS NM o poteſt ſecundum plenitudinem poteſtatis de jure fupra jus dif- penſare, in decretal. de tranſlat. Epiſcopi cap. 4. in gloſſa: Et de conceßione prabendo, C. propoſito.& ingloſſa ſuper verbo diſpenſare. Vt& cauſa 9.4.3. c. cuncta per mũdum. Papæ poteſtas extendit ſe ad cœleſtia, terreſtria, infernalia. Quare Papa authoritate,& poteſtate major eſt ipſis Angelis, uti cenſet Antoninus Florentinus in ſummã. Papa eſt omnia& ſuper omnia: Poteſt facere omnia, quæ Deus facit, ut placuit Baldo, Decio,& Gomeſio. Deus omnia ſubjecit ſub pedibus Papæ, juxtail- lud Pſalmi 8. Omnia ſubjeciſti ſub pedibus ejus, ſic ſomniavit Bar- bazia. Papa omnia jura habet in ſcrinio pectoris, etiamſi idiota ſit,& immemor etiam ſui, ſic haber Gomeſius, cui ſubſcribit Zaſßu. Papa ea poteſt in terris, quæ Deus poteſt in cœlis, uti cenſet Augu- ſtinus Beroius in C.cum Tu num. de uſuris. Papæ nullus par eſt, niſi De- us, Idem: Hæreticum igitur pronunciant Canoniſtæ eum, quiauſit in diſputationem vocare, num Papa ſit omnipotens, uti habet Socinu- Iunior conſ.5o1./. 5. vol. 1. Papa nec Deus, nec Angelus, nec homoeſt imò verius Papa Deus eſt, dixit Felinus Satis evidenter oſtenditur Aſæculari poteſtate nec ligati prorſus, nec ſolvi poſſe Pontificem, quem conſtat à Pio principe Conſtantino(quod longe ſuperius memoravimus) Deum appellatum: Nec polſe Deum ab homi- nibus judicari manifeſtum eſt, Nicolaus Papa in lure Canon. Diſ. 96. c.7. Locum hunccommemorans,& cominendans Auguſtinus Stus- chus Papæ Bibliothecarius in lib. de donat: Condtant. pag. 141. ita ſubſun- it: Audis ſummum Pontficem à Conſtantino Deum appella- tum,& habirum pro Deo? Hoc videlicet factum eſt, cum eum præclaro illo edicto decoravit, adoravit uti Deum, ut Chriſti& Petri ſucceſſorem: divinoshonores ei, quoad ejus potuit, con- tulit, velut vivam Chriſti imaginem veneratus eſt. Hæc ille. Papa nec Deus eſt, nec homo, ſedneuter eſt, inter utrumq; Gloſſa inyre. fati. Clementinarum. Alius ſic effert; Papa ſtupor mundi, qui maxima gloria rerum es Nec Deus es nec homo, qua ſi neuter es inter utrumꝗ, Papa in nocte nativitatis Domini benedicit enſem, quem poſten donat alicui principi in ſignum infinitæ potentiæ Ponrtiffci colla tæ: juxtaillud: Data eſt mihi poteſtas in cœlo,& in terra; ltem: Do minabi Knnr Tinabitur à! Ktbbtertarum lnlzſe hem demus ſatu Lune 1 dlodit qui naln denan aonio üinl kinincclh uCknenna f krimtmun. ngradonm cdi enntame ſüian Dehan 1 girnch dut net „ ultaan 1 ſ Male cande nn anſ 3 dbn Aegmt b 6 etatckem hmmand lerathin, laßhenis elear adlo 4 1 Wſan. TtGa de adcalelam hteſtate wact uus Amä Dapa chom A4 skact mzlunk ec a edibusbame Ded ur eejus,ſicominl ſc Fectorss ecumin be er ſius ui ſuhſehaa pot t Scœlss, uticenia, 9,1 r nullusprch aci Sanoniſtæcum „a eiyoten Wilrdel dd&. Angelusnechon und. äs evidenterom ſſud un lolvi pollebom nſt N.ro(quodlong 4 um polle Demst cd bpa mn lure Cand „woinendans üggſe nat u ſtant.)ag.al ll 11* Kantino Dem Aer factum 6 2d ²n tuii Demmyn quoad S 4. ſ. Her 3 3 00?* net Weratüse ac inter urumnc — 3 z perumes 11 — inter utrum f dicit enſem,qèe 9 2 pO cœlo& mters te— tentie on & poteſtate abſolutan Disrerarre VII. 134 minabitur à mari uſque ad mare,& àflumine uſque ad terminos orbis terrarum, 11b. 1. cerem. Pontiſfical. rit. 7. Nos juſtitiam noſtram, & Eccleſiæ ſponſa noſtra nolentes negligere, qui alios in ſua juſtitia fovemus ſtatuimus,&c. Bonifacius VIII. de immunitate in 6. tit. 23. c. 4. Quando Papa diſſolvit matrimonium, videtur quod ſolus Deus diſſolvit, quia Papa Canonicè electus eſt Deus in terris c. inter cor- poralia, de translat. Prælat. Papa tantam habet poteſtatẽ tum in pur- gatorio, tũ in inferis, ut quãtum quantum velit animarum nume- rũ, quæ in illis locis cruciãtur, per ſuas indulgentias liberare&con- feſtim in cœlis,& beatorum ſêdibus collocare poſſit, uei haber Bul- la Clementis VI.& Anton. Florent. part. 3·tit.z⁊. cap. 6. Papa& Chriſtus aciunt unum conſiſtorium: ita quod e Pa quaſi omnua facere, quæ poteſt Deus,& anemine poteſt judi- cari, ſecundum Ahbb. inc. licet, Arelect. Papa poteſt de injuſtitia facere juſtitiam, c. debirus de appellat. actum àp apa reputari deber factum à Deo, de tranſlat. prælat. cap. quanto. De potentia Papæ dubitare ſa- crilegium eſt, J. Jacrilegi, C. de crim unde non eſt de ejus poteſtate in nulla ſit cauſa, ſecundum Baldum upra jus, contra jus, dum inc. cum ſuper, de cauſ.prop.& poſ. Secundum plenitudinem po- teſtatis de jure poſſumus ſupra jus diſpenſare; C. propoſuit, de conceſſ. pa ſuperioritatem habet in imperium, Vacante imperio Im Peratori fuccedit. Clement. Pastorali⸗ de ſen- tent.&reiudic. Ad Roman um pontificem pertinet jus,& poteſtas eligendi Regem in Im Peratorem, C. venerabilem, de elect. teſt mperatorem deponere, c.2z. de ſentent.&re iudlic. in 6„lib. 2. rit. 14. Papa Romanus habet utriuſque poteſtatis temporalis,& ſpiritua- 18 onarchiam, de elett. in 4.c. Pundamenta. Papa po- IIISIS I. Blaſphemias illas pontificias de Pontificis Romani primatu, arrare,& præmittere voluimus, ut deinceps z aad 142 DI P,A P 1.8 M G ad eas remittere poſſimus. Sic verò de iis cenſemus PontificemRo. aun Beati manũ eſſe Eccleſiæ univerſalis caput fictitiũ,& m öſtroſum. Quam Kia yold primum enim terminos A poſtolici muneris tranſcendere cupive rndunieer ris, confeſtim invades ipſum Chrſti munus. Neque enim ulla eſt Nmandar 1 171 1I intermedia poteſtas, aut dignitas in officio Eccleſiaſtico. umäumde 2. Eccleſiæ igitur, ſive militantis, ſive triumphantis datur nm alſ b G caput, dantur& membra. Caput Eccleſiæ ſolus eſt Chriſtus,& eurhn uidem tripliciter, ⁊ Perfectione Perſonæ. z. Dignitate,& ordinc. glorid& Majeſtate. 3. Oſticio. V hipn 3. Chriſtiani verò omnes ſunt Eccleſiæ membra licet ia erlan 1 V ris officiis inter ſe diſtinguantur, I. quia per fidem& Spicitum hunrahm 9 funt copulati.z. quia Chriſto hoc modo inſiti ab eo vivificantur,& m ont u Al reguntnr. 3. quia ſicut in capite variæ ſunt membrorum facultates, aane 1&miniſteria: ſic varia ſunt dona,& officia membrorum Chriſtiin 4. ge Eccleſia. Hea 4. Membra hæc ſunt Doctores, vel auditores. Inter Docto du nc 1 res eſt quidem primatus ordinis, ſed non poteſtas abſolutæ juiir 4 dictionis. enrkrti 5. Apoſtolo igitur Petro non eſt collata poteſtas ſimplich ramau Juxiſdictionis, quam vis ipſi atttibuatur primatus ordinis, cum telr- huna K quis fuerit ſenior, eloquentior, cordarior,& amore in Cmiſtum trpnrh flagrantior. naanad 6. Quare nec Papa fingens ſed Petri ſucceſſorem, et a.* Chriſti vicarius, caput univerſalis Eccleſie, fundamẽtũ fidei. Quo- Vancr or. niã verò hęc ſibi ſatanico faſtu arrogat, eſt Antichriſtus ille maguls Gale 9 7. Contrà dogma Pontificiorum Coſter. de ſummo Pouthhu erinen 4 c.3,†. II. 4. G ſeqq. Sex propoſitionibus comprehendi poſſe, opim banalann tur. Prima eſt: Chriſtus de cœlo ad nos lapſus ex om nib. gentibus Nuuinn 4 atq; nationibus Rempub. quam Eccleſiam appellavit evocaviti- Ke 115. Secunda: Quia mẽbra hujus Eecleſiæ ſunt capacia bonoru lo- dieke tunæ,&an męldeò opus habent duplici adminiſtratione: Poltne n. 4 & Eccleſiaſtica, Ibidem. Tertia: Politicam adminiſtrandi rationem di nniy 1) ß Chriſtus reliquit Principibus, paν. 116. Quarta: Animarum curam Gagtlaläh IS.e e. See, 4 Shriſtus lush . 1„ ArI! 2 49 4 47711-. 4 IILI HCepiE, Ibzdent.. Alntd, 5 go VrzWäderdihe Chriſtus dum in terris ageret, ipſe 3 21—.. 2 ui ejus Veee . 1 4 4 g. 8 28 2„ 8 2** 4-2— 1...—— 4 ſu CGlOS aſcenſur U5 ſub Ititult libi vicarium unum 9 denn 1 1£ ath 24 7.. 2, oret ni- m 3 11- Catholicæ preeſſet, omneiq; OVSOS 1pliuls regeret,& palcerc 4 n..& mitum aa ☛ 1 rdusDonür, w umöſttolim un ianlcendeta ul eque cuim td A lellaltico 1 ttiumpham c lus et(uu dod. jignitate, Au el ememden n S e üdem Roin do 1b eo iiiten elus s ubrorumtal- off: emdrommli eS, 1* ditoreslrede cd neſtssablun mc aupoteli arun uus ordinsn dda t amdtein 1 8 i ſuccelumn ch ndamäitt 81,1 b— or AMo l 1 l00h ☚ Elar hn 1 rehendt 1 4 115 omül g —. i Ä ITIA. ariun r1 I.U Aemn.Qulhh loides 8 an efl 6 , 5 Potemembra multa habemu DISPuTATIO V.I. 4 3 mirum Beatiſſimum Petrum, quem ut cæteris omnibus Chriſtia- nis: ita Apoſtolicis quoq; ipſis Paſtorem præfécit, p. 118. Sexta: Hanc porròô univerſalis Ecclefiæ curam non ita perſonæ B. Apoſtoli Pe- tri demandavit, ut eo mortuo poteſtas eadem nõ poſſet ad quem- piam alium devenire: Sed(quod in aliis item ordinariis officiis uſu venit)) ut ad ſucceſſores Eccleſiæ ſuffragiis deſignatos tranſinove- retur, Ibidem. Sr ATrus CONTROVERSIK. 8. Difputatur igitur in hoc Articulo potiſſimum de duobus, ad quæreliqua non incommodsè referuntur. Prins et: Num Christus in hu terris unum aliquem hominem univerſæ ſuæ Eccleſiæ Epiſcopum, Monar- cham caput,& fundamentum eſſe voluerit, quod nostro hoc tempore ſit Pa- ba Romanius? Posterius: An Papa Romanus fit Antichriſtus ille magnus? 9. Specialius de illis acturi quæſtiones quaſdam ventilan- das pro Ponemus. Sit igitur quæſtio prima: An cuput Eccleſiæ univer- ſal us ſolus ſit Chriſtus? 10. Reſp. 1. Solus Chriſtus paſſim in Scriptura nominatur caput Eccleſiæ tum militantis, tum triumphanttis. Etgo iſte ſolus, &nõ aliquis E piſcopus univerſalis Eccleſiæ cap ut eſt agnoſcendus, Iph. J.y. 22. dicit Apoſtolus: Omnia ſubjecit ſub pedib. ejus: Et ipsũ dedir caprt ſupra omnẽ Eccleſiam. Eph. 4.v.. Veritatem facientes in char itate, creſcàmus in illo Per omnia, qui eſt caput Chriſtus. c. [y. 23. Vir caput eſt mulieris: Sicut Chriſtus caput eſt Eccleſiæ, ipſe Salvator corporis ejus, Col. 1. v. 18. Eti pſe eſt caput corporis Eccle- ſiæ, qui eſt pri ncipium, primo genitus ex mortuis: ut ſitin omnibus ipſe primatum tenens. Sic igitur inferimus; Quemadmodum vir eſt laput mulieris: ita Chriſtus et cuput Eccleſicuniverſal 5. Atqui mulier pra- ter maritum nullum alium agnoſcat virum, aut ſi alium admittit eſt adul- tera. Ergo& Eccleſia præter Chriſtum nullum alind agnoſtit caput: aut ſi fu- erit biceps, erit monstroſa. 11. 2. SOlus Chriſtus eſt Eecleſiæ RexX unicus ſu premus Re- ctor, univerſalis Paſtor, abſolutus Prince ps, I oh.z.&IO. Mart. 232 T. Cor. 3. Eſt ſolus Eccleſiæ ſuæ ſponſæ ſponfus,& vir. Deſpondi vosu- VIro, ad exhibendam virginem caſtam Chriſto, 2. Cor. 1I.v.z. Eſt 1— 8 4. undamentum& lapis, I. Cor. 3. Col. z. Matt. z1. A(t. 4. Eph. I. Per. 2. 1.—.—. 3 12. 3. Apoſtolus dicit Rom. 12.v. 45. Quemadmodũinuno cor- 8 Membra veiônon omnia eundem. .²³²... ... eee hes dee sne eruiedf i beeu⸗ ——-- — 44 D PA P-ls M habentactum: Sic multi unum corpus ſumus in Hhmiao ſingula⸗ rim autem alii aliorum mẽbra. Ex his A poſtoli vetbis ita argumen. tamur: Quos Apoſtolus non tantum reſpectu Chriſti, ſcd etiam reſpectua. lorum Apostolorum,& fidelium annumerat membris, illi non ſunt Lccleſ⸗ caput. Atqui ſe, E alios Apoſtoles, atque ſingulos fideles non tantum reſhe- ceu Christisſed etiam reſpeciu aliorum Apoſtolorum G fidelium annumelas membris. Ergo. Singuli, inquit, alter alterius membra, idque probe notamus, quod non dicat, Chriſti membra, ſed alten alterius membra, quo docet, quemlibet fidelem habere relationem adalterum non capitis, ſed membri, ſeu ut ita loqui liceat, commembri. Apoſto lus igitur Petrus non tantum erat membrum comparatus ad Chriſtum, ſed eriam ad alios Apoſtolos,& fideles, ſeu non tam tum in relarione ad Chriſtum, ſed etiam in relatione ad alios 4. poſtolos. 13. 4. Varii ordines numerantur quidem in 8 criptura, Sed nullius univerſalis capitis præter Chriſtum vel mentio injicitur ſi aliquod eſſet, vel indicium ejus appareret in Dei verbo. Imo pot us de Eccleſiæ miniſtris aſſeritur, quod ratione officii omnes ling ꝑares, I. Cor. 1*.v. 4.5. Erc. Diviſiones donorum ſunt, ſed idem õpi ritus. Er diviſiones miniſteriorum ſunt, ſed idem Dominus. Et di viſiones operationum ſunt, ſed idem eſt Deus, efficiens omnia in omnihus. Unicuique verò datur manifeſtatio Spiritus ad id, quod expedit,&c.v. 18. Nunc autem Deus poſuitm embra unumquodc; ſingulatim in corpore, quemadmodum voluit. v. 25.26. Inviceu alia pro aliis eandem ſolicitudinem gerant membra: ſive petiun unum membrum, ſimul patiuntur omnia membra. Sive glorih catur unum membrum, ſimul gaudent omnia mem bra. Quicunqus gitur ſunt poſiti in Eccleſia tanquam membra, illi non ſunt Ecclefic, que C,„24—., Feclehs corpus Christi univerjale caput. Atqui ſinguli Apoſtoli ſunt poſiti in Eccleh tanquam membra. Ergo. 14. J. Augustinus lih. de unit. Eccl. cap. 2. Eccleſia, inquit- pus Chriſti eſt, licut Apoſtolus dicit: Pro corpore ejus, quæc- bi cleſia. Unde utique manifeſtum eſt, eum qui non eſtin membil hriſti ,1552.„Lra veld Chriſti, Chriſtianam ſalutem habere non poſſe. embe 4 —₰2x*. 3...—.. 1 A* Chriſti per unitatis claritatem fibi copulantur,& per ean .„. 19 1— al piti ſuo cohærent, quod eſt Chriſtus Jeſus. Totum igitur Anu nu a eeti atthtittn anciaturde uſelbCh tus et hl em noftram duonam in ucui meſsdel Nliecsinm auboshoca icocpdh dlcommend ler rlca lporspom dendloindg Ktnobun g CopW lunahulm nud nan eayrcana Kans,aut rirann i Nae lunt, 11. 8 hutinjühg. nalanang ajliganna 19. N 4 Thrikd lun d dis tangune ederian nhein ili non ſunuui Snon tautum 1” — üuelium anm 5 ldraxidqur rn eralteruu man madalterunu memdal. da comparm A les, ſeu nonu en ationead alih Ain Ociiptn * nentio mjicm m hei veido lni- — e officionn m ſunt,ſcdiden, n Dominu-h efficiensom Spiritwsadihg am mbraunumna t. 7 aſ,a6, Jnnc — iembra: Hüle . 7 emdbra-Sl'ege 2 membia La Den ſuu Ulje 8₰ê 1 ſ nt mMüui a Ecc nem noſtram. Corpus ejus Eccleſia,&c. Idem trattat. 108. in Iohan lebat, ut ſic eioves commendäret, ut eſſet ille corporis portaret, id eſt Eccleſiæ,& tan quam ſponſus& ſponſa eſ- nempe corpus conſervandum: Ita& Chriſtus: Ipſiuse animarum videlicet earum, quæ velut membra ptatæ ſunt, juxta menſuram,& anal caput in viſibile,& vifibil ſia fundamentum primarium& ſecundarium „* 9 6— lella no. DispurArro VII. 145 nunciatur de Chriſto, caput,& corpus eſt. Caput eſt ipſe unigeni tus Jeſus Chriſtus Filius Dei vivi, ipſe, Salvator corporis, qui mor- tuus eſt propter delicta noſtra& refurrexit propter juſtificatio- Quoniam, inquit, per hoc quod Mediator Dei,& hominum ho- mo Chriſtus Jeſus, factus eſt caput Eccleſiæ„illi Apoſtoli ſunt mè- bra ejus, ideò ait, quod ſequitut;& pro eis ego ſanctiſico meipſum? Niſi eos in meipfo ſanctifico, cùm& ipſi ſint ego: quoniam de quibus hocait, ut dixi membra ſunt ejus;& unus eſt Chriſtus ca- put& corpus,& c. Idem Auguſtinuslib. de Pastor. c.13. Ipſum Petrum cui commendavit oves ſuas„quaſi alteri, unum ſecum facere voO- caput, ille figuram ſent duo in carne una. Chryſoſtomus hom. II. in Epist. ad Epheſ. Quęm- admodum Spiritus ille ſenſibilis, qui ex cerebro, per nervos, in corpus deſcendit, non ſimpliciterin omnibus omnia tradit; Sed juxta cu juſque membri analo giam, plus illi, quod plus,& minus ei, quod minus capere poteſt. Iſtud enim radix eſt,& principale, enim provi- miniſtratio, uniuſcujuſque membiji, quædam illi ada- nalogiam incrementum facit. 15. Queſtio ſecunda: Num rects duplex conslituatur Eccleſiæ , principale& ministeriale, duplex itidem Eccle- G&quid de vicario Christi, dentia, chariſmatumque ſub 1⸗ 4 quem fingunt advcrſarii ſit ſentiendum: 19. Reſp. Pontificii ut errores ſuos no ſint, varia, excogitant effugia. Verùm dam in genere. 1. Eccleſia non cu juſd Chriſti eſt corpuis, Eph. 1. v. 22. Col. I.. I8. EpPh. 5.v. 29. Ergo praster Chriſtum non datur Eccleſiæ caput univerſale, quocunque etiam nomine illud nominetur. 2. Eccleſia eſt illius ſolins corpus,& cõ- plemen tum, qui omnia in omnibus adim plet, Eph. 5.v. 29. Atqui non Papa, fod Chriſtusomniain omnibus adimplèt. Ergo.. Qui dat lalutem corpori, is eſt caput Eccleſiæ. Atq ui non Papa ſèd Chriſtus dat ſalutem corpori. Ergo. 4·Caput dicitur vel materiali- V ter nnihil palliare poſ- Primòô opponimus iis quæ- am puri hominis, ſed ſolius r46 DE PARILSM e ter velformaliter: Ex omnibus membris,& conſequenter eriam ex capite materiali ſumpto ſimul cum capite tormali, fit unum corpus perfectum& vivum. Etca put, quod indiget mẽbris, uon eſt caput formaliter ſic dictum, ſed mem brum— Sic igitur conclu- dimus: Caput formaliterut caput fovet, regit,& adjuvat omnia membra fuo ſpirituum animalium influxu 8 nihil accipit opisa memdbris, membra illud non adjuvant, ſed ipſi ſubiiciuntur,&ab 60 penitus dependent. Atqui Papa Komanus accipità membri, quæ fovet, regit& adjuvat chriſtus. Ergo. Albericus de Roſate ſats- ſcite ſic ludit: Sicaput à capio, vel dixeris Acapieudo. Tunc eſt Roma captu: bimma nam capit. Et iterum: Roma manus rodit, quos rodere non valet, odit. Mantuanus ſic ccanit: Venalia Romæ Templa, ſacerdotes, altaria, facta, coronæ, Ignis thura, preces, cœlum eſt venale, Deusque Alius iam olim ſic ecinit: Curia Romana non carpit ovem ſine lanàò Dantes exaudit, non dantibus oſtia claudit. b r7. Secundò in ſpecie: Non opus et Eccleſiæ capite quoli unierſali viſibili. 1. Nam ipſa certo reſpectu eſt inviſibilis, cuns omnis gloria ab intus eſt, Pſal. 45, v. 14. 2. Non venitiegnum Dei cum obſervatione, Luc. 17.y. 20. 3. Conſolatur Chriſtus diſcipu los ſuos, quos emittebat, non argumento ſumpro 4 viſibilttate, ſed à collata poteſtate in cœlo,& in terra,& à præſentia, Latthas. y. 18. G 29. Data eſt mihi, inquiens, omnis poteſtas in cœlo&m terra. Euntes ergò docete omnes,&c. Et ccce ego vobiſcum ſum omnibus diebus ufque ad conſummationem ſeculi. 4 Quodnam quæſo excogitari poteſt unius iſtius viſibilis caphis officium, quod non ſit omnibus Epiſcopis, jure divino, aut plu- ribus jure Eccleſiaſtico, commune?. Annon finguli Epiſcopi ſuis rectè ptæſunt particularibus Eccleſiiis, eaſque regunt. ſ Quicunque homo in Eccleſia eſt, ut viſibilis, ejus membrum, non caput eſt. 18. Nöl 15. N. nul. Na IIiD. 2(4 egecrakccle fellonucch Waetllbjectu dnpzelnote mk apur ae Lagit elet pds goteh Regpeunt 19. NM hnueam.N 5 dolsgoledh rekk maſtecr neranoe ftiäeroncnt aKomamn ſtuung uid maüneſtd n n, müpoltun 1 Kundandn n 1 Cuitb pſ 53p Rtancamen 18, a. vlllecnenner ein 1 tormalk, i ua 41 ndigetwiädidn n, Lic iggtu co „t,& adjſurat on 2. nuhll ccipitan us accixitament — Alberachsde Van . Nenalaba at Eclefße ccing m eltinriülblb Non enitiegu latut Chaitu de 0 ſumpto Kuüte 4 K¹ prelenta,lf 821 poteſtas 1 dn Rt ecce ego ſox — 1mmatlonelm h 110 d 1us IS AuuInOdl Annon Hnglli9 .. ealque leg 8 Lah n'ihbilis,(jus 1 dos vüblbe tus Dr. Spu r aAaTr r 6 VII 147 18. Non eſt Eecleſiæ uniyerſale caput aliud principale& aliud mi- niſteriale. Nam 1. diſtinctis illa nullo ſtabilitur Scripturæ funda- mento. 2. Capur hoc miniſteriale dicitur aut reſpe ctu Chriſti, aut reſpectu Eccleliæ. Nam reſpectu Eccleſiæ, quia ejus reſpectu non eſſet Monarchicum, ſed ſervile. Non reſpectu Chriſti; quia aut ipſi eſt ſubjectum,& tum corporis ſui, hoc eſt, Eccleſiæ eſt mem- brunn, vel non ſubjectum„quod ſtatuere eſt a2.950o„v. z. Miniſte- riale caput non habet imperium-in Eecleſiam: Miniſtrum enim & eaput eſſe: item ſervum,& in Domini ſni ſponſam, arque in corpus poteſtatem habere, eamque plenariam, ſimul conſiſtere nequeunt. 19. Non eſt proprie d uplex Eccleſiæ fu ndamentum, primarium,& ſecundarium. Notamus verò A poſtolum Petrum metaphoriceè Ec- cleſiæ poſſè dici fundamentum ſed eo mod o. quo& omnes Pro- phetæ& Apoſtoli fundamentum nomina ntur, Eph. 2. v. 20 Apor. ⁊1. verſ. 14. nimirum ratione fundationis,& doctrinæ, quâ illi funda- mentum oſtendebant, ac deſcribebant aliquando exhibendum; Hidemon ſtrabant exhibitum; Arnon eſt, nec dici tur,(ut nec Põ- titex Romanus) fundamentum reſpectu cujuſdam Prærogativæ, primatus, juriſdictionis, poteſtatis,& quaſi ipſt inniram ur. 1. Nam unicum eſt Eccleſiæ funclamentum„R& quidem folus Chriſtus I. Corin. 3.v. i. Eundamentum aliud nemo Ponere poteſt, præter id, quod poſitum eſt, quod eſt Chriſtus Jeſus. Ergo nõ duplex. z. Nul- lum fundamentum, qua tale, ſuſtentatur, ſed ſuſtentat. Atqui Pe- trus à Chriſto ſuſtentabatur, non fuſtentabat. Ergò non erat pro- ptiè tundamentum: Fundamentum enim eſt id ſolum propris ad quod ultimò pervenitur, quando baſis rei quæritur. 3. Eundamen- tum Eccleſiæ non debet nutate„multò minus vi quapiam convel- li, Matt. 16 Jy. 18. Atq ui Petrus nutavit. Ergò. 4. FEundamentum Ec- cleliæ non aliena, ſed propria virtute ſuſtinet ædificium. Quod e- nimaliunde vires ſumit ‚radicatur in alrero, atque ſic fundamen- tum non eſt. Atqui Petrus Eccleſiam non ſuſtinet virtute propria, quia nititur altero. Ergo.. Nulli Eccleſiæ mem bro tota ſu perſtru- cta eſt Eocleſia tan quam propriè ſic dicto fundai nento: Pars enim non eſt haſis torius. Atqui Pettus Eccleſiæ eſt mem brum. Ergo. V 2 20.6. Idem 1 5 A 3 8 X —“ 3 ——— 4 e e ee“— 3 8 — 8 5. 3 ares 1 1— trekeenenene d— 4 4— 1. 1 —,— 148 HHE PApISM O 20. 6. Idem docent Sancti Patres: Cyrillus lib. ⁊. in Eſai.c.1z. Fortes, inquit, aquarum ſunt divini diſcipuli, qui ſermones è ſu- pernis„& per Spiritum in univerſum orbem terrarum deplunm. Sunt item& fundamenta mundi: Lapis enim ſelectus Chriſtus, qui poſitusd Deo,& Patre diciturin fundamenta Sion, id eſt Ec cleſiæ: Ipſi namque innitimur,& per fidem ædificamur domus ſpiritualis in Sacerdotium ſanctum, in ædificum Dei, in piritu. La- ides verò ſecundum ipſum, ſive fundamentum orbis habitabilis poſfunt eſſe, ac dici, idque jure optimo, qui illum per omnem ter- ü⸗„* 2 3— 4 ram prædicarunt: Nam ſcripta eorum nos ſuſtinent, ac firmisate, &conſtantiâ fidei,& veritatis fulciunt. 21. Denigq, non indiget Chriſtus aliquo vicario, qui ſit Pontifex Romanus. Nam Chriſtus ipſe perpetuò ſuæ adeſt Eccleſiæ, Mattald. y. 20. Cap. 28, y. 20:Mar. 16. v 20 1ob. 4.v. 19. Inque medio inimico rum ſuorum præſentiſſimè dominatur, Pſalin. 110. Oportet iplum regnare donec ponat inimicos fuos ſeabellum pedum ſuotum, 1. Coy. 1.y. 25. Reges verò& Principes quandoque conſtituunt it carios ob abſentiam, vel ob rerum mulrtitudinem. 2. Petrus cente nequaquam toti Eccleſiæ, ſed quovis tempore uni duntaxat par ticulari piæſens eſſe potuit, nec gemitus afflictorum exaudire, ne- que vim adverſam propulſare valuit. 3. Athanaſius ſer. 3. cont. Ailun Aaroni, quidem, inquit, ſucceſſores ſunt dati:& omnino legad ſacerdotium mottis& temporis progreſſu alios, atqne alios Ponti fices accepit: Dominus autem fine tranſitione,& ſine ſueceſiote, ſacerdotium obtinens, fidus, firmuſque Pontifex factus eſt in per Perpetuum perſeverando. 4. Apoſtolus Heb. 7. in co ponit diſcrr men inter ſacerdotium Chriſtt& Leviticum, quod hoc moflẽ fuerit inrerruptum:„lud maneat in ætemmum. Et alii quidem, in quit, intellige ex genere Levi, plures facti ſunt Sacerdotes; idcitco . 1. 6 1ſ 0. morte prohiberentur permanere; hic autem Chriſtus Jeſus ed . 8. anum. 1 quod maneatm æternum ſempiternum habet ſacerdotlum§ . X.... 8 S i vicès quis verò vicarium morosé requirat, qui perfecté Chriſti 1 poſt ejus incœlum aſcenſionem, geſſerit, geratque,& geſfurus ü 4 7 8 1 Non enil uſque ad conſummationem ſæculi, damus Spirirum S. Non en ..— 4—„..„ 1ul aliquem ſingularem hominem, non Petrum, ſed Spiritum 5 4 loco miſſurum ſe ſpopondit, Ioh. 14. y.18. v. z6. Non relinqua VO 3 4 —— dytplano Keo, Ile- mpedit e wnfeniet ac m ur deyn cuum ſecen n9.demme Doniaus, u nenonpote tchudpercu 84, 0 luarar, con tigh unin de pg dser g dövonina Rü lunoe Stfhha d,e. Klhe dogh h ug dete Klalar dn omnihe lcäem g djas DM 8 34 4 oll Pleg un dat i lü Ann a 5 Dilas lhean Nin qui ſetmona ¹terrarum erin ſeleus Chui 1enta Sion,id 1T 2 dihcamardn möeiinSpiinl umorbis lubrai um peromnen = ſtinent, acfemn icario, qniſt 2m = eſt Ecclelæ, a que mecdio uim — Ilo. Oponutit =um pedum ſior m oque conftirunn nem. v Deuuen — ore uniduntama- ctorum exudt uaſtus ſer. nt n ar lati: Romninoli os atqncalcihä ne,&line lecrk — nuifer fachosetu — h. 7. ineo ponich Iim, quod locn a m. Etali qulbe unt Sacefdotiid- tem Chrikus K —abet ſaceldorin, perfe de Cbü zeratque,Kgelh 2 piri Nond 1 Spiritum§, N. 12 4 10 Nonaan 2 y. 26. N. jrttu un, ſed Spu- D Drs.pur Ar I0. VII. 149 VOs orphanos. Paracletus S piritus§. quem mittet Pater in nomi- ne meo, ille vos docebit omnia,& ſuggetet vobis omnia. loh. 16. y. V. Expedit vobis, ut ego vadam: Sienimaòn abiero, Paracletus non veniet advos Si autem abiero mittam eam ad vos. Tertullia- nus igitur de praſcript. dicit. Credimus Jeſum Chriſtum in cœlos e- reptum, ſedere ad dexteram Patris, miſiſſeque Vicariam vim Spi- ritus S. Idem de Virg. velam. Cum propterea, ait, paracletum miſerit Dominus, ut quoniam humana mediocritas omnia ſemel ca- Pere non poterat, paulatim dirigeretur,& ordinaretur,& ad per- tectum perducereturab VIcario Domini Spiritu S. 2². Obſervandum veròeſt, quando de vicario Chriſti diſ- Putatur, controverſiam eſſe, non tam de appellatione, quam de reipſa, nimirum de ipſa poteſtate abſoluta, quam ſub vicarii præ- textu,& appellatione Papa Komanus ſibi arrogat. Ob officium decendi,& Sacramonta diſtribuendid Chriſto inſtitutum vicarii Dei nominantur primùm omnes Apoftoli: Dicit enim Apoſtolus Paulus z. Cor. 5. y. 20. Pro Chriſto ergo legatione fungimur, ran- quam Deo exhortante per nos. Eph. 6. v. z 0. Pro quo Evangelio le- gatione fungor in catena iſta, Ambroſius in Epist ad Rom. c.. Mittit A- hoſtolos, inquit, ut prædicarent fidem omnibus gentibus, ut obe- dirent,& ſalvarentur, ut donum Dei, non jam ſolis Judæi s, verum etiam omnibus gentibus, conceſſum videretur;& hanc eſſe Dei voluntatem, ut in Chriſto,& per Chriſtum omnibus miſereatur, vicariis cjus prædicantibus. Idem in in Epist. i. ad Cor. c.z. Hoc, in- quit, ad Apoſtolorum perſonam pertinet, quos conſtat, Dei eſſe ad utores dum Vicarii ſunt Christi. Deinde eodem ſenſu vicarii Dei nominantur omnes Epiſcopi& Sacerdotes. Buſébius Papa Epist. z. Velut placet aliis Hormiſda Epist. 6 05. Caput, inquit, Eccleſiæ Chriſtus eſt, Chriſti autem vicarii Sacerdotes ſunt, qui vice Chriſti legatione funguntur in Eccleſia. Amhroſius in I. Cor. II. Mulier, inquit, idcir- c6 debet Velare caput, quia non imago Dei: Sed ut oſtendatur ſub lecta:& quia prævaricatio per illam inchoata eſt, hoc ſigni de- bet habere, ut in Eccleſia Propter reverentiam Epiſcopalem, non habeat capur liberum, ſed velamine tectum: nec habeat poteſta- tem loquendi; quia Epiſcopus perſonam habet Chriſti: quaſi ergò ante Judicem, ſic ante Epiſcopum, quia vicarius Domini eſt propter 74 V 3 reatus 4 4 1 4 A 1 A ſ I 9 1 1 4 4 4 4 z 3 3 1 6 3 1 1 4 11 150 DI DAPFIS M G oinem fabjecta debet videri Auguſtinas ſerm. 6. Nonim. an reatus originem ſubjecta de et videri Auguſtin⸗ 36. Nonm u trat per oſtium ait, ad Eccleſiam, qui per laicalem portum intrat. Non enim laicis ſpiritualia dona tradita ſunt, ſed Domini Vicari- is: Vicarii Domini ſunt, qui vicem Apoſtolorum tenent. Patres Concilu Meldenſis in præfat. Nos omnes, ajunt, licet indigni, Chaiſti tamen VFicarii& Apoſtolorum ſucceſſores confilium Dei annun- retat, MMlalolel! p llcluln Lu. heelpus ſach 8 Roerpa A ADeclall de eiamus.— 3 G 23. Verùm dc ejuſmodi Dei& Chriſti Vicario eſt q dæſtio, nrtäanglde qui ſihi abſolutam iuriſdictionem artoget, quémm ſatellitesi ſius vice Deum, en cbei mm) abſolutè Denm appellitent, uti habet Gloſſein extravag: cum tuterit Uohriline verb. ſion. in ſin. Quique Dei locum in terris teneat,& vinculum tna Ktuuc Matrimonii rati jam,& conſummati, inter Epiſcopum,& Eccleli am ſuam, occaſione mutationis, ſeu translationis ad aliam ſedem, diffolvere poſſit ‚nonuthomo, ſedut Deus: quia quos Deus com- junxit, homo non poteſt ſeparare, ſed Deus, Gregorius de translatu- ne Epiſcopi c.z. 3. 4 24. Quæſtio tertia. Num intet Doctores Eccleſi Chriſlus we luertt eſſe non tautum ordinem, ſen prtmatum o rdin is, ſed inſu per pote ſa⸗ rem abſolutæ iuriſdictionis? ſeu num Christus unnm a liquem homtnein Re- Mdlt: Re cleſiæ ſuæ eſſe voluerit Principem,& Monarcham, cui uterq, committendts Kahlcond ſit gladius? ccleſ Li 25 Reſp. Utrumque gladium, politicum ſimul& Eccletr e nelt aſticum Pontifex Romanus fibi arrogat. Hadrianus Papa, retetente No5& Aventino lib 6. in Epiſt. ad Archiepiſcopos Treverienſ. Mogum rtatre d & Colonienſ. ait. Unde habet imperium Imperator, niſi à vobi adien r¹ ergoò per nos imperat. Item, Imperator quod habet, tantum uhe s luan. à 8. A 1 2118 5 Anobis. Item: Ecce in poteſtate noſtrà eſt imperium, ut demus! Kmodo e ven 2— 8. 3—— 3 r re-⸗ Arnr. lud, cui voluimus; proptered conſtituti à Deo ſuper gentes: le mnn— 8 .* aAlantemu's. gna, ut deſtruamus,& convellamus, ædificemus,& Plandem A duna C, — 3 l! Quare affirmant Canoniſtæ, Imperatorem eſſe Papæ vaſallum,& mn dc te tanne imperium ab eodem feudi nomen accipere: Imperialem dignita 8.*. 4./ 24— tem mutuari omnem ſplendorem d Papali, veluti Lunaã Sole.e.. 8 4 1 l 1. larminus in prafat. de ſummo Pontif. pag. 19 5. Cum de primatu, imqquls gu bche g —....— 2„, 4 4 Ml⸗ Pontificis agitur, breviſſimè dicam, de ſummarei Chriſtianæ ag. ao walnete tur. Id enim quæritur, debeatne Eccleſia diutius confiſtere; Ane letit ir 10 ʃ— — emm 36. Nunt npertum lun Domini Vie. nienem. dan 4 1 rincig Cu m ium Dei aun E iexiio iteu uh ſiusyi-hn arayag(uman 1 eat,& yinch 1† dcopum&kat 1* itzad alam det 6 a quos Degd 4— egiruu denun 9 Acleſie Chnts A ,edin ayert 4 ali uen Homn- — utenayonnme 1 m fimal 1 0 1 ahlb Pahablit — revetien'l 3 1 eratot, nll i93- ( habet,Kncnne 4 a'erium Ga luper gene emus,Khin ſelprull 1 4 Im erialende öc- 4 . lmperna — eluriLura- meprune 4 Etius coolites poteſtatem exercent inter eos. mnteiCtulen que voluerit inter vos majot fieri, ſi DisrurAre VII. 1 r0 diſolvi,& concidere? Quid enim aliud eſt quærere, àn oporteat ab ædificio fundamẽtum removere, à grege paſtorem, ab exercitu Impéeratorem, ſolem ab aſtris, caput à cor Pore, quam an oporteat ædificium ruere, gregẽ diſſipari, exercitum fundi, ſydera obſcura- ri, eorpus jacere? Inde prolixè diſpurat de optimo regimine, quo gubernari debeat Eccleſia. 26. Quamvis verò Proteſtantes non negent, Monarchiam intet ſimplices politias efſe o ptimum regimen, nec in dubium vo- cent, Eccleſiam à Chriſto Domino. „tanquam à proprio Rege,& abſolutiſſim oMonarcha regi S&c gubernati, utiab eodem eſt inſti- tuta,& fundata, atque hocſen Iu veram Monarchiam eſſe in Ec- cleſia non dubitent,& ordinem inter petſonas Eccléſiaſticas com- mendent: Attamen Chriſtum perſonis Eccleſiaſticis poteſtatem juriſdictionis, ſeu civilem poteſtatem committi,& ab iis uſurpari voluiſſe negant,& Pernegant: Idque ævincunt 1. 45 exemplo ſummi Sacerdotis Christin. ipſe enim poteſtatem juriſdictionis ſive politi- cam nunquam uſurpare voluit, eam ſihi ablaram reſpuit. Ergo hoe ipſo poteſtatem civilem perſonis Eccleſiaſticis derogavit 105. 18. v. 16. dicit: Regnum meun non eſt de hocmundo. Iohan. 6.v. 15. Seſe abſcondidit, cum Judæi Regem eum facere conſtituiſſent. Math. 22. verſ. 21. Cæſar tributum darc jubet, Reddite, inquiens, Cæiari, quæ ſunt Cælaris,& Deo„quæ ſunt Dei. Matth. 17. verſic. 27. Pro sE& PgrRo illud ſolvit. Lac. 12. perſ. 143. Hæreditatem mterfratres dividere renuit. Homo, inquiens, quis me conſtitu- it jadicem, aut diviſorem ſuper vos? Ratio conſequentiæ pe- titur ex Iohan. 20 verſ.z1. Sicur miſit me Pater: Ita& ego mitto vos. Quomodo verò ipſe lit miſſus Explicat, Matt. 20.v. 2 8. Filius ho- minis non venit miniſtrari, ſed miniſtrare. Et canonth eſt: Omnis Christi actio et noftra inſtructio, ciem facti, tamen quoad genus. eologicus ſinon ſem per quoad ſpe- 27. 2. Ab aperto Christi teſtimonio, Matth. 20. verſ 25. 26. 27. Principes gentium dominantur eorum „& qui majores ſunt Non ita erit inter vos: Sed quicun- t vyeſter miniſter. Et qui volue- 3 4: 4 4 1. 3 1—-— 1 —— 34.. 1 4 8 6 2—. 1 4. 2 3. — ————— 11 V I 4 1 1 I 1 1 I I u 6 A 4 I 4 i. 1 1 A 4 ö — I ö 1 8 E II 4 1I 1 G —— * 52 DI PAPISMG b voluerit intervos primus eſſe, erit veſter ſervus. Punznue 26 Re ges gentium dominantur eorum: Et Tuporecaten a emt upe cos, Penefici vocantur. Vos autemnon lic: Sod aui Wa ore 4. vobis, fiat ſicut minor: Et Jhnedn eſt ſicut minil aroc Cu- ius igitur reſpecla perſons Eecleſiaſticæ,& politicæ diſtinguuntur, ciu nhe Au non conveniunt. Atqui diſtinguuntur reſpectu abſolutæ poteſtatis, ui- minu, Ciuriſdictionis. Ergo. 1 28. Inſurgunt verò contra apertam hanc Scripturam 3 His modis Pontificii: Non tollit, inquit, Coſterus pag. 1can rincipatum ex Eccleſia, ſed modum preſcribit. Eadem eſt opinio ini pag. 635. vos d Seh ahuhn 494109 ſed non ſicut reges gentium. Qui anram d Tu non ſic præeris, ut ille, id ſignificat, præeris quidem, cdab- ter, quamille. A 129. Reſp. 1. Refutat hoc effugium diſcipulorum( vit quæſtio, quæ erat non de modo regiminis, ſed de ipſo regimine quiſnam videlicet ipſorum debeat eſſe major: Non enim tyrann⸗ cum expetebant dominium: Hoc quærebatur„quis eorumhn cipatum, qualis ille ſit futurus, obtenturus effet. 2. Reunn 1 Chriſti reſponſio, quæ non eſt modalis, ſed abſoluta; Etſ an fuiſſet, non fuiſſet directa ad decidendam motam conttover 6 3. Luc..2.v. 25. Diſcipulis Cſiriſti poteſtas derogatur,& quidem en poteſtas, ob quam reges gentium benefici vocantur. 1 30. At invertit Bellarminus, nonne clarè, in quiens, luhſm gitur: Qui inter vos major eſt, Hiat ſicut minor, epreceflor ce α e, id eſt, dux& princeps: fiat ſicut miniſtrator? Un igitur erat à Domino dux deſignatus. .„ z. A· 31. Reſp. 1. Quid verbis illis ſibi velit Sälvatoriipſec . e 4 1.. 1. 2 8 ell plicat. Nam de yων illo dicit, quod debeat reliquorum ꝗ- ..... 1.„ nellt Miniſter. Quare ita colligimus: Qui aliorum eſt Princeps, non „— ſvator, W eorundem miniſter. Atqur de quo mφάνν⁵εευν doquitur Salv tot, 1. 1.—... 1 h C 20* debebebatreliquorum eſſe miniſter. Ergo. 2. Marthæs(ah. . 4 l 26.: ita explicat: Quicunque voluerit inter vor m]jor Hexi,& . 4.* 1 Lanque fuffragatur Marcus 6*10.y 44. Inde hocdepromiimus: Qe 1f Non dicit Dominus, inquit, vos non præſide- Mcætatis: llcter. 22 3 nteſelro wevare rünos. bgo nülätnags rhs vollos, (buitws dc Ahbronem, ſbi wnicen! Rlcitotan „ 1 dubsülc nzu. doeyach. Dririkre e llejwidlät lbäütr 3 um y. dultlidän dat, ſye) dert. „ 7 dCenren alem, 1 1 ur L 1f embeben 1 uümmſtet 1 nirilteadr 4 Nuunn un 3 ae lu Uitöta 6 1 3 e genguutm ut Hru fag. 64 1 kademettan 5 8,11 Nosnonprn ed tA Qüaurne „1A quden,n 1 ddd te dpulomn un„de iplore m* oneninth eI qusednm tn cet. 1. Nefhul „t AoLdua Rin dnt ⁵r amcontoſ a teAnr Kgul — 8, nquierni A Cpreclli ] p AAcmnittrua clit Sälexoof deaLteliglo 8 an 1„PVan- 1 0 ultul — 6 ——“ 1 edel 11 or mſot 4 „ omin. 9 9₰— DTISSurArTIO VII. vult cæteris eſſe major, ſeu emineentior„& ſuperior, is ſit omni Miniſter. 32. 3. A facto Christe de lotione pedum, Ioh. 13.v. 14. Si ego lavi 153 um pedes veſtros, Dominus& Magiſter veſter,& vos debetis alter al- terius lavare pedes. Argumentamnr inde hoc modo a majore ad minus: Ego Magiiter& Dominus veſter lavi pedes veſtros. Ergo multò magis vos, inter quos nulla eſt abſoluta juriſdictionis po- teſtas nullus alterius Dominus. Deinde facto hoc adhortatur Chriſtus diſcipulos non ſimpliciter adexternau pedum corporis ablutionem, ſed ad mutua officia, quod nimirum viliſſima etiam ſibi invicem ſervitia in vera humilitate debeant pPræſtare. At a pa- pali dignitare hoc eſtalieniſſimum. 33 4. 4colatione diſcipulorum Chriti cum pueri: Vult enim Chriſtus diſcipulos ſuos evadere ſimiles puero, Matth. 18. v. z. Mar. 2.v.36. Luc. 9. v. 47. 48. non infantia, ſed ſimplicitate, omni ambi- tione vacua. Quicunque igiturnon evadit puero ſimilis, regnum Dei videre non poteſt. At qui in Eccleſia affectat primatum abſo- lutæ juriſdictionis„non evadit puero ſimilis„quia dogmata fidei non ſimplici,& pueriliſide credit, cum de illis ex pectoris ſui ſcri- nio judicare conerur. Ergo. 34. F. Apoſtolus igitus Detrus, I. Epiſt.. v.z. hortans Eccle- fiæ Miniſtros, ne dominantes, inquit, in Cleris. 6. A poſtolus Pau- lus, Rom. 13. v.. Omnis, in quit, anima poteſtatibus ſupereminen- tibus ſit ſuhdita Chryſoſtomus Homil. 23. ad Roman. ſive A poſtolus ſit, ait, ſive Pro pheta, ſive Evangeliſta, ſive quiſquis tandem fuerit. 1 3. 7. Unde Paulus, Actor.? 5.y. 11. appellat à Feſti tribunak ad Cæſarem. Aut igitur appellavit ad Judicem incompetentem, aut nonagnovit Petrum pro Judice ſuo,& Magiſtratu. 36. 8. In Veteri Teſtamento, licet ſummus S acerdos typum ipſius Chriſti geſſerit, Thujus Pontificatus ipſo præfiguratus fue- rit, non tamen univerſalis,& abſoluta Poteſtas, atque Monarohua, ſed potius mixtum quoddam Ecclcſiæ re gimen ab ipſo Deo fux inſtitutum. Ergo multò minus in N. Teſtamento, exhibito Chri- ſto, abſoluta ejuſmodi poteſtas in Eccleſia eſt commiſſa, vel com- mittenda præſertim poſtquam id quod conceſſum videbarur Sa- X cerdo- 8 3 dee eerherer bir 8 ooöoöoöoöoſoöoſſoſſſ Thahet daher eah ghiuet earssceeeerieheeieWä 4 5. „ 8 ——— —— ——— — — — — — — — — —— DI PDAPISMO ſit jam Apoſtolis derogatum er- ſic. Antecedens eſt manifeſtum: t, Judici ſupremo, ac 164 cerdotibus in V. Teſtamento, preſſa Chriſti voce, vos auten- non ſi⸗ Nam ſummo politico Magiſtratut, hoc el Regi adjungebatur Sacerdos, qul Judicem ex lege informabat; Judex ſententiam promulgandam curabat. Lex igitur ſeripta Sa- cerdoti ſimul& Regi, imò toti Eccleſiæ tanquam Regina quædam imperabat. Totum conſilium externum Eccleſiæ curam gerebat, ontificemque interdum deponebat. De hiſce legitur Deut. 17.0 20 loſu. 1.23.24.1. Reg. S.I. Paral.23. 37. Qmeſtio Quarta: Num Apoſtolo Petro alicubi ſit collatusyni matus poreſtatis etiam in teliquos Apoſtolose iurudictionis? 36. Reſp. Eckius in Enchir. Tit.3:pag. 32. Diſputat Apoſtolos omnes fuiſſè æquales reſpectu officii Apoſtolatus; ſed inæquales reſpectu regiminis,& poteſtatis. Prolixius idem expllicat Staplett- nus lib. 6̃ contr. ⁊. ag. 218. 219.220. Parem inquiens, poteſtatem he⸗ bebant quatenus Apoſtoli in propriis perſonis, non tamen ad al. os derivandam, ſed alia propterea in illis fuit Epiſcopalis,& juri- dictionis ſpecialis Poteſtas, quæ unicuique ibi propria fuit, ubiſe⸗ dẽ hixit, ut: Hieroſolimis Jacobus, Epheſi Johannes, Romæ Petrus aliiq; aliis in locis. Hoc reſpectu f oiſcopalis videlicer ſeu Paſtora- lis,& ordinariæ poteſtatis inferiores reliqui Apoſtoli Petro etant: Petrus enim hanc Poôteſtatem accepit, non ut Apoſtolus, non ut miſſus extra ordinem; Sedut paſtor Eccleſiæ ordinarius, per ſuos ſucceſſores perpetuò duraturam. Ergo; licet in rebus ipſis, quas facere poterant Apoſtoli, par erat in fingulis poteſtas; tamen n modo hujus poteſtatis,(quia in Petro perpetua, in aliis extraof dinaria fuit,) magnum diſcrimun ad rem præſentemeſt. Ihidem. Aliu ddiſerimen, inquit, eſt ratione extenfionis: Omnes emm Apoſtoli habebanr parem poteſtatem quoad amplirudinem te rum gerendarum; Sed non quoad ſuperioritacem in ordin gerendi“: id eſt pleniſſimam ſinguli Apoſtolt poteſtatem hahe⸗ bant,& ſupremam poteſtatem, reſpe ctu aliorum omnium nur- ſtianorum, non autem reſpectu ad ſe invicem: quia videlicet Ve — 9 ipſorum aus ſic caput erat omnium Chriſtianorum, ut etiam Pſon 0⸗ 1 ſäkolon mel d nbeu kegin wiioni: id laetent po dendl n dant zdacher ni yg penäe& bernanci nu ecxed h vag. Mäele tel witht us qu 1 Aljellom; auloloe ananmo lünudg näbhss 8 urum orbe d taccele düin Bcle uneanſ 4 lunngei, erros an- anlinere— 3 Kadmi- d 1 leie hdet; O 3 detoximna c Set mauiteſtn d g lci luptemo,; e egeinfoman 8— iigrar(cipan 21 E Negmaquub 1E e cnran ge De egrrur Denen, ul e Nienliſt calenf PA vionw. 4. iſpurar aoche PG Eas ſed ieu iu expllicu an E Pns poteter pe.&„non tumenal llitt arpitcopalbd ig 2 propin dut clte hnesRomale G= delicetlel Mh = polcolihemne im tApolblln — ordinariuöge 2 tin rcbyt S otehazem „Vr nn in bcn 1— reſertem ions: oWhi Tr ad anqinen TEA rontrem oll potekemn n forndl- i0lul 1 dbidc DISruTATIO VII. 155 Apoſtolorum caput eſſet. Et pagin. 220. Tertium, inquir, diſcri- poſtolus Petrus, authoritate,& poteſtate fuerunt, his duobus — tabrigtenſis Academiæ Cancellarius ſcribit Articulo z 5. de primatu ſum- ne is deficeret in fide oravit? quatenus ipſe confirmaret cæ- 4 2 —⁴— 156 DE PAPIS M O apparuerit: Cur ſimili motis genere, hoc eſt, in cruce finiri voluit eum? Cur, inquam, uni Petro præ cæteris tot inſignia contuliſſet Chriſtus, niſi quia vicarius ejus eſſet fururus,& toti Eccleſiæ ceu Princeps,& caput præficiendus. Idem propugnat B elarminus Ton. 1. cc. 10.& ſeqq. Eſt, inquit, revera, non ſimplex error, ſed pernicioſa hæreſis negare B. Petri primatum à Chriſto inſtitutum,&c. 39. Quare Pontifici duplicem poteſtatem Petro concet- ſam eſſe fabulantur, ordinis,& juriſdictionis; Sed contra apertam Scripturam. Nam 1. Repugnat primatus iſte ipſi Chriſto: Qui ſe⸗ Eccleſiæ univerſalis caput jactitat, is Chriſti officium involat: So- lum enim Chriſtum eſſe Eccleſiæ univerſalis caput in præcedenti- bus evicimus. Repugnat inſtructioni Chriſti, ejuſque regulis, qui- bus diſcipulos ſuos docet quid ſit faciendum,& quid omitrédum. Prima legitur, Luc. z2. v. 25. 26. Regis gentium dominantur,& qui poteſtatem habent ſuper eos, beneficit vocantur; vos autem non ſic; Sed qui major eſt in vobis, fiat ſicut minor,& qui præceſſor eſt, ſicut miniſtrator. S1 Petrus vel conſtitutus vel conſtituendus fuiſſet Eccleſiæ Univerſalis caput, etiam reliquorum Apoſtolo- rum, Chriſtus certè quæſtionem aliquoties incidentem de primæ tu alicubi ita decidiſſet, ut expreſsè Apoſtolum Petrum tale caput nominaſſet, præſertim cum res hæc ſit magni momenti. Atnuſpr am ita decidit, imò contrarium potius docuit. Ergo. 40. Exceprionem Pontificiorum de vocula(s1c) in ptæ- cedentibus examinavimus. Nam quæſtio Diſcipulorum non elat quis ipſorum tyrannicè deberet dominari, ſed quis eſſet majori Hanc quæſtionem Chriſtus decidens diſcipulis omnem domini di facultatem ademit. In eoraod igitur reſponſionis ſuæ nullum habet modum, ſeu non eſt ea modalis, ſed abſoluta: Reges genti um, inquit Chriſtus, dominantur, non ait, ic dominantun, ſed ſim pliciter, dominantur: Ergo& vrsdome non eſt modalis, ſedab- ſoluta. Non igitur hic eſt ſenſus: Licet vos regnaturi ſitis, nont men ſic regnabitis; Sed, vos non ſic, hoc eſt, non regnabitis 41. Nullius etiam eſt valoris, quod de vocabulot νεε⁸ 4888 1 objiciunt, quaſi hoc ipſo doceat Chriſtus, aliquem inter eos ele „„ooy, id eſt, Principem, ſeu Monarcham. Nam de euſnug r 5AG 14 (oilus agi niſter.- Mos Maſ urimobel 1 l 44 Ke 5 d. Keso mi 88 ccddcet Na- ſederkerru. Kl4ld, lale rn nonatih C 18 drone ün Aat. KRdn a ge 4. l uhge⸗ &᷑‿ N0 4 2 29⸗ fe 3 fl lleltene 2 3 † Rn I dd Matt, K ae 3 1 cobug d 1 Np mllmacum Don e 4 n- * 5 er rucefdün 8 da condulle toti beclelg rar helarmiyene (larminun 2 not ſedpewia htarum Kc. tarem benochn — Sedcontnam A2 du Chrite d lcium ineola t caparinprxcate ejulcuetegubg * K quidominicn dominanmu k, ur; vosaurenr mnor, K quipan te us veleonſttunn err liquorum dot t incidentemde lum hetumuke ümomenti. Aum ir rgo. „voenl(slc hr ☛evoculd 1m a hjiſcipulomumäune d⸗ led qub elam ipulsomnnen eſponltonäéllem- ablolura: Kqes 1. on eſtmodul os regnatull dtb — eK. nonregubi „Adl de vocabuoh lel 4 s, aliquem mt 88„* 1— 1 ddh nam. Nam i 9 dcdominanmstl DrSPuTATIO VII. 157 — r1 5 e 3..„ Luilnsagi 5„ ⅜d, qui aliorum eſſe debebat non Monarcha, lee min er nanctheure 20.y. 26. ita explicat: quicunque voluerit 4 er vos major cri. Marcus cap. 10. v. 44. quicunque voluerit in vo- is primus eſſe, ſit omnium ſervus. 33 872 Secunda regula legiturloban. 20. v. 21. ſicut miſit mê pa- bel⸗ Keso mireo vos. Quomodo verò miſſus fuit Chrrſtus: Ipſe veſter ſerv Sar0„JP. 27. 28. Qui voluerit inter vos primus eſſe, erit vus. Sicut filius hominis non venit miniſtrari, ſed mini- ſtrare. ce inferi 4 r. Quare inferimus,& Apoſtolos fuiſſe miſſos, ut miniſtra- rent, nonut ipſis miniſttaretur. 17. Repugnat primatus iſt promiſſionibus Chriſti: Nam honi it ſe eherachlirurum Eccleſiæ ſuæ, Matt. 28. v. 20. At præ- entis univerſali Car.. 1. eüeunie is non datur vicarius. KRepugnat actionibusChriſti, d 3 Se le Prilnatis aliquoties incidentem& motam ita Lldit, ut nuſpiam Apoſtolum Petrum reliquorum Apoſtolorum eſſe caput docuerit. Uanep 2. Primatus iſte repugnat ipſi Apoſtolo Petro: Nam erat teprehienſibilis, Gal. 2Ep. 1r. Accuſabatur, Act. 11.y. 2. Satan ap- pellatur Matt. 16.v. 23. In Samariam ablegatur, Act. S8.v. 4. Siautem ſumma ipſi poteſtas fuiſſet collata legati officium in ſeſe nõ ſuſce- piſſet, ſed ipſẽ alios pro ſua poteſtate ablegaſſet. Non ſolus cõtro- Verſias decidit, 4CI. 1.y. 6. Sed reliqui Apoſtoli non minus judica- runt, quam Petrus, v. 12.13. 1mò ſententiam deciſivam, nonbetrus, d Jacobus tulit v. I5. Dominium ſuper Eccleſiam mon Sterder⸗ a lelem, ſe uπεσαενονπρσον agnoſcit, I. Pet. 5. v.. Su- Eeclel eluit rat Pccister bondu„quia ſocios adſciſcit alios Itros. 1m partiuntut inter ſe Apoſtolus Paulus, & Petrus docendi Provincias, idque ex Dei inſtituro, ita ur Pau- lus inter Gentes, Petrus in ter judæos doceret. Aut igitur Petrus 116 omnibuis tanquam univerſalis Epiſcopus Eccleſiis præfuit ‚aut hac Partitione ipſius Poteſtas eſt diminuta,& quidé ex Dei mandato. abGqu. Pe 3 IAananns igte Tennias verſatur Apoſtolo Paulo. Nam ipſe INaei elce o velmandato Prædicavit, Gal. 6 y. 6. Ergo ſntore 4 ain ſummo Pontifice non fuit miſſus. Nam agnoſcit amis Apoſtolis inferiorem, z. Cor. 1../4.Gap.12.y. II. Certé, ſi X 3 Apo- „ 4 3 48 4 N L 1 8 4. A õõ ͤͤ—õ—oo—o—ooooooſſſſ 1*— 1 1. 2 7*— 18 1 15 3— 4 —— — — — — ——— ——— * DEPA P I8 M 0 Apoſtolus P etrus reliquorum Apoſtolorum fuiſſet Princeps,&eca. sut, nonæſtimaret ſeipſi Apoſtolus Paulus parem. Et parem quui habet, Monarcha non eſt. Accedit, quod Eccleſia Paulum ſem- per nominarit Apoſtolum, quo ipſo docuit, non fuiſſe ipſum be- tro inferiorem. Et Paulus appellat Actor. 25.v. 11. A Feſti tribunali non ad Petrum, ſed ad Cæſarem. Denique Apo ſtoli omnes ſunt ſervi, in eoque ſunt unum, 1. Corinth.3. verſ.. Eò quod Ecclelias lantent, ſunt miniſtri, v.5. Neque rigantem eſſe aliquid, neque plantantem, ſed Deum, qui dat incrementum, docet Apoſtolu y. 7J. omnia eſſe Corinthiorum, ſive Paulum, ſive Apollinem, ſiwe Cepham v.22. Hæc verò fingula cadunt etiam in Apoſtolum Pe⸗ taum ubi igitur ſervitur, ibi exſpirat dominium,& ubi eſt unitas, ibi nulla eſt prioritas. Arqui inter Apoſtolos eſt unitas,& funt i pſi aliorum. Ergo. 46. 4. Adverſatur hac ſumma etri potetas mutuis Petri 6 Pauli actionibus: Nam Paulus in faciem reſtitit Petro, quia fe- rehenſibilis erat Galat. 2. verſ. 1I. Et Petrus ſocietatis dextetam Deqit Paulo, Galat. ⁊.v. 9: Certè ſubditus de jure ſeſe opponerenon audet ſummo Magiſtratui: Nec ſummus Magiſtratus adeò ſele dimittit ut præter dextram Magiſtratus det etiam ſuis ſubdius dextram ſocieratis, eamq; cum ipſis ineat. Inſuper dextras ſibide dederunt, ur Paulus ad gentes, Petrus ad Judæos iret. At Monat- cha præcipit, non ſortitur. 47. Diſtinguit quidem Bellarminus libr.1,de Roman. Pom inter oſſicium prædicandi,& gubernandi, reſpectu Mlius Paulum & Petrum eſſe ſocios; Sed non reſpectu hujus ſcribit. Declaia exemplo Sauli, cujus ſervi ſocii nuncupantur, I. Reg. 33. verſ. At 1. Bellarminus committit fallaciam petitionis principi. 2.Fe cleſia regitur per Evangelii prædicationem. Ergo Officium Evan- gelium prædicandi eſt etiam officium Eccleſiam gu Quareur Petrus, ita& Paulus gubernavit Eccleſias docendos præſens,& abſens per epiſtolam, reprehendendo Galat.⁊. Excom- municando, 1. Cor. 5.v. 5. 3.Servi Saulis nominari poſſunt ſociſu neris, ſed non regiminis: Et in textu Hebræo non legitur, ivi 81 & ſocii; ſed ivit Saul& viri ejus. 5 1 bernand. 46.] plerog⸗ Pls Cogna cllexin K. wnscommer 6*6 pwiin Derii demkcclela uhuls 1” Ktorino lltg rcan um: Nam! tola nimin Wixelond dantdg hel 91 yzlehn 1 lie t Thlos Wanh nrar Kan. ⁴ leſn Danlum h m fallle Pplun) 1 E& n. dkecudu. Sottol omnanh 1—nd quod kcli It eeſſe llquid,n Mman„docet iyc 1 rive pollinen, ma enin Apotolm d a.R um, Kubietm 6 ,seſtunits Alu 1* eſtas mutlê'h- i: chitit Petro, qu 1*=Sſocietacsdent telele opponee n E Alagitrans 1 dt etiam 1 M 1 Saliheram 4 Arosüct. 10 31 dxosler du 1LPrdedmat 11 reſpecwild 1 9 hoſus ſcibi-De uur, 1. K b tiüonbhnn, 1 Ergoohtmm cllum gi ccclelam 4 kelelui üt 9 dendob zminaflpol ull 8 xo non Sid DBrsrurArTre VII. 55 48. F. Repugnat lohanni,& lacobo, quorum fingulares ali- quot prærogativas Spiritus ſanctus annotat: Fuerunt enim ſan- guinis cognatione Chrrſto juncti: Chriſtus Johannem ſingulari- ter dilexit,& ipſè in illius ſinu reeubuit, ipſique matrem ſuam mo- iens commendavit. 49. 6. Repugnat ſumma illa posetas ipſi apoſtolari: Si enim ponitur Petri primatus, ſequitur, Apoſtolicam poreſtatem non eſſe in Eccleſia maximam. At hanc eſſe ſummam docet Apoſto- lus Paulus 1. Corinth. 12.v. 28 Poſuis Deus quoſdam primum Apo- los. At primo non datur prius. 2. Quare inter Apoſtolos eſt qualitas vocationis, quæ arguit nullam inter eos eſſe præeminen- tiam: Nam idem eſt, qui eos vocavit Chriſtus: Idem vocationi⸗ modus, nimirum immediatus miraciulis confirmatus„& quidem vel in perſonis, vel circa perſonas, quique tam Apoſtolis reliquis omnibus, quam Petro competit: Eadem vocationi⸗ formula, quæn- niverſo Apoſtulatur eſt cõmunis, Mat. 28. v.- 9.20. Marc. 16.y. 15. Ioh. 20. y. 3. Eadem vocationi⸗ privilegia Matt 10.v, 8. Infirmos curate, mor- tuos ſuſcitate, leproſos mundate, dæmones ejicite, Mar.) 6. y. 17.18. Innomine meo dæmonia ejiciẽt, linguis lo quenturnovis; ſerpẽtes— tollent,& ſi mortiferum quid biberint, nonnocebit eis: Super æ &otos manus imponent,& bene habebunt. Eadem ministerii cla- ves, quæ non ſoli Petro, ſed& reliquis Apoſtolis promittuntur,& 4 dantur, Matt. 18..18. Ioh. 20.v. 23. 1dem fficium, quod declarat voca- tionis formula,& confirmat Petrus Act..v. 17. dicens de Juda: Qui- connumeratus erat in nobis,& ſortitus eſt ſortem miniſterii hujus. ldem finis. 2. Cor. 5.v. 20. Pro Chriſto legatione fungimur tanquam Deo, exhortante pernos. Obſecramus pro Chriſto, reconciliamini Deo. Deniq eadem Eccleſiarum cura, 2. Cor. 1I.v. 28. Inſtantia mea quo- tidiana, ſolicitudo omnium Eccleſiarum. SO. 6. Euſehius lib. 2. Hist. cap. 1. dicit: Clemens libro fexre Hy potypoſeon refert, Petrum, Jacobum& Johannem, poſt Sal- vatoris ad cœlum aſcenſum, cum efſent à Domino ſummum dignitatis gradum adepti, non de gloria,& honore con- tendiſſe inter ſe, ſed uno conſenſu Jacobum juſtum Hie- roſolymorum Epiſcopum deſignaſſe. Cyrillus Alexandrinus in A 4 6 1 i 3 4 v 8 I 11 1 — ———— — — — — — .“ — 3ĩ-- —— ——— — — — — 160 DE PAr s G b lib. 5.in Eſa. cap. ·14. Paulus certè, inquit, ſapientiſſimus fannnen tum dicit eſſe Jjeſum Chriſtum,& qui in ipſum credunt, 4 3 api. des pretioſos fuperſtrui, ait, in lauctum templum ‚in 3 lician Dei, in Spiritu. Proinde ſanctos Myſtagogos mitütn katese & pulchritudine intelligibili reſplendentes, lapidi 6 hreth iſl. mis comparat: Eralios dicit in fundamenta poſitos eſſe ſan 4 cr vitati, alios in propugnacula, alios portarum, acmunutlonisulum ge. ſappla Quare collatus non eſt Apoſtolo Petro Primatgs bon ſtatis, ſeu cujuſdam juriſdictionis in reliqnos etiam Apoſto 05 quamvis primatus ordinis nouabſurdè ei allgnerur„ 1. Juia uunn eſt vocatione. Andreas quidem primus cœpit Chriſtum libenter 4 dire,& fratri Petro, ut ſequeretur, perfuaſit;Sed perfe cta adhælr one omnium primus Petrus Chriſto adhæſiſſe creditur. Chdn ad Quirinum, Petrus, inquit, fuit primus, quem Dominus 6 ce Augustinus de ſancto Petro& Paulo Ser. 47. Beatus, in quit, Petrus 5 mus Apoſtolorum; Beatus Paulus noviſſimus A poſtolorũ-.(ut verò Ioh. i, dicitur Philippum voce Domini primum vocatum, d ſic explicant alii, illum tunc forſan Chriſto perfe ce non adhæ 1 ſe. 2. Primus atate, quia reliquis ſenior, ut docet Epiphantus herſ ſl Dicit etiam Caſſianus lib. 3. deincarn. Petrum decuit primum reſpo⸗ dere, ut idem eſſet ordo reſponſionis, qui erat honoris: ipſe ant cederet confeſſione, quiantecedebat ætate Qui fratrem Andin ætate majore fuiſſe ſtatuũt illis reſpondetur ex Chriſoſt.in Mar bn 9. Didtrachmum pro Petro fuiſſe ſolutum aſſerente, quia geipl rat ſicut& Chriſtus, primogenitus. 3. Primitts Aloquentia. 4 Prnmn nim fortitudine, quia reliq uis erat cordatior. 5. Et amorin Chann b flagrantior. 6 Primus pradicator: Att. 2. Unde dicit C hnjſoſtom Nan Antiochenumurbem laudans: Sicut Petrus inter Apoſtolos hà mus Chriſtum prædicavit: Sic inter civitates prima, tanquam 6 1 4 9 7 4 2⁵ ronam quandam admirabilem, Chriſtianorum tulit aphellas, Quare Apoſtolus Petrus ſæpe primatum egit, ſed confeſſion a honoris fidei, non juriſdictionis. Bt alittdl est, qtlærert deenee ü perſonali,& aliud de dominio,& iuriſdictione ſingular:. A Poſtohne ed nantur ſæpe Principes, non ob dominium,& juriſchctioe tcr *Pr 15 18½‿½ / dperlone derius om tnbetlan wärgertd Upettanch unnonper lrum. Ekte düi vina danesquoc mdchxer, ſu derbnun im nu lllnet un orum dunder nedlora Derbde ee kCtran. ddhunuo. Iponiturne emnomen dimendur unhetn, eun Pane, — 811 Nintutumäi let pidibus prerute nt Ee toselle Gudd 21 acmunitionul 01*1 etto prüwady 13S etam Agokt de Hr netur, rätu -a a buiſtam denr 1 ASedyelfech n d2 a ſe cediirr. Oh n zem Domuwi H s inquirhem s Apoſtoloid dd ⁵⁴ primun or (A pecfedtenoha 3I. cet kyyhenaww Do tm decuitpumune an athonotb:it 6 1 rs Dufrnrem d= eer Chniſttull 1— 1 lu am lerente,qol seloqrertu 4 6 4 4 4 2e Ftamend [ ſ.Ranm. 7,95 1 1* qictt Chrfſhn? diln/ —ns nrerpeht Iuum ralitäphe- 1 er e leri:9 1 „na randl rimna, 0 3— kes pl— 1 . L d- it ſedcofttll. le Sdeii unn k.. — Ldichobe 9 p*( 1., X ul 1 1. dottod- DISDuTATIO VII. 16 1601 ob perſonalem excellentiam„ut Apoſtolus Paulus, quia abun- dantius omnibus laboravit. Veruùm Pontificii primatum juriſdi- ctionis etiam in reliquos Apoſtolos Petro adſcriben tes duo in pri⸗ mis urgent dicta: Prius legitur Matt. 16. y. 18. 1 9. Tu es Petrus:& ſuper hanc petram ædificabo Eccleſiam meamn,& portæ inferno- rum non prævalebunt adverſus eam. Et tibi dabo daves regni cœ- lorum. Ex teſtimonio illo aliquot objectiunculas colligunt Pon- tificii. Prima eſt: Qui dixerat tu eſt filius Dei vivi, illi promittuntur claves, quod conitar ex his verbis: ego dico TIBI. Atqui ſolus pe- trus id dixerat. Ergo. 2. RKeſp. I. Petrus conſideratur vel tantùm quoad ſuam perſonam in individuo; vel ut hoc loco quoad officium, quate- nus fuſtinet perſonam in hoc præſenti actu omnium Apoſtolo- rum, eorumque eſt commune os. Interrogavit enim Chriſtus non ſolum Petrum, ſed omnes Apoſtolos, Matt. 16. v. 5. Vos, quem me dicitis eſſe. 2. Conſideratur igitur hic Petrus ex ſua quidem perſona, ſed non tantùm: Includuntur enim& relqui Apoſtoli: Et Chriſtus alloquitur Petrum in Individuo ‚ſed non tantùm in individuo: Verùm de hiſce in ſub ſequentibus plura.— B. Secunda: Petro ob hanc promiſſionem,& collationem imponitur novum nomen. Ergo ipſi confertur primatus. Novum enim nomen in ſacris nemini imponitur, niſi ad aliquid ſingulare exprimendum: Et nominis iſtius vera additut notatio: Dicitur e- nim Petrus, quia ſuper eum fundata eſt Eccleſia. B ellarminus libr. 1. de Rom. Pont. c. 10. Grammatico pugnat fundamento: Illud pre- nomen, inquit, HANC, cum dicirur: Et ſuper hanc petram, demon- ſtrat aliquam petram, de qua paulò ante Dominus ſit locutus: proximè autem Dominus Petrum vocaverat petram: Syriacè e- nim loquebatur,& Syriaca lingua Petrus dicitur cephas, ut habe- mus loh.1. Cephas auté Petram ſignificat, ut Hieronymus docet in (p. z, ad Galat.& res certiſſima eſt: Nam ubicunque in textu He- bræo eſt pd, id eſt, petra, in Syriaco eſt cepha; quin etiam&He- braicè ſaxum ſeu rupem ſignificat, Ter.:2 4.v. 29. Ad rupes aſcende- rant. Dixit ergò Dominus: Tu es cepha,& ſuper hoc cepha: vel Latinè: Tues betra,& ſuper hanc petram adificabo Eccleltammeam. Ex quo ————— 162 DE PAPISM G quo ſequituri illud, nANC non poſſe teferri, niſiad Petrum, qui eo loco vocatus eſt petta. 54. Reſp. I. Impingit t Bellarminus in Prncipia GSlan amatica Nam pronomen HANe no on eſt relativum, ſed demo nitraum rem præſentem oſtendens. 2. Syriaco idiomate Chriſtus quidem eſt uſus; Verum ab Apoſtolis non hahemus Novum T Teianen tum Syriaco idiomate traditum ſedlingua Græcd. Ad Græc igitut Lermpla tanquam ad infallib lem fontem confugimus. 3. Quod ad Syriacam ver fionem attinet„quæ hodie extar& quam primus in Europa imprimi curavit Alerns X idmant n. dius Ferd linandi Impe ratoris Cancellarius, de ea Bellarminus luln. 2. de verbo Dei cap. 4. h9e fert judicium: Præter Evangelium Mat- rhæi,& Epiſtolam ad Hebræos totum N. Teſtament tum translati eſtex Græco Idiomate in s. riacum. Et paulò pat: Quodeditio y- riaca ætate horum Parr um poſterior eſt, ut ego quiden mihi cellh perſuadeo, non poteſt ejus Punchoritas tanta eſſe, ut cum editione Græca, aut katina merito comparari poſſit: Ur interimil Uu domi- tam, quod deſunt etriam quædam in ea editione, quæ viris doctis & piis nona dmodum placent. 4. Falſum eſt, quod ſtatuit Bela. minus Cepham in Syriaca lingua indiſcretè fignificares&Petrum& petram, h. e. eſſe proprium, Xap pellati IV um. Nam genere diltin⸗ guuntur: Vocabulo Petri adjicitur maſculi inum 7,& nonfam ninum Nmn. Nam dicitur, danth hꝛ u cepha, tu es ille Petrus. 5.Col * fugit deinde Bellarminus ad proprietatem Græcæ lin ue ma vocabulum re& ſaxum dici tngniff care; Sed falſam hypothe- ſin præſupponit, quæ eſt quod vocab Hulu, G in propol 60 ne Chriſti ſita appellati ivum,(cum reoç appellativum tantumft dem ſit cum Mrex:) Nam Chriſtus SiDſ ſa dun in ants hoecor loquium Petro hoc i iplum mmen ingiderar, cum iptum ad 4 poſtolatum vocaret, uti videre eſt L⁴d. G.v. 14. Matth.i 10,p. 2. Mn 3.. 16. 6. dificata] igitur eſt Eceleſia non fi peri Kpfum hoc eſt, 1 luper perſonam Petri; ſed ſuper ipſam per ut multi Patres interpretamtur, ſuper iplum C hriſt um, quem profitebatur Petrus, quæ ſententia probari p oteſt ex 467. 4.7* 1 —— 1 p 14.F. 441 DM.. Mocautem y . V uiſiaa derun 1 8₰ cipiGumda demonltaun (bihus qut 1 Noxun Tetm reca. A0 Ghrn omem canglhn pur hodie en, 1 dextus Niuma 1ee de exßellmmm. Ater Eranoxlun 12 eſtawentumtm 1 eit: Quodeciu (& Soquidemnilt 1. Aelle, ut cmmeik Urinteriniluse dione, quæuibt r.Seſt, quod bus- 1* lgnitcxegehem m. Nämxgeleme Allinump&ron — o/ n mesllle Derru 21 3 0 1 m dawehmn 1eJo k Sed falam hi — e) Sec 6 pioh 4 1 1 um 9 rappellarnumta jamdudumann 1 1 .. 6 (ner lo non lupel 1 ürd .„ amnetrah Kar AHPAlann yer 1ptam . 8 4 4 jiolum(hrn, . 9l 1 5 1 I obaul potet d — umn iolGhl iderat, cum i H.IOJ „v. 14. Mttheo 124 Di SPuTA TTS VII. 163 1. Pet. 2.v. 4. I. Cor. 3.. 1. cap. 10. .4. Eph. 2. v. 20. Auguctinus Ser. 13. de verb. Dom. Tu es Petru us; Simon qui Ppe ante vocabatur, in quit; Hocautem nomen ci, ut Pe etrus appellaretur à Domino impoſi- tum eſt. Et hoc ut ea figura ſignificaret Eccleſiam. Q uia enim Chriſtus Perra„Petrus Populus Chri ſtianus: Petra enim princi- pale nomen eſt, ideo Petrus à Péetra, non petrad Petro; quomo- do nona Chriſtiano Chriſtus, ied a Chriſto Chriſtianus vo catur. Tu es, ergo, inquit, Petrus,& ſuper hanc PEtram, quam confeſſus es ſuper hanc petram, quam cognoviſti; dicens„Tues Chriſtus, filius Dei vivi; ædificabo Eccleſiam meam: id eſt, ſu pet me ipſum filium Dei vivi. ædificabo Eccleſiam meam. Super me ædifica- bo te; non me ſuperte. Idem habet ATtgutinus Tract. 2 4.in Iohan. Hieronymus lib. I.in Matt. cap. 7. Super Petram hanc, ai fundavit Eccleſiam: Ab hacpetra A pPoſtolus Perrus ſortitus eſt no- men, id eſt, a Chriſto, ſu per hanc Petram non inveniuntur ſerpentis veſtigia. De hac Propheta(Pſal. 9-) loquitur confidenter, ſtatuit ſuper petram pedes meos,& in alio loco(Pfal. 130.) petra refu- gium le pPoribus, ſive Serinaci is. vel nonine petræ intelli gitur fidei di- vinitatis Chriſti confeſſio Hilarius de Trinitat. libr 6. Hæc fides, : hæc fides, quæ in terris inquit, regni cæleſtis habet claves: ſolverit„aut ligaverit,& ligata ſunt in cœlis& ſoluta: Hæe fides Eccleſig eſt fundamentum: per hanc fidem infirmæ adverſus cam ſunt portæ inferorum. Amnbroſius de Incarn. cap. 5. Fides, in- quit, eſt Eccleſiæ fundamentum: Non enim de carne Petri ſed de Fide dictum eſt„ quia portæ morris cei non Pervalebunt: ſedconfeſio vincit infernum,& hæc confelio non unam hære- ſin excludit: Nam cum Eccleſia multis tanquam bona navis, fluctibus ſæpe tundatur„adverfium omncs hæreſes debet valere Eccleliæ fundamentum. 7. Sed ponamus Petræ nomine ipſum- met betrum in telligo,& adi plius perſonam; non ut elat privata, ſed ut erat publica, referti illud Chriſti: fuper hanc petram ællifi- dabo Eccleſiam meam. Sic intelligit Tertulianus lib. de præſcrip. latuit, mquiens, aliquid Petrum ædit candæ Eccleſiæ Petrum dictum. Ciregorius Nazianzenus orat. de moder. ſcru. in diſput. Perrus Petra 2 Wcatur t, Dominus 8 8 8 “, 112. G 85 H— 3 5 DI DAPISM O 164 vocatur, atque Eccleſiæ fundamenta fidei ſuæ credita habet. Chiy ſoſt. Hom. o. Petrum cum dico, petram nomino indebilem, crepi- dinem immobilem, Apoſtolum magnum, primum Diſcipulotu, primum vocatum,& primum ob edientem; Verum nec dum Pon- tificii, quod volunt, ſic obtinent: Nam illi Patres docent, nomen hoc Petro obtigiſſe, non reſpectu juriſdictionis,& omnimodi fu- † 4 er cæteros Apoſtolos,& totam Eccleſiam principatus; Sed reſpe- u doctrinæ de Chriſto, qui eſt ipſa petra; quo ſenſu idem vocs- bulum Prophetis,& reliquis Apoſtolis competit. Nam Ecclelia extructa eſtſuper fundamento Prophetarum,& Apoſtolorũ ipio angulari lapide Jeſu Chriſto, Eph. z. hoc eſt, ſuper doctrina lllorum. Aposlolus Paulus Gal. 2.v. 9. Jacobum, Cepham,& Iohannem nomi. nat„uνακε, hoc eſt, columnas,& ſuo modo fundamenta Ecclefiæ. 8t ApP0. x1.y. 14. de cœleſti Hieroſolyma dicitur, quod murus civi⸗ tatis habeat duodecim dueze fundamenta, quibus ſint inſcripta duodecim Apoſtolorum agni nomina. 8. Neque præcisè nomt nis mutatio in Petro ejuſmodi præeminentiam arguit ſepoſita pe- træ ſignificatione jam datà: Origenes in prefat. in Epiſt. ad Rom. vari mutationis,& pluralitatis nominum tradit exempla ſed nullius meminit primatus. Qui prius Saulus eſt dictus, mox Paulus dice- batur: Ex Abram commutatũ eſtnomen Abraham: ex Sarai Saua Ex Jacob, Iſtael: filii Zebedæi Boanerges ſunt nücupati Salomon dictus eſt& Idida: Sedechias,& Joachim Ozia& Azarias: Mat- thæus,& Levi: Thaddæus,& Mebbæus,& Judas. 1 55. Tertia: Si Apoſtolus Petrus nomine omnium relpom diſſet, abſq; dubio illi hanc provinciam reliqui demandaſſent. A¹ non hoc, quia ex revelatione Patris hoc didicit, non ex confultatr v“ one hommum. Lroo. 4 —„-. 2/ Alta 56. Keſp. 1. Quæſtio hæc de Chriſto anted mota, R ecits . ⸗. Ianguls, fuit, Ioh. G. y. 69. Matt. 14. z. Non revelavit verò ipſis caro,&ſangns * P 2„ 9 22 α 3 4. 5 1 41 † NAS D 2* ſed ipſe Deus.z. Petrus igitur non unius, ſed unitatis fu ſtinens pei z ſ—„Shriſtum ſonã, ut loquitur Auguſtinus, reſpondet, quia amore in Qmlhen — Hlagrantior, quia cordatior, quia ſenior, quia eloque nrior. 57. Quare, quod communiter omnibus Apotolis est promlüen F 4471 247„ 5] 5 ¹„ 2 8 4 7 1½ 490⸗ & commiſſum, illud non preeminentiam,& excellentiam denotat in 490 44 1. h dt Talo Petr,, e 4.471787„ Uin Ktolo Petro. Atqui clayes regni cælorum communiter omuibus poſtol ſu⸗ prot. ₰ 4 4* Aa Nemnlü 16 peant K. eelplech,. uhſ 8 dotacbbecle A Ein ranrdon 7 4 8 6 8 Uegen. 1Pll 9 Ii 1 1 , l Omn. 1 1444 Ait m „e lIIIt m. —‿ a. nedita habed —* indedilen a mum Dllii um necduny Kees docent un s, Komninol — ncipatus Lell o lenluiden * gerit. Nam ba , X Apoſtoli — der doctrimälg 2 Iohannenu undamentakal ur, quodmum , quibusint = Neque pracben am aruit ſexe in Fyict. allmn — t exempla ſeln — Aus, mox baulbi a ibraham:exSan = nt nücupat Oria& Azms- — Judas. mine ommlunt; iqui demandile — licit, nonexci- 1 7 1 1 —ſo antel motz, n erò iplis cun = dunitatislüftr — quia amote u- a eloquenuo bus Pakaluefhe xcellentiam lniu . niter omnibus H 1 M 1 „I 6 1 1 DrsSPu T4 110 VII. 165 promiſſe& commiſſe, Matth. 18.y. 18. Et quid amplius, niſi poteſtas ſolvendi,& ligandi continetur in clavibus, quæ poteſtas æquali- ter eſt præmiſſa,& commiſſa Apoſtolis; Nam Apoſtolo Petro diæi- tur: Quodcunque ligayer is,& ſol veris. Apoſtolis reliquis: Quæcund, alli- gayeéritis.& ſolveritus,,&o. Ergo. S8. Deinde aliud eſt ipſum preceptum,& aliud modus ptæcipiẽdi,& aliud res promiſſa,& aliud promiſſionis verba: Ver- bai pſa Chriſti licet ad Petrum dirigantur: claves tamen ipſæ&pro- miſlæ,& commiſſæ ſunt reliquis etiam Apoſtolis. Cur verò Do- minus ſolum Petrum alloquatur reliquis Apoſtolis præſentibus de fundatione Eccleſiæ,& de clavibus, oſtendimus in præceden- tibus. Rationes ejuſdem variæ reddunrur d Patribus, urſunt, tatio unitatis Eccleſiæ, unitatis inter A pPoſtolos, figuræ& typi Eccleſiæ, ratio conſenſus fidei cum fide Petri, atque imitationis. 59. Poſterius teitimonium, ex quo primatum Petri oſtendere co- nantur Pon iſtcii, legitur Ioh. 21 Ubi Chriſtus Petrum ter appellat, ei- que agnos, hoceſt, populum fidelium: Et oviculas, h. e. clericos inferiores: Atque oves, h. e. Epiſco pos tanquam matres agnorum paſcendos„h. e. regendos committit, ut interpretantur Pontificii. Uigent ipſi pronomen illud meas oves. 60. RKeſp. 1. Nulla continetur vocabulo paſcendi authori- tas,& poteſtas, quæ non reliquis Apoſtolis pariter ſit cõceſſa: Nam R ipſis omnibus eſt dictum, Matt 28. Docete omnes gentes. Ioh. 17 Sicut miſit me Pater,& ego mitto vos. Matt. 18. Omnibus Apoſto- lis claves regni cœlorum committuntur. Apoſtolus Perrus 1. Epiſt. 1 35.... 6.z.y. z. Paſcite, inquit, qui in vobis eſt gregem Chriſti. Quod etiam Apoſtolus Paulus Ephefinæ Ecclefiæ diligentiſſimè injungit. Et Fph. 4.v. II. 12. Ipſemet Chriſtus dedit alios quoſdam quidem Apo- ſtolos. Alios autem Paſtores,& Doctores. Bernhardus de conſider. lib. 4(3 Evangelizarc, inquit, paſcere eſt. Et Baſil.in conſait. Monaſt. c. 22. Atque hoc, inquit, à Chriſtoi pio docemur, dum Petrum Eccleſiæ- ſuæ baſtorem poſt ſe conſtituit. Petre enim, inquit, amas me plus his: Paſce oves meas. Et omnibus præterea dein ceps paſtoribus, acmagiſtris eandem tribuit poteſtatem; cu jus quidem rei ſignum eſt, quod omnes ſimiliter, arque ille,& ligent,& ſolvant. 2. Voca- bulis agnorum, ovicularum,& ovium nullum continetur myſte- N 3 rium: 4 ——— 4— 3——— 61 1 2*—— 4 8 4 2 5— 8. 8„ R 1— 4—— 4— 3 8 4. 8 8„ 8„-* 5 5.* 5—. 3 5 9 85 5 7— 8 4 HE— 2 3 8 1 4 r 1 3— 8 1 2 4 8 1— 3— l 89 M 2 8 23 8—. 8. L 3 8 8 7 3 3“ 1 ee irse nuie 6 6 1 4 4* Heiebateebie 166 Dr DAPISM rium. Intelliguntur enim homines cura,& inſtruckone indigen- tes, qui differenter commendatur Petro,& reliquis Apoſtolis. 3. Qul illis verbis, paſce oves meas, Petro reliquori um Apo oſtolorum curam eſſe Commilfan n opinantur; ‚nullo nituntur fundamento. Ad quid enim com amiſſa eſſer: Certè non ad docendum,& intor- mandum, non ad corrige endum& corripier ndum. Apoſ ſtolus be- 46 trus correctus legitur à Paulo, ſed non reliqui Apot ſtoli ab Apo. ſ olo 0 Petro. 4. rrerach aliis verò in Pan tcculari dicit arApold 2 fe vaetamn. quem übnegitioinenlleha,nec acnt dronae Chrilto ad- je ectum el lle,& munere Apoſtolico excidiſſe;& ob unitatemæ- 1 gii Apoſtolici, nei e ipfu m diſſolveretur. Reli iqui enim Apoſtoli pe- trum ob abn negationem Chriſti poterant: abjicere, Xex que ſic diſſol tleaiiſler unitas Collegii Aoſtole 61. Queſtio quinta Num cenid 9ro bari poßit, Ahetoinn 2 trum niſſe Epiſcopum Eccleſie Romanæ,& quidem per annos vigi 1 67. Reſp. Comi munis eſt ſententia pontificiorum Dettum Epiſcopum Komanum egiſſe annos 25. 4 6 42 4 1m La 63. Mittimus verò aſſertionem e eorum, qui iin dubium vo cant, num Petrrus unquam ve nerit) Romam. Pontifictorü opim ſequen aapponimn. t. Lucas deſcribens omnia Apoſtolorumi cta, ne verbo mentionem facit hujus Epiſcopatus. Veriſimile au tem non eft. eum neglexiſſe Epi epatum Preeipui⸗ poſtoli. z⁸- poſtoli in uni verſum orbem te rrarum exir e,& Evangelium omnr bus hominibus ubique annunciare jubentur, Matth. 26. Mars 16. ROmε.15. 2. Corinth. xy. Ergoc Oo cum! pforur mpugnat vocatione,& ant⸗ 11 11 1* 3 4 11 4 4 1 44*△ ¹ ₰ miflione, ut in uno certo loco ſedem kixamn PS petuòo habe*⁴. 4 2 3—... 4 44 1 7 FAS„ a ware 2. 410* 1Iibi Hgere eſt uni particulari Eccleſiæ ſe allgare. 3.4 Kolus Paulus,& Petrus Gal.ꝛ inter fe tra ſigunt, uti ille epe otiſſimum Gentibus; Hic Judæis E vangelium annunciet. Verifi imilei gitu non eſt, Apoſtolum Pet rum immemorem hujus ſolennis pact R omam proficiſci, atque illic ordinarium Epiſcopꝛ pum agen dw luiſſe 4. Ap oſte olus Pa aulus 111 ſeribens Rc omanis Epiſtolamt äl. tat cap16. Chriſtianos, eorumque ma gnum recenſe lalutando M ldmel 6 4 He4lCll ſſſ11 iu Apotolih ui dicitor h [ onarchiem,¹ [ueet, ſea Cunhe 1e Kobunrrena 1l nemm Pkul 18₰ ere, K e;clldte (Solcci. [ npeßi, hetein 18 lem her anum mtificiorum a m, qwin dubir E ontifclorüoyn aania Apoſtolom Hatus. Verdmie reipui Apolta- —&Evangelun 1 — ur, Mattl 6. pugnat rocaülr m perpendök . 5 1 aſipfe loate a cleliæleall 1 5 unt, utille uil ciet. Vertumlen mn hufus(olernö- 4 — Epiſcopum ie A manis Eoitoun- enietlur TeC 4 manum e giſl furat, qua de re conſulantur al nos ſediſſet Rom Chriſti 44. cum in annum(8. crucif xio ejus cadat. 7. At Hiero- ſolymis erat, non Romæ liberatus, Actor:1z. 8. Hieroſolymis erat anno 32. in concilio A- Apoſtolico, 4ctor. 15. 9. Poſt ce 10 Antiochiæ Galat. 2. perſ.Il. beret Romanis Epiſtolam ſu 11. 6. Nam ſi viꝑinti quinque an- 10. Anno54. cum Apoſtolus inſcri⸗ ttes atque fideles ad Appii forum,& tres tabernas obvios ha- bet, Actor. 28. verſic. z. Sed non Petrum. 12. Paulus in libera cu- ſtodia detentus per biennium, ad ſe venientes, Actor. 28. verſ. 306. Sed non Petrum. 13. In E- piſtolis igitur ad Galatas„ad Epheſios, ad P hilippenſes ad Co- loſſenſes ad Timotheum ſecunda,& ad Philemonem aliorum Chriſtianorum Romæ degentium fit mentio, ſed nulla Pe- 4-p. 10.I1. Solatioi pſi tantum ſunt Marcus conſobrinus Barnabæ; & Jeſus, qui vocabatur uſtus. 2. Tinm. 4. v. 11. Lucas, inquit, eſt me- cum ſolus. v. r6. In prima mea defenſione, air, nemo mihi aſtitit. Komæ igitur Petrus tunc non fuit. 1 5. Denique non Romæ, ſed Hieroſolymis ipſum crucifixum eſſe teſtatur D. Hieronymus Ec- eleſie Romanæ Presb yter in 23. cap. Matth. Et Lyra in gloſſa cap. 23. Matth. Petri: 65. Keſpon. I. Sanctorum filii non ſunr, qui loca tenent lanctorum, ſed qui exercent operascorum. 2. Pater pius ha- bere Poteſt filium nequam. 3. Non cathedra facit Sacerdo- tem, ſed ſacerdos cathedram, Distinck. 41. Iur. cunon. cup. 12. 4. Tempore Chriſti Moſis cathedr- m occupabat Scribæ,& Phari- fæi, Mat: 23. y. z. Seſe Moſis diſcipulos jactitantes, Iohan. 9. y. 28. b Sed 4 DispurA TIo VII. 16 tum numerum nullum mentionem injiciens Petri, quem primo loco abſque dubio nominaſſet, ſi tunc temporis pontificem Ro- let. 5. Chronologia opinionem hanc oculariter re- æ, Oportuiſſet eum Romam venire circaannum. in cujus anni paſchate ex carcere eſt concilium reprehendebaturd Pau= am Romæ non erat, utoſtendimus argumento 4. 11. Ann. 54. Paulus Romam adducirur vinctus,& fra- anno 58. 59. excipiebat omnes tri. 14. Apoſtôlus Philipp. 2. verſ. 20. neminem ſe habere ſcribit Pati animo præditum, cum omnes, quæ ſua ſunt quærant. Coloſ. 64. Quæſtio ſexta: Num Pontifex Romanus ſit ſucteſſor 3 —⸗ 33 1 3“ 3 24 2 4 8 . 5 168 DE PDAP IS M 0 Sed iſtorum doctrinam Chriſtus fermentum nominat, ab eaq; ca- vendum monet, Matt. 16.v. 6. 5. Chriſtus doccet Ioh. 3. v. 8. Spiritum S. certis locis non eſſe alligatum. 6. Idem docet Apoſtolus, diſtri- buit, inquiens, dona ſicut vult.7 Cyrill. Alexandiinus lib. 12. Theſ.c.z Epiſcopo sillos, qui adhuc vivente Petro fuerant ab Apoſtolis in- ſtituti nominat Petri ſucceſſores. 8. Petro nuſpiam ejuſmodi pri. matus, qualem ſibi Papa arrogat fuit collatus, necuſpiam eum u- ſurpavit. Ergo Papa hac in re non eſt Petri ſucceſſor. 9. Sueceſſotes Petri eſſe poſſunt duplices virtutum, 8 vitiorum. Pontifices Ro- mani hodierni non ſunt Petri ſucueſſores in virtutibus, ut in Del⸗ neat. Error. Pontif. th.8. oſtendimus,& his ip ſis Diſputationibus evincimus; Sed in defectibus,& vitiis, ut I. in Christi abnegatuont Nam tempore perſecutionis&paſſionis Aà Chriſto deficiebat, eũq pugnat. 5. In exprobatione, Matth. 19. Objicit enim Chriſto quod 0- mnia deſeruerit: Ita& Pontificii gloriantur de bonorum ſuo- rum deſertione,& aliorum opes ad ſe attrahunt. . 6.In audacia,& ſimilibus. FINIS DISPVI. VII. er inulh.u b 1 1 md apn 9 nam ejul tnad, 414 neculpia men llor.) Sura 81 Kam. hontie 1 Mir rutidus mn l. 42 in ſss Diſ pararmn 5 3n Chndiihne — if lo deden . oceteci Knnn 4. bDerus donn 1 es, Matt 1o 1 Ardin 2‿ gatenim(m Wunmgh gudiot 9 um CPrta d ardebononm- 1 ½ ſe attrahum HEs. —n. 7 1— na PISMO PDI KPyTATIO VIII. Et Püidemn in ſpecie PONTITFICE RO MANO POSTFERNRIOK In qua- Chriſto Duce& auſpice Chriſto §νμ᷑ P RÆFHIDIO DHANNISGISENII 88. T HEOLOGIX DOCTORIS, ETORDINARIIININCI. V. ta Academiaà Giſſenàâ Pro. feſſoris, RESPONDEBIT NICOLAUS SC H MIDT OBEREIS. ſemenſis Francus. In Auditorio Theologico ad diem 17. Decemb. horis ante- meridianis& pomeridianu. GIESSE CATTORA M, Ex Ojicina Vpographicæ Caſparis Chemliui. nE—zz——— cIo 10 C XV II. DISPHTATIO OCTAVA 1 De . Komano Pontifce pofterior. LTHESISA I EKGMus controverſias de Pontifice Roma- no, ejuſque authoritate examinare. Pontificii i- G girur, quoniam vident ¶fieri nõ poſſè ut ſuas de- endant impietates,& abominationes, ſi verbo ei ſcripto ſit ſtandum; ideò bum Deinon ſcri ptum in pari pretio cum verbo dum. Huic ut authoritatem concilient ſummã, ex cenſu ferè hominum eximunt Pontificem verbi Dei non ſeri pti authorem, errare eum non poſſe garriunt: Effugio aliquo im pie- tatem hanctegere ſtudent. Collocutores Bavarici in Colloq. Ratiſ.pag. 74. Tannerusdicit: Tantum hoceſt negatum, quod ſum mus ſacer- dosin definiendo poſſit errare, non negamus Potuiſſe illum errare in moribus:Sed id poteſtate illà judiciari, ejusque exercirio errare non potuit. Bellarminus lih. 4. de Rom. Pont. cap. 2. pag. 960. Variè ſeſe torquet: Pontifex, inquit, quatuor modis conſideratur„primõô ut perſona quidam particularis ſive Do ctor Patticularis.S ecu ndo, ut Ponrtifex, ſéd ſolus. Tertiò, ut Pontifex ſed adjuncto cætu ſolito conſiliariorum. Quartò, ut Pontifex, ſed un à cum concil gena rali. Deinde convenire dicit, omnes Catholicos& hæreticos in duobus. I. Poſſe Pontificem etiam ut Pontificem,& cum ſuo cœtu conſiliariorum, vel eum generali concilio errarein Controverſiis acti particularibus, quæ ex informatione— teſtimoniisque homi- num præcipuè pendent 2. Poſſe Pontificem ut privatum Do co- em errare etiam in quæſtionib. Juris univerſalibus tam fidei, quã norum, idque ex ignorantia. At 1. ſummus pontifex cum totam . 2 Eccleſiam aliud fingunt ver- 10 Sehe- 3 “ 8 6 „ r. n 5 —- ——— — —— — .— — — — —=— — — ——— — 2 — — 4 172 D 1 PAIS4M Eccleſiam docet, in his, quæ ad fidem peftinent, nullo eaſu etrale poteſt, Idem ibidem lib. 4. C.z pag. 96 2. 2 2. Non ſolum in dectetis fidei errare non poteſt ſummus Pontifex, ſed neque in praæceptis morum, quæ toti Eccleſiæ præſcribuntur„& quæ in rebus ne ceſſa- riis adſalutem vel in iis, quæ per ſe bona. vel mala funt„ verſantur. Ibidem cap. 5..)73. 3. probabile eſt Pieqe credi poteſt, ſum- mum Pontificem non ſolumut Pontificem errare non poſle, led etiam ut particularem perſonam hæreticum eſſe non poſſe, falſu aliquid contra fidem pertinaciter credendo. Ibidem cap. 5. pag. 974. Quare Romanus Pontifex errare non poteſt ex catedra docens, Belarminus lib. 3. de Verb. Dei cap. ⸗.. 79. Et verbum Eccleſiæ, ideſt, concilii, vel Pontificis docentis ex cathedtâ, non eſt omninò ver- bum hominis, id eſt, verbum errori obnoxium, ſed aliquo mode verbum Dei, Ibidem c. 10. 2. Coſterus in Enchir. de ſummo Pontiſice cup. 3 pag. 135 Chii. ſtus, inquir, ſummaà fapientiã,& charitate unum judicavit in Ec cleſid conſtituendum nominandumque hominem, cui ſic ſuam Præſentiam, Sanctique Spiritus gratiam addiceret, ut de Quxæſtio- nibus fidei,& religionis diſcernens, nunquanm erraret, ſed fidem ab Apoſtolis plantatam, inviolatam, integranique ſemper conſet varet& e. Ibidem pag. 136. Quisquis in B. Petri cathetra ſedet, ſeupi us, ſeu ſceleratus, ſeu doctus, ſeu imperitus, ſen nobilis ſeuobſcu rus, dummodo ex officio pronunciat, Chriſtum habet directoft- Gregorius de Yalent. Tom. 3.pag.303. Quodcunque Pontifexinaliqui de religione controverſiâ ſic aſſerit, cettà fide credendum eſt, llũ infallibiliter, ac proinde ex authoritate pontificid, hoc eſt, divina aſſiſtentià idaſſerere. Ibidem Quſcquid Pontifex determinat, d ſuggerente Spiritu S. tanquam legitimus Paſtor, ac ptoinde ed Pontificid authoritate infallibiliter dererminat. 3. Aſſertionem verò illam impiam damnantes proteſtan- tes docent, Pontificem Romanum non modo in ſide poſſe errare, ſed etiam fæpe erraſſe. Nam. 1. Omnis homo eſt mendax Pſal. 116..Il,hoc eſt, vanus,& inconſtans.& Rom. 3. v. 4. Eſt Deus verax: omnis aute homomendax, 2. Erxare igitur humannm eſt, non erratre leui icum. Rum, ette uiunaaly 1. krit cultur Karontunc tusErgo. 4 nitcgcaill Kopernit tuidnon i rnnanis 6. K dlarreciſt djepulono Kaonanct donuncem di umnm. quoadactum lwyhna Tolterdinan 7. dünai 1 theayin V Gaan tunüth N 9 k barut düegs Kteßundh Nolnde vitic aehomini hr N. 1 rlunt,ein 821 credi dotett d ernrenonpaſ. ai naulle nongolen et e hilem aj an 11* Sexcnredtdhr fSunkcckele t& onettomm du t an ſcdalqpnu. Eech zuu tih uum judientt Gd t Aniiem, cüit 1n Mceretutdede I E mernte, dt un= uqpeſenpeu 31 atheracett cd ². reu nobib ſi t. Atum ſchert 06 we bounteine ccit eccedendund- a9 tißci Jocti 9E ontifer deten 4 an Daſtot, ugdl de—mal. n 5 damtanttäſu „i aßdeſoſemane ndax Pb — eus vera 4* GMmle — ſ vuucen ' NISpurA r1o VVIII. 873 Heum, errorem defendere,& in eo perſeverare diabolieum, Ter- tuliunus adverſus Marcion. Auguſtunaus lib. z2. 3e Baptiſmo. 4. 3. Idem eyincitur exemplorum inductione: Nam Aaron er- ravit cultum conſtituendo,& vitulum aureum erigendo- Atqui Aaron tunc erat ſummus Pontifex& quidem à Deo ipſo conſti- tutus. Ergo.“ 5. At Gretſerus in Colloq. Rat. pag 55. Aaron, inquit, nihil defi- nivit circa illam idololatriam commiſſam, ſed vi multitudinis co- actus permiſit, ut idololatria committeretur. Deinde Aaron„in- quit, non fuit ſummus Sacerdos, ſed Moſes, qui ab hioc ſcelere fuit immunis. 6. Reſp. 1. Aaron à populo rogatus author,& ſuaſor ido- lolatriæ exiſtit,& proptered à Moſe arguitur, Exod. 32. v. 2. z1. Ergo- à populo non eſt coactus. Et licet populus incitarit,& inſtigarit: Aaron tamen eſt executus, Exo. 32.v. 4. z. Aaroni ſummum Sacer, dorium commendatur, Exo. 28.v. 1. Ordinariè ſacrificat,& proõpte- red ſummus Sacerdos nominatur, Hèb.7. Quamyis igitur Moſes quoad actum ordihationis fuerit major,& ſacrificaverit tanquam Propheta: Attamem non ſacrificavit, ut Sacerdos, nec major fuit poſt ordinationis actum. 7. 4 LIrias erravit, quando removit aram Domini,& in ejus locum aliam conſtituit, id que hoc fine ut ſacrificia immola- rentur Diis alienis. Atqui Urias fuit P ontifex. Ergo. 8. Gretſerus in Coll. Ratis. pag. 73⸗ Uriam, inquit, quod atti- net, erravit iꝑſe non ut ſacerdos. Erravit igitur errore non ſacerdo- tali, ſed perſonali. Tannerus ibidem pag. 74. Erravit in moribus, inquit X non in doctrinâ. 9. KRKeſp. primò, IIrias tunc temporis fuit ſacerdos. 2. Nominatur Sacerdos. 3. In illo ſuo facto dipſoſuit in cultu. Quod verò dicit Gretſerus pap. 73. eum non legitimè diſpoſuiſfe, illud pro nobis eſt. Hinc n. inferimus, eum diſ ponendo erraſſe,& proinde vitioſum fuiſſe Sacerdotem. Deinde UIrias deſtruxit al- tare Domini,& ædificavit novum hoc fine, ur idolis immolare- aur. Erravit igitur in doctrind. L 3 10.5. Tem- ———— ———— 4* 4—„ —--⸗ 4 3 8 4 48 . u—— ——— 5 ——— —— öö ———— —————*— 4— 3—— ———ʒ:,:F::— —- PD P A pI s M 10 z. Tempore Hieremiæ errarunt in doctrinãà Dontifices eum univerſo ſacerdotum collegio, qui ipſi quoque gloriabantun ſe errare non poſſe Hier. 7.& 8. 11. 6. Caiphas cum ſuo Synedrio erravit. At fuit ipſe ſum- mus ſacerdos. Ergo. Erravit non tunc demum, quando Chriſtum Filium Dei ad mortem condemnavit, ſed ſæpius etiam ante hanc latam ſententiam. Nam aliquoties de Chriſto interficiendo ſum agitata conſilia, Ioh. 7. Et anted homines ipſi fuerunt obſeſſi à Dia- bolo, Ioh. 8. 1 12. At inſurgit Tannerus in Colloq. Rat. p. 69. Caiphas, inqui- ens, tunc non fuit ſimpliciter ſummus Sacerdos, ſed Chriſtus, alio- qui Caiphas fuiſſet Chriſto ſuperior. 13. Reſp Nondum omnia erant tunc tem poris conſum- mata, nec velum templi ſciſſum, neq́; Chriſtus inthroniſatus. Du- rabat igitur adhuc ſacerdotium Leviticum, idque declaravit Chrr ſtus remittendo leproſos ad ſacerdotes Leviticos, Matt. 9. Etipſe frequentavit ſacra judeorum aſcendendo Hieroſolymamadfeſta 14. 7 Idem probatur exemplis ipſorum Pontificum: D Anaſtaſio dicitur Diſt. 19. cap. 8.0. Iur. Can. Quia ergoò illicitè,& nom canonics, ſed contra decreta prædeceſſorum,& ſucceſſorum ſuo- rum hæc reſcripta dedit(ut probat Felix& Gelaſius, qui Acacium ante Anaſtaſium excommunicaverunt,& Hormiſda, qui ab iplo Anaſtaſio tertius, eundem Acacium poſted damnavit) ideo 1 Eccleſia Romana repudiatur,& à Deo percuſſus legitur. Ratio ad. ditur, quia communicaverat Arianis nempe Photino,& Ariano. Marcellinus Papa dist. ⁊1. cap. 7. teſte Nicolao Papa tempore Diocle tiani,& Maximiani Auguſtorũ in templo Papanoru m grana th— ris ſuper prunas impoſuit,& c. adeo que idolis ſacrificavit. Liberu fuit Arianus teſte Athanaſio in Epiſt. ad ſolitariam vitamagentes& Hieronymo in Catal ſcrip. Eccle. Felix itidem ſubſcripſit Ario, idque colligitur ex hiſtoria Socratis lib. z. cap.⁊ 9. Ruffini lib. 10. Cap. 22.Thed- doreti lib. z. c. 1⁷. Honorius primus fuit Monotheleta,& hæreſin do- cuit, ut conſtat ex ipſius literis in Act. Synodi ſextæ Act. 12. Johan- nes XII. quem alii XIII. numerant in ludo aleæ Diabolum invoca vit. Sylyeſter II. ex pacto ſe eidem tradidit, juxta Faſciculum temp Gregorius II. ut hæreticus,& Nigromanrticus damnaturin Hn rixi- Näcinenli, bemnblacen (attro lib.J dum finaler oraGerlon annes XII 7 de) vitan .. am:Dixit, emon& ext Kecrnis rel Wonunciatul lice deyia,, hahde⸗ ellmulyera unes Apoft un compol 6.Leo J. 30 6 h,..4 tum anee 1ah. 24. 4 dmum im, dum bi: n etiam lreceptun Chritdo tr dün merſio Vharoni 1 Agult m 1. 4 nregra 3 Regala diyn = locena * d oque gereda ni.A füthli 1Mr, quando Cr (¾ urseram anneh I inrerkcien. 1 aeruntchel 1 1 0 e„Ciiphan — os ſed Chulu 1 dtempotben ( sinrhronitan ig e rlque declaune t irlccs, Mirgt erolohymamn dh wum Donnüm 31— a ergoll -dr n Klucclm el E= elaluus quit 1 dornilte m Led damnan alluslegtuda SItrn e Photno d 16= Dapa tenyacl 1R Dapanorumgn d er lislächifcnt. Aariam img 1,= ſubſcriplt whe MIoh 3 L.I.h 19 9 ufuil 3 1 cheleta,& di ſerte5t, 4 papduudue ulex Dudolube iuxn fatcioli 11 4 6” 1 l5 dannard Dis burArIO VIII. Brixinenſi, teſtibus hiſtori cis, Urſpergenſi, chaffnaburgenſi& Gemblacenſi. Caleſtinus III hæreticis annumeratur ab Alfonſo de Caſtro lib. i. cap. 4. Johanne XXII animas defunctorum ante judi- cium finale non videre Deum ſtatuit,& pProptered hæreſeos argui- tura Gerſone ſerm. de paſs. Tom. 4. Occamo in opere 90.dierum. Jobannes XXIII. dogmatizavit(ut habent verba conciſii Conſtan- tienſis) vitam æternam non eſlè dam: Dixit,& pertinaciter credidit, animam'hominis cum corpo- re mori& extinguiad inſtar brutorum animalium, ac proinde non eſſe carnis reſurre ctionem. Eugenius Iy. hæreticus„& ſchifmaticus pronunciatur in concilio Bafilie afide devia,& hæretica in pub 15. 8. Pontifices ſæpec tè ſimul vera eſſe nequeunt. Gelaſius& vetus Eccleſia Romana ca- nones Apoſtolorum,& alios abhæxreticis ſub rum compoſitos, in totum improbarunt; At Zapherinus illorum 60. Leo I. z0 Sexta ſynodusʒ 1 8. approbarunt, Diſt.2 5. Cap. 3. Diſtin. 16.(ap. I. 2. 3. 4. Nicolaus I. approbavit Baptiſmum in nomine Chriſti factum ſine expreſſa trium Perſonarurt m 4. cap. 24. 4 quodai Judæo; At Pelagius& ptiſmum improbant, de conſecrat. enim ibi: Multi ſunt, qui in und etiam merſione ſe aſſer licum ſparſerit. Zacharias ejuſmodi Ba- distinct. 4. cap. 82. 83. Dicitur ſu Chriſto tradente, nos admonet in nomine Trinitatis trinâ etiam merſione ſfanctum baptiſma unicuique tribuere Gelaſius Papa arguit mutilationem Cœne ſacrilegii, De Conſecr. diſtin. 2.c. 12. Aut integra„inquit, ſacramenta percipiant, aut ab integris arcean- tur: quia diviſio unius ejusdemque myſterii ſine grandi ſacrilegia non poteſt provenire; At Martinus V. in concilio Conſtantienſi& alii ſeverè mandarunt, ur altera pars denegetur Laicis. Stephanus VI. anteceſſoristui Formoſi decteta fecit irrita, ut legere eſt in vita ipſi- us. Platina teſtatur ex co tem pore id obſervatum eſſe, ut ſucceſſo res Anteceſſorum ſuorum decreta vel intotum, vel ex parte ab- rogarint. 16. ex in- 175 neque aliam poſthanc expectan- nſi Seſs. 41. quia ſcripta ſchiſmatica ontraria decreta fecerunt, quæ cer- nomine Apoſtolo- entione. de conſecrat. diſt. nom ine ſolummodo CHMRISTI unt baptizare. Evangelicum ve- X 2—.. 10 Plæceptum ipſo DEO,& Domino Salvarore noſtro JIE- 9. Quam miſere torſerint,& depravarint ſcripturas . X 22) 3 K 3 8 4———— 4 ooſ² 19nn. — 4 34 2 4 3 , 8 3 ——— ——— .——— —— r— DE PADPISM ex innumerabilibus ferè patet exemplis: Anacletus Papa primatum Petri& quod ſit reliquorum Ap oſtolorũ caput evincere ſtudet er vocabulo Cephas, cũ in græca lingua, eανν caput ſignificet. Piſ. 22. Cap. z. Petro, inquit, a Domino conceſſum eſt(& ipſi inter ſe idipſum voluerunt)ut reliquis omnibus præeſſer A poſtolis„& Ce- phas, id eſt, caput. At Syriacumillud eſſe,& Cepham dici Pettum- videre, eſt Joh. I.v. 42. 1 17. 10 Quare Archiepiſcopus Florentinus par. 3.11t. 22.0i7 Cum omnia, inquit, Poſſit Papa,& multa alia, poteſt etiaäm& hoc quod eſt commune omnibus, ſcilicet errare,& peccare, juxta illud. omnis homo mendax, Alphonſus de Caſtro lib. 1.C.z. contra hætes Pontifex, ait, poteſt eſſe hæreticus,& hæreſin docere. Papa Adria- nus ſextus in Imperii ſenatu anno 1522. Norimbergæ habito per le gatum ublicè confeſſus eſt: ſcimus in hac noſtrã ſede Komani multa abominandafuiſſe, abuſus in ſpiritualibus,& omnia dent que in perverſum mutata. Petrus de dliaco Cardinalis Cameractnſu u Conc. conſtantienſi anno 1417 habito, manifeſtum eſt, inquio quod longè jam tempore Eccleſia Romana fuit multipliciter de⸗ formata, indiguitque,& nunc maximè indiger, ut in fide,& mo ribus reformetur. Andreas Friccius cap. 5.lih. 4. deRepub. emendandi, Pontificii plærique, ait, multa& indoctrinà,& in Sacramentonn adminiſtratione,& in diſciplina emendari optant. Aut hr onums Eccleſiæ cap. 15. Sect. 34. licet Papa, inquit, cum cardinalium cœn cenſeatur efle Eccleſia virtualis,& repræſentariva tamen errae poreſt. Bonifacius I. in Jure Can. Diſt. 40. cap. 6. definit: Si Papa ſux& fraternæ ſalutis negligens deprehenditur inutilis&Rc. Inutilis cent hic eſſet canon, ſi Papa errare non poſſet,& quidem quatenus Pa pa. 3 18. II, Nicolaus Paſta. Diſt. 79. cap.I. Siquis, inquit, Apoſto licæ ſedi ſine concordi,& canonicâ electione cardinalium ejusdẽ Eccleſiæ, ac deinde ſequentium religioſorum Clericorum intro⸗- nizatur, non Papa, vel Apoſtolicus, ſed apoſtaticus habearur t Author oneris Eccleſiæ cap. 15. ſect. 35. Plerique contra Eccleliaſtical- tura in Pontifices ſimoniace inquit, electi, ambitioſe intruſi; aliquando in tantum vitiati fuerunt, quod rurſus ab Eccleſia teſe 1... rionibus cti,&ſede expulſi damnatique ſunt. Stephanum VI. largition 11 — pon 4 . 4 t 7 Vontilicati «Nauclen epontifce 19. b nhemnia eſt⸗ dum.in ſare lpercarhedh bsCarhedre vonomnis5. 20. peunſede dete prope lclunt, cav lteem, qua el Lumprimt A u. F hecialiter. C Kadverſariu kobliqus ſ Aexin mum t Antichtil . Aentalig, ſo dam poteſt mem,& C paentes p LcCcleſia. deltegre h Dan. 3. 4 uin ſeniſle 74. Eſtvera lile negu tnem. ph n. gſeh, An Komani dnc wwappareh 5 “ Aau Pcha puüne Werincereſttg pu liguüin 3 enelt(Kipum n Apokblb,n bham diaben di us har. tt. A poteltetumd- d= peccaxejonal 31 X. Cx comah 47 docete.Ynul NEMxI budinn in 2 oſträ ſede hm pi a bus,&omnit ld d Tlnali Camauu td E riffeſtum et,u 08 Eafdit multplar nd bn cet, utine (1l Nepubenens Jo t di, Kin Saccana no oprant. luhn ade mm exdnahm rei e atar'va ranen3 „defnir dilu 1i urilsäch 1—,& quiden gu r L M Siquisncu 9— ne candinn, n k um(leticcrlh S avwhbes 3 voſtaticus.7¹ N delab ontakcck 1.. add ambitobelt — 1, ambit 8 rurfusabie, „ ununm bkec 69 3 r lu 9 DrSrurArIO VIII Pontificatum eſſe adeptum, referunt Stella, Völateranus, Platina, & Nauclerus. Sylyeſtrum II. adjuvante Diabolo ſellam conſcendiſ epontificalem, plurimi Pontificii ſcriptores perhibent. 19. Veſania igitur eſt, inficiari Papam errare poſſe. Blaſ- phemia eſt verbum Papæ Cathedrâ docentis nominare Dei ver- bum. in Jure Can. Diſt. 40. cap. 12. dicitur: Videte quomodo ſedetis ſuper cathedram, qnia non cathedra facit Sacerdotem ‚ſed ſacer- dos Cathedram, non locus ſan ctificat hominem, ſed ho non omnis Sacerdos ſanctus; ſed omnis ſanctus Sacerdos. 20. Audire quidem debemus verbi Paſtores, ſed tantiſ- per dum ſedent in cathedra Moſis, hoc eſt, dum doctrinam Moſis lincerè prop onunt. Hanc verò quãprimum ſuis falſis o pinionibus inficiunt, cavere nobis ab ipſis jubemur. Audiendũ igitur eſſe Pon, tificem, quatenus Ser: pturæ ductum ſequitur, non negamus. Quam primùm ab ed recedit, cavere nobis abillo tenemur. 21 Quoſtio 2. An Antichriſtuus ille magnus veneritꝰ * 22. Reip. Vocabulum Autichriſti uſurpatur generaliter& mo locum, ſpecialiter. Generaliter notat quemliber hæreticum, impoſtorem, &adverfarium, qui quoquo modo ſive palam& apertè, ſive tectè &obliquè ſeſe Chriſto, eiusque doctrinæ opponit; In ſpecie no- tat eximium adverſarium, quem Apoſtolus vocat AvlieiνοDein- de Antichriſtus eſt duplex, orientalis ſeu extra Eccleſiam Eoc- eidentalis, ſeu intra Eccleſiam:llle eſt Mahomet,& de eo intelligi etiam poteſt dictũ I. Joh..y 18. Scripſit enim Johannes contra Ebi- onem,& Cerinthum Deitatem filii negantes,& Mahometanis bipatentes portas aperientes. Et-de eo agit Antichriſto, qui ex Eccleſià egreſſius eſt· Dehoc, qui eſt in Eccleſia agitur 1. Tim. 4.2. Theß. z. Dan. 7. Apoc'Ii. 23. Antichriſtumillum magnum, qui eſtin Eccleſid non- dum veniſſe ſtatuunt Pontificii. Bellarminus lib. 3.de Pontifce Rkomano 1ap. 4. Eſt vera, inquit, ſententia nondum(Antichriſtum)re gnare cæpiſſe, ne que veniſſe, ſed venturum,& regnaturnm circa mundi inem. Joſep hus à Coſta lib. 2. de novißimis temporibus cap. 2. pag. 462. cum Romani regni nomen penitus de medio fuerit ſublatum tuncapparebit mundo ille ſceleratiſſimus hoſtis Chriſti. S chiop- Pius in ſuo de Antichriſto Syntag. cap. 1. Hoc, inquit, dictum ſa- a crarum 177 8 3— SZöSöſſſ-- ——— ———— —— 478 D E PAP IS M eO crarum literarum ſecuti; affirmare poſſumus„Antichriſtum ven- turum in fine mundiz hoceſt, mille trecentis triginta quinque die- busante adventum Chtiſti ad judicium Becanus Tom. zcde antich. n- formatopagin. 162. Tota„inquit; quæſtio eſt, an Antichriſtus pro- priè dictus venerit in ſuã perſonà? Nos negamus. Adyverfariiaf firmant. 24. Proteſtantes verò Antichriſtum veniſſe evincunt pii- mò ex 2. Theß- z·v. 7. Myſterium jam operatur iniquitatis. 25. Excipit Pellarminus ſcribens, Antichriſtum non in pro- priâ perſonâ, ſed in præcurſoribus notari. Becanus pagin. 161.§ illata, inquit, ſcripturæ teſtimonia probarent Antichriſtum ve- niſſe, ſine dubio probarent veniſſe tempore Apoſtolorum: Atſ certum eſt, tunc veniſſe, cur adverſarii de tempore adventus ipſius diſſentiunt. 26. Reſpon. x. Alind ſunt Antichriſtiani regni rudera, ſeu Antichriſti in occulto latentis operatio, alind plenaria ejus domi- natio,& aliud ejus manifſeſtatio: Jam tum tempore Apoſtolorum myſterium hoc iniquitatis Antichriſtus operabatur, quod dilabẽ te R omano imperio erupit, manifeſtadum poſtremis mundi tem poribus,& Chriſti adventu abolendum. 2. Apoſtolus loquitur de Antichriſto manifeſtando. Ergo in propria tum fuit perlona, niſ dixeris in præcurſoribus,& typoeum revelandum eſſe. Etopera tionem Antichriſto adſcribit Apoſtolus. Hæc autem perſonam propriè operantem præſupponit. 4 27. Secundè: In mundo eſt, cui notæ ſeu requiſita Anti⸗ chr iſti competunt, ut in ſubſequentibus oſtendemus. Ergo Aati chriſtus venit: Poſita enim definitione ponitur definitum. 28. AtBellarminus, ſciendum, inquit, eſt, ſpiritum S.nd- VIM8 literis ſex ſigna certa adventus Antichriſti nobis dediſſe:Duo Tfun Pr æcedentia, nem pe prædicationem Evan gelii in totomũ 0,& imperii Romani deſolationem: Duo comitantia, videlicet Prædicationem Enoch,& EliæEt perſecutionẽ maximam, R& no- tiſſimam ita ut publica ſacra omminò ceſſent: Duo confequentis Mamnit um interitum Antichriſti poſt tres annos cũ medio,& finem ſta dat: TMorum nullum adhuc videmus exiſtere. Blaſius yuga I3- Hitanus in expoſ. Apoc. pag. 779. Antichriſtum nondum veniſſe infelt b 1.quia duna not Nonixa fuc licatio. 4. tautio. ſ. fonte autm 61666. 8. quit conch mnumimp eill dequi ill funt. T lurprobare, e Apoltol 29. Re bDrmumde mprdemin fkomanu- lurm Deur llpandum, allginus, wninbyent li&non marKnong lmperato aham elle, ſentla lib.). dorig. Cr 6 wwanorum; aolidus ex ¹ 15 1 22 Ktrichuun 4 1 Senda qunga amacttwi 1 dehr 3 t Anrchuide N —. dherun ar Mneniſge eiinemn 92 T riqpuiran b eng n nttannunr no.S zuauu ſal pf Andichottm ten äpoſtobom. 1 poreachemn. ti Tremitegxitlin atig aäplenatutpe m npore yclet itu adatur,quodd ſti Mnoltremömot duc— poſiolub pa en tumfürhetou Im? Dyndumelk. 3 dol lc autem elt t., 40 iteſet rejtin ibi Erndemmus. Inl on n turdeftinm n, eſt, fune Alr ilti nohzttit 1114*= Erangedächm em eco mianläſt cI C oné malIn 49 3 cüneöni .— 7u” en lete Ve 1 m vel 6 1 E ond 1 vnleale 06 2 f: Drocont DIspurArro VIII. 8179 1. Juia nondum præceſſit im perii in decem reges diviſio. 2. Irbis Romæd fuo Pontifice defectio. 3. Evangelii per torum orbẽ præ- dicatio. 4. Graviſſima,& noviſſima omnium Chriſtianorum per- ſecurio. 5. Summa morum licentia. 6. Character Antichriſti in fronte aut manu dextra impreſſus. 7. Numerus nominis confici- ens 666. 8. Enochi& Eliæ prædicatio. Becanus pag. 170. Ex dictis inquit, concludo, Antichriſtum nondum veniſſe. Prim d, quiaRo- manum imperium nondum everſum eſt. Secundo, quia Prophe- tæilli, de quibus loquitur Johannes in Apocalypſi, nondũ à Deo miſſ ſunt. Tertio, quia adverſarii nullo ſolido fundamento poſ ſunt probare, illum veniſſe. ſolum probant, veniſſe hærericos tem- pore Apoſtolorum. b 29. Reſp. Verum argumenta illa& ſigna exigui ſunt valo- ris. Primum de diviſione Romani imperii ex Dan. 7. y. 20. G& Apoc. 13. jam pridem impletum eſt. Nam Dan. 2 v.Ar. quartam Monarchiaã, ſeu Romanum imperium diviſum iri. Ery 44. In diebus regnorũ illorum Deum ſuſcitaturum, cœli regnum, quod in æternum nõ ſit diſſipandum, qnodq́; univerſa regna hæc ſit conſumpturũ. Hinc colligimus, Antichriſtum ante totalẽ regni Romani deſtructioné omninò venturum. Joh. Apoc. 17. v. 1⁷. docet lethali plaga affectum ri: Sit,& non ſit, inquit,& tamen ſit, h. e. mutetur, minuatur, affli- gatur& non prorſus tamen aboleatur. Divifum eſſe Rom. Imper. atq; Imperatorẽ noſtrum, né poteſtate, ſed tantũ ſucceſſione Mo- narcham eſſe, res ipſa docet Avent. lib. 7. Annal. Adrian. Pontif. apud Aventin. lib. 7. Annal. UIrbs Romana noſtra, inquit, eſt, non Impe- ratoris. Quare ſive cornua decem de decem Regibus, ſive de decẽ Romanorum provinciis, ſive de totidem tyrannis,& Eccleſiæ per- ſecutoribus explicare libuerit, jampridem diviſio illa impleta eſt. 30. Secundum ſignum de urbis Romæa ſuo Pontifice, non haber fundamentum in Scriptura, necullibi prædicitur. De defe- tione Eccleſiæ Romanæ à verâ fide legitur 2. Theſſ.z. v. 3.&*0.& A- poc. z. Et hanc factam eſt, dolemus. 31. Tertium ſignum de univerſali prædicarione Evangelii per univerſum orbem com plementum ſuum ſortitum eſſe probamus ex mandato Chriſti,& ejus executione. Mandatũ legitur Matt. 28. y. 19. Mar. 16. v. 16. Prædicate Evangelium omni creaturæ. Execu- Aa 2 rio — — 3 1. ——⁶½õ¼⁴—— 4 1 a t 4 4 1 1 I I 4 x 1 ————— d* 180 DEIPDA DPDISMO tio legitur, Act. 17.v.0. Tempora hujus ignorantiæ diſſimulavit Nuncautem annunciat, ut Vbique homines reſipiſcant. Rom. 10„y. 18. Annon audiverunt? imò verò in omnem terram exivit ſonus eorũ,& in fines orbis terrarum verba eorum Col. 1.v. 6. Evangelium pervenit ad vos, ſicut&in univerſo mundo eſt. Et ver. 23. Evangell- um prædicatum eſt in univerſa creatura, quæ ſub cœlo eſt. Quomo- do verò ſonus Apoſtolorum ad remotiſſimas nonnullas pervene- rit inſulas, nihil juvat nos rimari,& quærere: Sufficit nobis Deiin- tentio, univerſalis promiſſio: Chriſti juſſio,& juſſionis executoo. Sed de his plenius egimusin Calviniſino Diſp. i. Accedit quod Matt 24'agatur non derevelarione Anrichriſti, ſed de deſtructioneur- bis Hieroſolymitanæ& de fine mundi. Nam de his duobus inter- rogatur à diſcipulis Chriſtus ver.3. 32. Quartum ſignum de noviſſima perſecutione Chriſtia- norum, nullo adverſarii ſtabiliunt Scripturæ fundamento. Au- non duriſſima& graviſſima eſt perſecutio quam his ultimis tem- poribus Eccleſia patitur ſub Antichriſti regno; Meretrix babylo- nica ſanguine Martyrum ſit ebria. Teſtantur ſanguinariæ inquiſt tiones: Septendecimmillia Martyrum tempore Diocletiani ſun cæſa ut refert Damaſus in vita Marcellini, videatur etiam Euſebiu lib. 8. cap. 6. Quare Sanguine, fundata eſt Eccleſia, ſan guine crevit: Sanguine ſuccrevit, ſanguine finis erit. 33. Quiuti ſigni de morum licentia, implerio expectanda non eſt: Malitia enim hominum progredi ulterius vix poteſt. De⸗ teſtanda igitur eſt,& deploranda. 34. Sextum ſignum de charactere, jampridem appauit i illorum frontibus, qui fornicantur cum idolo Romano. Intell- guntur enim nomine characteris traditionum humanarum obſe² vatio, Papæ Romani veneratio ‚operum ſuperſtitioſa æſtimatio- &c. Apoc. 14. S1 quis characteris nomine intelligat externam quam- dam ſemperque viſibilem notam fronti dej dextræ impfel ſam, jpſi in Papatu& hunc characterem oſtendimus ex com firmationi † 5. d 1erIr 20 nand Sacramenro: Nam Pontifex neminem admittit ad 1ACra 4 762—. 7 2. 8 p aolas præ endas, niſi in fictitio confirmationis Sacramento chil IRate cxoreire:., g 4 t inde⸗ eexorciſato inunctus in fronte, characterem acceperit mcr dlem c0* ☛ ebilemin ſdexteral uſantiyii nec contra guenumar dotibus per rilb in Sac geunt, quo keuliculiir 9. ndaltts quic deldime pe in lemd hendumel 1 füm Kabac M aumer 56. aclign af 7.. Luledn ldlt. Ehſch. mecentu A 1 p 1„ r ntle dünun al bllcant unn u onnalla en de effcitnoboh dud D juſlionis Gäecl 14 ccecdiqund 12 de dettnan⸗ l1. 1e ehüsduobunt llu ſectone(n §cr Ers fündament ccu am his ulunn viſt o; Meteruk Teſ*r fanguinareh, un t Sote Diocletm ellit urr eatureran ku eid ar iine cerit L: aͤlt. lics inpletio eih t 1 dot t Ikterius vü pat ad imptilem m 1r Olo Romäs- ddi r em hummananne pd en uperſtüchem igat extermm- un■ derte 9 . 4 ren oſtenarne Tf I. nſt — neminen 1 meld al lonis Sacla a accepel terem acehe, — DI8 PuTATIO VIII. 181 lebilem in anima, ut nominatur in Trident. Concil. ſeſſ. 7. Can. 9. Et ni⸗ ſi dextera ſuà in omnes Eccleſiæ articulos juraverit. Martinus V. Pa- ha ſanciyit in Bulla ad inquiſit. hæret. prayit. ut, hoc qui non facerent, nec contractus inirent, nec negotia& mercantias exercerent, ne- que humanitatis ſolatia cum Chriſti fidelibus haberent. Sic Sacer- dotibus permiſſum non eſt, miſſas celebrare,& iis nundinari, niſi prius in Sacramento ordinationis characterem indelebilem acce- perint, quod ipſis eſt chriſma exorciſimnis multis confectum, quo facrificuli in fronte,& manu dextera un guuntur. 35. Septimum ſignum de numero nominis conficiente 666. multis quidem nominibus Poteſt tribui; Sedomnium accommo- datiſſimè Pontifici Romano, ſive in vocabulo Xar, ſive sudy- las, ſiven&ꝙ,ut obſervavit Irenaus lib. F.adv. hæreſ. qui cenſer, intel- ligendum eſſe nomen non perle lonale, ſeu proprium, ſed appellati- vum&ab adjuncto aliquo ſum Ptum. Johannes Foxus ſuper Apoc. p. 457numerum iſtum oſtendit abſolviin vocabulo,(Romanus) He- braice, Græcè, Latinè,& Anglicè ſum pto. 36- Alii ad rem ipſam reſpondent: Verba enim Johannis Apocal. 13 verſ. 8. Numerus ejus hominis eſt: Et numerus ejus fex- centi ſexaginta ſex; ſicin terpretantur: Numerus hominis eſt, hoc eſt, numerus eſt, quem facile hom Oinduſftrius fide,& labore aſſequa- tur. Numerus nominis beſtiæ eſt ſupputatio ipſa, per quam perve- niturad nomen ipſius. Eſt verè nomen brevis cujuſvis rei deſcri- ptio, unde quæ,& qualis ſit cognoſcitur. jam ergò numerum hunc diſertè edit,& jubet nos numerare annos 666. Supputatio horum annorum ineunda eſtab eo tem Pore, quo Johannes Apocalypfin vidit. Euſebius verò in Chronicis dicit, illum annum faiſſe à nati- vitate Domini 9⁷7. Idcircò reſtant adhuc anni tres ad complendam primam à nativitate Domini centuriam. Adde ergò annis centum annos hos numeri nominis beſtiæ 6.& detrahe annos illos primæ centuriæ tres,& habebis annum Domini 763. qui fuit 13. aut circiter, re sni Pipini. Jam verò non ſpectandum quid illo veluti puncto anni 763. evenerit, ſed quid proximis annis præcedentibus R&conſequentibus contigerir. Quibus ea omnia contigere, quæ& Antichriſto nomen dant,& ex quibus ſeu res quælibet ex ſuo no- mine co gnoſcitur,&ipſe nomen adipiſcitur,& agnoſcitur, ut poſt- Aa z eà ca- — — *——— ——— — ———— —— 112 DI PDAPIS M O ed caveri poſſit. His annis& religio, ritus, ceremoniaque Romam obtruſa eſt, confirmata idololatria,& Papa univerſalis Epiſcopus dictus eſt,& potentiſſimus. Rex factus ex donatione Cæſarum, Pipini, ae Caroli magni præcipuè, Hæc illi: Chytræus in cap.9. n. 13. Apoc. tempus Antichriſti cum hoc numero ita conciliandum eſſe docet, ut hinc cognoſcatur tempus Antichriſti, in manifeſto dominantis quod incidit in annum Chriſti 666. Circa illud enim tempus Bonifacius III. Gregorii ſucceſſor, Epiſcopi univerlals titulum à Phoca parricida im petravit. Quare& hoc vaticinium eſt impletum. 37: Octavum ſignum de reditu Enoch,& Eliæ eorum lamè- tabili interitu,& poſt tres dies& dimidium reſurrectione, mel ſunt Rabinorum fi gmenra,& fabulæ. Nam I. Sanctorum anime in manu Dei ſunt,& non patiuntur tormentum, Sap.„y. I. Magnus eſt hiatus confirmatus inter hos,& cæteros, ut Oſede beatitudini ſuæ exire non poſſint, Luc. 16.v. 26. Corpora ipſorum ſunt glorificr ta, ſpiritualia„X incorruptibilia„I. Cor. 15. Ergo Antichriſtus inen nequit ſævire. 2. Mal. 4. vaticinatur Propheta, non de Antichtiſt temporibus, ſed de ortu& nativitate Chriſti, quam ver.*. ſolem juſtitiæ nominat. 3. Helias intelligitur non Theſbites, ſed Johan nes Bapriſta, qui per mataphoram dicitur Helias, idque docet Chriſtus, Matt. I.v. 24. Si vultis eum(¶Johannem)recipere ipſe eit Elias, qui venrurus eſt. Matt. 7. v.. Elias quiden venturus eſt& reſtituet omnia: Dico autem vobis, quia Elias jam venit,& non cognoverunt eum. Et Archangelus Gabriel de Johanne dicit, lus I. V. 17.Ipſe præcedet ante illum in Spiritu& virtute Eliæ, ut con- vertat corda patrum ad filios,& incredulos ad prudentiam juſto⸗ rũ 4. Apoc. 1i. fit quidem mentio duorum teſtium, ſed non Enochi- & Eliæ. Per duos autem teſtes intelliguntur quivis Chriſtiani, in primis ſinceri Eccleſiæ doctores: Dicuncur hi duo teſtes, quiate- ſpectu Pontificiorum horum numerus fuit admodum exiguus,& nihilominus ad veritatis teſtimonium ſuffliciens. In ore enim duo- rum, aut trium conſiſtit omne verhum, Deut. 19.v. z. Matt.1S. J36. Joh. 8. v. 17.. Cor. 13. v. z2. Heb. 10. v. 28.. 38. Queſtio tertia: Num Antichriſtus ſit unicus tantun 1 44 97 4 444 6* 1237 turus Homo: ₰ 39. Kelp. 42* 4 feurn n n. untellig 9 dadefomic 1o,Kquide 1 Neſſan rurum ait, zerumſente! 8978. 40 nrum non negum reg luu defectie mm, quodte, geeriſtandt tgue oſtendh n lllusille b luem Domin bergne adye nblledpera udiErgon 41. 2. turhefea.). enonioram atum homo Uuntamäf. 41. 3. aquam ſit D Märogabit, dros Extol! K Inpoſfib nderebus Marmis. 4 k, 7 18 1 6 niaqbel a. erlüskäian ril raum ha nu u cnncllad 5 8 2 iih, innan 21 irca lläle ceſ. lſennimnhen Sg ⸗Ucopi uninet t. Cachoc Vadcui- Eno4 ³%m„1Ir eormmu nidit e unjecdiohenn „Nat ax zandocuma orme e Schzh rterd ta ſede beaine epot eerum ſuntga er. S Anrichulwi Prot— nonde luus eCIAx ma atur— helbitesle dicit E lis, idqlet 4 1 ſokt anechyereſ Eli En denvenrue qu t. jam venid Gabt Jobunede; pirii urrutePieau red A rudenum um a, ſcänunke lel rllis(uh 18— duotelten,ſ modum eiss In orechil Nd 4 4 ½* nsls m ſd? 1n. mnK l9J-) 8△ 1 Auicu u 8 4 0 ◻ W hr 4 dlone(am DiSsPuTATIO VIII 133 39· Reſp. Bellarminus lib. 3. de. Rom. Pont. cap. 1z. Antichriſtũ, 95—„A..* ait, de fornicariã muliere naſciturum, non ex legitimo matrimo- mo,& quidem extribu Dan: Venturum propter Judæos,& ab illis pro Meſſiã receprtum iri. Viega ſuper Apocal. pag. 752. Antichriſtum futurum ait, ex tribu Dan, adeòque gente Judæum, communis eſt patrumſententia, videatur etiam D.e Meierus pagin. 6. Piſtorius pa- giu. 678. 4 40. Proteſtantes verò docent ex feripturâ, Antichriſtum futurum non unicum hominem, ſedinſtitururum in templo Dei rateeenn aueen Eanelos Docdores huhnerüne, me 8 b urum, Reges terræ ſibi aſſociatu- rum, quod regnum circa tempora Apoſtolorum,& brevi poſtea cæp erit, fraudulenter ſit adauctum& duraturum ad finemmundi; idque oſtendunt 1. ex 2. Theßs. z. Nam myſterium iniqui- tatis, filius ille perditionis o perabatur tempore Apoſtolorum v. 7. quem Dominus Jeſus interficiet Spiritu oris ſui& deſtruet illu- ſtrarione adventus ſui. Anrtichriſtus cæpit myſterium iniqui- tatis ſuæ operari tempore Apoſtolorum,& dominabiturad finem mundi. Ergo non eſt unicus homo. 41. 2. Antichriſtus autlior exiſtet inſignis defectionis à fi- de, 2. Theß. 2.y. 3. Quidam diſcedent à fide attendentes doctrinis dæmoniorum 1. Tim. 4. ver. 1. Antichriſtus igitur non eſt unicus tantum homo: unius enim hominis opus non eſtin orbe Chriſtia- no tantam à fide defectionem,& impietatem operari. 41. 3. Antichriſtus ſedebit in templo Deioſtendens ſe tanquam ſit Deus. z. Theß. z.v. 4. hoc eſt, imperium monarchicum ſibi arrogabit,& poteſtatem arquc primatum ſuper omnes Chri- ſtianos: Extolletur enim ſuper omne, quod dicitur Deus, 1. Theß.?: v.4. Impoſſibile eſt ut unicus homo tanti regni ſit author. Agitur enim de rebus ſalutem concernentibus; Religio vero non propa- gaturarmis. b z. 4. Antichriſtus introducitur,& deſcribitur ſub no- mine beſtiæ, Apoc. 13. y. 1.2: At nomine hujuſmodi beſtiæ non una tantum intelligitur perſona, ſed integrum regnum, Dan. 7. 44 5.Cum 4 aiß A 1 I 1 ——— ———— 184 D2 PATAISNO— 44. 5.Cum meretrice illa babylonicã fornteati ſunt reges onis ejus. Apoc. 17. v. z. At Reges terræ ita dẽmentre itludere, ipſo rumque oculis glaucoma obducere, labor, vel potius fraus eſt non unius, ſed multorum hominum: Ampliſſima eſtterra, potentiſlimi ſunt Reges.. 83 45. Denique huc referunt nonnulli& illud 1. Joh. 4 per.. Omnis ſpiritus, qui non confitetur Jeſum, ex Deo non eſt,& hic eſt Antichriſtus, de quo audiſtis, quod venturus ſit,& nuncjamin mundo eſt. . 1.. 46. At, inquis, Antichriſtus in ſingulari numero diciturho mo peccati, filius perditionis. Ergo ſingularis erit perſona. Keſpr- Quaſi vo cabulum(unius) uſurpetur tantùm diſtriburive, nũüquam collectivè. 2. In ſingulari dicitur Papa, Pontifex. Ergò unicus tan. tum eſt Pontifex Romanus. Diabolus tanquam Leo tugiens obambulat quærens quem devoret, I. Pet. 5. ver. d. Numigitur unus tantum eſt Diabolus? 3. Vocabulum igitur uniusin hiſce vel genus unum, vel ſpeciem unam, vel apoſtaſiamunam notat, ad quam omneés pertinent. 9 47. Inſtas, Chriſtus, inquiens, dicit Job. 5.v.43 Ego venii nomine Patris mei,& non accepiſtis me: ſi alius venerit in nomne ſuo ‚ illum accipietis. UIt igitur Chriſtus unica eſt perſonaitag& 11 Matth. 24.V. — Multi, inquiens, venient innomine meo, dicentes, Ego ſui nChil .. †» 2 r uro 2 8 ſtus,& multos ſeducent. v. 11. Multi Pſeudoprophetæ lurgent, , 2 ⸗ 27 2 3 77 44 31 11 14 1 45. Quuæſtio quarta: Num Antichriſtus miniſtet iuu iuld. 49. Reſp. Joſephus à Costa de temporali, inquit, Antichu- ſti, quod opulentiſſimum, potentiſſimumque omnium regnof- quæ unquam fuęre, futurum ſit, devictis magnis Regibu s Vaſtals urbibus nobiliſſimis, direptiſq; infinitis opibus, copiose docet 6 ber Danielis in 11.& 7. c. Pereriusin Danielem edit. Lugduν. 8la tam potentiam conſequetur Antichriſtus,& tam longè lateq; do minarum,& imperium ſuum extendet, ut maximus, qui fueru- ante ipſum, Monarcha futurus ſit. Bellar. lib. 3.c. 3. Antichriſtuso e- hri⸗ CIII C unt gull, 4 1 terræ,& inebriati funt„aiinhabiteTcrram de vino proſtitu. lqui,nont uBAranuls antegnabi vnkraexcell nrin manus. prssHicpe⸗ ni&perd opdicii Riunttresat 3 oppone Uidemtem ſo. dieiun, nul aute& verit delupputare Mrarelmon atlice curiol . 8 2 betur R extr anusdies,t 72. 3 vmagna eſ dempora, duc Änum. 4. In ncvariation uüirivirum. ümidium tey lacitcium 38 aucentinona 1: ddies mille b eriſto orier demporig deſ dchritum oc Puirns. no dam Etgo werſuoce nh n 1. 81 driusfrawe uh rerrapotenil- 1 de älludrjg 7* Deononek,u 1 e zl,Knunrſ n mmerodiem ugl Enutperlonake un tedurbieni daI u A Etgouch voll an quam Leom 125.= 8. Nurügiui nigi ewinbilceſog hin E 1am notu, 1 8, b. pr iasvenertmn- eeoh —- ne(Onae 1— lcaektpelte LIh 1= cat, MWa 2 1 1 0 4 tes Eeo T ( enlesrd)⸗ V u ee ptophetellg 1* „KLleudohe d„Khle 1 nitrapthdh ¹— erminileüh [A an. ddbus al, 4* . 4 n adoltr Mleg .. enibdbd eignökeste l 4 0 20 ontOsebe (0 9 c0t I 1 r ibus, T nt 41L jedit. Pisehe 1 wnceshn vraIO K talll U d eriJ —t maxinl- 1 11, 1„AeG 1 3.. J. AU 1RX54 41, 8 50. Verùm docent Proteſtantes aſſerionem illam pon- tificiam, nullo niti certo fundamento ſed meris conjecturis ſcri- pturæ& veritati contrariis. Nam 1 In hiſce myſteriis annos præ- ciſe ſupputare prohibemur, Acl. i.v. ⁷. Non eſt veſtrum noſſe tem- pora vel momenta, quæ Pater poſuit in ſua poteſtate. Qui igitur in hiſce curioſè momẽta temporum rimatur ſcri pturæ adverſatur. Sr. 2, Præciſè cognito regno Anrtichriſti, præciſè cogno- ſcetur& extremus dies contre illud Chriſti Mar. 13. v.2. Et latet unus dies, ut obſerventur omnes dies. z. 3. Spiritus S. verbis expreſſis annos non definivit. Er- go magna eſt præſumptio,& curioſitas per tempus, annum, per tempora, duos, per dimidium temporis, dimidium præciſè fingere annum. 4. Imò Spiritus S. in temporis deſoriptione variat. Ergè hac variatione à curioſà inquiſitione nos revocat. Dan. 12. v. 7. Et audivi virum, qui indutus erat lineis, quia in tempus, tempora,& dimidium temporis. v. 1I. Et à tempore cum ablatum fuerit juge ſacrificium,& poſita fuerit abominatio in deſolatione, dies mille ducenti nonaginta. v. 12. Beatus, qui expectat,& pervenit usque ad dies mille trecentos triginta quinque. Si dixeris agi hic de An- tichriſto orientali, non repugnabimus, ſed variationem ipſam in temporis deſcriptione urgebimus. Etipſos Pontificios ea ad An- tichriſtum occidentatem transferre oſtendemus. Vel ira inferimus Spiritus S. non proponit dierum annorum,& menſium Synony- miam. Ergo Pontificii contra Scripturam de eà fabulantur, eam- que ex ſuo cerebro fingunt,& urgent. Nam dierum non eſſe Syno- B b nymiam 8 3 1 9— 3 3 3 4 4u ſ 4 3 See Je. „ 2„ 5 8 1 1 DI PAPIS M l nymiam jam oſtendimus: Modò numerantur 1290. modò u;g wmnofch Dan. 22 v. II. 1z. Modò 1260. Apoc. 1I. v.z. Neque annorum dierun nislabuer & menſium eſt Synonymia. Nam ſi Pontificii intelligant annun unſpstiowu unl ſolarem, qui continet dies 365. horas ferè é. tum neque dies mée. nateſtum! nequer29 0 conſtituunt tres annos cum dimidio. Si annum intel. marnicul b 1 b ligant lunarem, qui duodecim menſium lunarium,& undecim ahabebin dierum periodo apud hebræos abſolvebatur, referente Johan molciinec Lucidio lib. I. Chron. cap.. tum anni tres cum dimidio conſtituunt unnoo qjus. menſes 43. atque ſic quoquo ſe vertant, dierum, menſium,&m. 6. 0 norum nulla eſt ſynonymia. aheg. 71. 51. 5. Apoſtolus dicit 2. Theß. z. v. 7. Myſterium jam oper ſalum elle unn 1 tur ini quitatis. Cæpit igitur tempore Apoſtoli: Et non ſubitè te. qunis. Adc II gnum Antichriſti invaliturum, ſed latenter irrepturum, Apoſtolus aundooais ſimul inculcat. mum mill 54. 6. Impoſibile eſt tam brevi temporis ſpatio tantan drlum enm tyrannidem„& abominationem poſſe Antichriſtum perficele 9h. Rel V adeòut Reges terræ in orbe Chriſtiano cum ipſo fornicentur,è tammlocorl nemini liceat mercaturam exercere niſi ipſins characterem infon wuckudat te habeat cum ſæpe ne una civitas tàm brevi temporis ſpatio Ad kanmn, hoc aliam religionem poſſit perduci, ut eam per omnia approbet, ei.- hB,9h. cu amſi externàâ vi cogatur. em mittit SS. 7. Denique ſermones erunt clauſi,& ſignati, Danu Umbinquid v. 9. Ergo de vulgaribus annis nompoſſunt, nec debent intelligi. adiguitsel 56. Qute cum ſanioribus Eccleſiæ doctoribus cenſemu uc prophe 1n illis dictis, tempus certum pro incerto poni,& eſſe aliquodi- apoltionem finuari, ut temeriras humana in tantis myſteriis dimetiendis com- Wwanmisinte IG peſcatur. Hanyeniſlea 7. Pertinacibus diſputatoribus reſpondemus, intell liinqutt, hnda annossacmen es complectuntur, quot alioquin. eümicium: am 1. nonhomo. ſed Angelus Dei hic eſt locutus. V ulgars munuslih. eidm anni non intelliguntur, ſicut nec Dan. 9.v. 24. ſeptuagine iire dien 1— domades abbreviatæ ſunt ſuperpopulum tuum hoceſt, iGe iiitemp 1 Nam hebdomodes iſtæ dividuntur ver. 25.26. 27. in hebdo. mnonymis 5 b dæv. dleſerabinra dugs,& hebdomadem unam Reſolxen a. 4. Va b b ebdomades in dies,& dies in annos. Eech.4.7,6.Dien Rllentali, n — 5 4 ZAikt non lhd lated e prerum yi Ra.= kerionjm ate zen potögmn pol A ichrittun g bang uipofonieer eniſi un chandtrrni stin A di tempodie kcan* man applht erun E cl,Kllgun poſf zcdedentin SEcd E lloctocbuer nces Eü, Kelealn Atis wiidinctens tori E ſpondend- lan ⸗dmgeltchſ pled E at, qrotahng DR ue eſtlocuil, „ u 1 n.fäfihs rpd! a ntuum.lode 6 N dut? 3nnſenf, ebè ndemummd, RDN’ lies ⁸.& 105. DiSSurArro VIII 28, pro anno, diem, inquam, pro anno deditibi. 2. Judæi duplicis ge- neris habuerunt hebdomadas. Prius ſumebatur pro ſeptem die- rum ſpatio, ut Ley. 23. v. 15.16. ubi ſeptem hebdomadæ numerantur intra feſtum Paſchatos& Pentecoſtes; poſterius pro ſeptem anno- rum curriculo, Ley. 25.v. 8. Si igitur tempus illud exactè reſolveri- mus, habebimus 1260 annos. vel 12 90. Verum initium Antichriſti certò ſciri nequit, cum latenter regnum ſuum inchoarit. Ergo nec duratio ejus. 8. Opponunr ſeſe huic manifeſtæ veritati Pontificii: Be- canus pag. 171. N onnulli, inquit, votunt, tempus certum pro in certo poſitum eſſe. Sed pugnant conrra communem conſenſum anti- quitatis. Adde, tunc ſolum poni certum numerum pro incerto, quando ponituraliquis plenus,& perfectus numerus, ut decem, centum, mille, non autem, qnando parvi&magni permixti ſunt Quorſum enim numerorum varietas,& permixtio. 59. Reſp. 1. Mirum non eſt Patres quoſdam in expoſitione horum locorum hallucinatos eſſe: Nam Danieli in ſpecie præcipi- turut elaudat ſermones ſuos,& obſignet librum usque ad tempus ſtatutum, hoc eſt, donec eventus reſpondeat, Dan. 12. v. 4. Jehova, Jer. 28. v.9. cum venerit, inquit, verbum ejus, ſcietur Propherta, quem mittit Deus in veritate, Jrenæus lib. 4. contra Valent. cap. 43. Omnis inquit, prophetia antequam habeat efficaciam, ænigma,& ambiguitas eſthominibus. Cnm autem venit tempus,& evenit, quod prophetatum eſt, tunc demum habet liquidam,& certam expoſitionem. z. Non omnes Patres tempus illud de communi- bus annis intellexiſſe, vel inde patet, quod ſuo tempore Antichri- ſtumveniſſe affirmenr, Juſtinus Martyr in Pialogo cum Tryphone Judao, ₰ Etis, inquit, qui impiè,& temerariè maledicta in altiſſimum pro- loquututus eſt, jam pro foribus aſſiſtit, quem tempus,& tempora, &dimidium temporis detenturum eſſe, Daniel præmonſtravit, COyprianus lib. 4. Epiſt. 6. ſcire debes,& pro certo credere ac tenere preſſuræ diem ſuper caput eſſe cæpiſſe,& occaſum ſæculi,& An- tichriſti tem pus appropinquaſſe, ut parati omnes ad preliũ ſtemus. 3.Synonymiã annorum, menſium,& dierum non eſſe oſtendimus th.52. 4. Variatio illa temporum uſurpatur etiam de Antichri- ſto orientali, nimirum de Turca. Daniel 12. Numigiturregnum Bb 2 Turci⸗ —— ————— — —————— DE PADIS M oO Turcicum per tres tantum annos,& dimidium eſt duraturum Et num variatio myſterium importat Luc. 13. v. 33. Oportet me hodie, & cras,& ſequenti die ambulare: 4 60. Deinde ex altero reſponſione inferunt. Bellarm& e canus abſurdum, nimirum Ezechielem perannos integros 390. ſu- per latus ſiniſtrum dormiviſſe Reſp. aliud eſt viſio,& aliud rei ge⸗ rendæ viva actio: ompus Ezechielis tot dierum repræſentabattot annorum peccata, atque ſic diespro anno erat. 61. Inſtat Bellarminus, adventus, inquiens, Antichriſtient noviſſimis tem poribus. Si igitur Antichriſtus jamdudum venilſlt jamdudum etiam mundus eſſet finitus. 6². Reſp. I. Noviſſimum tem pus vocatur ultima pars mum di à Chriſto exhibito ad finem uſq; feculi, 1. Joh. 2.v. 18. Et quidem reſpectu reliquorum ſeculorum elapſorum. 2. Nam qui prohibiuu- ri ſunt cibos,& nu ptias, dicuntur venturi noviſſimis tem poribus. Tim. 4.V. 1. At hos venturos ante finem primùm mundi, non con- cedunt ipſi Pontificii. 63. Inſerunt Pontificii, regnum Antichriſti breve futurum Rep Breve iſtud erit non reſpectu certi definitorum annorum ſpatii Sedi. reſpectui pfius Eccleſiæ, quæ alrius habet initium,& in æter- num durabit. 2. Reſpectu Dei, in cujus oculis mille anni ſunt inſtas unius diei, z. Pet. 3.ver. 3. 3. Reſpectu modi loquendi Scripturæ, in quãâ hora noviſſima nominatur ſpatium aliquot ſeculorum ut jam eXIJoh.2..deſtoſtenſum. 4- Reſpectu abbreviationis tempori Matt. 24.v. 21. 64. Quxſtio quinta. Qums ſt Aurichriſtus ille magnus,& ut dem occidentalis?* . Reſp. Accuſant Pontificii Proteſtantes inſignis injuria, & iniquitatis, quod auſint Antichriſti nomen imputare Pont Ro- mano, uti videre eſt ex Bellarm. lib. 3. de Pont. Rom. c. 4.& ſeqqexdl oq. Ratis.p. 330. Bæcaua de Aurichrifto refr. c. z.p. 170. ex Cofter. deſum. Pontif. Cap.3 ag. I.& ſequentibus. Salmeron Tom. 15. pagin. 399:H ſepulchris, ait, veterum hæreſiarcharum prodierunt quidam blaf 4 phemi,& Imperiti Sophiſtæ, quos veros Antichriſti præcutlotes emüiats pPoſſumus, qui non audentes Chriſtum ne gare Deũ, quu Mlud ſervatum eſtta nquam proprium Antichriſti, vero eora en 8 L7 rx- G Krecept femnegant, chtiſtume hwpo2. zntichriſtun doquam,n 66. 7 DWmlntali non tn t,ſ Nyi facilim ſe hiſoyn Kenrem, peſt tektuaturſ Deiſedens, Hulh..C. 6 iDe Greg 0 3 25. 8 lhaperti, Gauod ea qt uylr 8. eyenilt ülete. 67.. eanromnes tride arn eäde Antn. hn nihiem Ron ente qua diigienr gitur 6 n 5. dgenütnis 8, ondiſiceR hldug 69. I 1 4 t unt Mäan, 5 2 doolnteggo 1ü— lo, Kaludt 1 nrepraſena m: b den E ens Andüi tid ſamduduma du e nrulämyun le ſhan Atg piq Nam qun ntd Tr illimi tewpan net t ummundian 1 4= ſahnanefutinnl id Eaxum annohm. ad ZSetimtiun di iju e Swilleanuulwr un K xuendiöcim 3 til e not ſecalorwnd pedt ibteriationütn 1 iku lemu ci kamaälm 4 4 51* re on at en mplia * 7 120,e Crhn 1„.17 Arn Tem. lj uon un odierunsgGin 1— Antichritipuac n Driſtum regacl . 1., verpelll. .. riſti veloe i nichrilt 9 eadanr omnes, Cy ſingula notæ An n. Rem. 40 DISpuTrATIO VVIII. & Præcept ori: Ipſi tamen ejus vicarium, Pernegant,& inſigni blaſphemiâ, ac perfidià illum verum eſſe An- tichtiſtum docen t,&c. Peſſe vinus in Fpiſt. ad Regem Polonia, operis Mu- ſchoy.5.02. Certiſſimum eſt, inquit, Pontificem maximum neque Antichriſtum habendum eſſe„neque unquam habitum fuiſſe, à quoquam, niſià procaciſſimo aliquòo hæreticorum. 66. Verum non Proteſtantes primos eſſe, qui Antichrist maęni oc- cidentalis nomine Tont ifices Romanos intelltgendoscenſeant, ex veterum ſcriptis facilimo oſtenditur: In concilio Rhemenſi, anno Chriſt 980. Arnul- phus, Epiſcopus Aurelianenſis. Quid hunc, in quit, in ſublimi ſolio reſi- dentem, veſte pPurpureâ& auted cenſetis? Nimiruùm, ſi charitate deſtituatur ſolaque ſcientia inflatur,&tollitur, 4. ntichriſtus eſt, in tẽ- plo Dei ſedens,& ſeſe oſtentans, quaſi Deus Nit. D. Bernh. Bpiſt. 125. Beſtia, inquit, illa de A Pocalypſi, cui datum eſt os lo quens blaſphemias, & bellum gerere cum lanctis Petri cathedtam occupat, tanquam leo paratus ad prædam. Teſtatur Aventinus lib. 7. Anal. publico toti- us Imperii Romani decreto„Romanum Pontificem, Johannem XXII Antichriſtum eſle declaratum& proclamatum. Gregorius Ma gnus lib. G. C.;0. Antichriſti Præcurſorum eſſe, ait, quisquis univer- ſalem Sacerdotem vel ſe vo cet, vel vocari deſideret. Aventinus lib. 5. Anal. De Gregorio VII. ſive Hilde brando ſcribit: Plerique omnes boni, aperti,) uſti, ingenui ſimplices tum imperium dAntichriſtz cæpiſ- ſe, quod ea, quæ Chriſtus ſervator noſſet tot annos antè nobis can- kerſt ‚eveniſſe eo tem Pore cernebant, memoridà literarum Ppro- idère. 67. Aſſertionem ver) ipſam 189 brobamas dà notis Antichriſti In qus gul⸗ chrißti, quas uauam Spiritus S. in ſcri- pturis de Autichriſto tradidit,& annorapi: u eſt Autichriſtus. Atqul in Pontiicem Romanum poſt tempora in primi⸗ Gregori cadunt omnes& ſin, gulenotæ, uas Anquam Spiritus S. in ſcripturis de Antichriſto tradidit, Er- 4. Cui igitur com petit definitio, ei& deſinitum. 68. Nota Prima eſt defectio à hide, I, Tim. 4.v.. 2. Theſß. z.y. z. in'noviſſimis tem poribus diſcedent quidam à fide. Hanc notam In Honetſes Romano completam eſſe his ipſis evincimus diſputa- tlonibus. 69. Nora ſecunda eſt, ſeßio in templo Dei, 2 · Theß..y. 4. hoc Bb 3 eſt, in quemin terris reliquit, 3 1 4— 3 3 2 3 3 3 5 8 4 8 5 A— 2* 8— ——— 4 4 8= 4 8. 5 5 2 K, b II 190 PE PAPLISM 0 b eſt, in Eccleſiâ, in quã dominium affectabit: Et hanc in Pontifica Romano finem ſuum ſortitam eſſe, experientia teſtatur. ſtii ſoha l 1 g2. Tertia nota eſt, deſcripio loci,& ſedis, in qua regnaturus 7½ h& dominaturus prædicitur, de hac dicit Johannes, 4poc. 17 y. 3 Se teumdm II vidiſſe mulierem, cum qua fornicati ſunt Reges terræ, ſedentẽ ſu uicſupe erbeſtiam,&c. Atbeſtia decem habens cornua eſt quarta Monar- aumeſſete 1 chia, Romana videl. decem provinciis imperans- Dan.729.) Befts tlieradie 1 huicinſidens mulier eſt civitas magna; Apoc. 7. v. 7. Et qui eneſg Raroyncc pticollis, Apoc. 17. verſ.o. Romam verò ſeptem ſuperſtructame ä münlzre 1 montibus teſtatur Vingil. ib.. Eneid. tkeonfen Septemg, una ſihi muro circumdabit arces. amabduc I Et Ovidius de Triſt. Eleg. 7. b adddleit im 1 1 Dumg, ſuis victrix ſoptem demontihus orbem uoierö k ¹ Proſpiciet domitum Martia Roma,legar. 4 Wnlterem I 71. Quarta nota eſt, quod ſit filius perditionis 2. Theſſ.2.v3⸗4At um Oblin 6 V Papam Romanum perditum eſſe,& perdere, declarat Diſt. 4019% kaumenir 3i Papa. meompa 72. i eſt, quod Antichriſtus ſe elaturus ſit ſaperonnd lmiex mo 7². Quinta nota eft, qus* id, quod dicitur Deus, aut colitur, ita ut in templo Dei ſedeat oſtentansſe t acet Label! quam ſit Deus, Dan. 11.v.36.2. Theſſ.2. v.7.8. Et hæc prædicatioin 8 maſarrin gno pontificio eſt completa. Nam licet non verbis ſe extollat m luioyicipit pra id, quod dicitur Deus(Eequis n. hiſce ipſius verbis fidem ha-. 76. bc beret:) Tamen, quod longè eſt atrocius& acerbius ipſa re,& facto ao&deltti ſeſe ei præfert, I. quia ſua ſcripta,& decreta præfert verbo ſeripu Rano borter ipſius æterni Dei. z. Jactat,& gloriatur de ſe,& ſua Eccleſiã„ 4u0 eatinalec hujus major, quàm Scripturæ ſacræ fit authoxritas. z.GloriäturCa tuliget, noniſtæ, poſſe Pontificem contra Epiſtolas Pauli ſtatuete. 4. aps Küeanenſen non ſolum verbis gloriatur, poſſea ſe Sacramehntorum formaãmu- iüeanr, 3 tari, ſed ipſo facto palã id tentavit. Exaltat igitur ſe ſupra Sacen kartuss 1 torum autorem, qui eſtipſe Deus. Abnegando verò voluntat 1 apeperi I tris, officiumque Filii, Patrem,& Filium abnegat, ſicut impua ar n. Va gando Providentiã Dei, dicuntur abnegaſſe ipſum Deũ, Ifata 4. a I.Fiaes 73. Sexta nota eſt matrimonu prohibitio, 1. Tun-4.733 Dan 9. unau⸗ 9 ¹ 37 ·Septima nota eſt ciborum à Deo permiſßorum interdictio..Iu 5 ohttaen Octava, negociatio. 4p. 18. v.3. Nona, ſpiritualis fornicatio. Decums.la lencd. ſorum miraculorum enumeratio,& oſtentatio, 2. T heſ. 427 9. I aan Nh 1 drare hæc ſingula in ipſum Papam Romanum, res ipſa docet: 4 d. ancinpunin ds Kiſtatur. 0 oungum M, Hoeca uad renr ſcdenit 3C Ktqwarrbla Ing dn Dan.7 R 99 E kRtqpilal dlet tan pertmnütme K4 bu ☛ dom. sper Theſan derdh eclartOi. br M aumuſtſyn taug iiun iſaum 73. 1 cptecierdi cetn Aubö fe enk hit Miu zethdin us& usiplärr de- zAefett ecboll 1 4„ 6 Glofäm .„ f. aul 45.) o E Alſtatwere 4 3* cSat wnroruntnan . Ulr— nſe upndum 2 rerd olu — 4 cdelu p⸗ 1 ſuakc 1 (cotirpl3 DISrATATIB VIII. 197 74. Quæſtio ſexta: An vera ſit hiſtoria de Johanne octayo Papa: ſeu de Johanna Romani Pont iſicir ſedem oceupante, atq pariente⸗ 74, Reſp. Sacrificus quidam Anglicus ſcortum quoddam ſecum duxit Moguntium. Cum verò iſthic ſubſiſteret, venit dies par- tus ejus, peperitque filiam, cui nomen Gilbertæ eſt datũ: Hæc ver eum eſſet eximio ingenio donata, literas apudaliquem eruditum educata didicit, ac ſexum mentita a Monacho quodam, ejus rei nõ ignaro, in cœnobium Fuldenſe eſt introducta; Sed cum verere- tur diu latere non poſſe, ideò Monachus Athenas diſcendi cauſa ſeſe confert, Gilbertam tanquam juvenem ſub veſte Monachali ſe- cum abducens. Gilberta ibi cum hominib. doctis verſata, Græcam addidicit linguam, ac diſputando ſibi com paravit ſolertiam. Mor- tuo verò Monacho ſeu Amaſio, Romam ſeſe contulit, ubi in ſacra- rum literarum cognitione paucos pares habuit, ſuperiorem nemi- nem. Ob ſuam igitur eruditronem, diſputandi promptitudinem, &X aeumen inm agna authoritate eſt verſata,& tantum ſibi homi- num comparavit favorem, ut communi Cleri,& plebis ſuffragio Pontifex mortuo Leone IV. fuerit creata, qui Johannes VII.(ut placet Sabellico, vel VIII. ut Platinæ) eſt dictus, anno Chriſti 853. juxta Martinum, aut 8 S4:.juxta Sigebertum, im perante Lothario, Ludovici pii filio. 76. Poſtquam igitur Pontificatum conſecuta fuit, divitiis, otio& delitiis vacans, libidin es ſub ſanctitatis,& caſtitatis vela- mento bortendasexercuit, quas Deus mirabiliter patefecit. Nam ACardinale domeſtico im PiEᷣgnata, cum aliquam diu ventrem oc- cultè tuliſſet, Dei providentiâ in ſolemni proceſſione d S. Petri ad Lateranenſem Baſilicam ten dens, inter theatrum, quod Coloſſæ- um vocant, a Neronis Coloſſo,&§. Clementis temn plum præter ſpem partus doloribus circumventa eſt,& Papalibus ornamentis ornata, peperir in ſtrara publica, ibidem q; eſt defuncta. 77. Veriſſimam hanc eſle Hiſtoriam his confirmamus fun- mentis I. Fides historisa, ſi àplurimis, er quidem diverſis confirmetur& marertus rala habetur. Atqui facti illud fide hiſtorisd plurimi diverſi, etiã Fontihici confrmant.& narrant, ut: Marianus Scotus, Fuldẽſ. Monach. ordin. Bened. Ranolph. Flaviac. Monach. Bened. Charanza Archiep. Taletan. Raphael Valaterran. Martin. Polon. Archiep. Coſentinus,& 4 Pœni- 1 ——— —— wn D 2 P-A TIS M O Pœnitentiarius Nie III. Platina, Trithemius Spanheimenſis, Werneru Rolevinck Mattheus palmerius,& alii. 2. Calculus certus tempotum idem evincit: Nam Leo electus eſt anno 846 qui põtificatum geſ- ſirannos 8Bened. III.(quẽ ſucceſſiſſe opinantur Pontificii hodi. erni Leoni)anno 856. ſi jam fiat computatio annorum, biennium adhuc integrum abeſſe deprehendetur„per quod Pontificem egit illa Gilberta. 3. Idem evincunt circumſtantiæ& figna, ut ſunt pii mo ſtatua mulieris: Nam Romæ eo ipſo loco, quòo abortivit, mar- moream poſitam ASenatu, vel populoRom. ſtatuam figurative fr tum demonſtrantem teſtatur Theodor. de Niem lib. z. de privil.& ju- Imper. Intonin. Archicp.:it. M6.‧. par.J. Joh. Naucler.& alii Statuam hanc Pio V. ut memoria hujus hiſtoriæ aboleretur in Tyberim ab je ctã eſſe refert Haſenmũuüllerus. Sienæ in celebri templo interreli⸗ uos Pontifices, ejus etiam Papiſſæ conſpicua imago extabat, quæ tandemn Florimundi Rauundi, ipſo referente tr. de hac re ſing. p. 194 Et Cardinalis Baronii poſtulatu AClem. VIII. ſublata eſt. Secundo- ſedes perforata: Nam hine factum eſt ut novi Pontiſficis viriliad Dis cono poſted ſint attacta,& explorata, videatur Laonicus Chalcon- dylde reb. Turc.lib. 6. p. 78. Morem explorandi ſexum tanquam minus convenientem Petri ſucceſſoribus abrogaſſe fertur Paulus III. qui oſtenſis aliquot liberis ſexum ſuum gemonſtravit. Ritus hæc abrogatio à Johanne Pannonio Epiſcopo Quin queccleſient mnte hanc motam controverſiam his verſiculis notafuit: Non poterat quiſquam reſerantes æthera claves Non exploratis ſumere teſticulis. Cur igitur noſtro mos hic nunc tempore ceßat? Ante prohat, quod ſe quilibet eſſe marem. Tertiò declinatioà via: Nam Pontifices in proceſſionibus cam pli team ob facti ignominiam declinare ajunt, videatur Philippus Ber gomenſ. ſupp. Chron. ad ann. 858. Johan. Bocatius in ib. dechar. mul. 19 . lpſi Romani in libro Romæ im preſſo de indulgentiis Ro- manis referunt, hanc mulierem ob Angelo fuiſſe inteirogatami trum ob tantum malitiam malit coram toto mundo contun di; quàm æternùm damnari; prælegiſſe, ajunt prius, idque commendant. FINTS DISPy T. IX. 5 ——r east 3 d imenſi Rn terua mo u ou b denng — ru bontiiin Puc nomm, biem u, nodbonuiüenn umſ— Klgraznlm. pid e zuoabonnin lon uumügun ruin in d K. lh a eynn, oi Kler Galt da lir Teetur i pen nr= edtemgoin 1 uj ne umagdernu eter= detacrin 3 em E Jublaet Kn . 1 ontifcb ilki 1a eLaonicsCh em andi Lnnn Jor 5= wogꝛlef enu. m bemarkni o dün us 12 lisnouatul- 41 Lne — I= ſat! lbet renl. 87☛ niilerrlif dan uu i.ke- 9 1 He 54 14 weinde⸗ ge... dolre inris 1 DE PAPISMO PDISA PBpFTATIO 1 X. Et AMdem in ppecie D E CONCGCILIIS P. R 1 0O KR In qua⸗ Chrito Duce& auſpice Chriſto &ℳ½ B PRESIDITO JOHANNISGISENII. S S. THEOLOGI DOCTORIS, ETORDINARII IN INCLY. ta Academia Giſſenà Pro. feſſoris, RESPONDEBIT HENRICu GUNTHERUS DITH- MARSIIS BOREALIS. Ih Auditorio Theologico ad diem 10. Decemb. hori⸗ ante- Enas diapi Pennah⸗us ——— K,IESS R, Ex Dpagrapheo Calaru Chemlini. M.DcCXVII. eec ſſier a4 op 8 aronic nlszinquit —— ——y— —— ——= ——— A Lo NCII 114. I IISI1S I. 1ANTVM de Eccleſiæ univerſali capite, quod eſt Chriſtus:& de pontifice Romano, quem 2 conſtituunt Pontificii Eccleſiæ ca put univerſale, 8 ſed ſecundarium, viſibile& miniſteriale, atque Chriſti vicarium: ſequitur ut dei pſa conferamus C&eccleſid, quę conſideratur bifariam. i. In conciliis congreata 2. Per totum terrarum orbem diffufa. Præmittend cenſet Bellarminus Diſputationem de conciliis, diſputationi de Eccleſia licet ordo naturæ contrarium ſuadere videatur. Præpo- nimus, inquit, Tom. z. libr..cap. I. diſputationem de conciliis Diſpu- tationi de eecleſ licet ordo naturæ contrarium ſuadere videatur, quoniam diſputatio de conciliis magis connexa eſt cum diſpuca- tione de ſummo Pontifice, quæ jam præceſſit diſputatio de Ec- cleſia. 2. Quemadmodum verò Phariſæi tempore Chriſti ſua ſomnia de operum meritis, de corporali regno Meſſiæ, de Chriſto quſque diſcipulis interimendis non ſeripturæ teſtimoniis, quibus ſtituebantur, ſed majorum ſuorumtraditionibus atque ſynago- ge,& Judaici Synedrii decretis fulciebant, Matth. 5.10.15.22.26.28. loh,II. Act. 4. 5‧(6. 22. 23. Ita hocultimo decurrente fecuſo ſuperſti- tiones Pontificiæ,& doctrinæccœleſtis corruptelæ nitunturin pri- mis anteceſſoruuu traditionibus, atque Conciliorum Romanen- ſinm authoritate,& decretis. De his igitur nonnulla examinanda Proponimus. anmnl Ce 2z SIEN- ——————— 196 D E PATISMO SENTENTIA PROTESTANTIUM. 3. Concilium zitur, ſed Synodus eſt conventus in quo publita 3 mnium ordinum, vel ſaltem præcipuorum capitum è ſingulis ordinibusali cuius regni, ſeuprovincia deliberatio de religionis abuſihus tollendis de alai doctrina abolendã,& ſyncerã reſtaurandã ſuſcipitur. Vel: Conciliumd talis conyentus, in quo de rebus Eccleſiam decernentibus deſpicitur. 4. Originem Conciliorum inquirentes rectè diſtinguunt inter congreſſus Eccleſiaſticos generaliter ſic dictos, qui inſtitue- bantur ad diſcendum,& non ad diſpiciendum, ſeu ad diſcendam, & exercendam, non ad diſceptandam religionem. Hujufmodt congreſſus primùm fuerunt domeſtici, deinde facti ſunt publici Gen. 4.y.26. Poſt diluvium in familiis Patriarcharum in primis lue. runt celebrati. Et cum gens Iſraelitica in 12. accreviſſet tribus, cetts temporibus,& quidem maximè diebus Sabbati fu erunt uſitatiſi mi. Iacobus dicit Act. 15.v. 21. Moſes à temporibus antiquishabet in ſingulis civitatibus, qui eum prædicent in Synagogis, ubipelo- mne Sabbathum legitur. Inſignes fuerunt anniverſarii lſtradlyr rum conventus, Exod. 23. v. 16. c.3 4.v. z3. Dent. 16. y. 16. Tribus ric bus per annum apparebit omne maſculinum tuum in confped Domini Dei. 5. In congreſſibus iſtis Domino gratiæ agebanrur,& por rò invocabatur. In primo enim feſto, quod erat Paſcha, memo- riam liberationis ex£ᷣgypto circa æquinoctium vernum lltaelim celebrabant. In ſecundo, quod ęrat Pentecoſte, legis per Molel latæ recordationem inſtituebant. In utraque ſolennitate gralus de novis ftugibus agebant: In Paſchate offerebant hordeipum tias; In Pentecoſte panem ex novo tritico factum. Intertio, quo erat feſtum tabernaculorum, beneficium com memorabant, qu Deus Patres in deſerto ſuſtentavit per annos 40.& gratlas age bant, quod omne genus fructuum collegiſſent. 1 3. Itaque congreſſus iſti Eccleſiaſtici non annumerana Synodis propriè ſic dictis, quæ ad diſpiciendum,& di ſceptandun inſtituuntur quas primus Moſes Dei juſſu in integra familũ dihe ſfarum tribuum inſtituit, Exod.) 9. 20. 21. 22.23.25 Deit. 21.3²*33 conſequenter alii celebrarunt. b 1 Cauſa& autor Conciliorum, ſeu ut planius dicamus, quico gel gel ere& co dehet ptel lricus,Kgh dlomm c⸗ ldinibus: kCækariit Deiinviolas clebratio licwunjus Nlluitetro! Naalau Day esateceſlc lallan in wnum co madLaice 7. C unotiusE wmunete, ubordinib ubw ofcit 9. F üünceram atan uti darentia dd leadeser cncllo 4p, ln Kdene enendan lanicirig, V ile, utCo — nnin Conf u utfruj entigert, hi copiam Guog plu ‿ un. u, m puopunke 1 augalserinna 1 hu tolenäu * Vel: Cnl 1 ehiaitu t rec düſtme 89 icdos, qui en zan leuaddilen nem. Hha d a fadi ſonrmn un— umin päin erviſſettmdug „S d ifuerunt uin ngd5 Sanriqubta no E. nagogs,i ent aniverfaülne 31 a5.y. Töbo uli t atuum in enn — 70 A eagebanmn „erat Daſcum nit im vemumbe „el Pg tte, legiyel ut r ſolennitueg 19 En ebant bolti do um. Interno, 1= omemorbm e 5 40.& gri mAn. 1 ₰ non annme d im,& dilcehe . 1 t. ntegafind- 1»D duß ; dicambt DISBNrArTIOIX. 197 gere& convocare debet concilia, inprimis generalia, quique eis debet præſidere, ſententiam dicere,& definire eſt Magiſtratus po- liticus,& quidẽ in primis Imperator, ita tamen, ut ſuum jus in con- ciliorum convocatione, relebranone non derogetur reliquis ordinibus Quod enim omnes tangit, ab omnibus debet curari. Et Cæſari ita ſua ſunt danda, ut: quæ ſunt Dei,& miniſtrorum Dei inviolata maneant, Matt. 22. v. z1. Cumiigitut convocatio,& celebratio Synodorum ſit commune totius Eccleſiæ opus, meritò hic ſuum jus habet Magiſtratus politicus, nec derogandum ſuum Miniſtetio Eccleſiaſtico, concedendam& ſuum ordini plebeio Nicolaus Papa diſtinct. 96. cap. 4. Übitiam, inquit, legiſtis, Imperato- res anteceſſores veſtros ſynodalibus conventibus interfuiſſe, niſi forſitan, in quibus de fide tractatum eſt, quæ univerſalis eſt, quæ omnium communis eſt, quæ non ſolùm ad clericos, verùm et- iam ad Laicos,& ad omnes omninò pertinet Chriſtianos? 6 8. Concilia igitur cum fint Senatus Eccleſiaſticus,& refe- rant totius Eccleſię faciem, ideò omnes ordines in iſtis ſuo fungan- tur munere, Jus citandi,& cogendi competit Magiſtratui; Reli- quis ordinibus conſulendi,& aſſentiendi: denique omnibus ordi- nibus officium deſpiciendi,& verum inquirendi. 9. Finis ſeu utilitas Conciliorum eſt multiplex: 1. Proſunt ad ſinceram doctrinam confirmandam,& longe lateque propa- gandam, uti videre eſt ex concilio Apoſtolico Act. 15. in quo vera ſententia de lege ceremoniali eſt explicata. 2. Faciunt adrepri- mendas hæreſes,& falſa dogmata, quemadmodum refutata eſt in concilio Apoſtolico Pſeudoapoſtolorum opinio de operum me- ritis,& de neceſſitate ceremoniarum Moſaicarum, 3. Suntutilia ademendandam diſciplinam Eccleſiaſticam. 4. Denique ſunt ner- viamicitiæ,& conjunctionis. Conſtantinum hoc fine adductum fuiſſe, ut Concilium Nicenum convocaret, teſtatur Euſebhius libr. z. in vita Conſtantini: Hæc, inquiens, ſumma fuit votorum meo- rum, ut frui poſſem conventus veſtri ſocietate. Quod cum mihi contigerit, gratiam me Regi hujus univerſitatis debere confiteor, qui copiam præter alia cuncta, benigne dedit, id bonum contuen- di, quod pluris eſt, quam reliqua omnia: Vos, inquã, in hoc cœtu Cc 3 uni- 4 ——— — — L 5 üt 9 1 1 1 1 4 I 3 1 ——— — 4 ——8Zöö“——— ——.— ————— —— 5 82*— — 19 DIPAPI 8 M verſos,& communem, arque concordem ſententiam veſtram, u aſpicere, atque cognoſcere mihi concedatur. ro. Quamyvis Concilia ſint utilia, non tamen ſimplicitet ſunt neceſſaria: Non enim congregantur, ut rebus Theoloigcis authoritas concilietur, ſed ut illa manifeſta reddatur. Exacci- denter dici poſie neceſſaria nullus dubitat, nimirum neceſſitate mandati,& propter inſolentiam adverſariorum, atq́; ad repellen dum metum infamiæ, quaſi cauſæ noſtræ diffideremus. I1. Adjuncta authoritas Concilii conſideratur tum reſpe ctu Scripturarum ſacrarum, tum reſpectu ſuiipſius. Nam autho- ritas Conciliorum præferri non debet ipſis Scripturis, nec ipſisæ æquiparare, cum ex illis omnis ipſorum authoritas depende- at,& tum demum rata habeantur, ſi cum analogiã fidei conſenti- ant. In ſe conſiderata concilia errare poſſe, plurima teſtantac exempla. 4 12. Concilia alia ſunt Politica,& alia Theologica. Polit- ea ſunt, quæ de rebus ad ſtatum externum Reipublic. pertinentr bus congregantur, de quibus hoc loco agere propoſitum nobis non eſt. Theologica concilia ſunt conſultationes de rebus ad am- plificandam Dei gloriam inſtitutis. 13. Hæc dividuntur dupliciter primò ſua natura. Secunde amplitudine, ſeu frequentaäꝗ. 14. Natura& authoritate ſua. concilia ſunt primò Cano- nica, utpote Prophetarum à Moſe, Joſua, Davide, Salomone congregata; Et Apoſtolorum, Actor. 1z. Secundò Eccleſiaſtica quæ poſt Apoſtolorum tempora in Eccleſia ſunr habita. Et ho rum alia ſunt prorſus impia, ut Phariſæorum,& Pontificum coꝶ venticula; Alia ſunt puriora, ut concilia Oecumenica. . Reſpectu frequentiæ concilia alia funt plenaria; ſeu Iustnd; alia partialia ſeu ptrtialia. Illa fiunt ex univerſo olbe Chriſtiano. Ex his commendantur,& ſunt celebria potifſimum quatuor: Primum eſt Niernum, quod Conſtantinus contra Arum NiceuuBithyniæ convocavit, anno Chriſti tracenteſimo Vigelne b Aittecet renuit Eu unun, que mũ Pneur lxruut E) eenus, hupuum ſeſtoriun tenuit, Qu⸗ b Unperator qui leonis — unepiſto 16. orincias . vorinciali Klbtantu 8. Enahpum 18. phus opini , 4 4 24 1 tamen ſin rebus Theo. entiam hete 1— reddatur, k. umirum neut 2uH atq a1m. Air lderemus. 18 ſideraxurtunn 4. ipſius. Nama ripturis, nec Theologia.) eipudlirjen re propoltun- it Sones derrebuu un ͤſua naruriéer a lia lunt ptind . Daride, Sun ecundo Ecclii — i Lunr habita I an,& Dontifchn — cumenica. ee la funt pleun, iunt ex unnſ A ucelebtia huil kantinuscomm c Am V ecentelo d nuthoritas d 1e logüfidei cm Rc, plurima t 1 SPer A Tr e VII. 199 eni trecenti& octodecim interfuerũt Epiſcopi, inter quos primas tenuit Euſtachius Antiochenus. Seeundum eſt Conſtantinopoli- tanum, quod Theodoſius major anno Chriſti 381. contra Macedo- niũ Pneumatomahon convocavit, cui cẽtum quinquaginta inter- fueruut Epiſcopi,& inter hos primo ſedit loco Gregorius Nazi- anzenus, qur Conſtantinopolitanæ præerat Eccleſiæ. Terrium Epheſinum patrum ducentorum amplius, anno Chriſti 431. contra Neſtorium collectum, in hoc Cyrillus Alexandrinus primas tenuit. Quartum Chalcedonenſe, quod anno Chriſti 451. Martianus Imperator contra Eutychen, Chalc qui leonis Romani Epiſcopi licet abſentis potiſſimum proba- runt epiſtolam. 16. Partialia concilia ſunt quæ per ſingulas regiones, vel provincias colliguntur. 17. Partialia igitur concilia dividuntur in Nationalia,&- toto regno; hæc in qualibet regni provingia provincialia: Illa in eelebrantur.— OPINIO PONTIEICIORVM. 18. Concili nomine idem fignificatur in Eccleſia, quod Conciliorum nomine in regno. Bellarminus lih. I. cap..Sunt igitur ex iphus opinione æquiparanda. 19 Sunt autem quatuot conciliorum genera: Quædam enim ſunt generalia, quædam nationalia, quædam provincialia, & quædam diæteſana. Bell. cap.;.Altera parritio conciliorum com- Plectitar item quatuor membra: Quædam enim ſunt ab Apoſto- ica ſede approbata, atque ab eccleſia univerſa recepta, quædam omninò reprobata quædam pPartim approbata, patrim reprobata, quædam necapprobata, nec re probata. Bellarminus ibidem 20. Cauſa Coneiliorum eſt. 1. Hæreſis nôva„ideſt, nun- ddam antea judicata. 2. Schifina inter Romanôos Pontifices. 3. Reſiſtenria communi hoſti totius Eccleſiæ. 4 · Suſpicio hære- ta in Romano pontifice. 5. Dubitatio de electione Romani pontifieis: edonem 0. patrum convocavit, ſ —— ——— —— —— 5— —— = ſſſſſſſſ 4—— —— 5 20 DI PAPIS M O Pontificis. 6. Reformatio generalis abuſuum,& vitiorum, quæ un Eccleſiam rrrepunt, Bellarm. Mb. j.c. 9. 21. Concilia aliqua ſive generalia, ſive particularia ſint,o. mninò neceſſaria eſſe ad bonam Eecleſiæ gubernationem, vix in quæſtionem revocari poſſe dubito, dicit Bellarm. lih.*.6.9. 21. Concilia alia ſive generalia, ſive particularia ſint, omur nd neceſſaria eſſe ad bonam Eccleſiæ gubernationem, vix in qus. ſtionem revocari poſſe dubito, dicit Bellarm.c. r. 21. Poteſtas convocandi generalia concilia non eſt penss Imperatorem, aut Principes Chriſtianos, ſed penes ſolum Ponti- cem, Bellarm. cap. 12². 38 22. Præſes Conciliorum generalium eſſe nequit Impets- tor, aut alius Princeps ſecularis; ſed ſolus Papa ſive immediateper ſe ſive mediatè per ſuos legatos, c. 19. 20.“ 23 Suffagia deciliva in conciliis habent ſoli Epiſconig Brælati majores, non reliqui Theologi multò minus Laici, Baba- minus cap. 15. 5 ehr 24. Concilia à Papa approbata, licet vel particulariatn rint, errare decernendo non poſſunt, Reliqua omnia etiam Fene ralia errare poſſunt, Bellarminus lib. 2. cap. 2. Quare illa nulli Chu- ſtiano licet in dubium vocare, cap.3. 25. Authoritas conciliorum quoad ſenſum,& ex nem eſt major authoritate ſcripturæ, cap. 12. 26. Papa tanquam ſummus paſtor, Monarcha,& capute- ſupra omnia concilia. STATVS CONTROVERSIE. 27. Diſputatur igitur inter proteſtantes,& pontit jure concilia convocandi, ſententiam deciſivam ferendi, 1 dendi: De conciliorum authoritate: De eorũ uſu& neceſſitatei eorundem erroribus: Et quæritur, annon concilia fint ſupra* plicat ciosde pral pam,& quæ ſit authoritas concilii Tridentini; De his igiturnon nulla examinanda proponemus. LSl k 28 Quaſtio prima: Vtrum ius generalia concilia conyocàl 9 penes miniſterium eccleſiaſticum,& in primis penes Papam: An verhen Magiſtratum,& in primis penes imperatorem?„ a 29. Reſp. Bellarminus lib. i. de coucil. cap. 12,convenit, inq 1 inte Inter nos, finclal a debere. At tcus con rnolicib z0. nem Belkarm⸗ ſrione,deg cendit vel dutmundat porekantes lganbaco. nadepontiti rmämplic nerandi, ds, non ſont Tertie gualemcun trninata e (uanco nor tonyentus) dale ordu ke confun ler mpera lmperatc Vints,in A tetallum, el zl. noneſtilluc ntatum clyi lld 1 a wento lolit dando de ddum. kr it edender K tüom, 1— epatticlläni dernationen, 1* 1m. b rrcalaraln, 1* ationem jül au. ( loncilurona J dpenes olun, (Amelc neguth dua leimnn At iubenr l R Jen lo minsslals 4* acet yel parial iquaomnirehn AQure ilandl 1 id ſenſum Ker 12 A., Monuch c 1514. e antes, Kpolä — eorüuſu&wrs 1 Deböw An conc e entunh) neralis conibuan 1 5 pents Ychun, 1 1 — aop. Hcolse 8 * cleſiæ ordinium adeoque etian deciſivam fereui la lu DISPurATIO INX. inter nos,& adverſarios, concilia Diœceſana ab E vincialia ab Archiepiſcopo; Nationalia à Patriar 3 debere. At de concilio gener ticijus convocandi generalia concilia adſctibunt! Catholici Ponrifici. cha convocari b 30. Proteſflantes verò primò improbant ipſam aſſertio- nem Bellarmini de ſtatu controverſiæ. Nam Bellarminus in propo- ſitione, de qua dicit eſſè conſenſum aliquot occultat fraudes, idq; oſtendit vel appellatio Epiſcoporum: Dontificiis enim Epiſcopi ſunt mundani Principes ſedi Romanæ jurejurando obſtricti; At proteſtantes cum 5 cripturâ ſacra appellatione Epiſcoporum intel- ligunt Paſtores, quales definit Apoſtolus 1. Tim. z. Tit. I. Eph. 4. De- inde Pontificii inter Epiſcopos,& Archiepiſcopos habent prima- tum mplicis dominationis, ita ut ſuperioribus in inferiores jus imperandi,& mandandi competat: At proteſtantes primatum or- dinis, non civilis jurisdictionis inter Eccleſia Epiſcopos agno- ſcunt. Tertiò Superintendentes proteſtãtium poteſtatem quidem qualemcunque habent, ſed determinatam, non abſolutam,& de- terminata ea eſt non àpontifice Romano ſed à ſcriprurã ſacra. Quartò nomine Synodorum proteſtantes intelligunt non tantùm conventus Eccleſiæ paſtorum, ut pontiſicii; Sed omnium Ec- a politicorum. Denique mi- ſeré confundit Bellarminus Comaia& Concilia. Certè quod licet Imperatori in humanis, in quibus ille ex aurhoritate legum ab Imperatoribus& aliis latarum definit„illud eidem non licet in divinis, in quibus ipſe tantum ex s criptura definiat oportet. Qua- re tallum, eſt, quodait Bellarminus, dehis inter proteſtantes& Pa- piſtas eſſe conſenſum. 31. Qugd verò attiner jus generalia Concilia convocandi, non eſt illud penes Miniſterium Eccleſiaſticum, ſed penes Magi- ſtratum civilem,& in primis penes Imperatorem. Confirmamus illud 1. ab exemplis Veteris Teſtamenti: Nam Pii Reges in V. Teſta- mento ſoliti ſunt concilia congregare,& Eccleſiam convocare, quando de Eccleſiæ ſalute,& negotiis Eccleſiaſticis erat diſpici- endum. Ergo iiſdem jus illud in N. Teſtamento competit. An- tecedens exemplorum Induction eprobamus: Nam Dayid de arca redu- 201 iſcopo; Pro- ali maxima eſt controverſia. Hære- mperatori; At —— ——— “ —— T— — ———+— ——— — 8— —— —— — ——-————— „. 2 1.. 4„„ 1. K. 3 4 8 3 1 K ä 8 ͤͤͤͤͤ 1e 3„ 1 — 8 6 4 4 8 3 ¹ 1 202 Dr PAPITSM G ea b reducenda eonſilium congregavit. ldem congregavit omnes prin- oninau cipes Iſrael,& Sacerdotes, atque Eevitas, I. Par. 23.v. z. Rex itidem, unlabe Salomon concilium congregavit 1. Reg.&. v.. z. 4. Nam tunc congte. u s hi gati ſunt omnes majores natu Iſrael cum Principibus tribuum,& Hadlcos duces familiarum filiorum Iſrael ad Regem Salomonem, ut de ſlmulp ferrent arcam fœderis, Domini, de civitate David, id eſt, de Sion. Vanran Convenitque ad Regem Salomonem univerſus Iſrael. Venerun- unconf V que cuncti Senes de Iſrael, Et tulerunt arcam ſacerdotes. Ioſias co-— T vocavit ſenes Jada& Jeruſalem, 2. Reg. 23. v... Nam mifit,& con- nyrins 6 gregati ſunt adeum omnes ſentes Juda,& Jeruſalem. Ezechiastè-. gemee 1 plum inſtaurat,& Conſilium cogit, z. Paral. 29. v.;: 4. Namiplean. äpccſeſi no& menſe primo regui ſui aperuit valvas domus Domini,& in Kienr 1 ſtauravit eas. Adduxitque Sacerdotes, atque Levitas& congtegs bau Ch vit eos in plateam orientalem. Conſequentia eſt immobilis: Nar nae eam Reges V. Leſtamenti Eccleſtam reformaturi,& de negotiis ke- na cleſiaſticis deliberaturi cõeilium indixerunt non tantum Laicoti- n and⸗ ſed etiam Sacerdotum& Levitarum: Et conventus iſti fuerum ke- rgl eleſiaſtici. Idem igitur obſervetur oporter in N. Teſtamento cum 4 4 nec modus iſte ſit abrogatus, nec novus præfcriptus. Cumque i 5 tanta fuerit Pontificum, Sacerdotum, ac Proplietarum apudpios ga 4 3 V reges authoritas, ut non tantum in religionis ſed etiam aliis regni nen b V negotiis nõ facile abſq; illorum fideli conſilio aliquid ſuſcepeuint 1 end 32. 2. 4b authoritate,& poteſtate Magiſtratus: Ejus eſt inpti uren mis coneilia congregare, cui omnes debent obtempetare„Sine cauſ 10 authoritate enimnullum cogitur concilium. Atqui non Papæiſed uno 9 Magiſtratui politico omnes debent obtemperare, RPm. 33 pejſer doar nt Pet. 2.v. 13. Idem oſtendimus in Diſputationibus de Pontifice Ro- h mn 1 mano. Exponemus pluribus in Diſput. de Laicis. Ergo Magiſtratu hd 5 ꝑolitici eſt indicere concilia,& non Miniſteru Ecclefiaſtici- 49 33. Non denegamus Miniſterin Ecclefiaſtico omnem po- dhlde 1 teſtatem; ſed rantum civilem&abfolutam. Adſcribimus igitute kr m Poteſtatema Deo ipſi conceſſam, quæ eſt poteſtas Evangellumdo a de n cendi, Sacramenta diſpenſandi Corripiendi, ſolvendi, ligandig no de excõmunicandi. Nec omne jus in conciliis ipſi denegamus Atipi 11 ! bliporeſfaremn eonvocandarũ Synodorum competere pernega tättet us. Tres enimn ordines comparere debent in Conciliis, Civilb, 6 Eccleſiaſticus,& plebejus. Habet quidem Epiſcopus ſeu ſuperm- mun n ncl ſan muc 2 tdbreslſe 4395 mmü 4,& e am. Rrelks rn. 4 Nangs vag s Donul, 8,1 I trs Keng quen— ummobilk fommz taed wan Rrenl E uncumla Ercd& wiltifden votter Telkanem noru n peus.(a m, ac Eer eetarunan eligig= etam ahr lcon iquilüt ate M Nru: FWein s deh& 1btempen ncili cquu nonlin B obte M re, ImM Artar 1Sde Jordit dut. d SEpyDlgs AL'nat eceelalt erio E nftico on (olud 2 dſeidimug V anigelld- reſt bas hangis noi K= obreubhhe 8! 3 ncil te ldenegan odoſ ompetele 5 N deh O olli 1 ſcopuslesn uidt DrSrHMTATIB IX. 20⸗ tendens poteſtatem qualemcunque in auditores, ſuæ Eceleſiæ ſed non in auditores reliquarum Eccleſiarum. Multò minus potefla- tem habet civilem,& quidem in ipſum Imperatorem, Reges, Ele- ctores, Principes,&c. Cogere igitur nequit omnes ordines Eccle- liæ ad concilium, ſed ipſe cui com petit authoritas principalis, quæ ſit ſimul politica,&coactiva Politiei n. eſt Magiſtratus in reb. exter- nis mandare& mãdata exſequi:Et politicũ eſt tractare de publico- rum conventuũ lumptib. loco tẽpore,& modo, ſeu formà externa. 34. 3. Amunere Eccleſig tranquilitarem procurandi: Illorum in primis eſt concilia convocare, quorum eſt pacem,& tranquilli- tatem Eccleſiæ proeurare: In conciliis enim diſpicitur,& tractatur de Eccleſiæ lalute. Atqui hoc ſpectatad Magiſtratum, qui eſt Ec- cleſiæ nutritor, Eſa. 49. G 60. ꝗui cuſtos eſſe debet utrius que tabu- læ, qui Chriſtum, Euangeliique veritatem obyviis quaſi ulnis exci- pere, eam que in ejuſmodi publicis conventibus tueri,& teſtari, Exo. 18. 2. Paral. z0. Pſal. 2. 24.8 2. Vota igitur pro Principibus facia- mus, quò vitam tranquillam,& honeſtam ducamus in omni pieta- te,& honeſtate, I. Tim. 2. y. 2. 35. 4 Abexemplis ſeupraxiprimitivæ Eccleſia. Chriſtiani enim Imperatores,& Reges ſecuti exem plum Regum V. Teſtamenti Synodos in primitivà Eccleſid indixerunt. Ergo horum hæcfuit Prineipalis poteſtas& authoritas. Erper conſequens nunceriam in conciliis judicandi poteſtas cõpetit Imperatoribus, Regibus,& Principib. Antecedens probamus exemplorum inductione: Nam Concilium Oecumenicum primum, quod Niceæ in Bithynia eirca an- num Chriſti 325 eſt coactum non indixit Sylveſter(urpote qui dudum mortuus erat) quod falſo opinantur Pontificii, ſedlImpe- rator Conſtantinus Mag. teſte Euſebio lib. 10. cap. G. Et de vit. Conſtan. Lb. 3. Trip. lib. 2. cap. 14. Legitur etiam Tom. i. Concil. pag. 39. Sermo (de Arianiſmo) uſq; ad aures religioſi Principis Conſtantini Au- guſti) pervenit. Tum ille ex ſententia Sacerdotum apud urbem Nicæam Epiſcopale C oncilium convocat, ibique Arium trecen- tis decem,& octo Epiſcopis reſidentibus adeſſe jubet, ac de ejus propoſitionibus,& quæſtionibus judicare. G 36. Secundum Concilium Oecumenicum, quod conſtantinopo- li eſt habirum circa annũ Chriſti; 85. cõtra Macedoni,& Qðα‿μη Dd 2 oμαιρς—†, 204 DI PADISM O αεs, non Damaſus Papa, ſed Chriſtiani Imperatores Gratia- nus,& Theodoſius convocarunt teſtibus Hiſtoricis in Tyripart. lib. 9.C.12. ex Theodoreto Tom. z. concil. p. 23 5. de Conſtantinopolitano concilio hæc leguntur verba: Mox ut Imperium ſumpſit(Theo- doſius) præ omnibus de concordia Eccleſiæ cogitavit,& uniuſcu- juſque præſulatus Epiſcopos Conſtantinopolim venire præcepit. 37. Tertium uniyerſale concilium, quod circa annum Chriſti Epheſi eſt habitum,& Neſtorio oppoſitum, indixit, coëẽgit,& gu- bernavit, non Cœleſtinus Papa, ſed Theodoſius junior Imperator, videatur Tripar. lib. 12.6. 7. De hoc concilio ſic legimus Tom. i. concil. p. 441.· Secundum ſanctionem piis morum,& amicorum Chriſſti, Imperatorum, Theoſſi,& Valentiniani, congregata in Epheſia metropoli ex omni(ſicut dicitur) mundo ſancta hac Synodo, re- ligioſiſſimorum omnium, ſan ctarum Eccleſiarum, Epiſcoporum & conſidente& definiente obtinere, ac firmam eſſe fidem, quæ expoſita eſt per Spiritum ſanctum à ſanctis Patribus Nicææ con- gregatis,&c. 38. Quartum Concilium Oecumenicum Martianus Im perator anno Chriſti 455. contra Eurychen archimandritem, ſeu abbatem five præpoſitum Conſtantinopolitanum,& Dioſcorum Alexan- driæ Epiſco pum convocavit:Tom. 1. concil. p. 400. dicitur, quod ex decreto piiſſimorum Imperatorum Valentiniani,& Martiani ſit collectum. Ipſe Martianus dicir: Nos ad confirmandam fidem, non adoſtendendam virtutem exem plo Imperatoris Conſtantini adeſſe Synodo cogitavimus. Atque idemi pſum con firmat Leo Pa- pa in reſcripto in Synodum Chalcedonenſem Epistol. 5 9. Tom. l. concil. pag. 367. 39. Conſtantinopolitanum ſecundum concilium juxta pium juſ- ſum à Chriſto amati,&d Deo cuſto diti Juſtiniani Imperatoris con- vocatum fuiſſe, dicitut Tom. ⁊. concil.pag. 12. 40. Conſtantinopolitanum tertium congregavit Conſtanti- nus Imperator, ut videre eſt Diſt. 16. ap. 6. Iure Can. Et Leo Pa pa Tom. 2. Conc. par. 2.. 84. San cta, inquit, univerſalis,& m agna ſexta ↄyno- dus, quam nutu Dei veſtra clementia,& ſedẽdò convocavit,& cui Pro Dei miniſterio præfuit, A poſtolicam in omnibus regulam,& probabilem,& Patrum doctrinam ſecuta eſt,&c. 41. Sat- N 198 Lr difertöfpic Egerunn umn rnirctand 4 l 1a Atekulna lorunene Biz Prub dlelie hnn nun unnna. 9 h nnayi mnitu ſim eK Tata nislien 41 ttagn pturm ar reroithlnr puing, Nartän loletzwad ur ttd P k nete wuben quecgnuka omnit 4 R haa län dne e d uu gim l d 3 3 e 4 ida P rra 1. d 2e r Ulhan DOhrl r. dolta 1 dlt cign, . Dneo lſunot ln Je anclü rnus rina norug— wiconum 1 nunn regranl nundſ.2 amacgfa mkq N¾ um Fyic 44—* re a a mellebäe 1 n etridus Nl meri aninmulm archi tu tiem eli anuf E= jioſcomnd Conci. O.dicig a Val rani, Klln Nos fmandm3 nolq atofs(ous Ided Em confmai edot En hitk g. ndu ailtum jſorayl- liri milmhenns dag. 4 — gregalt(ott rrius—Od 8 9,4& unktleola 5 l K magnalele 2 3 dd confoult —* umnböteg eci— Kc. lia minora, Mogunti DrspurArlo IX. 205 41. De Sardicenſi concilio ſic legimus apud Theodoretum Iib. 2. 7ap. S. Quapropter Dei amantiſſimi Reges congregaverunt nos ex diverſis provinciis acurbibus& hanc ſacratiſſimam fynodum co- egerunt, ut omni diſſenſione ſublata, ſola pietas in Chriſtum ab univerſis conſervetur. 4 ²¼ Juſſu Caroli Magni Imperatoris multa ſunt habita conci- æ, Francoforti, Remis, Turonis, Cabilonis, Arelati. Tom.z. Concil par.z. pagin. 129. dicitur: Hic eſt ordo capitu- lorum breviter annotatus„quæ anno Dominicæ Incarnationis 1313. notata ſunt in conventu metropolitanæ fedis Remenſis Ec- cleſiæ, à Domino Carolo„pi rum congregato. 43. Poſtremum hoc argumentum illudere conatur Bellar- minus pag.3 0. Iſtud, in quit, argumentum, meritò à nobis conte- mnitur. Nam adverſarii noſtri nolunt argumenta peti efficacia ex Ttraditionibus, aut conſuetudine Eceleſiæ, ſed ſolum ex divi- nis literis. 44. Reſp. 1. Mentitur Bellarminus: Ex pia enim conſue- tudine argumenta poſſe peti pro. Scriptura, ſed non contra Scri- pturam, huc uſque omnes docuerunt Proteſtantes. Argumenta verò iſta ſunt ſecundaria non primaria, minus principalia, non principalia, aſſumpta„ non inſita. 2. Ludit termino Traditionis: Nam traditiones ſunt vel veræ hiſtoriæ literis commiſſæ; vel ob ſoletæ, rancidæ, incertæ, ſuperſtitioſæ,& fabuloſæ opiniones Scri- ptura deſtitutæ: Illas probamus; Has damnamus. 45. Pergit Bellarminus, poſſumumus nos, inquiens oppo- nere conſuetudinem conſuetudini. Si enim quatuor, aut quin- que concilia induxerint Imperatores; plura quam 12 induxerint Pontifices.. 46. Reſp. I. Diſtinguimus inter conſuetudinem bonam& Pravam: Papam multa indixiſſe concilia concedim us, ſed ex peſſi- ma conſuetudme, quæ Scripturæ eſt contraria. 2. Si nos ſola con- tudine niteremur conſuetudo conſuetudini poſſet opponi. At ni- timur in primis authoritate Scripturæ. 6 47. Denique nullum inquit generale concilium catholi- Dada; cum iſſimo Cæſare; Morepriſcorum Imperato- äͤͤͤ²“ K 8 4 3 ——— ———— —— —— 205 D 1 PAPIS M O cum à ſolo Imperatore eſt indictum, id eſt, non ſine conſenſu,& authoritate Romani Pontificis.. 47. Reſp. Inverrit Bellarminus ſtatum controverſiæ: Non onim affirmamus, quod Imperator ſolus ſine conſenſu Magiſtta- tus inferioris,& ſtatus Eccleſiaſtici cogere debeat concilium; Sed penes ſolum Miniſterium hocjus eſſe negamus. 48. Iniquum enim foret negotia fidei,& conſcientiæ, quæ omnesattinent, unius poteſtati ſimpliciter ſübjicere. Quin potius ita ſua Cæſari ſunt adſtrihenda„ut quæ ſunt Dei,& Miniſtrorum Dei inviolata maneant, Matth. 22. Convocato igitur& celebratio conciliorum eſt commune totius corporis Eccleſiaſtici opus Et omnibus ordinibus com etit munus& officium verum inqui- 49. Ne veròo diſtinguenda confundere videamur diſtin- guimus inter jus,& poteſtatem mandandi, præcipiendi,& cogen⸗ diz atque inter jus,& facultatem in medium conſulendi, bene mo nendi, hortandi,& rogandi Illa competit M agiſtratui ſuperioft & inferiori, Luc. 22. Hæc Miniſterio Eccleſiaſtico. 0. Quare ſuum jus,& ſuas partes quilibet haber ordo in legitimaà Synodo. De Maxgiſtratu civili in præcedentibus egimus ordini: Eccleſiaſtico in concilio ſuum ſuffra ium non eſſe G ene⸗ gandum docet Scriptura, docent exempla. Nam I. ſi difficile,& amdbiguum judicium incidit,&c. veniant ad Sacerdotes, quærant- que ab eis, qui judicabuntj udicii veritatem, Deu. 7.2. Par. 9,a.la- pia Sacerdotis cuſtodient ſcientiam,& legem ex ore ejus requite- re jubemur, quia eſt nuncius Domini Zebaoth, Mal.z. 3. Spiritus Prophetarum debet Prophetis eſſe ſubjectus. I. Cor. 14.v.32. rk' officium Miniſtrorũ verbi eſt arguere, woτινννε rr um*νμννενν ₰ 27, X6y„ ſervare, hoſtibus veritatis osobſtruere, Tit. i. Idque maxime in conciliis. 5. Teſtantur idem exempla omnium conciliomm: Remittimus ad concilium Apoſtolicum Act. 15. 51. Ordinis plebeii præſentia requiritur etiam in concilis 1. Sunt enim concilia ſenatus Eccleſiaſticus. At ſenatum Ecclelia- ſticum non duo tantum, ſed tres conſtituunt ordines. 2.Concili referunt faciem totius Eccleſiæ. At Eccleſiæ membrum eſt des plebeius. 3. Non minus ordini plebeio,& civili quam Ecclelux ſticoh leonitu döftenkenn cntwoctüt pac Indde latleusdelä dogleles ukobn taderszac 1* eam ulbotte clio Prü 4oeh chieigetc ne Eclas quibihs dendmten Nam luado dfteri Apolbtlhe dch.yim eenoi Rnolnnn kaerar.. ten gt tetunxag tords ten. ohtäſes nünt hön 14 1G 1 e1 line codlei ina l 1 41 onttoſetl d bld n onlenlu-la e anconclu elle 1. b docl e Kcanlätn büch t ajleere Qu ur au d Dei KlUnt Col a iguukch scol a cdeluian dunus* Wium femm 1 4 1 dacot Warexideamn nund trcpkndn nmeſ z onlulendi acof aee Magitraui io E4 Kekico. 6s g* plberdar tu ciſ Aotæcedenna ſiu R m iunane tes T r. Namlüct vel Ein dSaceddor Uven Deu.T29 am Seemel dletg mit—aoth An EI b.CF. t guc— Inrud ui 0s7,E ere Ttaliſe Lent„omniun c ſol A A.iſ. ſcnt uickäerin, 3Je us. Atkeumm ddines sch untot 9 eſtæmelc l c 4 * 1 [*.⸗Kc 1 „2* P1 8 P u T A 11 0 IX. 207 ſtieo injungitur ſpirituum probario 1. 1oh. 4.v. 1. I. Theßſ. 5.y. 21. Pſeu- dpr Phetar um averſatio, Matth. 7.v. ¹5. 4. Chriſtus præcipit ut controverſiæ obortæ, quæ inter paucas perſonas nequeunt com- poni, indicenttur Ecelefiæ, Matth. 18.*⁷. At otdo civilis& Eccle- laſticus n om ſiint integra Eccleſia. Requiritur etiam omninò or- do plebeius. 5. Idque Apoſtolus Pauhus 1. Cor. j. cum inceſtuoſo- vult obſèrvari. Illi enim congregati debebant diſpicere Satanæ tradere, hoc eſt, excommunicare, quibus Epiſtolam inſcripfit. At at iplit lebi. 6. Obſervarum idem eſt in primo con- cilio Apoſtolico: Nam quidam à Juded deſcenderunt& fratres docuerunt; ſalvari hos non poſſe, niſiſcircumciderentur Antio- eam inſcripſit ettam pl chiæ igitur ſeditio& contentio eſt orta, qua commoti. Antioche: næ Eccleſiæ Antiſtites miſerunt Paulum& Barnabam cum aliis quibuſdam Hieroſolymaàm ad Pres byteros,& Apoſtõlos. Advi- dendum de ſermone hoc convenerunt Apoſtoli& etiam Laici. Nam Lucas dicit, Ack.r 5-y. 2. Tunc viſum eſt Apoſtolis,& Pres- byteris,& toti Eccleſiæ Et v.2 3. Scribentes per manus eotum hæc: 1 9).*.— 5.—, 1 Apoſtoli& resbytèri,& fratres. Ruſſinus lib. i. cap. 3. Soomenus lib. cap. 17. de ſimplici laico referunt, quod non tantum concilio Ni- cæno interfuerit, ſed quod ſophiiſtam quendam ita couſtrinxerit ut non modè mutire non auderet, ſed etiam victum ſe eſſe ultrò fateretur. Referimus rem iſtam ex dicto Ruffino: Quantam vir- tutem, inquit, habear fidei ſimplicitas, eriam ex hi 5, quæ ibi geſta feruntur agnoſcimus. Etenim cùm pro ſtudio religioſi Impera- toris, ex omni Sacerdotes Dei coiſſent, opinione commoti Philo- ſophi quoq́;& dialectici valde nobiles,& opinatiſſimi convene- runt. In quibus quidam inſignis in arte Dialectica per dies lingu- los conflictus ſummi certaminis cũ epiſcopis noſttis, viris àdæque in Dialectica nõ improbabiliter eruditis, movebat:& fiebat in gẽs ſpectaculũ, conivenientib. ad audiendũ do ctis,& liberatisviris. Nec- tamẽ ullo genere Philoſophus concludia quoquã poterat, aut cõ- ſtringi. Tära n. dicendi arte objectis quæſtionib. occurrebat, ut ubi maximè putaretur adſtrictus: velut anguis lubricus elabererur. Sed ut oſtenderet Deus, quia non in ſermone regnũ Dei, ſed in virtute conſiſtit, quidam ex cõfeſſoribus ſimpliciſſiinæ naturæ vir,& nihil aliud — ⁰——— 8— ————— 6 1 2.— 26⁸ D. E PAPISMeO aliud ſæiens, niſi Jeſum Chriſtum,& hunc crucifixum, inter cæte- ros auditores Epiſcopos aderat. Qui cum vidiſſet Philoſophum inſultantem noſtris,& callida ſe diſpurationis arte jactantem, po- ſcit ab hominibus locum, velle ſe paucis cum philoſopho ſermo- cinari. Tum verò noſtri, qui ſimplicitatem viri,& imperitiam de ſermone duntaxat noſſent, pavere,& velut pudorem quendam pati, ne forte apud callidos homines riſui efficeretur ſancta ſimpli- citas. Perſiſtit tamen ſenior: Ethinc movit ſermonis exordium: In nomine, inquit, Jeſu Chriſti Philoſophe audi, quæ vera ſunt. Deus unns eſt, qui fecit cœlum,& terram, quique homini, quem de terræ limo formaverat, Spiritum dedit: Univerſa, quæ viden- tur,& quæ non videntur, virtute verbi ſui creavit,& Spiritus ſui ſanctificatione firmavit. Hoc verbum, ac ſapientia, quem nos fi- lium dicimus, humanos miſeratus errores, ex virgine naſcitur,& per paſſionem mortis à perpetua nos morte liberavit, ac reſurre- ctione ſua æternam nobis contulit vitam. Quem& expectamus udicem onmnium, quæ gerimus eſſe venturum. Credis hoc itaeſ ſe Philoſophe? At ille velut ſi nunquam ullum ſermonem contta- dicendi didiciſſer, ita obſtupefactus virtute dictorum, mutus ad o- mnia, hoc ſolum potuit reſpondere, ita ſibi videri, nec aliud ye- rum eſſe, quàm quod dixerat. Tum ſenior: Si hæc, inquit, ita eſſe credis ſurge,& ſequere mead Dominicum,& hujus fidei ſignacu- lum ſuſcipe. Et Philoſophus converſus ad diſcipulos ſuos, vel ad cos, qui audiendi gratia convenerant: Audite, inquit, eruditi vi- ri. Donec verbis mecum geſtares eſt, verba verbis oppoſui,& quæ dicebantur, dicendi arte ſubverti: Ubi verò pro verbis virtus pto ceſſit ex ore dicentis, non potuerunt reſiſtere verba virtuti, nec ho- no adverſari potuit Deo. Et ideò quis veſtrum potuit in his, quæ dicta ſunt ſentire, quæ ſenſi, credat Chriſto& ſequatur hunc ſe⸗ nem, in quo locutus eſt Deus. Ita Philoſophus Chriſtianus ef- fectus tandem ſe gratulatus eſt victum. Hæc ille, quæ memo- rabilia. 52. Deinde his rectè adduntur cauſæ, quibus evincitur, in conciliis requiri Laicorum præſentiam— prima eſt virtutum, do- ctrinæ,& modeſtiæ Epiſcoporum commendatio. Secunda con- tentioſorum palipprun dighan nntbſotum 8 ſäch ekeCnuls TanaCu neqidon tic Müla lderalacs terelkmlun durbie dicumh leslunea eugan lbrpune & cchdedi lertſin 6 Fla neftenm Rip(a audunn Ma ſinu de de, Diama 1.“ belgann 8 5 nxem dlce AhG 8 lle lop r, quem. eram, 1r homn dect E8, au ferdill Fan Kdm m acl Dia, qum oles ginemuin 10 m aasian rttan. la Kenni eventd E(tedöhu dam u d monemer vinud Mhmmnm te, lua. en, vecan aſchid ec,mqlis ainicut. josfili erfis à R hulcsün, nt: A0 aquitd ſt, vec* Woppc Llbi7 ovecböm treld ha inu uts 1 ₰ poruün at CH*feſeqpaufl 3 Phi an u(lrk Aum—e ile, pur DispurArIe IX. 209 tentioſorum, inge niorum, rixarum cohibitio. Tertia innocentum Epiſcoporum defeaſio. Sz. Quxeltio ſecunda: vtrum ſolis Pralatinan verdetiam Laicis dockis,& exercitatis in Goncilis competat ſententiam dicere? 14.Reſp. Eckius in Enchiridio d. 18. Laici inquit, poſſunt inter- eſſe Conciliis, ut teſtes, ut defenſores, ut conſiliarii, ut ſuggeſtores: Tamen d Chriſto nato nunquam habuerunt vocem definitivam 3 in concilio Bellar minus lib. i. de Concil. c. z. Ecclefia univerſa quatu- or, inquit, continetur hominum generibus: Sunt enim aliqui Cle- rici, aliqui Laici,& rurſum ex clericis, alii prælati, alii non prælatis Idem ex Laicis alii Principes„alii privati. Multi igitur conciliis in tereſſe poſſunt: Alii interſintut Judices, qui dicuntur habere ſuffra⸗ gium deciſivum: Aliiut diſputando examinent difficulrates„qui dicuntur häbere ſuffragium conſultivum: Alii urminiſtren t, qua- les ſunt notaxii cuſtodes,& alii ut defendant conſilium,& dent o- Peram, ur intus& extra omnia ſint pacata. At ſoli prælati majores, iique omnes, id eſt, Epiſcopi in conciliis generali bus,& provincia- libus häbent jus ſuffragii deciivi ordinariè: Ex privilegio autem, & conſuetudine etiam Cardinales, Abbates,& Generales ordinũ, licet Epiſcopi non ſinr. S. Contra Proteſtantes diſtinctionem non aliam agnoſcunt membrorum Eccleſiæ, quam qualis proponitur Gal. G.1. Corint. 9. Heb. 13. Cœtum igitur Eccle ſiaſticum partiuntur in Doctores& augditores, ſeu diſcentes. Auditorum alii ſunt perſonæ puͤblicæ, ut Magiſtratus; Alii ptivatæ, ut ſubditi,& idiotæ, Rom 3.I. Cor. 14.y. G. Doctores diſtinguunturnon poteſtate,& dominatione, ſed ordi- ne,& officiis: Nonnullienim funt ſuperintendentes. Nonnulli Diaconi. Quienim plura acceperunt A Domino talenta, plus etiã reliquis miniſtrent, Mar.i O. Luc. 22. Matt. 25. Diviſionem officiorũ in conciliis itidem admittunt: Alirenim in Synodis ſunt præſides, &directores, alii diſputantes, alii teſtes,& auditores, alii executo- res. Sententia vèerò ipſorum hæc eſt: In conciliis non tantum Prælatu, ſed etiam doctis,& exercitatis competit ſententiam dicere. 46. Nam ubicunque agitur de rebus æternam ſalutem concernentibus, ibi quemlibet attendere ſuam que ſententiam ex ſcripturã exponere oporrtet 2. Tim. I. y. 12.I. Pet. 3. y. 1½. I. Io⁰½. 4. Matt.7 Ee Atqui Atqui in coneiliis agitur de ejuſmodi rebus. Ergs. Vel: Cauſa commufis communibus votis& viribus eſt juvanda. At cauſa 7. 2. Quod concilium quatenus concilium repræſentat gotia tractantur civilia,& temporalia; ri conciliis ſpiritualia In comitiis ad deciſivam ſententiam approbandam habet Princeps Poteſtatenr cogendi At nemd illam habet in conciliis, Et in comi- tiis licet nova eondere ſtatuta; At in conciliis non novos fidetarti. culos. A Comitiis igitur ad concilia non valet conſequentia. 3,5 mò quia irconcilſis agitur de negoriis æternam ſalutem concer- nentibus ideò quemliberattendere oportet, quid csedat. 69. 3. Idem rolligitur ex primo Concilio in N. Teſtam. celebrato, 4ck. 15.v. 6. Convenerunt A poſtoli,& Presbyteni, utde hac re diſpicerent. Erv.⁊2. Tunc viſum eſt Apoſtolis,& Presbyte- ris cum totà Ecelefià. nde hoc modo colligimus: Quibus ita viſim eſt, illi tulerunt ſententiam decißivam. Atqui non tuntum Apoſtolu, fed et iam Presbyteris cum totâ Eccleſià itaeſt viſum. Pryo Aeciftvam tuleruu ſententiam non tantum Apostoli, fed etiam Presbyters cum totà Ecltſis. 61. At inquis, plebem quidem interfuiſſe illi concilio, ſed non vocatam. Nam v. 6. conveniſſe dicuntui Apoſtoli& Presby- reri, fed nulla ibi fit mentio plebis: 62. Reſp. 1. Neque dicit Lucas, authores hujus excitatæ litis fuiſſe vosatos. 2. Actor. G. y. z. docetur, ſolitos fuiſſe Apoſtolos votam Kmßn Pn h 4¹ tosttiſkct (Ganng faterecic ducangebc näriſckeg quültham dlgult zem lama 24. zhe nön ruan ciürandi li, Alu delaablhe Khannl 6½ tüs ch ſaclicen li dn mquihn we da olnnün 6 conſt— Acat lamaun kenrg Skllia mn„A* derog 2 Dontäfen Hüd la oikodilnn dumt E Rubtö. erllt Tetate cnc ACo K Landdeute tabis& cilö pmm appt tmm ka m ka E onoli mcon x lwanofäke u noO. Itconllcg otiis anrlurene ere o qatttxti „ acilo uN- ar 40 f,&lrif ttun a elblhtt odol TmRsMünt Atq e antum P K 1= p- tenhunn eus inten ammlü Lu uthotestfl 1 doc olktos PisrurAr o IX. 2 edtam multitudinem in cauſis communibus convocatc. Dubium igitur eſt nullum; idem hoetempore fuiſſe factum. 62. Pergis, tam Apoſtolos inquiens, quam ſeniores locu- tos fuiſſe, dones diſcutiebatur contro verſta, colligi ex verbis illis, (&cum magna diſquifttio feret.) Solos verò Apoſtolos definiviſfe, patere ex co, quod ſoli, Petrus, Paulus, Barnabas,& Jacobus intro- ducantur loquentes,& populus dicatur tacuiſſè. 63. Reſp. I. Arhacrarionèe quatuortantum Apoſtoli defi- niviſſent,& non ſimulreliqui. 2. Confunditur diſputatio& diſ- quiſitio cuu judicio& definitibne: Referenda ſunt verbailla ad diſquiſitionem,& non adj udicium: Cum enim A poſtoli oratio- nem ſuam abſolviſſent, tum demum definitum eſt, ut patet ex v. 22. 3. v. 13. dicitur, tacuit omnis populus. Ergo ante Petri orationem noôn tacuit, ſed de controverſià ſermones contulit. 4. Aliquam de- ciſivam fuiſſe po puli ſententiam patet ex v. 22. viſum eſt Apoſfo- lis,& Presbyteris cum tota E ccleſiã. Quæſtio enim ad omnes fuit delata. Indè legimus 7.23.: nomine Apoſtolorum, Presbyteroruin, 4 & fratrum literas fuiſſe miſſas. 54. Denique ſæpe unius hominis etiam Laici ſencentia to- tius concilii ſententiæ eſt præpoſita„quia Scriptutæ teſtimoniis ſufficienter erat munita. Erga etiam Laici ad conccilia debent vo- cari,& in illis audiri. Panormitanus in c. ſignificasti de electione. 65. Qu ſtio tertia: Cujus ſu generali concilio præſidereꝛ: 66. Reſp. Bellarminus lib. I. de concil. c. 9. Catholici omnes, mquit, id munus proprium eſſe docent ſummi Pontificis, ut perſe, velper legatos Synodo præſideat,& tanquam lupremus ſudex omnia moderetur.“ 67. Proteſtantium verò ſententia hæceſt: Imperator, ſi iſe adfuerit, in conciluis præſide agit, vel alium ſuo loco ſubſtituit, vel tot: conſi- lio jus hoc comumittit, in Jusque arbitrio relinquit, ut liceat congregatis moderatorem, quem velint,& dignum judicarint eligere, Papa verò jus hoc ſiln vendicare nequit.. 68. Aiguentis ſententia hæc iiſdem confirmari poteſt, qaibus fupra oſtenſum eſt, Papam non eſſe controverſiarum Judi- cem, im primis in iſtis, quæ ſunt contraverſa inter ipſũ,& Luthera- nos, quos vocant᷑. Nam Papa Romanus eſt pars altera lirigan tium. Ee 2 ErgS — ——— ——— 1 M2 DIPAIS M— b Ergo nequit eſſe ſupremus Concilii præſes,& Judex. 2. Papa Ko- manus ducitur alterius partis ſtudio. Ergo nequit eſle ſummus Concilii Moderator. 3. Papa Romanus hancpoteſtatem habet ne- que ut Doctor, neque ut auditor. Ergo nullo modo. Non habet eam ut Doctor,& Rex univerſalis, atque ut univerſalis Eccleſiæ caput, quia talem non agnoſcit ſcriptura, Luc. ⁊z.*. 26. idque pluri- bus in antecedentibus evicimus. Nonut Doctor Particularis,qquia Paſtoris partibus non fungitur, cum nec doceat, nec Sacramenta adminiſtret. Neque ut auditor, quia Chriſtum ejusque verbum non audit, ſed ſe ipſi opponit, Sacramenta adulterat,& ſuas tradi- tiones verbo Dei præfert.— 1 69. 4 Quare primorum Conciliorum generalium Mo- derator,& ſupremus præſes non fuit Papa„ſed Imperator, qua ge reſſegatur Magdehurgenſium Centuria 4.—.7. 36. 1 70. Oblervandum verò- eſt praſidem conciliorum eſſe dupliuen. Prior eſt, cuius officium eſt poſitum in poteſtate,& Maieſtate prauipienli ac eſficiendi virtute, atque imperandi authoritate. Poteſtas hæc eſt èu- plex, altera eſt infinita,& abſoluta, quæ ſoli competit Deo, Pals p.. Deus ſtetit in Synagoga Deorum, in medio autem Deusjudi- cat. Matt. 17.v. 5. Hic eſt F Ilius meus dilectus, in quom ihi bene cõ⸗ placuit, ipſum audite. Acl. 15.v. 28. Viſum eſt Spiritui S.& nobis Altera eſt finita,& ad verbum Deiaſtricta: Sic Imperator, vel cur cunque ille hanc poteſtatem commiſerit imperioò,& præcipicud poteſtate præeſt Conciliis, Poſterior conciliorum praſes f. cuius offci eſt in ordinu directione. Dire ctio& moderatio hæc conciliorum,& ſententiarum in deliberationibus theologicis meritò commitituf communi ſuffragio, alicuiEpiſcopo, qu i pre aliis eruditione, rerum uſu, prudentia ‚authoritate, aliisque donis pollet& eſt prædius Alius igitur eſt præſes politicæ poteſtatis,& alius theologicæau- thoritatis. Vel præſes diciturà politico regimine, vel à directione quantum attinet ad res theologicas, 2. Par. 19. v. II. Amarias 5a- cerdos,& Pontifex veſter in his quæ ad Deum per- tinent, præſidebit.. FINIS DISPyI. I X. bäln Noaul S ralk umnec— necLaae Au Keune nmen rn,Kiu Coac 8 genenln dunba* mpern rur g 8* Knnaic lerannſt 2„ luüſeun autho en relkasu n qus K mfen tde dum, i Eroauten, eus dileſ arquomi 8. Vil a Spuinüdt ei aſtri* Imperne mmiſcſ us 1u nur can D yru Kmod tn hæc cisd s thed! Smerid e po, 9 r elbemdi kor — 7 olletä thy 8* 4 or crind:4d Deunh 1e— 73 lias 918 ne= walus de ne,ſel 9 DISPYTATIO x. Et quidem in ſpecie CONCTLTIS P.OSTERIOR In quæ. Chriſto Duce& auſpice Chriſto § ‿ B P RSIDTO JOHANNIS GISENII. 8 8. THEOLO GIfÆ DOCTORIS, ET ORPDINARIIININCLVY. ta Academia Giſſenâ Pro- feſſoris, RESPONDEBIT Jobannes Rurupius Hervordiâ WMeflphalus. In Auditorio Theologico ad diem 17. Decemb. hori⸗ ante- b meridianis& pomeridianis. S e See⸗ 1 GIESSE CATTORuM, Ex officina libraria Caſpari uris Chemlini. clo Io cXVI J. enen ariafin N 3 necelli nem,i larusel dut vo ji ¹ Gam mo 215 ,,,n Saessgeneeerheen DISPUTATIO DECIMA QOVYA EST De Conciliu poſterior. THESISI. b ₰ Enes quem ſit Potectas concilia conyocandi, diſquiren- 3 di, ii, praſidendi, atq, ſimul quinam concilii⸗ intereſſe „ debeant, otendimus diſputatione pracedente: Qua ve- v conciliorum ſit neceßitas, eorumq, aut horitas reſtat, ut indagemus. 2. Quæſtio igitur ſit prima: An concilia qua- —— —— —— ————— — — 3 4 K 8 X 8 5 8 5 ö]1ł heen 3 1 A K 1 A—— d. 4 — — — —,— — —— ————— —— 1————— ————————— —— 24 9——— 5 —————.—— ——— 216 DE2 PDADISM O propter eas congregetur concilium. Schiſma obortum inter Ro- manos Pontifices de Romano pontiſicatu contendentes, deeiden dum eſt ab iis, quibus competit jus vocandi Eccleſiæ miniſtros: Quod in unaquaque Eccleſià competit magiſtratui. Presbyterio, & populo. Ad hanc igitur rem decidendam„non requiruntur alia- rum Eccleſiarum vota. Neque neceſſarium eſt, ut concilium coga- tur, in quo diſpiciatur de bello contra communem hoſtem ſuſcipi- endo, quia Epiſcopis non competit corporalis defenſio Eccleſiæ, verbi& ſacramentorum. 5. Concilia quædam ſimpliciter,& omnindò eſſe neceſſa- ria, pernegamus. Nam I. Verbum Dei eſt ſufficiens ad docendu, corripiendum,& ad hæreſes tollendas, Johan-15. v. 12.c4p. 20.p.zl. Act. 20.v. 20.*. Theſſ. z.y. 8.. Tim. 3.v. 15.16. UInde omnem doctrinam ad legem,& teſtimonium tanquam ad lydium lapidem exigere ju- bemur. Eſa. S. Et qui evangelizat præter id, quod ab Apoſtolis præ dicatum eſt, anathemaſit Gal. 1. y. 8 Ergo ad hæreſés tollendas con- concilia nequeunt eſſe ſimpliciter neceſſaria- 6. 2. Sigeneralia concilia ſimpliciter ſunt neceſſaria aded nt ſine his nihil de veritate doctrinæ,& emendatione diſciplina morumque ſtatui debeat, ſequitur nos annos jam multos cer- titudine caruiſſe in doctrina,& in diſciplinà eamque deinceps non habituros. Atqui couſequens eſtabſurdum,& im pium. Ergo. Conſequentię ratio eſt manifeſta. Generalia enim concilia convo- care deber mundanus Princeps, ſeu Monarha qui poteſt omnes cogere. At Monarcha, qui gubernet orientem ſimul& occideni deſtituimur,& expectandus ille deinceps non eſt. 7. 3. Scriptura ſacra eſt lucidiſſima, lucet in tenebris eſt lucerna pedibus noſtris, illuminat oculos noſtros, Pſal. 9a. 105:130. 2, Pét. I.p. 19. Eſt perfecta,& omnibus numeris abſoluta; perficit hominẽ,& ad omne opus bonũ, perfectè inſtruit, P9.y 5. 1. Joh. 2. p. 5.2. Tim. 3.v. 16.1 7. Ergo ad hæreſes refutantas eſt ſufficien- tiſſima. Ergo concilia ad eas obortas refutandas non ſuntim plici. ter neceſſaria. 8. 4. Generalia concilia nuſpiam in ſoripturà ſunt man⸗ data,& urgens ratio dari nequit, cur ſimpliciter ſint noceſſaria- Ergo eſficitur, non eſſe ca omnino neceſſaria. 9. 5. 3 mhe Errn am, Phrrusa ayit te welolch derul , Kl 7 Hid bille ſus ne Atait der decides duo cn ertnach letipun ktpera nillaa Il. J KAhihed patroci moni Congtig wm pe l. z. ne lemun ſenianid cleehe banteg alelan Airg e munndeltn m De drieadän cndas rlſM h 1as omnenlh Wadlſ Ea kpidenen Krtern— dad gge 3Erd lrelczwllun Tnece n almg K.3 lurxeri ine, ¼= ndarjartdh ütut nos ſammh Kin di inemaet geſtah A umn Kmnpin Cend tTenimcunckn ſcuN ean ha qüori rnetd& em mKaa lcinch enett t luci Au, lana inat Ees nokhos R 1,& E nus nuners bons ecen mn d hrf titarratts rasId E das roatorts nuſ nn cinuis cu um licitet iu-h nec 9. J. Idem docet praxis, Chriſti, Apoſtolorum,& pio- rum Patrum in primitivà Eccleſia. Nam plurimæ hæreſes absque generalis conciſii eongregatione ſunt damnatæ: Simonem Ma- gum, qui fuit hæreticorum in N. Teſtamento Pater, Apoſtolus Detrus absque ullius concilii congregatione ſolo verbo Dei refu- tavit, teſte Euſébio lb. z. gp. 12.& ſeqq. Absque Synodi congregartio- ne ſolidiſſimè repreſſi ſunt ſolo verbo Dei Hymenæus,& Alexan- der, 2. Tim. 1.v. 20 Philetus, z. Tim. 2.v. 17. Ni colaitæ, Apoc. z. Phygel- lus,& Hermogenes, 2 Tim. 1. y. 5. Et plurimi hærretici alii, 1. Cor. 11. y.9. Hieronymus dicit; IIb ibi illioò conterendus eſt. 10. 6. Viri docti,& prudentes in conciliis congregati aut ſuà proprià authoritare„aut ex ſcripturà controverſias decidunt. At niti non debent ſuã authoritate, caque freti controverſias deci- dere. quia Articuli fidei non nituntur authoritate humanaà. Ergo decidere debent ex ſcriptura. Quare ſubſumimus hoc modo: Ex quo controverſia deciditur in concilio„ex eodem decidi poteſt extra concilium. Atqui in concilio deciditur,& decidenda eſt ex ſcriptura. Ergo eadem decidi poteſt ex ſcriptura extra concilium: Et per conſequens licet concilia ad decidendas controverſias ſint utilia non tamen ſimpliciter ſunt neceſſaria. rI. Non eſt, quod multitudinem in Synodo congregatam conſiderandi exhibes. Nam 1. Quemadmodũ mulritudo errantiũ non parit errori patrocinium: ita veritas paucitate teſtium non amittit robur teſti- monii. 2. Chriſtus Mart. 18. promittit, ubi duo vel tres fuerint congregati in nomine ſuo, ibi ſe in medio adfuturum. Non tan- tumigitur in magnisadeſt cœtibus, ſed etiam in duorum congreſ- ſu. z. Idque unius Paphnutii teſtimonium oſtendit evidentiſſi- mê, qui 318. fuffragia uno ſ cripturæ teſtimonio cohibuit, Sozome- nus lih. I.Cap. 22. 12. Confirmat verò præoonceptam ſuam opinionem Bel, larminus lib.i. de conciliis cap- II. hoc unico argumento: Neceſſe eſt, ut veniant ſcandala Matt. 18.Er oporter hæreſès efſe, I. Cor. 11. Ergo ne- ceſſe eſt eriam, ut in Eccleſia ſit certum aliquod judicium, quo& ſcandala tolli,& hæreſes damnari poſſint, alioqui brevi tem pore Eccleſia univerſa in partes ſcinderetur,& periret: Nam omne re- Ef z gnum Disrurareo X 217 i& quam primùm ſcorpius apparuerit, —— —— 2¹*⁸ PDS PAP IM O gnum in ſe diviſum deſolabitur, Mat.i 2. Ordinariumverò ac neceſ- ſarium medium hæreſium tollendarum,& damnandarum eſt cõ- cilium ſive magnum, ſive parvum: Patet id I. ex diyinãâ promißione, Matt. 18. Übi fuerint duo veltres congregati,& c. 2.ex facto Apoſtolo⸗ rum Hi enim cum poſſent ſinguli definire controverſias, tamen ne viderentur negligere medium ordinarium,& à Chriſto ipſo monſtratum non ſine concilio controverſiam de legalibus Anti- ochiæ ex ottam definire voluerunt, Act. 15. 3. Ex. conſuetudinè totiu Eccleſia: Semper enim fuit in Eccleſià iſta conſuetudo ut ad res du- bias explicandas concilia Epiſcoporum baberentur. 13. Reſp. 1. Repetimus, quod ante diximus Bellarminum ſecum pugnare, 2. Neceſſe quidem eſt, ſcandala& hæreſes eſſe, verum non neceſſitate ſimplici, ab ſoluta,& conſequentis, ſed ne- ceſſitate hypothetica, conditionatâ,& conſequentiæ, nimirum ob Diaboli& hominum malitiam. 3. Ordinarium medium hæreſi- um damnandarum, ſimpliciter neceſſarium non eſſe concilium ſed ſcripturam ſacram.oſtendimus th. 10. Et Chriſtus ad amputan- da ſcandala non remittit ad concilia, ſed unicuique dicit ſeorſim ſi pes tuus ſcandalizate abſcinde te illum,&c. Mat. 18. Hoc verò fie- ripoteſt extra Synodum per verbum& preces Epheſ. 6. Apoſtolus Paulus, cum dixiſſet, oporet eſſe hæreſes non remittit ad canones Synodorum, ſed ad Dei verbum& ad ſacræ cænæ inſtitutionem. Ad probationem verò Bellarmini primam reſpondemus„nonne- ari d nobis, veris conciliis Sp. S. adeſſe ſed prop tereaà non ſequitur eſſe ea ſimpliciter neceſſaria, imò contrarium potius ex aſſiſtentia illa evincitur:Nam eo ipſo dum promittit Chriſtus, ſe duobus, vel tribus, in nomine ſuo congregatis adfuturum, docet, ſe abſque numeroſa copiâ per paucorum hominum induſtriam veritatem verbi ſui propagaturum. 14. In ſecundãâ probatione committitur fallacia cauſæſi- nalis: Conv enerunt Apoſtoli Act. 1z. non quaſi de quæſtione illa dubii eſſent& ut certi quid definirent atque quaſi non ante ſeor- lim illam decidiſſent Nam jam ante docuerant, obſervationem Legis ad ſalutem non eſſe neceſſariam ut Paulus Gal 1.0 2. imò 4 1 eodern Cxpite Act. i. patet Paulum)& Barnabam Pſeudo Moſtolis viriliter reſtitiſſe. Et Petrus Act 10. remiſſionem pecca- torum, ———— un RBW danen jnttne Hlc ediſ nrenn io:N reles le coni lo ſa nond piehe 1 rumi egu Gtanci eisle glon 8 1l aut ii nunrele mn unanduun das 1 räininina d3g— cverfach di Smrorcin Adit 5,& 1(M und Auae legaldu ,1 Er aunjand etaich— eluetudogan otund Pu entar. 104 ¼ ximushelm lem c 1 adala Kan Slolu Sonſeqlenm ui, Lar clequene n 23,O M iummecdumh necel R⁴ 1nog eſcant sth.“& Dhritesasm lin, R☛ ucuqledict eillut. Mar.d er um& Epte h hrro entemittula K ad n crnæ nfimn prin eſpondemu- ſeld wptexemnh con m m pouis adh om hriſtes ecun ad Aam, docth ömit A indutum E ecd un tticll kllar Equal begur ren ale quatnche nc*erant, d aan E aulus 60 1 pu 84,&! ann O.remilor 4 1 DisyurA To X. 219 torum,& ſpem vitæ æternæ annunciat nulla facta circum cifionis & Moſaicarum cæremoniarum mentione; Sed 1. quia Deus man- daverat: Unde Paulus, ſe non proprio, inquit, motu, ſed divino inſtinctu Hieroſolymam aſcendiſſe. z. Ut conſtaret de conſenſu Pauli& Barnabæ. 3. Ut de commoditate Eccleſiæ„ejuſque ſalu- te diſpicerent, ſeditionem Præcaverent, Pſeudoapoſtolos refu- tarent. 14. Tertiam probationem falſitatis arguit hiſtorica rela- tio: Nam trecentis annis ante concilium Nicænum Eccleſia hæ- reſes& ſchiſmata ſine Synodi congregatione ſuſtulit. Et univerſa- le concilium deinceps vix ſperandum eſt. Author Oneri⸗ Eccleſia cap. 19. fect. 16. Heu cum formidine, inquit, conjicio, noſtrum ſeculum non eſſe dignum congregatione legitimi concilii: in quo vitiis re- prehenſis,& virtutibus promotis, Eccleſia reformetur: adeò eo- rum illudimur operationibus. Concilia profectò debita rarò,& ſegniter celebrantur„vel Romæ, ſeu alibi coram potentibus tra- ctantur, ubi humilibus,& fidelibus non libera eſt expreſſio, ut in eis lentè corrigantur ea, quæ divinum cultum,& Chriſtianam reli- gionem, reformationem que concernunt. 15. Quæſtio ſecunda: An concilia cum particularia, tum univer- ſalia‚ ſiye à Papa congregata,& confirmata fuerint, ſiye no, poßint errare? 16. R eſp. Echius in Enchir. de concil. prop. 2.p. 1j. Fatemur eos, iquit, qui in concilio conveniunt eſſè homines. Ar in cõcilio ge- nerali legirimo reguntur ductore§.§. qui eos falli non finit. Mel- ehior Canus lib. 5.. 4. L. com. propoſitionibus quibuſdam opinionem ſuà includit. Prima: Concilium generale, quod nec congregatum, nec confirmatũ eſt authoritate Rom. Pontif. poteſt in fide errare. Secunda: Concilium generale etiam aà Rom. Pontif. congregatum, errare poteſt, niſi abco confirmatum fuerit. Tertia: Concilium ge- neraled Rom. Pontifice congregatũ, ſimul& confirm atum, certã fidem facit dogmatum catholicorum& contrariũ tenere hereticũ eſt. His ſubjicit, Provincialia igitur concilia ea, quæ à Papà nõ con- firmantur, poſſe errare; quæ verò à Papa confirmantur, non poſſe. Bellarm. rem eandem duabus propoſitionibus proponit: Priorem habet lih. z. de concil..2. Fide Catholica tenendũ eſt, cõcilia genera- liaa ſummo Pontif confrmata, errare non poſſe, nec in fide, nec in mo- , ———— ——— 220 DI PATISM O in moribus, id eſt, in tradendis morum præceptis toti Eccleſiæ communibus. Poſteriorem lib. 2. e coneiliis cap.. Concilia particula- ria à Summo Pontifice confirmata in fide,& moribus errare non poſſunt. 17. Proteitantes conträ docent,& profitentur, Concilia& uni- verſalia,& particularia errarepoſſe tam in jide, quam in moribus,&tiam Papà approbata. Non igitur ſine ꝑrævio examine ſunt admittenda. 18. Propoſitionem hanc confirmamus, I. ex teſtimoniis Scripturæ V. Teſtamenti huc applicandis, quibus aſſeritur, Ordi- narios quoslibet verbi Ministros, tum ſingulos ſeorſim acceptos, tum omnes ſimul in unum congregatos, ſæpius in do ctrinà fidei,& vitæ graviter errare Eſa 65.v. 0. Speculatores ejus cœci omnes ne- que quicquam noverunt, omnes canes muti, nec valent latrare jacentes dormiunt,& amant dormitionem,& paſtores ipfi nihil ſciunt, nec intelligunt,& in univerſum reſpiciunt ad vias fuas. jer 6. V. 13. A Propheta ad Sacerdotem quiſque ſectatur mendacium. cap. 14. v. 14. Prophetæ mendacium prophetant in nomine meo.O. ſea 9.v. 8. Speculator Ephraim cum Deo, laqueus aucupis, odium in domo Dei. Ezech. 22. v. 25. Conjuratio Prophetarum in medioe- jus, ſicut Leo rugiens,& qui rapit prædam; Sacerdotes ejus viola- tunt legem meam. Ex his ita colligimus: Paſtores Eccleſia illiuu ali- quando fuerunt perditi,& non modd cecutierunt, verum etiam gravißime errarunt,& in erroribus fuerunt conſtituti. Ergo veritas von ſemper i concilio Pactorum reperitur. vel ita: Omnes Prophetæ,& Sacerdotes i populo Deigraviter errarunt,& quandoq, mendacia docuerunt. Ergo Fpi ſcopis& Paſtoribus in N. Teſtamento etiam idem actidere poteſ. 19. Excipit Bellarminus, ſenſum urgens ſynecdocliicum, ‚ſie- quenter accidit, inquit, pag. 75.lib. ⁊. c. 6. ut propter aliquos malos reprehendantur omnes,& viciſſim propter aliquos bonos, lau- dentur omnes, quò videlicet vehementior ſit tum vituperatio, tuͤm commendatio. 20. Reſp. 1. Deus propter hanc impietatem non quoſdam tantum Sacerdotes, ſed univerſum Miniſterium corruptum in ca- ptivitatem Babylonicam abducendum permiſit. Totum igitur fuit corruptum. 2. Ut evidentiſſimè id oſtentat Jeremias, diſtribu⸗ tione utitur cap. 6. A Propheta inquiens uſque ad Sacerdotem —— vorotd4 dilpeim caulac conckht 2 UIrd g üm hacn Saceidhe Aacedh oneth pher &hih in fuiſc Cdy:.6,9. quiyim totumco blicah Alban müni j ARegan . 1 quüelg danerne lori 2 7 28, Cmaiut mußt Aimuün, erun 7 admutau Coatl, 1erk lcudi e du allem, tun e ſeoimn A duos, M a doctnint Peculi aſwcram S cand K, nec mlerb rmino Kpatvrafl erum Ejuntad uk em qui.:Ganenen 4 m 8 t Knnonter med en ecs aucnhs turatid ahetammum prrdh racesdort gimd Kkne kalui ecutd& yenmainſn ſti e mmum ma k Sheta, G bun dog, 1 iucaaame niam un citemmni lum ss hrecleir 1c. 4 topten Ägoot img caliquosdos hem 1.I ſit tum uu N Ranl Eur ietatemäohg haf uu aM E ciam un 1 † kmultt. 4 nd. 24 JA,l nais e nast ſerena 1*4— A nqt N. uſque: DisSpurario X. 221 quiſque ſectatur mendacium. Nam regula eſt. Auctiora videntur, quæper distributionem in partes explicantur, quàm quæ totius appellatioue deſignantur. 3. Poſito quoſdam ſi perfuiſſe Sacerdotes bonos, con- ſtat tamen multitudinem pPravam longè ſuperaſſe numerum bo- norum. At multitudo vororum in concilio concludi vota numerantur, non ponderantur. In omnibus; gitur conciliis vinci nequit veritas. 21. Pergit Bellarminus, nihil horum cilium Sacerdotum, ſed in Paſtor populum decipiebant. Ergo teſt Alia enum eſt ratio P diſperſorum. 22. Reſp. I. A quibus ſeparatis reciſſit Spiritus S. illis non cohabitat conjunctis. C ongregatio eos non reddit meliores nec cauſa eſt collationis Spiritus S. Num animum mutant, qui ad concilia eunt? Quales fuerunt domi tales etiam ſunt in conciliis. 2. Unde Dominus per Eſaiam cap. 7. integra ſacrificulorum colle- zinquiens, dicitur in con- es,& Prophetas, qui ſeparatim imonia illa adrem non faciunt: aſtorum in concilio congregatorum,& alia gia damnat, vos veniſtis, inquiens,& ſteriſtis coram me in domo hac, in quà invocatum eſt nomen meum. Jer. 4. v. 9. obſtupeſcent Sacerdotes,& Prophetæ terrebuntur. Ezech. 7.v. 26. Lex peribit à Sacerdote& conſilium à Senibus, Mich. 3.v. 6. Nox vobis pro viſi- one erit,& tenebræ pro divinatione,& occumber S0] ſuper Pro- phetas,& obtenebrabitur ſuper eos dies. 3. Sacerdotes, Paſtores & Prophetæ non modò populum decipiunt ſeparatim, ſed etiam in ſuis conciliabulis conjunctim. Com pParat igitur Propheta Oſeas 4ap. 6. v. 10. congregationem malorum Sacerdotum latronibus, qui viarum anguſtias obſident. 4. Arguunt idem exempla: Nam totum cõcilium Baaliticorum ſacrificulorum idololatriam in pu- blicã congregatione exercentium interfecit Elias I. Reg. 8. Univer- ſa ſocietas pſeudophetarum Achabi mendacium in nomine Do- mini prophetabant,& pro phetam Michæam ludibrio habebant, I. Reg. 22.. 23. Denigq, inſtat Bellarminus pag. 75. Etiamfi nihil horum, inquiens, haberemus, tamen non continuò liceret omnia, quæ di- cuntur in Scri pturis adverſus Prophetas,& Sacerdotes T. V eteris, illa omnia transferre ad Sacerdotes T. Novi, præſertim in cõcilio Gg con- t, juxta illud: . 8 8 8 4 eee etele h e se 3e— 1 9e ee 1 — ———— ——yy— e 222 PE PAPISAM O congregatos: Certiores enim& majores promiſſiones Dei habet Eccleſia quàm Synagoga. Nec enim de Synagoga uſquam legi⸗ mus, quod de Eccleſia Chriſtus dicit, Matt. 16. Super hanc petram ædificaho Eccleſiam meam. 24. Reſp. 1. Confundit Bellarminus Eccleſiam hodiernam Romanam cum Eccleſià N. Teſtamenti quaſihæc non eſletalia, quam Ecclelia illa Romana, ſeu Antichriſtiana: 2. Quæritur vel de beneficiorum Chriſti promiſſione, vel de eorum exhibitione: Reſpectu exhibitionis longèe præſtantiora ſunt N. Teſtamenti be- neficia, quam Veteris; Sed non reſpectu promiſſionis 3. Quæri- tur hoc loco non de exhib tion bene ficiorũ Chriſti in N. Teſta- mento facta, ſed de con lervatione Eccleiiæ in veritate, de qua plu res promiſſiones eſle factas Eccleſiæ V. Teſtamenti, quam Novi, conſtanter affirmamus; Nam Jehova dicit Abrahamo Gen, 17. Bio Deus tuus,& Deus ſeminis tui poſtte. Eccleſia igitur Ifraelitica ornatur inſignibus præ aliis nominibus, nominatur peculium Dei, regnum Sacerdorale, gens Dei fancta, Exod. 9. Primogenitus Dei filius Exo. 4. Non fecit Deus taliter ulli nationi, Pſa. 147. Singu lari igitur præſentid,& inhabitatione Deus huic opulo ſe adfu- turum promiſit, illum ut pupillam oculi ſui aakt rDeuss 2.Ele git in poſſeſſionem ſuam P/al. 134. 4. Etſi quis nihilominusin N. Teſtamento ſplendidores eſſe promiſſiones contentat; infere- mus, ob contemptum gratiæ divinæ graviores etiam eſſe pœnas.). Quas nectit Bellarminus ex allegatis dictis conſe quentias, eas par- tim examinavimus in antecedentibus, partim ſuis in locis exami- nabimus. 9 25. 2. Confirmanus zandem propoſitionem teſtimaniis N. Teflu- meénii, t z. Pet. z:y 1. Quemadmodũ fuerunt in populo veteripſeu- dopropheræ: Sic&inter vos erunt falſi doctores ſectas perditionis Infinlantes, Act. 20.y. 29. Scio, quod poſt diſceſſum meũ intrabunt in vos lupi rapacçes loquẽres perverſa, ut abducant diſcif ulos poſt ſe. Matt. 24.v. II. 243. Mulrti Pſeudoprophetæ ſurgent,& ſeducent multos. Ex his ita inferimus: i errarunt ſæpe concilia V. Teſtame:- ti errabunt non minus concilia N. Teſtamenrti, quia quemadmo- dum in populo veteri fuerunt Pſeudoprophetæ, lic& in novo. At- qui ſæpe errarunt, ut præcedenti argumento eſt oſtenſum. Ergo. 26. 4 4 decan decuu contu W concil andoh Nobb gebel 5 Syno bulal teile qua ¹ erap doap Acha 4 lom. Juhg judic gitim bus Bella phetz One. v— bn e,ſelſ e mellbn 1 andoaſ Nr Tetene 4 n 66G 1 AiIN 11844 nidus nnaxn iincts S 9.Nmx liter ull&e ni Ralgt one D 1 rui oculiſt rx dunDe. 4. Et nühllomm. omiſſi&— ontenra gray aA. tanelkyr . 3 dicht:quencuh a übusg t Sfubsinlochl 4 4 5 N rpc dn nkuuul fuen Sopubret Allid ☛ 8 cceues dpoſ.½ lummeimm 1' 1 ut. cantdich 3; unr nc aſel Te 1,quu qr dſ* 4 dopt ccæ icKo gun ſt olkedins Synodos convocari a bulabontificiorum legitimas eſſe Synodos cI. Iſ&s nn, gund dicem amiſit ſacrum,& illo ad temp DisrurATIO x. 223 26. Ehugium Bellarmini hoceſt Pag. 76. Tantum abeſt, ut de conciliis Epiſcoporum intelligi debeant loca illa, ut potius ea decauſa ordinaria concilia fiant, ut falſi Pro Pheetæ detegantur,& confute ntur. 22. Reſp. 1. Quamyvis explicita non iniiciatur mentio conciliorum, tamen cum hæfint generales admonitiones„‚doce- antque nullis veritatem eſſe alligatam, ac proinde quod cavere nobis debeamus. Ergo rectè etiam ad concilia applicantur, quiaa genere ad ſpeciem recte argumentamur,& ſæpe concilia ex me- ris lupis rapacibus ſunt collecta. 2. Verum quidem eſt, legitimas d falſos doctores refurandos;At concilia- negamus 1. ob autho rem convocantem 2. ob præſidem. z. Et denique ob materiaã, quæ in iſtis tractatur. 28. 3. Ab ex mplorum inductione. Multa concilia de facto errarunt. Ergo concilia errare Poffunt. Antecedentis veritas ex apertis patet exemplis: Nam cõcilium quadringentorum Pſeu- doapoſtolorum etiam in unum eoactum erravit, qui hortati ſunt Achabum,& Joſaphatum, ut contra Ramoth,& Giliead in bel- lum proficiſcerentur,& bellum hoc proſpere ipſis ſucceſſurum ſunt pollitici, I. Reg. 22. Quoddam igitur Concilium erravit. De- inde ſummus Pontifex cum totâ Synagog Hieſoſolymitana co- us ſatis lon gum catuit, 2. Reg. 22. Hos igitur etiam in publicis conventibus in graviſſimis errori- bus verſatos eſſe dubium eſt nullum. Tertio, Urias ſummus ſacer- dos altare Domini removit„& Ethnicum ad nutum Re gis ſubſti- tuit, 2. Reg. 16. Annon igiturerravit? Annon etiam in conciliis erra- te potuit? Quartò concilium Judæorum præſide Caipha erravit excommunicando eos, qui Jeſum eſſe Meſſiam profitebantur, Joh. 9.. 27. Chriſtumque blaſphemiæ accuſando& mortis reum judicando, Joh. Ir*y. 5z. Mar. 14.v. 64. Atqui hoc concilium fuit le- gitimum, quia aderat ſummus Pontifex cum reliquis ſacerdoti- bus. Ergo 29. Conſideratione digna non ſunt, quæ contra opponir Bellarminus, ut 1. Prophetasillos non fuiſſe veros Domini Pro- Phetas. z. Concilia non Prophietarum, ſed Sacerdotum eſſe de- Gg 2 bere ——— ————— ſſſſſ— ——y bere. 3. Non Rege, ſedà Sacerdote cogenda fuiſſe. 4. Pontifices, ante adventum Chriſti, ut Aaron, Heli& alii?: 30. 4. Ab induttione eorum conciliorum, quæ ipſi Pontificiia- liùs approbare conſueverunt, in quibus tamen multa reperiuntuf, quæ iidem ejiciunt, ut ſunt concilia, in quibus diſputatum eſt de⸗ conjugio Sacerdotum deque aliis id genus compluribus. 31. 5. Alegitimis conſequentiis: Nam ſi concilia à Spititu §. ita guhernantur, ut etrare nequeant, erunt Canonicis ſcriptis eo- rum decreta paria. At conſequens eſt abſurdum. Ergo. Deinde ubi vota non ponderantur, ſed numerantur, ibi facile committi poteſt error, ob mul iplicem, ſcilicet, hominum ignorantiam, am bitionem, invidiam,& conſimiles animorum morbos, quibusor- dinarli Eccleſiæ paſtores, non minus, quam alii vulgares Chriſtia ninimiùm laborant. In Conciliis verò Pontificiorum votanon ponderantur. Ergo. Denique Concilium poteſt conſtare ex Epr ſcopis hæreticis,& ſchiſmaticis. Ergo in decernendo facilè com- mitti poreſt error. 32. 6. Scribit igitur Auguſtinus contra Maximinum Arianb rum Epiſcopum lib. 3. cap. 4. Nec ego Nicenum, nec tu debes Arimt nenſe, ranquam præjudicaturus, proferre concilium, necego hu⸗ jus authoritate, nec tu illius detineris. 4 3. Opinionem verd ſuam defenſurus Bellarminus profert quadem Scripturæ teſtimonia malè applicata, quæ ad quatuor claſſés. reduèl po ſunt: nril dante ungi leskac IAlan Umian conggeg rimtrum duxipl grtüi plenn tgende imial dente, loco 1 veniync quam tem. h inqut, umpc demat cayn poflän brang cdatt qulran t con concll luperſ mlunta Daganc ; errorei eraru Nau na. „ 46.. 88 Ke,e len u d dn Gusmten— e Sa Au ropd Len wn, n Comoca S Canch enverun 8 Nunm nace! Am e nuüics a, Hel& Sen ncancuur 2 ephälm quibusta eultaryn clla in 9 re iperann lnsid gend ae luba uentuis: Es conclhi ncant erd— oncü ens eſtah Neun. Epl —· — nns, Cu rulgas 1 lciomm us vei onciliut*πα ſtconfbuxs 1 nendoudh 8 „Ergoifà— nendot V 4 3 1 u d laun M o Nico rrudede o0 Nicd jectud . 5 Jeet ſc Ee cllue 5 s *„ 1AN en 1 1 H nunufun 8p V atuot Ga, mr al qux DiSdurTATITO N 225 poſſunt: In primã ſunt teſtimonia propria; In ſecũda illa, quæ pro- bant Eccleſiam non poſſe errare; In tertid ea, quæ probant Papam non poſſe errare; In quarta illa, quæ probant Epiſcopos,& Docto- res Eccleſiæ non poſſe errare. Teſtimonia propria ſunt tria. Primum ect Matth. 18. Ubi duo vel tres ſunt congregati in nomine meo, illic ſuminm edio. Quorum verborum hic eſt ſenſus: ſi duo, vel tres congregati in nomine meo, obtinent ſemper, quod petunt à Deo, nimirum ſapientiam,& lumen quod ſufficit eis ad cognoſcenda, gre- quæ ipſis neceſſaria ſunt, quantò magis Epiſcopi, omnes cong gati in nomine meo, ſemper obtinent, quod juſtè petunt, id eſt, lapientiam,& lumen ad jadicanda ea, quæ adtotam Eccleſiam di- rigendam pertinent. 34. Reſp. Argumenta illa Bellarmini examinavimus par- tim in Diſputat. de Pontifice Ro mano, partim in Diſputat. præce- dente, partim examinanda erunt in Diſput.de Eccleſia. Hoc igitur loco quædam tantum attingemus. 1. Quare in nomine Christi con- venire duo notat: Prius congregatorum fidelitatem,& in religione, quam non aliunde, quam ex criprurâ ſacra didicerunt, ſincerita- tem. Hilarius in cammentariis ſuper hunc locum: Ubi duo, atque tres, inquit, pari Spiritu, ac voluntate collecti ſunt, ibiſe medium illo- rum pollicetur futurum. Ipſe enim, qui pax, atque charitas eſt, ſe- dem atque habitationem in honis,& pacificis voluntatibus collo- cavit, Et Cyprianus in lib. de unit. Eccl. Quomodo, inquit, duo aut tres poſſunt in nomine Chriſti colligi, quos conſtat à Chriſto& ejus Evangelio ſeparari. Poſterius, ut propter Chriſtum conveniant, hoc eſt, ut nthil niſi Dei gloriam quærant, camque ex ſolà ſcripturâ in- quirant. Verè dicit Auguſtin s: Nonfit in nomine ſalvatoris, quod fit contra rationem ſalutis. Neutro modo con gregantur papiſtica conciliabula: Nam in i pſorum conciliis dominatur potius cæca ſuperſtitio,& idololatria, quamn vera religio: Et ipſi potius conve- niunt ad regnum ſuum ſtabiliendum quam ad gloriam Chriſti pro pagandam. 35. 2. In medid eßfe, notat Chriſti præſentiam. Si verò ab errore illi ſunt immunes, quibus Chriſtus eſt præſens, certè non errarunt diſcipuli Chriſti opinionem de mundano regno alentes: Nam his Chriſtus etiam vilibiliter erat præſenriſſirnus. Nec erra- Gg 3 bunt — ÿ— 8 1 1 —]“ Tee hee An— 4 4 2. — 226 Di PAPTSM G bunt ſinguli pii, quibus præſentiam fuam Chriſtus promiſit. dnm, hoc. 3 Prætentiam ſuam Chriſtus hoc loco promittit omnibus Chriſtianis,& fidelibus. Ergo Ponrtificii abſurdè eam ad ſolos E- piſcopos,& Prælatos in Coneiliis congtegatos reſtringunt. 4. Locus ipſe agit de quorumvis duorum aut trium fidelium congre- g& 8 atione. Quid cauſæ igitur eſt, quod Pontificii ex eo non colligit, nulla conciſia poſſe errare; sed diſtinctionem faciant inter conci- liad Pontifice ſummo approbata,& non approbata? J. Quicquid E xiſtis verbis colligitur pro authotitate,& ab erroris i nmunitate 4 generalis coneilii; idem omne afferri pote ſt pro authorfitate duo- rum, aut trium. 6. Denique ſcopum Apoftoli urgemus, q ui eſt de conveniendo ad petenda ea A Deo, quæ nobis ſunt necéſſiria. Duo enim vel tres congregati in nomine Chriſti,& neceſſaria a Deo pe- t entes, ea impetrabunt. 36. Secundum teſtimonium, ex quo argumentatur Bellarmin. le- gitur Joh. 16 Spiritus veritatis docebit vos omnem veritatem. I le putemus hoc dici ſolis Apoſtolis,& non eriam ſucceſſoribus,ci- apertè Dominus teſtatur Spiritum S. manſurum cum Apoſtolis in xternum, id eſt, cum eis,& cum ſucceſſoribus perpetuò. At Epr ſcopos ſeorſim exiſtentes non docet Spiritus S. ommnem veritatem: Ergo ſaltem Epiſcopos omnes in unum congregatos docebit o- mnem veritatem: Et cum non ſit major in Eccleſiâ, quan Pontificis cathedra, de hac promiſſio hæc nempe, quod ſa 1 imn lum l amn! falli non poſſit, eſt intelligenda. 37. Reip.r. Ad Apoſtolos præcipuè promiſſio hæc perti. ner, qui plura à Spiritu S. ſunt edo cti, quam ulli alii Chriſtiani, idq; ex ſequentibus his colligitur verbis: Et ea, quæ ventura lunt, deck- rabit vobis. z. In fonte iplo non legitur dee docebit vos omnem veritatem, ſed àdαꝙꝓφνdeducet vos in omnem veritatem, Spititus S. enim non novam traditurus erat do ctrinam, ante, patefactover- bo non fevelatam; Sed in ejus cognitionem deducturus; At Pom tificit traditiones ſuas pro oraculis Spiritus S.& verbo DPei nõ ſert pte habent, eas in conciliis approbari,& pari pietaris affe ctu cum Seripturâ ſacrà obſervari volunt. Commentũ hoc im probat Chri⸗ ſtus eodem in loco v. 13. Sp. S. non loquetur à ſemetip ſo, ſed quæ cunque audiet, loquetur. Et v. 14. Ille me clarificabit, quia de mèo Aacel- acchhie Detro,ſel t ſedeli vetitatel omnia. ſeuernt lacceſlot hoc loco care pol cbas con oſtendi Nampo lcahdt vatione 2 agni negligu non dec nis loco Sedom precatic modo nemille Sanchi tur Sp, 1 llbi pri §Knc omnia; te idenn Feclelé Bellarm Mopter Vorish n 39 eglls do ahand a w. 1 g. d † Mttonn * d Hre dh ung wenrtin dlend. eodonch cho e ant rorsi m 1 IIrhrte 1 Whorlren Dahht ah Lethus G L i RKnan ſ „* 8 1 . 1 1 1 W — 3 & 4 9,Cux Einnecelln — neCluid e celtal ner 7u 4 vtanr heln tedit vod Er m ſetten „Xnnon lücrellött §.maf e icum kn fucceſſ cperpeus dcet Spit&. omnem a n unun Stegrot itmajot cietkaqnt 4*’ A DCo 1 144 9 1 1 abesdü drrd n tomillok nChrt frA n venrckalbe- ) I tr 4& docchtſoit — Os ind Knfellatn cdod Etanr u * F— deductunde o S K ebrle 2 dietarba l Sp dafl 2 42 2i hoclmp„ Com 1. 4 A 1 mlo0 1 a ſemet m— ilcabipql9- e! accipiet,& annunciabit vobis. 3. Promiſſio illa eſt facta non ſoli Petro, ſed omnibus Apoſtolis,& quidem non tantum congrega- tis, led etiam ſeparatis. Nam Sp. S. ſeparatos etiam duxit in omnem veritatem. Et quæ docuer omnia. 4.Quareſi promiſſio illa ſimpliciter fuerit intelligenda, ſequetur, nullos Eccleſig Doct care poſſunt. 5. Deſcriptio eorum, quibus gratiam Spiritus fan- ctus communicare vult, ab ipſo CHRISTO Johan. 14. tradita, oſtendit non abſolute promiffionem illam eſſe intelligendam. Nam poſtulatab eis primò veram dile ctionem, quæ abſque ſalvi- fica fide eſt nulla. Secundò ec flagitat præce ptorum ſuorum obſer- vationem. Tertié, vetam in füo nomine invocationem ve- rä agnitione,& fiducid in patrem cœleſtem nitentem: Haæc qui negligunt,& iis, qui deſtituuntur, in omnem veritatem à Spiritu S. non deducuntur 5. Donas Piritus S. non funt promiſſa ſucceſſio- nis loco, ſedi& cathe dræ neque ſoli Petro, ejusque ſucceſſoribus; Sed omnibus credituris,& ſincere ipſum diligentibus: Chriſtus in Precatione ſud ad æternum Patrem dicit: Non pro his ſolum- modò oro, ſed proomnibus, qui credituri ſunt in me pet ſermo⸗ nem illorum, Joh. 17.p. 20. Ihadern p. 7. de collationepiritus§, dicit Sanctificacos in veritate tuA, ſermo tuus eſt veritas. Confertur igi⸗ tur Sp. S. non per ſucceſſionem loci; Sed per meditationem verbi. 38. Tertius, quem urget Bellarmanus locum, legitur Act. 15.. 28. Ubi primum, in quit, concilium confidenter ait: Viſum eſt S piritui S.& nobis. Si autem illud confilium ex quo formam acceperunt omnia alia concilia, aflerit dGecreta ſua„Eſle decreta Spiritus S. cer- teè idem aſſerere poſſunt cœtera legitima concilia, quæ univerſæ Eecleſia regulas credendi,& operandi ꝑræſeribunt. Deinde dicit Bellarminus: siilli concilio adfiit S piritus S. quia id neceſſe erat Propter Eccleſie confervationem: non minus aliis temporibus, novis hæreticis exorientibus id neceffarium fuit, atq; etiam erit. 39. Reſp. I. A ſingulari illo coneilio ſingularibus privi- egiis donato, cui ipſi interfuerunt Apoſtoli ad coneiliabula pon- tificia non valet conſequentia 2. Apoſtoli in ſuo concilio non 1 nova DIS PbauTAT O X. 22. 2²⁸ D DAPISM O nova cudunt dogmata, ſed prophetica defendunt; At Pontificiiin ſuis couciliis nova tradunt dogmata, novas traditiones humanas. 3. Legirima concilia, quæ ad ſeripturam ſacram ſunt alligata, dicere poſſunt, decreta ſua eſſe decreta Spiritus S. At illegitima ſunt concilia Pontificia, quænituntur traditionibus humanis: Nã ſi quis àrεετοαααλνᷣα, hoc eſt, alienam doctrinam tradit,& non attendit ſanis ſermonibus Domini noſtri Jeſu Chriſti,& doctrinæ, quæ eſt ſecundum pietatem, hic excæcatus eſt nihil ſciens. 3. Hæreſes neceſſario quidem re futandæ ſunt, ſed medium ad has refutandas neceſſarium non eſſe concilia ſed ſcripturam ſacram in præcedente oſtendimus quæſtione: Non enim Eccleſia fuper concilia, ſed ſuper Chriſtum,& doctrinam Propheticam& Apo- ſtolicam eſt ædificata, Matt. 16. 1. Cr. 3. Eph. z. 40. Quxſtio tertia: Vtrum ex ſcriptura de conciliis: An verde conciliis de ſcripturâ ſtatui debeat: 4 41. Relp Conſideravimus concilii authoritatem reſpe- ctuſui ipſius videndum igitureſt de conciliorum authoritatete- ſpectu ſcripturæ ſacræ. Veteres Pontificii eandem authoritatem cribuere conciliis, quam ſcripruræ non ſunt veriti. Diſt. i. ap.a.n Jur. Can. dicit Gregorius: Sicut ſancti Evangelii quatuor libros, ſi quatuor concilia ſuſcipere,& venerari me fateor. Diſt. 19 c. 6. Inter Canonicas Scripturas Decretales Epiſtolæ connumerantur Diſt. 20 Decretales Epiſtolæ Canonibus conciliorum pari jure exæquan- tur. Recentiores verò Pontificii, ut Bellarminus lib. z. de conciliis &alii, aliquot diſcriminibus adductis impietatem iſtam tegere al laborant:& elidere videntur. Sed reverâ eriam hi Scripturam ho- minum opinionibus audacius, quam iſti, fubjiciunt: Siquidemdi cti alicujus interpretationem non ex Scripturâ, ſed ex Concilio· rum decretis eſſe petendam ſtatuunt. 4²½. Cum hiſce igitur de tribus eſt diſputandum. Primd: Utrum ſcriptura, in his, quæ ad ſalutem ſunt heceſſaria, ſit perſpi⸗ cua, clara.& manifeſta; An Verò obſcura, Secundò, Utrum obſcurio ris alicujus dicti interpretatiò ſit petenda ex ipſã ſcripturà& ex collauione teſtimoniorum Scripturæ; An verò ex conciliis& Pa- 1. 0+. 4 3. ¹ 8. 9 3 tribus?. Tersid An interpretatio quam exbibet Scriptura ſit certiot, quam quamne uæltion eaſden! 6 zonettit cterex ntloner deitunc jgitar 6 citer ſec GaLI.e nalidel incuüt muel, kusin Je.d. taamen cilon quatu 4pulI Droph Deoſe eech runtur lis de cilium. .. Il ccp pillet: ptabz Pam 1 mn ſi Tondu litas,, c eicerl autiln utnd. 1„ecimn. d codcli B npeurmt atone: N mkcctu doctunad t Cheuan! .CMr.3.EDh nun exſen s auiuin imus con i horun xeſtde cot t Imarm Pontihq&lem an ulx non. Dii nch Ed e weruar enerai e.DMSne SEpiſtoll e umernde s concil Mr pariſles 1,urDell Erulbace ductsit atemitmn edrerel E! lin luamiſ ⁸* aurie on cx Mü⸗ ſecel uunt dubu Aipunnän Uuten an Aecelu bc e aums rcld u lripſtbhe G 3 9 1 1 1 er exchIo Mn CtSciipuunl 4 . quam ea, quam ſuppeditant concilia,& Patres; Cum verò de his quæſtionibus egerimus in Diſputat.de ſcrip. ideò ſuperfluum eſt caſdem hoc loco pertractare. 43 · Repetimus vero indepauca. 1. Scripturæ interpretatio non eſt inferenda, 2. Pet. 1.v. 20. Ergo ex ſcriptura,& non ſimpli- citer ex conciliis eſt petenda. 2. Apoſtolus Rom. 12.v. G. Interpre- tationem vult inſtitui ſecundum conformitatem fide:. Atqui fi- b ei fundamentum eſt ſola Scriptura, 1. Cor 3. Eph.z. Interpretatio igitur Scripturæ examinatur ſecundum ſcripruram& non ſim pli- citer ſecundum conciliorum decreta. 3. Apoſtolus igitur Paulus Gal. l. exhibet Canonem Evangelicum, ſecundum quem exami- nari debeat Pſeudoapoſtolorum doctrina. Et Gal. G. Quicunque, inquit, hunc canonem ſecuti fuerint, pax ſu perillos. 4. Ioſua, Sa- muel,& reliqui ſaucti Moſen ex ipſo Mofeexponebant. 5. Chri- ſtus in Diſputatione cum Sarana Matt. 4. cum Pharifſæis, Matt. 5.23. Johb. 8. 10. cum Sadducæis Mat. 2. Scripturarum genuinam ſenten- tiam ex Scriptura depromit. 6. Idem obſervarunt A poſtoli in con- cilio Hieroſolymitano, Act. 15. 7. Idem etiam obſervatum eſt in quatuor Oecumenicis conciliis; Conſtantinus ita alloquitur Patres apud Theodoret. lib. i. c.7. Evangelici,& A poſtolici libri,& veterum Prophetarum oracula perſpicuè nos erudiunt, quæ o porteat nos de Deo ſentireʒabjectã igitur contentione diſſidiorum, ac bellorum effectrice o perbis divinitus inſpiratis ſolutionem eorum, quæ quæ- runtur, accipiamus. Quare è ſeripturã de conciliis,& non è conci- liis de ſcripturã ſtatui deber. 44- Quxæſtio quartà Vtrum Papa ſupra: An verd infra ſit con- cilium? 45. Reſp. De propoſitãà illa quæſtione in Eccleſi diſputa- icœptum eſt, cum in Eccleſia Antichriſtus palà3m dominari cœ- piſſet: In quibuſdam Conciliis decretnm eſt, Con cilium eſſe ſu- Pra Papam; At in Lateranenſi concilio Canon. I1. definitum eſt, Pa- pam ele ſupra concilium. Hinc de eadem quæſtione teſte Bellar- min. lib. z. c. 13. inter ipſos diſputatur Pontificios. Canus lib. ʒ. cap.. Pondus, inquit, concilii dat ſummi Pohfides& gravitas,& autho- ritas, quæ ſi adſit, centum Patres ſatis ſunt: Sin delit, nulli ſunt Hh ſatis DISErurATI0 X 229 C 23 0 D E P A b I18 M 0 ſatis, ſint quamlibet plurimi. Pighius libr. 6 de Eccleſiaſtica Hierarchia caput 13. Certius eſt judicium, inquit, Papæ, quam judicium ge- neralis Concilii, aut totius orbis terrarum. Bellarminus lib. 2. cap. 17. his verbis ſuam exponit opinionem; Summus Pontifex fimpliei- ter,& abſolutè eſt ſupra Eccleſiam univerſam,& ſupra Concilium enerale, ita ut nullum in terris ſupra ſe judicium agnoſcat. A- varus Pelagius in lib. 1. de planctu Eccleſiæ Artic. 6. Synodus univer- ſalis, inquit, Papam judicare non poteſt. Plus ſtandum eſt len⸗ tentiæ ſolius Papæ, quam torius mundi. Omnia Concilia reci- piunt ab ipſo poteſtatem. Auguſtinus Anconira in libr. de poteſtate Eccleſ. quaſt. 6. articul. 6. Major, ait, eſt oteſtas in Papa, quam in Concilio, majoritate actuali; Sed contra major eſt poteſtas in Concilio, majoritate habituali; quia mortuo Papãâ, non moritut hæc poteſtas, ſed manert in Eccleflà,& concilio habitualiter, quam tamen actu exercere non poteſt ſine Papa; Sed in Pa- pa actualiter eſt, illum poſſe plus agere, quam totum con cilium. 46. Sententia verò Proteſtantium, quæ cum ſcriptura ſacra conſen- tit hec eſt: Papa non eſt ſupra concilium, ſed infra illud. Seu: Papa. cum ſi umius tantum Eccleſia Epiſcopus, non modò omnibus Epiſcopis cougregatu, ſed ne ouidem ſeparatis eſe ſuperiorem judicandipoteſtate. Itaq; concilium mvito Papã poſſe convocari,] in quo ipſo invito decernatur, ejus cauſa co- gnoſcarur, judicetur, leges ipſi præſcribantur, iyſe hæreticus damnetur,&ſuu munere abdicetur. 47. Confirmamus ſententiam hanc 1. ex Matt. 18. p.17. Dic Eccleſie.Petrus ipfe remittitur ad Eccleſiam, tanquam ad ſuperius judicium, jubeturque ad eam offenſiones deferre. Ergo Eccleſia Perro,& quovis alio eſt major poteſtate judicandi. Si igitur Eode- ſia eſt ſupra Papam, eſteriam concilium, quod repræſentar totam Eccleſiam. 48. Inepta eſt exceprio Bellarmini ſtatuentis præceprum hoc tenere in aliis Epiſcopis, ied non in Pontifice Romano, quiſolims Deijudicio fit te fervandus,ſi peccarit; Nomine enim fratris quivis . ⸗.* intelligirur Chriſtianus. Ergo& Pontifex Romanus, ſi modò ef frater& Chriſtianus. 48.2.Sum- fubt Ne ln y IDeo ceden num. Cond ſtrato fuerit hir lioel mitt tinci mate Con nam, Lunſ Mate ſeger hueri ande pael Dape Eccl juten Cfegg mem ca,& eſtau 1 1 3 qu no S ann lcdeti, d d h 9 1 1 potet!Sm, N p ge mm 4 drun, ueitnaſen un ſnſ e zaa u ned iſcyünn. en ulas 1u 1” 9% uni ntur, au laum du lne um Nne Lttda- 1dEcchell riqnat . 4 sffenſod E ne. EDl oteſter 3r d. Lüg 4 aur⸗ 19 ncilmm replet Lrnn r cöprece din Doct= Lonand cc eevim n CCallh poneſ Hn 2 rTOl 1 4 DrSruTrA rſo X. 230 49. 2. Summi Pontificis authoritas in V. Teſtamento nõ fuit major authoritate conciliorum. Ergo nec ejus authoritas in N. Teſtamento eſt ſuperior, ſi modò aliquis datur, quia non minus in V. Teſtamento, quam in Novo, omnis aurhoritas ejus eſt Deo: Et Pontificem V. Teſtamenti Deus ipfe conſtituit. Ante- cedens probatur: Nam Deut-I7.y, o. Judæi mittuntur non ad u- num Sacerdotem, Sed ad Sacerdotes Levitici generis, hoceſt, ad Concilium Sacerdotum. Et I. Reg. I. G. z. Abiarhar à Civili Magi- ſtratu Salomone, non propter hæreſin,(quo caſu ſi hæreſis aperta fuerit, Papam deponi poſſe concedunt Pontificii)ſed propter con ſpirationem cum Adonia, Sacerdorio privatur. o. 3. Eccleſia univerſalis, qualis eſtilla, quæ in Conci- lio eſt congregata, eſt mater omnium fidelium, Proy. 1.v. 8. Ne di- mittas legem matris tuæ, ideſt, Eccleſiæ ut interpretantur ipſipPon- tificii. Et Gal. 4.. 26. Hieruſalem, quæ ſurſum eſt libera eſt, quæ eſt mater omnium noſtrüm. Bernhardus lib. 4. de conſiderat. ad Eugen. Conſideres, inquit, Eccleſiam, cui præes, matrem eſſe, non domi- nam,& te non dominum Epiſcoporum, ſed unum ex eis. Cauſa. 12. Quaſt. z.cap. G. Pater noſter ſine dubio Deus eſt, qui nos creavit: Mater verò noſtra Eccleſia, quæ nos in Baptiſmo ſpiritualiter regeneravit. Ergo Eccleſia eſt eriam mater Papæ, ſi modò fidelis fuerit. Ergo hac Eccleſia Papanon eſt ſuperior: Filius enim non anteponit ſe matri ſuæ. Si. 4. Membrum eſt minus,& inferius ſuo toto. Atqui Pa- pa eſt membrum, ſeu pars Eccleſiæ,& Concilii. Ergo. Gerpn dicit. Papa eſt membrum Eccleſiæ: Etgo eſt minor ſuo toto, quod eſt Eccleſia,& poteſt,& deber am putari, ſi inficiat Eccleſiam, quia de jure naturæ eſt, ut membra inficientia totum corpus abſcindantur, Gregorius lib. 4. Epifl. 82. Certè Petrus, inquit, A poſtolorum primus, membrum ſanctæ,& univerſalis Eccleſiæ eſt. 52. F. Si major eſt authoritas Papæ, quam generalis Conci- li, fruſtrà Concilium congregatur, cum ſolus Papa præſtare poſſit ea,& longè plura quam Concilium decernit. Auti gitur major eſt authoritas in Synodis, qudm in Papa, aut fruſtrà coguntur. S. 6. Concilium igitur Baſilienſe Seß.z3. dicit: De fide catho- licd tenendum eſt, Concilium eſſe ſupra Papam. Concilium Co- HIh 2 ſtantienſe 5 -⸗- 4 232 DEIPAPISM OG ſtantienſe ſeſ. 4. definit, Concilium habere authoritatem à CHRISToO immediatam: cui omnis poteſtas debeat obedite etiam papalis. 54. Concludimus locum hunc de Conciliis ſententiã£- neæ Sylvii: torum ſententia, inquit, qui volunt, non poſſe Concilia co- gi ſine conſenſu Papæ, ſi inviolata perſiſtat, ruinam ſecum Eccleſia trahit. Quid enim remedu erit, ſi criminoſus Papa perturbet Eccliſiam, ſi animas perdat, ſipervertat malo exemplo populos, ſi deniq, contraria fidei præditer. hæreticisq, dogmatibus imbuat ſubditos: Quus eſt, qui existimet Romanum Pontiſicem ad ſui emendationem congregaret nempe ut petcan homines ſi etiam impunè peccare volunt. At ego dum veteres lego hiſtorias, dum a- ctuus perſpicio Apoſtolorum, hunc equidem uſum non inye- nio, quod ſoli Papæ concilia con- gregaverint. FINIS PISPVT. X. 1 autdora 3 u K. 66 dede Nohe 1 uc 4 d üuſen tem ſun; n. 1(ona a, Ean dh(lzen 2 2 8 Rcci llun ar daln, lin a rrrajunn 12 auhmelu Ten jecamhm um) 4 d.hutanuaan 8 an wuimn. buuni aramt. SuS2 40 6 88 5 2 DISENTATTL NXI. Et quidem in ſpecie 3 FECCLESATA PRTOR In qux⸗ Chriſto Duce& auſpice Chriſto § ℳ 3 P RESIDTIO JOHANNISGISENII. 8 8. THEOLO GIEÆ DOCTORIS, ETORDINARII IN INCLV. ta Academia Giſſenâ Pro- feſſoris, RESPONDEBIT M. JOHANNES HENRICUIS TONSOR, Alsfeldanus Haflus. In Auditorio Theologico ad diem 5. Januar. horus ante- meridianis& pomerilianis. — S 3 1 e 3 4 1 1 2— GIESSE CATTORuM, Exofficina libraria Caſparis Chemlini. —clo Io cXVIII. ——————,————— 3 ———————————— —.———— DISPUTATIO UNDECIMA yarsr De Eccleſia prior. THMESIS I. C Ontulimus de Eccleſia in concilio congregata: Examinabi- mus igitur breviter controverſias de Eccleſia per totum ar- bem diffuſa. SJententia Proteſtantium cum ipſius Scripturæ& veritatis voce conſentiens. 2. Eccleſia eſt cœtus hominum pradicatione verbi,& uſu Sacra- mentorum ex mundo ad regnum Dei vocatorum& congregatorum. 3. Nomen haber Eccleſia ab evocatione hominum è mun- do ad congregationem ſanctorum. 4. Ut cœtus hic diſtinguatur d cœtibus profanis, ideò vo- catur Eccleſia Dei, Nehem. 13.y 1. Act. 20. v. 28. 1. Cor. I.v. 2. Eccleſia in Deo, I. Theſſ. I. v. l. Eccleſia Domini, Deut. 23. v. 1. Mich. 2. v.). Ut di- ſtinguatur ab Eccleſià malignantium, ideò appellaturEccleſia lan- ctorum, Pſal. 89.v.6. b 3. In Symbolo Niceno dicitur: Credo unam ſanctam, catho- licam,& Apoſtolicam Eccleſiam: Epitheta hæc de totà prædicantur Eccleſia potiſſimum uνεdoαμμνυ propter præcipuam partem; A- gemus de his plæriſque in quæſtionum controverſarum deciſio- nibus. 6. Eccleſia eſt una, quia eſt ab uno, ſub uno, in uno, per unum, ad unum, hoc eſt, una dicitur reſpectu effi cientis principalis, quia ab uno eſt Deo, Patre, Filio,& Spiritu S. 2. Reſpectu ſundament: Chri- ſti, cujus dominio eſt ſubjecta,& qui unicum ejus eſt fundamen- tum. 3. Reſpectu unius Spiritu S. in quo ki vivificantur. 4. Sehau, 1 2 octri- — 1ÿÿůÿůÿůÿů1111ÿ1ÿÿ1ÿöÿöÿöö —————— 8.. 8— ———— ſſſſſͤſͤſͤſͤſͤſſſ — —— —— — — —— — 8 —— — ——— ———— —,— ———————— ————— —————— —— —õ 336 D BE PAPISM G doctrinafdei, quod eſt Evangelium potentia Deiad ſalutem.„.Re- ſp'ectuſiuu, qui eſt ſalus& vita æterna. 6. Reſpectu unitatis fidei,& ton- feßionis. 7. Reſpettu unatatis corporis myſtic, in quo oſt ſumma mem brorum conjunctio. Eph. 4. v. 3. 4.5.6. Studentes ſervare unitatem Spiritus per vinculum pacis. Inum corpus,& unus Spiritus, quẽ- admodum& vocati eſtis in unã ſpe vocationis veſtræ. Unus Do- minus, una fides, unum Baptiſma. Phil. 2.v. 2. Implete gaudium meum, ut idem ſapiatis, eandem charitatem habentes, unanimes, idipſum ſentientes. 7. In ſe igitur licet Eccleſia ſit una, tamen eertis diſtingui- tur reſpectibus,& modis. 8. Nam primò Eccleſia eſt viſibilis, vel inviſibilis: Hæc dicitur quod in oculis ſolius ſit Dei; Illa quod hominibus ſit aſpe cabils Unius igitur Eccleſiæ facies eſt gemina. Et unius Eccleſiæ dupler eſt cœtus, Electorum& vocatorum. 9. Vilibilis Eccleſia dicitur propter vilibilem Sacramen- torumuſum,& prædicationem verbi; Inviſibilis propter fidem Relectionem, quænequit humanis oculis Perſpici, 1. Reg. 8.v.z9. cap. 19. y. I8. Rôm. 22y. 28. 29. Pſal. 45.v. 14. Col. 3. p. 3. z. Tim. 2. v. 19.1. Pet. 3.v. 4. Eccleſia igitur viſibilis eſt Cœrus hominum verbum Deipro- fitentium,& Sacramentis divinftus inſtitutis utentium; Ecclea inviſibilis eſt Cœtus verè credentium,& finem fdei, nempe ſalu- tem æternam certò conſequentnum„ Rom. 8. yer. 29. 30.1. Pet. 1.y.z. 4.8.9. 10. Secundo Eccleſia eſtuniperſalis, velparticularis, Eccleſßiaum- verſalis dicitur vel abſolutè, vel limitatè. Abſolute reſpectu omni um fidhelium ab originemundi ad finem ſeculi, ſive illide peccato, carne, mundo,& Sathana devictis triũphent( quæ Eccleſia dicitut triumplians;) Siveadverſus peccatum, carnem, mundum,&§a- tanam decertent(quæ Eccleſia nominatur militans) Eccleſſa li- . mitate uuiverſalis eſt cœtus fidelium uno tempore ubivis loco- rum viventium. II. Eccléſia particularis eſt cœtus aliquis certus certo loco eongregatus. Ad eam refertur Eccleſia domeſtica cujuſmodi fuitin ₰—* 4. dmo Priicillæ,& Aquilæ, Rom. 16.7.3.5.1. Cor. 16. y. 19. „ 1 1. 4.„ 12. Lertiò, Eccleſia eſtvel Novi, vel veteris Teſtamenti Eecleſia belt el 8 Chii tealar rny eitim 0 wennh Cirhuun rülh. Agrod hot iwoſtahes gemm kt t ckackk amn e go lem r m rabi, uro mans ocul„K g 4974.Cſ Ss.Inang œr hon etdml nwinſtt Aenumt zeinm,& icein 25 1 ir/1 N A Alr l imitate.„) wrepett dünem 11 ſellän striüp 3ielhi atum, q* nntän nomina ltan en Lun elium u 2 pote uili * 8 4 6 6 9 2—+ Scettb c KcG..A 4* 2 1 1 cujalud DIS Rur A TI Io X. 23) Eccleſia V. Teſtamenti eſt cœtus hominum ante Meſſiam in carne exhibitum apud Parriarchas,& poſted in populo Judaico colle- ctorum. Eccleſia Novi Teſtamenti eſtcœtus homin um, nato jam Chriſto ubivis locorum per ſermonem divinum collectorum. 13. Quamvis Eccleſia univerſalis actui pſo non errat: Par- ticulares tamen Eccleſiæ non tantum ſæpe errant, ſed aliquando temporaliter, vel etiam finaliter deficiunt. 14. Notæ Eccleſiæ ſunt duæ, verbi divini prædicatio,& le- gitimus Sacramentorum uſus. Jententia Pontificiorum. 15. Eœccleſia eſtcœtus hominum ejuſdem Chriſtianæ ſidei profeſſiione,& eorundem Sacramentorum communione colli- gatus ſub regimine legitimorum Paſtorum, ae Præcipuè unius Chriſti in terris vicarii, Bellarminus lib. 3. de Eccleſ.cap. z. 16. Tres hujus definitionis ſunt partes: Profeſſio veræ fi- dei, Sacramentorum communio,& ſubjectio ad legitimumbaſto- rem Romanum Pontificem, Ibidem. 17. Caniſius in Inſt. Chrift.. 6. Eccleſia, inquit, eſt omnium Chriſti fidem, atque doctrinam profitentium congregatio, quæ ſub uno,& ſummo Poſt Chriſtum capite,& paſtore in terris gu- bernatur. 18. Hinc facile percipitur quinam ad Eccleſiam pertine- ant,& quinam ab eâ ſegregentur. Nonpertinent adeam quot- quot nondum fſunt᷑ baptizati, item Catechumeni,& quovis modo excommunicati licet verã fide ſint præditi Pellarminus libr. 3*Al. 3. 2* 8 19. Eccleſia vera ſemper eſt viſibilis, ſeu conſpicua nun- quam invifibilis, Bellærminus libr. 3.cap. 12.S tupletonuscontroverſ. 1. de Erel. quaſt. 3. Art. I. Coſterus pan. 109. 0. Tantumabeſtut aliquando Eccleſia poſſit deficere, ur nunquam poſſit errare, Bellar. lib. z.c. 1391 4. 21. Notæ veræ Eccleſiæ ſunt quindecim, ut: Appellatio Catholica: antiquitas: duratio diuturna: amplitudo: continua ſucceſſio: conſpiratio in doctrinà cum Eccleſiâ an riquà: Unio membrorum inter ſe,& cum capite: Sanctitas doctrinæ veræ: Ef- li 3 ficacia 238 DE PAPISAM O ficacia doctrinæ: Sanctiras vitæ auctorum: Gloria miraculorum: ur Lumen propheticum: Confeſſio adverſariorum: Infelix exitus, der ſeu finis eorum, qui Eccleſiam oppugnant, Bellarminus lib. 4&. 1 3.& ſeqd. 77 221. Notæ hæ cum omnes competant Eccleſiæ Romane⸗, as hæc vera eſt Eccleſia; Reliquæ omnes ſunt hæreticæ& ſchh en ſmaticæ. aau Status controverſiæ. unur h' 23. Diſputatur igitur in hoc Articulo, 1. De Eccleſiæ def- fabre 1 t nitione. 2. De ejus membris. z. De ejus viſibilitate,& inviſibili- vypo G tate. 4. De ejuſdem e rore,& defectione. 5. De legitimis notis.6. nißer Et quænam Chriſti in his terris ſit vera Eccleſia. Agemus de his ſingulis. mgi 24. Quaæſtio prima An colligatio membrorum Eœcleſia ſuhne- gimine Pontificis Romani ſit de Eccleſiæ eſentiu. c V 25. Reſpondent Dontificii. Non eſſe vera Eccleſiæ mem. mon b bra, niſi ſub regimine pontificis Romani colligantur. Unde Bella- zelt minus lib. 3. de Ecil. cap. 2. hanc particulam Eccleſtę definitioni in- ſadiu fert. Turrianus in lib. de Eccleſ.&ordinat. Miniſt. Eccleſia, inquit, eſ lerar fidelium cœtus,& congregatio facta ab Epiſcopis, ſub uno viſibili ſei capite, Romano pontifice. rut 26. Abſurdam,& impiam hanc Pontificiorum eſſe aſſer tionem docent Proteſtantes. Nam 1. Falſam pra ſupponunt bon- kecl tifieii opinionem, ſtatuentes, Papam eſſe Chriſti in terris, vica- tieh rium, univerſalis Eccleſiæ caput,& fundamentum: Hancindi- yetd ſputationibus de pontifice Romano refuravimus. lab 27. 2. Ante fuit vera Eccleſia, quam pontifex Romanus urtumque gladium fibi arrogans ſederet in tem plo Dei, hoc ett herti dominaretur,& Monarcha haberi velet nimirum tempore A. poſtolorum,& Eccleſiæ primitivæ. Ergo colligatio membrorum C ſub regimine pontificis Romani non eſtde Eccleſiæ eſſentid, ata lmat ſic neẽ de Eccleſiæ definirione. Num enim membra Eecleſia ſib] Mu regimine pontificis Romani colligaripotuerunt, quando nullusin nem mundo fuit Pontifex Romanus? b 28. 3⸗ Narrant Hiſtorici duos ſœpe, pluresve uno tempote ahs ſediſſe Pontifices, teſte etiam Bellarmino leb. 4. de Ponzifice Ruuauf l 1 col. 1 4en K 1 cckien .De 90 ni 11 ini ctechone. Ain n alk ven kccl— rnu abatund d0 uiii iuiſeuni. aci. Non eſi a cclebr KRommicdll r Ud- particulumß= Pinn nimat. Ind A unn factaab Epi ubm am huncbo. unt am 1. Pllat Mecppcke Dapam efe T&⁄ Mlelle „ u dut,& tund mnru danotetuls r cclclia, quß 4 — difere — beni ſc3d an untn D 8. PuTArTIIO XI. 239„ 1023. Erant; inquit, eo tempore tres qui Pontifices haberivole- bant. Gregorius XII. Benedictus XIII. Er Johannes XXIII. Nec Poterat facile judicari, quis eorum verus, aclegitimus eſſet Ponri- fex, cum non deeſſent ſingulis doctiſſimi patroni. Hinc ita argu- mentamur: Ignorato verò pontifice, neceſſum eſt Eccleſiæveri- tatem ignorari. At cum tres fimul pontifices haberi vellẽt, ignora- batur verus pontifex. Ergò tum Eccleiiæ veritas, ſeu vera Eccleſia ignorabatur: Et per conſe quens colligatio membrorum Eccleſiæ lub regimine pontificis Romani eſt incerta. Nititur illatio hæc hypotheſi Pontificiorum-ſtatuentium pontificem Romanum u- niverſalis Eccleſiæ eſſe caput. 29. 4. Quos pontificii ab Eccleſiâ ſequeſtrant, ſub eorum regimine nulla Eccletia colli gitur. Atqui pontificit,& ipſe Bellar- minus lib. 3. de Eccl. c. 2. 4. ab Eccleſiâ ſequeſtrant A poſtatas,& hære ticos. Ergo. Hujuſmodi verò ſediſſe Romæ in præcedentibuss monſtravimus. Apoſtatæ fuerunt, Marcellinus, Johannes XII. Syl- veſter II. Gregorius VII. Hæretici fuerunt, Liberius, Felix II. Ana- ſtaſius. II. Vigilins, Honorius I. Arhei fuerunt, Johannes XXIII. A- lexander VI. Julius II. Leo X. Et num ſcortum illud Johan. VII legitimus fuit Pontifex ſub cujus regimine univerſalis colligi por tuit Eccleſia? 30. F. Adverſarius Chriſti’& filius perditionis non eſt de Eccleſiæ eſſentia, atque ſic nec de Eccleſiæ definitione. Atqui An- tichriſtus hic magnus, 2. Theſſ. ⁊.y. 4. eſt adverfarius Chriſti,& filius perdirionis. Ergò. Num igitur colligatio membrorum Eccleſig ſub filii hujusregimine eſt de eſſentia,& definitione Eccleſiæ: 31. Quæſtio ſecunda: Au nulli non haptizati, Catechumeni haretici, Schiſenatici,& excommunicati ad Eccleſiampertineant? *2. Reſp. Excludit Bellarminus ab EccleſiA non baptizatos &e Catechumenos lib:ʒ3. cap. 3. Hærericos,& Apoſtatas, ca p. 4.Schi ſmaticos, cap.·.excommunicatos, cap. 6. Stapletonus quaſl.z2. Art... Dag. 12 Catechumeni, inquit,& quicunque non baprizati, non ſunt membra Eccleſiæ. 1 33. Cum autem primariò de his non diſputetur, breviſſimq ea percurremus. Sit igitur aſſertio prima: Infautes alii naſcuntur ex- era Eccleſiam, alii intra Eæcleſiam. De illis, qui foris ſunt noſtrum non eſt j ud A —— LP ———— 240 Dæ PArISMO eſt judicare, 1. Cor. 5.y. 22. Hijus habent,& aditum ad Baptiſmum quia ſunt in ſinu Eccleſiæ nati Argumentis moti ſequentibus. Pn mum ſumimus ab analogidâ circumciſionis,& Baptiſmi: Utrumque e- nim Sacramentum eſt medium initiationis,& u triusque reſpecha hominum ſumma eſt neceſſitas, Gen. 17.v. 14. Joh. 3 p.. Gic igitur colligimus: Incircumeiſi Judæorum filii ante diem octavummo- riẽtes non obſtante iſta comminatione ſunt ſalvarti. Ergo utiq; non baptizati Chriſtianorum infantes ſi non adſit contempus etiam ſalvari poterunt. Antecedentis veritas probatur exemplis, ut ſunt 1. maſculi in Ægypto, qui ſtatim ac in lucem editi fuerant àmini- ſtris Pharaonis abripiebantur,& incircumciſi in fluentem proiicie bantut, Exod. 1. v. 22, 2. Infantes in deſerto tempore peregrinationis Iſta- elitica: Hi non ſunt circumciſi propter continuas profectiones& longinqua itinera, Joh. 5.v. 7. Certè ſi Moſes omnes iſtos æternum eriiſſe judicaſſet, tum certè neglecto tempotalis vitæ periculo, eos circumcidi juſſiſſet. 3. Filiolus Davidlis ex Bethſahedà ſuſceptus: Mor- tuusille eſt ante circumciſionem die nimirum ſeptimo, 2z. Samalz. 1 v. 18. Nihilominus tamen dicit David v. 2z. Ego vadam ad eum ille non revertetur ad me. At ſi ob privationem circumciſionis æter- nùm damnatus fuiſſet, dicere non potuiſſet, ſe adillum abit- rum. 4. Infantes plurimi tempore perſecutionis Antiochenæ, I. Maur. 2. Mac. G. Hinonad eircumciſionem admittebantur, ſed miſertime trucidabantur. 34. Secundum ab exemplo latronis enm Chriſto crucifix,& im eru primum converſi: De hoc dicit Chriſtus hodie mecum eris in Paradi. ſo, Luc. 23.y. 43. At ſine Baptiſmo deceſſit. Quartum ab exemplo Cu techumenorum, de quibus in aſſertione agemus ſequenti. b 35. Conſternati igitur parentes confolandi ſunt,& cettide ſalute ſuorum infantum æternãâ reddendi:Conſolationum genera poſſunt eſſe triplicia. Primum ex parte Dei. Nam Deus eſt ſummè Potens, Zac. 8. v. G. ph. 3y. 20.21. Apoc. 15.v. 3. Infinira igitur ſupo- teſtate infinitis modis poteſt in infantibus operari fidem. Gfatia enim Dei non eſt ſimpliciter alligata Sacramentis, ac ſi extra cao- perari,&ſalvare non poſſit. Non ſibi, ſed nobis leges eas, ordinem- que iſtum præſcripſit. Deinde Deus eſt ſummèò m ſericors: Non igitut rantum poteſt operari infantum ſalutem, ſed etiam vult Meea aanc dune Dhankrxpn Hülit codrem 3N gn närexennh. macl e edutuen. & nec min kherr. u teſen ereyengunn Protcl t n nrokein erel K commes u eglech oralbs uien 4 Deri wnhſieſim * m dicſ um unſepumal ates h 1 David poracmat pirad un dtcmmcie non makt, ſeadi re per Au Antucken, ncma Lm:dDandu ed nena nrikecnuni riſtus ²— mecunest 2deca= umüm onch— Wecquen Lenti eer Handin rcdd“ E Sonlolcimmn c dard Num uch Hnc Ern. Efmiasg infi ees ofertitn gata ments at ib bislgreae u enfna Sdlut emed ecummdh, hanc voluntatem. I. fœderalis promiſſio. Gen. 17. v. 7. Rom. 4. v. 17. Act. 2.v.;8. Applicanda huc ſunt exempla jam antè allegata. 2. Specialis vocatio Matt. 19. v. 14. Mar. 10. v. 13. Luc. 18.v. 16. Sinite par- vulos ad me venire. Talium enim eſt regnum Cœlorum. 3. Seyera Dominiaſſeveratio. Eſ. 48. v. 18.19.1tinam attendiſſet mandata mea, ₰ facta fuiſſet ſicut ffumen paxtua,& juſtitia tua ſicut gurgites maris Et fuiſſec quaſi arena ſemen tuum, Seſtirps uteri tui, ut lapilli ejus: nõ interiiſſet,& non fuiſſet attritum nomen ejus à facie meâ. Quo- rumcunque igitur parentes ſunt fideles& Chriſtiani de eorum ſalute non eſt fimpliciter deſperandum. Addunt nonnulli& illud Fſa. 49.v. z5. filios tuos ego ſalvabo. 36. Secundum ex parte infantum conſolationis fundamen- tum ſuppeditat, in Eœcleſia nativitas. Eſt enim magnum diſcrimen inter eos, qui ſunt nati in Eccleſia à Chriſtianis,& inter eos, qui ſunt nati extra eam à paganis: Hinc eſt, quod accuratè diſtinguat Apoſtolus Petrus inter filios pacti,& exteros, Act. 3.y. 5. Paulus in- ter circumciſos,& præputiaros, Rom. z. v. 28.19. Inter eos, qui intus ſunt,& qui foris,. Cor. f. v. 12. cap. 7.y. 14. Qui enim in Eccleſiâ ſunt nati, illos immediatè ad Sacramenta& bona Eccleſiæ Deus vult admitti: Unde 1. Cor. 7. v. 4. dicuntur ſancti. Ergo Deus eos in in- fantili ætate vult fieri ſalvos. Quare, ſi neceſſariò ab ordinariis ex- cludantur mediis, Deus aliis modisi pſis ſuccurrit. 2. Simplex Ba- ptiſmicarentia. Canon theologicus eſt: Non privatio, ſed contemptus Sacramentorum damnat. Colligitur id ex ipſis comminationibus- Nam Gen. 17. adduntur verba: quia irritum fecit pactum meum. Joh.zLoquitur Chriſtus eum Nicodemo adulto, qui renaſcentiam inconvenientem Simpoſſib lem faciebat. Ipſe igitur dicit Lombar- dus lib. 4. Sent. Diſt. 4.1it. E. Intelligendum eſt de iis, qui poſſunt,& contemnunt baptizari. 37. Tertium ex parte parentum conſolationis fundamentum ſup- peditat ardens precatio: Nam cum ab ipſis parentibus, tumà totâ Eccleſiâ infantes in urero materno adhuc latentes commendan- tur Deo: Quamvis verò infantes non fide alienâ,& parentum ſal- ventur, ſed propriâ, Hab. 2. v. 3 4. Rom. 1.v. ⁷. Tamen beneficio pre- I. A A...„ cum à parentibus,& totà Eccleſià fuſarum adipiſci poſſunt medi- um ſalutis, nimirum ſidem. Nam quod piorum ardens precatio fidem DSPuTA TIO NIJ. 241 ———————— — —————y— 3 24 4 4 ö 4 2 3 6 84. 3 . uuJD—V— 5 4* 1 — ——;;;;:— ———— 1* DzI PA PISM G fidem,& auxilium fide carentibus impetret, teſtatur famulus cen- tutionis, Matt. 8. y. 6. filia mulieris Chananææ, Matt. 15. v. 22. fllia lai- ri, Luc.. v.;8. filius lunaticus, Luc. o. v.39. filius Regull, Joh. 4.y. 47. 38. Quodigitur dicit Chriſtus, Joh. 3. v. 5. Niſiquis renatus fuerit ex aquâ,& Spiritu, non poteſt intrare regnum Dei; Illud non abſolutè,& ſimpliciter, ſed limitatè& conditionaliter eſt intelligendum, nimirum 1. ſub conditione poſſibilitatis. 2.extra caſum neceſſitatis. 3. atque ſic de modo non extraordinario, ſed ordindrio Auguſtinus lib. 4. Contra, Donat. C. 23. Sicut in latrone in- quit, quia per neceſſitatam corporaliter Baptiſmus defuit, perfe- cta ſalus eſt, quia per pietatem Spiritualiter adfuit: Sic& cumiph præſto eſt, ſi per neceſſitatem deſit, quod latroni defuit, perficitut ſalus. Idem lib. j. de Baptiſ. C.22.24. Tunc ſacramentum Baptiſmuim- pletur viſibiliter, cum id ipſum noncontemptusreligionis, ſedne- ceſſitatis articulus excludit. 39. Aſſertio ſecunda: Catechumeni fideles ſunt de Eccleſid,& menubra Eccleſia. Nam. 1. Catechumeni fideles ſunt membu Chriſti, quia fidei hoc proprium eſt, ut Chriſto nos inſerat. Nega- re hoc nequit Bellarminus, quippe qui aſſerit illos qui internis Spi- rit us S. donis fide, ſpe,& charitare ſunt præditi, eſſe mterius Chut- ſte capiti unitos. Membrum vetò Chriſti eſt membrum Eecleſiæ. Eccleſia enim eſt corpus myſticum, cujus Chriſtus eſt caput. 2. Quicunque ſervantur, ſunt de Eccleſid„& quidem non tantum voto,& potentiâ, ſed actu ipſo. Atqui quidam Catechumeni ſer vantur, teſte ipſo Bellarmino lib. 3.1. 3.pag. 39. Dicit ipſe: Quomo- do ſalvantur, ſi ſunt extra Eccleſiam;Auctor libri de Eccleſiaſticis dogm atibus cap.7 4aperte reſpondet, Catechumenos non ſalvari. Sed nimis hoc durum eſſe videtur, Cette Ambroſius in orationede obitu Valentinianorum diſertis verbis affirmat„Catechumenos poſſe ſalvari, de quorum numero Valentinianus erat, cum de hac vità migraret. Hæc ille. Commédant Pontificii unanimiter cano- nem hunc theologicũ: extra Eccleſiã nõ eſt ſalus. Chriſtus dicit: i- des tua te ſalvum fecit: Et qui erediderit habet vitam æternaã. Ergo. 40. Bellarminuspag. 139. Nihilominus, inquit, certum eſt, Catechumenos non eſſe in Ecclcſiã actu,& propriè, ſed tantum Im potentià, quomodo homo conceptus, ſed nondum formatus & natus, non dicitur homo, niſi in potentia. 41. Reſp. TWChn and la. 4 uunäjuh (pühn. Ke d poret 8 Nünnn KAn dum i S condinn cact„e dlldien dt od ernaclümn ura, Den Sautnld pomli llnudei, Sorrnu aeculrHi len, qag aslai teinn * lunc e munn enoncocl er urcläm. Carachan Ael ſatan arechum Katelss Wn meſt, utſ. o nosinitt. ppe quia.-losquine tate lunt. ellemtm etò Chif a. imemdaunt cum, cijuiihs cten eEccleſſ= qudemmnr „Acqui E.& m(ucdim .p.n K. Dictiye lam; 4 lba cekat ondet,(E uumenosdon. ur, C. V verbi †Amt(ücrs 8 10 Va mdserd adant IuMn clt — ʃ 1„ lettä er us.CRrlio ſtamæll. 1 arn „ edldel „„ . Nähile rS,Inl, X 2 rhſumen 1unennlt DisSrurArro XI 243 41. Reſp. Perinde, hoc eſt, ac ſi dixeris, ſervatos nonnul- los eſſe,& non interiiſſe qui non actn fuerunt in arca, ſed tantum voto. Imò contra, ticut nemo in diluvio ſervabatur, niſi actu eſſet in atca Noæ; ita nemo actu ſalvarur, niſi ſit in Eccleſia. Auguſtinus quaff: 6. ad Oroſium ſcribit: Sicut iu arca Noænemo, niſi qui in ea erat, à diluvio liberabatur: Ita nullus, niſi Eccleſie membrum fue- rit ſalvabitur. Ne dixeris cum Bellarmino, ſimilitudines non con- venire inomnibus: Nam in Arriculo, ſeu in tertio, in quo eſt col⸗ locatio, conveniant oporter. 4². 3. Eccleſia eſt cœtus hominum è mundo evocatorum &c. Quotquot igitur ex impiorumcœtu evocantur, illi aliquò vo- cantur, Atqui Carechumeni ex impiorum hominum Cœtu evo- cantur. Ergo aliquò vocantur. Quò autem vocabuntur niſi in Ec- cleſiam? Ergo non potentiaà; ſed actu ſunt in Eccleſiâ: Et per conſe- quens Eccleſiæ membra. b 43. 4. Filius Dei eſt filius Eccleſiæ. Atqui Catechmeni fideles ſunt filii Dei: Ergo etiam ſunt filii Eccleſiæ, atque ſic Eccle- ſie membra. Majoris veritas patet ex Gal. 4.v. 26. Illa quæ ſurſum eſt Jeruſalem, eſt mater omnium noſtrum. In ſpirituali igitur regene- ratione, Deum agnoſcimus Patrem, Eccleſiam matrem. Hinc eſt verſiculus: Non Pater in Cœlis, cui non Eccleſia mater. Minor le- gitur Joh. I. v. 12. Quotquot receperunt eum, dedit eis, ut liceret filios Dei fieri, videlicet his, qui credidiſſent in nomine ipſius Gal. 3,y. z6. Omnes filii Dei eſtis, per fidem in Chriſto Jeſu. 44- 5. Cuicunque peccata remittuntur,& qui Spiritu S. donantur, illi ſunt in Eccleſiã. Atqui Catechumenis fidelibus pec- cata remittuntur,& iidem Spiritu S. donantur. Ergo. V 45. 6. Arguit idem exemplum latronis in cruce conver- ſi, Luc. 23. v. 43. 7. Auguſtinus lib. 4. de Bap. contra Donatiſtas cap. 21. Non dubito Catechumenum catholicum, inquit, divinà caritate flagrantem hæretico baptizato anteponere.. 46. Aſſerrio tertia: Haretici, Schiſinatici,& excommunicati, ſenſu pontificio ſic dicti, eſſe poſſunt in Eccleſiã. 47. Nam Pontificiis ſunt hæretici, qui ſpretis traditionibus & idolomaniis Pontificiis, S criprurã lucem in loco cali ginoſo lu- cẽtem ſequuntur, Schiſinatici, qui nolunt ſubeſſe Pontif. Rom. At Kk 2 veri 244 DI PAPISM O veri hærerici ſant, qui dogmata contra fundamentum fidei pug. nantia pertinaciter defendunt: Hic igitur ſi manifeſtus fuerit ab Eccleſià eſt ſeparandus. Quos verò nominant hæreticos Pontiſi- ciiʒeos viva eſſe poſſe Eccleſiæ membra non dubitamus. 1. Oppo- nunt enim ſeſe iis, quibus Deus fruſtra colitur. 2. Dominatus bo- tificius non eſt Apoſtolicus, ſed apoſtaticus,& tyrannicus, utalibi evicimus. Schiſmatici igitur non ſunt, qui huic ad hæreſin cogenti ſubeſſe nolunt. z. Excommunicatio alia eſt juſta, alia injuſta: Qui juſtè excommunicantur, ab Eccleſiâ ſeparantur,& Satanæ traduntur, I. Cor.. Qui injuſtè excommunicantur, nihil prorſusa- mittunt Luc. 6.v 22. Beati eritis, cum vos oderint homines,& cum ſeparaverint vOS,& exprobraverint„& ejecerint nomen veſtrum, tanquam malum, propter Filium hominis. Cauſa 24. quæſt. 3.9.4. Iur. Canon. Si quis non recto judicio eorum, qui præſunt Eccleſiæ depellatur,& foras mittatur, ſi ipſe non ante exit, hoc eſt, ſi non ita egit, ut mereretur exire, nihil læditur in eo quod non recto iudico ab hominibus videtur expulſuss. Et ita fit, ut interdumille, quifo- ras mittitur, intus ſit; Et ille foris, qui intus retineri videtur. Cauſ⸗ 11. quæft. 3.6. 60. Ipſe ligandi atque ſolvendi poteſtate ſe privar, qui hanc pro ſuis voluntatibus,& non pro ſubje ctorum moribuser ercet. 48. Quxſtio tertia: An Zccleſia certo quodam modo ſit,& dila- tur inviſibilis? 49. Reſpondet Bellarminus lib. 3. de Eccl. milit. cap. 12. Quòd vèra, inquiens, Eccleſia ſit viſibilis, probatur ex ſcripturis omnibus ubicunque invenitur nomen Eccleſæ: Nam ſemper nomine Ec- cleſiæ viſibilis congregatio ſignificatur. idem ſentit Stapletonu Tom. I. lib..cap. 33. 14.15.Coſterus. cap. z. pag.IrI. Voluir Chriſtus, in quit, non modò viſibilem eſſè Eccleſiam ſuam, ſed valdè conſpi- cuam, ut innoteſceret gratia Dei, quæ in hac ſanctâ congregatio- ne& non alibi aſſervatur, atque confertur: Unde etiam civitati, quæ in monte poſita eſt,& candelæ ſupra candelabrum ſimilem fecit. 50. Proteſtantes verò credunt, docent,& profitentur, Eccleſiam ele numero unam, eamgq. reſpectu vocatorum Cœætus,& publici M iniſterü eſle viſibilemʒ Sed ſub illo vocatorum cætu contineri cætum ad vitam æternam 4 4 ed 3 es domaa m,& s. 4 4 1 2mnam 11 1 4 don rsa 4 ucd cord e ixeunh Pienon 12 Jocet Errine er nontechn Erinhd derunik, 3, quiint a neuiicen gelolyen X etrelm don proſ ccommn „e deſis n e‿ m mahe 1 1u l.; ☛ niltha S,prod Ar ſciptlrbe cleæ empernon fficatut& m fmr d .1721 1a /obuiChn ccleia ,DrKdalbe qur 8 fncKäcong contet r Indeetund- lr(ut! ndelbunt Aauus= 9f ann mCa ul 6 rrand crru Er ledicgnhe 3 * DesrurAro XI. 245 æternam predeſtinatorum, cujus reſpectuEccleſia dicatur inviſibi- lis. Quxſtio igitur eſt: An Eccleſia certo quodam modo ac reſpectu ſit& verè dicatur inviſibilis, ſcilicet non Deo, ſed hominibus propter idem,& ele- ctionem, quc per ſe bumanis oculis perſpici nequeunt? Velut cum Stapleto- no loquamur. An Ecceſia dicatur inviſibilis propter eos, qui principaliter ad eam pertinent hoc eſt propter electos,& verè credentes: Si. Affirmativam quæſtionis hujus partem ſequentibus confirmamus fundamentis, 1. 4 primarioEccleſiamembro: Nam principalis Eccleſiæ pars, ur ſunt Electi,& verè credentes ſunt in- viſibiles, Ergo Eccleſia, quæ eſt congregatio Sanctorum, certore- ſpectu dicitur inviſibilis. Antecedenrtis veriras patet ex propriiſſi- mãà,& verè credentium nota, quæ eſt fidei conſtantia,& ſinceritas: Hæc quoniam in corde later, ideò dnullo homine poteſt perſpici: Solius enim Dei eſt corda ſorutari, I.Reg. 8. v.3z9. 52. 2. Ex Articulo ſymbol Apoſtolici, credo Eculeſiam: Quic- quid credimus, illud inviſibile eſſe profitemur. Arqui Eccleſiam credimus. Ergo eam in viſibilem eſſe dicto jamante ſenſu, profite mur. Major eſt ipſius ſcripturæ, Heb. 11. y. 1. Fides eſt argumentum earum rerum, quæ non videntur. Per fidem ambulamus,& non per aſpectum, Heb. I1I.v. 7. Beati ‚quinon viderunt,& crediderunt, Joh. 20.y. 29‧. Auguſtinus. Tract. 10. in Joh. Hoceſt, fides, credere quod non vides. Gregorius Homil. 26. in Eang. Quæ apparent, jam nõ fidem habent, ſed cognitionem. Et Homil.3 2 Erang. Quod videri poteſt, melius dicitur ſciri, quam credi. 53. In eludendo argumento hootorquedſeſe Bellarminus, Primò dicit lib. 3.de Eœcl. ap. 15. pag. 91. In Symbolonon ponitur tancum, credo Eccleſiam, ſed credo ſanctam Eœcleſiam. Eccleſia verò videtur, ſed ſfanctitas Eccleſiæ eſt inviſibilis. 14. Reſp. 1. quæſtio quod ſit, naturâ eſt prior quæſtio- ne, quale quid ſit: Si igitur Pontificii credunt Eccleſiam ſanctam eſſe viſibilem, credant prius neceſſe eſt, Eccleſiam eſſe. 2. Etipſa Eccleſia,& Eccleſiæ ſanctitas eſt fidei Articulus. Non enim dici- mus, credo ſanctitatem Eccleſiæ, ſed credo ſanctam. Eccleſiam. Utrumque igitur credimus,& Eccleſiam,& eam eſſeſſanctam. 3. Nihil habetur in Symbolo illo de videndo, ſed tantum legitur de credendo: Non igitur eſt ſenſus Articuli hujus: Video Eceleſiam kk z Catho- ——— ——[.—-———— ——————;———— 1— 1 —————..— K — 5———*—————————— —“ — — —õ—— —— — “ — — 246 Dr PArISM Catholicam,& credo eam ſanctam, ſed credo Eccleſiam catholi- cam,& eandam ſanctam. 55. Deinde videns Bellarminus exceprionem illam ſuam ſubſiſtere non poſſe, aliam ſubſtituit pag. 191.192. Sed melius dico, inquit, in Eccleſiâ aliquid videri,& aliquid credi: Videmus emm eum cœtum hominum, qui eſt Eccleſia, ſed quod ille cœtus ſit ipſa vera Chriſti Eccleſia, non videmus, ſed credimus. Quis autem evi- denter ſcit, noſtram fidem eſſe Chtiſti? Id quidem firma, ac certiſ- ſimãâ fide credimus: Sed aliud eſt credere, aliud videre: imò ipſum credere definitur ab Apoſtolo argnmentum non apparentium. Idem habet Coſterus pag. 112². Enchir. Homines, inquiens, videmus oculis, qui ad Eccleſiam pertinent: Eos autem homines credimus, Eccleſiam eſſe ſanctam, catholicam,& Apoſtolicam. Repetiti- dem Becanus de Eccl. quæſt. i. Concl..p.24. 56. Reſp. Si Bellarminus, ut loquitur, ſentit, totus noſter eſt: Niſibilem enim dicimus Eccleſiam reſpectu materiæ, ſed invi- ſibilem reſpectu internæ formæ: Cœtum hominum, qui eſt Eccle- ſia videmus: Sed anilli homines ſint Eccleſia, illud non videmus, ſed credimus. 57. 3: Exoppoſitione manifeſti,& occulti: Quod eſt in occulto, illud non eſt manifeſtum: Et proinde verè dici poteſt in- viſibile. Atqui Eecleſia vera,& propriè ſic dicta eſt in occulto. Rom 2 verſ.28. 29. Non qui in manifeſto Judæus eſt, neq; quæ in mani- feſto in carne, eſt circumciſio: Sed qui in abſcondito Judæus eſt: Et circumciſio cordis. Ergo. Quare, hortatur Apoſtolus Pettus.- Ep. 3.v. 4. Chriſtianas mulieres, ut operam dent, ut ornatus ipſarum ſit occultus homo cordis, Hoc ipſo igitur docet honorem hunc el⸗ ſe interiorem externo aſpectui non expoſitum. S8. 4. Ab inviſihilitate domus ſpirritualis: Domus ſpiritualis quatenus talis, eſt inviſibilis. Atqui Eccleſia propriè ſic dicta eſt domus ſpiritualis, 1. Pet. 2.y.. Et ipſi tanquam Iapides vivi ædifice mini, domus ſa iritualis, Sacerdotium. Ergo eſt inviſibilis: Nam quæ exquiſitè loquendo ſunt Spiritus objectum, ſunt fidei,& non oculorum,& obid non videntur, ſed creduntur. August. Epiſt. 7. Congregantur fideles, inquit inunum S piritum,& in unum cor- Pus, cujus caput eſt Chriſtus. Talis congregatio eſt ædiſicatio tem- pli Da uxxarn n uem nit t:Eosautt 4 rnesotin dun, KAg dam. Rer. 4 4 1 Kl. d.14. u. Homim »„erloquig t prnn. eumteip s nere, ſi Crumd M nauiih lntbcclel. Anon it mifeſti,& 3i:Qolt 2:Etproi tteciap prie ſic d inocclb) Judeus 2 q qpebn dqu in&†.dio jucm e, horcd W doftolusben 5 1 peram dh ². ofmatuhe gitur d remotemm expoli ☛ ſouru es'omus fün u 1 Bccle V dOpri lelt dtanqu! cices ii dum. B innibibt usobſg e lunt füe ddded uere.Kgut 4 um S9f ☛„&mun mint DisrurArre Xl. 247 pli Dei, talem congregationem non generatio carnalis, ſed rege⸗ neratio ſpiritualis facit.. 59. KRegerit Bellarminus pag. 191. Duobus modis dici aliquid ſpirituale. Uno modo ſecundum ſubſtantiam, quomodo Eph. 6. dicuntur ſpiritualia ne quitiæ in Cœleſtibus. Altero modo, ſecun- dum ordinationem ads piritum, quia ordinatur aliquid ad Spiritũ vel Spititus in eo dominantur. Quomodo 1. Cor. z. dicitur homo ſpirirualis,& 1. Cor.„.Corpus ſpitituale,& 1. Pet. 2. vocantur hoſtiæ fpirituales omnia bona opera. B. Petrus ergò cùm dicit, Eccleſiam elle domum ſpiritualem, in telligit hoc ſecundo modo: Vult enim, Eccleſiam non eſſe domum ex lignis,& lapidibus ſed ex homini- bus Deo conſecratis ædificatam. 60. Reſp. 1. homines licet vifibilia habeantcorpora,& ſint corporei, tamen non quatenus ſunt tales ad Eccleſiam pertinent ſed quatenus aſpectu judicari nequeunt. Solàâ enim S piritus rege- ratione,& renovatione fiunt homines domus ſpiritualis. At ope- ratio Spiritus eſtinterior, i. Cor. 2.y. 1I. Quis hominum ſcit, quæ ſint hominis, niſi S piritus hominis, qui in i pſo eſtʒ Ergo quæ ſit domus illa ſpiritualis à nobis videri nequit. 2. Qui Deo offerunt ſpiritua, les hoſtias per Chriſtum, illi pertinent ad domum illam ſpiritua- lem. At qui tales reverâ ſunt illud nobis hominibus certo non ap- b paret. Ergo. F1.. 4b Eccleſia gloriâ: Vera& propria Eccleſiæ gloria,& regni Dei veritas eſt intrinſeca, Pſal.4 5.y. 4. Omnis gloria filiæ Re- gis eſt ab intus. Filia verò Regis Cœleſtis,& Sponſa Chriſti eſt Ec- cleſia, cujus ornatus interior eſt, nimirum in donis„X virtutibus Spiritus S. Ergo Eecleſia vera,& exquiſité ſic dicta hoc reſpectu eſt inviſibilis. 6. 6. Adeſcriptione Eccleſiaæ: Eccleſia propriò eſt congrega- tio ſan ctorum. Ergo ea principaliter& propriè conſtat ex ſanctis, & verè credentibus. Hi verò quinam fint, non indubitatò apparet hominibus. Ergo vera,& proprie ſic dicta Eccleſia eſt inviſibilis. 63. 7. A corporu m)ſtisi invißbilitate: Corpus myſticum eſtinvifibile. Eccleſta verò eſt Chriſti corpus myſticum. Ergo. 8. A militià ſpirituali: Eccleſia enim militans nominatur à mi- litiã, quam exercet ſpirituali. At militia hæc ſpiritualis eſt. invi- ——— ——— 4. —————. —— ————“ 2 5 —————— — 8———— 4 —— 3———————— ſſͤ 248 PH PAb 1 3 M o jnviſibilis, Eph. G.v.-a. Non eſt no bis lucka adverſus carnem& ſan- principatus; ad verſus poteſtates, adverſus us p guinem ‚ſed adverſ 1 SPebs mundi Dominos, rectorem Dominorum ſeculi hujus, adverlus ſpirituales nequitias, quæ ſunt in ſublimi. 9. 4b ovibus Chriſti: His enim deſcribitur vera Eccleſia: Hæautem audiunt vocem Paſtoris ſui eamque ſequuntur, Joh. 10.v. ⁊7. Audiunt verbum Dei,& cu- ſtodiunt illud in corde bono„& ſincero, ac fructum afferuntin. atientia, Luc. 8.v.. Oves verò has externo aſpectu nequimus di. judicare. 64. 10. Amembris Fcclefiæ ſoli Deo notis: Verà& viva Eccle ſiæ membta ſoli Deo ſunt cognita,& viſibilia. Ergo nobis homini- bus ſunt inviſibilia. Antecedens declarat exemplum Eccleſiæ l- ſtacliticæ tempore Eliæ, I. Reg.i 9. y. 8. Cum enim ipſe conquerere tur, ſe eſſe ſolum relictum interfectis reliquis omnibus veris Dei cultoribus reſpondebat ei divinum oraculum reliqui mihi ſeptem millia virorum, qui non curvaverunt genud ſua coram Baal. Cœtus igi- tur piorum in Iſraẽl ne quidem ſan ctiſſimo Prophetæ Eliæ erat vi- ſibilis, ſed ſoli Deo cordium ſcruratori. Ergo certo reſpectu cœtus ille erat inviſibilis. 65. Uberioris declarationis ergo. I. notamus occaſionẽ & finem controverſiæ hujus: Non igitut dicimus Eccleſiam in'i- 3 82. ſibilem, hoc fine, ut ſub Papatu Eccleltam veram conſervatam fu- 8 * iſſe evincamus; quia Eccleſiam veram, ſanctam,& catholicam in- 3 q viſibilem dicimus etiam hoc tempore, quo lux Evangelii in orbe 7 Chriſtiano reaccenſa clariſſimè ſplendet; neque hoc fine, quaſſ Phanrtaſtica,& Enthuſiaſtica Eccleſia ſit credenda; Sed inviſibilẽ eam nominamus, primò, ut occuramus Pontificiæ maginationi de pra- latorum ordinarià ſucceßione? Dn. Chemnitius dicit in L. de Eccl.ag. 207. Pontificii definitionem Eccleſiæ, quæ ſit a un ſit diſcedendum, cxſtruxerunt ex tali ſimilitudine: Sicut Reſpub. Veneta, regnum Gallicum, Imperium Germanicum ‚ certo ordine gubernatorum,& ſubditorum certis legibus,& moribus conſtat: Ira apud Prælatos, qui ſunt in ordinaria ſucceſſione: Eccleſiam Chriſti ſic eſſe quaſi alligatam, ut quodcun que illi ſtatuant, ac ſentiant, neceſſariò ſit omnibus recipiendum, nec ullo prætextu ab illis diſcedendum,&c. Huic imaginationi oppoſitum ſuit, Ec- cleſiam — — 6d —₰ A ₰ 6 ℳ△ 8⅜ 2 — 5A — — e.i Aamefe Aeee— Deneno 2 negüm bh De, Kriran. Tvi 4& Alol S adoan deca n m ka r.IR.Cum aneeconahe ecis reod e ibu ſa onꝛcul D u mi u' ernud ud e ual(ou * p achumo Towllan ruon EIg EM telpecke ass ergo. umGocci — Ln mn wirut d En Eccetun 1um onenar ram, unq rfcnohm uangcüe 3„ 1. “) n auuatens A 49 Ahn 1e Frlan. 8 6 l LL 34. 1 1* I 1., VA 1 Kadl- inr 19 aur het 1 1 1 rualum wSiche dume 1 1 um cedol- — dorbisch rl egi* end 4 lina„ Alonén Pe uod eil darus t Ood 6 d rdec dloe eCp 1 3 [e volttun 7 cleſiam non eſſe talem cœtum viſibilem Sed potius gregem tali- en let; H hociii, 6 1 DisrurArlo XlI. 249 umevium, quæ è manibus ejus in æternum erui nequeunt, Jo- han. 10. v.14.28. Secundo ut occurramus eorum perſugoni, qui in delictis ſibi hlandiuntur,& ſomniant, ſed damnar i non Lafahe ſint membra Ec- cleſiæ viſibilis. Tertid, ut reſpondeamus gloriationiexternæ ſpeciei Eccle- ſiæ mali gnantis operibus potentia, gloria, authoritate, pecie, mul titudine ſæpe præcellentis. Ne ab externa illã ſpecie judicetur de Eccleſiã, ideò dictum eſt eam eſſe inviſibilem. Hoc eſt, inquit, Chemnitiu, quod miſer cœtus, in quo multæ ſunt infirmitates, quique non tantum perſecutionibus,& cruce premitur, ſed etiam offendiculis,& ſcandalis deformatur, ſit Eceleſia, de qua non ab ternã ſpecie, ſed ex verbo ſit ſtatuendum& juxta verbum judi- eandum. 66. 2. Diſcrimen Eccleſiæ viſibilis,& inviſibilis non eſſe contradictoriorum,& contarie oppoſitorum; ſed ſubalternorum & ſubordinatorum. Eccleſia enim inviſibilis cõtinetur ſub viſibili vocatorũ cœtu:& Eccleſia vocatorum latior eſt, quàm electorum: multi enim ſunt vocati, ſed pauci electi, Matth. 20.v.16. Extra cœ- tum igitur vocatorum non ſunt quærendi electi. 67. 3. Eccleſiam dici viſibilem propter verbi prædicatio- nem,& uſum Sacramentorum; Inviſibilem reſpe ctu Electionis, veræ fidei,& internorum donorum piritus S. quæ humanis ocu- lis perſpici nequeunt. 4. Vel viſibilem cam dici reſpectu materiæs Inviſibilem reſpectu internæ formæ: Quiigitur videnturd nobis ut homines corporei, non videntur ut homines electi. Eccleſiai gi- tur electorum dicitur inviſibilis, non quaſi pii per orbem diſperſi ratione ſuæ perſonæ non videantur; Sed reſpectu electionis,& gdei.. 68. z. Diſcrimen Eccleſiæ viſibilis,& inviſibilis à Ponti- ſiciis tum ſubverti poſſe, quando ſuſtulerunt diſcrimen Electo- rum& vocatorum. 6. Judicium aliquod fieri quidem poſſe ex effectis, ſeu bonis operibus de Eccleſi inviſibili; ſed illud tan- tum eſſe probabile,& non infallibile. Falluntur enim ſæpe pii de aliis bene ſperantes, ut Samuel de Saule. Et Paulus nomine Dæ- mæ ſalutat Eccleſiam Colloſſenſium, ſed poſted de eo ſcribit, 2. 11 Tim, ———.—:. ——— 4—— 3— ———= 4—————— ———————————————— —————————————— —— 4—=— 5——.———— 4—— ·——.„——————— 2—— — 3—*—— 2———— ——*————————— 2 — 250 DEPDAPIS' RM Tim. 4. v. 9e. Demas me dereliquit amplexus præſens ſæculum. Exemplo igitur Petri dicamus 1. Ep..v.12- Per Sylvanum fidelem fratrem, ut arbitror. 69. Quæſtio quarta: An Eccleſia poßit errare? 70. Reſp. Pontificii, ut infallibilem authoritatem traditio nibus ſuis concilient Eccleſiam, ajunt, non poſſe errare. Nomine verò Eccleſia intelligum ſolam Eccleſiam Romanam cujus decreta ſtatuunt eſſe rata,& firma habenda: Eckius in Enchir. Tit. i. pag.z.Eo- cleſia, inquit, non errat non modò, quia ſemper habet ſponſum Chriſtum, ſed etiam quia regitur magiſterio Spiritus S. ipſam nun- quam de ferentis. Canus in locis Theol. lih. 4. Cap. 4. paε.124. Eccleſiam in fide errare non poſſe, ſica fidelibus accipiendum eſt,ut quic quid Eccleſia tanquam fidei dogma tenet, verum ſit, nec quie- quam falſum quodilla credit, aut do cet eſſe credendumi Johannes Roffenſis, Epiſcopus Cantabrigienſis in Confut. Aßert. Mart. Lutheri Ant. 28. Ego certe perſuaſiſſimum habeo, Eccleſiam errare non poſſe, inijs, quæ adſubſtantiam fidei pertinent. Bellar minus lib. z.de candll. 6.2. Eceleſia non poteſt errare, neque incredendo, neque in docen, do. Lib. 3.de Eccleſ. cap. 14. Noſtra, inquit, fententia eſt, Eccleſiamab- ſolutè non poſſe errare, nec in rebus abſolutè neceſſatiis, necin aliis, quæ credenda, vel facienda nobis proponit, ſive habeantur expreſſò in Scriꝑtura, ſive non. Lib. 4. de Pontif. Rom. can. 4. Romana particularis. Eccleſia non poteſt errare in fide. Lih. 3. de Ecdl. cap.Io. Romana Eccleſia particularis non poteſt deſtitui veraà fide Coſteru in Enchir. cap. z. de Eccl.pag. 71.72.In Eccleſiã ſolà vera eſt notitia Dei, divinarumque rerum nullo permiſta errore intelligentia, atque nà conſtans Chriſti Spiritu dire ctore, ut error in fide apudillam lo⸗- cum habere nequeat. Piſtorius in Hodeg. cap. de Eccl. Romana Eccleſia nunquam ne minimum quidem errare potuit, alids totam Eccle- fiam errare oportuit. 71. Contra ex ſcripturà docent proteſtanteg. Licet Eccleſtauni- verſalis actu nunquam ſimulerret: Attamen eam abſoluté& in ſe ſpectata non ita regi à Sp. S. ut nunquam in illis qnæ ad jidem ſpectant, erraue poßit. 7²½. Propoſitionis igitur hujus: Eccleſia poteſt errare,& ſub- jectum& p ædicatum eſt bene conſiderandum. ſuhjectuu eſt Elke ſia, quæ eſt univerſalis, vel particularis. Univerſalas Eccleſia Pon- iificiis eſt cœtus hominum Chtiſti nomen profitentium, hoceſt, maldid an d eemſ cdeian n an cäat dcaid ahr nn 0⁴o, qd er diet nmgi uün a SAnt adeldus† i dun chn logna te e um m unncocer Sdenäun dn Cunft Mant la dbeo, EIg Mremrm derinent Ae mmulhu eqneinct lonecguen anqun, Aracttkas Trebus à 1necctm. dinobis nt, lelu 16. 4.16 1 um. terrate 1 à lüsKäl on potc 8 Auivenftt „Ecclel wenednuä niſta ci ² tlligennin re, ut Kitde nail oder.d*.Roman3 4 11 — jert Vll — r/ tes Luettle entpt] (afuts C'MU eU 1 teramet I N 49 5 eStann 1 4 4 4 —. 42 „A dot erlan uſl Kapercle 71 ann(uhlechhh aid t An. ſttheine conlid 1— 5 urs LA erlalskals l?„„ 1 nol E rontencu. u nol Eccleſia univerſalis eſt viſibilis ille cœtus conſideratus ratione u- ſus Sacramentorum& prædicationis verbi: Hoc ſenſu Eœcleſia ca- tholica Pontificiis eſt Eccleſia Romana. Orthodoxis Theologis Eccleſia univerſalis eſt in primis univerſalis cœtus verè credentiũ ubivis locorum degentium: Priori ſenſu Eccleſia ſæpe erravit,& er- rat; Sed poſteriori ſenſu cœtusille totus actu ſimul nun quam errat in fundamento, licet unus ſæpe poſt alium, ſednon finaliter. Actu verò totus ille cœtus nunquam ſimul erat, non quaſi fidelium hæc ſir natura, quodin hacvitâ ab omni errore ſint immunes; ſed ob promiſſiones ipſi factas. Nam 1. Portæ inferorum non valebunt adverſus Eccleſiam, Matt. 16. v. 18. 2. Chriſtus promittit, ſe affutu rum Eecleſiæ ſuæ usque ad conſummationem ſeculi, Matt. 28. v. 20 Apoſtolus mortem Domini annunciare jubet donecad judicium veniat, I. Cor. 1I.v. 26, 3. Chriſtus eſt caput Eccleſiæ,& ſponſus. At caput non eſt ſine membris,& ſponſus non ſine ſponſa. 4. Credi- mus igitur Eccleſiam catholicam. 7 3 Particularis Eccleſia non tantum ſæpeerat, ſed aliqua ſæpe deficit, teſte ipſa experientià. 74. Pradicatum eſt errare: Error verò eſt doctrinæ vel mo- rum: In moribus Ecclelia univerſalis poteſt quidem errare, ſed non tota ſimul in doctrinàâ. 75. Quare errant Pomtificii ſtaruentes Eccleſiã univerſalé ſeu catholicam, non poſſe errare in explicatione& applicatione. Inexplicatione, quia nomine Eccleſiæ univerſalis intelligunt Eccle- ſiam viſibilem Chriſti nomen ore profitentem,& quidem Eccle- ſiam Romanam, ſeu pontificiam. Salvatot dicit, Matt. 7,v. 23. Multi dicent mihi in die illo, Domine Dñe, nonne per nomen tuum pro- phetavimus,& per nomentuũ Dæmonia ejecimus,& c. Ac tũ con- fitebor illis, nunquã novi vos. Deindeonrtificii promiſfſiones has abſolutè intelligunt; Scriptura conditionaliter ut vel colligitur ex adjectà particulà conditionali, Joh. 8.y. 31. Si vos manſeritis in ſer- mone meo verè diſcipuli mei eſtis. Joh. 15.v. 6. 8i quis in me nõ mã- 3 ſerit eje ctus eſt foras Heb. 6. v. 3.14. Domus Dei ſum mus ſi fiduciã& gloriã ſpei usq; ad finẽ firmã retineam ꝰ.1. Jo. 2.18. 24. Si permaäſerit in vobis, ꝙ ab initio audiviſtis,& vos in Filio& Patre pmanebitis Cetus igit Electorũ põt errare, licet neq; actu ſimub neq; finaliter LI 2 h. e, Eccle- Dusrurarro XI. 251 —— ꝗH ⁴a-õãůÿůõõ·————— — ᷣ———% aa ——————————— Q.-—ꝛ———j ää —— 5—— 3————————————— ———. 8 A ö“ 4. 3.— 8. 252 PDIPAISM Eccleſie particulares omnes ſigillatim poſſunt errare, licet univet. ſalis actu ſimul non erret. In applicatione errant, quia promifſe- nes illas applicant ad certum locum,& fucceſſionem; At Scriptu- ra applicat iis, qui verè credunt. 75. Hiis ſic poſitis Eccleſiam viſibilem errarepoſſe ex parte o. ttendimus in Diſputationibus de conciliis,& de Pontifice Roma- no. Quare hoc loco erimusbreviores. 76. 1. Si Eccleſia ſimpliciter,& abſolutè errare non poteſt, nec errat, fruſtrà Prophetæ, Chriſtus, Apoſtoli& reliqui miniſtti cam monent, ut ab errore ſibi caveat. Mart. 7.v. 15. c. 24.v. 23. 24. Allo. 10.y. 28. 29.30.31.2. Cor. II. y. z. Gal. 3. v. I. Rom. z1. v. z0. 21. T. Joh. 4..J. A4poc. ⁊ꝛ v.. At conſequens impium& abſurdum eſt: Fruſtraneæ e- nim non ſunt adhortationes Spiritus S. communiter dicitur: Deu & natura nihil faciunt fruſtra. Ergo,&c. 77. 2. Qui ex patte cognoſcunt, illi errare poſſunt. Atqui eccleſia militans ex parte cognoſcit, I. Cor. 13.v. 9. Cognoſcimushic exꝓarte. Pſal. 9. Delicta quis intelligit. Heb..y. 2. Chriſtus igne- rantibus,& errantibus nobis ſuccurrit. Rom. 3. verſ. 4. omnis home mendax. Humanumigitur eſterrare. Ergo. 73. 3. Eccleſ. 7. v. 1. Non eſthomo juſtus im terra, quifaciat bonum,& non peccet. Jac. 3.v. ⁊2. In multis labimur omnes. Pro- ptered Matt. 6. Precari jubemur, ne Deus in tentationem nos indu- cat. Cum igitur Eccleſia poſſit peccare, poteſt eadem etiam errare Nam peccare, quod eſt vitium voluntatis, non eſt minus quam er- rare, quod eſt mente,& intelle ctu hallucinari. Et ex eodem fonte nimirum ex corruptâ naturãâ, promanant peccatum& error. Cum igitur voluntas non ſit, ita confirmatus in bono ut omnis peccui fit expers, nec intellectus ita eſt colluſtratus lumine divini verbi ut ab omni errore ſit immunis. 79: 4. Quod Chriſtus& Spiritus S. per Apoſtolos præ- dixerunt, illud eſt poſſibile. Arqui prædixerunt, futurum, ut Eccle ſia in errorem labatur, Matt. 24. v. 24. Act. 20.p.30.1. Tim. 4.y. 1.-Pe. 2.y. I. z. Ergo. S80. J3. em declaramus exemplis Nam Adamus,& Eva gra- ver ſunt lapſi& errarunt Gen.3 y. 6. Atqui Adamus& Eva fueruns vera Eccleſia. Ergo vera Eccleſia actu aliquando erravit. Si V Ecclena 451. wonn Kdit a K Rute . Polcan ä uepolin l,Cn r. Cogadi teligt 1.r(huk at k2 E ſem. ruc. E etthom ta itema 1. In mal d eimmrann dc Deusi eoneman. ccare ⁸ eudemtuns duntar S fminum tu hallut u ktextocen manant a etum Kemn matus 1*out oni 4434 1. min 10 colluſta du müne a. Srin E per he — B 1 u prr fütan 5 3 O.I.M N 24.46. 2 Eccleſia ante lapſum potuit errate, mnlto magis poſt lapſum erra- re poteſt:lllud enim, quod eſt impurum, magis pronum eſtad er- nndum, quam illud, quod eſt purum,& incontaminatum. 81. excipit Bellarminus p. 194. d upliciter, 1. Si primos pa- rentes peccaſſe, eſt Eccleſiam defeciſſe, tunc non ſolum viſibilis, fed etiam inviſibilis Eccleſia defecit 2. Tunc non fuit Eccleſia: Nec enim duo homines ſunt Eccleſia, ſed tantum fuit initium Ec- cleſiæ. Addo, quod ca put Eccleſiæ non poſſit quidem errare do- cendo falſam doctrinam, ſed errare poteſt malè vivendo. 82. KRKeſp. 1. Deficere aliud eſt temporale,& aliud fi- nale: Defecerunt primi parentes temporaliter,& non finaliter: Quo modo Eccleſia etiam inviſibilis deficere poteſt, z. Æſtima- tur Eccleſia non ex multitudine, ledex fine, UInde ipſe dicit Chri- ſtus, Matt. 18. v. 20. Ubi ſunt duo veltres congregati. Et unius do- mus familia nominatur Eccleſia Chriſtiana Rom. 16 y.. 1. Cor. 16. y. 19. Col. 4.v. 14. Eph. ad phi. v. z. 3z. Quicunque errare poteſt malè vi- vendo, is errare omninò etiam poteſt falſam doctrinam docende quia eadem eſt crroris cauſa, idem fons, nem pe depravatum cor humanum. b 83. 6. Idem innumerabilibus ferèe probamus exemplis de Eccleſia poſt lapſum: Nam Eccleſiam Patriarcharum ante dilu- vium erraſſe docetur, Gen. 6.& 7. Poſt diluvium Eccleſia itidem aliquories erravit, ut Exo.32.y. i. Jud. 2.v. no.I. Reg. 14 y. 22. C9p. 22,p, 6.24. 2. Reg. 16 JY. 11. Cãp. ⁊ ½.y. 8. z. Par. II. 2v. 28. EGai. 42.v. 19. ELech. 16. y. 5I. Dan. 9. v. 1II. 84. Dicis, falſos illos fuiſſe Pro hetas. Reſp. Videri omninò vo- luerunt Prophetæ Domini: Reſp. 1. Reg. 22. v. 5.6. Joſaphat dicit, re- quire obſecro hodie verbum Jehovæ. Thnc congregavit Rex Eraẽl quatringentos illos Prophetas. 85. Inquis, non in omni tribu erraſſe Prophetas, cum in tribu Juda ab errore fuerint immunes. Reſp. 1I. LIrias ad mandatum Regis Ju- dæ Achaz extrunt altare idololatricum ad exem plar,&c ſimilitudi- nem ejus, quod Rex Damaſci viderat, z. Reg. 16.v.II. 1. Rex Ach- 3 0z clauſit januas templi Dei,& fecit altaria in univerſa lis angulis Jeruſalem, z. Par. 28. p. 24. 86. Pergis, a. Synagogà ad Eccleſid inquiens argumeutari nõ liger. Ll z 87. Reſp. DisrurArlto XI. 2 —————ÿÿ —mam 254 DI PDAPISM O 86. Reſp.i. Præeuntem habemus Apoftolum Rom. II. v.z.4. 5. 2. Eccleſia V.& N. Teſtamenri communes habet promiſſiones, & Dei præſentiam; Imò Synagoga commendatur præ Eccleſid in Scripturis, excellentiores habuit promifſiones,& cum Deoarcti- us fuit conjuncta. 3. Facilius eſt excindi oleaſtros præter naturam inſitos, quàm nativos ramos, Ron.11. 87. Denique Eccleſias N. Teſtamenti errare potuiſſe,&- liquando erraſſe, ut Corinthiorum, Romanorum, Galatarum, E- pheſiorum,&c. patet ex Epiſtolis his Eccleſiis inſcriptis. 88. Quæſtio quinta: An Eccleſia poßit deficere: 89. Reſp. Gloriantur pontificii vi divinæ pro miſſionis,& beneficio continuæ Epiſcoporum ſucce ſſionis nunquam defeciſ ſe, nec poſſe deficere unquam Eccleſiam Romanam. Unde Bellar- min. lib. 4. de pontif. Rom. c. 4. Non ſolum, inquit, pontifex Romanus non poteſt errare, ſed neque Romana particularis Eccleſia. Etlibr. 3. de Eccleſ. cap. 13. Probare, inquit, volumus, Eccleſiam viſibilem non poſſe deficere. 90. Proteſtantes verò videntes ſtudiose A pontificiis invol. vi ſtatum controverſiæ, hunc ante omnia evolvendum eſſe doctt. Repetunt igitur diſtinctionem inter Eccleſiam univerſalé,& par- ticularem: Illa licet aliquando obſcuretur,& inſtar lunæ Eccliphin patiarur, nunquam tamen deficit,& excinditur: Semper n. Deus aliquam in mundo ſervatEccleſiolam, quæ genua coram Baalnon flectic, I. Reg. 19.v. 16. Parriculares Eccleſiæ non tantum temporali- ter, ſed etiam finaliter poſſunt deficere. 91. Quare duo docent, I. Ecclefiam univerſalem viſibilem ita poſſe deficere, ut retento ſplendore interno, amittat ſplendo- rem extetnum, kicem, gloriam, lateat oculos hominum, in late- bras ſe abdat,& in paucis hominibus conſiſtat, h. e. licet ſit ſuper- ſtes, deficere tamen poteſt reſpectu externi ſplendoris, qui conſi ſtit in hominum frequenti, à perſecutionibus tranquillitate,& Miniſterio verbi incorrupto. 92. 2. Particularem hanc, vel illam Eccleſiam interire poſſe, h.e. quo in loco Deus ſibi per prædicationem verbi,&§ acramétorum uſum hodie Eccleſiam colligit, ex eo per perſecutiones,&chæreles expelli, adeoc totaliter deflcere poreſt, cum nulli artieulan 3 clellæ malttt ondd ur* „ Dd ccleiam I r nle dmamn parri rikecki nt, roland A Emml — N S anrit 4 8 dentes ſtud Anrntle z † teomniae Idumdl . eale inter Ecclel m veetliie t. Kexcint tt. Kpen Jolam, oud ⁵⁴ counh Eccleiæ Te tonten Fccleſta rtfient endotenm er mnüraß lareatod onln- ubuscon Mle. lcet 2 erlecuto KLanq DISruTATIO NI. 255 eleſiæ perpetuæ diuturnitatis ſit facta promiſſio, idque colligitur ex multis Eccleſiis, quæ ab Apoſtolis fuerant plantatæ,& poſtea interierunt. 93. Confirmamus ſententiam hanc ‧. ab exemylo Eocleſiæ Iſra- eliticæ tempore Aaronis. Nam Aaron lummus pontifex propoſuit vi- tulum adorandum,& totus populus clamavit: Hi ſunt Diitui Iira- El, Exo. 32.y. 4. Totus populus Iſtaëliticus, in quo ſolo ſincerus,& purus Dei cultus publicèvigebat, Deo defecit. Ergo quedãEccle- ſia defecit amittendo ſaltẽ externum ſplendorem, lucem&gloriã. Fuiſſe quoſdam ex Iſraëliticis, quibus idololatria illa diſplicuit, non negamus, quia 1. Cor. 10.y. 7 Dicuntur quidam iilorũ ſimula- chrorũ cultores; Sed illi non erant conſpicui, ſed occulti. 94. Exceptio Bellarmini hac est lib. 3. de Eccl. c. 16.. 19 4. Dico eo tempore neque caput, neque corpus Eccleſiæ defeciſſe: Nam caput erat ſolus Moſes, quem certum eſt non erraſſe. Aaron ſiqui- dem nondum erar Pontifex: Nam. poſtea factus eſt, ut patet Exod. 4-Non etiam corpus defecit: Nam omnes Levitæ immunes fue- runt ab eo peccato, ut— ex 32. cap. 95. Reſp.. Moſes fuit quidem gubernator.& Mediator popu- li ſed non ſummus Pontifex, quia Aaroni ex mandato divino mu- nus hocfuit aſſignatum; Conſecravit quidem Aaronem ſed ex pe- culiari Dei mandato. Legitur in editione vulgatãâ Pſal. 99. v. 6. Mo- ſes,& Aaron in Sacerdotibus ejus. Veruèm ex fonte alii reſpõdent viros intelligi primarios, ut& z. Reg. 8.y 28. Sed cauſe nihil decedit, ſi dixerimus, antequam Sacerdòriũm Aaronis familiæ divinituùs eſſet traditum, Moſen loco Pontificis populo præfuiſſe:& poſte etiam ea, quæ in Sacerdotali munere ſunt præcipue adminiſtraſſe Unde etiam Heb. z. tanqam fidelis pontifex in totã Domo Dei,& typus Chriſti ſummi Pontificis noſtri inducitur z. Aaron vi legi- timæ vocationis eſt factus Sacerdos Heb. 5. v. 4. At aσαηκρρεεia illam vocatio Aaronis ad ſummum ſacerdot um præeſſier, Exo. 28. 3. Nullos Levitas in idololatriaw illam conſenſiſſe,& Principi hu- jus familiæ Aaroni ſubſeripſiſſe, veriſimile nõ eſt 4. Quod ipſi Exo. 32.y. 26. ad Moſen congtegantur, id arguit, pœnitentiã eos egiſſe. 96. 2. Ab Eccleſia Judæorum tempore Elia, I. Reg. 19. v. 10. 14.Il- la n. in tantas redacta eſt anguſtias, ut præter unũ nullus Deũ verũ colere ——. 3— 1——— ———————————— 3— 4———————— 8 3— 4 — 4— mõõ⅓¼———— 8——yſſſ—* 8—.— ſ“ 8 15 ——ꝛ——— 256 D E PArTSM G colere videretur. Ergo defecit extern um emittende ſplendorem, lucem,& gloriam. 67. Quod obiccit Bellarminus, præter Eliam multos ſu- vermanſiſſe alios fideles, id extra controverſiam eſt. Omnium ve- rò oculis oos expoſitos fuiſſe negatur, cum ne quidem Prophetæ Eliæ illi fuerint cogniti. Inde non ad aliam fugiebat Eccleſiam, ſed in deſertum, 98. 3. Exfacto Achaæ, 2. Chronic. 28.* 4. Rex impius Ach- az occlufit fores domus Domini,& ita publicum religionis exer- citium impedivit, ut nemini endrpub ios religionem profiteri. Quare tunc Eccleſia externum amilſit ſplendorem. am pis emimili emmibus, qua ad externam requiruntur cultum,& d publicum religioni exercitium amittitur Eccleſiæ ſplendor. Atqu illa omnia amittebantur in Eccleſià Judaicà tempore Achaæz. Ergo. 99. 4. Ex teſtmonio Jer. 2.v. 26. Confuſi ſunt domus lſiadt ipſi& Reges eorum,& Principes eorum& Sacerdotes,& Prophe- tæ eorum dicentes ligno„‚Pater meus es tu: Hinc inferimus: Sike- ges, Principes, Sacerdotes,& Prophetæ defecerunt, Eccleſia deferit, ſaltem quoad externum ſplendorem& publicum miniſterium. At verum yriu. Ergs. 100. z. A temporibus illis, quibus viſibiliter in his terris verſatu eſt Chriſtus: Nam tempore illo Eccleſis erat in paucis& obſcuris hominibus, contra Pontifices, Scribæ, Phariſæi, Principes Sacer- dotum,& Seniores eximium præ ſe ſplendorem ferebant. Defecit igitim aliquando Eccleſia amittendo externum ſplendotem. 101. 6. A ſimili: Nam Matt. 13. v. 44. Comparatur Eceleſu theſauro in agro abſcondito, reti, quod, quando in aquis eſtinos videtur, itidem precioſæ margaritæ. Facies igitur Eccleſiæ non ſem per eſt una& eadem. Unde etiam rectè cum Lunà confertur. Atq; hic etiam non incommodè duplex Chriſti ſtatus exinanitionis,& exaltationis refertur. b 102. 7. 4 perſecutionibus,& hæreſibus: Si enim Eceleſact ſempet ſplendida,& glorioſa, immunis& libera erit à perſecutio nibus& hæreſibus: Siquidem hæ ſæpe eam ita offuſcant, utubiſſ ignoretur. At non hoc. Ergo. FINIS DISPyT. XI. Fem w don 3 uus AA kcc Cn. 4p unu ns(AMhm acrped den m mfcs Bais er alhn, 1 aum, h 7. anii 2 a6.(ot TNindom reorun K Soesäh neus es tut xa feind) muiffend I Ausn. 1. Awn quiu An 1hutnin ccleſa es Eniucu cride, Pi knch eſelolend*w etedan! adoer en En lender 4Ff..7. 4 2 pemi⸗ q wod. om aus r. Pactel En Eccbien arctech caam ex Chiif sexinui D E PAPISM PDISPVTArTIO xII. Et quidem in ſpecie ECCLESAI AUTHORITARTE reſpectiva&s Eccleſi ⁊ notär In quæ Chriſto Duce& auſpice Chriſto S3 PRESIBTO 0 JOHANNIS GISENII. 6 8. THEOLO GIEÆ DOCTORIS, ETORDINARIIININCLV. ta Academia Giſſenà Pro-. feſſoris, RESPONDEBIT M. WMENEMARIIS ELBERUS, HATTIN. genſis Marca- Neſtphalus. In Auditorio Theologico ad diem 28. Januar. horis ante- meridianis& pomeridianis.* 8 GIZISS CArrORAM, ExX officina libraria Caſparis Chemlini. clo 10 cXVIII. — n:— ———y— — DISPUTATIO DUODECIMA DE ECCLERAE ADT HORTT ATE res pectiva 85 Eccleſiæ notu. THESISI. 3 RæFERuNT Dontificii Eccleſiam ſeripturæ. Cum igitur inter alia præcedente Diſputatione de authorirtate Eccleſiæ egerimus abſolutAâ, per- Sgimus conſiderare authoritatem ejus reſpecti- vam, notaſque Eccleſiæ veras,& falſas. 2. Queſtio prima: Num Eccleſia ſit Scri- pturãâ notior? 3. Reſp. Tantum oportet, Eccleſiæ aſſignemus, quantum eiconvenit: Quemadmodum enim Cæſari ſunt danda, quæ ſunt Cæſaris: ita Eccleſiæ, quæ ſunt Eccleſiæ. Inſigni igitur Eccleſiam authoritate eſſe præditam, plurima docent Scriptura teſtimonia. At ut nonnulli Politici eam nimium extenuant, ita Pontificii eam in primis in relatione ad Scripturam, nimium elevant. 4. Inde variis modis Scripturam ſacram, neſcio cujus inſimu- lant: Andradius Hiſpanus, Scripturas indigitabat naſum flexibiem: Melchior canus, judicem mortuum, Latomus, obſcuram& ambi- guam: Florobellus, mutam,& elinguem. Petrus Sotus, rem parvi, aut nullius momenti, cui cũ Sp. S. nihil ſit negotii, literam itẽ occiden- tem, non hominum cordibus, ſed membranis,& tabulis manda- tam. Caniſius, imperfe ctã, mutilam, mancam, naſum cereum. Alii, materiam litis, atramentum ſutorium, Pythagoræ principia, regu- lam plumbeam, literam mortuam. Hoſius lib.3. de authorit. ſcriptu- rar. affirmare non veretur, ſcripturas ſacras, niſi ab Eccleſià mutu- entur authoritatem aliquam haud plus valituras, quam valent fa- bulæ Æſo picæ. Mm 2. Quan- — ——— 8 5—— 3——————————— 5—— d— ————„—— 8 1——— 4 4 — K8 24.— 1 3— 4. 4 8 4 4 9— 3. 8 — 3 8 8 4 88 ä 9 3 4. 2 4— — 3“. .——.. 3“ . 6 6 7 3 I 4 4 4 1 6 3 A e 6 4 1 5 k K 8* —— 258 DE DA PIS M 0 5. Quanquam verò hodie Jeſuitarum anteſignani ejul⸗ modi horrendas voces non evomunt,& ſcripturas ſacras pluris ſa- cere videntur, ineo tamen conveniunt 1. Quod ſcripturarum authoritas dependeat ab Eccleſia. z. Quod in aſſignando vero ſcripturæ ſenſu ſit reſpiciendum ad Eccleſiæ authoritatem, ſine quã neno poſſit ſcripruram interpretari. 3. Quod major in dijudi- eandis controverſiis Eccleſiæ, quam ſcripturæ ſit authoritas. De his verò in Diſputationibus de ſcripturâ ſacrà egimus, ad quasre- mittimus. Hoc loco alia percurrimus. 6, Pontificii igirur Eccleſiam faciunt notiorem ſcripturi. Unde quæſtionem dubiam,& controverſam explicandam& de- cidendam eſſe ſtatuunt non ex ſcriptura Sed ex conſenſu Eccleſiæ. 7. Verum vanum hoc eſſe fſigmentum facilè patet. Nam 1. Scriptura tanquam cauſa proxima procreat,& efficit Eccleſi- am: Evangelium enim eſt potentia Dei ad ſalutem omni credenti, Rom. I.y. 16. Docttina, quæ fidem gignit, Rom. 10.v. 17. Evangelium, ꝑer quod fflii Dei gignimur, 1.Cor. 4.v. 15. Per quod Spiritum Sac- cipimus. Gal. z. v.2. Per quod cohæredes,& conſortes promiſſio- nis in Chriſto reddimur, Eph. 3. v. 6. Verbum per quod credimus, Jahb. 17. v. z 0Per quodſalvamur, Act. 11. v. 14. Ergo ſcriptura eſt noti- or, quàm Eccleſia: Et per conſequens de Eccleſid ſtatuendum eſt ex ſcripturâ,& non contra: Atteſtantibus enim logicis,& theolo- gis: Tum demumrem cognoſcimus, quando cauſam ejus veram cognitam habemus. Aſpiciamus ergòad petram unde exciſi,&ad foſſam ciſternæ, unde effoſſi ſumus Eſa. 51. v.. 8. 2. Illa eſtvera Eccleſiæ doctrina, quæ ſetipturis eſt conſen. nmanea juxta illud, adlegem& teſtimonium, ſi non dixerint ſecun- dum verbum hoc, non erit eis matutina lux, Eſai. 8. Et ſiquis aliud verbum evangelizaverit præterquam Apoſtoli evangelizarunt,& cõſequenter ſeripſerunt, anathema ſit Gal. I. Rom. 12.v. G. Prophetia ſit ua xa lui Auxnoyiay ris nisrus. Ergo ex ſcripturis tanquam no- tioribus de Eccleſià, ejusq; doctrina fieri debet judicium: Erpet cnſequens ſcriptura eſtnotior Ecclaſia. 9. 3. Eccleſiæ doctrina aut deſumitut ex ipſa ſcripturã ant ex humano cerebro: Si ex ipſa ſcriptura, ſequitur Eccleſiã ſcripturs eſſe notiorem; Siex humano cerebro„in theologia non admit- ditur: 1 1 1 n 1 1 gm K 9 A 10 dro.o mn rot Re etal un Deiad 4 rmuia. n gnn, Lun e be A Shm hxredes, 4 nam 14. Yerdd mwla 4A.I Tryent quens de I aud kttum ſtantidmet ricch cms, qux Suima sergoôadpg a ncetdü us Fſa 71t locttina,qt*⁴ unsehr kimonim Eachem atutinal ⁴ 1Rü luam 4d T eangeie mafrGa.*u76M „Ergoer amötne Armabeci I. jucicu gccluu. wb1a ur deſun ☛ puilem Daui ſeſ Es Pcclelil rehco, il loga m DasrurATIo XII Iyr titur: Fruſtrãenim colitur Deus mandatis hominum. Et ſeriptura non eſt propriæ explicationis 2. Per. 1v. 19.20. z1. Habemus firmio- rem ſermonem ptopheticum, cui dumattenditis, ceu lucernæ ap- parenti in obſcuro loco rectè facitis, donee diesilluceſcat„& luci- fer exoriatur in cordib. veſtris. Si illud prius neveritis, quod omnis prophetica ſcriptura non ſit privatæ interpretationis. Non enim voluntate hominis allata eſt olim prophetia, ſed à Spiritu S.impul- ſi locuti ſunt ſancti Dei homines. b 10. Denique diſtinguimus inter externa hominum cor- pora,& ipſam Eccleſiæ naturam, inter notitiam confuſam& diſ- cretam inter Eccleſiam ſimpliciter ſic dictam,& Eccleſiam veram: Quamvis forte nõ negetur notitià cõfusa nobis prius innoteſcere eſſe aliquam Eccleſià viſibilem, quam conſtete eſcripturam. Na- turæ tamen ordine,& ſecundum diſcretam notitiam prior,& noti- or eſt Scriptura, quàm Eccleſia vera: Namexrſeripturis demum de Eecleſiæ qualitate fieri poteſt,& debet judicium tanquam ex prin- cipio de ſuo principiato. 11. Quxſtio ſecunda: Anpura.& ſincera verbi diyini pradica- tio, atque legitimus,& ſincerus Sacramentorum uſus ſint veræ Bccleſiæ notaꝛ 12. Reſp. Bellarminus lib. 4.fe Focleſicup. 2:pag. 203. S1 in hac, inquit, controverſia convenitemus, reliquæ omnes componeren- tur. Sententiam verò Proteſtantium docentium ſinceram divini verbi prædicationem,& legitimum Sacramentorum uſum eſſe ve- ras Eccleſiæ notas oppugnat cap.z. 13. Quare confirmamus eam his fundamentis. 1. Quo Eccleſia gignitur,& conſervatur, illud eſt vera ejus nota. Atqui ſin- cerà verbi prædicatione,& legitimo Sacramentorum ufu Eccleſia vera gignitur,& conſervatur, Matt. 28.v. 19.1. Cor. 4.v. II. Tit. 3.p. 5.1. Pet. J.y. 23. Jacob.I.v. è. Ergo. b 14. 2. Quod Eccleſiam veram certò,& infallibiter oſten- dit, eamque d quibusvis aliis cætibus certò diſcernit, illud eſt nota ejus certa,& infallibilis. Atqui ſincera verbi prædicario,& legiti- mus Sacramentorum uſus Eccleſiam veram oſtendit,& abaliis quibuſvis cætibus diſcernit. Ergo. Minoris ratio hæc eſt 1. Notæ hæ ſunt Eccleſiæ proprium officium,& effectum: Ex proprio verò effecto propria oſtenditur cauſa, ſicut ex proprio officio proprium ſubjectum. m 3 ———————— —————— —— 3——*——— ———————=— 8 8——— —— — —— —ÿ³— — 2o D As u —— 15. Quas notas Chriſtus Eccleſiæ conſtituit, eaſdem& nos agnoſcamus oportet. Atq́ui Chriſtus legitimam prædicatio- nem verbi,& ſincerum Sacramentorum uſum Eccleſiæ ſuæ con- ſtituit notas.Ergo. Minoris veritatem evincimus ex ſcripturà: Joha. 8. v. 47. legimus: Quiex Deo eſt, verba Dei audit. Johan. 10.y.ꝛ7. Oves meæ vocem meam audiunt. Gal. l.v. 8. Si vel nos, velangelus de Cœlo Evangelizaverit vobis præter id ‚quod evangelizavimus vobis, anathema ſit. 2. Joh. v,9. Omnis, qui tranſgreditur,& non manet in doctrinà Chriſti, Deum non habet: Quiautem manet in doctrinà Chriſti, hic& Laxem„& filium habet. Et ver. 10. Si quis venit ad vos,& hanc doctrinam non affert, nolite recipere eum in domum, nec ave ei dixeritis. 16. 4. Notæ hæ Eccleſiæ ſoli,& ſemper conveniunt. lpſe Bellarminus lab. 4.C.1z. Sola vera Eccleſia, inquit, habet doctrinam immaculatam.. Eædem notæ Eccleſiæ veræ adæquantur: Ilbi enim eſt Eccleſia vera, ibi eſt ſincera verbi prædicatio,& legitimus Sacramentorum uſus. Eccleſiæ igitur viſibilis ſunt notæ. 6. Note eædem ab Eccleſià vera nunquam poſſunt ſeparari: Non igitur ſictæ, ſed veræ ſunt notæ. 7. Accedit quod notæ hæ ſint bona Eccleſiæ, Eſa 59. v. 21. Matt. 13,v. 24. 8. Quare Eccleſia ad hasno- tas tanquam ad normam fidei,& morum eſtaſtricta 17. Addimus. 1. Notas has eſſe notas Eccleſiæ veræ viſi- bilis ſub gua continetur Eœcleſia inviſibilis. 2. Notas has eſſe cauſam inſtrumentalem Eccleſiæ ſimpliciter ita dictæ; formalem ſi modus attendatur, dum Eccleſia diſcit; officium& effectum Ee- cleſiæ conſtitutæ. 3. Diſcernendos eſſe errores, qui admiſcentur doctrinæ Evangelicæ ab ipſà doctrinà Evangelicâ: Aliud enimeſ error Doctoris,& aliud error doctrinæ. 4. Eccleſiam in puritate ſuos habere gradus, non aliter ac luna ſua habet decrementa,& incrementa. 18. At ſcribit Bellarminus pag. 204. ex notis iſtis non poſſ cognoſci, qui ſint electi,& juſti. Non eſſe igitur eas ſufficientes. 19. Reſp. Confundit Bellarminus diſtinguẽda: Quæſtio e⸗ nim eſt, nõ de notis Eccleſie inviſibilis, quæ ſoli Deo eſt cognita Sed de notis Eccleſiæ vifibilis, quibus nimirum hæcc, in qua eſ gœtus verè credentium,& Electorum notis innoteſcat. 20. Inſtat m, Küliun e. Pin num aon neule . rbl Kle nrerin. Kclel me a bercoid . kcdleix a rgum ſen reidi Kli ätg grur viibi voa. um pollun eu:Na Acccdi qi t Ieheiu 4 8.Sacclaan cmotum Aah haseſſen adelem a invifid. Nocub r implic a Aür m udiſch d te Keftte los elle eſ e quiadul drini Eid e uAlüde Ctrinz. A eluamugs cluna ſi ErT deqems 104 1Stitm lon ſes d as ufherm Lu. urmms 2 guide G äbils, q bs t E.im laruf . Dco eict DISrurATI XII 261 26. Inſtat ipſe: Notæ debent eſſe notiores eã re, cujus ſunt notæ. At ſine dubio notius eſt, quæ ſit veraEccleſia, quam ſit vera prædicatio: Nam id ab Eccleſia diſcimus: Siquidem vera prædica- tio eſt prædicatio,& interpretatio ſcripturæ divinæ. Quæ ſit autẽ vera ſcrip tura,& quis verus ejus ſenſus, non poſſumus ſcire, niſi ex reſtimonio veræ Eccleſiæ. Ergo potius Eecleſia eſt nota veræ præ- dieationis, quam vera prædicatio ſit nota veræ Eccleſia. 21 Reſp. Ad effugiũ hoc in præcedente reſpõdimus quæ- Ktione: Addimus duo. 1. Diftin guendũ efſe inter illud, ꝙ nobis eſt notius,& ꝙ notius eſt naturâ. Prædicatio verbi eſt Eccleſià notior naturà& reipſa. Gignirur enim ex ſcriptura. Ergo eſt effectus ſcri- pturę. 2. Ex Eccleſia cognoſci ſcripturæ ſenſum nonſimpliciter,& ſecundum ſe iplam; ſed per aliud, nempe quatenus ex ſcripturà omnia depromit. 22. Pergit ipſe: Notæ, inquiens, debent eſſe propriæ, nõ cõ- munes. Atqui ſincera veritaris prædicario eſt nota communiſſima omnibus fectis ad minimum opinione ipſarum ſectarum. Ergo. 23. Reſp. I. Prædicatio verbi eſt communis aννπονμπινε, nõ zyrus apparenter, non verè. Non verò ſequitur: Sectæ nonnullæ ſi- bi falſo vendicant Eccleſiæ noras. Ergo non ſunt Eccleſiæ propriæ, ſicut nec ſequitur, latro ſpoliare te conatur tuis bonis Ergo non funt tibi propria. a. Quocaddit Bellarminus, notas ne quidẽ opi- nione hominum debere eſſe cõmunes, illud abſurdum eſt poſtu- latum:Non ſtatim enim quod hic, vel ille opinatur eſſe ſuum, eſt i- pfius proprium. Opinio errantium rem ipfã non mutat. 3. Augusſti- nus lib. 3.de Trinit. cap. 3. 6. lib. de unit. Eccl. c. 4. Omnes hæretici, in- qunt, ex ſeripturis falſas,& fallaces ſuas opiniones conantur defen- dere, ſed manifeſtiſſimà divinorum teſtimoniorum,& conſona voce damnantur. 24. Quxſtio tertia: An veræ Eccleſiæ nota ſit nomen catholicum: 25. Reip. Conſideratis veris notis, breviter examinabimus falfas, quarum Bellarmin. quindecim enumerat: Opponimus iſtis argumentum hoe in genere: Omnis nota propria notato debet eſſe noti- ar ipſi foli,&ſemper esvenire, atq́, illud certò,& infallihiliter oſtendere: At- qus tales non ſunt notæ Pontificiorum. Ergo. Minoris veritas de fingulis ordine eſt oſtendenda. 1 26. Cathloicum igitur nomen non eſt vera Eccleſia nota. 1. Nota - 8— —„————xòx 23 E 2 2.— 1 ² —— ——— 5 3 1 ¹ iI 1 1 8 1 1 4 4 3 1 4 4 1 1 4 4 1 4 1 3 1 I ö 9 1 4 4 8 4 ¹ 4 1 4 3 4 3 II ——— — ——— —— —— —— — — — —— — —— — Eſſſſſſ 95———— 1 D P A o 1. 8.M4 0 notato competit ſemper,& cum ipſo incipit. Atqui appellatio ca. tholica, non competebat Eccleſiæ Apoſtolicæ. Ergo. Pacianus in E- piſt. x. ad ſempron. ſcribit: Sub Apoſtolis nemo appellatus fuit catho- licus. Unde multi opinantur, vocabulum illud ab Apoſtolis Sym- bolo non eſſe inſertum, necab ipſis conſcriptum; Sed ponamus ipſos Apoſtolos inſeruiſſe, certum tamen eſttempore Chriſti, quo vera fuit Eccleſia, non dictam eſſe prius catholicam, quam verbum ad omnesgentes perveniret. 27. 2. Quodcunque nomen ſibi adſcrihunt hæretici, i- lud non eſt veræ Eccleſiæ nota, quippe quæ uni& ſoli veræ Eecle- ſiæ eſt propria. Atqui nomen catholicum adſcribunt ſibi hæretici, Etgo. Major eſt Bellarmini diſputantis prædicationem verbi non poſſè eſſe Eccleſiæ notam, cum ſit omnibus ſectis communiss. Mi- norem probant exempla:Lactantius lib. 4. Inſtit. cap. 30. Quiaſinguli quique cœtus hæreticorum, inquit, ſe potiſſimum Chriſtianos,& ſuam eſſe catholicam Eccleſiam putant, ſciendum eſt, illam eſe veram in quã eſt confeſſio,& pœnitentia, quæ peccata,& vulnen, quibus ſubjecta eſt imbecillitas carnis, ſalubriter curat. Cyprianu ſcribit de Noyatianis Epiſtol. 73. Volunt ſimiarum more, quæcum ho- mines non ſint, homines tamen imitantur, Eccleſiæ catholicæau- toritatem,& veritatem ſibi vendicare. 28. z. Ex hypotheſi pontificia nota debet eſſè nobis noti- orre notatã. Atqui appellatio catholica nobis non eſt notior, quia nan incurrit in ſenſus. Ergo. 29. 4. Exſolo nomine ineptè petuntur pro aſſerendaà ve- ritate fundamenta. Auguſtinus Tract. 5. in Fpiſt. Joban. Quomodo, im- quit, gloriaris, te eſſe Chriſtianum? Nomen habes,& factum non habes. Si autem nomen ſecutum fuerit o pus, dicat te quiſpiam paganum, tu factis oſtende te Chriſtianum. Nam ſi factis nõ oſten: dis te Chriſtianum, omneste Chriſtianum vocent, quid tibi pre deſt nomen, ubi res non invenitur. 30. Obiciicit Bellarminus, Proteſtantes ſe non tantum Chriſtianos, ſed etiam Lutheranos appellare contra dictum Apo- ſtoli I. Cor. 3. v. 4. Reſp. 1. Nomen hoc ſibi ipſi non ſumpſerunr- ſed ab aliis eſt ipſis impoſitum. 2. Diſtinguimus inter nomen do- ctrinæ ſeu magiſterii,& confeſſionis, ſeu miniſterii: Nomen 1 e Nut epon uerChh m puxant, ſc Arichil 8 ums, ſalj Ie r.- * duntümiad t negun nimitanm e za adicace. anticianos Ken elkeann atholicand a ctung inepte pet aa walfn 1ad. ſin hi ,Cuen im Nomef 1e Lui um fuert Exlcuteg h Thriſtianuf ,gui . 8. inn, 4 eces e ol 44 6 au nos appe nGeh men ho 1 inonin 2. Diin Näsinene khhe Lonss, let keriNe hriſtiann E üfichli DissurA rIo XlI. 263 eſt nomen eonfeſſionis,& miniſterii, quo nes abaliis hæreticis ſe- jungimus. Inter Apoſtolos verèò ſumma erat conſenſio in doctrina. Diſcipulis igitur ipſorum non conveniebant diverſa nomina. 3. Er ſi nemo ſimplicitenab homine poteſt nominari, Pontificii ne- queunt à Papa nominari Papiſtæ. Non poteris provocare ad Pe- trum, quippe qui Papa non eſt dictus. b 31. Deindeut conſtet, quænam Eccleſia verè poſſit nomi- nari,& ſit catholica, ratio notationis, eſt indaganda. Catholica igitur eſt Eccleſia 1. quia eſt Chriſtiana. 2. quia non eſt hæretica 3. quia eſt cuſtos, teſtis,& vindex fidei,& doctinæ catholicæ, Propheticæ & Apoſtolicæ. 4. quia ipſa univerſalis Eccleſias particulares om- nes ambitu ſuo complectitur.. quia in N Teſtamento ex Judæis pariter, ac gentibus eſt collecta. 6. quia ad nullum certum locum eſt alligata, ſicut Synagoga pontificia ſe urbi Romæ alligat, oon- feratur D. Hunnius in loco de Eccl. pag.73. 32. Vel Eccleſiam dicimus catholicam. 1. ratione aει (eus, ut opponatur Eccleſiæ judaicæ ad certum populum alligatæ, &aliis particularibus Eccleſiis. Nam in V Teſtamento Eccleſia ordinariè erat alligata ad unam aliquam nationem, certam gen- tem, ac populum, adeoque ad unum certum locum:lta ut ad illam congregationem oportuerint ſeſe adjungere quicunque vole- bãt eſſe membra Eccleſiæ: Et hi vocabantur eεοσν—νκυν, Ack. 1. v. 10 & viri religioſi ibidem v.I. 2. Reſpectu corporis myſtici, cujus ca- put eſt Chriſtus, hoc eſt, principaliter reſpectu electorum: Credi- mus enim Eccleſiam catholicam. 3. Ratione durationis: Omni- bus enim temporibus usque ad finem mundi Eccleſia aliquà eſt futura. juxta illud Chriſti, Matth. 28. v. 20. Ego ſum vobiſcum o- mnibus diebus usque ad conſummationem ſeculi. Et hoc Pauli, 1. Cor. II. v. z6. Mortem Domini annunciabitis; donec veniat. 4. Ratione catholicæ doctrinæ. Quare vera notatio vocabuli hujus percipitur, ſi reſpiciatur. 1. ad locum: 2. ad tempus 3. ad qualita- temdoctrnæ. 4. Ad populos. Conferatur L. cunctos populos C. de ſumin. Trinit.& jid. cathol. 33. Ex his judicium fieri poteſt, utrum Synagoga pontifi- cia ſit Eccleſia catholica; An verò Eccleſia noſtra? Nam lla Eccle- ſia verè eſt catholica, quæ amplectitur fidem Lrrhokteam Amie fun- ““ 1 tata 364 D.z PArISNMO data eſt fuper fundamentum Prophetarum,& Apoftolorum, Ept. 2,v. 20. At Synagoga Romana Afundamento hoc in plurimis di- ſcedit,& amplectitur traditiones humanas. Deinde Ecclefia ca- tholica complectitur totum falvandorum numerum. At nõ com- lectitur eum Eccleſia Romana: Non enim omnes fideles fuerunt in Eccleſià Romana, nec omnibus abominationes pontificiæ fue- runt cognicæ. Deniq; Eccleſiæ catholicæ doctrinæ extitit quovis ſeculo, licet non eodem modo. At Eccleſiæ Romana quovis ſecu- lo nõ exritit, ut vel canones Miſſæ,& aliæ tradiones arguũt. Ergo. 34. Quxſtio quarta: Num antiquit as, ſit propria Ecclleſia notal 35. Reſp. Antiquitas alia eſt vera,& alia apparens. Dein- de antiquitas aſia eſt, quæ originem ſuam refert ad Deum,& alia, quæ refert eamad inventum cujuſdam hominis. Denique anti- quitas nititur vel veritate cœleſti, vel ed deſtituitur. Antiquitasap- parens, divinà revelatione,& doctrinæ cœleſtis ſinceritate deſti- tuta non eſt Eccleſiæ nota. Nam 1I. Quicquid competit etiam con- gregarioni malignantium, illud non eſt nota propria veræ Eecle · ſiæ: Proprium enim uni, ſoli& ſemper convenit. Atqui antiqur- tas competit etiam congregationi malignantium. Ergò. Namkc- cleſia eſt cœtus hominum aliunde evocatorum: At unde evocatut niſi ex con gregatione malignantium 2 36. 2. Eecleſiæ nota propria competit ei ſemper, ut docet definitio proprit. Arqui antiquitas non comperit Eccleſiæ ſemper Ergo. Nam Eccleſia vera aliquando fuit ſine antiquitate: Eccleſi V. Teſtamnti cœpit cum Adamo; Eccleſia N. Teſtam enti tem- Pote Chriſti& Apoſtolorum. Principium verò rei non eſt an- tiquum. 37. 3. Quemadmodum igitur hominis vera,& proptia nota non eſt adoleicentin, neq 3 ſene ctus, aut ſcienria, ſed aliquod attributum propriam,& in ſe parabile: Ita nec Eccleſiæ in fallibilis nota eſtantiquitas, vel ſimilis qualitas ſeparabilis. 88. 4. Nota propria veræ Eccleſiæ alterius teſtimonionon indiget. Atqui antiquitas alterius teſtimonio indiget. Ergo. Anti- quiras enim à veritate ſejuncta eſt nulla. Hanc verò aliunde non habemus, quàm ex doctrinà Prophericâ,& Apoſtolica, docet d Servator cum Phariſæis confelens: Hi enim in quæſtione de d- vortis 1 4 elt 5 Mapparen— dem 1 S radpemn, ufuldan Wrins. Dein a relct 11 loctunl rneſti ſnen 1. en omperntn ⁴ non En pxopama Xlemp Wentt. rur „„ Ppria d uriiteiſemen 8 1 12Snot E pett Kcbdk 8 4 Aur ſter 9 1—* Anddclee „IAN eknr Min. ivecò inn mieit minss we Gncd* etlienm uabilf 2 neckadelen d Fenbis. cEcd ☛ Nreriustethr 3 t 710 ndge Gnul Ee danc ſeddus phe⸗ 7 Ph 3:*. imin ua DisrülräArro XII. 295 vortiis Prowdeantac arxiditatem Sed Chriſtus remittit eos ad Primam& veram amiquitatem, ab initio, inquiens non fuit iic. Mati. 9. vaa. 4. Berrhoenſes commendantur, quod judicium fe- cerint de doctrinã Pauli,& Silæ ex Scri Pturis,& non ex apparenti na ſacra. 2 39. 3. Jus igitur Canonicum veritatem anteponit confuc- tudini. C. 4. veritate. Piſtin. 8. Iegimus: Veritate manifeſtata cedat conſuetudo Veritati, quis dubitet veritati manifeſtata debere con- ſuetudinẽ cedere?Item nemo conſuetudinem rationi,& veritati Proponat: quia conſuetudi nem ratio,& veritas ſerm 8 excludit. .40. Opponit Bellarminus, Deum, inquiens, ante fuiſſe uàm efſet Diabolus. Veram igitur Eccleſiam a bſque dubio anti- quiorem eſſè falsà. Reſp.i Negat Bellarminus libr. z. de ecleſ. cat 16 Adamum& Evam fuiſſe Eccleſiam. Statuit igitur in poſteris 3 65. rum cœpiſſe Eccleſiam. Colligimus inde, veram& falſam Bäcle. ſiam cœpiſſe ex ipſius hypotheli ſimul: Illam in Abele: hanc in Caino. 2. Dum veram Eccleſiam an tiquiorem fala ſtatuknus non ſimpliciter ad antiquitatem, ſed ad doctrinæ ſinceritatem re- ſpicimus. 3. lllam igitur Eccleſiam mominamus vere antiquam,— quæ do ctrinã Pro pheticam,& Apoſtolicam ſervar& retinet inte- ram. Talis verò eſt Ecccleſia noſtra, ut his ipſis Diſputationibus oſtendimus. 4. Lutherus non novi dogmatis,& novæEccleſiæ eft author, ſedeam miſerè foœdatam mundavit,& primævæ integri- tati reſtituit. 41. Queſtio quinta: Num duratio diuturna ſit not⸗ propria veraæ Eccleſiæ? 8 4². Reſp. 1I. Duratio diuturna non convenit Eccleſiæ ſoli. Ergo non eſtejus propria nota. Nam Satanæ ſynagoga duravit à primo ortu in hunc diem,& durabit in finem ſecuſi. Eccleſia iti- dem malignãtium eum Caino cœpit,& duravit uſq; ad diluvium; Poſt diluvium à Chamo eſtreſtaurata. Auguſt. lib. deCatech. rud. c. n9. Duæ civitates, inquit, una iniquorum, altera Sanctorum ab initio generis humani uſque in finem ſeculi perducuntur, nunc permix- tæ corporibus, ſed voluntatibus ſeparatæ, in die judicii verò etiam corpore ſeparandæ. b Nn 2 43.2. Da- ˙˙ ——— —— 166 D1 PDArISM OG 43. 2. Duratio non competit Eccleſiæ ſompeèr. Ergo non eſt propria eius nota: Multæ enim Eccleſiæ non tantum ſepe fue- runt interruptæ, ut Conſtantinopolitana, in quàã Macedonio ſuc cedebant Gregorius& Nectarius; Sed etiam quædam ſæpe dele- tæ, ut Epheſina, Hieroſolymitana,&c. Nulla verò nota aliã inno- teſcere alicui poterat has eſſe veras Eccleſias, quàm purã prædica- tione verbi,& legitimo Sacramentorum uſu. Imò Eccleſia Apo- ſtolica, quæ Apoſtolis viventibus colligebatur„non poterat gle⸗ riari de duratione eà diuturna, quam intelligit Bellarminus. Num igitur falſa illa erat Eccleſia: b 44. 3. Duratio dicitur vel reſpectu præteriti, vel reſpectu futuri. Reſpe ctu præteriti eadem eſt cum antiquitate. Hujusigitur reſpectu non eſſe eam Eccleſiæ notam, oſtendimus in quæſtione præcedente; Reſpectu futuri nondum præſens eſt. Ergo Eccleſiam præſentem nondum notat. 45. Credimus quidem& profitemur, Eccleſtam duratu- ram usque ad finem ſeculi ob promiſſiones divinas ipſi factas; ded promiſſiones illæ propriè pertinent non ad hanc, vel illam Eccle ſiam particularem,& viſibilem, ſed ad Eccleſiam catholicam,& inviſibilem, quæ eſt Electorum. 46. Quxſtio ſexta: Num amplitudo,& multitudo credentium ſit vera,& propria Eccleſiæ nota? 47. Reſp. Eccleſiam dicimus catholicam reſpectu fidei,& doctrinæ catholicæ. Ergo amplitudo,& multitudo ſejunctad do- ctrinæ ſinceritate non eſt Eccleſiæ nota. 1. Nam Eccleſia veraeſt puſillus grex, Luc. 12. v. 32. Ergo longè major illorum eſt numenus qui ſunt extra, quam intra Eccleſiam,& de Eccleſidâ: Et amplitudi. nis contrarium de Eccleſia verâ prædicatur. 2. Ampluitudo& multitudo non competit Eccleſiæ ſemper. Non eſt igitur vera ejus nota: Eccleſia enim vera ampla non fuit in principio: Cæpit in Y Teſtamento cum duobus hominihus. In N. Teſtamento primùm Judeæ,& Samariæ terminis circumſcribebatur. Nec ampla ert in fine mundi. Multi enim ſurgent Pſeudoprophetæ,& ſeducent multos, Matt. 24. ver. 1I. Erunt in vobis Magiſtri mendaces, quiim- troducent ſectas perditionis,& multi ſequenturillorum luxurias- 2. Pet. z. v.1.=. Cum venerit igitur filius hominis, num invenerit fr dem in terra Luc. 88.ye„yF/. dem ———— ——:—— „1,9 4 elreſſ e Ixretii mct n ullate h nocan e ndmunen ndum l᷑ ckekxrt 1 X pid, Eccelun omulll aririnasylti ent n& Mnc, ſella led a elam cabel mpld W? mulnnua mus S& Licam tegeti udo]*. lritudolemt rnod t Namkcctän ongd en fillomm etu um. 4* cclelii Em pta e. 1 Auph rlem Loncktigike vnti princpio e 4414 obus„ nulti nnriloamd 1lnl„aumnhe 44 43. 3. Amplitudo non competit ſoli veræ Eccleſiæ. Non eſt igitur propria ejus nota: Diabolus enim eſt Princeps hujus mũ, di, dominaturque in omnibus reprobis. Eccleſia igitur Satanæ, ſeu malignantium amplior eſt Eccleſia Chriſti. Declarant id ex- empla: Mittimus Eccleſias baaliticas tem pore Eliæ, ut& Ariano- rum. De regno Antichriſti legimus Apoc. 13. v. 8. Admirata eſt tota terra beſtiam,& adoraverunt eam omnes, qui inhabitabant ter- ram, quorum nomina non ſunt ſcripta in libro vitæ. cap. 17.v. I1. Meretrix magna ſedet ſuper aquas multas. W 49. 4. Si verò Ballarminus Amplitudinem non intelligit fimpliciter: ſed includit credentes, inferimus contra ipſum hoc modo: Quicquid facit ut amplitudo ſit nota, illud magis eſt nota: Atqui fides& doctrina catholica facit ut amplitudo ſit nota. Ergo. 50. Quxſtio ſeptima: Num ſucceßio localis,& perſonalis ſit propria Eccleſiæ notan 5I. Keſp. 1. Succeſſio non competit Eccleſiæ ſemper,& perpetuo! Noniigitur eſt propria ejus nota: Eccleſia enim in prin- cipio fuit vera, cum nondum eſſet talis ſucceſſio: Siquidem Chri- ſtus non elegit Apoſtolos ex Levitis, neq; ille ipſe ſucceſſit Aaroni, ſed Melchiſedecho,& quidem cum ipſe annos jam multos de- ſiiſſet. 52. 2. Quod reperitur in falsaſEccleſiâ, illud non eſt nota veræ Eccleſiæ. Atqui ſucceſſio reperitur etiam in falſa Eccleſia. Er- go, Mat. 23. v. ⁊ Sedent ſcribæ,& Phariſæi in cathedra Moſis. Ergo& illiſuam habebant ſucceſſionem. b 53. 3. Nota propria eſt inſeparabilis. Atqui ſucceſſio eſt ſeparabilis, quia ſucceſſio locid ſucceſſione doctrinæ ſeparari po- teſt,& ſæpe eſt ſeparata. Hieronymus non omnes, inquit, qui loca fanctorum tenent, ſunt ſancti. Er Chryſoſtomus, non cathedrasait, Sacerdotem facit, ſed Sacerdos cathedram. De Antichriſto legi- mus, z. Theß. z.v. 4. quodin templo Dei ſit ſeſſurus, hoc eſt ſub præ- textu ſugceſſionis ab Apoſtolis dominium ſibi in Eccleſia arro- gaturus.„ uiDpne 74. Succeſſio verò alia eſt localis& perſonalis; Alia do- ctrinalis: Illa eſt externa,& ſecundaria; hæg interna,& primarla: Succeſſio perſonalis& localis nihil valet ſine ſucceſſione doctri- Nn 3 nali, DisburATrIe XII. 267 268 DI PAISM G nali, Apoſtolus Paulus dicit. Act. 20.y. 29. 30. Ego illud ſcio, lupos graves non parcentes gregi ingreſſuros eſſe in vos poſt diſceſſum meum. Et ex nobis iplis exurgent viri loquentes pervorſa, utab- ducant diſcipulos poſt ſe. 4. Quxſtio octava: Num conſpiratio in doctrina cum Eciléſis anriqua Patrum ſit veræ Eccleſiæ nota? 5z. Reſp. Nomine doctrinæ antiquæ intelligitur veldo- ctrina apoſtolica atq; tum facile ſubſcribimus: Doctrinam enim Apoſtolicam eſſe veram Eccleſiæ notam, nos ipſi docemus velin- telligitur doctrina, quæ poſt Apoſtolorum tempora in Eecleſia ſonuit: De hac diſtinctè reſpondemus. 5. Primò. Conſpiratio igitur cum doctrinã Patrum nonsſtyri- pria Ectleſia notar. Quia non competit Eccleſiæ ſemper: Namtem- Fort Ehri nulli fuerunt ejuſmodi Patres. Dici igitur noquit, cã ccleſiam cum Patribus conſpiraſſe. 2. Quia reperitur etiam in be- eleſià malignantium: Succeſſores enim cum Anteceſſoribus con- ſpirant:Non competit igitur ſoli Eccleſiæ. 57. Secundoò, Patreslegendi& audiendi ſunt quatenus ſaquun- tur ſcripruram ſacram, qua ſola eſt fundamentum jidei. Legendi igitur funt quidem Patres, ſed cum judicio: Eccleſia enim non ſempet manſit virgo. Quatuor mutationes Eccleſiæ oſtendunt alii: i Tempore Apoſtolorum& Martyrum erat pulchre ornata. 2. é- pore Patrum non nihil maculata. 3. Tempore Antichriſti defot- mata. 4. His ultimis temportbus reformata. 58. Tertiò, Scripra Patrum non ſunt norma fdei. 1. quia ſcii⸗ pturam debemus ſcrutari ſacram, quæ fidem gignit& perfecta, infallibilis& perſpicua. 2. quia ipſi Patres ſcripta ſua examinai monent ſecundum ſcripturam. 3. quia Patres inter ſe non peto- mnia conſentiunt. 4. quia multa ipſorum ſcripta interierunt.) quia in multis ſæpe errarunt. Canus lib. 2. Loc. Com. cap. 6. Non ò- mnia, inquit, qui magni authores ſcripſerunt ſunt undique perfe ta. Nam labuntur aliquando, ut ille ait,& oneri cedutt,&in- dulgent ingeniorum ſuorum voluptati, vulgoque interdum etiam indulgent. Tannerus th. 83 de Jud. coutrover. ſcribit: An fortaſt Sancti Patres jam demortui, Patrumque monumenta judicese- runt? Neque hoc. Tum quia non minus aliquando de Patrum, quam 1,1 S etue agrellua thute arad 4 00.„Plclignung 6* 1„ 4* 8 Piralle.:. Mepeul en œtes enl oe Antecclih foh Ecch* euii C iſtmmumi kfuni4 Wrfüa lin judicid Delaennm riones i oftencm lartyrun en nulcheum a. 3. Sm ore Katebd uus refd xr. um nen e muflg m, d rem gignütt u pit ſcnpalun 3. GAtes inereu ripig de xipeainrn Qrnud v.Cm. hs lrcs c E Dutüntm , ut il Lorciai olupti.goqueirss 44. G Sr. cibi 4 all 1ru Huen gon 1 1lgunn DiSPur ATIO XII. Len quam de ſctipturæ ſententia propter ambiguitatem,& obſcurita- tem dubitari poteſt. 59. Quæſtio nona: Num unio memlæorum inter ſe,& cum sa, pite ſit propria Eocheſiæ nota? b 1 60. Reſp. Eccleſiam credimus,& dicimus unam in primis xeſpectu unitatis fidei. Concordia igitur,& unio non ſimpliciter, & per ſe eſt nota Eccleſiæ; Neceſſum eſt, ut fide& doctrinà nita- tur. Quare licet Eccleſia ſit una non tamen quavis conſenſione& unione m religione oſtendi poteſtvera Eccleſia. 1. Quia non cõ⸗ perit ſoli veræ Eccleſiæ, cum reperxi etiam poſſit in Eecleſia mali- gnantium. Quemadmodum enim Deieſt, una Eccleſia, ita& Di- aboli una Babylon. Imò Chriſtus communi Eccleſiæ voto injuſté damnabatur. 2. Quia pii etiam in aliquo poſſunt diſſentire, Act. II. y. 2. Multi cum Petro liti gabant, quod proponeret Evangelium gentibus. Etacerrimé olim diſputatum eſt inter Eccleſiam orien- talem,& occidentalem de celebrando paſchate. Diſtinguimusi- gitur inter unitatem abſolutam, què diſſenſionis omnis eſt expers, & in Eccleſià triumphante habebit locum; atque inter unitatem fundamentalem, quæ conſiſtit in fidei fundamento, ſeu in ipſis principalibus fidei Articulis: In Eccleſia noſtrà militante licet poſ- ſint eſſe ſententiæ differentes de adiaphoris,& ſimilibus: In fidei tamen fundamento ſumma eſt conſenſio. Unitas igitur Eccleſia- um noſtrarum eſt Canonica, Eccleſiaſtica,& ſymbolica. 61. Quæſtio decima: Num externa ſancta doctrina profeßio ſit vera Eccleſia notaa 6à. Reſp. Sancta dicitur Eccleſia, 1. Reſpectu Chriſti eam ſanctificantis, Eph..v. z6. 2. Reſpectu verbi& Sacramentorũ ſan- itatem offerentium,& exhibentium. 3. Reſpectu fidei eam ap- prehendentis. 4. Keſpectu ſanctitatis Chriſti per fidem impuratæ. „. Reſpectu ſcopiultumi, quia contendit ad lanctitatem ſum mam in vigi æterna. 6. Reſpe cta inchoatæobedien tiæ. 7. Reſpectu rerũ ſan e in quib. occupatur. Eſtimanda igitur eſt do ctrinæ& profeſfionis ſanctitas ex conformitate cum Scrip turà ſacra. 63, Externa ſancte doctrinæ profeſfio non eſt nota vere .— 7— Eccleſiæ. I. Quua non cõpetit ei ſemper, ut oſtenſum eſt de Eecle- Ha temporc Eliæ. 2. Quia omnes hæretici ſuam doctrinam è cœlo 4 delatam ———yꝛõ——————— — 2— — ——— 276 DrPAPISM G delatam eſſe gloriantur. Profeſſio igitur externa eſt veræ& fall⸗ Eccleſiæ communis. 64. Si dixeris, hæreticos non verè, ſed falsò de ſanctitate gloriari. EReſp. Judicium de ſanctitate doctrinæ eſſe faciendum er Scripturã: Scripturam igitur potius, quam externam ſanctitatis profeſſionem eſſe Eccleſiæ notam. 65. Queſtio undecima: An eficacia doctrinæ ſit Eccleſia vvtan 66. Reſp. Efficacia doctrinæ intelligitur vel reſpectu ſalu- taris converſionis; vel reſpectu externæ perſu aſionis: Senſu priori eſt quidem in Eeclefi, ſed æſtimari non poteſt ex multitudie ho- minum. Poſteriori ſenſu non eſt nota Eccleſiæ. 1. Quia hæretici habere poſſunt doctrinam, quæ multos fallat, perſuadeat,&a mul- tis recipiatur, i. Reg. ⁊2.v. 2. 2. DPar. 18.y. 1. Ed. 19.v. 13. Matt. 24.y.24. 2. Theſſ.2.v. 9.. Tim.z.v. 13. 2. Quia non competit ei ſemper, Joh.j. v. 43. Ego veniiin nomine Patris mei& non recipitis me. Matt. 3. v. 7. Quoties volui vos congregare, ſed noluiſtis. 67. Quæſtio duodecima: An ſanctitas vita authorum ſit pere Eccleſiæ nota? 68. Reſp. Sanctitas alia eſt interna, quæ in verâ conſiſtit de& eſt cordis; alia externa, quæ eſt oris& operis. De illa nequit judicare homo, cum ejus non pateat aſpectui, Rem. 10.v. 10. Non eſt igitur Eccleſiæ viſibilis nota. Externa ſanctitas eſt communis. Non igitur eſt Eccleſiæ propria. De Phariſæis dicit Servator, Mali 23. v. 14. quod longas prætendere orationes conſueverint. Hæretici habent ſpeciem Pietatis, 2. Tim. 3. v. 5. T ransfigurant ſe in Angelos Chriſti, z. Cor. 1 v. 1z2. Ambulanr in humilitate,& religione Ange- lorum Col. z.v. 18. Anabaptiſtæ quomodo de fuà glorientur ſancti⸗ tate in colloq. Jever. eſt videre.. 69. Quæſtio decimatertia: Num gloria miraculorum ſu iuſc· libilis Eccleſiæ nota? 70. Reſp. 1. Miracula, falſis etiam Do ctoribus ſunt com- munia. Non ſunt igitur Eccleſiæ veræ propria,& genuina nota. Matth. 24. prædixit Chriſtus, quod ſint edituri ſigna,& prodigia- Exod. 7. Magi miracula edebant. Pſeudoprophetæ ſigna& pottẽta dare dicuntur Deut. 13.v. 1. 2. In N. Teſtamento Dæmones à ſeex- pelli dicunt, Matt. 7. v. 22. Non evades diſtinctione inter miracul vel 4; u rnoh n. e S * lleaan ae, A nl 1 4 MA 4 t trkaag inem Felſt enenr a dan ſal 2lAru 1— 1e 1ub rmultosſ 1 Smei& ar diüml Tue, led ul b. nar An[4 Ki taanthm 2 4 4 remtert B Iveracon .., A reſtorid*† 1. Nüln 1 HN neat: Vm on 4 ca al 1 UI . Bxtern t.s kBetcn f—. 2 min De Pha ‿ctderra toratiot**ν erent3 „UErumtnh tin hum ee Krelger uomod ligoodemn. NAN KVNdl 1 enn falſisetii„Gtorbo verl En cia, Kgen 4 841 12 4 dſnt E filgwäf * r. vomb Pſeudd Eoiet lHn NTed uto Denoh- adts Punxun Nat Qno teilcme) d Disrurarre XII 259 vera,& falſa, divina& Diabolica, inter miracula,& mirabilia;L- dem enim quod dixeris de miraculis Pſeudo prophetarum, dici poteſt de prodigiis Pontificiorum: Et externà ſpecie ita ſæpe con- veniunt, ut niſi ex doctrina facrà probentur, diſcernin squeant. 7I. 2. Miracula non conveniunt Eccleſia ſemper„Sunte- nim ſigilla fidei vel primum Propagandæ, vel jam propagatæ: Ibi Chriſtus ſuos inſtruxit dono miraculorum hic ea non ſemper re- quiruntur: Legi authoritas in monte Sina miraculis fuit concilia- ta, quæ ceſſarunt, cum terram promiſſam populus iſte eſſet ingreſ- ſus; Et cumEvangelium jam per univerſum orbem efſſet annuncia- tum, eadem ſunt ſublata. Imò non omnes Prophetæ claruerunt miraculis: Et Johannes Baptiſta nullum edidit ſignum, Joh. 10. y. 41. Ipſe Bellarminus fatetur lih. i de Grat. c. o. Donum miraculorum à verâ doctrinà polſe ſeparari. 72. 3. Deus poteſtatem miracula faciendi ſæpe falſis Do- ctoribus ad tempus concedit,& quidem ad tentationem,& pro- bationempiorum, non ad falſorum dogmatum propagarionem, Deur. 13. v. 3. Et idem oſtendit exemplum Bileami, Num. 24. Veram igitur Eccleſiam miracula non infallabiliter oſtendunt. 73. 4. Phariſaicum,& Judaicum non eſt nota veræ Ecclè- ſiæ. Atqui ſigna poſcere eſt Phariſaicum,& Judaicum, Matth. 12.v. 38.Cap. O. y.I. Marc. S. v. II. Luc. 1I. v. 29. Joh. 2. v. 19.cAp. G. 7.3 O. 1. Cor. I. y. z1.. Imò miracula Poſtulare eſt incredulitatis nota exemplo Pharifæorum,& reguli, Job. 4.v. 48. Nonigitur eſtnota veræ fi- dei. 6. Miracula ſunt ultimis temporibus Antichriſti igna, 2. Theſ. 2.v. 9. Adventus Antichriſti erit, ſecundum Perarionem Satanæ in omni virtute,& ſignis,& prodigiis mendacibus. 4500.13.)9.13. Be- ſtia facit ſigna magna, ut etiam ignem faciat de cœlo deſcendere in conſpectu hominum. v. 14. Seducit habirantes in terra propter ſi- gna, quæ data ſunt illi facere in conſpectu prioris beſtiæ. 74. 7. Ambroſius ſuper 2. Theſſ.z. An tichriſtus, inquit, ſigno- rum virtutibus faciet credibile, ſe eſſe Deum, ideò portenta men- dacii dixit Apoſtolus, quia hoc ſe vult credi Antichriſtus per ſigna, quod non eſt, ut decipiat, quos circumventurus eſt. 7. 8. Cumq; doctrina, quam inculcavit Lutherus,& à va- riis ſuperſtitionibus repurgavit, non ſit nova, ſed apoſtolica ab A- Oo pPoſtolis b 4——. 1 6 3 85— 3 5. 4 64 3 3 4 eet — ee—— 4— 1. —— — — — ——⁰— ——— 172 Dr PAT I8 M 0 poſtolis miraculis plurimis confirmata. Ergo miracula non funt neceſſaria. Verè dicit Auguſtinus lib. 22 de Ciyit. Dei cap. 8. Quisquis adhuc prodigia, ut credat, inquiri, magnum eſtipſe prodigium, quia mundo credente non credit. 1 1 75. Inſurgis, Chriſtum inquiens aliquoties provocaſſe ad miracula, ut fidem faceret auditoribus ſuis, ut Joh. 9.v.37.38. Sinon facio opera Datris, nolite mihi credere. Si autem facio& mihinon vultis eredere, operibus credite. 76. Reſp. I. Alia eſt conditio Eccleſiæ plantandæ,&alia plantatæ, ſeu ſtatus Eccleſiæ alius eſt naſcentis,& alius adultæ ut modo dictum th. 70, 2 Chtiſtus non adſola provocabat min- eula, ſed ad doctrinam Moſaicam,& propheticam, Matt. ſ..Iy. C. II. y.3:C. 22.v. 29. Joh..v. 9. Conciones igitur ſuas præmittebat miraculis. 3. Quare ſi miracula conſentiant cum doctrina prophe- rica,& Apoſtolica, vera ſunt Ab hac quando diſſentiunt, tallitatis arguuntur: Iu lur. Can Par. a. Cauſ. 1. quæſt. i. C. 76. legimus. Tenea- mus fratres meiunitatem. Præter unitatem,& qui facit miracula, nihil eſt. In unitate enim erat populus Iſraẽl,& non faciebat mita- cula: Præter unitatem erant magi Pharaonis,& faciebant ſimilia Moſi. 4. Canon theologicus eſt: Miracula non probant oraculain- tellige hoc ultimo tompore. 5. Pontificiorum miracula eſſe fici⸗ ria oſtendunt cauſæ efficiens,& finis. 6. Miracula quæ pontiſ- citrecenſent pleraque ſunt ridicula,& ludicra, ut quod D. Bemm- hardus muſcas excommunicaverit,& neſcio quorſum ablegaxt- rit; At Bernhardus in ſermone de Benedicto faterur, ſe nulla ech⸗ diſſe miracula: Quòd Bonifacius vulpem coẽgerit, ut gallinas de- voratas redderet: Quod Jacobus fecerit, ut galli licet aſſatièxe ra ſtridente evolarint, 77. Quceſtio decima quarta: An lumen Propheticumſit var Eccleſiæ nota? b 78. Reſp. 1. Futurorum prædictio non eſt Eccleſiæ pto- pria. Non eſt igitur vera ejus nota. Diabolus enim futura prædict, I. Sam. 28. v.o Bileamus itidem religione Ethnicus, N um. 24.7.16. Et Sibillæ hoc nomine fuerunt celebres. Caiphas in Synedrio Hieroſolymitano prophetat, Joh. rr v. 1. Quis autem cætui illum veram dixerit Eccleſiam? 2. De propheriæ dono falſos glorlall doctores Concäan Bebumn k conkenci a aachämg Adacd 3. lum (2.ua4 J. kgan 1 eun er.gutar populus l TSenantin magi bhar e K hcce a eſt: Min Lm mian f. Ponticj uamannt „K& finis..Raculii dicnk, J ta mou awent,& guotim ede Den futaui dus vul 1 geriNn obus feg a rulilrss qmana 14⁴. en knnki 1 telg 8. 1.. Clc e(ue amt C 46 5 antem- d 2 dono DisrurATre XII. 273 dotores, patet ex Matt. 7.v. 22. Multi dicent in die noviffimo, Do- mine, Domine, nonne in nomine tuo prophetavimus? At Chri- ſtus dicet eis non novi vos. Jehova dicit Jer. 23.,v. 25. Audivi quæ dixerunt Prophetæ propherantes in nomine meo mendacium atque dicentes ſomniavi, ſomniavi. Exemplum hujus rei legitur 1. Reg. 13-v. 18. Vero enim Prophetæ ſenex quidam Propheta fallum perſiladet, prætendens ſibi angelum locutum eſſe in ſermone Domini. 79. Jubemur Spiritus prophetantes ex ſcriptura ꝓrobare. Eigo ſeriptura magis eſt Eeeſeſiæ nota, quam lumen ropheticum 4. Non competit Eccleſiæ ſemper: Omnes enim Prophetæ,&c lexusque ad Johannem propheraverunt, Matt. 11. v. 13. Et in N. To- ſtamento propriè& exquiſitè ſic dictus à. temporibus. Apoſtolo- zum nullus fuit Propheta. In V. Peſtamento nullus etiam aliquan- do fuit Prophera, I. Maccab. 9.y. 27., 80. Queſtio decima quinta: An adver ariorum conſeßio ſit veræa Eccleſiæ nota? S1. Reſp. Tanta vis eſt veritaris, ur ipſi adverſarii ſæpe no- lentes volentes ipſi teſtimonium perhibeant, quod cum non ex affe ctu proficiſcatur magni omninò eſt faciendum; Sed non eſt propria Eccleſiæ nota. 1. Quia non competit ei ſemper, ſed raro admodum, non eſſentialiter, ſed accidentaliter. Nam ob infitam malitiam,& præconeeptas opiniònes adverſarii ſæpe veritati te- ſtimonium perhibere nolunt. z. Quia eſt obſcurior ipsâ Eccleſid. Num enim ipſius teſtimonium poteſt eſſe ſimpliciter infallibile, qui Eccleſiam veram,& doctrinam oppugnat: 82. Quæſtio decima ſexta: Au in ſelix Eccleſiau oppugnanti- um exitus ſit infallibilis Eccleſiæ nota? 83. Reſpon Animadvertit quidem Deus ſæpe in Eccleſiæ perſecutores,& hæreſiarchas, ut juſto judicio pereant; Verum ju- divium faciendum eſt de felicitate non ex nudoaſpectu& mortis qualitate, ſed exantegreſſa vitę impietate,& doctrinæ profeſſione. Sape enim pii homines mundi judicio miſerabilem ſortiuntur ex- itum. Vitæ igitur exitus non e ſtinfallibilis nota veræ Eccleſiæ. 1. Quia ei ſemper non competit: Etiamſi enim nonnulli hæretici tra- gicum habeant exitum, aſtirmari tamen illudnequit de omnibus 0 0 2 2. Nom 4 5. 8 8 9es— ee. 2 4 4 ,‧–“ 1 1 1 1 ————--— 274 Dr bATISM O 2. Non competit ei ſoli: Multi enim qui hæreticos ſunt petſecui miſerè ſæpe interierunt. 3. Multi Eccleſiam nen oppugnantesin. felicem ſæpe habuerunt exitum. 4. Pontifices plurimitragicè in- terierunt. 5. Quæ Bellarminus refert ex Cochleo de morte Luthe- ri, aperta ſunt mendacia: Remittimus ad veram relationem Juſti Jonæ Michatlis Cælii,& Johannis Aurifabri, quam ſummatin comprehendit Sledanus lib. 6 comméntar. Anno 1546. 84. Quæſtio decima ſeptima: Num temporalis felicitas ſiti- ra Eccleſiæ nota? 85. R. I. Cujus contrarium prædicatur de Eccleſia, illudn eſt vera ejus nota. Atqui de Eccleſià prædicatur calamitas. Ergo. Pſal. 129. y.. Sæpe afflixerunt me à juventute mea, dicat nunclſta. el. Ioh. 1.v. 20. Non eſt ſervus major Domino ſuo, ſi me perſecuti ſunt,& vos perſequentur. z. Idem declarant exemnpla. Joſias de- fenſurus Eccleſiam in Prælio victus& occiſus eſt à Rege Agypti, 2. Reg. 2z:y. 29, 3. Teſtantur graviſſimæ perſecutiones ab lmpens. toribus Romanis primis tribus poſt Chriſtum natum ſeculisme- tæ. 4. Oſtendunt ſimilia: Nam Eccleſia comparatur navi fluciibas jactatæ, columbæ in rupibus habitanti, Cant. ⁊2 v. 14. Si igitur exte- potalibus judicandum eſt de Eccleſià, inferimus potius infelicia- tem, quaàm felicitatem adherere Eccleſiæ, licet neutra ipfi ſitpro- pria. 5. Eccleſia Ifraëlitica idololatriam exercens malitiamſuam propugnare conabatur argumento dtemporali felicirate deſum- pto, Jer. 4 4.v. 16. 6. Auguſtinus lub. I.de Ciyit. Dei cap. 8. Placuit, ir quit, divinæ providentiæ præparare in poſterum bona juſtis, qui- bus non fruentur injuſti,& malaimpiis, quibus non excruciabun- turboni. Iſta verò temporalia bona,& mala urrisque voluitelſ communia, ut nec bona eupidius apperantur, quæ mali quoque habere cernuntur, nec mala turpiter evitenrur, quibus& boni plerumque afficiuntur. 86. Qux cum taa ſint, concludimus, nullam iſtarum Wel larmino propoſitarum eſſe legitimam veræ Eccleſiæ notam ad quam nos adjungere,& in cujus ſocietate vivere debeamus. FINIS DISPyT. XII. no 1sb. * äſun Fs 4an rilmd: urloneso. up. 50 Ainmm 8 88 Ge wrrrer habitant. un gar :r—=cetnenni ololatril t. ercens nih nto Enul füuen A PAwan n are it**ν umbouit kimpi. hestanm don 2 aunore us ap 51ul, r ur huc— mr, Lün conc 29 A2 s nuhnär 5 mit er Ecdeler biſt wretedtdes d18 R. III Eecleſſ id Naumm b DE PAPISMO PDISPyTATIO XIII. Et Tülden in ſpecie D⸗ Vera C hriſtiu in 1 terris Ecoleſia In quæ Chriſto Duce& auſpice Chriſto Su PRZSIDTO oHANNiS GISENII, 8 8. THEOLOGIfÆ DPOCTORS, ET ORDINARIIININCLV. ta Academia Giſſenâ Pro. feſſoris, RESPONDEBIT M. ALEXANDER CHRISTIANI DEM- minenſis Pomeranus. In Auditorio Theologico ad diem 24. Januar. horis ante- meridianis& pomeridiani. 2 e OGn KN Se s .N⸗ GIEISSE CATTORuAN, Ex offficina libraria Caſparis Chemlini. clo Io cXxVIII. DISPUTATIO DECIMATERTIA. QYV 2 8 T De vera Christi in histerris Fecl⸗ 2 THREISIS I. ERAS Eccleſiæ viſibilis notas, ſub qua latet Ec- cleſia inviſibilis, ex S cripturã monſtravimus, bre- viterque notas a Bellarmino propoſitas examina- vimus. Cum autem in Eccleſia ſint boni ac mali, quemadmodum in eodem agro ſunt Zizania ac triticum; eumque malignantium conventicula, ſeu ipſi mali con- vertentes ſeſe in Angelos lucis opprimere allaborant verum Chri- ſti cœtum, quemadmodum Eſavus, quem in ſinu ſuo fovebat Re- becca, ſupprimere conabatur Jacobum, Gen. 25.v. 24. Ideò reſtat, ut oſtendamus, quænam ſit falſa Eccleſia; Et quænam contra Ec- cleſia Chriſti in his terris militans vera, cuimno: æ illæ verè appli- cari poſſint. b 2. Sit igitur quæſtio prima: Num vera Chriiti in his terris mi- litans Eccleſia ſit Romano- Catholica ſeu Pontificia? 3. Reſp. Thomas Stapletonus lib. 4. Doctrinal. Princip. cap. 18.. 143. Altera, inquit, nunc ſupereſt hypotheſis,& poſtrema totius hujus Diſputationis pars, ut à veræ Eccleſiæ Dei ſoeietate,& ratio- ne, Proteſtantium, totà multitudine nunc rejecta, atque certiſſi- mis argumentis exclusâ, ſocieratem illam Chriſtianorum homi- num, quæ Romana,& Catholica vulgò vocatur Eccleſia, quæ vi- delieet Romanæ Eccleſiæ tanquam capiti adhæret, veram eſſe Dei,& Salvaroris noſtri, ſolamque in terris Eccleſiam demon- ſtremus. Idem propugnat Bellar. libr. 4. de Ecsl. cap..& ſeqq. Coſter. in Enchir. de Eccl. cap. 3. Pp 2 4·Do- — ———————yj 278 3 DE PAFISM G 4. Docent verò Proreſtantes, Eccleſiam falſam eſſè cæ- tum malignantium, doctrinam veram,& legitima ſacramenta corrumpentem. Licet iſte pios& electos quoque comprehen- dat, perverſos tamen longè continet plures. Unde ipſinon à par- te digniori, ſed àpotiori nomen imponitur. Talem eſſe dicimus Eccleſiam Romanam, ſeu pontificiam, quæ pro ptereà, tanquam malignantium cætus, eſt deſerenda. 5. Nomine verò Eccleſiæ Romanæ non intelligimusan. tiquam illam, quæ fuit temporibus A poſtolorum, de quà dicit A- poſtolus Rom. i.y. 8. Gratias ago Deo meo per Jeſum pro omnibus vobis, quia fides veſtra, annunciatur in univerſo mundo; Sed ho- diernam, quæ ferro, veneno, igne, fidem, quam deſcribit Apoſto- lus in Epiſtola ad Romanos exterminate conatur.. 6. Hancigitur non eſſe Chriſti in his terris militantem Ee- cleſiam, hoc modo oſtendimus. Quæcunque Eccleſia non credit, nes docet ea, qua in Propheticis,& Apoſtolicis literis habentur, ſed credug& docet ea, quæ in illis non habentur, illa nequit eſſe vere Eccleſia 4Apoſtuliua Gignitur enim Eccleſia Apoſtolica doctrini Apoſtolica,& ab ea nomen habet. Atqui Eccleſia pontificia non credit, nec docer ea, quein propheticis.& Apoſtolicis literis habentur, ſed contra, qu in ea non habtn- tur,& quibus fruſtra colitur Deus Ergo. Vel: Vera Eccleſia eſtuna, ſan- cta, catholica& Apoſtolica, teſte ipſo Bellarmino lib. 4. de Ecll. cap.j. Nos quindecim notas, inquit, proponemus, quæ, ſi quis vellt, poterunt aliquo modo revocari ad illas quatuor; unam ſanctam satholicam,& A poſtolicam. Atqui talis non eſt Eccleſia pontifi cia. Ergo. Sen: Quicunque cætus oppugnat Chriſti officium, per- ſonam& beneficia, ille non eſt ipſius in his terris militans Eccle- ſia. Atqui id facit Eccleſia ſeu Synagoga pontificia. Ergo. Op- pugnat enim Chriſti officium, Perſonam,& beneficia. In genele hoc loco id monſtramus, cum in ſubſequentibus,& præcedenti- bus Diſputationibus copioſus idem oſtenderimus. 2 Officium igitur Chriſti eſt triplex: Propheticum„Re- gium& Sacerdotale: Nam ut Propheta, ut Rex,& Sacerdospal- ſim deſcribitur, ut Luc. 7. y. 16. cap. 24. v. 19. Matt. 23.v. 10. Act. 7.737. Heb. 3. y. I.. Pet. i.y. 25. Eſai. 40.v. II. Joh, 10. v. II. Heb-l3. v. 20.— 8. Offficium propheticum oppugnant in loco un hrind e ſcri⸗ tr Roxad S nl * 21 me ow NS* 5 90k 4— 1 dt qub Uo Mle ¹— E. Ixocn m 18, u dundſ “ B— ddem, is clabn mmate Kr. Crſtin eznlimn Qun K ijuman 4— 5 1 te 8 duur, eg. 4... à utt er kalieh 1 2 S. Ica doctr& otbla iciu un uc hau atuy, ſed ch unun V Aaa aAgh, 20. Vcl.V8 elellaelu 8 p 5„ p— 8* 11.4enn . copon a que e adile(E’ ume. 1. 3 quitals E tkcctnr 4. d Oppugt— nſtoh . 8*. 44 1 ius in]“m „— vnago E Sfchh X n 1 tl Cl. ¼ emoltet* als. . „. 1o. 14.7.199 2z9. 05,10.1 2 1z.n D oppu tm ur locol 9 de ſcriptura, cujus oppugnant authoritatem, perſpicuitatem inrer- pretationem,& perfectionem. 9. 1. Eccleſia Chriſti docet, quod ſcriptura habeat au- thoritatem ſuam ab authore Deo, cujus vox eſt. Et Chriſtus dicit Joh..v.34. Ego ab homine teſtimonium non accipio; Atqui Ec- cleſia pontiticia ſtatuit, ſcripruræ authoritatem dependere ab Ec- cleſiâ Pighius lib. I. de Hier. Eccl. cap.z. Omnis, inquit, quæ nunc apud nos eſt Scripturarum authoritas ab Eccleſiæ authotitate depen- det neceſſario. 10. 2. Eccleſia Chriſti docet, S cripturam eſſe à ſapien- tiſſimo Deo traditam, ut ſit lucerna pedibus noſtris,& lumen ſe- . mitæ noſtræ, Pal. 119. y. 105. Proinde ſplendet tenebris, illumi- natque tenebricoſos hominum animos, J. Cor. 3.v. 1§5. Et cap. 4. v. G6. Rectè lgitur faciunt, qui huic attendunt veluti in lucernæ ſplen- deſcenti in obſcuro loco: Infundit enim ſapientiam, illuminatq; oculos parvulorum, ⁊. Pet. 1. ver. 19. Pſal. 19. v. S. Pſal. 119. v. 119. Unde qui hanc ſequũtur dicuntur filii lucis,& in luce verſari,& lucere mundo; qui verò eam ſpernunt, manent in tenebris, Eph. 4.v, 17. c. 5.y. II. Matt. 5. v. 14. Joh. 3.v. 19. 21 At Eccleſia pontificia definit, o- mnia, quæ in Scriptura comprehenſa ſunt tantis involuta eſſe ob- ſcuritatibus, ut ne doctiſſimi qnidem certam cognitionem inde colligere poſſint, niſi illam aliunde mutuentur, videantur jeſuita Colonienſes pag. 17. Cenſura. Eckius in Enchir cap. 4 Stapletonus lib. 10. cap.. Caniſius in ope. catech. pag. 43. Bellarminus lib. 3. de verb. Dei cap.. Ergo. II. 3. Eccleſia Chriſti docet, Sciipturam per ſcripturam eſſe explicandam, ac proinde difficilis cujuſdam dicti interpreta- tionem ex ſcripturaeſſe efferendam, 2. Pet. i. y. 20 Rom. 12. y.. Eſa. 8 v. 20. Matt. 17.v. 5. At cœtus pontificius ſtatuit Scripturæ interpre- tationem eſſe inferendam,& quidem ex ſcrinio Papæ, ex his vel illis Patribus,& Conciliis à Papa approbatis Bellarminus lib. 3. de verbo Dei cap. 3.& lib. z. de conciliis. ca. 13. Coſterus pag. 135:Enchir. Ergo. 12. 4. Eccleſia igitur Chriſti controverſias obortas deci- dit ex Scripturâ, quæeſt fundamentum Eccleſiæ,& ad quam Spi- ritus S. nos remittit Deut. 17. v. 18. Joh. I. v. 7. cap. z3. v. 6. 3. Reg...3. 4. Reg. 17. y.;37. Eſ. 8.y. 20. At conventicula Judicem generalem, legiti- Pp 3 mum, DisurATrIo XllI. 279 — ſſſſdſ 280 D.I PAr ISRM mum, ordinarium omnium controverſiarum, quæcunque poſ- ſunt oriri in negotio Religionis conſtituunt Pontificem Roma- num, ſive ſolusdefiniat aliquid ſive definiat cum concilio genera- li, videatur Colloq. Ratis pag.34. Ergo. 3. 5 Ex ore Spiritus S, docet Eccleſia Chriſti Seriptura eſſe perfectam, Pſal. 19.v. S. Et ipſi nihil eſſe addendum, vel detta- hendum, Deut. 4.p. 2-c.12.y. 32.Proy. 30.v. G. 4poc. 22.p.18. Perficite- nim hominem,& ad omne opus bonum perfectè inſtruit, 1. Jo,a. v. 5.2· Tim. 3.V. 6.17. At Synagoga pontificia ſcripturam ſacram, ait eſſe murilam, mancam,& imperfectam, quænon contineato- mmia quæ ad ſalutem ſunt neceſſaria, Caniſius in opere catechet- 126.160:Coſterus, pag, 4A7. Ench. Vnde Bellarminus duplex fingi verhum Dei unum ſcriytum, alterum non ſcriptum ut ſuut Traditiones. Tm..li- 4.c. 1. Ergo. 14. Non minus oppugnant officium Chriſti regium quod conſpicitur in Eccleſia. Nam. I. Eccleſia Chriſti docet, Chriſtum ſolum eſſe univerſalis Eccleſiæ caput, Eph. i.v. ⁊½.f. 4.y..l. na. 29. Col. i.v. 18. Atqui pontificia Synagoga non tantum Chriſtam, ſed etiam Pontificem Eccleſiæ univerſalis caput agnoſcit. Nam Clement. Paſtoralis de ſentent.& rejudic. Paſtoralis cura ſolieitudinis nobis divinitus ſuper cunctas populi Chriſtiani nationes injun- cta:&c. P.a. Extravag. de emp.& vendit. Kegimini univerſalis diſpo nenti Domino præſidentes.&c. Diſtin 22. C. Sacroſancta: Hæc Apo ſtolica, id eſt. Romana ſedes, caput,& cardo à Domino conſtituta eſt:&ſicut cardine oſtium regitur, ſichujus authoritate omnes Ec⸗ cleſiæ. Ergo. 15. 2. Eccleſia Chriſti Chriſtum ſolum agnoſcit Eccle ſiæ ſponſum„ex 2. Cor. 1I. y. 2. Eph. 5.p. 24. Atqui Ecclelia pontifci ſponſum inſuper Eccleſiæ agnoſcit Papam, C. quoniam de immun- in o.dicens. Nos juſtitiam noſtram,& Eccleſiæ ſponſæ noſtræno- lentes negligere,& c. Ergo. 16. 3. Eccleſia Chriſti docet increata dona Mediaroi ſalvatori noſtro Chriſto ſecundum humanam naturam eſſe com municata: ubſiſtit enim non proprià ναυσσα, ſed communicati 4 y. Atqui Eccleſia pontificia increatorum donorum commu- nicationem impugnat. Ergo. — 17. 4 uue delan a zerie Thamur Nanm nantomc e uün Eccleiaſ ur doan aput, S 1. 111 n §'nagogt mnirerſiſ tma /udic. Da R cicuulla popuh( Miumn ndt. X Mrimn Dihn 21 K.„akkt put,&ca&e Jomiwu a.,ſichuf 1un ouum en 0 Chriſtu& maad .7.p.14.*2 Ecdem. ſcit Pan& 1 uutunt, E Lponkn m, K&E’ fhans ocet in E e domläs um huf En opri ionr mncicd N aidosone- DisryuTrArro XIII. 287 17. 4. Eccleſia Chriſti docet totum Chriſtum deſcendiſ- ſe ad inferos. Qui enim fuit conceprus, natus, paſſus, mortuus,& cractfixus, ille idem deſcendit, ut ex ſymbolo Apoſtolico eſt vide- re. Et actiones totius ſunt ſuppoſiti. Arqui Synagoga pontificia fingit Chriſtum ſola animãâ deſcendiſſe ad inferos. Ergo. 158. z. Eccleſia Chriſti docer Eecleſiam poſſe errare,&- quidem ex ſcriptura. Negar verò. id Synagoga pontificia. Ergo. 19. 6. Eccleſia Chriſti, ut& univerſa Seriptura ſacra nul- lum agnoſcit medium inter Deum& Diabolum, cœlum& in- fernum, homines credentes& incredulos, vitam æternam& da- mnationem. Ergonecagnoſcit Purgatorium. At Eccleſia Pon- tilicia peculiare fingit membrum Eccleſiæ in Purgatorio conſti- tutum. Ergo. 8* 10. 7, Falſa Eccleſia colit& invocat eos, qui naturà non- ſunt dii Gal. 4.y. A. Eſai. 42². v. 8. Arqui Eccleſia Pontificia colit eos, utpote imagines,& ſanctos, quos religiosè invocat, licet invoca- tio illa teſte E kio in Enchir. pag. 96. non nitatur expreſſo Dei ver- bo. Ergo. 21. Denique oppugnant Pontificii officium Chriſti Sa- cerdotale in loco de Sacramentis. 1. Nam horum ſeptem fin⸗ gunt contra naturam Sacramentorum: Siquidem quinque deſtituuntur externo elemento, cui ſit annexa promiſſio gra- tiæ. 2. Eccleſia CnRTSTI docet neminem poſfe eſſe in Chri- ſto abſque fide ex Epheſ. 2. Infantes igitur baptizatos Chriſto eſſe fide inſertes,& quidem propria, ex Habac. 2. At Eccleſia Pomtificia infantibus baptizatis actualem denegat fidem, vi- deatur Bellarminus libro primo, de Baptiſ. cap. 11. Ergo. 3. Eccle- ſia Chriſti docet ex Scriptura in Baprtiſmo tolli peccatum nonut non ſit, ſed ut non imputetur ex I. Johan. 1. Unde orant Renati: Remitte nobis debita noſtra. Atqui Eccleſia Pontificia hanc Baptiſmo adſeribit efficaciam, ut tollat id omne, quod ha- bet rationem peccati. 4. Eccleſia Chriſti docet homines eſſe ba- ptizandos. At Eccleſia Romana, campanas baptizat. Ergo, 5. Eccleſia CHRIS TIdocet hominis Teſtamentum non eſſè cor⸗ 3 rumpendum, ex Gal. 3. v. 1z. nedum Dei. Atqui Eccleſia Pontiſiei corrum- 282 D2 DAPBETSM O corrumpit Teſtamentum Chriſti. Detrahit enim calicem benedi- tum laicis. Ergo. 6. Vera Eccleſia docet in ſacrà Cœna dari,& accipi corpus, quod natum eſt ex marià virgine,& quod prono- pis in mortem eſt traditum; Et ſanguinem, qui pro nobis in araã crucis eſt effuſus. Atqui Eccleſia pontificia ſtatuit vi verborum Domini tranſmutari panem in corpus Domini,& vinumin ſan- guinem ejus, atque ej uſimodi nobis dari in uſu ſacræ Cœnæ. Eigo. 7. Eccleſia Chriſti docet, corpus Chriſti eſſe ſemel pro nobis tra dirum& oblatum,& ſanguinem ejus ſemel in ara crucis prono- bis effuſum, cujus memoria inſtituitur in ſacrà cœna ad confr- mandam fidem in Chriſtum& excirandam gratiarum actionem, ex Heb. 9.v. 28. G4p. O. y. 1⁊. Matt. 26. y. 26. Lug. 22.y. 19. At Eccleſia pontificia Sacramentum hoc convertit in ſacrificium externum, reale,& propitiatorium,& panem in corpus Chriſti transſubſtan- tiatum quo tidie in Miſſa ſuper altari pro vivis,& mortuis offert, oblatum includit, incluſum circumgeſtat,& adorat, Diſt. z.de con- ſacrat. Can. Peratta Item ſacrificium hoc offert, offerri permittit etiam pro neceſſitatibus corporalibus, pro equeſtri, aut pedeſtiir- rinere peregrinantibus, pro fœminis gravidis„pro parturientibus, pro ſterilibus, protertianà, aut quartanãâ febri laborantibus, pro mercatoribus, ut felix ſit navigatio,& c Ergo. 22. 7. Eccleſia Chriſti docet, Epiſcopum eſſe debere ma- ritum unius legitimæ uxoris, non concubinarium, ex 1. Tim. 3.y.a. Tit. i.v. 6. damnat prohibentes mattimonium, ex I. Tim. 4.v.I. Pro- inde conjugium hominihus quibusvis non modò decotum, alq honorabile, ſed ad ſcortationes vitandas pœn neceſſarium eſſe, Heb. 13. v. 4.I. Cor. 7. Atqui Eccleſia pontificia ſimpliciter interdicit matrimonium Sacerdotibus, Concil Trident Seß. 8. Si quis dixerit Clericos, ait, in ſacris ordinibus conſtitutos, vel regulares, caſtita⸗ tem ſolemniter profeſſos. poſſe matrimonium contrahere, con- tractum que validum eſſe non obſtante lege eccleſiaſticã, vel voto & oppoſitum nil aliud eſſe, quàm damnare matrimonium, qul non ſentiunt, ſe caſtitatis(etiamſi eam voluerint) habere donum anathema ſit, cum Deus idrectè petentibus non deneget, necpa- tiatur nos ſupra id quod poſſumus, tentari. Ergo. 2z. Tandem oppugnat Chriſti beneficia corrumpend ri⸗ 7 8* n an ntt Sa cr Xclan .16721 u. K canrerri 1 tcum meminch—e Mübrar eraleg ,Kmm Tcumee 2 Gord acum n aümr 4. leffr ahe 1414* 2 Keltllun . mn propum 4] 4 nquaras t. uhdom ario,&d 3 * 4 ſp ae docet, IMirumeleche cond ⁊ cium, ell8 narrim 1u exlIu. ibusvid 1odocec- d Pen g vltan X necelie uci MàA recllue onſti K eltegu narrit E«m Co . ean dhntt Cclelan —.. zrimol9 1 1 macn 1” im dſ’ dn hades . peräut 3 pom e implcan DisrurATro XIlII. 283 culum de peccato, de lege Dei, dei pſa Gratia, de Juſtificatione,&c Bonis operibus, quod ſubſequentibus Diſputationibus ordinc o- ſtendere conabimur. Referimus ex iſtis pauca. I. Falſa Eccleſia inſtituit religionis exercitia, quæ à Deo non ſunt inſtituta„necà Chriſto, qui omnia ſcitu neceſſaria nobis revelavit, Joh. 15.v. 1. cap. 14.v. 26.Cap. 16.y. 13. Atqui Eccleſia pontificia multa ejuſmodi ex- ercitia inſtituit,& fingit. Ergo. 2. Falſa Eccleſia dicit, hic eſt Chri- ſtus, illic eſt Chriſtus, Matt. 24.y. 23.2. Theßi.-.v.9. A90.13.v. 1z. Atqui tale quid dicit revera Eccleſia Romana remittens homines ad hæc velilla miracula ad hæc velilla loca, opera.&c. Ergo. 3. Falia Ec- cleſia eum ſequitur,& colit qui ſe factis ipſis facit Deum, extollit ſe ſupra Deum, gloriatur, ſe omnia jura habere in ſcrinio ſui pectoris, & errare non poſſe decernendo in fide. Atqui hoc facit Eccleſia Romana. Ergo. 4. Chriſti Eccleſia Decalogum â ſe impleri non poſſe docet& deplorat, ac proinde ipſius Chriſti obedientiam fi- de ſibi applicat. Atqui Eccleſia pontificia à ſe plus præſtari poſſe, quaàm lex requirit, gloriatur: Inde enim eſt theſaurus indulgentia- rum, R&c. Ergo. 5. Chriſti Eccleſia docet hominem juſtificari gra- tis fide in Chriſtum, Rom 3. v. 24. 25. juſtificamur gratis per illius gratiam per redemptionem, quæeſt in Chriſto jeſu, quem propo- ſuit Deus reconciliatorem per fidem, intervemientei pſius ſangui- ne ad oſtenſionem juſtitiæ ſuæ propter remiſſionem præterito- rum peccatorum. Atqui Eccleſia pontificia hominem fingit non juſtificari gratis, ſed propriis meritis. Ergo. 6. Denique Eccleſia Chriſti docet opera noſtra eſſe imperfecta. At ſua eſſe perfecta gloriatur Eccleſia Romana. Ergo. 24. Quæifio ſecunda: Num Eccleſia pontificia ſit Apoſtalica,& gaudeat origine Apoſtolica? 25. Reſp. Jeſuita Jacobus Reihing religionem papiſticam veram eſſe,& amplectendam ſuadet, eò quod gaudeat origine A- poſtolica, ac proinde vera ſit Eccleſia. 26. Verum origo Apoſtolica conſideratur vel reſpectu ſucceſſionis perſonarum,& locorum, vel reſpectu doctrinæ,& publici Miniſterii: S ucceſſionem localem,& perſonalem urgent Pontificii. At non eſſe eam veræ Eccleſiæ notam, oſtendlimus Di- ſut.. th. 42.& Diſput. 12. th. 50,& ſe quentibus. Non enim ſint ſan- . l cu — ö“ 284 DI DPDATIS M O cti, qui tenent loca ſanctorum. Origine Apoſtolica reſpectu do- ctrinæ ab Apoſtolis traditæ,& reſpectu Miniſterii ab Apoſtolis deducti, non gaudet Eccleſia po ntificia, pugnat einm cum plærs que fidei Articulis ſeu cum doctrinà Apoſtolicaut demonſtravi- mus in præcedentibus. Ergo fruſtra gloriatur de origine Apoſtoli- ca. Ab eâ verò dimoveriſeſe non patitur Eccleſia, quam vocant, Lutherana. Hæc igitur verè gaudet origine A poſtolica. 2. At Bellarminus quindecim ſuas urget notas,& hasſoli Eccleſiæ pontificiæ applicari poſſe, ſtatuit. Hanc igitur eſſe ve- ram Chriſti in his terris militantem Eccleſiam concludit. 28. Reſp. 1. Notas illas à Beblarmino traditas, noneſſe veræ Eccleſiæ notas, ſenſu Bellarmim intelle ctas, evicimus Dilput. præcedenre. Vetam jgitur Eccleſiam non oſtendunt 2. Imo malòè eas Eccleſiæ pontificiæ applicari oſtendit diligens examen & collatio harum notarum cum doctrinàâ pontificia, quaſdetein ipſa agemus Diſpuratione, 8 28. Queſtio tertia: An Ecsleſia Lutherana, quam ſic polant ſt vera Chriſti in hus terris militans Eccleſia: 39. Reſp. cum ααννμᷣᷣ oſtenderimus, quæ non ſit una, ſancta, catholica,& Apoſtolica Eccleſia, reſtat ut uæGeadha- sxa ſtendamus, quænam fitilla verè,& non apparenter tantu- 31. Hanc verò ex veris,& genuinis inorteſcere cenſemus notis, quæ ſunt verbi prædicatio,& Sacramentorum adminiſtta- tio. His cum nonnulli ſuas admiſceant traditiones,& ſomnia, nô- nalli retento fundamento ſuperædificent ſtipulas, 1. Cor. z.l.l*. Inde Eccleſia eſt pura, vel impura AIm purioreſt„quò longiusàpu- ritate dogtinæ propheticæ,& Apoſtolicæ recedit. Pura eſt, quæ ſin cerum Dei verbum Biblis ſacris comprehenſum absque ſua cerebellifigmentis proponit,& Sacramenta legitimè non aliter ac ab ipſo Chriſtoſunt inſtituta adminiſtrat. 32. De Eccleſiâ enim ferendum eſt judicium er doctrina, quæ in cd proponitur. bi igitur quæras quænam ſit vera A poſtolica Eccleſia Remittemus te ad doctrinam, quæ publicè in Eeclelia Lutherana ſonar, ex eâ ita inferimus:llla eſt vera Eccleſia, quæ am. ple ctitur ſinceram doctrinam propheticam,& Apoſtolicam ſar cris literis comprehlenſam Er legitimè ſecundumiplius Cmusbir ſtitutlo- . a 4 mü Ra e 8tf dichn 4 täen non 5 3 G½ Vne 44 KMenuu„ der er. Hoann. — cgnue Kem kccic e char 1n l sala Anumiel wum Kelum dut PPlcn 0 Ar lle m doctnd d n a 1 1 Kaleia lul nain (e aaus O rm n 4„ 1„ 8— 1 f 1 11u ᷣ tatlug II vere, J. ppalecdär 441 „R& gend rReicklen 1 „X Sacd S olumain Apottoſ 3 n eun AJ dn lna 2 rp IW 4 S§aclal Wte [E ürenne [ epüble . ₰ rakcceug cpbe S⸗Khs . 1d pee 111 4 rune! A l ¹ 1 ſtitutionem adminiſtrat Sacramenta. A tqut talis eſtEccleſia, quam vocant Lucheranam. Ergo. Vel: Qualis eſt doctrina, quæ publi- ce in Eccleſia populo Dei proponitur, talis eſſt ipſa Eccleſia. Jam verò doctrina, quæ huc uſque publicè populo Dei in Eccleſia Lu- therana proponitur eſt Prophetica, eſt Apoſtolica. E g0 Eccleſia Lutherana eſt Propherica& Apoſtolica, hoc eſt, fundata ſuper fundamentum Prophetarum,& Apoſtolorum. 33. Alſumptionis veritas facile oſtenditur ex collatione ſeriptorum Eecleſiæ noſttæ Symbolicorum, utpote Catechiſmi minoris,& majoris B. Lutheri, Auguſtanæ confeſſionis, Schmal- caldicorum Articulorum,& c. cum Seri ptuià Pro pheticà& Apo- 1 ſtolica. Dicimus verò Apoſtolicam conteſſionem illam noſtram non quaſi immediatè ab ipſis Apoſtolis ſit conſcripta ‚ſed quia peromnia conſentit cum doctrina propheticâ,& Apoſtolicaà ſa- cris literis comprehensa. 4 34. Conſpiciturid ex ipſius doctrinæ inſpectione: Nam 1. noſtra Eccleſia Scripturã ſacram in fidei Articuſis ſimpliciter ob- ſcuritatis non arguit, imperfectionis eam nõ accuſat, interpretati- onem difficilis cujuſdam loci Scripturæ non infert, ſed ex ed ef- fert: non provocat ad traditiones humanas, nec eas verbo Dei ſcripro æquiparat. b 35. 2. Eccleſia noſtra ex Scriptura docet caput univerfa- lis Eccleſiæ eſſe ſolum Chriſtum„non Petrum nec Pontifi- cem Romanum: Chriſtus enim omnes diſe cipulos de primatu liti- gantes exęquat, dilucidè aſſerens,& ſubinde repetens dictum hoc: ui maximus et inter vos, ſit caterorum miniſter. Ergo nullum exiſtis Eccleſiæ univerſalis caput conſtituit. 36. 3. Ecclefia noſtra docet Eccleſiam particularem, cu- juſmodi eſt Synagoga Pontificia errare poſſe& ſæpe erraſſe. Do- cet idem Spiritus ſanctus in ſcriptura. 4. Eccleſia noſtra Teſta- mentum Chriſti non corrumpendum, vel mutilandum eſſe con- tra Pontificios aſſerit. Docet idem Spiritus S. in Scriptura. Ergò. 5. Eccleſia vera docet ſtatum conjugalem inter omnes eſſe hono- rabilem, ac proinde nullum hominem, quem ad illum Deus fecit idoneum à conjugio eſſe arcendum. At docet id Eccleſia Lu- therana. 5. Eccleſia vera docet regimen politicum committen- Q4 2 dum DrSruTATIIS XIII. 385 -⸗- —— — ³*² 286 Dz=z PAISM dum eſſe perſonis politieis,& non Eccleſiaſticis: Reges enim gen- tium dominantur, dicit ſervator. Docer idem Eccleſia noſtra,& accuratè obſervat. Ergo. 6. Eccleſia vera hæreticos tolerat,& non tollit. Docet idem Eccleſia noſtra,& non pontificia, Ergo. 37.. Eccleſia vera duo tantum agnoſcit hominumge- nera, ut ſunt credentes,& non credentes, ſeu increduli, Mar. 16.y. 16. Joh. z.y. 18. Univerſa enim ſcriptura facra nullum agnoſcit me- dium inter Cœlum& infernum, Deum& Diabolum, vitamater- nam& damnationem. Ac proinde ignorat Purgatorium pontit- cium. Docetidem,& credit Eccleſia, quam vocant Lutherana Ergo. 38. 8. Scriptura eum religiosè invocare,& adorare docet, qui nvit defectus noſtros, introſpicit corda,& fuccurrere nobis poteſt. Credit,& profitetur idem Eccleſia noſtra, ac proindereli- giosè non invocat ſanctos, nec ſanctorum imagines. 9. Voxõcrl- pturæ eſt, Deum nos ſalvare per lavacrumregenerationis, adeoq; etiam infantes. At non ſalvarabſque fide actuali, ſine quaplace- re Deo eſt impoſſibile. Eadem eſt confeſſio Eccleſiæ noſtræ.10n- ſtitutio cœnæ docet mediante pane exhiberi nobis corpus Domi- ni pro nobis in mortem traditum,& mediante vino ſanguinem ejus in ard crucis effuſum: ac proinde panem non tranſmutani in corpus, nec vinum in ſanguinem. Eſt eadem confeſſio Eccleſia noſtræ. 11. Eccleſia noſtra ſacrilegium eſſe docet, mutilare facram cœnam,& depravare Teſtamentum Chriſti, ac proinde Laicis al- teram ſacræ cœnæ partem, nimirum calicem benedictum nonele fubtrahendum. Docet idem Chriſtus in Inſtitutionis verbis. Quos enim obligat verbum mandati(MANDuCATE) eoſdem etiam obligat verbum mandati(B1B1T E,) quia hoc non minorsseſtet ficaciæ, quam illud. Obligat verò illud omnes, qui ſeſe probate poſſunt. Ergo. 39. Idem facile apparet ex collatione reliquorum confeſt⸗ onis noſtræ Articulorum cum Scriprurã ſacra. Itaque fixa,&r mota hæcſtat ſententia: Lutherana doctrina eſt doctrina Apoſto- lica. Itaque Eccleſia Lutherana eſtuna, ſancta, catholica,& Apo ſtolica. 40. E. —— — —„——————————— — —— A y e 4 ds lh dar. Dae m dü lL dun lanohb 4 n icad u 4 1 üd aar— Waamn denes eoen as Katre mohncd is lham dem kaddel AAraen ecl doruf n derlaracru Si enn dadiquchd al lden 4 eſtconfe A clend ep acerhü en döcm cum, K& Hre it cproiade- w rnoannn nem. Eſ ck nlegumc Ser wunn entam exrondi nirum cal* enediun Ariſtusu Aronüſth 1(MANM2* a Tk tus 311E,) q cnanrar tveròi& nesl ercolla a rliqammt ““ ea 71 oit eanadg nrct 3 7 acſtund B.Ab 0 4 DisruraArle XlII. 2837 40. Quaſtio quarta: Num Eecleſia Lutherana cæperit primum cum Luthero?. 41. Reſp. Jeſuita Coſterus in Enchir. cap. 2.. 76. Eccleſiæ Lu- cheranæ, inquit, datum eſſe initium anno Chriſti 1517. Quoilla tanquam novum oppidulum extra eccleſiam veterem ſit excitata. Proinde eſſe eam novam, quæ profiteatur religionem veteribus incognitam. Bellarminus lib. 4. de Eccleſia cap.. Idem ſex circum- ſtantiis obtinere conatur, in omni, inquiens, inſigni mutatione re- ligionis ſex circumſtantiæ poſſunt oſtendi, quæ religionem illam novam eſſe argaunt. Oſtendi verò illæ poſſunt de Eccleſià Luthe- rana, ut ſunt. 1. Author ejus, qui eſt Martinus Lutherus, Preſbyter & Monachus ordinis ſancti Auguſtini. 2. Dogma aliquod no- vum, quod eſt, juſtificari homines per ſolam fidem ſpecialem, id eſt, per hoc ſolum, quod ſe juſtos putent:Item negavit Lutherus, Euchariſtiam eſſe ſacrificium. 3. Tempus, quo cæpit: Cæpit ve- rò Lutheranorum hæreſis anno 1517. 4. Locus ubi cæpit, qui eſt Saxonia. 5. Quis eam oppugnaverit. Oppugnata autem fuit 4 Leone X. à cõcilio Tridentino, ab Academiis omnibus catholicis, & Doctoribus plurimis. é Exiguus aliquis cœtus, unde paulatim aliis accedentibus cæperit. At initia hujus hæreſeos fuerunt val- de exigua. 4 ²½. Verùm jeſuitas ſtudioſè calumniari, nemo non videt: Lutheranam enim Eccleſiam non eam eſſe dicimus, cui tanquam Papa aliquis præſideat Lutherus, ſed quæ credit ea, quæ Lutherus ex ſcriptura ſacra eſt profeſſus,& ex tenebris, in quibus demerſa jacebant, in clariſſimam lucem reduxit. Eccleſiam igitur Luthe- ranam non Lutheri perſonãâ, ſed doctrinà definimus: Hanc verò accepit Lutherus à Prophetis& Apoſtolis, ſeu ex ſcripturâ ſacra, cujus diligentiſſimus fuit ſcrutator. Imò accepit eamab Eccleſiâ, quæ partim fuit ſub Papatu, partim extra cætum Pontificiorum. 4 3½. Quare repetimus diſtinctiones. 1. inter Papatum,& quod eſt durante papatu,& partim ſub ipſo: Eadem Eccleſia, quæ jam Lutherana dicitur, fuit ſub Papatu,& durante papatu, ſed non fuit ipſe Papatus, qua de re egimus Diſput. 1. quaſt. 3.1. 42.& ſe- quentibus. 44. 2. Inter traditiones humanas, ſeu inventa hominum A 3 quibus —ſſſſſſſ 288 DE DAPISM quibus Deus fruſtrà colitur,& ſincerum Dei vetbum; intet af. gentum& ſcorias, aurum& fœnum, gemmam& ſtipulas: Lur therus memor admonitionis Jer. 15. v. 19. Si ſeparaveris pretioſum à vili, quaſi os meum eris, prænominata diſtinxit, doctrinam Apo- ſtolicam a ſordibus humanarum traditionum,& ſuperſtitionum repurgavit, res antiquas temporis injuria hominum quorundam malitia, quorundam incuriâ collapſas priſtino nitori ac luci re- ſtituit. 45. 3. Inter religionem inſtitutam R& reſtitutam, inter novitatem,& renovationem. Novam Religionem Luthens non inſtituit, ſed veterem reſtituit,& eam miſerè fædatam mun- davit. b 46. 4. Inter novitatem veram& apparentem: Etiami confeſſio noſtra appareat nova, cum non conveniat cum ligmen⸗ tis& traditionibus Romanorum Pontificum, quas improbat: ee- vera tamen eſt antiqua, quia convenit cum doctrina prophetica & Apoſtolica, quam ſingulis ſeculis amplexi,& profeſſi ſunt verè fideles, idque partim præcedentibus, partim ſubſequenti- bus Diſputationibus oſtendimus. Non eſt igitur alia definitio Eccleſiæ Lutheranæ,& Apoſtolicæ: Definimus enim eam ex docttinà Apoſtolica ſacris literis comprehenſaà, quæ dochina publicè ſonuit in medio Papatu. Iniqusè igitur confeſſio noſtta novitatis accuſatur à Romanenſibus, eo quúod refutet etrores, & ſuperſtitiones pontificias, ſicut& doctrina Chriſti& A- poſtolorum nova videbatur Judæis,& gentibus, Mar. l.y. 27.A08. 17.v. 19. 47. 5. Inter Magiſterium,& Miniſterium, nomen Eccle ſiæ huic imponitur à fideliſſimo B. Lutheri Miniſterio, quo Deus tenebras pontificias diſcutere cæpit,& Evangelii lucem rurſus claro jubare ſplendeſcere fecit. 48. Circumſtantiæ igitur,& ſigna, quæ profert Bellar- minus, non probant religionem noſtram à B. Luthero eſſe in⸗ ventam,& inſtitutam, ſed eam eſſe reſtitutam: Aliud eſt novos fidei Articulos,& nova dogmata tradere,& aliud cadem fæda- taà ſordibus repurgare, aliud eſt novare,& aliud renovare. 4 49.Hl „ erl rekma Noran aionen l dra Kez er realer en reram 1,umno W uran um Donui un wichn oavent d ve kum S leculis; i, Ln ccedentig nin r nns. No e crtut tollck: e muan. ers com Sü, aut du. Iniq 3 rcont nlibus,* Mrfr „licut 8 Mlm(li deis,&ſ AE,Mrux m,& un porr B. Luc inikechfs cxoit, elübn rur,& qurpor. m noſtſ Er. Lüfu 11 A8 rem Ar eflere unm: AM DIiSrur ArIOo XIII- 289 49, Hominem ſolà fidę juſtificari, ſeu non niſi per fi- dem apprehendentem obedientiam Jeſu Chriſti, docet ſerva- tor, Mar..y. 36. Ne metuas ſolum crede. Arguunt phraſes æquipol- lentes, Gal. z. v. 16. Non ex operibus legis, niſi per fidem Jeſu Chri- ſti. Rom, 3.y. 28. Per fidem ſine operibus legis, cap. 4.v. 6. Sine f ribus. Idem pia docuit Antiquitas. Scribit origines. lib. 3. in. Epiſf. ad Rom. Dicit Apoſtolus, ſifficere ſolius fidei juſtificationem, itaut credens quis tantummodo juſtificerur, etiãſinibil ab eo operis fuerit expletum-Ante B. Lucherum igitur Biblia Germanica fuerunte- dita, in quibus legimus Rom. z. Adlein durch den Glauben/ ohne der 747 * Werck der The. Calumniatorem agit Bellarminus lib. i. depænit. cap. ja ſziſ.c. 3. noininans juſtitiam noſtram imaginariam am,& Lut hers tigmentum. Non enim imaginariam agno- vnr Lutherus juttitiam, fed docuit, juſtificarinos juſtirià Chriſti per fidem nobis imputatâ. Sententia hæc non eſt figmentum Lutheri, ſec doctrina Spiritus S. Rom. 4.y.5.7. Ei, qui non operatur ſed cre- , qui jaſtificat impium imputatur fides ſua ad juſtitiam. Quemadmodum& David explicat beatificationem hominis, Cui Deus imputarjuſtitiam absque operibus. 50. Miſſæ ſacrificium eſſè inventum humanum docet cæ- næ inſtitutio. Chriſtus enim non ſacrificium, ſed Sacramentum inſtituit: Semel pro nobis ſeſe obtulit,& unicâ oblatione nos per- fectos reddidit: In Teſtamento illo ſuo nobis aliquid ordinavit, & nihil ſil 4.., nlhil fibi dnobis offerri mandavit. Atteſtantur Polydorus Pirgi- 2 2 7,7- 94 ν4*77 2„, 52 †„] 9 8„ 6. 4 25— lius. lib.;. dererum juvent. c. 11.& Platina in vità Sixti, origihem& progreſſium Miſſæ luculenter oſtendenres. 1 41. Exhifceitidem patet, quid reſponderi debeat ad quæ- „ 3 r.,.. ⸗ 1—. ſtiones, annon Chriſtus totis mille annis habuerit veram Eccleſi- poteſt nihilominus vera iu perſtes eſie Eccleſia. 2. tempore Eliæ ſub Achabo eum Miniſterium Eccleſiæ eſſet corruptiſſimum, alta- ria deſtructa, Propletæ Domini occiſi, ſolusq; videretur ſuperſtes efſe Elias, Dominus diſertè te ſtacur, I. Reg. 19. v. z0. reliqua ſibi eſſe ſeptẽ millia. 3. Et ſi requireretur ad eſſentiam Eccleſiæ omnimoda incorrupta publici miniſterii ſinceritas oſtendi non poſſet, nec nominari — —— 8— r—*———————— 8— hſh—— 3 —— 8———— ¹———ee— ———————— y— 1—— 4 — 3——————jjñ 2 5— ⅛⅓¼—— —— 290 DI PAISM OG nominari vera Eccleſia. Multis enim modis errabant Phariſei, Scribæ,& Sadducæi. Unde Chriſtus dicit, Johan. 10. Quotquot ante me venerunt, fuerunt fures,& latrones. 4. Perplacent no- bis dicta Scripturæ, Matth. z1. y. 16.Pſalm. 8.v.z. Ex ore infantium, & lactentium perfeciſti laudem. Simplicitas igitur infantilisillo tempore maximè fuir commendata. J. Chriſtum eo tempore habuiſſe non mutos Chriſtianos teſtatur vel ſanguis Martyrum, quo meretrix Babylonica ebria eſt facta; Et factum Græcomm quotannis Papam ut ſchiſmaticum excommunicantium, qud de re vide plura in Diſpurtat. 2 primà. EINTIS PISPVIT. XIII. 4 A 1141 d 4 4 4 DE PAPISMO DIS PyTATIO XIy. PRESBTTERTIO. M. Otto Brawe Oſnaburgo-Weſtphalus In Auditorio Theologico ad diem 24. Januar. horis ante- GIESSE CATTORAA, Ex officina libraria Caſparis Chemlini. Et quidem in ſpecie P RI M A In qua- Chriſto Duce& auſpice Chriſto F³h P RESAIDIO OHANNISGISENII. 88. THEOIL OGIæÆ DOCTORIS, ET ORDINARII ININCL.Y. ta Academid Giſſenâ Pro- feſſoris, RESPONDEBIT meridianis& pomeridianis. 538 (◻☚ AX 8 8 2 clo Io cxVIII 3 „98e2Se SeSe en e. ADMODUM Reverenas, Clarißimus, Doct ßumu, Pietate, Docri. na, E virtute celeberrimus UVIRIA Dn. Johanni Affelmanno S§. Theologiæ Doctori eximio, ejuſdemq́ in alma Rhodopolitanã Profeſſoripu blico,praæceptori, ſautori, Cyrom- tori ſuo ætatem colendo. Dn. M. Johanni Chryſolyto R. Miniſteri Roſtochienſis ſeniori meri- tißimo,& ad S. Nicolaum Pastori ſidelißimo vigilantißimo. NECGCNON Humanißims, Praſtantißima, Docdtiſſimu,& polittßi- mu U irs-· Iuvenibus Dn. M. Petro Boëthio Dithmarſo§S. Theologiæ Candilatis Dn. M. Petro Pechlin Koſtochienſi dignißimi.. Dn. Gerhardo Gravio Dn. Johanni Cothmanno Dn. Anthonio Tegetmeier§S. LL. cultori induſtrio. 9§S. Theologiæ Studioſißimu. Illis Dn. Mœcenatibus, Patronis ſtudiorum ſuorum favorabiliſſimis, omni honoris& obſervantiæ cultu jugiter ſuſpiciendis, honorandis, colendis; Hi commenſalibus popularibus,& amicis fraternèa- mandis, diſputationem hanc Theologicam in felik fauſtumq; novi anni auſpicium Oſfert Dat Conſecrat& inſcribit M. Otto BraWe Oinaburgenſis Wet⸗ phalus. ANNO I. Pet. 4. v. II. Loql IMLr e Loqyla Del. 15 K Maßte Dait u, Rl 3 3) 6 2r. Aud .* Meca denn aan „ 3. Thau ae thſa 4 — LELGemn r 1 1 ¹ * 4 1 2 r 1 l 4 8* 3 eruag 1 1 8 4 e AAr)9 b Coled ie t EFK 1 8 4 IB! 4 — “ 1 90 1 toncmu t 110b ini aufa r “ E ed 8326 d2e 3. e83 — DISPUTATIO DECIMAOQVARTA. QV ES T DE PRESBTTERIO. T HESISI. Xaminatis erroribus Pontificiorum de Eccleſid in genere, ſequitur, ut conſideremus controverſias de membris Ec- cleſiæ, SENTENTIA PROTESTANTIuM. 2. Sunt verò Eccleſiæ membra homines,& quidem Do- ctores,& Auditores, Docentes,& Diſcentes, 1. Cor. 12. v. 29. Eph. 4.y. II. b 3. In docentibus requiritur,& conſideranda eſt legitima vocatio,& fidelis commiſſi officii adminiſtratio. 4. Verum jus vocandi Eceleſiæ Miniſtros Deus ſibi ven- dicat. Nam Prophetas à Regibus quidem, ſedaà ſe non miſſos pro veris non vult agnoſcere, jer. 23. v. 21. Adſcribitur igitur fingulis Trinitatis Perſonis, ut Patri, Matt. o. y. 38. Filio, Eph. 4.v. II. I. Cor. 12. v. 28. Spiritui S. Act. 13. v..6.20. v. 2 8. , Vocat verò Deus dupliciter, immediatè,& mediatè, in- de vocatio eſt duplex, mediata,& immediata. 6. Immediata ſeu extraordinaria vocatio Gal. I. v. I. deſcri- bitur, quod fiat ab ipſo Deo, non ab hominibus. Hæc ſæpe per Prophetam, vel A poſtolum, vel per ſortem fuit declarata. 7. CoMmitantur eam divina ſigna, teſtimonia, vel etiam miracula. Locum habet in Eccleſiâ vel conſtituendà, velab erro- ribus repurganda. Vocati igitur immediatè ſunt Prophetæ& Apoſtoli. 8. Mediata vocatio fit à Deo per homines idoneos certo Rr 2 ordine 294 DI DAPISM ordine,&legibus juxta verbum divinum. 1. Tim. 3. y. Tit. 1.y.A. 6.y. 3. 9. Cum non habeamus mandatum, neq; promiſſionem, quæ quidem ad nos pertineat de immediatéè vocatis,& miſſſis, i- deò non eſt, ut tales Eceleſia expectet; Sed recte facit, ut Miniſtros Per ordinaria media legitimo modo ad Miniſterium vocet. 10. Ius vocandi Miniſtros aàd totam pertiner Eccleſiam, & non ad unum tantum ejus membrum. Quod enimomnestan- git, ab omnibus debet curari. Itaque in vocatione Miniſtrorum vo um ſuum habet Miniſterium, habet eriam Magiſtratus,& deniq; ipſe etiam populus. 1. Ordinatio eſt legitimæ antecedentis vocationis pu- blica& ſolennis declaratio„& publicatio: Licet igitur ordinatio- vocationem non faciat, eam tamen declarat. SENTENTIA PONTIEICIORuM. 12. Laici dicti ſunt, quaſi plebeii, acpopulares, quibus nulla pars functionis Eccleſiaſticæ demandata eſt; Clerici autem quaſi Domini ſors,& hæreditas, qui divino cultui conſecrati, pro- curandæ Religionis, ac rerum ſacrarum Deoi pſo jubente, provi- dentiam, ac ſolicitudinem ſuſceperunt, Bellarminus lib. I. Le. Cler Cu. I.p. 295. 13. Vocatio ſeu miſſio Miniſtrorum non ad populum pet- tinet, ſed ad Bpiſco pos,& potiſſimum ad ſummum Fomtificem, Bellar minus, cap. 4.2 98. 14. Lutherus non habet legitimam vocationem,& lu- therani non habent legirimam vo cationem Bellarminu lib. J.(ay.j. SrATrus CoNTROVERSIK. 15. Diſputatur igitur 1. de ipſo Clericorum nomine 2. De jure vocationis ad ſacrum Miniſterium. 3. De vocatione B. Luthe- 11. 4. Et de ordinationis ritu, id q; pluribus oſtendemus in quæſtio- num controverſarum examine. 116. Quxſtio prima: Num ſoli Eccleſia M niſtripeculiari nomi- ne in ſacris literis expreſſo,recto,& propriò CLERTCTappellentur: 17. Reſp. Bellarminus in prafat lib. de Memb. Ecl.yramiſſapag. 2 81. Eccleſia catholica, inquit„optime Lector, uni, trinoq; Peo militans 2 e 51 Idcan inua deckht KriEi m. nedc pübar 4 8 8 lcr demat Mak Ca 8 4 4 4 ⸗1 ANa 4 AU —— mNahh 3 -* 4 „ 1 Anhs 4 niftron nad pope- 1 J “ Anm Pn 44 71 e A f eot T alOnen, 4 4 3 4 101 Karmmas. 01☛ 4. vonn 1. éum 7““ en 4 Kalmm 1 64 4 e S 4 1G 4 „ AV 3* MA △‿-* 6 4 4 4 357 CIpee CIRC b DispurArTrlo XIV. 295 militans, atq;, ut ſeripture loquuntut terribilis, velut caſtrorũ acics ordinata, tribus potiſſimum ordinibus militũ, Chriſto auctore, di- ſtinguirur. Alii ſiquidem in hoc divino exercitu clerici, alii laici di- cuntur. Quidam etiam ſunt, tum ex clericis, tum ex laicis, qui cer- tis ſymbolis, ac functione ab utriſq; diſtincti, tertium ordinem fa- ciunt, ac Regulares, ſive Monachi nominantur. Nominant igitur Pontificii ſolos Eccleſiæ Miniſtros non ſine faſtidio clericos,& re- liquos omnes Lai cos h. e. plebeios& populares, interprete Bellar. lib. I. de cler. c.1. Ex ſententia igitur Ponrificiorum Imperatores, Re- ges Electores& Prineipes ſun: plebei& vulgares homines. Quare Pontificiis clericus eſt omnis& ſolus primâ ronſitrà tonſuratus, qui hoc ipfo, quodtondetur, è numero populi exemptus ordini Eccleſiaſtico accenſetur eoque in hæreditatem Domini adſciſci⸗ tur, canente ante tonſurationem ſcholàâ: Tu es Domine, qui reſti- tait hæreditatem meam mihi, videatur Ponticale fol. 4. 18. Prorteſtantes verò nemini de vocabulò hoc litem mo- verent, niſi fraudem quandam ſub eo Pontificii occultarent. Hoc igitur animadvertentes diſtin guunt inter acception em vocabuli hujus Scriprutæ& Eccleliæ. In ſcriptura vocabulum hoc nuſpi- am attribuitur ſolis Eecleſiæ Miniſtris; Sed omnes in genere Chri- ſtiani clerus, he. ſors, peculium,& hæreditas Dei appellãtur, ut 1. Pet.ʒ.. ʒ. and aie æœ‿ιπκ νν‿αενονυσσνεε αν eNijcy. Neque ceu domini- um exercentes adverſus cleros. Hinc inferimus: Quibus domina- rrnon debebant Presbyteri, illos intelligit nomine Cleri Petrus. Atqui toti eccleſiæ non debebant dominari. Ergo. Deinde exem- plaria eſſè debebant iis qui grex Dei appellantur v. z. Atqui non ſoli Eccleſiæ Miniftri, ſed omnes Chriſtiani grex Domini nomi- nantur. Ergo. Er ipla aæe gro gis& Paſtorum innuit vocabu- lam Cleri in loco illo Petri potius anditoribus attribui. Accedit quod Eph. J. v.11. Ool.. v. 1z. A k. 26. v. 18 ca proponuntur, quæ non incommods Omnibus Chriſtianis aſſignantur. 19. Eccleſiæ ſeu Eccleſiaſtica acceptio eſt vel quorundam Patrum, velhodiernorum Pontificiorum. Partes reſpicientes mo- dum Electionis, quæ etiam ſorte fiebat,& ipſius Miniſterii ratio- nem, qua Miniſtri Eccleſiæ peculiariter Deo conſecrabantur, nuncupant eos vο rslaigss. At Pontificii per contemptum Rr 3 audito- ——— —y ——— ——— 296 D BS PATISM O auditores, etiamſi ſint doctiſſimi nominant omnes laicos,& ſub Clericorum nomine ſibi ſingularia privilegia adſcribunt:Audito- ribus ſeu laicis calicem benedictum denegant, Scripturæ lectio- nem non permittunt.&c. His igitur reſpondemus, ſtrickamillam acceptionem hujus vocabuli non eſſe biblicam, nec ſcripturæſa- cræ conſentaneam. 20. Quæſtio ſecunda: Vtrum jus eli gendi,& vocandi Ecliſi Miniſtros ad ſolos Fiſcopos,& potißimum ad Pontificem Romanum pert- neat; An verd ad univerſam Eccleſiam? 21. Reſp. Bellarminus lib. I. de Cleric.c.z. Initiò, inquit, præ- mittendum eſt, appellatione creationis Epiſcoporum tria conti. neri; electionem, ordinationem,& vocationem, ſeu miſſionem. Electio eſt deſignatio certæ perſonæ ad Eccleſiaſticam præfectu- ram. Ordinatio ſaera ceremonia eſt, quâ certo ritu futurus Epilco- pus inungitur,& conſecratur. Miſſio, ieu vocatio juriſdictionem tribuit, ac reipſa Paſtorem, ac præſulem facit. Ius verò eligendi,& vocandi adſcribunt Pontificii primò,& per ſe Romano ponuifici ſecundariò& poteſtate communicataA Epiſcopis. Bellarminus lib.. de Clericis cap. S. Electio Epiſcoporum non pertinert jure divinoad Clerum, ſed ad ſummum Pontificem, ut vel ipſe eligat, velpræ- ſcribat eligendi modum. Concilium TIrtdent. de Sacram. Ordin. 1ap4. Docet ſacroſancta Synodus, in ordinarione Epiſco porum„Sacer- dotum,& cæterorum ordinum, nec populi ‚nec cujuſvis leculari poteſtatis,& Magiſtratus conſenſum ‚ ſive vocationem„ ſive au- ctoritatem ita requiri, ut ſine ed irrita ſit ordinatio, quin potius de⸗ cernit eos, qui tantummodo à populo, aut ſeculari poteſtateac Magiſtratu vocati,& inſtituti, ad hæc miniſteria exercendaaften- dunt,& qui ea propriâ temeritatem ſibi ſumunt, omnes nonk cleſiæ Miniſtros, ſed fures,& latrones per oſtium non ingrellos, habendos eſſe. Gregorius de Valent. Tom. 4 ·Diſh.9 quaſt.z. puntta- Non requiritur, inquit, jure divino conſenſus multitudinis, ut Or- dinatio per Epiſcopos facta ſit valida, atque adeò neque Flechio neque vocatio Miniſtrorum pertinet jure divino ad multitudr- nem, ſed tantummodò ad Eccleſiæ prælatos, juxta diſpoſitionem ſummi Eccleſiæ Paſtoris. 22. Contrà docent Proreſtantes- jus eligendi,& yocandili cleſiæ A Wu 2 e 1.vkk eda. el ae nac. 1 — G 3 1. Ar 3 1 10 MOcumd dn,rod seh ſeun 6 tad a tann amek, 2 a ubeum. „„ „NMülo, dh woſunt Rrmler 1 i znecden 1 nunicaa e Mm pocum n M dxtſm. wincem, 1 Eelg N *.. A 1 4 A. 1AN. unarl 8 lopon- 4. m. nec pof am celſſthe A 2 NOnlell. 1 4 AH* 3 r 1iiſs 9 Ae r 1 d M, Oll u.,—–“–“ 777 Dohl 9 9 ta- 414 1 4 1 3 [.r nlta ¹ 4 3 0 neo- . 2 1e0 1 ralda,Mle u, 4 vInd 40¹Ä- perunet„. 2ll 3 1 ecc e dh clir pcc * DispurAr o XIIII. 197 leſie Miniſtros non pertinere ad unicum tantum Eecleſiæ meiubrum, ſed ad totam Eccleſiam. 23. Sententiam hanc confirmamus. 1. A ſubjecto clavium. Quibus enim ſunt datæ claves regni Cœlorum, illorum eſt elige- re,& vocare Eccleſiæ miniſtros. Atqui datæ illæ ſunt toti Eccleſiæ. Ergo. Propoſitionis veritas colligitur ex deſcriptione clavium. Aflumptio patet ex Matt. 18.v. 17. 18. Dic Eccleſiæ. Item: Quæcunq; alligaveritis ſuper terram, erunt ligata in Cœlo,& quæcunque ſolveritis ſuper terram, erunt ſoluta in Cœlo, Cauſa 24. quæſt. 1.c. 6. Quodeunque ligaveris ſuper terram, erit ligatum in Cœlo, ſi hoc Petro tantum dictum eſt, non hoc facit Eccleſia, ſiautem in Eo- cleſia fit,&c. Petrus quando claves accepit, Eccleſiam ſanctam ſi- gnificavit. Cauſa& quæſt. eadem c. 20. Omnibus. Domus Dei, quæ u- nica columba appellatur, quæ ſponſa pulchra,&c. eriam claves ac- cepit, ac poteſtatem ſolvendi,& ligandi. 24- Ineptus eſt Bellarminus, qui lib. x. de cler. ũ. 7. pag.306. con⸗- tendit, nomine Eccleſiæ intelligendos eſſe ſolos Prælatos. Num enim ſoli Prælati ſunt Eccleſia? 25. Hluſtrat Bellarminus effugium ſuum ſimili: Homo dici- tur loqui,& videre, cum tamen non niſi linguà loquatur,& ocu- lis videat, ſic& Eccleſia dicitur ſolvere& ligare, licet ſoli Prælati ſolvant,& ligent. 26. Reſp. Simile ſeu exemplum illud rectè applicatum admittimus: Quemadmodum enim homo loquitur, nimirum linguâ, ut naturali inſtrumento, quod movetur ab animà: Ita Ec- cleſia vocat Miniſtros perPresbyterium cui id demandavit mune- ris. Paſtores igitur non Presbyterii, ſed Eccleſie nominantur Miniſtri. Er aliud eſt electio,& aliud electionis executio. 27. 2. Atotius Eccleſia circa religionem curà: Quicunque ex Dei mandato tenetur religionem curare, illius omninò eſt cum primis laborare, uti pfi divino cultui præficiuntur Miniſtri. Arqui tota Eccleſia,& omnes ejus ordines tenentur religionem curare, & de ea eſſe ſoliciti, Matt. 7.v. 13. Cap. 16. y. G. c. 18. v. 8. Phil. z. v. 12. Er- go. Conſequentia Majoris eſt manifeſta. Quid enim magis cultui divino officit, quàm miniſtrorum verbi hæretica& ſcandaloſa do* trina 2* — — ——— — QOQ———————.—————— ———— eeen 5 1 ———————,--—-õ—— 3—————.. 2* 1*— — 19% DE PAPISM ctrina? Quid eum magis promover, quàm Miniſterii puritas,& i ta irreprehenſibilis? 28. 3. Totius Fccleſiæ offcio: Cujus eſt de verbi Miniſttis judicare, ſinceros doctores à ſeductoribus diſcernere, ſanam do- trinam audire, errores fugere; Ejus eſt Eccleſiæ Miniſtros eligete & de eligendis judicium ferre. Atqui illud totius eſt Eccleſiæ,& omnium ordinum, Matt. 7.v.. Attendite à falſis Prophetis, quiye- niunt ad vos in veſtitu ovium; intus autem ſunt lupi rapaces„Jh. 10.v. 4.5. Oves audiunt vocem Paſtoris fugientes vocem metce: narii,& ſeductoris. i. Cor. 10. v. 15. udicate vos. quæ dico. I. Theſ. ja. 21. Omnia probate, quod bonum eſt, cenete. Gal. 1.v. 8. Qui docet aliud Evangelium, anathemaſit. Phil.3. v. z. Obſervate canes m1. Joh 4.v. I. Nolite omni Spiritui credere, ſed probate Spiritus, numex Deo ſint. Heb. 13.v. 9. Doctrinis vanis,& peregrinis nolite circum- ferri. Ec in Berrhoenſibus laudatur, quod doctrinam Pauli cum ſcripturis contulerint, judicium facientes recipiendus ne lit Pau- lus, an ejiciendus. Ergo totius eſt Eccleſiæ Miniſtros Eccleſiæ elr gere, eo nimirum ordine, qui in ſacris eſt expreſſus 29. Conſequentia Majoris certa eſt ex I. Tim.3.y. 2.2.Im. J. v. 24. Tit.I. v. 9.I. Theß.5.v. 21. Et ſi de Miniſtro electo auditores debent judicare, quem ſpiritualem Patrem tenentur agnoſcete. Ergo omninò,& multò magis de eligendo.. z0. Frivola& vanaſunt, quæ huic fundamento Pontit-⸗ cii opponunt: Exceptio prima hac: Populus debet quidem diſcerne re verum prophetam à falſo, ſed nonalia regulà, quam diligenter attendendo, an is, qui prædicat dicat contraria iis, quæ dicebantur à præde ceſſoribus, Bellarminus p. 306. Idem habet Gregorius de Va⸗ lentia Tom. 4. Diſp. 9. quæſt. 3. pun. 1. 31. Reſp. 1. Ineptiffimam illam regulam nuſpiam tradit Scriptura. 2. Chriſtus. Luc. 4.v. 29. à Nazarenis ob doctrinam Majorum ſuorum doctrinæ non confonam èe Scholà ejicitut- Num Rectè? z. Quid ſi anteceſſores falſa, hæretica, inter ſe con- traria, ut ſæpe factum, docuiſſent, quæ tum regula 2 Num anteceſ ſoris error eſt canon Evangelicæ veritatis? 4. Pater de cœlo lo quens mandat Filium audiri: Chriſtus Scrutamini, inquit, ſcriptu⸗ ras. Joh. y. 32.IF „ . Aron 1 4 4 † » A 3 1 44 1 . 1 Madeca 4 2. 3 † Mrrsyum. 1ranu, m snohr 4 „ 4 4 d c 1 AAAlabh a 4 4 4 Epie Gwn. 4Ar 1. r 4 Lcc⸗ alttosa. * 1* 4 CI*l df,. 4. Laſoclscc 2— TI.TmMan. - 7. Etl da. w ecc aem atenenru dechec lunt, qua Sa mdumen ec: Dopul a sxetqutn ſdnona 1e qunl u dicat& ½, aibqprdr udet Gtzn 4⁴* 6 „„[ 3 424 44½ mam ill. uhmmi 4.7.19 T urnuc non-2&.,m eLcu ceſſotes& Iwretcam enc, qud. regula Ne x verit E.24. d riſtus S minumad Dispurario XIVV. 5, 32- Eyceptio ſecunda: Injunctum eſt populo dicit Bellarmi- nus, ut audiat Paſtores ſuos Reſp. 1. Audiendi ſunt Paſtores, qui docent, quæ Chriſtus mandavit, Mart. 28. v. 20. Qui ſecus faciunt hi ſunt lupi,& mercenarii, ac proinde fugiendi. Phariſæi,& Scribæ audiendi erant, quando in cathedra Moſis ſedebant„hoceſt, quando Moſen proponebant; fugiendi quando ſua ſomnia,& fi- gmenta urgebant. 2. Poſita Bellarmini hypotheſi firma nihilo- minus manet concluſio hæc: Populus debet diſcernere verum à falſo Prophetâ. Ergo populi conſenſus& ſuffragium requiritur in Miniſtri Eccleſiæ electione. 33. Exceptio tertia: Si populus, inquit Bellarminus, per ſe poſ- ſet judicare de doctrinà Paſtoris, non egeret prædicatoribus, Reſp. 1. Quaſi notitia,& judicium ſuos non habeat gradus, 2. quaſi diſcipulus non opus habeat Præceptore, cum per ſe diſcernere poſſit inter doctum,& indoctum præceptorem. b 34. 4. 4 Præſcriptione&praxi Asostolica. Hi enim licet extra ordinariè eſſent vocati,& ſingulari poteſtate divinitus inſtructi: Adhibito tamen Eccleſiæ ſuffra gio Eccleſiæ, Miniſtros conſtitue- runt. Ea igitur rectiſſima eſt ratio eligendi Eecleſiæ Miniſtros, quæ ab ipſis Apoſtolis eſt præſcri pta,& uſurpata. Atqui hæc talis eſt, ut totius Eecleſiæ accedat conſenſus,& ſuffragium. Ergo. Præſcri- Ptio Apoſtolica legitur 1. Cor. 16. v. z. Quoſcunque probaveritis pet epiſtolam, hos mittam 1. Tim. 3. v.)7 · Oportet Epiſcopum habe- re bonum teſtimoniumi. Tim.. y. 22. Manus cito ne cui imponas, antequam nimirum accedat Eccleſiæ reſtimonium,& conſenſus. De praxi Apoſtolicâ legimus. Act. 6. v.z. In ordinatione Diacono- rum. Act. 14.y. 23. In creatione Presbyterorum. 35. Exceptioné Bellarmini lib. i:de Cler. c. 7. de conceſſione, nimirum factum illud eſt Petri conceſſione, nõ neceſſitate; refuta- mus ex Ac. 6.v. 3. Diſpicite frattes, ubi non eſt Petri conceſſio, ſed præceptum Apoſtolicum. 2. neq; nos urgemus neceſſitatem ablolutam, ſed inſtiturionem Dominicam. 36. A Conſideratione,& inductione ſingulori ordinum Näajus eligendi Eccleſiæ Miniſtros pertinet ad Miniſterium, pertiner ad. W 58 Magiſtra- zoe DE PA ISM O Magiſtratum,& ad ſtatum plebeium. Ergo ad omnes Eccleſiæ ot- dines:Et per conſequens adtotam Eccleſiam. 337. Nus habetin electione Miniſtrorum ordo Eccleſiaſticus. Nam 1. docet id Apoſtolus 2. Tim. 2.y. 2. Quæ audiſti à me hæc com- menda fidelibus hominibus, qui idoneierunt& alios docere. Iit 1.y. 5. Hujus rei gratia reliqui te cretæ, ut ea q&deſunt, cotrigas,& conſtituas per civitates Presbyteros, ſicut& ego diſpoſuitib. Requirit officii ratio: Miniſtri enim Eccleſiæ inſpectores eſſe de- bent in negotiis cultum concernentibus, cum primis in Miniſtro- rum Ele ctione, ne coacervent ſibi doctores, quibus pruriuntan- res, z2. Tim. 4. v.z. 3.Suadet eligendi aptitudo: Omnium enim com- modiſſimè de donis Miniſtro neceſſariis Miniſterium judicate poteſt. 4. Poſtulat ratio pro animabus auditorum Deo reddem- da, Ezech. 3.v. 18. cap. 33.v. 7. 4cI. 20.v. 28. Heb. 13.y. 16. z. Oſtendit praxis Apoſtolica, Ac. 6. y. 2.3. 38. Jus habet in eorundem electione Magiſtratus. 1. Nam M- giſtratus Chriſtianus utrius que Decalogi tabulæ eſt cuſtos. Ci- tus igirur,& religionis curam habebit, Ea. 49.v. 23. Erunt Reges nuttitii tui,& reginæ nutrices tuæ. Cap0O.v. 16. Suges lac gentium & mammilla regum lactaberis 2. Magiſtratus pius jus hocer emplo ſuo confirmavit, ur Salomon, 2. Par. 8, v. 18.1 Rég. 2. Y. 3. O. Haphat.2. Par. 5.7.7.N4p.19,7..11.Ezcchias, a par. 29.74,Se z Magiſtratus pius ſæpiſſime in V. Teſtamento cultum falſumab- rogavit,& inutiles doctores removit. 39. Status eriam œconomicus jus habet in ele ctione Mr niſtrorum„ 1dq; in præcedentibus oſtendimus præſcriptione& praxi Apoſtolica. 42. lus igitur hoc non ad unum tantum pertinet ordi nem, Et Paſtoras ſunt Miniſtri Eccleſiæ, 2. Cor. 1.v. 24. Non Domi. ni, I. Pet..v.z Nefaõ autem, Miniſtrum ſibi ſumere fimpliciter par tos Domini. Diſcrimen itidem eſt inter regna politica,& regnum Chriſti, Joh.18. v. 6. Miniſterii igitur Eccleſiaſtici conſtitutio, quæ Pertiner ad regnum Chriſti ſoli civili Magiſtratui& politicæ po- teſtati non eſt lubijcienda. 41. Pro uberiori quæſtionis declaratione. 1. repetendi eſt diſtinctio membrorum Eccleſiæ, quæ diſtingui poſſun t, Ut U- nusſit 1 1.7. 4 1 „Kuu chner ädela, ünce 4 uda gm Mapurd e mnumen cd 4 ltenm wunadad en inen 8 10.7.. I. 1 erda aunan 3 ſ 4ek. 1N ahabedu, e.„. IM 4 1. tur.(. Auesan 1 n 1 pluöſ. lomon, 21. 72 1 9* 4„ J. 8 20 Q„I. 19 4 1„ 6p *— 2 1. V. Teſti te dattumte 4 W. 3 1 8 nomicus ³ e'etmececcl abus 2 L u pec Lun run pernl n ad un s num hann Ecclefid. 424 mltrum. nele tmade 4 4 ncual eſt inet„ ditur Eq ⁴ bim. Dol civiil E& 1ntu Si 4 — nis di us ionc-! 4 tingulpo lelir, ſtingul — = = p 5 Disprurarr e XIV. zor nus ſit ordo Presbyterii Secũdus Magiſtratus politici, tertius ſtatus œconomici vel in Presbyterium& populũ. Populus dividi poteſt in Magiſtratum& ſubditos. Preſbyterii nomine intelliguntur o- mnes illi, qui ab Eccleſià ad füctiones Eccleſfaſticas ſunt deputati. 4². 2. Status Ecclefiæ eſt conſiderandus: Fieri enim po- teſt,ut Eccleſia vera ſit preſſa,& duobus tantum conſtet ordinibus Twibae tum competit jus vocandi, ut tempore Apoſtolorum,& Lutheri. 4 3½. Aliud eſt Miniſtrorum electio,& aliud electionis exe- cutio: vel aliud eſt jus,& aliud juris executio: Illud com petit toti Eccleſiæ& omnibus ejus ordinibus. Executio electionis alicui ordini poteſt demandari, cum nuſpiam modus ejus ſit definitus. 44. Ius igitur ſuum in Electione,& vocatione Miniſtro- rum habet 1. Status Eccleſiaſticus, 2. Status politicus, ſeu ipſius Magiſtratus. 3. Et denique ftatus œconomicus. Conſiſtit enim ipſe vocandi modus in Presbyterii judicio, populi ſuffragio,& de- niq; magiſtratus confirmatione. 45. Tumultuantur hoc loco Pontificii variè, unum tantum argumentum ipſorũattingimus: Exemplum igitur Aaronis propo- nunt ex Heb..v. 4. Nemo aſſumere ſibi debet honorem niſi voce- turà Deo tanquam Aaron. Atqui Aaron à ſolo Moſe fuit electus in Pontificem ſine ullo vel conſenſu, vel ſuffragio multitudinis. 46. Reſp. 1. Non confundenda eſt vocatio immediata cum mediatà: Aaron immediatè vocatus eſtà Deo, Exod. 28. v. 1. Quxæſtio verò ipſa eſt de vocatione mediatâ. 2. Aliud eſt vocatio, & aliud vocationis declaratio: Aaronis immediata vocatio à Mo- ſe eſt declarata. 3. Partieula(tanquam) non eſt trahenda ad ſpe- ciem,& modum vocationis Aaronieæ; Sed ad cauſam principa- lem: Nemo enim hunc honorem ſibi ſumat niſi ſit vocatus tan- quam Aaron, hoc eſt, niſi à Deofuerit miſſus, quod fit immedia- tè, vel mediate. 47. Quæſtio tertia: An ordinaria mißiio, ſeu vocatio Eccleſiæ Mi- niſtris ſit neceſſaria: Et annon unanimiter id doceant Proteſtantes: 48. KReſ. Calumniari conſueverunt adverſarii quaſi voca- tionem ordinariam& legitimam nihil faciä3mus,& contemna- mus. Henricus Lancelow Monachus ſect. 15. Pſeudominiſt. ſic argumen- 88 2 tantes 32 DI PAISM O tantes introducit:D.Apoſtolus legitimè miſſus eſtaà Deo Apoſto- lus,& verbi divini Miniſter. Atquinon eſt miſſus ab hominibus, neq; per hominem; nec ordinatus, ſed immediatèd Deo- Ergoſ- pervacanea eſt miſſio,& ordinatio humana. 49. Si verò calumniator ille Proteſtantes perſtingit, a- pertiſſimè menrtitur: Opponimus ei hanc propoſitionem, quam breviter confirmamus: Miniſtris Eccleſia neceſſaria eſt legitima miſi & vocatio, idque docet Spiritus S. in criptura, docent omnes Lutheram. 1. Heb..y. 4. Ne quisquamſibiſſumat honorem, ſed qui vocaruri Deo tanquam Aaron. ⁊ Rom. 10.v. 1 Quomodo prædicabunt, niſi ſint miſſi.. ler. z7. v. 9. 14.15. Nolite audireverbaiſtorũbDrophetarũ, quia non miſi eos. 4. Ferendi non ſunt, ſed tanquam fures,& lupi vitandi,& abigendi, quicunq; absq; legitima vocatione ſeſe inge- runt, atq; obtrudunt, Jer. 23.v. 21 Non mittebam Prophetas,& ipſi currebant: Quiq; per oſtium in ovile Domini nõ intrant Joh. 1o* 6. Du. Chemnitius dicit. Pa. 3. Loc. Com. p. 314. Eccleſiæ non debent nec poſſunt cum fructu audire eos, qui non habent legitimævoca- tionis teſtimonia. Verba enim Pauli manifeſta ſunt; Rom. 10. y.I4. Quomodo poſſunt audire, ita ut ex auditu fides, quæ juſtificet,& ſalvet concipiatur, ſi non habeant docentem, qui miſſus ſit 5o. 7. B. Lutherus Anabaptiſtas, quos nominat Yrge Schleicher/ recte reprehẽdit, quod currant non miſſſi. Tom.. ſe.Ge. ſcribit in Fpiſt. von den Schleichern vnd Winckelpredigern pag 491. Ich ſage furwarwan ſolche Schleicher ſonſt kein Vntheitln an ſich hatten vnd eitel Heiligen weren/ ſo kan doch diß eimge Stuͤcke (d ſie ohn Befehl vnd vngefordert kommen geſchlichen /ſie fuͤr denſ⸗ feisbotten vnd Lehrer/ mi Gewalt uͤberzeu gen/ dann der heilige Geiſt ſchleicht niche/ ſondern fleu get oͤffentlich vom Himmel herab. Die Schlangen ſchleichen/ aber die Tauben ſiiegen/ darumb itt ſolch ſchleichen der rechte Gang deß Teufels/ das fehlet nimmermehr lui⸗ dem p. 598 Sey gewarnet alles was Ct Friſten vnnd Vnterthanen ſeyn ſolldaß man ſich fuͤr jhnen(den Schleichern) hutet/ vnnd hoͤret ſie niche/ Oder wer ſie leidet/ vnd hoͤret/ der wiſſe/ daß er den leidigen * Teuffel leibhaffttg ſelbſt horet/ nichts anders/ denn wie er auß einem 9 beſeſſenen Menſchen redet videatur idem Tom. eod.pag 200. Et. Tom.”b. Pag.334. 51. Qua m⸗ mum d e den 1 lA 1. 9 1 renen Wutaa olne ucne r 1t 1 Wau 1-— A 4 1 n r. 31en 7.11 4⁴ 1. 1 30! amf dde 1 4 8 lodur 1A 6„ 1 4 4 S., 3— 2 3 2* elzerane „„ 4 1 r cos quin amlegn Pauhmaſ e ur, la . 1 3 1uud Jun 5„ 3 Kwantdocen r imilwe Anadaptid e Gs domn dcurr s müila leichern ei ckepn iche Schlt Kaut weren ſo f rddhjäue dert komm ütoſ ltüberzed E tude Sfantlich Mimmähes 3 Tarbe* Jr denni Teufs, etumna -1 anCNuut was SI* ran M — 11 6 en Sch Een hüttie 7 3.. n ad bore aäe 2e dhrs and Amri 7 . Aöä 414110 91. d 7 DisrurATI XIV. 303 Fr. Quamobrem ex Scripturâ docent Proteſtantes voca- tionemlegitimam Eccleſiæ Miniſtris eſſe necefſariam. Addunt re- ctè alii, cum vocatio ſit pars ordinis Eccleſiaſticiaſſertionem hanc intelligendam eſſe de ordine conſtituto, ac proinde rem aliter ſe- ſe habere poſſe ordine nondum conſtituto. Deinde ſi Eecleſiæ Pa- ſtores à puritate doctrinæ deficiant, hæreſes amplectantur, easq; ſpargere ſtudeant, tum cuivis pio permiſſum eſt, ut ſeſe hæreſi,& imminenti malo opponat. Tunc enim omnes ſunt docti Deo Job. 6 p. 45. Et omnes Sacerdotes, I. Pet. 2.y. 9. 52. Queſtio quarta: Num Lurherus à ſe ipſo venerit; An vers vocatio ejus ſit legitima: S3. Reſp. Bellarminus lih. de Cleri. cap.z. Argumentum, inquit indiſſolubile colligemus, nempe Eccleſiam Lucheranos habere nullam. Argumentum ipſum petit à vocatione Lutheri, quam ſta- tuit non eſſe legitimam, imò nullam, Leonhardus Leßius. pag. 260. Lutherus, inquit, venit à ſe ipſo. Et ag. 7².73. Religionis Luthera- næ doctores, ut Lutherus ipſe,& ſocii, nullà legitimâ authoritate miſſi a ſe ipſis venerunt. 54. Ad rem ipſam verò reſponſuri præmittimus diſtin- ctionem inter commune docendi Miniſterium,& ſingulare reformationis F. Quod attinet prius, nempe docendi munus omnibus Eoclefia Miniſtris,& Doctoribus commune, negari non poteſt, B. Lutherum ad hoc modo ordinario,& legitimo eſſe vocatum. Nam modo ordinario,& le- gitimo Eccleſiæ Miniſter, ſeu Presbyter, Theologiæ Proteſſor, & Doctorad verbum Dei incorrupte docendum,& falſa dogma- ta refutanda eſt vocatus. Non ergo venità ſe ipſo. 56. Ordinatus eſt Lutherus modo ordinario,& legitimo Ecclefia Miniſter, ſeu presbyter. Contigit hoc anno Chriſtſii 1τ0. Noni- gitur venita ſe ipſo; Sed modo ordinario ad docendum incorru- Pptum Dei verbum eſt vocatus. 7. Conſtitutus eſt modo legitimo Academiæ Profeſſor Theologus Contigit hocanno Chriſti 18. modo legitimo& ordinario: Nã cum Elector Saxoniæ Dux Pridericus anno Chriſti 1502. Scho- lamin quã omnesfacultates proponerentur N itteberge aperuiſ- ſet Deo dirigente ordinarie juſſuElectoris per D. Joh Staupitium, b Ss 3 Augu⸗ — — Bn Aee anene eeen 304. DE PAPISM G Auguſtinianæ familiæ in Miſnia,& Thuringia vicarium& gene⸗ ralem inſpectorem vocatus eſt Lutherus Wittebergam,& Theo- logiæ Profeſſor conſtituaus atque cum magno applauſu Profeſſo- rum,& Academiæ ſtudioſorum exceptus. Qui izitur modo ordinamn vocatur, ut dextrè interpretetur Scripturam,& ſtudioſè hæreſes refutet,e jIuramento obſtringit, quod conſulere velit Facultati Theologica, ile âſei- ſõ non venit, ſed legitimam habet vocationem. Atqui hoc modo yocatueſ Lutherus,&juramento ſuam jidelitatem confirmavit. Ergo. 58. Creatus eſt Lutherus ex Cæſared,& pontificia authoritatt Theologiæ Doctor. Cõtigit hoc ann. Chriſti 1112. d. 19. Oct.& quidem mandato,& ſumptibus Sereniſſimi Electoris Friderici. Cuichn- que vero conceditur poteſtas docendi,& commititur officium jidem Chri ſtianam, non hereſes& dogmata Antichriſtipropagandi: quiq, juamenn pollicetur; quod nolit dogmatiſare vanas,& peregrinas doctrinas ab Eacle- fiâ damnatas ille ad docendum& hæreſes refutandas legitimam habe n- cationem. Atqui in ſolemni promotine Doctorali commiſſa hac ſunt Luthe- ro,&ipſe eadem promiſit. Ergo. 59. Ad vocationem hanc,& promotionem legitimamin tentationibus, B. Lutherus confugere eſt ſolitus, ſeque ed erexit: Scribit Tom.. Ien. Germ. in Tract. von den Schleichern pag. 492. Ich habs offt geſagt/ vnnd ſage es noch/ Ich wolt nicht der Welt Gut nemen/ fuͤr meinen Doctorat. Denn ich muͤſte warlich zu letzt dera⸗ gen/ vnd verzweifeln/ in der groſſen ſchweren Sachen/ ſo auff mit ligt/ wo ich ſie/ als ein Schleicher/ hette ohn Beruff vnnd Beſehl angefangen. Aber nun muß Gott/ onnd alle Welt mir zeugen/ daß ichs in meinem Doctoratampt/ vnd Predigampt oͤffentlich habean⸗ gefangen/ vnd biſſ daher gefuͤhrt/ mit Gottes Gnaden vnd huͤlffe 60. Poſterius nimirum ſingulare reformationis opus, aggrellus hoc eſt Lutherus ſingulari 8 pirit. S. inſtinctu. Inſtinctus hicin lata quidem ſignificatione dici poteſt extraordinaria, heroica,& qua- ſi mixta vocatio; Sed exquiſitè non eſtvocatio, ſed vocationis as certum actum reſtrictio,& ad cerrum opus perficiendum excl tatio. 61. Impulſum hunc eſſe à Spiritu S. profectum probant- Vaticinia. 2. Theß. z. y. 8. Apoc. II. v. 3. cap. 14. v. 6. Cap. 18. y. I. 2. Huc refer- ri poſſunt vaticinia, quæ in individuo B. Lutherũ deſi Fuärn 5 ſulmo —» DisrurArIe XlIV. 305 juſmodi eſtillud, quod referr Theophraſtus Paracelſus in Chro- nicis Carinthiæ de templo à Barbaroſſa ædificato,& figurà Mona- chi inter alia decorato, ſuper cujus caput ſcriptũ fuerit, LursRus. Et hoc Johannis Huſſi: Me jam anſerem aſſatis: At poſt centum annos marnn 8 dn theeman Karen 4 Wrhn Co Wzl in gük dm d külteit. 4, Cang rfemi taruhr 4 3 an zunn aA, Ma täima derrſen in lmnn. nine Dac Amſſceieſ unc, K Wonenka nfugete its. ſme von den d dcera ich /J. er ichkde! dmnicht F Loerichut ſenſcht HSaden der het Banfm ott/dnn N 1Bemt ond Pr P whtifalt mir G*☚ Juuant rulare ttunsofäs t.Sänr ⸗Dnfnde ctet e ursrdend non 1 So,Kina ceru Pfefin 157 E2 hutän 319h.CA e 1uo A thette⸗ * 71 Srucb venit Cygnus, quem aſſare non poteritis. 2. Doctrinæ puritas ſacris literis conſona. 3. Donorum excellentia, ut variarum rerum,& linguarum admiranda cognitio, atq; animi magnitudo. 4. An- tichriſti revelatio. 5. Sub ipſo onere divina protectio. 6. Feli- ciſſimus, toto mundo fremète, ſucceſſus. De hoc mirabili ſucceſſu Gallus quidam in ſuis Epigrammatis verè hioc modo cecinit: Roma urbem domuit, Romamm ſibi Papa ſubegit Viribus illa ſuis, fraudibus ille ſutis: Quanto iſto major Lutherus, major E illa Orbem, urbemq, uno, qui domuit calamo. Inunc Alcidem memorato Gracia mendax, Lutheri ad calamum ferreaclaya nihil. Item. Lutherus decimum confecit ſtrage leonem Declavà noli quærerepenna fuit. 62. Hiſce ita ſtantibus concludimus, D. Lutherum à ſei- pſo non veniſſe, nec temerè, ſed Dei voluntate,& impulſu refor- mationis opus perfeciſſe. b—* 6 3. Obſjicit Bellarminus lib.. c.z. Lutherus non fuit Epiſco pus, ſed tantum Presbyter. Non igitur habuit ipſe ordinandi po- teſtatem. 64. Reſp. I. Act. 20. v. 17. 18. Tit. 1.v.. Epiſcopi nominantur Dtesbyteri,& contra. 2. Licet ordinis cauſa, unus qui dirigebat o- pus, nominatus fuerit Epiſcopus, non tamen ſimplicis Juriſdictio- nis poteſtatem habuit in alios. 3. Imò Epiſcopus eſt Miniſter Ec- cleſiæ ordinariè, ut Eccleſiam paſcat doctrinà,& Sacramentorum adminiſtratione. 63. At inquis vocationem,& ordinationem pötificiam Lu- therani nihili faciunt. Ergo ſequitur, ut& Lutheri vocationẽ ratam non habeant: Et per conſequens penes ipſos non eſt vera Eccleſia, cum non habeant veros Paſtores.. 66. Reſp. 1. Diſtinguimus inter ipſum officium,& officij executio- 585 DI PäArTrSM G executionem: Penes pontiſicios divinum,& legitimum eſſe Mi niſterium aſſerimus; ſed quia doctrinam Antichriſti Eccleſiæ pro⸗ ponunt; ideò rectè eos demandatum munus exequi negamus.3. Lut herus dicit Tom. 5. Ien. Ger. in tract. von den Schleichern pag. 401 Haben die Biſchove vnd Baͤpſte nit herꝛlichen Beruff/ vnd Befiyl⸗ Sitzen ſie nicht in der Apoſtel Stul/ vnd an Chriſtus ſtau? Noch ſind ſie alleſamt deß Evangelit aͤrgeſte Feinde/ ſchweige/ das ſie rect leren ſolten/ vnd rechten Gottesdienſt erhalten. 2. vel aliud eſt qua- rere de ipſo Miniſterio,& aliud de Miniſterii connexis: Illius ellen tia conſiſtit in prædicatione verbi,& uſu Sacramentorum; Con- nexa in papatu ſunt accidentes modi varii, ut quod doceant lia figmenta.& c. Non im probatur in papatu ipſum Miniſterium, ſed ejus quædam connexa. 3. vel in Romanà Eccleſiâ ſunt duo: pre⸗ tioſum,& vile, bonum,& malum, triticũ& zizania; Illud eſtduii- num, cujuſmodi eſtverbum Propheticum& A poſtolicum; Hoc eſt papiſticum: Simile quid erat in Eccleſi Phariſaica, in quaeur divinum, nempe dõctrina Moſis,& Prophetarum, Matt. 23,ya- Et vile, hoe eſt, fermentum Phariſæorum„à quò dehortabauur Chriſtus, Matt. 16. v. 6.12. Quemadmodum igitur aurum purgatu àluto, ita Putpavi Lutherus ſuam ordinationem à fermento Pontificiorum:Et ut aurum in ſe manet aurum licer ſit commaculatum, ita ipſa ordi- natio. FINIS DISPVT. XIy. cla 5 1 Je (ols,&p 6 arm, L d„ 4 r Phariteof a rpochr. enadmod Er run. us ſaam of Hxmin wmin ſen Werunlun aum, rai /z nano. DfE PAPISMO DISPVT4ATIO Xy. Et quidem in ſpecie D E PRESBTTERIO SECIIN D4A4 In qua⸗ Chriſto Duce& auſpice Chriſto § ‿ν PRESAZIDTIO ta Academia Giſſenâ Pro- feſſoris, RESPONDEBIT Gerhardus Hannekenius Butjadà Friſius. In Auditorio Theologico ad diem 27. Februar. horis ante- meridianis& pomeridianis. 2 SSe 6ℳ e 8 GIESSE CATTORAuM, Exofficina libraria Caſparis Chemlini. clo Io cXVIII. jOHANNISGISENII, S 8. THEOLOGIEÆ DOCTORIS, ET ORRDINARIIIN INCIL.VY. 2 —— ——— ““— 4— 3„„—eeee“ ——————— Be g ü AS8 RN AR M e er . F= 1 56 8— 2 1428 4 8 4ε S., T Ie A6. 685 8 5 25 A SG 859 PRESBTTEFERTO SECUN D A THFES IS I. — 1 quis Epiſcopi munus appetit, honeſtum opus 2 deſiderat, 1I. Tim.z.y. I. Sed ut illud ordine petat, requiritur. Ordine enim Deus vult omnia fieri. 8 Aliud igitur eſt officii oblatio,& aliud intrufio, h quam Epiſcopo qui irreprehenſibilis eſſe debet recté reprehenditur. Quare Eccleſiæ Miniſter totius Eccleſiæ,& omnium ejus ordinum ſuffra- gio Epiſopus debet conſtitui, ut in præcedente Diſputatione monſtravimus. Ne autem ipſe aliis ſalutis viam oſtendens repro- bus interea efficiatur ‚requiriturab eo, ut vitam ſuam legibus di- vinis conformet. De his, quantum ad noſtrum propoſitum, age- mus breviſſimè. SENTENTIA PROTESTANTIuM. 2. Inter miniſtros igitur Eccleſiæ ordo ſit oportet. Di- ſtincta enim ſunt dona,& uni plura, quam alteri talenta com- mifla. 3. In ordine verò obſervando attendendum eſt, utomnia ad ædificationem Eccleſiæ tendant,& nemo ſibi plus, quam par eſt tribuat, neque falcem in alterius meſſem immittat. 4. Inter Miniſtros igitur Eccleſiæ laudatur ordo officio- rum, vituperatur ordo fimplicis poteſtatis,& juriſdictionis. Qui vult inter diſcipulos Chriſti eſſe maximus„ſit reliquorum Mi- niſter. 4 Ir 2 5. Ordo — 8 “ u 9. Keeee— 1 A— 4 4— ———————— ——— 3———— 3 — 2 8 ——. * ———————— 2— 2—.—— 8————— 5—————————G—— 4—— 4 —————— 8——y—— be— ——————————————;——— ò———.—————— 2 ——*——— 1 — 310 DI PAPISM O 5. Ordo verò inter diſcipulos Chriſti ſeu Eccleſiæ Mini- ſtros hic commendatur, utalii ſint primarii, hoceſt, ſuperinten- dentes, Seniores,& Paſtores&c; Alii ſecundatii, hoc eſt, Diaconi, ſubdiaconi,&c. 6. Unusquisq; horum propter fornicationem fugiendam ſuam habeat uxorem, 1. Cor. 7.v. z2. Epiſcopus igitur ſit unius uxoris vir, I. Tim. 3.v. z. Tit. 1. y..6. 7. SENTENTIA PONTIFICIORuM. 7. Eecleſia catholica, terripilis velut caſtrorum acies ordi- nata, ordinibus militum diſtinguitur, dicirBellarminus pag. 2di.e Cler. 8 8. Duobus autem modis accipitur ordo Eccleſiaſticus: Uno modo propriè: Alio modo communiter, Bellarminus lih. iie Cler. cap. 11. 9. Propfis illi dicuntur ordines, qui certo ritu ſacro&ſo- lenni conferuntur ab Epiſcopo,& ad certum Miniſterium ſacii- cio divino exhibendum referuntur, Bellarminus ibidem. 10. Quaà ratione ſeptem duntaxat ordines numeranturi- Sacerdos. z. Diaconus z. Subdiaconus. 4. Aeolutus. z. Lector 6. Exorciſta.. Oſtiarius, Belarminus L. d. 1I. Communiter dicuntur ordines illi omnes, qui quo- modocunq; dedicantur divinis obſequiis, etiamſi non referantut ad ſacrificium,& hoc modo etiam Monachi, virgines,& viduæ Deo ſacratæ, nec non laborantes in ſepeliendis defunctis, ordines aliquando dicuntur à Patribus, Bellarminusibid. 12 Epiſcopatus verò Presbyterio eſt major juriſdictone,& non tantum ordinis poteſtate, Bellarminus lib. i.de Cler cap.iz. . 1z. Cœlibatus jure Apoſtolico rectiſſimè annexus eſtot⸗ dinibus, Bellarminus lib. I. de Cler. cap. 19. STATuS CONTROVERSIEF. . 14. Controverſia igitur eſt de tribus. 1. de ordinibus pon tificiis. 2. De diſtinctione Epiſcopatus,& Presbyterii. 3. De Conjugio Sacerdotum. De his quædam examinanda propo. nemus. 15Qur- 7 „. Mum à Poyr Hr 4 8 4 Tena ecn n 3 K 2 e W 0oCon 1 1= ln 1 3 4 1 ““ adcec k 44. piem duna esnm Nuddlaconus. Muw. „ 2 3 3 3 12 A 14. 4 14 5 4 ur oral 1 2 Om. “. eh nOdlequ lnen 1. rcip docnam Mon ELP, 2 . 8 untes in ſepel e eind P 4 1 dus, Belarnt 80 4 4„ 9 Presbytend* otfal D4 2 at te, BeLamid reChi 1 k apnaſ ½ DNo Apoſtolicoſ. e I 10 „1 . 7 1 4 4½ 3 ane 1 2 Irh 4 4 1 2 4 DisrurATrIOo XV. 38 15. Queſtio prima: Quid de ordinibus Pontificiorum ſit ſtata, endum, num fint approbandiꝛ 16. Reſp. Docemus,& profitemur, ordinem inter Eccle- ſiæ Miniſtros commendari,& rectiſſimè obſervari. Nam. I. Deus ipſe ordinem inter eos fecit donorum varietate, ut alii ſint Apo- ſtoli alii Prophetæ, alii Evangeliſtæ, Eph. 4.v. 1I. 2. ordo recté ler- vatur propter decorùm& ædificationem. Ergo neceſſarius eſt, ne oriantur confuſiones, 1. Cor. 14. v. 40. Omnia decenter,& ſecun- dum ordinem fiant. 3. Ordo fãcit ad unitatem,& concordiam ſer- vandam. Ad hanc verò quicquid facit, illud in Eccleſiã omninò eſt amplectendum. 4. Apoſtoli creſcente numero diſcipulorum Chriſti ordines pro ratione circumſtantiarum,& Eccleſiæ condi- tione conſtituerunt& quidem primò, ut pro rarione cœtus Eccle- ſiaſtici, ſingula officia, quæ ad miniſterium Eccleſiaſticum per- tinent, diligentius, commo dius,& ordine absq; ulla confuſione ſine avocamentis ad ædificationem adminiſtrarentur, Act. 6. v. 3. 4. Circum ſpicite fratres viros ex vobis, quibus delegabimus hoc ne- gotii. Nos verò deprecationi,& adminiſtrando fermoni incum- bemus. Secundò,& hic horum graduum fuit uſus, ut prius in mi- norib. præparerentur, ut poſted gravioribus utilius præeſſe poſsẽt, Apoſtolus dicit, I. Tim. 3.v. 10. Probentur prius, deinde miniſtrent v. 3. Qui(in Diaconatu)bene miniſtraverint, gradum ſibi bonum acquirent. In Eccleſià Antiochiâ erant Prophetæ& Doctores Act. 13. y.J. Quorumilli velde futuris vaticinabantur, vel Scriptuiæ te- ſtimonia difficiliora interpretabantur 1. Cor. 14. Gr5. Hi doctrinæ Chriſtianæ ſeu eloquiorum Dei elementa inculcabant, Heb. 5.v. 12. 17. Obſervavit Du. Chemnitius inExam. Concil. Trident. par. ⁊ de Sacr. ordp. 395 hos Miniſterii gradus: 1. Apoſtoli fuerunt, qui immediatè à Chriſto vocati habeant mandatum ubique docendi &reſtimonio Spiritus& miraculorum erant commendati, quod in doctrina, ad quam reliqui Doctores, erant alligati non errarent. 2. Prophetæ, qui vel revelationes habebant de futuris, de quibus vaticinabantur; vel qui provectioribus linguas,& ſcripturas inter prerabantur. i. Cor. 14. 3. Evangeliſtæ, qui licet non adubique do- cendumut Apoſtoli eſſent emiſſi, non tamen adunam certamali- quam Eccleſiam fuerunt deſtinati, ſed ad diverſas mittebantur Ir z Eccleſias, — — G —— L 4 5—————.———— 8—————————— 3 ————————— 2—— ————— 8 5 2——“ 4————.— —————————*.————yy——— 1 ——————————— — 3————— ö“ 3— 1 2——— ä—— —————— 4 312 b DD P A D 18 M O Eccleſias, in quibus Evangelium docerent,& inprimis doctrina Chriſtianæ fundamenta ponerent: Talis Evangeliſta fuit Philp- pus, Act. 2 ½ Timocheus 2. Tim. 4. 4. Paſtores„qui certo Eccleſiæ gregi præfecti non tantum docebant, ſed eriam Sacramenta ad- miniſtrabant, I. Pet.5. 5, Doctores, quibus non erat commendata præcipua Eccleſiæ gubernatio, velinſpectio, ſed populo dodti- nam fidei ſimpliciter inculcabant Apoſtolus Roman. z. verſic. 20. Doctorem nominat 2u‿ε⁶τει ας dνν TAoAoO nMiay Erudio- rem inſipientium, præceptorum imperitorum. 18. Quare ordinem in Eecleſia commendamus; At neg⸗- mus 1. ordines certo,& neceſſario numero à Deo eſſe prælcriptos 2. Qui igitur,& quot eſſe debeant in libero Eccleliæ arbitrio eſt politum quæ ordines habità Eccleſiæ conditione,& circum- ſtantiarum conſtituit. z2. Tempore Apoſtolorum in omnibus ke- cleſiis necfuerunt ſemper, nectotidem, neque gradus iidem 3. Unus& idem ſæpe tempore Apoſtolorum omnia oflicia quæad Miniſterium pertinent, ſuſtinuit. Diſtinctio igitur& graduum illorum diſtributio non fuit neceſſitatis, ſed liheræ voluntatis. 4. Ordinis ratio ad primatum quendam juriſdictionis torquerinon debet. 19. Ordines Pontificiorum valde ſunt inordinati. I. qui- vocos eos rectè dixeris reſpectu executionis Diaconos ſubdiaco- nos&c. Nam titulos ſine re& peneficia ritulorũ ſine officiis teti nent,& uſurpant. z. officia titulis illis ſuppoſuernnt aliena, rejecto vero& legitimo verbi,& Sacramentorũ Miniſterio. Epiſcopus& Preshyter crant Eccleſiæ Miniſtti; At Põtificii ex E piſcopatu fece- runt politicã dominationé! ExPresbyteris ſacrißculos. Acoluthio- lim erant Miniſterii Candidati, ſive adultiores Theologiæ ſtudioſ qui Epiſcopũ aſſiduè ſectantes ſubi pſius ductu& auſpicio ſeſe ad Miniſterium præparabant; At pontificii ex Acoluthis fecerunt ceroferarios ſolem in mediâ luce facibus illuminantem,& hanc efle hujus vocabuli apud latinos interpretationem; Sed ex- plicationem& notationem hanc eſſe ineptam, abfurdam & barbaram nemo non videt. Oſtiarii olim codem ferè loco habebantur, quo apud nos ditui, ſeu templorum cuſtodes 4 At pomtificii ex oſtiariis fecerunt theſaurarios. Fruſtra nobis obij⸗ ciunt “ d dna 1 8 3 nat, M mun pore 4= omnan 80 ale 1 21 egi ac Apo ide en mna cin 1 d ceilan La 1= xrr u dun] Na bonüm 8* 1 1 ab Wben 4 A us 4„ † 4 4 IOFcüpan . Lech Dcono 1 4. F I Morünech 4 a ceinn träla 0 Mite 3 kü wea 34 de Theologu 1 A&anpa Arpo[1n4c voluu Ineptam r. Ofl Um coc 1 Aru Cdhrni s templocan, t hcd 1 B. Fülfale ficium ordinandi& prædicandi eſſe E ta ut Presbyreris prædicare non liceat nifs ex Epiſcopi manda- 8 umma t Setationen, — 1 demb DispurA TI0 XV. 313 eiunt Pontificii ſuam conſuerudinem. Nam quodab initio vitio- ſum eſt, non poreſt tractu temporis convaleſcere; Sed de his ali- bi plura. 2 20, Qleſtio ſecunda: An ſeutiale ſit diſcrimen tuter Epiſco- patum.& Presbyteriumꝰ Seu. An Epiſcopatus in Scripturã ſacrã ſit major Prechyceris tum ordinis poteſtate, tum etiam juriſdictione? 21. Reſp. Sratuunt Pontifici omnia officia, præcipuè of- Epiſco Pemun propria, i- to, cuin Epiſc vpan us Presbyterio jurisdictione ſit major. Concilium Tridentinum Theß. 2 4. Can 7..81 quis, ait, dixerit, Epiſcopos non eſſe Presbyteris ſuperiores, velnon habere poteſtarem confirmandi ºandi, vel eam quam habent, illis eſſe cum Presbyteris communem&ce. an athema ſit Bellarminus lib. 1. de Clericis ca. 14.p. 325. Eccleſia catholica, inquit, diſtinctionem agnoſcit, ac docet ju- re divino Epiſcopatum Presbyterio majorem eſſe, tum ordinis po- teſtate, tum etiam juriſtdictione: pag. 26. Primò jure divino, inquit. aajor eſt Eiſcopus Presbyterio quod attinet ad ordinis poteſta- tem. Secundò, major eſt etiam, quantum ad juriſdictionem. Ter- tiò, Epiſcopi in veteri Eccleſia non fuerunt in cœtu Precbytero- rum, quaſi conſules in Senatu, ſec dquaſi Reges, ac Principes in cœ- tu conſiliariorum. 22. amvis verò Proteſtantes ordinem inter Eccleſiæ Miniſtros omninò approbent, ſi modo inſerviat Eccleſiæ ædifi- cationi: Attamen fundamentis moventur ſequentibus, quò minus ſubſcribant diſtinctioni pontificiæ inter Epiſcopatum& Presbyterium. 23. 1. Petitur apermutarione vocabulorum Epiſcopi,& Presby- terorum: Nam Sc riptura indifferenter utitur vocabulis Epiſcopi& Plehyteromn um. Ergo docet, inter Epiſcopos,& Presbyteros reale non eſſe diſcrimen. Antecedenrtis probatio legitur, Act. 20. v. 17. Nam pheſi dæ Eccleſiæ Pre Sbyteros accerſitos fuiſſe Presbyteros dic cit Lucas. 2rA 5 99 u‿8 Mua eig FDe„ uε᷑ a eλ△νεοάανε me SsnT,ονᷣ τmhq mέ̈aʒugtas; Hos verò Apoſtolus Paulus Yuſdemca itis perſic. 28. nominat Epiſcopos, ꝗesotxem 0Dv 8ανυσνιν 13 aun rd πντνκννι, d dε s,⁴ τν dA*ραονκνεν xdus. Phil.. 314 DEI PATISNMG Philip. 19. i. ſcribit Apoſtlus⸗ Paulus& Timotheus ſervi Jeſu omni- bus ſanctis in Chriſto Jeſu, qui ſunt Philippis cum Epiſcopis,& Diaconis.bi per Epiſcopos non alii, quam ſeniores,& Presbyte- ri poſſunt intelligi: Docet enim Apoſtolusinillà unicã civitate plu res fuiſſe Epiſcopos. At ſecundam diſtinctionem pontificiam in una civitate non poſſunt eſſe plures ‚quam unus Epiſcopus„Tit. l. v.. Injungit Apoſtolus Paufus Tito, ut per civitates conſtituat Presbyteros; Hos verdver. 7. nominat Epiſcopos.i. Tim. 4.v. 4. ꝗr cit Apoſtolus. Noli negligere gratiam, quæ in te eſt, quæ data eſtti- bi per im poſitionem manuum Presbyterii. Ipſi vero Pontificii no- mine hoc intelligunt chorum Epiſcoporum. Qui. Pet. ⸗.y. dicun- tur Presbyteri, nominantur v. ⁊ Souoxενν Deniq; nomen hres- byteri de ipſis etiam Apoſtolis prædicatur- Nam Apoſtolus Petrus alloquens I. Fpiſt. c.5.v. 1 nominat ſe ouμιπσνιεαερι⁸ε τέεον. 24, Effugium Bellarmini lib. i. de Cler. c. 5.pag. 330. hoceſt Nomina illa, Epiſtcopus,& Presbyter, communia fuerunt omni- bus ſacerdotibus, tam majoribus, quos nunc Epiſcopos dicimus, quam minoribus, quos Presbyteros appellamus, licetres ipſæ& poteſtates diſtinctæ efſent. 25. Reſp. 1. Sufficit oſtendiſſe contra pontificios in ſei- ptura Epiſcopum non diſtingui à Presbytero juriſdictione 2. A 0ſtoli non tantùm nomen ſed etiam officium commune fuiſſe iſtis in locis docent. 26. 2. A Sacramentorum effcacià: Sacramentorum efficacia non dependet à perſonæ intentione,& dignitate admini rantis, ſed inſtituentis, z. Cor. 4.v. 7. Ergo nihil intereſt utrum Presbyter An verò Epiſcopus ea adminiſtret: Et per conſequens reſpectu ejuſmodi officiorum Presbyter,& Epiſcopus non diſtiuguuntur- 27. 3. Ab officiisprimariorum Apoſtolorum: Nam Paulus& Petrus primarii Apoſtoli ſibi principatum præ reliquis non arro- garunc. Diſtinctio igitur illa pontificia inter Epiſcopum& Pres⸗ pyterum non eſt juris divini. Nam Apoſtolus Petrus, I. Pet. ſ.y.h nominat ſe non Epiſcopum ſedævꝶ τεεεσεμν τπνον⁷ Et Apoſtolus Pau- lus ſic nos inquit, I. Cor. 4.v.i. æſtimet homo, ut miniſtros Chrilti & diſpenſatores Miſteriorum Dei. Et 1. Cor. 3.v.5. Quis eſt Paulus, quis Apollo, uiſi miniſtri, per quos credidiſtis. 4 28.4. , 4. — Aün Waa 4 1 Ui 440. nu Aee AKla undan 85 Pum 2..„ le plu Rc pun 4 1. r len lw u muu a 20 I d 4— 4 3 Im I ün “ 2 14 22 D 9 dd 4 Mlcuns e. .I. 460 4 N Fieſiet, Cd matwem bas, qucsd 19 Lra 8bterosapp St lem .„„ Oſtendulle e onten. t Presb ᷣ lciche led ctium ut comm an ficauu 87 Molne eutione, K& reamn Ezouühl eurnk niſtret: Ei AcKegucnt er,& Epii d ndb rurum 44 1:Nänke dc urd teligin DisrurArlo Xv. 315 28. 4. Acommuniomnium dpoſtolorum poteſtate: Nam Chri- ſtus Apoſtolis parem dedit poteſtatem peccata remittendi, homi- nes docendi,& Sacramenta adminiſtrandi Matt.: 8. Ergo reſpectu horum officiorum eos non diſtinxit. 29. F'db authoritate humana: Diſtin. 93.0,24. Audio quen- dam in tantain erupiſſe vecordiam, ut Diaconos Presbyteris, ideſt Epiſcopis anteferret. Nam cum A poſtolus perſpicuè doceat, eoſ- dem efſe Presbyteros, quos Epiſcopos, quid patitur menſarum,& viduarum ininiſter, ut ſupra eos, ſe tumidus efferat, ad quorum preces Chtiſti corpus ſaguisque conficitur: Queris authoritatem? Audi teſtimonium(Paulus,& Timotheus ſervi Chriſti Jeſu om- nibus lanctis in Chriſto Jeſu, qui ſunt Philippis cum Epiſcopis& diaconis) vis& aliud exemplum? Inactibus Apoſtolorum ad u- nius Eccleliæ Sacerdotes ita loquitur: Attendite vobis,& cuncto gregi, in quo vos Spiritus S. poſuit Epiſcopos, ut regeretis Eccleſi- am Domini, quam acquiſivit ſanguine ſuo,&c. Diſtin. ↄ5. C./. O- lim idem erat Presbyter, qui& Epiſcopus. Et antequam Diaboli inſtinctu ſtudia in religione fierent,& diceretur in populis: Ego ſum Pauli, ego Apollo, egò autem cephæ, communi Presbytero- rum conſilio, Eccleſie gubernabantur. Poſtquam verò unusquisq; eos. quos baptizaverat, ſuos putabat eſſe, non Chriſti, in toto orbe decretum eſt, ut unus de Presbyteris, electus ſuperponererur cœ- teris, ad quem omnis Fccleſiæ cura pertineret,& ſchiſmatum ſe- mina tollerentur,&c. Lomhardus lib. 4. diſtim. 24. lit.I. Apud veteres inquit, iidem Epiſcopi,& Presbyteri fuerunt. Ibidem: Qualis elegi debeat Presbyter, Apoſtolus ſeribens Timotheo oſtendit, ubi no- mine Epiſcopi Presbyterum ſignificat. 30. Quæ contra argumenta opponunt Pontificii in iis fe- re ſingulis, petitur principium Conſtitutum quidem eſt olim poſt Apoſtolorum tempora diſcrimen inter Epiſcopos& b P. esby- teros ſed ordinis cauſa non juriſdictionis,& mandati divini Qua- re Epiſcopus alius eſt Evangelicus, alius Eccleſiaſticus,& alius Pontificius.— 31. Quaſtio tertia: Num Sacerdotes ſeu Miniſtri Eccleſiæ neceſ- ſario debeant eſſe cælibes?“ 32. Concilium Tridentinum Seß. 8. Can. 9. Si quis dixerit C le- VV 11C0S;, ———. 4. 4* 1——* 1 — 3 8“ v“ 9 1. 3 1 11 2 316 DE PAP IS M eO ricos, decernit in ſacris ordinibus conſtitutos, velregulares eaſtita- tem ſolemniter profeſſos 2 poſſe matrimonium couirtahleic, con- tractumque validum eſſe, non obſtante lege Eccleſiaſticâ, vel vo- to,& oppoſitum nihilaliude eſſe, quam damnare matrimonium, poſſeg; ommnes contrahere matrimonium, qui non ſentiunt, ſe ca- ſtitatis(etiamſicam; voluerint, habere donuman nathema litLhiu in Enchir. Tit. 19 P.. Sig natrat e esby ter, qui uxorem duxeti tab ordine ſuo illum deponi debere ſtatuimus. quod ſi fornicatusfue- rit,vel adulterium commileri i,extI Fuluee leliam abjiciatur,& pœ- nitentiam agat. Presbyter ſi uxorem a duxerit, ab ordine deponarur. 8 1. 1 4 7 Coſt epits I E A44.3. 117 A.9. ſ23 Sa ans ctil Hmus mos eit KNomanæ Ecclellæ ee inquit, rationig; gelcrip turisc Snhrateun ‚atq; à Majoribusac- 4 1:. 4 ulll cælibein, aut qulde ceptus, quonem inem ad ſacros adm uxo¹ is conſenſu caſtitatem ſuam Deo conſecravit. Ballarminul. de Cler c. 19.:S,349·Probandum, inquit, nol bis eſt, votum continen- tiumannexum eſſè ordinibus ſacris, ita ut noc ducere uxores, ne uxoribus anted ductis uti liceat poſt ardinati ioné; poſitivo quide jure, ſed antiquiſſimo,& æquit ſimo,& quod Inullomodoex hedr at ut xelaxetur Jacobus Perionius ſcribit.. 192. QAu uoniam in Apoto- lorum decretis ſcriprumrrperitun eorum, qmin Clericorum nu- merum non inito conjugio adſeril buntur, ſolis lectorib us, Sen toribus fas eſſe uxorerm ducere, nos etiã hocapprobantes um ex hodierno die nullo modo licere h ypodi zacom uei aca 0, vel Presbyter r0 Pol Kejus Pnſtirarion ẽ ſfeu ordinationem, ur0té ſbi adjungere. Qugd ſi quis auſus ſit facere, de gradu deseteraläen de Monachisri ginibus ijsque, quæ mo naſticam ſe quuntur cal- tum eſt conſiliis generalibus. 33. Contrâ credunt, docent,& profitentur Proteſtantes, quod Deus ab hoc vi tæ ſtatu videlicet aconjugio nu allum homi- nem, quemad illud fecit idoneum velit arc cecis uperepe elllachi inde neceſſarium non eſſeut Sacerdortes lint eclibe 5. MNami. Sta- tus hic ab ipſo Deo ui eeeseeee ee denu generi eſt intim atus& comme end. atus, Sn 18. Non eſt hute b ns u mlen el ſolum. At Sacerdoseſt homo. Ergo. Q 11 5 1. lm pf. Tdicatur de generc 4 C „ 1 dem etiam prædicatur deſp pecie,& quod verum eſtde ſpecisidem de individuo. 24. 2. Con luan aci cite 1.0 — —— DisrurAro XV. 317 34. 2. Conjugio Deus variis modis benedixit quod ex- rra dubium eſt apud eos, quide conjugio ex verbo Dei judicant. Ergo Sacerdotibus co non interdixit, nec prohibitio nulla in Scri- ptura eſt expreſſa, idq; fatentur i pſi Pontificii Jaachimus Perionius ſcribit Pag. 191. Teſtimonio quidem Scripturæ docere perſpicue non poſſumus, Sacerdotibus(hoc autem nomine diaconos,& hypodiaconos etiamintelligimus) prohibita eſſe conjugia. Nec ſi quis prôferat ea, quæ Paulus priore ad Corinthios Epiſtola de vir- 1 1— A* p 7 1 1 1F. ginitate dieit, contra eos vale bit. Itaq; hanc legem humanam qui- dem eſſe dicimus, ſed divino conſilio latam eandam concedimus Bellarminus lib. 1. de Cler. cap. 18. pag.⁊ 46. ſcribit: Beatus Thomas inz. 2. qilæſt. 88. ATt. II. diſertè docet, votum contin entiæ éſſe annexum ordinibus ſacris ex ſolo Eccleſiæ decrero, ac proinde diſpenſabile effe. Idem docet Cajetanus in opuſculis Tom. i. Tract.² 7. Et Sotus lib. 7. dejuſtitid quæſt. 6. Art. z. Ubi etiam docet, quodego veriſſi- mum puto, decretum hoc, quo votum eſt annexum ordinibus non propriè divinum eſſe.&c. 4 35. 3. Ipſa narura homines ad conjugium formavit. Ne- mo igitur hominum ab hoc ſtatu debet arceri. 4. Qui vitæ ſtatus eſt medicina contra fornicationes,& vagas libidines, ille Eccleſiæ Miniſtris non debet interdici, quiai pſi cum ſint homines, libidi- num fiammas perſentiſcere poffunt. Atqui honeſtum conjugium eſttalis vitæ ſtatus, I. Cor. 7.. 9. Pro pter fornicationem unus quisꝗ; ſuam habeat uxorem. Ergo. 5. In quo vitæ ſtatu absque carnis actionibus Eccleſiæ Miniſtri vivere poſſunt, ab eo non ſunt ſimpli citer arcendi. Arquiin honeſto matrimonio taliter vivere poſſunt 1. Cor 7. v. 9. Satius eſt matrimonium contrahere„quam uti. Ergo.„ 36. 6. InV. Teſtamento ſanctiſſimi quiq; viri Patriarchæ, Prophetæ, Reges ſũümi Sacerdotes, Levitæ, cæteriq; Judæi divinam hanc, ordinationem fuerunt amplexi, ac veneratt, ut Henoch, Gen. j. v. 21. Noah, Gen. 6. v. 9. Melchiſédech. Gen. 11. y 10. Abraham. Gen. 20. v. 7. Aaron Sacerdos. Exo. 6. v. 23. Eechiel Propheta, E- echi. 24. ver. 16. Zacharias Sacerdos, qus Luc. i juſtus,& irreprebenſihilis pocatur. 37. At inquiunt Pontiticii aliã eſſe rationẽ vereris,& aliam . VV 2 Novi „ 4 ———————-—. 3 „ 3. — 318 D1 PAISM Novi Teſtamenti, Diverſitatis rationem his explicat verbis Eckius in Ench.pag. 115. Veteribus Levitis& Sacerdotibus uxores ad uſum habere conceſſum fuit, quia multum temporis otio vacabantà Miniſterio,& Sacerdotio: Multitudo enim erat Sacerdotum,& unusquisque certo tempore ſerviebat ſecundum inſtitutum Da. vid, qui 24. claſſes conſtituit Sacerdotum, I. Par. 1⁊. Nuncautem omnesd conventu fœminæ abſtinere debent, quia neceſſe eſteos quoridie in Eccleſia præſto eſſe nec habere dilationem. 38, RKeſp. 1. Primæva ſancti matrimonii inſtitutioab jplo Chriſto in N. Teſtamento eſt reperita,& nobis absq; exceptione ejusmodi Pontificia eſt commendata. ⁊. In N. Teſtamento ubire- gulæ vwendi præſcribuntur maritls, ux onibus, liberis, nuſpiam ul cleſiæ Miniſtros V.& N. Teſtamenti nulla eft differentia. 3. Etnos ipſi cælibatum probamus in iſtis, qui dono continentiæ ſuntptæ- diti, non quaſi cultus divinus, neque quaſi conugio per ſe ineſlet immundicies; Sed propter fines utiles In cœlibatu enim viventes minus avocantur ab iis, quæ religionem concernunt. 39. 7. ExApoſtolis,& reliquis Chriſti diſcipulis nonnul⸗ li fuerunt conjugati: Petrus enim vixit in conjugio, I. Cor. 9.y.j.Nr ₰ buit ſocrum, Matt. 8. v.14. Mar. l.v. 30. Luc. 4.v. 38. Philippi Eccleli Miniſtri filiæ quatuor numerantur, At. z1.v. 10. Paulo& Barnaba conjugio non fuit interdictum, 1. Cor. ↄ v.. Daphnutius procom jugi libertate pulchre diſſerit apud Sozomenum lib. 1.c. 22. Græch igitur,& alii orientales legem iſtam de Clericorum cælibaru im probant. Mantuanus verè canit——— Non horruit illa Tempeſtate Deus thalamos, connubia, tædas.&c. 40. Effugium Bellarminipag. 360. hoceſt: Certum eſteos ex Apoſtolis, qui uxorem habuerunt poſtquam vocatià Chuifto fuerunt officio co nj ugali renunciaſſe„Ut colli gitur ex cap. O. Matf. Ecce reliquimus omnia,& ſecuti ſimus te. Dominus ſtatim el: Plicat quid ſit relinquere omnia, adjiciens: Omnis, qui reliquert aut patrem, aut matrem, aut uxorem. Deinde 1· Cor.. non loqur- tur Apoſtolus de uxoribus, ſed de piis fœminis, quæ ſequebantu Apoſtolos,& eis miniſtrabant. 4 Reſp 4 4 P A— un Arrabhe 8 ). 41 0l 7.M erann 1 kalt mn, 7. M dod erit apudS2 * 5 ——I! Ar 1OE” DIsSpuTATI10 XV. 319 41. KReſp. 1. Petit Bellarminus principium 2. Nullum Apoſtolis de deſerendis uxoribus dedit mandatum 3. Non tantum uxores habuerunt, ſed etiam poſt Apoſtolatum liberos genera- runr, I. Tim. z. v. z. Tit. 1.v. 6. 4. Euſebius lib. 3. Hiſtor cap. 30. Clemens ſanẽ hic, inquit, cujus voces annotavimus, ſeribens adverſum eos, qui nuptias ſpernunt inter cætera etiam hæc dicit: An& Apoſto- los improbant: Petrus etiam ac Philippus uxores habuerunt,& fi⸗ las etiam viris nuptum dederunt: Sed& Paulum non tæder in quadam epiſtolà mentionem, vel ſalutationem facere compatris ſui. Petrus reliquit retia non domum, quia Chriſtus poſtea ve- nit in domum Petri Matt 8.v. 14. 6. Nomine fororis. 1. Cor. 9. in- telligitur fidei profeſſio, nomine mulieris legitima uxor. Alia igitur eſt loror naturalis,& alia ſpiritualis Petrus uxorem circumducebat, & ſibi hoc licere indicut Apoſtolus. 42². 8. Chrriſtus conjugium multis modis commendat, Matt. 19.v. 4. Conjugatos in venerandum collegium Apoſtolicum aſfumit, Matt. 8. v. 14 Suâ divinà præſentiâ,& miraculo nuptias co- honeſtat, Joh. z2.v. Liberos dulciſſimè amplectitur, Matt. 18. v. ⁊. Sextum Decalogi præceptum à variis corruptelis vindicatum dili- genter exponit, Matt. 5.y. 27. 43. 9. Apoſtolus affirmat, Heb. 13. v. 4. Conjugium eſſe honorabile& πᷣνασν inter omnes nempe qui juxta Dei ordinatio- nem conjunguntur. Ab honorabili verò,& im maculato vitæ ſtatu non ſimpliciter Eccléſiæ Miniſtri funt arcendi. Atqui conjugium eſt honorabilis,& immaculatus vitæ ſtatus. Ergo. 44. 10. Apoſtolus 1. Tim. 3. v. 2. Oportet Epiſcopum irre- 3 piſco- ——— —————— —.. —ſͤ 1 1— 8 3. — 320 D.i PAris Moe piſcopum eſſe con ugatum. Atqui neque Chriſtus, neque Paulu, neq; Titus fuerunt conjugati: Ergo non fuerunt Epiſcopi. 46. Reſp. Committit Eckius fallaciam compoſitionis,& diviſionis. Vocabulum enim(opontet)nontam ad ſubjectam, quod eſt vocabulum(Epiſcopus) eſt referendum, quam ad prædicatum, ꝗnod eſt(Vnius nxoris eſſe) Non infert igitur neceſſitatem ſimpll- cemrut neceſſe ſit, quemlibet Eccleliæ Miniſtrum eſſe uxoratum, ſed innuit, ſi Epiſcopus vixerit in conjugio, ne uno& eodem tem- pPore ſit⸗ε*αμμ ι. 8 47. Inſtant Pontificii ſtatuentes. Vocabulum(eſe)in ſemen- tentiâ, Paulind ſignificat idem„quod fuiſſe. Verba igitur B. Pauli ita ſunt intelligenda, ut ſit prohibirum ſacris ordinibus initiale eos, qui quovis modo bigami fuerint, Eckiuspag. 117. Bigamum, inquit, non admittit Eccleſia hic edocta à Paulo. Unde quam- vis is, qui multas habuerit concubinas ordinetur in Sacerdotem, vel Epiſchopum, non tamen qui plures legitimas habuit uxores, yi- deatur etiam Bellarminus pag.z 73. 48. KRelp, 1. Sitam impudenter licet ſophiſticari, infe- remus pariter, quia vocabulum(irreprebenſibilem) jungitur veibo (eſſe)oportere Epiſcopum irreprehenſibilem fuiſſe, Quare poſtcõ mifſum Epiſcopatum eſſe non debet irreprchenſibilis. 2. Hoc autem affirmare, cum ſit impium. ideò literalem tenemus ſenſum adeòq; tempus præſens: Loquitur enim Apoſtolus in præſenti: hi præſcribit leges ſecundum quas deinceps ſuos liberos educare de- bent Epiſcopi. 49. 9, Antichriſti proprium non debet introduciinke- cleſiam verã. Atqui prohibitio conjugii eſt nota Antichriſti plo- pria, I. Tim. 4. v. 1. 2.z Ergo. Fruſtza dixeris, à Pontificiis nemini con jugium prohiberi cum neminem ad ſacros ordines aſpirare co- gant. Nam uſum conjugii cum ſacris ordinibus, ſeu cum functo- ne Eccleſiaſticà conſiſtere non poſſe ſcribunt: Hoc ipſo igiturle vera cõjugiũ ſi non om nibus, at ſaltẽ aliquibus, aperte prohibent. 50. 10. Hisrectè adduntur Pontificiæ hujus legis fructus, quos imputos eſſé teſtatur experientia. Ac proinde ex his malaar- ſ 42 4 „., 1„ POreilt agnolcenda. Vdalricus Epiſco sAlguſtanus 1/ Epiſtola Ni- „ 4 4 3 A⁴. 4 1 C 3 8. colao Papæ inſcriptà conqueritur ante tempora Lutheri de ſex 3 4 1 millium . den 1 7 8 neleun e aae 3 an 1 nch 8 4 da o A A 1 †FA 4 1 9* 18 IAS 4 A ¹ Aurmr. 1 1 * 8 ar uorra & 4 A 65 * 3 “ Nar ““ 21 DlOsece oprium e tunen 3 nriehrf „ 8 1 2 4 Aoucw AHPhte ha 1 1 CISne- inad nr 1— 1 eum gt * 1 g. nJgjc * C 1 Len 1 b [1 aperuhe 1 114 anme ecbtl- nuus lehl uu ddeel lö”- ngeel 2] 4 8 n La 4 K 1 I Po u lu 1ntd 0l cbele * „·“ 4 1 DIsSruraxrr XvV. milium puerorum capitibus in cænobiali quadam piſcina re- pertis. SI. II. Quam honeſtè Pontificii de ipſo loquantur matri- monio ipforum proponimus verbis: Bellarminus lib. 2. de Manachis cap. 1o. Quænon ſe continet, inquit, nubat, melius eſt nubere, quam uri: Nam utrum qʒ eſt malum& nubere,& uri: Imò pejus eſt 4 0 5,Ar 9») 1.„*. nuber 4 hudhem: Qr autem nubit poſt votum ſimplex, illaverum mattimonum conttahit: tamen aliquo modo magis peccar, quam quæ fornicatur, quia reddit ſe impotentem ad ſervandum votum, quod non facit, quæ forhicatur. Coſterus cap. 17 pro. 9.9. 528. . 2.— Sacerdos— inquit„ſi fornicatur„aur domi concubinam foveat, tamerſi gravi facrilegio leſé obſtringat, ſi contrahat matrimonium, Gretferus in r. gravins tamen peccat, Hiſtor ord. Jeſuit. pag. 113. 7 2 Lerlflme ferftr re n en. 1 3 Veriſiimè ſcriplit Coſterus noſter, ait, Sacerdotem ſi fornice- tur, aut domi concubinam fovear: tamerſi gravi ſacrilegio ſe bitringatr gravhlle rahen 2— Obittihga„ Sta vlllS fammel Peccate, ſt conttahat matrimonlum⸗ 3— 12 1 G⸗ äASSr 8* 2 3 4„ 3 6 Auia tiamſis a cerdos nuptias celebrat nuptiæ tamen nullæ ſunt neque uxoralla legitima fit uxor, ſed ſcortum manet, cum Sacer- dos ad matrimonium conttactum ſit inhabilis. 72. Quamobrem, his ita ſtantibus, prohibiti nem conju⸗- 0 git cum Apoſtolor. Tum. 4. doctrinis diabolicis accenſemus. Addi- muor 1 112 7 e- 1.... mus nonnullas obſervationes. 1. Aliud igitur eſt, ipſe Dei cultus,& IN n AA 4 1 7 47 3..„... aliud quodad eum quatantenus refertur, ſeu ipſi inſervit: Cœæli- atus commendatur in perfonis idoneis, ſeu dono continentiæ Axdütis, non quaſi per le lit cultus Dei, ſed propter fines utiles. 2. — * — r S — 2 — 6⁸b 3 68 8 3 6 5 4 0 — — ud — 8 — — 8 ed N . — — et 55 4 ◻ — — 61 ◻ 5 G — 2 9 — ed — 05 84 — — —. 3 raur I TEaIAr 2* Ce Ptura, quæ tres inculcat, prima eſt inſtansneceſſitas, 1. Cor. 7.v. 16. 2 ⸗ 4 14 7 12 4 1. ⸗.. 8.... Secunda ſolicitudinis,& moleſtiarum, quæ in conjugio objiciun- tur, carentia, 1. 97, 7 2 K/ 4—— 1—.— 07./.y. 2 8. 3 1. 1 SLtia dVOCaIIIOIItOI U A continua 0- Tatlone, c eOr um, quæ religioné concernunt remorio, I. o.7.p.; 2. 34.35.Cœlebs cu 1 — 5 8⁷ 44 axk — 8* — — — — —— ₰ℳ ₰ 1 heark 5 . — — —d X 8 1e * 2 6 ⁸ — — — — — — 3 5 1 41... 2 z 4— 4. ⸗ 4 77“ 27 ₰] 8 3 F JIA, ctõo corpore,& ſpiritu& indivulsé Dho adhereat. Idẽ docet ſervator 4. 2 4 Matt. 19. v. 12. Sunt Eunuchi, qui ie 1pſos caſtraverüt propterregnũ Cœlorum. z. 4 ppellatione regni Cœælorũ intelligitur in Scripturà vel „ 1. 5 4*—. 4*— 1„.* △.„ xterna beatitudo, vel miniſteriũ Evangelir exercitia fidei, pœni- tentig 321 ₰ ,—. 2 4—„—— 4 3 8„ 5. doctrina Igirut de cællbatu cum PrlIIls notandæ iunt cauſæ ——— 3221 DEI TA PISM G tentiæ pietatis,& invocationis, ut hoc loco interprete Apoſtolo, Cor. 7. Caſtrare igitur ſeſe propter regnum Cœlorum, non ſignift. cat per ſe cultum licet faciat ad cultum, neque denetat caulam meriroriam vitæ æternæ; Sed ſignificat, nonnullos dono continen tiæ præditos reſpicere futuram vitam,& non terminare finema ctionum ex hac caduca vita:Proin de cælibes manent, ut expeditt. us,& liberius inſtare poſſint verbo fidei& orationi die ac nocte.4. Perſonæ cælibatus capaces ſunt primò, quæ corpore ad conjugi- um ſunt ineptæ: Secundòô, quæ per violentiam ab hominibus lunt caſtratæ: Tertiò, quæ aptæ ſunt ad conjugium, ſed caſtrant ſe pro- bter regnum Cœlorum, ſi ſcilicet donum continentiæ ipſis ſit da- tum, ad quod genus referimus vocationem: ſicut enim unumquè- que vocat Deus, ita ambulet, auxiliumque dDeo petat.5. Donum Deialiud eſt commune, Jacob. 1. v.. Aliud ſingulare,& proprium,* cujuſmodi eſt donum continentiæ, Matt. 19 v. 11, 12. Nonomnes b capiunt verbum iſtud. Qui poteſt capere, capiat.. Cor. 7.y vll nusquisque proprium donum habet ex Deo, alius quidam lic, alius verò ſic, Ibid. v. 17. Sicut unicuique diviit Domi- nus, unumquem que ſicut vocavit Do- minus, ita ambulert. FINIS DISPYVI. Xy. DE PAPISMO 1n h mn Et quidom in ſpecie 1 4 ferd 3 D E en ᷓONACEHIS nr den Wict Chriſto Duce& auſpice Chriſto 1 dort e een b anwenea en. Suß PRESIDPIO 1t JOHANNISGlISENII, ene u nß S S. T HEOLO GIæÆ DOCTORIS, dore d ETORDINARIIININCLVY. — ta Academid Giſſenà Pro- legme RESPONDEBIT dus r In Auditorio Theologico ad diem 4. Februar. horis ante- 4½ ½ meridianis& pomeridianis. GIESSE, Dypls exſcribebat Casparus Chemlinus ———r M. DCXVIII. Petrus Bartholomæus Struch Ripenſis Danus. .—.——= ſ. ———— Ms— 3 4 d. 1 ———— — vſſ “ 9 ————— E MONACGHIS THFEBESILSI. centibus annumerant Dontiſicii Monachos, icet ſint, qui illos mixtum quid ex Clericis,& Laicis ſtatuant: Et quidam cenſeant, eſſe cos potius Laicos quam Clericos,& Eccleſiæ Mi- niſtros, cum neq; vocentur ab Eccleſid, neque erwed mittantur, ſed ipſi per ſe, privatas ſuas faciant ones; Atnemo ſibi ſumit honorem,& dignitatem Eccleſi- aſticam, niſi qui vocatur à Deo tanquam Aaron: Heb.. v. 4. Et Ec- cleſiaſticum Miniſterium qui ſuſcipit legitime oportet mittatur, Rom. 10. v. 15. Atq; Miniſter Eccleſiæ ſeu Presbyter ex veràa Chriſti iuſtitutione totus eſt alterius, nihil pene ſuus: Eſtenim Chriſti,& Eccleſiæ Miniſter ad docendum populum,& Sacramenta diſpen- ſanda vocatus& inſtitutus; At Monachus ſeu ſolitarius ſibi ſoli vacat,& in propriã ſolà ſuæ animæ ſalute curandã eſt occupatus. De his ſequutur, ut conferamus. SENTENTIA PROTESTANTIuM. 2. Proteſtantes igitur inſtitutum Monachorum& Eremi- tarum, qui hodie in Papatu reperiuntur tùm in Judaicâ, tùm in A- oſtolicâ Eccleſià penitus incognitum fuiſſe, docent. Incepiſſe ve- rò poſt aliquot ab Apoſtolorum temporibus ſecula. 3 Occaſionem vitæ eremiticæ dederunt graves perſecutio- nes ab hoſtibus veritatis contra Chriſtianos inſtitutæ, quibus pii viri ſunt compulſi, ut in ſolitudines aufugerent, ſeſe occultarent, atque blaſphemias gentilium hominum audire, neceſſum non eſſet. 4. Subſequentibus temporibus neceſſitas in voluntatem eſt verſa. Cuin enim iſti duram agerent vitam, in meditatione Scri- XX 2 pturæ 224 DI PAEISM GO pturæ eſſet occupati, ac religiosè Deum colerent, factum eſt, ut poſted in magno pretio ſint habiti,& Monaſteria ſint inſtituta, nt imiis procul ab hominum turbâ commodius ſtudioſi inſtitueren- tur, atque ad Miniſterium Eccleſiaſticum præpararentur. 5. Magnaiigitur eſt differentia inter iſtes antiquiores,& hodiernos Monachos, quorum&ſtatus Deo diſplicet, quianullus cultus propriã intentione ſuſceptus, Deo placet, Eſa. 29. y. 3. Matt. 15. v. 9. Mar. 7. v. 7. Et nomina iſtorum ordinum cum Scripturàpu- gnant, I. Cor. i. v. 1. Qui enim in doctrinæ conveniunt diverſis no- minibus religioſis ſeſe non diſcernant. . SENTENTIA PONTIEFICIORuM. 6. Bellarminus in preſat. præmiſſa libris de Clericis pag. 281. Qui- dam, inquit, ſunt, tùm ex Clericis, tum ex Laicis, qui certis ſym- bolis, ac functione ab utriſque diſtincti, tertium ordinem faciunt, ac Regulares, ſive Monachi nominantur. 2. Ibidem: Regulares ae Monachi, neque uno in loco de- gunt, neque iiſdem muneribus deſtinantur, ſed alii in montibus, & turribus quaſi vigiles quidam perpetuò excubant,& clamote prope aſſiduo hoſtes exterrent; alii ranquam devoti milites ante ipſam aciem longè progrediuntur, caſtraq; hoſtilia audacter infe- ſtant; Quidã etiam ſunt, quos Anachoretas nominamus, qui diii nâ quadam virtute præditi, ſeorſim d cæteris ina perro campo, l⸗ ciſque deſertis ad ſin gulare certamen hoſtem provocant, necru cundem Chriſti ope gloriosè proſternunt. 8. Sunt igitur Monachi vel Cœnobitæ, vel Anachoteta ſeu Eremitæ. Bellar minus lib- ꝛ. e Monachisc. 3.pag. 429 Veteresduo rantuùm, inquit, agnoſcunt genera religioſorum, unum anacho- retarum, ſive eremitarum: Alterum ccœnobitarum. Ibidem: lot ſumus tribus modis Deum dihgere, eique ſervire: Unomo- do Per contemplationem ipſum Deum in ſe diligendo, eiquc inhærendo, Alio modo per actionem Deo in memdbris ejus ſerii endo, ut alendo, ſuſcipiendo peregrinos,&c. Tertiò modo pet utcumque ſimul Deo obſequium præſtando„id eſt, per contem Plationem, quæin actionem prodeat, ſive peractionem, quæne- ceſſariòè requirat contemplationem. Juxta hos fines tria ſunt ge- nera religionum: Unum earum, qur profitentur vitam conteim platiyam. — 2— — E ccruumenh K 1T. W 1„ 8 2 a: * 6 2 n Deuf e dllgn 4* 4 arnarh 1 K 8 4 1„ a2rN) „d 1. * 4 4 4 „ 4 1 7 1 4 de 1 neS A em. 2 DrsSsSnurA T10 XVI. 325 plativam. Alterum genus eſt earum religionum, quæ profitentur vitam activam, quod in tot formas dividitur, quot ſunt o pera cha- ritatis. Tertium genus oſt eorum, qui profitentur vitam miſtam, quod etiam in varias formas dividitur. 9. Origo religioſæ vitæ non fuit caſus, vel error, vel prava imitatio, ſed perfectionis deſiderium, Bellar. fib. 2.c. 5. 10. Eſt verò religioſa hææ vita adeò antiqua, ut quædam e- jus adumbrario fuerit in lege naturæ ante diluvium: Major quæ- dam expreſſioſin lege Moſis: Perfectio autem Apoſtolorum tem- pore, Bellarm. ibidem. 11 Religiones quæ nuncſunt, eædem ſunt quoad eſſenti- am cum iis, quæ erant temporibus antiquiſſimis, Bellarm. L. d. 12. Monachorum ordinibus fingularis ineſt perfectio: per vota,& obſervationes ſuas merentur Monachi gratiam: Religio enim eſt ſtatus homminum ad perfectionem Chriſtianam per pau- pertatis, continentiæ,& obedientiæ vota tendentium, Bellar. lib. 2. de Monac. cap. 2. Scribit Jobannesà Daventria in Harm. Auguſt. Confeſſ. Anno 1587. Colloniæ impreßà ad Articul- de votis Monaſticis pag. 452. Si docuerunt Monachi, vota paria eſſe Baptiſmo, ſe hocvitæ genere mereri remiſſionem peccatorum,& Juſtificationem coram Deo, imò non tantum mereri juſtitiam coram Deo, ſedamplius etiam, &c. certè nihil falsèò docuerunt. Si docere poterunt Adverſarii, hanc doctrinam habere aliquid incommodi, erunt haud dubiè, qui eis reſpondeant. Quod docent Monachi, monaſticam vi- tam mereri remiſſionem peccatorum,& Jaſtificationem, Ev- angelicæ doctrinæ nihil adverſatur, imò ſacris literis undequaq; conſonum eſt. STATuS CONTROVERSIE. 3 13. Ventilanda igitur ſunt nobis hac vice ſequentia, cujuſ- modi ſunt 1. De appellatione& notatione nominis Monachi. 2. De Origine Monachatus.. Decõvenientia priſcorum,& hodier- norum Monachorum. 4. De ipſo vitæ genere, num mereaturre- miſſionem peccatorum.. De tonſura,& habitu Monachorum. 14. Quæſtio prima: Vnde Monachus ſit dictus? XX z 15. Reſp. 326 DIPAPISM 15. Keſp. Aliudeſt alluſio,& aliud vera derivatio: Varir qantur alluſiones vocabuli, Monachi, qeiæ hodiernotutn Mona. chorummoribus reſpondent, de quibus videatut Dn. D. Finckausim Diſput.i. de Monachis: Et Du. D. Meiſnerus par. 2. Sob. Phil. pag. 495 & ſec. . Notationes& Derivationes ridieulæ& falſæ ttadun- tut à canoniſtis& Ponrificiis. Primus eſt, quod ræλρν ſit dictus, quaſius&— Aν☛ ut Monachus fit ſolus triſtis. Eugentus Papa Cauſ. 16. Quæſt.J. C. S. Monachus, inquit, ſedeat ſolitarius,& taceat: quua mundo mortuus eſt, Deo autem vivit. Agnoſcat nomen ſuum. 6 Monos n. Grecè, Latinè eſtuuus: Achos Græcè, Latinè triſtis ſona Inde dicitur, id eſt, unus triſtis. Sedeat ergo triſtis,& officio vacet. 17, 1. Derivatio hæc impingir in Grammaricæ principia- Namar-non triſtem, ſed triſtiriam ſignificat. z. Moribus,&ſi- vendi ratione Monachorum adverſatur: Ipſi enirn non in luctu, ſed in luxu vitam tranſigunt. 3, Si quis verò ab&ε vocabulunil V lud omninò deducendum eſſe cenſeat, reſpondemus hac limia- tione inde derivet, non quali triſtitià afficiantur, ſed quod ſuis ſa- perſtitionibus, hæreſib us,& inventis hominum triſtitia Eccleliam Chriſti affieiant.— 18. In vocabulario utrius«, juris Monachus derivari ſcribitut 3, unus,& Icos cuſtos quod Monachus unius antmæ ſt cuſtos. 1 19. Reſp. Ridicula planè hæc eſt derivatio quæimpingt in vocabuli ſignificationem, in orthograp hiam,& principia cheo⸗ logiæ. Nam 1. nuſpiam Icos ſignificat cuſtodem. ⁊ Scribitur vo- cabulum Monachi non perl, ſed per A.z. Num Miniſtri Eccleliæ eſt ut pro unà tantum animaà vigilet?: 4. Num Monachi exdubs reliquis Clericis ſoli ſunt animarum cuſtodes? 5.Annon cujuslibet eſthominis ur ſuæ unius animæ curam habear: Numiigitur qullr bet homo eſt Monachus: 20. Alii Monachum dictum eſſe cenſent, à ⁴⁶ν⁷ ſolus,& eoxy, precatio, quod Monachi ſoli in ſuis Monaſteriis& cellulis,& non in multitudine hominum orent. 21. Reſp. 1. Scribendi modus hanc derivationem refutat 2. In Monachos hodiernos cadit potius illud Chriſti Matt. 6.y. Cum „ m 1 ☛ kent, u — 1 4 KA lohmtt Mtferbs- » 24 derixere * „1 “ „1 1 49 1 4 4. ö . „ 4 5 7⁰ 2— DrSeBSuTATIO XuI. 327 Cum oratis non eritis ſicut hypocritæ, qui amant in Synagogis,& in angulis platearum ſtantes oraxe, ut videantur ab hominibus. 3. Chriſtus præcipit omnihus fidelibus, Matt. 6. v, 6. Ir cum orave- rint, intrent in cubiculum ſuum,& clauſo oſtio orent Patrem ſu- um in abſcondito. Num igitur omnes fideles Monachis erunt an- numerandi: 22. Bellarminus luib. z. de Monach. cap. I. Veriſſima explicatio, inquit, hujus nominis eſtapud Caſſianum,& Dionyſium: Scribit enim Caſſianus collatione 18. Abbatis Pyamonis, cap.5.inde Mo- nachos dictos, quod à co njugiis abſtinerent,& à parentumſe con- ſottio, ac mundi hujus converſatione ſecernerent, ut nimirum ſoli Deo per contemplationem inhærerent. b 23. Reſp. 1. Multi ſtudioſi, mulci confiliarii aulici&c ſunt cœlibes,& contemplantur. Secundum Bellarminum igitur ſunt Monachi. z. Num concubinas,& coquinas alere,& cum iſtis ſcortari, eſt vitam religioſam agere? 3. Annon conjugium eſtho- norabile inter omnes Heb. 13.v. 42 4. Annon primi Epiſcopi in conjugio vixerunt,& liberos educarunt. 1. Tim. z. Tit. I. 5. Patri- archæ, Prophetæ, Apoſtoli,& ſancti Patres cohabitatione conju- gali ſunt uſi. Quis autem dixerit. hos meditationibus divinis non vacafſe? Quare vita conjugalis non obſtat ſim pliciter divinis con- templationibus. 6. De Hilarii Epiſcopali conjugio pulchrè ca- nit Poẽta Mantuanus lib. I. Faſtorum: Non nocuit tibi progenies, non obſtitit uxor Legitima coujuncta toro: Non horruit illa Tempeſtate Deus thalamas, cunabula, tædas. b 24 †qꝑSi verò in veram appellationis hujus originem& no- tationem inquirimus, invenimus Monachum dici à udos à folo, quod ſolitariam viram amplectatur, ſolus extra turbam vivat. Pro- priiſſimè igitur non ſum Monachi, qui in urbibus intra homines verſantur, licet ſint cælibes,& contem plationi inhæreant. 25. Nam. 1. Hieronymus Tom. 1. Epiſt. 13. ſcribit: Si cupis eſ- ſe, quod diceris Monachus, id eſt, ſolus, quid facis in urbibus, quæ utiq; non ſunt ſolorum habitacula, ſed multorum? Idem ad Helio- dorum Tom. I. Epiſt. J. Interpretare, inquit, vocabulum Monachi, id eſt, nomen tuum, quid facit in turba, qui folus eſt: 2z. De Anto nio Mo- ——— —ʒ»„ʒJGʒGʒGʒGʒ⅓ — 4—— 3²⅜ DI PAPISMO nio Monachorum ferè parente dicit Sozomenus lib. J. Hiſt. Eccl. cap.. Quod ſi quando ad opem egentibus ferendam in urbem venite œompulſus eſſet, negotio propter quod venerat confecto, quam rimumad ſolitudinem fe recepit. Dicere namq; ſolebat aquam piſcibus alimento eſſe, ſolitudinem autem Monachis afferre orna- mentum:atque illos cum continentem attingant, vitam amittere, hos autem ſimiliter cum urbes adeant, monaſticam gravitatem deperdere ſolere. Videatur etiam Iſidorus lib. 7. Etym.c. 13. 3. ExPon tificiis Johannes à Daventria in Harm. Aug. Confeß. Adde, inquit quod ad perfectionem haud parum confert ſolitudo illa,&ab hominibus divulſio, unde& ονυκ νμοο ⸗& uοueso“ ab unitate dè- rivantur. Curabit itaque Monachus, ut in monaſterio latitet, utho minum ftrequentiam fugitèt, frequentem populorum turbam de- vitet. n 26. Quare Monachum d ſolitarià nominari vita docet Jph nominis vera notatio: Teſtantur ipſi Patres: Agnoſcunt quicam Ponrifieii: Arguit Monachatus veraorigo. Cœnobiris igitur voca- bulum Monachi in laxà,& minus propriâ ſignificatione im- ponitur. 27. Quæſtio ſecunda: Quæ ſit vera Monachatus origg. 28. Bellarmin. lib. 2. de Monach. c. 5.originem Monachatusin- quirens, in naturâ eam adumbratam eſſe ſcribit ante diluvium: Stapletonus par. z. explic. Cthol. ag. 199. Reli giaſus, inquit, ſtatus quantum ad perfectionis ſemitam fuit à Chriſto inſtitutus, dicen te, ſi vis perfectus eſſe, vade,& vende omnia, quæ habes. Qun. tum autem ad ſolennitatem fuit inſtitutus ab Eccleſid inchoatiye tempore Apoſtolorum, ut patet ex Dionyſii Eccleſiaſticã Hierar- chid: Rationabile enim eſt ritum, relatum d Dionyſio circa ede- fiaſtica myſteria, Apoſtolorum tempore inchoatum: Quantum verò ad ſolennitatem votorum,& certam vivendi regulam elſe poſtmodum ab Eccleſià conſummatum, videantur etiam Aulrea Fabrisius Leodaus.& Johanues à Dayentria in Har. Auguſt. Confißß pag 442. G ſeq. 29. Veruͤm in Scripturà ſacrà 1. Nullam Monachatus le⸗ gimus inſtirutionem. 2. Nullam adeum vocationem,& miſſio- 2 5 2. 3 8 A 6 nem: Chriſtns diſcipulos vocavit non ad Monachatum, ſeda ——————————. 8 Apo 0- 7 8 4 4 4* mm lelr 4 2n pü Ar gon 4 1 —. vod r ** 4 Anmus 1 A 9 b Luſen Ahuur, Nd.. a m Morr mbra dme 147. 199.*. 143, Mn 4 4 1, meunkl—— kom nds vende u†r nqur dr — Gnrinfbd ut ktun 4 1. 4 ab 1 Bae werex U kccdelad NMom toc um, tell nonſtoa . mn: um temp e Noa, “ 1— V kenure aaul— 54 1 2 Lrr. 449 1 cr um ¹d eocanoe 0CA l Moai DispurA TIoO XVI. 329 Apoſtolatum Apoſtolinus piam leguntur Monachos feciſſe. 3. Nullam regularum monaſticarum informationem,& præſcri- ptionem. 30. Hiſſtorici igirur,& viri docti complures docent, Mo- nachatum eſſe ortum, cum graviſſimæ perſecutiones à Gentilibus contra fideles inſtituerentur. Sozomenus lib. i. Hiſtor. Eccleſ. Memo- rant alſi, inquit, perſecutionum procellas, quibus religio Chriſtia- na yariis jactabatur temporibus, homines ad hoc vitæ genus ſu- ſcipiendum impuliſſe. Nam cum fuga facta, in montibus, ſolitudi- nibus,& ſylvis ætatem agerent, huic vivendi rationi paulatim aſ- ſuefactos eſſe. Idem docet H ieronymus in vitâ Pauli Fremita. Et Man- iuanus lib. I. in vità Blaſii. Conferatur centuria Magçdeburg. 4. c. 6. pag. 476. Eraſmus Tom. I. Epiſt. 4. adl Ruſticum ſcribit: Quid deſideramus urbium frequentiam, qui de ſingularitate cenſemur? Ad verba hæc memorabilia ejuſmodi annotat Eraſmus: Hinc Monachi vo- cabulum, quaſi dicas unum ‚aur ſingularem. Nomen autem inde ſumptum, quòd olim pii quldam homines, partim non ferentes gentilium in Chriſtum blaſphemias, partim afflicti ab inimicis Chriſtianæ fidei profugerent aliquò in vaſtas ſolitudines, atq; ibi viverent, alii gregatim, quos Cænobitas vocant, alii ſemòtim, quos appellant Anachoretas. 31. uam igitur iſti vitæ rationem ſtrenuo vitæ genere ex- ornarunt,& proptered in magno pretio ſunt habiti, eam ultrò alii ſunt amplexi, exemnpla inſuper ſumentes privato ſtudio ex vità A- poſtoli Pauli,& fidelium primitivæ Eccleſiæ Hieroſolymis col- lectæ: Et quod Paulus, quod illi fideles, non lege ullà, non præce- pto ſed liberè, ſponte, propria voluntate obſervarunt, id ſibi po- ſteri nonnulli legem,& præceptum propriâ voluntate fecerunt, ur nimirum cælibes,& continentes viverent, poſſeſſiones certosq; re ditus nullos haberent, eos in pauperum uſum diſtribuerent; Ipſi verò relictis omnibus, cum Paulo, ex laboribus ſuis, propriis ma- nibus ſibi victum compararent,& interim Pietatis operibus va- cantes privatam vitam in ſolitudine agerent. 32. Lubet narrare ſententiam Polydori Virgilii Pontiſicii ex lib. 7.de Inventor. Rer. c.1. pag. 38. Olim inter multos, inquit, teſte Hi- eronymo quæſitum eſt à quo potiſſimum eremus ſit primum ha- Y) bitari — ———————,—=“ * 8—.*———————*.— .“——————————— 2 5—— 4 8——— 5—————* — u*————————— 2———. 39 4 ————— n—ö—**————* *———————— 2 —————— 330 D I PA PISM G bita ri cæpta. Quidam enim altius repetentes, Heliam& Johan- nem Baptiſtam ejus rei authores faciunt: Sedut is plus quam bro- pheta, ita ille plus, quam Monachus cenſeri deber. Alii Antonio aſſignant, alii cuidam Paulo Thebeo ob idipſum primo Eremita nuneupato, quod Anachoreticæ vitæ primus fundamentajecillet id quod vel Hieronymus comprobat. Hunc igitur veluti exem- plar, illum ut exemplumad imitandum fuiſſe dicunt. Ego vero quando in re ambigua unicuique liberum eſt conjectare, credide- rim inſtitutum monaſticæ vitæ ab Eſſæis, ſive Eſſenis, ‚iita appellat Plinius, quorum ſecta apud Judæos admodum celebris habitaeſt ad poſteros manaſſe, quoniam illi fere per omnia eam ducebant vitam, quam inter nos Monachi ex prælcripto legum agere ſolent 33. Magdeburgenſes Cent, 5.c. 6. pag. 700. fententiamiſtam non improbantes, fuit hoc ſeculum, inquiunt, fæcundiſſimumeo genere hominum, quod monaſticen profitebatur, adeò, utnul- lus penè terrarum angulus fuerit, in quo nou ejusmodi utriusque ſexus collegia fuerint, ur ſe quentia teſtabuntur: idq; partimexob- ſcuratione doctrinæ de juſtificatione,& veris cultibus Dei, uma etiam ex pravà æmulatione Eſſenorum. b 34. At Bellarminus adumbrationem vitæ Monaſticæde- ducit ab Enocho: De hoc enim legimus Gen- 4. v. 26. Quod cæpeit invocare nomen Domini. Ergo hinc colligitur hunc Enochum- v Enoſum inſtituiſſe peculiarem cultum,& ſublimiorem, quam xeligio vulgi, quia ante ipſum Adamus, Abel,& Sethus invoc runt nomen Domini,& tamen ipſe primus dicitur incepiſſe ino- care nomen Domini. 35. KReſp. 1. Enoch vixir in conjugio. Ergo non fuit lona- chus. Nec Monachatus in ipſo eſt adumbratus. 2. In textu hebtæo legitur. Tunc cæptum eſt invocari nomen Domini. 3. Si vel Maxi mélocus hic de Enocho intelligatur, nihil in eo præſidii habet hel- larminus Aliud enim eſt novi cultus inſtitutio„& inſtauratio;&a liud collapſi cultus reſtitutio,& reſtauratio: Agitur Gen. †de col lapſi cultus reſtitutione. N am Cain, ejusq; poſteritas d vero culu defecerant,& ſeſe mundanarum rerum ſtudiis addixeiant, adeo 3 inde verus cultus eſſet collapſus. Enarrans hoc Moſes limuloſten dit à quibus ſit reſtitutus nempe à Setho,& Enocho, videatur F piſtola Juda, v. II. 14. Et Joſephus lib I. Antiq. Judaic. c.4. vel diſtingur⸗ ————=— —-———— „— jjjp eqarnute n iw ⁸ 2 2 1 Acmonc, e ulde Knor Mdmdr Wellr 4 11 Temen 1 1 D 4 1 5. 4 4 8 2 Mm 4 damt*„A,&KN Rweied 7 mcn 4 21 Lccue . 3 „ „ g r vi mcot epnn 5 4. 1 wocano r 2n.)- + vc. ugru. copt DISruTATIO XVI. 331 mus inter conventus privatos, ſeu domeſticos,& publicos: Aucto genere humano inſtitutæ ſunt publicæ,& ſolennes congregatio- nes promiſſio de ſemine mulieris, in quibus caput ſerpentis contriruro fuit explicata. Approbat expoſitionem hanc je- ſuita Pererius in commentariis in Geneſin. fol. 349. Pro pronomine i- ſte, quod habeat tam Græea, quam latina translatio denotans per- ſonam Enos, quaſi primus ipſe fuerit, qui cæperit invocari nomen Dei, tam hebraicè, quam Chaldaice eſſe adverbium temporis ſi- gnificans, tempore illius Enos cæptum eſſe invocare nomen Dei Et fol.ʒz/0. ſcribit:Probabilior eſt ratio, cur Enos dicitur cæpiſſe in- vocare nomen Domini, I. quia ſuper omnes Ppriores pius,& religio ſus erga Deum fuit, non modo colendo Deum,& pietatem adver- ſus Deum, ſed eam quoque prædicando, divulgando, aliosq; ho- mines docendo. z. vel quiaiſte certas primum precationum Dei formulas condidit, certosq; ritus,& ceremonias divini cultus ad- invenit: Cujuſmodi fortaſſe fuit altarium erectio,& certorum lo- corum ad invocandum Deum, cultumque ejus adminiſtrandum deſignatio,& dedicatio. 3. Vel deniq; quia cæpit congregare po- pulum ad tractandum ſimul Dei cultum, quaſi Eccleſiam fideli- um inchoans& adjuvans. 46. Pergit Bellarminus ex Num. 6. Nazaræos proponens, qui ſeſe Domino conſecrabant, ad quorum exemplum Monachi ſe totos divino cultui devoveant. 47. Reſp. Nazaræorum inſtitutum nihil habet commune cum Monachis. Nam 1I. verbo Dei eſt expreſſum: Cyrillus& Proco- pius in lib. Numeror. hoc genus vitæ, ajunt, Nazaræorum inſtitutum eſt à Deo, ut revocaret homines à cultibus,& ritibus idololatricis Ethnicorum, ut quod illi dabant idolis, id ſibi Judæi tribuerent: Monaſtica vita omni prorſus verbo Dei deſtituitur. 2. Nazaræi Deo vovebanr; Hodie præcipua Monachorum pars conſecrat ſe ſanctis. 3. Nazaræi ſponte hoc vitæ genus ſuſcipiebant; Mona- chi quidam etiam coactè. 4. Nazaræi vinum non bibebant, car- nem edebant; Monahi contra vino ſeimplent, carnem certis tẽ- poribus non comedunt. 5. Nazaræi de rebus poſſibilibus vove- bant; Monachi etiam de rebus impoſſibilibus. 6. Nazaræi mane- bant conjugati; Monachi non item. 7. Nazaræi Ifraelitarum con- Vy 2 verſatio- ——— 33² DE PAISM verſarionem non fugiebant; Monachi ſolitariam vitam ample- ctentes ſolitudinem hominum fugere videri volunt. 8. Naza. ræorum vorta, niſi allegoricè intelligantur, erant V. Teſtamenti propria. Fruſtra igitur ſe ad ea obſtringunt Monachi. Inſtitutumi- gitur Monachorum toto cœlo differt ab inſtituro Nazaræorum. 48. Provocat tertiè Bellarmunus ad exemplum Propheta- rum Heliæ, Heliſæi& filiorum Pro phetarum qui ſine uxoribus& divitiis in hoc mundo vixerunt in agris,& ſolitudinibus habita- runt,& ſibi tabernacula prope fluenta jordanis fecerunt, polenti- & herbis agreſtibus victitarunt, 49. Reſp. Nec quicquam exemplum Heliæ,& Heliſæiad rem ficit. Nam. I. Helias,& Heliſæus voto ſeſe non obſttrinxetunt, At obſtringunt ſeſe eo Monachi. z. Polenta& herbis agreſlibus non victitarunt ex inſtituto; At Monachi ex inſtituto certis ſeaddt. cunt cibis. 3. Non victitarunt igitur piſcibus& lauticiis; At viyunt hiſce hodierni Monachi. 4. Vinum non biberunt, ſedaquamim ripa fluminis; Ar injurgitant ſeſe eo Monachi. 5. Non abſurarunt uxores,& divitias; At abjurant eas Monachi. 6. Hominũ frequer- tiam non fugerunt; At videri id volunt Monachi.7. Filios Pophe- tarum habitaſſe leguntur aliquamdiu in Rama, Hiericho, Ra- moth, Gilead, Gilgal, Bethel, ur conſtat ex 2. Reg. 10. 4. RGg.²G6. Ad jordanem verò habitaruut, non ob ſingulare quoddam votum ſed quia locus, in quo habitabant, an guſtior erat, 4. Reg. 6.v.-. 50. Quartòé dicit Bellarminus habemus jer. 35. inlignem commendationem nepotum Rechab, qui, cum eis pater, ſyve alu Præcepiſſet, ut domos non ædificarent, agros non ſeminarentm neas non plantarent; vinum nunquam biberent, vitam duriſt mam, quaſi extra mundum agerent, omnia diligęntiſſimèodſer varent: Monarchorum igitur figuram geſſerunt. 51. Reſp. Intertypum Kantitypum, inter figuram,& quod figurà repræſentatur eſt quædam convenientia. At non eſt eamtei Rechabitas.& hodiernos Monachos. Nam. 1. Rechabitæ non vo- verunt vitam monaſticam, ſed præceptum Patris ſui jonadab ob⸗ ſervarunt. a. obſervarunt non ex vi voti, ſed propter quartum plæ ceptum, idq́; commendatur in iis apud Jeremiam. 3. obſervatum illud ſine ſuperſtitione meriti, ac remiſſionis peccatorum. 4. ob⸗ ſetvatlo DisburAT1o XVI. 333 ſervatio præcepti paterni non erat ſuper vires Rechabitarum: At Monachi vota faciunt de rebus, quæ non ſunt in eorum poteſtate. 5. Rechabitæ vinum non bibebant; At ſunt hujus avidiſſimi Meo- nachi. 6. Rechabitæ domos non ædificabant, nec poſſidebant; At attrahunt ad ſe'eas Monachi. 7. Rechabitæ non habebantuxores, & liberos; At matrimonium œꝗntemptim habent Monachi. 8. Re- chabitæ bonà propria nonabſiciebant, neque Monaſteria in habi- tabant. 5z. Denique exemplum Johannis Baptiſtæ conſideran- dum exhibent Pontificii. Vixit enim ipſe in deſerto. Princeps igi- tur fuit Monachorum. 53. Reſp. 1. Vivunt& latrones,& Venatores in deſerto. Numigitur& hfreligioſi ſunt Monachi: Phraſis indeſerto eſſe no- tat in ſcriptura vel in loeo ſolitario,& invio eſſe; vel in loco ſterili & inculto, ut Ier. 12.y. 10. E ⁴. 5l.. 3. I. Reg. 232v. 14.2. Reg. z1I. v. 28. Et Joh. 15.v. 62. Sex urbes nominãtur in deſerto Judææ. Sic etiã Johan- nes vixit in deſerto h. e. in loco minus culto. 3. Johannes nuſpi- am legitur votum feciſſe,& ſi voviſſet, voviſſet ad certum tempus & Deo; At Monachi contra voto ſe obſtringunt& quidem ſanctis 4. Johannes vixit in deſerto; Monachi in ampliſſimis emporiis. 5. Johannes vivebatſin deſerto nõ ſine mandato, Luc..v. 80 Mo- nachi absq; ullo mandato. 6. Johannes vinum,& ſiceram non bi- bebat, Luc. i.y. 15. At Monachi vino ſe complent. 7. Johannes præ- curſor Domini homines miſit ad Chriſtum, qui venturus erat, Matt. 11. v. z. Monachi à Chriſto eos abducunt ad hos velillos ſan- ctos. Ergo nulla eſt convenientia inter Johannem Bapriſtam& ho diernos Monachos. 54. Quæſtio tertia: Num eſſentia Monaſtices eadem ſit noſtro- rum,& autiquorum Monachorum? 5s. Reſp. 1. Priſci Monachi ob perſecutiones fugerunt ad loca deſerta; Hodierni ob gulam, ventrem,& fictum religionis ſtudium. 2. Priſci nulli erant oneri, manuum labore ſibi neceſſa- ria acquirebant; Hodierni laborare neſciunt. 3, Priſci non vive- bant in hominum frequentiâ non in urbibus; Hodierni ſplendi- diſſima palatia inhabitant, fertiliſſimos agros,& fundos poſſident 4 Priſci res ſeculares non tractabant; Hodierni ſeſe hilce immi- b y 3. ſcent.5. 334 DsbäAäArlsMo ſent. 5. Priſcorum regula erat ſcriptura ſacra; Hodietnoram humana inventa 6. Priſcorum Monaſteria erant Scholæ, in qui- bus Theologiæ ſtudioſi informabantur,& ad Miniſterium ptæ- arabantur; Hodiernorum ſunt lupanaria. 56. Auguſtinns lib. I. de Moribus Cathol. Eccl. cp. 30. de Mona- chis ſuo tempore viventibus agens eorum duastradit ſectas, Ere- mitarum,& cœnobitarum. De cœnobitarum inſticuris hæcrefen: Contemptis hujus mundi illecebris vitam caſtiſſimam, ſanctiſſi- mamque ſimul eos egiſſe. Vixiſſe in orationibus, lectionibus,& Diſputationibus modeſtos, verecundos, paratos, vitam concor- diſſimam,& intentiſſimam in Deum,& propterea ei gratiſſimam. Neminem ipſorum quicquam p oſſediſſe proprium, nectamen cuiquam fuiſſe oneroſum. O peratos manibus ea, quibus& cor- pus paſci poſſit,& à Deo mens im pediri. Suum autem illud opus tradidiſſe ſuis decanis. Decanos autem fuiſſe, qui denis fuerine præpoſiti: Idque ideo, ne cæterorum aliquem ſui corporis eumstan geret neque in cibo, neq; inveſtimento, neque ſi quid aliud opus eſt vel quotidianæ neceſſitati, vel etiam mutatæ valetudini„utal- ſolet: Acillos decanos magnâ cum ſolicitudine omnia diſpoſnilſe & ut præſto eſſent effeciſſe. Rurſum Decanos illos iſta àcætetuſſ bi tradita opera reddi diſſe uni, qui univerſo Cætui præfuerit qpi vocarint Patrem: Hune autem non ſolum ſanctiſſimis moribusrt rum, ſed etiam doctrinâ divinà fuiſſe excellentiſſimum. Idem li- de opere Monach cap.28. Diabolus multos hypocritas ſub habitu M. nachorum usque quaque diſperſit circumeuntos provincias, il- quam miſſos, nusquam fixos, nus quam ſtantes, nusquam ſeden tes, Alii membra Martyrum, ſi tamen Martyrum venditant: Ali fimbrias,& phylacteria ſua magnificant: Et omnes petunt„Kom nes exigunt, aut ſumptus lucroſæ egeſtatis, aut ſimulatæ pretium Lnctitatis. 57. Excipit Johannes à Daventria in Harm. Aug. Con)g448 Quaſi, inquiens, ornnes in Monaſteriis Angeli eſſe deberent; nec peccare poſſent. Si quid peccati admiſſum eſt in cænobiis, corupt non ejici debebant Monachi. 58. Reſp. 1. Jam ſæpius graviſſimorum ſuorum errorum, quos alunt in Articulo de Juſtificatione, de conjugio, Kaliisa mont „ 3 1ne Peun m Nanos urd 4 rwcmmal a ca 4 1 5 4 14 retmen Helcat 3 1. au, relcna Whe auun ton 1b m *n c. Rl me n erup 1 9! 1 3 1 remnon loluf ass lunbe * * 4 1 1 ürmifulſect Tlimn. mult telda raw chlpertn drc 2e Sptoſs * nnen 10s, nusqu S,nſ — 4 Im eat 4M5 Il 1 l tamen m * * . mespedd 4 84 1 à magnihca ehe n . . 1 4 rh r eeel itlmu udrolk egel 3 V mer Dar 1*c „Alonutter iekec DB T N. confagd B Luttäcaco 2 moniti ſunt Monachi. Verum in erroribus ipſi perſiſtunt, eosque pertinaciter defendere ſtudent. 2. Status iſte primum caſu intro- ductus cenſetur, deinde erroribus eſt cumulatus, Deo igitur am- plius placere nequit, uti in ſubſequentibus oſtendemus. 59. Queſtio quarta: Num Monachorum hodiernorum ordines fint cultus perſe Deo placentes,&num hoc vita genus mereatur remißio- nem peccatorum? 60. Reſp. Bellarminus, ut majorem authoritatem Mona- chatui conciliet, imponit ipſi vocabulum Religionis. Johannesà Dayentria, Monaſticam vitam mereri remifſionem peccato- rum, ait. 61. Aſſertionem hanc breviter refutaturi, duo oſtendimus Prius eſt: Status ipſe hodiernorum Monachorum Deo diſplicet. Nam I. Omnis cultus propria intentione& humanis mandatis ſuſceptus diſplicet Deo. Atqui ſtatus hodiernorum Monachorum propriâ intentione,& mandatis humanis eſt ſuſceptus. Deſtituitur enim divino mandato,& Apoſtolica præſcriptione: Et ipſis pontificiis teſtibus opera Monachorum ſunt indebita. Ergo. Ea. 29. v. 13, 14. Appropinqaut populus ille ore ſuo,&labiis ſuis glorificat me, Cor autem ejus longè eſtà me,& tinuerunt me mandato hominum,& doctrinis. Matt. 1.y. 9. Fruſtrà me colunt docentes doctrinas man- data hominum. Mar. 7. v.. In vanũ me colunt, docentes doctrinas mandata hominum. Non igitur unusquisq; faciat, quod in oculis ſuis rectum videtur, ſed quod Jehova præcipit, Deut. 12. Cuſtodia- mus&taciamus, quæ precepit Dũs Deus, Noe declinemus ad dex- teram, aut ad ſiniſteram, Deut. j. Nemo ſequatur cogitationes ſuas, Num 15. Reprehenduntur igitur Iſraëlitæ bonà intentione excelſa, KFaltaria erigentes. Acerrimè itidem à Deo ſunt reprehenſi, qui ſi- ne divino mandato factum Abrahami filium immolaturi imitari volebant, 4. Reg. 7. 21.23. Et Saul absq; divino mandato immo- lans peccat, l. Sam. 13. 6 ²½. 2. Apoſtolus ſigitur Coloſſ. z, verſ. 20, à cultu ejuſmo- di humano dehortatur. S1, inquiens;, mortui eſtis cum Chriſto ab elementis mundi, qid quaſi viventes in mundo decreris tene- mini. 3. Quid enim aliud agunt Monachi, quamut clament hic eſt Chriſtus, illic eſt Chriſtus, dum vociferantur ſe quas præconceptas opiniones DISrurAT10 XVI. 335 — ſ —]]38ſſdſſ—dſdſſ—d——d—ddſhdh—“ſſſſhſſſſhſoſſſͤ 3——— 4 4 G. *—— ——— 9 8— ——— ————— . r ————— — „f—— o —ʒ—— 336 opiniones cfirmare miraculis, quæ Deus facit ſolus At ejusmmodi homines falſos eſſe Prophetas, docetur. Matt. 24.y. 23. 24. DIPABISM 63. 4. Monenturliberi, ut parentibus ſenio confectisſuc- currant, Mar. 12.v. 23. At violatur præceptum hoc votis parentum. 64. Poſterius eſt: Nomina ordinum diſplicent Deo Pugnat enim inſtitutum hoc apertè cum dicto Apoſtoli, I. Cor. I.v.1.. U. binonnulli in religionis fundamento conſentientes denominma ti volebant à Pauſo, alii ab Apollo,& propteredrep rehendun- tur. At Monachi alii nominari volunt à Benedicto alii ab Augu- ſtino, alii a Bernhardo, alii à Franciſco& c. etiammſi prætendanbſe inreligionis fundamento non diſſentire. 65. Queſtio quinta: Quid ſit cenſendum de habitu,&y tin- ſura Monachorum? 66. Reſp. i. Veſtitus„‚modus tondendi,& aliud id genus inſtituta rebus indifferentibus annumerantur. Parum igiturfum curanda& fingularis ſanctitas ei ſuperſtitiose non eſtadſcriber da. z2. Apoſtolus quidem Eccleſiaſticis hocunum injungit, In. 3. ut ſint hoceſt externæ honeſtatis rationem habeant Sed nuſpiam docet, quà formà, qua dimenſione, quo colore,&e qua materia habitus eorum conſtare debeat. 3. Veſtimentiad frigus repellendum;& ad partes corporis tegendas datis ſanc- tatem inefle,& ſanctitarem conferre nuſpiam docet ſcriptur Mirum igitur eſt, eſſe viros doctos; qui ſtatuant animarum ſua rum ſaluti profuturum ſi corpora ſua in cucullo Monachalite eliantur. 4. Sacerdotibus V. Teſtamenti diſertè prohibitumti ne comam in circuitu tonderent, neve barbam raderent, Ien 19.y. 27.C.21 v. 5. Egech. 44.v. 0Inepti igitur ſunt Monachi petſo rum aliquod ad certum veſtimenti genus ſeſe aſtringentes, partem dirimi cultus in his nugis conſtituentes. 67. Ar gumentorum Pontificiorum re futatione non ſunt digna: Capuccini ex Mat. 10. diſputant de ſandaliis& non calceamentis portandis,& duplici runic, hoc eſt, mutatotis, ſuperfluà non habenda, videatur expoliria F. Hieronymia Politi ſiculig. 2.8.97.Alli ex ſpineâ coronàâ Chriſti colligunt, Monac 108 in modum coronæ eſſe tondendos. FINIS DISPVIT. XVI. acrn en 8 Fe rb) 4 1 1 v 4 8, Hoc e Kah * 3 8 3) mm 4 2 Ieum 4 8 4 Kl 4 1 2*5 4 ½ 4„ OSeka * 4 4* 3 ¹ ALcclees e LIſ 4- 1 afpf r 1 Meoe 3 4 11 emi, qdn Wi gc 3 8 r rum conttue cz. lch 4 243 .» † ap 4 4½ 21 “ 4 4“—. 2 8 M 3 BW„ 4 4 DE PAPISMO DISPVYTATIO XyIr. Et quidem in ſpecie CONSILIIS ET VOTIS. In qus-ç. Chriſto Duce& auſpice Chriſto FaABPREZSZIDZIO JoHANNISGISENII. S 8. THEOLOGIEÆ DOCTORIS, ETORPDINARIIININCLV. ta Academià Giſſenâ Pro- feſſoris, RESPONDEBIT KREINHOLDUUS Seher/ TREMO- niãâ-Meſtphalus. In Auditorio Theologico ad diem 14. Februar. horis aute- meridianis& pomeridianis. r G6IESSE, Mpus exſcribebat Caſharus C Cheminus M. PDS XVIIIT. — ———yõ — = ————* ————— ————““— 1——— 5 4— ͤͤͤͤͤöͤſͤſͤſͤſͤſͤſͤſſ— 6 339 AAARA DISPUTATIO DECIMASEPTIMdA. De Conjſiliis& Votis. THESISI. Uadamenta ſtarus Monaſtici finguntur eſſe confilia Evange- X lica: Bellarm. in Prafat. lib.=. de Monachis præmißà Conſilia Evan- gelica ſunt quaſi baſes,& fundamenta totius monaſtici ædificii: Horrent enim hæretici ad vocem conſiliorum,& o perum ſupere- rogationis, tanquam ad ingentem Aaſphemiam. Id, quod neceſ- ſariò faciunt: Cum enim arbitrentur ipſi, præcepta divina nen poffe à quoquam, tametſi juſtiſſimo impleri, non poſſunt non ve- hementer mirari, cum nos dicere audiunt, veros Religioſos non ſoluum præceprta, ſed etiam conſilia adimplere,&plus facere, quam Deus præcepit. 2. Eſt yerò conſilium perfectionis opus bonum, à Chriſto nobis non imperatum, ſed demonſtratum; non mandatum, ſed commendatum, Bellarm. lib. 2. de Monach. c. 7. 3. De numero conſiliorum altercantur Pontificii, quod re- ticens Bellarm lib. z. de Monac. c. 8. Sententia Catholicorum omniũ, inquit, eſt, multa eſſe verè,& propriè cõſilia Evangelica, ſed præci- puẽ tria; continentiã, obedientiam,& paupertatẽ, quæ nec ſintpre- cepta, nec indifferentia, ſed Deo grata,& ab illo commendata. 4. Quod conſilio ſuadetur, voto promittitur: Hinc hoc loco de votis etiam agitur. Eſt verd Pontificiis votum religioſayromißio alicujus excellentioris boni Deo facta liberà voluntate. Dicitur promiſtio, quaſi contractus quidam inter Deum,& hominem. Religioſa dici- tur, ut ſign ificetur, cujus virtutis actus ſit votum, nimirum Religio⸗ nis Bellarini nus lib. z. de Monach c. 14 pag. 483. Sunt verò vota tria: Fi- unt enim de rebus non præceptisac nominatim de continentiâ, Paupertate, ac obedienttâ, Idem cap 14. G 20. 5. Quamyvis Proreſtantes non ſimpliciter conſilia,& vota improbent, ſed potius, ut proponuntur in Scri Ptura approbent:At tamen, quæ de iis alunt Pontificii figmenta& opiniones ex ſcri- ptura refutant. De his igitur queſtiones quaſdaã Proponemus,&ve- rum ſententiam, falſà refutatà, confirmabimus. Z2 2 6. Quæ- ——— 340 D1 PDAPISM O 6. Queſtio prima: Quomodo differant praceptum& cunß. lium,& num Conſilium Eyangelicum praceptis ſit diffcilius, atq; numſi meritorium? 7. Reſp. Bellarminus lib. 2. de Monach. cap. 7. pag. 448. Con- ſilium perfe ctionis, inquit, vocamus o pus bonũ, à Chriſto nobis non imperatum, ſed demonſtratum, non mandatum, ſed com- mendatum. Differt autem à Præcepto ex parte materiæ, ex pane ſubjecti, ex parte formæ, ex parte finis. Ex parte materiæ duplici- ter: primò, quia materia præcepti eſt facilior; Conſilii difficilior: Illa enim ſumpta eſt ex principiis naturæ, hæc ſuperat quodam- modo naturam: Nam ad ſVandam con jugii fidem naturaincli- nat; At non ita ad abſtinendum à con jugio. Secundò, quia mate- ria ptæcepti bona eſt; Conſilii melior& perfectior, loquendode Præceptis, quæ circa eandem materiam verſantur, circa quam verſantur conſilia: Conſilium enim includit præceptum,&ali- quid ſupra præceptum addit. Ex parte ſubje cti differunt, ut cm. mune,& anguſtius: Nam præceptum commune eſt omnium con ſilium non item. Ex parte formæ, quod præce ptum vifudobliget conſilium in arbitrio hominis poſitum ſit. Ex parte finis, ſiveef fectus. quod præceptum obſervatum habet præmium, non od- ſervatum haber pœnam: Conſilium autem ſinonſervetur, nul- lam habet pœnam,& ſi ſervetur, majus haber premium- 8. Quamvis Proteſtantes diſcrimen inter præceptuns conſilium non ſimpliciter rejiciant, cum Apoſtolus aliquodau haud obſcurd innuat, 1. Cor. 7.y. 25. Attamen diſtinctionemar tificiam Dei verbo è diametro eſſe contrariam, atque phat cam docent: Proinde ſequentia ipſis piè conſideranda erli bent: Primò: Appellatio Conſilii perſectionis nullibireperiturnunnuſe ſcriptura ſacra. In vulgata quidem editione conſilu vocabulum le- gitur, I. Cor 7.y. 15.2. Cor. 8.v. 8. 10. Sed I. non extat in textu græcon Nullius perfectionis fit mentio. 3. Conſilium dare eſtex æquo non ſummo jure judicare. Ergo uſurpamus hie illud Apoſtoln Tim..y.⁊0. Depoſitum ſerva, devitans profanas vocuminanlls tes,& oppoſitiones falſo nominatæ ſcientiæ. 9. Secundô: Abſurdum eſt docere, conſilia Erangelia tlepte. septis Moſis diſiciliora. Nam 1. Abſurdum eſt dicere,& nn - 4 48 1 42 Nbd 1 3 A 1„. — 3 1 4 un leetn 4 1 N. 4—. n ,e . . 6 1 ne — ,—·f“ 4 mMhrn 4 1 1 pfpr rpre . 11 ** ggr 4 4 1 22. L 5„ p A 34 3 4 4 er cftantesdd u i 1 4 O A A 3 AA ta Cr.7Ia Es Gtu 4 3 6 Lumncno ele un um. ,—‧ 8 4 An 8“ 2(O ,—“ 1 CasFre 21 arHe ““* 8 4 i v 3 1““ 4 10 MA e 4 U ,“.“‧²“²““ 7 4„n „1.y. J.10. 4e( öS 4 4** i ½ umm „. Mh 1“ 4* 4. 4 4 et goul c dlen 8 4— 5* 84 1 1 41 dint„ I. Oho 1 B 1 rn? 4 45 1 eldict 4*† üu DisrurArIo XVII. 341 Deum viventibus ſub regno gratiæ rigidiores tuliſſe leges, quam viventibus ſub ſervitute Legis Moſaicæ. Atqui viventes tempore manifeſtati Evangelii vivunt ſub regno gratiæ. Ergo abſurdum eſt dicere& profiteri Deum his rigidiores tuliſſe leges, quam illis: Et per conſequens reſpectu difficultatis nequit conſilium di- ſtinguià præceptis. z. Jugum meum, dicit Chriſtus. ſuave eſt,& o- nus meum leve, Matt. 1I. v.30. Johannes dicit, I. Epiſt. 5.v.z. Præce- pta ejus gravia non ſunt. At de lege dicitur, Act. 15. v. 10. Nunc ergo quid tentatis Deum, ut imponatur jugum ſuper cervices diſcipulorum, quod neque Patres noſtri, neque nos portare po- tuimus. Quaré conſilia Evangen nequeunt eſſe difficiliora, quam jugum Moſaicum: Et perconſequens falſum eſt pronun- ciatum Scholaſticorum: Cõſilia eſſe ſupra præcepta. 3. Nemo ho- minũ poteſt implere legẽ. Ergo nequit, plura præſtare, quam De- calogus requirit. Nemo enim poteſt perfectus eſſe, ſicut pater cæ- leſtis: Damnaturâ lege non tantum concupiſcentia actualis, ſed etiã originalis. Ita qʒadulter eſt non ſolum ipſe qui cũ alterius uxo- re realiter cougreditur, ſed etiam qui alterius uxorem concupiſ- cit, Matt. 5.v. 28. Coram Deo fur eſt, non ſolum qui alterius bo- na ipſo invito aufert, ſed etiam qui prohibità concupiſcentiâ eiſdem utitur. Nemo poteſt dicere mundum eſſe cor ſuum à concupiſcentiis, Proyer. 20.v.. Ergo nemo dicere poteſt, ſe per omnia obſervaſſe Legem Dei. Si per legem eſt juſtitia, Chriſtus fruſtrà mortuus eſt, Ga. 2.v. 21. Quod lex præſtare non poterat eãâ parte, qua imbecillis erat per carnem, hoc Deus proprio filio miſſo ſub ſpecie carnis peccato obnoxio præſtitit, Rom. 8. v. 3. Decalogi tabulæ ſunt lapideæ, cor noſtrum conterunt, non ſa- nant, Exod 2 4.y. 12. Gravis,& difficilis eſt Moſis, lingua, verbis ejus auſcultare,& obſe qui nõ poſſumus Exo. 4. v. 10. Moſis manus ſunt graves,& jugum legis eſt importabile, Ex. r7. v. 12. Acto. 15. v. 10. Radiat Moſis facies, quam introſpicere nequimus, Exo. 3 4.v. 29. 2. Cor. 3.v.13. Non Moſes, ſed Joſua in terram promifſam introduxit: Non Moſes, ſed cæleſtis Joſua Chriſtus ad vitam æternam duxit. Et ſi Renati legẽ perfectè implerent, non opus haberent ut quo- tidie debitorum remiſſionem peterent: Nam debiti non contra- cti remiſſio expeti nequit. At monet id ſervator, Matt. 6.v.-. LE2 z 10. Ter- 34² DE PAPISM 10. Tertiò: Falſum eſt, Chriſtum attuliſſe novam& peyſectu⸗ rem legem, legi Epangelica conſilia ad'jungendo. Nã l. Lex per Moſen da- ta eſt: Gratia autem,& veritas per Chriſtum Jeſum exorta eſt, Joh. 1.,y. 7. Chriſtus igitur, cum non ſit legislator non judicat quen- quam Jjoh. 8. Nolire, inquit Joh. 5. v. 4. putare, quod ego accuſatu- rus ſim vos, eſt qui vos accuſat Moſes. 3. Evangelii igitur concio (non legis) appellatur concio de Chriſto,& Miniſterium reconci. liationis, i. Cor. 5.v. 18SEvangelium pacis, Fa. 52.y. 7. Fph. 2². y. 3.Byan gelium gaudii magni, Luc..v. 10. Evan gelium fſalutis, Rsmm.1. y. 6.J Cor. 15. y. z. Evangelium gratiæ Dei, 4ct. 20.v. 143. Evangelium bo⸗ norum, Rom. 10.y. 1.— II. Quartò: Phariſaicum eſt,credere,& docere Conſiliorum ſnen ele fingularis cuiuſdam gratia meritum? Nam. non eſt datalev que poſſit juſtificare, Gal. z.v. 21. Ergo nec concilium. 2. 91 per legem eſt juſtitia ergo Chtiſtus fruſtrà mortuus eſt, Gal. z. v.⁊ 1. 3. Aſſeniio igitur illa pontificia contrariatur morri,& merito Chriſti. 4. Ea quæ facimus bona opera, non ſunt noſtra, ſed ſolius Dei, àquo tanquã Patre luminum omnia dona,& bona proficiſcuntur, Jaci- v. 17. Et qui in nobis velle,& perficere operatur, Phnilip. 2. y. 13. j. Et cum opera noſtra propter adhærentem malitiam non exacte reſpondeant legi, Rom. 7. v.;4. Gal. 5.v. 1⸗7. Numiiis aliqnid meten poſſumus? 12. Quintòô, Dogma Bellarmini de conſiliis involpit variasem. tradictiones,& abſurda. Recte gitur improbatur,& abjcitur. Nam. ¹ conſilium dicit Bellarminus includitur præcepto; At in deffinitio ne conſilii quod non ſit im peratum, non mandatum. 2. Conlil- um non eſt omnium,& tamen eſt bonumo pus. Quaſi bonumo- pus non ſit faciendum omnibus. 3. Coniilium in arbitrio ho- minis eſt poſitum. At inimicorum dilectio, vindictæ omiſſio, Kc. referuntur d Pontificiis ad conſilia. Numi gitur& hæc in homins arbitrio ſunt poſita? 4. conſilium non obſervatum non habet pœnam. At abſtinentia d certo ciborum genere in die veneris an- numeratur à Pontificiis Confiliis, Num igitur nulla irrogaturpo na conſilii hujus violatoribus? 13. Sextò: Diſtinctio rationis inter praceptum,& conſilium peuipo- teſt aformaͤ, ſubjecto& Finibus. Aformaà& modo: Nam Precefm, coniili- 8 . d. aon d— dn. „1 IS M 1 49 1 8G 4 t. a Ka n AA . 1n “ 4, 83 1 1 1 m 82 . 3 4 4* A 42 4„ m Cu K 3 — 4 1. ct k. 4*. nnn ar 1 1 An 2. obr 4 XN za i * an lu T 1 44. A erm unn 7 uwur 1 ö“ — O A *. 42 4 0 D ad nen eſt dors e EE 1 8* 1 4 mun A* 1 4 A dech 1KIT. 5 4 N 4[&.l “ m m d. 1 in um 1 en cle 1 1 1 — 1 f 1 A Ni Na an nlae ..“ 1 * 1 71M O” 4 1„— mi NMnf 40* 1 DispurA xrxio xXy!ll. 343 conſilium ſuadet: A ſubjecto, quia omnes omninò obligat ho- mines; Contilium ſpectat paucos. Afinibus: conſilia enim non ſpectant ipſum eſſe, ſed modum ipſius eſſe, nimirum inſtantem neceſſitatem: Solicitudinis,& moleſtiarum, quæ in conjugio ob- jiciuntur carentiam: Avocamentorum à continuà oratione remo- tionem, 1. Cor. 7. v. 16.28.32.— 14. Verum Bellarminus lib. 2. de Monach. cap. 9. opinionem pontificiam teſtimoniis ſcripruræ probare nititur. Reſpondebi- mus ad unum& alrerum. Primum igitur legitur, Eſa. 56. v. z. 4.5. Non dicat Eunuchus, ego li gnum aridum, quia hæc dicit Dominus Eunuchis, qui cuſtodierint Sabbata Mea,& elegerint, quæ ego vo- lui& ſervaverint fœdus meũ, dabo eis in domo meà,& in Muris meis locum,& nomen melius à filiis,& filiabus, nomen æternum dabo eis, quod non peribit. Hoc loco eontinentia Eunucho- rum non mandatur, ait, ſed conſulitur, per hæc verba Qui eleger rint, quæ ego volu. Quod autem oontinentia non ſolum ſit utilis in hac vita, ſed fit verè meritoria gloriæ ſingularis, patet exillis ver- bis: Nomen aternum dabo eis, quod non peribit. b. Reſp. I. Agit Dominus de iis, qui fœdus Dei cuſtodie- bant. Ergo non agit de conciliis. 2. Nõ agit de ſolis Eunuchis ſed e- tiã de alienigenis. 3, Promittit iis Deus nomen ætetnum non pro- Pterabſtinentiamà conjugio, ſed quia cuſtodiunt Sabbata,& te- nuerunt fœdus Domini. 4. Nomine Eunuchorum intelligunturii, quibus publicum non commitrebatur officium, Deut. 23. v. 1. Et ſenſus vaticinii hic eſt.In N. Teſtamento ex æquo omnibus adi- tum patere ad Eccleſiam. 16. Deinde urger in primis Bellarminus illud Matt. 19. Cum Apoſtoli dixiſſent: Non expedit nubere: Dominus ait, non omnes capiunt verbum hoc, ſed quibus datum eſt. Sunt enim Eunuchi, qui de matris utero ſic nati ſunt,& ſunt Eunuchi, qui ſe ipſos ca- ſtraverunt propter regnum Cœlorum. Hinc infert potiſſimum duo: Primò Chriſtum non prohibere nuptias. Ergo non præcipere ſed tantum conſulere continentiam. Secundò continentiam non ſolum conferre corporalem utilitatem, ſed habere præmium in Cœlo,& hoc patere ex his verbis: Sunt Eunuchi, qui caſtraverunt ſe prop ter regnum Cœlorum. 17. Reſp —— ——— 344 DI PAPISM G 17. Reſpon. Senſum verum teſtimonii hujus oſtendimus in Diſpurat. de conjugio Sacerdotum: Repetimus inde paucal Chriſti admonitio reſtringitur non ad Monachos, ſed ad omnes ſpectat, qui dono continentiæ ſunt præditi. 2. Non eſtabloluna ſed limitata: Accipienda enim eſt de iis, quibus datum eſt, hoceſt qui ſingulari illo continentiæ dono ſunt donati. 3. Propterte- gnum cœlorum ſe caſtrare non denotat vitam æternam, quaſ iſſi ex opere operaro vitam æternam promereantur; Sed ſignificat pietatis exercitia: Quienim, dono continentiæ ſunt præditiredt manent cœlibes, ut ad verbum vel docendum, vel audiendum,& pietatis exercitia reddenda ſint promptiores. 18. Quxæſtio ſecunda: An omne quod ſit ex voro, etiamſi aliunui à Deo non ſit praceptum, vere& propriè ſit cultus Dei?. 19. Reſp. Bellarminus lib. 2. de Monachis cap. 16 pag. 485. 0 mne, quod fit ex voto, inquit, etiamſi alioqui non ſit à Deo præce- ptum, vers,& propriè eſt cultus Dei. Johannes Cochlæus in Hammn Aug. Confeſſ. p. 462. Meritò, inquit, tam ſanctũ,& arduum vitæin- ſtitutum dicitur ſtatus perfectionis, quia habet teſtimoniumm Evangelio, ubi ait Dominus: ſi vis eſſe perfectus„vade,& ver- de omnia,&c. 20. Contraà docent, credunt,& profitentur, Proteſtante tantum abeſſè ut vota Pontificia ſint cultus Dei, ut ne quidem i Hieri,& præſtari poſſint. Nam 1. Quodcunque debet eſſe libenun, & voluntarium, illud ſub juramento nequit, nec debet voverir qui Conſilia Evangelica,& Apoſtolica debent eſſe libera, Kw luntaria: Unde Apoſtolus dicit, I. Cor.. v. 6. Hoc autem dicole cundum indulgentiam,& non ſecundum imperium. Et r.Hoc ad utilitatem veſtram dico. Ergo. z. Quodcunque dogmabaqhe- um conſcientiis in jicit, illud nequit placere Deo, 1. Cr. r3icoc dico ſecundum utilitatem, non ut laqueum vobis injiciam. Atqul dogma Papiſticum de ejuſmodi votis vovendis laqueum inſc conſcientiis: Arcentur enim homines ſimpliciter à conjugio;? quod natura impellit. Ergo. 21. 3. Quod non tantum nuſpiam eſt mandatut bo Dei contrariatur, illud placere nequit Deo. Atqui vota papl 6 «·— f. ca non tantum nuſpiam ſunt mandata, ſed eriam verbo De d trariantul n, ſed ver- 4 tl ————+— 1 1 11 ... 4 4 4 2 1 4 8 1 ANANI HSN. Anon 4 1 A a 4 ⸗. K An 1 A Ln . „ 1 Mderrn 8 8* 8 4.“ 1³ AA* 8 8 Sccorcnds 3 ref m rel 6 NI . 1 * 1 N△ amett a dror 4 it Deo. 4— — . r 2* 4 led c DrsSrurAT1 e XV.II. 345 tratiantur: Non enim Apoſtolus dicebat ad imperium, ſed ad in- dulgentiam. Ergo. 22*⁴Inquis, nemini votum iniici, cum nulli cogantur ut inviti voveant, ſed lubentes,& libentes vota nuncupent. 23. Reſp. 1. Proteſtatio contraria eſt facto: Admittuntur enim apud Pontiſicios ad vota facienda etiam pueri,& adoleſcen- tulæ. 2. Idque defendere conatur Bellarminus lib. z. de Monachis cap.; 5 exem plo Johannis Baptiſtæ à pueritiâ in Eremum ſecedentis. 3. Quamvis igitur hi ad votum faciendum initiè non ſemper com- pellantur: Attamen poſteaad annos diſcretionis perventi,& ani- madvertentes à ſe fervari non poſſe, quod promiſerant laqueum ſibi inje ctum eſſe perſentiſcunt. 24. 4, Omnis cultus humanà& propriãâ intentione ſſuſcæe- ceptus diſplicet Deo. Atqui cultus ille humana ſuſcipitur intentio- ne, cum nullum habeat mandatum, nullum exemplum. Ergo. 25. Pro uberiori quæſtionis propoſitæ explicatione,& ar- gumentorum ab adverſariis motorum ſolutione, notamus, votum eſſe duplex: Pium& impium. Pium votum eſt, quod fit à perſonâ liberà de re aliqua licità& Deo grata, quæ eſt in noſtra poteſtate. Velvotum legitimum eſt promiſſio ſpontanea facta à Deo, de per- agenda re licità, poſſibili, ipſique grata, ad ipſius honorem cele- brandum,& vel aliquid ab eo impetrandum, vel gratitudinem propter accepta beneficia declarandam.. 26. Vota eſſe non debent coacta: Deut. 23. ver. 22. Si nolue- ris polliceri absque peccato eris. Ergo liberrima. Requiritur igitur in præſtando voto plenum judicium mentis,& libertas voluntatis. Vota ſunt præſtanda Deo non ſanctis, nec Angelis, quia ſunt ſpe- cies invocationis,& honoris ſoli Deo debiti. Materia votorum eſt res præſtanda vel facienda Deut. 23. v. 21. 23. Cum votum voveris Domino Deo tuo, non tardabis reddere: quia requiret illud Do- minus Deus tuus:& ſi moratus fueris reputabitur tibi inpeccatum. Quod ſemel egreſſum eſt de labiis tuis, obſervabis. Pſa. 75. v. 12.vo- vete,& reddite. Ergo præſtanda non ſunt de re impoſſibili, quæ non eſt in noſtra poteſtatę. Finis votorum eſt triplex, nempe gloria Dei, liberatio ex aliqua tentatione, aut calamitatis quodam gene- re, atq; pro accepto beneficio gratiarum actio. Ejuſmodifuit vo- aa tum —* ———— — ——ↄ— 346 DI PAISMG tum Jacobi Gen. 28. ver. 20, Davidis. Pſalm. 0. ver. 14. Similia legun⸗ tur exempla, Ley. 27. ver. 2. Num. 30. ver. 3. Deu. 12. v. 17. Eſthoccom- mune vel ſingulare. Commune fit in Baptiſmo qui proptere vocatur ovreidiœεœσα à 2αQ dme ua. Singulare eſt votum, quod quis Deo ſuâ ſponte promittit, ut mater Samuclis voto addixitſ- lium divino Miniſterio, I. Sam. 1. y. 1I. Eirq; vel publicè, vel priva- tim,& quidem ſimpliciter, vel conditionaliter. 27. Impium& illegitimum eſt votum, quod fit à perſtni non ſui juris de re impoſibili,& malo ſuſcipitur fine. Ejuſmodiſunt vota pontificia, idque colligitur facile, ex efficiente voti legi timi, quæ debet eſſe perſona libera. At in Papatu ſæpe puellæ,& adoleſcentes adiguntur ad vota perpetui cælibatus eâ ætate, qm vires ſuas nondum rectè explorare, neque Satanæ inſidias, aut carnis imbecillitatem ſatis perpendere poſſunt. 2. Ex ſubjeco cui ſunt præſtanda: Oebentur ſoli Deo, qui intro ſpicere poteſtcor. da,& novit defectus noſtros, iſtisque ſuccurrere poteſt Atim Papatu fiunt vota e.iam idolis,& his, velillis ſanctis. 3. Euma- teriali, quæ debet eſſe res licita, poſſibilis& Deo grata. Atinbe patu præſtantur etiam de re impoſſibili, cujuſimodi ſunt votade Perperud virginitate etiam ab ilſis præſtira, qui dono conuinenta non funt præditi: Hæc igitur nihil ſunt aliud, quam Deitenuato- nes,& obligationes ad im poſſibilia, ex quibus uſtiones nefande, & demum æterna perniciesoriuntur. Deinde vota fieri debem de re Deo grata, licet ea quoad certum modum non ſitin Sci- Ptutâ expreſſa, qunoad genus tamen habet mandatum Dei, ui voto Jacobi eſt videre atque ita voti regula eſt fides. Damnauig tur Chriſtus αοενσνεας Matt.) 5. Et Deut. 4. dicit Jehoua: Nos quod tibi rectum videtur, hoc facias, ſed quę ego præcipio tbi hec tantum facito. At in Papatu fiunt vota de rebus etiam vetbohei contrariis. Hujuſmodi eſt votum paupertatis,& al jectionis bo⸗ norum, quod non modo nuſpiam eſt mandatum, ſed etiamer- preſſè prohibitum, I. Tim. 5. Qui ſuorum maximè domeſticorum curamnon habert, fidem abnegabit„&eſtinfideli deterior. Apo- ſtolus 2. Cor.8. ita vult contributiones in pauperum dirigi uſum, u non ſit inopia erogantibus. Ad eundem modum votum mom- * ſticæ macerationis, caret mandato„& ſi afflictio illa corpus pro- ſtetnat, In Sah 1 4 8 g 4. 2 dm P A a 1 ☚ 5, — 4 21 l I G„of „ 9 cx— 81 n Dissurarte XVII. 337 ſternat, pugnat cum Apoſtolo, qui honorem corpori vult habe- ri, Col. 2. Ejusque curamagi, Rom. 13. 4. Ex fine, qui eſttriplex, ut th. 16. notavimus: At in Papatu votis affingitur opinio meriti, tribuitur ſtatus perfectionis, qui reliquis vitæ ſtatibus adimitur ex votis extruuntur opera ſupererogationis, quæ aliis pretio ven- dunt. 28. 2. In V. Teſtamento Deus de votis faciendis manife- ſtum tradidit verbum; At in N. Teſtamento de voris præſertim in rebus adiaphoris, nec mandatum, nec promiſſionem neque exem- plum habemus: Imò Coloß. 2. ver. 16. dicit A poſtolus: Nemo vos ju- dicer in adiaphoris. Gal.j.v.1. Nolite jngo ſervitutis ſuhjici in rebus liberis z. Deusi pſe declarabat, quæ tibi voveri volebar vel gene- raliter ut: Deut-3·v. 21. Eccl.5. v. 3. Proyerb. 3. v. 8. cap. 20. y. 25. Vel in Specie, ut Leyit. 27. v. z. Numm. 6. y. 18. Deut. 13. v. 20 29. Quæſtio tertia: An potum illegitimum præſtitum,& jura- mento confirmatum ſit obligatorium: 30. Reſp. I. Contemptus in oculis Jehovæ reprobus, quiĩ jurat in malum,& non mutat. 2. Cauſa 22. quaſt. 4. c. ſ. In malis pro- miſſis reſcinde fidem. In turpi voto muta decretum: quod incautè voviſti, ne facias. Impia enim eſt promiſſio, quæ ſcelere adim ple- tur. Et peccatum peccato nõeſt cumulandum. Juramentum igitur contra bonos mores præſtitum non eſt obligatorium. Quare, qui ejusmodi juramentum ſervat, bis peccat, ſemel malè jurando,& iterum malè juratum ſervando. 3. Exemplum hujus rei habe- mus in Davide, qui irà commotus, jurat, ſe cum omni familia Na- balem interfecturum; Sed poſteaà de iniquitate hujus inſtituti ad- monitus à propoſito deſiſtit, I. Sam. 25. 31. Quaſtio quarta. Num votum voluntariæ paupertatis Des placeat,& vim merendi,& ſatisfaciendi habeat: 32- Reſp. Vota Pontificiorum ſunt primaria ſeu principa- lia,& mins principalia. Prin cipalia ſunt tria, ut votum voluntariæ Paupertatis, obedientiæ regularis,& continentiæ. Reliqua ſunt minus principalia, ut non vindicare. Partientia injuri. 33. Quamvis Proteſtantes nec paupertatem, neque obe- dientiam, neq; cælibatum per ſe improbent; ſed potius commen- dent Non tamen Monachorü,& Monialiũ vorta probare poſſunt. Aaa 4. 43Mona- ä ſſſſd I 345 Di PAPIS M 0O 34. Monafticæ igitur paupertatis votum his refutamus fundamentis. 1. Chriſtus, cujus vocatio erat, ut ſuà pauper- tate peccata noſtra expiaret, ut nos ditaret, 2. Corinth. 8. yeyſic „. bona temporalia nen abjecit, ſed in loculis ſervavit, johan.. verſ. 29. cap. 6. verſ.. cap. 4.·verſ. 8. Matth. 26 verſ.9. Ergo ut nose- juſmodi bona abjiciamus neceſſarium non eſt. Auguſtinus Trall. 60. in Johannem: Habebat Dominus loculos, in quibus ſervabat collata, ut intelligeremus, quòd præcipit, non cogitandum de craſtino, non ad hoc fuiſſe præceptum, ut nihil pecuniæ ſervare- tur à Sanctis, ſed ne Deo propter iſta ſerviatur. Ne igitur dixeri, Chriſtum habuiſſe marſupium tantum ad inopum Miniſtetium: Nam emit etiam cibos, Johan. 4.y. 8. Et quæ neceſſaria erant ad ſe ſtuen, Joh. 13.vy. 9. 35. Ais, Judam furem deputatum fuiſſe à Chriſto euſto- diæ loculorum: Veros igitur diſcipulos non eſſe qui loculos,& æs in Zonis habeant. Reſpon. 1. Chriſtus erat Dominus loculo. rum, Johan. 13:v. 29. Judas fuit tantum diſpenſator. 2. Joh. 4.y 8. h ſcipuli ejus abierant in civitatemut cibos emerent. Ergo ſolus ſ das ex loculis non emit. 36. 2. Beatius eſt dare, quàm accipere, Actor. 20. veſ.i Ergo ſtatus mendicantium nequit eſſe perfectior, quam reliquo rum bona pofſidentium. 3. Dsctrina Evangelii præcipit Hle⸗ moſynas,& promittit cas diſtribuentibus præmia, 1. Tunot. 6,5 17. Ergo approbat,& confirmat proprictatem. Ergonon præc pit bonorum abjectionem. 4. Evangelium non abolet legem, ordinationes politicas ex Lege naturæ deſumptas. Ergo bono- rum abjectionem neque mandat, neque approbat: Politez e nim conſtituciones facultatum proprietatem,& diſtinctionem ſancinnt. 217 8.„. ſilium, ſed& ſimul Eleemoſynarum præſcribit modum, nempe ut non omnia erogentur ſimul,& nos ipſos ad paupertatemfe digamus. Non eſtigitur hoc ejus conſilium, ut omnia bona vela liciamus, vel pauperibus demus,& poſted ipſi mendieen 5 . Ohab- 37. 3. Apoſtolus, I. Corinth. 8. verſ.. Dat quidem colt 4 ¹.— 48 I un In 1 5 Dſecr a n 4 1 „*„ in rDenm En 4 3 den d genan KN 3 er 4. 8 † IIa 8c. Nem wen b zmk 4324 49 1 0 clar 8 1 xem cegort nleth ᷣ irr ehke An r ckeeul 4— 2 2 1 4 1— 1z 4 . 1 8 NM. Ad 4 3 3 K 4 1 4— 5.„ 1 1 “ 2 8„„ L * 11 12 5 1 99 1 1 1Don 4 8 2 1 ampes 8 . 1. 3„Abn 4 1 19lode. * 11 1 K 7 . 4 em, Xc 489 1 DisburäAarle XVII. 349 Johannes Baptiſta dicit, qui habet duas tunicas, det, non utramq́;, ſed alteram Luc. z.v. 1. 38. 6. Apoſtolus 1. Theſs. 4.ver. 11.12. Monetut manibus laboremus, ne ullà re nobis opus ſit,& ne ob egeſtatẽ mendicare compellamur. 7. 1. Tim. 5.ver. 13. Mendicitatis non neceſſariæ in- commoda recenſet, perfectionem ipſi nullam tribuens 8. Ino- ratione Dominica jubemur petere panem quotidianum. Mo- naſtica igitur bonorum deſertio,& mendicitas pugnant cum oratione Dominicâ. Salomon Proverb. 30. verſ. 8. Precatur divitias, inquiens,& mendicitatem ne dederis mihi. At ſi monaſtica men- dicitas eſt juſtitia ſupra legem,& perfectio, minus commoda eſt precatio Salomonis. 39. 9. Divitiæ ſunt donum Dei, Proyerb. 10.v. 22. Benedi- ctio Domini divites facit; Contra mendicitas annumeratur pœ- nis peccati, Deut. 28. v. 22. Eſt mala imprecatio, Pſal. 108. y.). Nu- tantes transferantur filii ejus,& mendicent,& ejiciantur de habi- tationibus ſuis. Pſalm. 36. ver. 26. Non vidi juſtum derelictum, nec ſemen ejus quærens panem. 10. Abrahamus, Iſaac, Jacob, Joſeph, David, Hiob, Centurio, quos Scriptura commendat,& perfe- ctos prædicat, bona ſua non abjeceruut. 40. Pro declaratione quæſtionis, 1. diſtinguimus inter paupertatem corporalem,& ſpiritualem. Corporalis eſt rerum ex- ternarum, quæ ad neceſſitatem,& commoditatem hujus vitæ re- quiruntur, neceſſitas. Spiritualis eſt virtus in ſummà humilitate& patientia egeſtatem ferens 2. Divitiæ conſiderantur vel per ſe, atque ſic non ſunt malæ, ſed creatura,& donum Dei, velreſpectu poſſidentis, qui ſæpe iſtis abutitur: Inde quod Matth. 19. ver. 23 dici- tur, Divites difficile intrabunt regnum Cœlorum, Luc. 6. ver. 24. Væ divitibusʒ Id exponitur alibi de confidentià,& ſolicitudine, Mar. 10. ver. 24. Filioli, quàm difficile eſt confidentes in pecuniis, in re- gnum Dei intrare. Matth. 13. ver. 22. Solicitudo ſeculi iſtius,& falla- cia divitiarum ſuffocat verbum,& ſine fructu efficitur: Iuc. 8. ver. 14 A ſolicitudinibus,& divitiis,& voluptatibus vitæ euntes ſuffo- cantur,& non referunt fructum. 3. Scriptura igitur tradit præce- pta de divitiarum acquiſitione, poſſeſſione& uſurpatione: Inac- Aaa 3 quiſitione —— ——— —— 35 DIPAPISM quiſitione fugienda eſt confidentiæ,& avaritiæ ſolicitudo: Quivo- lunt divites fieri, incidunt in tenrationem,& in laqueum Dia- boli,& deſideria malta,& inurilia,& nociva, quæ merguntho. mines in interitum,& perditionem, 1. Timoth. 6. v.. In yoſſeßtune fugienda eſt fiducia: Confidentes enim in divitiis, veluti vivum ſemen, ſuffocantur. Iu uſurpatione fugienda eſt proximi pernici- es, ſed quærenda eſt ejus ſalus,& diſtribuendæ ſunt inter paupe- res eleemoſynæ. 40. Ohiicis illud Chriſti, Matt. 10. v. 19. Nolite poſſiderean- tum, argentum,& pecuniam in zonis. Quos igitur Chriſtus in perfectiori ſtatu, veluti Apoſtolos, vult vivere, eos non vult au- rum,& argentum poſſidere. 41. Reſpon. 1. Chriſtus ipſe marſupium habuit,& neceſ- ſaria emi, ac pauperibns dari juſſit, Johan. 13. v. 29. Numigiturin ſtatu perfectionis non vixit? Num in perfectiori ſtatu vixerunt diſcipuli ejus? 2. Diſtinguimus inter præcepta perpetua,& tem- oralia: Fuit hoc mandatum temporale, ut conſtat primò exbi ſcipulorum miſſione: In vias gentium, inquit hoc loco, ne ivetitis Ar Matt. 28. v. 19. Ite in orbem univerſum, docete omnes gentes. Secundò ex ipsã abrogatione, quæ legitur Luc. 22. y. 19. Antea mit vos ſine perâ, nunc qui habet ſacculum, tollat ſimiliter& peram. 3.Cauſa hujus ſpecialis& tem poralis mandati non eſt ſtatus peife⸗ ctionis monaſticus, Sed ſolicitudinis remotio, Providentiæ di- vinæ admonicio,& fidei confirmatio: Curam enim victus in De- um rejicere debebant,& certò ſtatuere, ſi fideliter funganturſue vocationis miniſterio, neceſſaria ipſis non defutura, licet magns ſint expectanda pericula. 4 ². Inſtas, Luc. 12. v. 33. dicit Servator: vendite quæpoſi- detis,& date eleemoſynam, facite vobis cheſaurum non defcier- temin cælis. Ergo in perfectionis ſtatu vivunt, qui poſſeſſionesſu- as vendunt,& inter pauperes diſtribuunt. 43. Reſpon. I. Repetimus fundamentain præcedentibus propoſita de liberà opum poſſeſſione. 2. His ſtantibus reſponde- mus, dictum Chriſti intelli gendum eſſe de caſu ſummæ,& exter- næ neceſſitatis quo à veris Chriſtianis re quiritur, t nõ ſolum pal- peribus am 4 1 erchen 5 A. Mr 4 . N 8 n 1. N. 4 8 4. 4 ns ikn 3 11 - 4 4 rMar Tdein ¹ 3 4* n ⁵ 3 4 4 en u 1 ᷣ lochr ö“ Kdcmmert 4½ Eonn ſ ce m. ka 14 J6. 91 8 11 A 1 D 6 Ar. kl ““— 8 ““. re ue“ — 7 Len 1901 2r — mc 3 n. tacte vood 2I 9 18 uttrdat r aum xumas fn⸗. / 4 ⸗ E brdt 4 1 8 4 1 4 dMlomes- K„.˖ rRcob- 1mo ——— ☛☚ DisrurAr 1% XVII. 351 pauperibus ex fructibus poſſeſſionum, ſed neceſſitate urgente ed progredi debent charitatis officia, ut ipſas poſſeſſiones vendant, & paupertatem fratrum ſublevent. 4. Quxſtio quinta: Num votum regularis obedientie ſit le- gitimum: 44. Reſp. Nomine regularis obedientiæ non intelligunt Pontifici iobſervationem regularum Pietates, quam omnes Chri- ſtiani in Baptiſmo vovent,& infantes ad annos diſcretionis perventi,& ad ſacram cœnam admiſſi promittunt; Sed ob- ſervationem legum Monachalium de peculiari quadam victus ratione, de pecculiari quodam veſtitu quoad figuram& dimen- ſionem, de geſtu, incefſu,&c. Votum verò hoe 1. præ- ſtatur ſub ratione cultus de inventis humanis. Quod igitur diximus de Traditionibus humanis, idem hoc loco repetimus: Fruſtra Deus colitur mandatis hominum, Matr.i 5. State in liberta- te, Gal. j. Nemo vos judicet in cibo,& potu, Coloß. 2. Cum pretio empti ſimus, num ſervi hominum,& humanarum traditionum ftamus, 1. Cor. ⸗2 Annon potius Chriſtum pro ſummo& unico Re- ligionis Magiſtro agnoſcemus, Mart. 23. 45- Quxſtio ſexta. Num votum perpetua continentia ſit legi- timum? 46. Reſp. Qui dono continentiæ præditi, eo fruuntur, ut cultui divino promptius inſervire poſſimt, laude omninò ſunt di- gni; At qui votum de cælibatu perpetuò ſervando faciunt vel in pueritiâ, quando nondum conſtat, num dono hoc ſint præditi, vel in ætate juvenili,& virili, etiamſi actiones carnis ſentiant, illegi- timo ſe voto obſtringunt, 1. Nam donum hoc non eſt cuivis da- tum, Mauih. 19. verſ. 11. Eſt donum proprium,& ſingulare, 1. Co- rinth. 7. verſ. 7. 2. Melius eſt conjugium contrahere, quam uri, & nulli laqueus eſt njiciendus: Ad cavendam ſcortationem quilibet ſiram habear uxorem, 1. Corinrh. 7. 3. Nam honorabi- le eſt conjugium inter omꝑes, Hebraor. 13. 4. Apoſtoli Actor. 6. verſ.I. viduas quaſdam ad miniſtrandum juxta conſuetudinem Moſaicam, Exod. 83. verſ-8. 1. Reg. 2. verſ. 22. Luc. 2. verſ. 7. Ex pu- blicis Eccleſiæ eleemofynis alebant. Ad collegium verò il- lud Diaconiſſarum non niſi ſexagenarias aſſumebant; Junio- IeS, Mt. —— 352 DE PAPIS M O res, ut nuberent,& rem domeſticam curarent, monebantur, 1. † mot. 5. Plura de his videantur in Diſputat. de cœlebatu Sacer- dotum. 47. Vrgent Capuccini ilud Christi, Matt.) 9.y. 9. Omnis, qui reliquerit domum, vel fratres, aut ſorores, aut patrem, aut mattem, aut uxorem, aut filios, aut agros propter nomen meum:centuplũ recipiet,& vitam ærernam po ſſidebit. Ergo ſtatus Monaſticus et ſtatus perfectio ns, reliquis omnibus præferendus,& vita mona. ſtica eſt meritoria. Reſp. Aliud eſt honorum abdicatio ex intentioneu- juſdam monaſtici cultus inſtituta, qua ſit ſine vocatione,& contra verhun Dei,& aliud bonorũ deſertio, qua fit in perſecutione, in caſi confeſßionin in legitimã vocatione. Non illam, ſed hanc intelligit Chriſtus: Nam dicit Mar. 10. vy. 29. propter Evangelium, nimirum prædicandum; & Matt. 19.v. 29. Propter nomen meum ſcilicet confitendumln ejuſmodi caſibus, ſi bona externa non poſſunt retineli, nec fimul auferri, cedat ſecunda tabula primæ,& Dominus abundè recom. penſabit. 48. Queris, annon donum continentiæperpetua quil. bet precibus obtinere poſſit: Reſp. 1. Non omnibus datur,&et donum proprium. 2. In nomine Chriſti, h. e. mandato&promi- ſione Chriſti petere jubemur. Ar de ejuſmodi precibus nullum habemus mandatum,& nullam promiſſionem. In nomine igitur Chriſti fieri nequeunt. FINIS DISPyVTATIONIS XVII. DE PAPISMO 8SA DISFyTATIO AIIX. — da ru ua Et quidem i in ſpecie 9* de S eN hhrann. S qjus oſſicio Kaad cd ann un In qled* a* e Chriſto Duce& auſpice Chriſto 1 un, Lah 3a gr SJaABPRXKIDP 20 3 jOHANNE GISENII, den del Atan 8s. THEOILIOGIE POCTOKRIS, . 0 ETORKRPINARII IN INCL. VY. Lam J um ta Academia Gideena Pro- Kep. A uba feſſoris, e RESPONDEBIT a. Atdet MMuptccht 1.2 ⸗ Knu Truie Thomas Wehnerus Rochlitià-Miſnicus. ge KM In Auditoris Theologico ad diem 29. Februar. horis aute- rn meridianis& venue üauu. rrA Hmn Tn 8 G1ESS E, & DVpus exſcribebat Cacharus C Chemnus M. DCX VIII —— —— — — ꝑ— —— — —— 3 DISPUTATIO DECIMAOGTAVA DE MAGISTRAT D, EOUSOVE circa religionem oſficio. T HESIS I. =n ſis id eſt, de hæreticis. SENTENTIA PROTESTANTIuM. 2. Diſtincki ſunt ſtatus Eccleſiaſticus,& politieus,& utri- uſque diſtincta officia: Illi commiſſus eſt gladius ſpiritualis. Ar- ma igitur ejus ſunt ſpiritualia: Huic gladius civilis. Itaque in poli- ticis,& civilibus, politicus Magiſtratus non eſt ſubjectus perſonis Eccleliaſticis. 3. Publicum docendi munus ordinariè competit,& com- miſſum eſt Theologis, ſeu Paſtoribus, non Principibus; Ar judici- um,& cognitio de religione competit etiam ipſi Magiſtratni, qui eſt Eccleſiarum nutritius,& utriuſque Decalogi tabulæ defenfor. Antecedat verò defenſionem legitima cognitio. 4. Cum Iaici,& Eccleſiaſtici contrà datam fidem ſæpe ſpargant hæreſes,& Deus nihil velit fieri impune, atque reſiſten- dum mandet malo; Ideò animadvertendum eſt in hæreticos ſatis monitos,& judicatos, ſed aliter perſonis Eccleſiaſticis, nimirum excommunicando;& aliter perſonis politicis, nimirum ex officiis expellendo,& proſcribendo. SENTENTIA PONTIEFICIORuM. 5. Quamvis diſtincta ſint munia Eccleſiaſticum,& Politi- eum, ſeu civile: Conjuncta tamen eſſe poffunt. ——,— 1.— 3* 4—— 2———;——— — 4— 1 3 3——— .——— 8 8— 3 1 4 8.— 1 5 3——— . 3 1eee eeee eas erane d 1 e1, 8 A 8 4—. 4 2 3.. 3 4 w 8..„—. 1— — 4 1 1 A 1 8 3 14 8 4. e 1 3 3“ 3 4 — 88 1 3.* 2 8 3 5 8 8-* I* 4 4 3. 8 4 1 6 2 8“ 3 8. 8 — —— —— — 2 E——————— —** ————— ——, y—aJ—— ————. 1 —— —— 36 DI PABISM 6. Nicolaus dicit in Epiſt. ad Mediol. Chriſtus utriuſq; regni clays Petro attribuit. Et habetur in Decreto digelt. 22. Can. Oves: Chrißtus B. Petro, vitæ aterne Clavigero terreni ſimul,& cæleſtis Imperii jura imi- ſit Bonifacius huc accomodavit illud Luc. 22. Eece duo gladiihic. 7. Panormitanus, Franciſcus dretinus,& alii feſponderunt, Papam jus utriusque gladii à Chriſto accepiſſe, atqne adeo ipſum quoque Imperium ab Eccleſia dependere,& ita de neceſſitate h- luris credi, ac firmiter teneri oportere. 8. Itaque non pugnat cum verbo Dei, ut unus homoſt Princeps Eccleſiaſticus,& politicus ſimul, Bellarminus lib..de Pent Rom. c. 9. 9: Clemens V. in lib. 2. Clementinarum Tit. 1I. de ſententis,& de judicata C. Paſtoralis cura: Nos ram ex ſuperioritati, quamad imperium non eſt dubiumnos habere, quam ex poteſtate, in us (vacante imperio) Imperatori ſuccedimus:& nihilominus exilliusple- nitudine poteſtatis, quam RexRegnum,& dominus dominant- um nobis, licet immerritis, in perſonà Perri conceſſit,&c. decluua- mus. Bellarminus lib. 5. de Rom. Pont. cap. j. Pontifex, ait, ſuccedi im- Peratori vacante imperio, non in omnibus rebus, ſed ſoluminar- thoritate judicandi,& terminandii eas cauſas, quæ à ſolo Impeta tore jndicari ſolent,& quæ non patiuntur moram.. 10o Quamyvis Papa habeat poteſtarem temporalemti- tem indirectè habet tamen ſummanm. Bellarminus lib.5.c.l. It. Itaque in poteſtate Papæ eſt uterque gladius, hoccſ Pontifex habet per ſe,& proprie gladinm ſpiritualem,& quia gkr dius temporalis ſubjectus eſt ſpirituali, poteſt Pontifex Regiim. perare, aut interdicere uſum gladii temporalis, quando idequi Eccleſiæ neceſſitas, Bellarminus lib. 5. C. 8. 12. Ad Magiſtratum politicum pertinet quidem Reliqio nis defenſio, ſed non ejus judicium& cognitio, Bellarminu i- de Laicis cap, 17.18. 13. Haretici ab Eecleſid damnati,& judicati non ſolum puniri poſſunt in libris, ſed etiam in facultatibus„& perſonis etl⸗ am usque ad mortem. STrArus CoxrROVTRSIA 14. Diputatur igitur. 1. depoteſtate Eecleſiaſtica in enpaus , 5.2 1— 9 8 1u —8 858 a, Wuai aoanocl eda cl inandet gu raon at on 53 Adcarr nrm umman ttur Pu 5 trorpen topreg An rncn DisrurAr 1o XVIII. 357 bus. ², De ſubjectione Imperatoram,& Regum, num in tempotalibis ſint ſubjecti Papæ; An contrà? 3. De religionius judicio,& cognitione, annon hoc pertineat etiam aa Laicos: 4. Depæna hareticis inferenda. Diſtinctas de his proponemus Diſputationes. 2 15. Queſtio prima: Num utraq;, poteſtas ſpiritualis&tempo- ralis,& uterque gladius ſpiritualis,& civilis competat perſonis Eccleſia- ſiicis⸗ b 16. Reſp. Arrogat ſibi Pontifex Romanus utrumq; gla- dium experientiâ teſte, nominat ſein jure Canonico Romani Im- perii Vaſallum, profitetur, ſe eſſe, qui Imperatoribus diſponat Re- gna pro beneplacito voluntatis ſuæ: Et Monarcham ſuperiorem ſe non agnoſcere, Extra vag. Vnam ſanctam: C. Nemo. Et C. Cuncta per Mundum. Item. 9. 7.3. C. Nunc autem. diſt. 21. 17. Bellarminus lib..de Rom. Pont. c.I. 6 impietatem hanc ex- cuſare,& Pontif. Kom. pudenda tegere ſtudet ſcribens:Pontifex uri Pontifex non habet quidem directè&immediatè ullam poteſtatem tempo- ralem ſed ſolum ſpiritualem. Tamen ratione ſpiritualis Monarchia habet ſaltem indirectè poteſtatem quandam, eamq: fummam in temporalibus. Et qnanquam Papa, ut Papa non habet vere temporalem poteſtatem, tamen habet in ordine ad bonum ſpirituale, ſummam poteſtatem diſponendi de temporalibus rebus omnium Chriſtianorum. 3 18. Verum conatu prorſus irrito Bellarminus evadere co- natur. Nam. 1. Pontifex Romanus utriuſque gladii uſum,& ſe- cularem, ac Eccleſiaſticam poteſtatem, eamque ſummam indefi- nitam, liberam,& abſolutam obtinet. 2. eandem Bellarminus propugnat. 3. In fulminibus,& tonitruis extrudendis atque in excommunicationibus violentis fundendis, Principibus, Regi- bus,& Imperatoribus Pontifex non parcit. 4. Pontifex nefan- das, impias,& ſceleratas voces Iuris Cano nici, atq; Canoniſtarum nonapertè damnat,& abrogat, ſed ad eas ſilet. 19. Opponimns igitur& aſſertioni,& praxi pontificiorum fequentia. 1. Quod Chriſtus non uſurpavit, quod fugit,&à quo ſtudiose abſtinuit, ejus vicarios non dedit, nec illud vicari ejus arrogare ſibi queunt Atqui poteſtatem vel juriſdictionem politicam Chriſtus non uſurpavit, e- am fugit,& ab ea ſtudiose abſtinuit. Nam requiſitus ad dtviſionem hæreditatis inter duos fratres, judicis partes affectare noluit, Homo Cec z inquiens, 8——————— 1 —xxx —— ——— 24— —— —— — — ———— 358 DI PAPISM G inquiens, quis me conſtituit Iudicem, aut diviſorem inter vos. Ani- madvertens, ſe de conſenſu populi in Regem eſſe eligendum, ſu- git,& ſubdnuxit ſe ab illis. Luc. 12. Job. 6. Pilato reſpondet Joh. 18.30 Regnum meum non eſt de hoc mundo. Ergo. 20. 2.Chriſtus Servator diſcipulos ſuos omnes,& ſic quo- que Petrum(cujus alioqui ſucceſſorem Papa ſeſe jactitat) inoſh- cio Apoſtolico confirmaturus, ſicut, inquit, miſitmepater, ita Ce=e vs. Ioh. 20 v. z1. Ergo non plus juris aut potentiæ vel Petro, velte- liquis indultum voluit, quam ipſemet libi inexequendo deman- dato munere uſurpavit. Venit verò filius hominis non miniſta. ri, ſed miniſtrare, Matth. ⁊z0, ver. 28. 21. 3. Servator regnum politicum, ob quod Kegesger- tium benefici vocantur derogat diſcipulis. Ergo hoc eis non com- mittit, Matt. 16,y. 25.26.27. 28. Scitis quod Principes Gentium do- minentur illis,& qui magni ſunt, poteſtatem excercemt In es. Non ita erit inter vos: Sed quicunque voluerit inter vosmagnus ſieri, ſit veſter miniſter. Et qui voluerit inter vos primwelte,i vyeſter ſervus, Sicut Filius hominis non venit, ut ſibi miniſtarevar, ſed ut ipſi miniſtraret Luc. 22. ver. 24. 25. 26. Facta e ſt contentio inter eos, qui eorum videretur eſſe major. Dixit autem eis:Re ges gentium dominantur eis: Et qui poteſtatem habent ſuperes benefici vocantur. Vos autem non ſic: ſed qui major eſt in vodi fiat ſicut junior:Ert qui Princeps eſt, ſicut qui miniſtrat. Quæ vetba ponderans D. Bernhardus lib. z. de conſiderat. ad Eugen. Planum, ir- quit, eſt Apoſtolis interdicitur dominatus. 22. 4. Promiſit& conceſſit Chriſtus ſervator diſcipuls ſuis, atque ſic etiam Petro claves regni cæleſtis, non regni ciſili Matt. 16.y, 19.C.I8. y. 18. Joh. 20. v. 23 23. 5. Apoſtolus igitur Petrus admedum ſe ne, cui docẽdi munus in Eceleſid eſt commiflum, ullum ſibiimpe- rium uſurpet in Eccleſiam, 1. Pet..v. 2.3. Paſcite, inquit, quantum in vobis eſt gregem Chriſti, curam illius agentes, non coactésie volentes: non turpiter aflectantes lucrum, ſed propenſo animo- Neq; ceu dominium exercentes adyenſus cleros, ſed ſicut litis exempla- Ila gegls. 24. 6. Tanta eſt officii Eccleſiaſtici moleſtia,& dien 5 riò prolibet 4 ) 1 er. 1 eee e L mi M Eee e n 4 „ ö AM. o. a. A prafp ¹ 1 . 4 n f * 1 r A ’ 8. “ Aloln- dn ö cdel .4* 1 4 * 4 Lcd u gepseiicl iin ibe ¹ 18 4nd 1 KAAS. . 4 Ar eran. f„, 8 nonken “ AAF dlarestcgei d 8* ““ nm ſelht aer Deu un — dodel pO 4 ns 24 er Cl 4 cuo- 4 4 3 4 DrsSsPuTATIo XVIII. 355 ras ut totum hominem requirat. Hujus igitur,& Authenticæ Chriſti conſtitutionis memores Apoſtoli nihil cum rebus politi- cis ſibi voluerunt eſſe commercii usque adeò, ut ne quidem men- ſarum curam retinere,& diſpenſationi Eleemoſynarum præeſſe voluerint, 4ct. G.I. Tim.. G 5. Nemo, qui militat, implicatur vitæ negotiis, ut ei, qui ſe in miliriam delegit, placeat 2. Tim. z.v. 4. Qua- re Pontifex Romanus, ſive obliqus,& quaſi per cuniculos, ſive di- roctè ſibi poteſtatem civilem, arroge t, religioni Chriſtianæ, exem- plo,& informationi Chriſti atq; Apoſtolorumadverſatur. 25. At Bellarminus ſimpliciores decepturus,& turpitu⸗- dinem papiſticam nonnihil occultaturus, mittit teſtimonia, quæ impertinenter ad cõ firmandam pote ſtatẽ illam civilem ab alis al- legãtur, ex Matt. 28. Data eſt mihi omnis poteſtas. Et ex Luc. 22. Ee- ce duo gladiihic. Provocat verò ad exempla V. Teſtamenti, cujuſ- modi ſunt eorum, qui Sacerdotes ſimul& Reges, ſeu Principes fuerunt. Nam inlege naturæ Melchiſedech fuit Rex,& Pontifex, Gen. 14 Heb.7. Conitat quoq; Noe, Abraham, Iſaac, Jacob, præfu- iſſe ſuis tam in iis, quæ ad religionem, quam in iis, quæ ad politicã vitam pertinebant. Moſes& ſummus Princeps temporalis,& ſum mus Pontifex fuit. Exod. 18.v. 40. Item Eli& Samuel I. Sam. z. G 4. Deinde poteſtas Eccleſiaſtica, inquit,& politica non ſunt contra- in riæ. Ergo non pugnant inter ſe, ergo ſimul in eodem eſſe poſſunt. 36. Reſp. 1. Aforma politiæ Moſaicæ ad formam regimi- nis Eccleſiæ,& civilis Reipubl. ſub regno Chriſti argumentari non licet, præſertim p oſtquam id, quod conceſſum in V. Teſtamento videbatur Sacerdotibus, in N. Teſtamento Diſcipulis Chriſti ex- preſsâ Chriſti voce, vos autem non ſic, ſit denegatum Gratianns l. ².q. 7. C. Nosſi: Multa, inquit, concedebantur tunc, quæ nunc penitus rohibentur. Tunc enim Samuel Agag pinguiſſimum Regé Ama- lec in fruſtra dividendo concidit; Nunc nulli Eccleſiaſticorum ju- dicium ſanguinis agitare licet: Tunc Phinees Judæum coëuntem cum Madianità interfecit,& reputarũ eſt eiad juſtitiam, hodie Sa- cerdotibus in perniciem ſui officii verteretur. 2. Una quidem eſt Eccleſia ante& poſt natum Chriſtum reſpectu eſſentialium: Differt reſpectu accidentalium: Illa regebatur ſub umbris,& ſpe communis capitis, hæc ſub ipſo Chriſto, viſo, audito, præſente. 37·Sta⸗ * 8. c 6 8 3 8 4. 4 “ ——— —— — — — — ——— ———— —— ——— * 360 D2 PAPISMO 3. Statum& conditionem habuit Eccleſia vetus mullti- licem: Aliam ante legem, ubi variæ poſſunt obſervari partiales Eccleſiæ in ſingulis familiis; Inſtituro Levitico Sacerdotio le Scripta Deut. ⁊. præcipit, ut primogenitus duplam habeat inpati. monio proportionem. At plurimi erant primogeniti ſinguliin ſingulis ſidelium familiis. Ne Eccleſiaſtica verò Monarchiaalicui tunc legitur conceſſa, ut ſupraalios emineret. 4. Doſt legemf liis Iſrael datam, Moſes Propheta inſignis à Deo conſtituitur, cum que ipſe initio ſolus eſſet in omnibus inſtructiſſimus, quæadillu populi regimen ſpectarent, quippe qui cum Jehova de facieadſe- ciem loqueretur, Exod. 33 Deut-5. Et quid in ſingulis agendumet ſet dubiis minutim inſtitueretur, non tam per modum imperu, quam per modum inſtructionis, aliquamdiu rexit populum, cujus Deuslolus immediatus Rex eſſet: Venit ad me, inquit, populus quærens ſen⸗ tentiam Dei, Exod. 18. 5. Multum verò in his defatigabatur Con- ſilio igitur ſui ſoceri negotia à ſe abdicavit civilia, inſtituens ſanos Magiſtratus, qui ea curarent; Ipſe negotia s piritualia ſibiteſerva- vit. Exod. 18. v. 18. Stulto labore conſumeris,& tu,& populus iſte,qute cum eſt: Vltra vires tuas eſt negotium:Solus illud non poteris ſuſtinete ver. 9. Eſto tu populo in his, quæ ad Deum perrinent. 6. In totaal- tem lege utriusq; fori ipſe ſolus erat inſtructiſſimus. Ipſe ſolusi;r tur difficiliora quæq́;, dum vixit, explicabat, non ut Rex Klmpe⸗ rator, ſed ut merus Miniſter,& interpres, Deut.⸗.y. 5. Ego, inquitiſe queſter,& medius fui inter Dominum,& vos, ut annunciarem vobis verba ejus. 7. Ipſe propediem moriturus erat. In Repub igitur quam juſſu Dei ordmare cæperat diverſorum Magiſtrarr um inſtirutione, conſiſtorium, ſeu Concilium informabatur, in quo non ſoli erant Sacerdotes,& Levitæ, ſed etiam Laici„Juder nimirum loci,& Principes familiarum: Deut. 17.v. 8.9. Si difficlle &ambiguum apud te judicium eſſè perſpexeris inter ſanguinem, & ſanguinem&c.& judicum inter portas tuas videris verba varla- ri: Surge,& aſcende ad locum, quem elegerit Dominus Deustu- us, venies que ad ſacerdotes Levitici generis,& Judicem, qui fue- rit illo tempore, quæresque ab eis, qui judicabunt tibi judici veii tatem. Joſephus lib. 4. Antiquit. Si Judices, inquit, neſciun ad ſe delatis pronunciare, integram cauſam in urbem ſanctam mitten t de rebus uhn r Itän m unn pohni ar lpee r — Jer d Erure. 4 4 uren- oluer Drüma mrun erp dacnell „Kuterot. ſche er Domin 31,er aare cpe d r neas nal nck 1 1 es n duerpd SuBnüun 9, Nrd Sltthwn 11 K ſudics ennc. b KLdd 8 ut,rs ag Sand 4 DisSrurA TIOXVIII. 361 mittent,& convenientes Pontifex,& Propheta,& Senatus, quod viſum ſit pronuncient. 38. 8. Gladius Spiritualis& civilis non quidem ſimpli- citer inter ſe contrariantur, cum perſonæ Eccleſiaſticæ,& politicæ unum conſiſtorium conſtituere poſſint; Sed ſecundum quid, ni- mirum ob divinam ordinationematque ſic N. Teſtamenti con- ditionem reſpectu unius Eccleſiaſticæ perſonæ. 9. Ad fabulam de donatione Conſtantini reſpondimus Diſput.1. 39, Queſtio ſecunda: Vtrum imperator Reges,& Principes ſint,& debeant de jure ſubjecti eſſe Romano Pontiſici; An verd Pontifex in negotiis ciyilibus Imperatori? 40. Reſp. Bellarminus lib. 3. de Laicis. cap. 18. Poteſtas tem- poralis,& Spiritualis, inquit, in Eccleſia non ſunt res diſjunctæ,& ſeparatæ, ut duo regna politica, ſed ſunt conjunctæ, itaurunum corpus faciant; vel potius ita ſe habent, ut corpus& anima in uno homine: Eſt enim poteſtas ſpiritualis quaſi anima,& tem poralis quaſi corpus Barradius Tom. 2. Comm.). 211. Nullus eſt in toto orbe Pontifex, qui totum terrarum orbem humeris ferat præter Põtifi- cem Romanum. Et in jure Canon. poteſtas Regem& Imperatorem eligendi,& rurſus deponendi adſcribitur Romano Pontifici. 41. Verum. I. oſtendimus in quæſtione præcedente Pon- tificem Romanum injuſtè ſibi arrogare gladium civilem. Ergo& iniquè ex impio faſtu ſibi,& ſuæ fictitiæ juris dictioni conatur ſu- biicere Imperatorem, Reges& Principes. 4²½. 2. Chriſtus fervator Matt. 22. v. 21. Cæſari tributum dare jubet. Reddite, unquiens, Cæſari, quæ ſunt Ceſaris,& Deo quæ ſunt Dei. Matt.7.v. 27. Pro ſe,& Petro illud ſolvit. D. Bernhardus Epiſt. 42 ſcribit, Chriſtum præſidis Romani poteſtatem ſuper ſe cœlitus ordinatum faſſum eſſe, quoniam, Joh. 19. v. 1I. non excipit, iub præ- ſidis ſe non eſſe poteſtate, non negat ad eum poteſtatem jure per- tinere aliquo. 43. 3. Apoſtolus Paulus non ad Principatum DPetri pro- vocat, ſed Cæſaris judicio ſeſe ſubmittit, Act. 25.26. Et dicit Rom. 33. v. 1. Omnis anima poteſtatibus ſublimioribus ſubdita ſfit. 4. Gre- gorius Magnus Pontifex lib. 4. Epiſtolar. Fpiſt. 2. Univerſi mundi Re- ctorem,& Dominum à Deo conſtitutum agnoſcit Mauritium Ccc Impera- ſſſͤe. e 362 DI PATISM G Imperatorem, Item. Quantum ad me attinet, ſereniſſimis juſſioni- bus obedientiam præbeo. Nonin commodeè verò& hocab ipſo dici Epiſt.z 1. fatemur: Sacerdotibus dominus noſterita dominetur, ut etiam debitam reverentiam impendat. 4 4. Fruſtra obtenditur Imperatores à Pontiſicibus eſſe dtyoſttu Nam. 1. Furor proditur Antichriſti efferentis ſe ſfuper omne, qulod dicitur Deus. 2. Theß. z. verſ. a. 2. Platina dieit, vanam unc habitam fuiſſe Cleri,& populi electionem, niſi etiam Imperato- res, aut eorum xæομ eam conficmaſſent. 3. Annon Imperatc Otro Johannem XIII. Henricus II. tres Pontifices: HenricuslV. Gregorium VII. exautoravit. 45. Parum circumſpecté dixeris Imperium à Pontiſice eſe Im- peratoribus collatum,& ab eodem llli poteſtatem,& Majeſtatem elſe clu- tam. Nam imperium,& poteſtas civilis prior eſt Pontifice, Don- tificatu,& Papatu: P. Gregorius Tolozanus lib. 19. de Repub. C.rſeêr Katnit una cum Adamo politias cæpiſſe, cum Gene. I..6. Ipſi poteſtas hæcà Jehova conteratur, ut prælit piſcibus maris, volatilibuscx- li,& beſtiis univerſæ terræ. Et ver. 27. univerſa animantia eiſabüc- at. Et Eccleſ.. 17. dicatur, quod cum creaſſet Deus hominemdt: terra, numerum dierum,& tempus dederit illi, poteſtatemqt- eorum, quæ ſunt ſuper terram. Sed quia Adamus non legitulr Hurpaſſe imperium quoddam in alios homines extra familan ſuam conſtitutos, ideò recté diſtinxeris inter matetiale,& or male: Cæpit illud cum Adamo, ſed non hoc, id eſt, nonipſec- do civilis. 2. Inter imperium civile in homines univerſos,&be ſtias univerſas, hoc,& nonillud confertur Adamo. 3. Intel po⸗ teſtatem naturalem& civilem poteſtatem patriam, ſeu domett cam,& politicam: Priorem cœæpiſſe cum Adamo,& ab eodemuluf atam, ſed non poſteriorem cenſemus. 46. Joſeph. lib. I. Antiq. Galii complures, Cum Caino politiasar- bitrantur cœpiſſe. Ipſe enim condidit urbem Henoch. Reſp. Nom ſtatim ex exſtructione civitatis colligitur conſtitutio politiæ,& jura MajeſtatisRequiruntur enim ad Remp ub. ex ſententia 0- licicorum. 1. Cætus hominum, ſeu plures familiæ,& ſocieta- —.„... u- tes. 2 Res aliquæ, communes, 3. Legitlma gubernatio u 1 cta cum 4 h ae ad . MNMla. — Woe u M 4412 ⸗ 1 P ö 4 Nen- Ameh r aäs 8 d de * Ade 4 4.. 4 We— 4 1. Nuau & n 1. aede rd Mais ad ann An n ONN 2 1ö xoilld dIO,An * A— 1841 8 m An e “ 1 4 *½ 8 reR 1 1 1 ““ 4— · 9 DISdurATIO XVIII 363 cta cum ſummnàâ poteſtate. At tunc temporis, quando Cainus condidit civitatem ne quidem ſocietates leguntur fuiſſe. 47. Veriſſimam verò cenſemus, eorum eſle ſententiam, qui cum Nimrodo Politias cæpiſſe docent. Nam Scriptura teſta- tur, quod iν/e cæperit eſſe potens in terra,& quod principium regni jus fuerit Babylon,& Arach. Geneſi. 10. verſ. S. 9.10. Chusgenu- it Nemrod, ipſe cæpit eſſe potens in terra. Et erat robuſtus ve- nator coram Domino, ab hoc exivit proverbium: Quaſi Nem- rod robuſtus venator coram Domino. Fuit autem principium regni ejus Babylon,& Arach,& Achad,& Chalanuc, in terra Sennaar. I. Par.. verſ.. Chus genuit Nemrod: Iſte cæpit eſſe po- tens in terrra Mich.;/ v. 6. Paſcent terram Aſſur in gladio,& terram Nemrod in lanceis ejus. 48. Si quaras, quomodo Politiæ ceperinte? Remittemus te, non ſimpliciter ad Bodinum aſſerentem lib. 1. de Repub. cap. 6. vi politias, & Magiſtratum coaluiſſe:pag. 316. Reip. Hiſtoria, inquit,& præ- cipus Plutarchus rteſtatur, illud hominum genus nihil prius ha- buiſſe, quam obvios quoſque Spoliare, diripere, occidere, aut in Servitutem redigere: Ergo more latronum graſſatum, alios ſibi vi ſubieciſſe: Neque remittemus te ad poteſtatem Papalem, quæ tunc temporis fuit nulla; Sed. 1I. ad Scripturæ ſacræ reſti- monium Remanorum 12. verſ. I. Non eſt poteſtas niſi d Deo,& quæ ſunt poteſtates à Deo ordinatæ ſunt. 2, ad exempla Vete- ris Teſtamenti: Deus enim creaſſe legitur in Veteri Teſtamen- to Reges, ipfoque mandante illi ſunt conſtituti. 3. Ad virtu- tes Regum heroicas: Ob ſummam enim integritatem, vitæ ho- neſtatem, animi fortitudinem, juſtitiam,& aliarum vir- tutum, quibus excellebant, commendationem Reges creaban- tur,& conſtituebantur. Rectè dicit Caſus in Sphæra ciy. lib. 3. p. 181. Sic Saturnus in Italia, ſic Romulus Romæ. Sic Theſeus Athenis, ſic Amphion,& Cadmus oblata imperia Thebis ſuſcepiſſe dicuntur: Nam more belluarum vagantes homines non magis ſfine Rege, quam oves ſine paſtore vivunt. Sic Nerva Coccæus Marcum Ulpium Troianum natum in Hiſpania propter vittutem adoptavit,& ſucceſſorem fecit præſente ſenatu, eique inſignia miſit in Germaniam Ecc 2 ad ur- 364 DI PAPIS MO ad urbem Coloniam Agrippinam. 4. Magiſtratui igitur ob off- cium, quo fungitur, tribuitut in Scripturà nomen Dei, Pſal. 28. Exo. 22. Deut. 13. 54. At provocant adulatores ſedis pontificis ad coronationem Papalem multis luſtrorum curſibus receptam: Hæc enim Romæ debet peragi, Clement. I. Nos itaq, de urejur. Hinc factum ur Impe ₰ ratores perſonaliter Romam irent ad coronam luſcipiendam. 55. Reſp. 1. Audaciam illam Pontificiam eſſe abomina- bilem, aſſerimus. Et nulla juris ſpecie poteſtatem imperatoriam ſibi adſcribere poſſe Papam oſtendimus. 2. Multi cordati Im- peratores coronationem illum neglexerunt, ut Ru dolphus Rob- ſpurgenſis Romam ingredi recuſans,& Nicolao Papæ reſpon⸗ dens: Me veſtigia terrent, omnia te adverſumn ſpectantia, nulla retrujſin Item Maximilianus rI. Rudolphus 1I. Matthiasl. 3. Coronatio non eſt Majeſtatis collatio, ſed collatæ declaratio. Noneeſtigiur de ejus eſſentia. 56. Quare Sacerdotium,& Miniſterium non debentcor- fundi,& ut Sacerdos, ita&, M agiſtratus civilis intra offlci ſii terminos ſeſecontineat:& eam poteſtatem, quam Chriſtus Mi- niſterio conceſſit Sacerdori relinquat: Alia enim eſt poteſtas CHRISTo diſcipulis collata,& alia tyrannicè aſſumpta,& d Pana faſtuoſè hactenus uſurpata. 57. Qmeſtio tertia: An ad Magiſtratum politicum pertinush etiam judicium de Religione? 58. Reſp. Bellarminus lib. 3. de Laicis cap. 17.18. Concedi. Magiſtratus officium quidem eſſe religionem defendere, ſe dnon de controverſiis fidei judicare,& contiliis præſidere. 59. Contra errorem verò hunc diſputavimus in diſputa- tionibus de judice controverſiarum,& de Conciliis. Hocigitu loco breviores ſumus.. 60. 1. Piis Regibus, ac Principibus, tanquam Ecclelæ nutritoribus,& defenſoribus, mandaturut in veram teligionem inquirant, eamque ex ſacris literis cognoſcant, atq; ita probè co gnitam legitime tueantur. Ergo pii Reges, ac Principes ad cognt tionem hanc,& judicium potius ſunt inſtigandi, quam à Scripeu- ræ ſacræ lectione arcendi. 61. 2. QI Rel 1 ¹„Drnenae roc 8 Ics, c ll — 5p 5* an 4 aus d aftigandhſ DispurATI XVIII. 365 61. 2. Qui debent ſibi à Pſeudoprophetis cavere, do- ctrinas vanas fugere, canes obſervare, illorum eſtratione dono- rum ſibi conceſſorum de religione judicare. Atqui illud eſt omni- um Chriſtianorum Regum,& Principum. Ergo. Monuit id ipſe Servator, Matt. 7. v.. Cavete, inquiens, vobis à Pſeudoprophetis, qui veniunt ad vos in veſtimentis ovium, intrinſecus autem ſunt Iupi rapaces. Et cap. 2 4. verſ.24.26. Surgent Pſeudochriſti,& Pſeu- doprophetæ, qui dabunt ſigna magna,& prodigia, verum noli- te credere. Apoſtolus Paulus dicit, Philip. 3.v. z. Obſervate canes. Johannes 1. Epiſt. cap. 4. v. I. Chariſſimi, ait, ne cuivis ſpiritui creda- tis, ſed probate Spiritus, an ex Deo ſint: quoniam multi Pſeudo- prophetæ exierunt in mundum. Author Epiſtolæ ad Hebræ- 0s cap. 13. verſ. 9. Doctrinis vanis, inquit,& peregrinis nolite circumferri. 6½. 3. Memores mandati hujus pii Reges, Principes,& Magiſtratus cum in Veteri tum in Novo Teſtamento accuratam orthodoxæ fidei cognitionem cum legitimâ defenſione conjun- xerunt,& piè de religione,& controverſiis judicarunt, quo nomi- ne à Spiritu ſancto,& viris Eccleſiaſticis lubinde commendan- tur. Hujuſmodi fuerunt in V. Teſtamento, Moſes, Joſua, Samu- el, David, Salomon, Ezechias, Joſias,& alii complures pii Judi- ces, ac Reges. In Novo Teſtamento Conſtantinus Magnus, u- terque Theodoſius, Valentinianus, Honorius, Arcadius,&c. Quare pii Eccleſiæ Miniſtriab eo, propter quod Spiritus ſanctus Magiſtratum ſubinde laudat, eum non arceant, nec illud ipſi de- rogent. 63. 4. Defenſio præſupponit cognitionem,& judicium. Quate enm Magiſtratui adſcribatur religionis defenſio, non de- neganda eſti pſi religionis cognitio,& judicium. Ecquis enim ſal- vã conſcientia defendere,& pro virili tueri id poterit, de cujus ve- ſus eſt? Certè juſtum eſt, id ſtudiosè tueri, eſſe cognoveris; Ergo iniquum,& inju⸗- ſtum eſt, äillud defendere, cujus veritatem,& certitudinem ignoraveris..* 4 36G% DI PAPISM O Eceleſiam regendam Petro,& Epiſcopis commiſit, non Tiberio, Iejus præfectis. Nam Petro dixit Joh. z1. Ergo Magiſtratus politi. cus de religione judicaturus alienam functionem invadnt. 65. Reſpon. Quod injunctum eſt Petro, idem injunxit Chriſtus partter reliquis ſuis diſci pulis: Inde ſe Apoſtolus Petus reliquorum agnoſcit cuνιeεεαρντεένο. Hoc autem erat ordinatièo. mnes gentes docere,& ſic diſ cip ulos facere. Ergo. Sed de his egi. mus prolixius in Diſputationibus de Conciliis,& in Prodromo. Calumnias, quas annectit Bellarminus de Brentio& aliis, ad ſi- um authorem remittimus. b 96. Quxſtio quarta: Quomodo pius Magiſtratus de Raligion judicare debeat? 7. Reſp. Judicem controverſiarum ſupremum conſtitu- unt Pontificii Romanum Pontificem, non Spiritum S. in Scuptu- rã loquentem, nec ipſam Scripturam ſacram, hoc fine ut ſuts- pinionibus authoritatem concilient,& traditiones humanaspoo verbo Dei obtrudant. Sed num pars controverſiæ inter ſe&- um adverſarium poterit eſſe Judex? Num inventa humam pro verbo Dei, quod Spiritum ſanctum habet authorem, ſunt obtn denda? Annon verum illud Jehovæ, nihil addatis verbo huicuhi auferatis ex eo? Annon igitur illud omne, quod ex proprit interti one humanà additur verbo Dei,& proeo obtruditur, etiãſi quoad ſubjectam materiam illi conſentaneum eſſe videatur, ipſi probi- bitioni contrariatur. Ecquis igitur ex ejuſmodi ineptiis,& hu- mani cerebri figmentis pius permittet judicium fieri de ipſo ve bo Dei ſcripto,& de ipſa Spiritus ſancti voce: Num fidei men- ſura judicari, æſtimari,& cenſeri debet ex menſurato: 68. Verumabſurda illa alibi refutavimus; quò remittimus Pius verò Magiſtratus de religione, quæſtionibus controverſiu- & ſimilibus, quæ defendere tenetur judicaturus nullam agno- ſcit normam,& regulam aliam, ſecundum quam fert ſententiam, quam ſcripturam ſacram. 69. Nam 1. Scriptura ſacra eſt regula, canon& menlur divinæ veritatis, Deuter. 4. verſ. 2. cap. 12. verſ.z2. Fſa. S. yerſ.20: Gla- p S⸗⸗ 8/ † 44741 6. 8 3 9 60— 1 46 :yers.6.1. Timot. ö. erſ.z. Ex ed igitur,& ſecundum eam conr verllæ 4 AMelaxage 4 z 20 d dN 44 4 . 4 0 8 Kn J. K NMevpppp- 4* 1 1 WA 8 8 1 4 1. An —“ Rddu „ S. ia vrasn 1 11 R ““ 1 1 8 4 b 8 AA 4* 13* K —. 3 4 A 8 4„ 4 lCaddl Sl f DrSrurAr1o XVIII. 367 verſiæ Theologicæ ſunt decidendæ,& ſecundum ejus ductum eſt judicandum. 70. 2. Cui Scripturæ nihil licet addere,& nihil detrahere, ea ſola eſt controverfiarum theologicarum dicendarum norma. Scriptuiæ verò facræ nihil licet addere,& nihil detrahere, Deut. 4. v. 2.c.12.32. Proyer. 30. ver. G. Apocal. 22. verſ. 8. Ergo ea fola contro- verſiarum in theologicis obortarum,& decidendatum eſt nor- ma,& per conſequens ſecundum eam ſolam controverfias theologicas decidere debet etiam pius Magiſtratus,& non ſecun- dum hujus, vel illius Pontificis 8 gmenta& decreta. 7. 3. Spiritus ſanctus in controverſiis decidendis,& re- ligionis negotio aliquid conſtituendo, ad ſolam nos remittit Scripturam, eamque tanquam normam Regibus,& Principibus unicè commendat, ſecundum cujus verbum ſi non dixerint, non erit eis matutina lux, Deuteron. 17. verſ. 18. Ioſ. I. verſ. 7. C. 23. verſic. 6.3. Reg. z. verſ. z. 4. Reg. 17. verſ. 37. Eſa. 8. verſ. 20. Ierem. 36. verſ. 2. Haæc igitur in theologicis ſola, certa,& vera controverſiarum eſt norma. 72². 4. Super Scripturam ſacram, hoc eſt, doctrinam pro- pheticam,& Apoſtolicam in Scriptis Canonicis comprehenſam ædificata eſt Eccleſia Epheſ. 2. Secundum hanc igitur pius Magi- ſtratus judicabit de controverſiistheologicis. Nullum enim fun- damentum præter id, quod poſitum eſt, poni poteſt. 5. Hæc igitur doctrina dicitur regula, quæ exivit in totum terrarum orbem, Pſal. 19. y.. Rom. 10.v. 18. 73. 6. Secundum hoc igitur verbum, quando incedi- ditur, non erratur, Pſalm. 119. ver. 9. Galat. 6.v. 15. Ab hoc quam- primùm receditur, error committitur quacunq; etiam fiat inten- tione, ſive malà, ſive bonâ. Teſtantur id exempla, ut Saulis Samuele Prophetâ in Gilgal commorante, ſacrificantis, cum videret ſibi ab hoſtibus Philiſtæis periculum parari: intentio qui- dem ejus erat bona, utpote Deum ſibi,& populo placare; Sed gra- viſſimè reprehenditur à Samuele 1. Sam. 13. verſ. 3. Stulte, rzabe. LS= 36 DI PAISM G ille, egiſti, nec cuſtodiyiſti mandata Domini Dei tui, quæ precepit tibi. Simi. lia vide, 1. Sam. 15. v. 19. Luc. 19. v. 46. 74. 7. Quare hanc normam ſolam omnes pii ſunt ſecu- ti, ſecundum hanc judicarunt, eamque ſuis auditoribus commen. darunt, ut Moſes, joſua, Joſias, Eſdra,& c. Scripturam igitur ſa- cram omnes pii Reges, Principes,& omnes Chriſtiani, ut fidei ita& controverſiarum in theologicis decidendarum meritò a. gnoſcunt normam. Idque ſinceri Eccleſiæ Miniſtri ſuis tenen. tur inculcare auditoribus. Magiſtratus enim civilis ſuperiorem agnoſcat oportet Scripturam legibus ſuis humanis. Itaque po. teſtatem ſibi non arroget in ſpiritualibus indeterminatam, ſed determinatam,& intra Scripturæ cancellos ſeſe contineat, an- que ſuã poteſtate nonabutatur. Poteſtas illa eſt à Deo. Nonigitur uſurpet eam contra DEuM. FINIS DISPyT4ATIONIS IIIX. DE PAbPIs M 0 d i DISPyrTATTÓ NXIY. 1tu Et Am in ſpecie du e b Iche.. A 3 DPDOENIA EIRETICORV n qua⸗ n ddd m Chriſto Duce& auſpice Chriſto An bee e rer Suß PRESIPIO Napeur g Be joOHAXNNüIS GISENII, au npe zü d, 88. THEOLIO GIE DocroRt, LTORDINARII ININCLY. „rrAr E m ta Academià Giſſenâ Pro. feſſoris, KRESPONDEBIT Adolphus Bömerus Stadhagenſis. 8*. a In Auditorio Theologico ad diem 12. Februar. horis ant- meri- 8 dianu& pomeridianu. — GIES 8 8, b DVpis exſc ribebat Caiparus C Chemlnus. M. DCX VIII. b“ ee DISPUTATIO DECIMANONA 1 D.E b POENIS HAREITICORUM THESISI. 4. Aſſertionem hane ſimpliciter approbare nequimus. Di- ſtinguimus enim 1. inter eos quos pontificii hæreticos faciunt,& eos, qui judicio Dei ſunt heretici: Põtificiis illi ſunt hæretici, qui a- biicientes traditiones hüanas ſola pugnant authotitate ſcripturæ. At hos verè eſſe fideles, affirmamꝰ, cũ fint ill, quibus ſecundũ ver- bũ hoc dicẽtibus futura eſt matutina lux. 2. Inter hæreticos occul- tos,& manifeſtos pertinaciter hæreſin defendentes, hi vel per ex- cümunicationem ab Eccleſia ſeparantur, vel ipſi ex eã egrediun- „ tur; Illiin viſibili Eccleſiæ ſunt cætu. Nam. I. Zizania ſunt in⸗ ter triticum, Matth. 13. verſ. 25. 2. APoſtolus dicit, i. Cor. 11. verſ. 9. Inter vos υμνμι poitet eſſe hæreſes. In Corinthiaca igitur Ec- cleſiä fuerunt hæretici. At hæc fuit vera Chriſti Eccleſia I. Corinth. I. verſ. 13. Ergo. 3. Imò per hærericos,& per corruptum Miniſterium generantur Deo filii& filiæ, Exech. 16. verſ. 20.. 23. verſ. 1⁷7.. Num igitur nullo modo heæretici ſunt in Eccleſia? 4. Auguſtinus libr. 3.de Baptiſt. capit. 19. diſputat, dici poſſe, hære- Ddd 2 ticos — — ——— — — — —= 2—— — ——————ÿ—— 36 DI PAISM G ticos eſſé adhuc aliquo modo in Eccleſia etiam poſtquamabe exierunt, propter Sacramentorum adminiſtrationem, quia etiam ipſi quædam Sacramenta adminiſtrant. z. Alphonſus de Cafro Pon⸗ tificius lib. ꝛ. de juſta hæret. unit. c.⁊ 4·docet, hæreticos eſſe membn, & partes Eccleſiæ, teſte ipſo Bellarmino. 6. orthodoxi ſæpe ke- cleſiæ falſæ ſunt partes. Ergo heterodoi in viſibilis Ecclelwæeſe poſſunt cætu: Quamyvis igitur verè hæretici ſinit Satanæ membr & proinde non de Eccleſia; eſſe tamen poſſunt in Eccleſia. 5. Queſtio ſecunda: Quinam proprie ſint haretici 6. Relp. Diſtinguimus inter paganum, ſceleratum, hyucnim Schiſmaticum, infirmum, blaſphemum& hareticum, quieſt velimylen vel ſimul ſeditioſus. 7. Paganus,& infidelis eſt iſte, qui eſt foris, qui Chriſtino men non agnolcit,& Chriſto non eſt per fidem inſertus, ut ſunt Turcæ, Judæi,&. videatur Apoſtolus 1. Cor. 5. ver. 12. Auguſtmum Enchir. ad Laurent-cap. 4. 8. Sceleratus, ſeu facinoroſus eſt, qui ex erratis deſcribiturlecea enim marufeſtâ vitæ impierate. 1 9. H)pocrita eſt, qui talis cupit videri, qualis nonett,qu aliud corde agit, aliud ore tenet: qui coram mundo gloriam, eum crum,& quæſtum quærit,& tamen videri vult ſummopere Deum colere: qui omnia inſtituit ad externam ſpeciem,& ore ninilalii ſonat, quam Deum& cultum Dei: qui traditiones majori diligrr ti cuſtodit, quam præceptà Dei. Videatur Auguſtinus inſermumell min in monte.. 10. Schiſmaticus Eccleſiæ unitatem diſſecat. Eſtenimdci ſina Eccleſiaſticæ unitatis diſruptio, qua fidelium ſocietasinfu- tes& ſtudia ſcinditur. Auguſtinus lib. de fide& Symbolo cap. 10. Hætt tici, inquit, de Deo falſa ſentiendo ipſam fidem violant; Schina tici autem diſciſſionibus iniquis à fraternàâ charitate diſſüime quamyvis ea credant, quæ credimus. Dißfert itur hæreſisa Lohinan Nam hæreſis eſt, quando falſum aliquod dogma in cauſi fdt contra communem Eccleſiæ ſenſum pertinaciter aſſeritur etian, ſi fiat hoc ſine Schiſmate Schiſina verò eſt, quando vel dogman l. def alicujus gratia, vel aliam ob cauſam ſcinditur Eccleſia. laEcclei glll ¹ 4 1 I 8 W . 4 4 1 dcan.. K 1 N am 8 0 · 4„ * 4.7 * 1 3 4 N A⸗ or uet, cr de dei, 4— z 5 4 . 4 MwI 14 1m m 4 4* 4 3 ernirin 2 4 1““ 2 4 4 Nara 1 44. L K . aldone 4 3 4 Dei.Ir LHab 8„* ℳ K 4* 67 4 . 11. 3 atecr. Tgeclete nmdffecc- “. *1 4 Aeum 3 4 8 dutruf 4 9 4„ 4 ⸗ 4A 40 M 4 4 ℳ 1 ubdemm- .—.·. 3— I teni ciu r. 4- ert en M — S- ud 999. 4 „5 2 4 1 3 dr 105 cad a ndu DispurArTIO XIX 369 igitur eſſe poteſt Schiſma ſine hæreſi,& hærefis ſine Schiſmate, cujus exemplum habemus Joh. h. y.1z. I1. Inufirmus eſt, qui verà quidem fide eſt præditus, ſed non ſatis in eà eſt confirmatus. 12. Blaſphemus eſt, qui maledictum,& convitium effun- dit,& dicit ea, quæ ſunt flagitioſa,& probroſa. Diſtinguitur bla- ſphemia,& alia dicitur in filium,& alia in Spiritum. Blaſphemia in Filium eſt hoſtilis impugnatio doctrinæ de Chriſto, quæ proficiſci- tur ex ignorantia& zelo ſine ſcientià, non autem ex malitiâ, nec præſupponit veritatis agnitionem. Blaſphemia in Spiritum eſt veri- tatis agnitæ, de cujus veritate aliquis in conſcientiã ſuâ eſt convi- ctus, malitioſa,& voluntaria abnegatio,& oppugnatio, omnium- que ſalutis mediorum abjectio. Ejuimodi igitur Blaſphemus pec- cat non ex ignorantiâ, ſed plenâà mentis ſcientià, non ex infirmita- te, ſed contumaci voluntatis maliti b 13. Hæreticus eſt qui fallam doctrinam contra Eccleſiæ fun- damentum amplectitur,& propagat. Vel: Hæreticus eſt perſona intra Eccleſia gremium conſtituta doctrinam falſam fundamento hidei contrari- am cum Becleſiæ damno& ſcandalo malitioſe& pertinaciter oppu- gnans,& defendens. 13. Requiſita igitur hæretici ſunt, 1. ut intra Eccleſiæ ſit gremium. 2. ut erret non tam in moribus, quam in doctrinà. 3. ut errorem pertinaciter defendat. 4. atque ſic ſæpe Eccleſiæ unita- tem ſcandalo ſcindat. 14. Eft verd hereticus ſimplex, vel ſimul ſeditioſus: Hæreticus fimplex falſam doctrinam ſimpliciter propugnat: Hæreticus ſi- mul ſeditioſus turbas movet, ſeditionemque in Eccleſiâ excitat. Monet Auguſtinus, alium eſſe hæreticum,& alium credentem hæ- retico, alium ſeductorem,& alium ſeductum. 15. uæritur de hæreticis propriè ita dictis,& quidem de illis, qui hæreſes ſpargunt,& alios ſeducunt, quomodo ſint coer- cendi,& puniendi?. 16. Quſtio tertia: Quomodo tractandi ſint hæretici ab Eccle- ſiafticis? 17. Reſp. Diverſi ſunt vitæ ſtatus, Eccleſiaſticus& Politi- Ddd 3 cus. ———— ——— fuum,& Eccleſiæ damnum,& ſimul ejusſalutem. a. Requititinor us pœnitentiam ad a 370 DE DAPISM O cus: Haæretici aliter ſunt tractandi à perſonis Eccleſiaſticis,&ali- ter à politicis: Aliud eſt agere de Eccleſiaſticà cenſura,& alind ge Magiſtratus cura. 18. Ad diſciplinam Eccleſiæ in tractando hæretico tresob- ſervandi ſunt gradus. Primus eſt ous us diligens obſeryatio& inquiſiti ex plurimis notis petenda, ne innocentes habeantut pro reis,&ne catalogo hæreticorum adſcribantur, qui ab improbis calumni. toribus in ſuſpicionem corruptæ dottinæ ſunt vocati. Diligenter eſt attendendum, Rom. 16.v. 17. Obſecro vos fratres, ut conſidenau eos, qui diſſidia,& offendicula contro doctrinam, quam didiciſtis gignunt. 1 19. Secundus gradus 2³&ρ⁶⁶νρνε cia falſæ docttina,& factipravi correptio, arque admonitio: Mo nſtrandi enim ſunt er- 1C 1.... rores ex apertis icripturæ fundamentis atque teſtimoniis,& q́ui- 22.... 1 dem nau iemel, ſed ſæpius, Iit. 3.v. 10. Hæreticum hominem pol unam,& alteram correptionem devita. Nam. 1. vult Apofoli illi ſpatium dari ad meditandum,& conſiderandum pericilam, thodoxis Miniſtris, ut aliquamdiu moroſos iſtos novorum do⸗ gmatum inventores ferant, z. Tim. 2.v. 24.25.26 S ervũ Domininon Sportet pugnare, ſed placidum eſſe ergaomnes, propenſum erge omnes, propenſum ad docendum, tolerantem malorum cum manſuetudine erudientẽé eos qui obſiſtunt, ſi quando der illis De- gnoſcendam veritatem: Et reſipiſcantè Dix boli loqueo»Capti ab eo ad ipſius voluntatem. 20. Tertius gradus eſt exeommunication νxireisg, Iizn 10. CackNXlveiy, Rom. 16.v. 17. a* reig ſignifiacat fecuſare,& fepu- diare: Unde de repudio matrimonii uſurpatur à Græcis, quando maritus conjugem domo eiicit,& plane abdicat, cux N.iveu cum Jaoda odio averſari perſonam,& à moribus,& docttrind ejus eclinare,& tribuitur hominibus omnibus reſpectu naturalis col- ruptionis ſecundum quam à Deo declinarunt odio ipſum haben- tes,& peſſimè viventes, Rom. 3.y.12. Excluſionem hanc vocat Pal- lus actam, quo reus traditur Satanæ ad intertum carnis, ut Spiti tus lalvus fiat, i. Cor. 5.v. 5. Tradatur ſatanæ ad interitum calnis quo Spiricus falvus ſitin die Domini Jeſu. 11.Ull⸗ 4½ 4 1 4 8 3 4 14* 1 RHa, aubllan ndum,& cexdmr — „Xlmul nen duumdia Ms itbim 8 5 4 1.I. 16Rerle dam cla e Mes e coduoh mtem De ö“ 08 uiO0 Se qune endam in.Krcg IDfuV emn. i eriomt ☛ Hon d 4 *⁴. aea kecur drd 4 uas i Mel— 1 t 141„ ( eddcm A Kch noubl, 8½* 9r uinibu(2utehecue ,·.“* ur⸗ * ] * 1 Deo ☛ arunt . 4 1 1a.J.I ESubole u 1n A Kat K mtel — 4 N* 1 1.4!2¹⁰ 44 nin f 27 linrr 21. Ultimus igitur,& ſupremus gradus cenſuræ Eccleſia- ſticætam auditoribus, quam Eccleſiæ Doctoribus comperens eſt excommunicatio: Utrique enim conjunctim ejuſmodi exequun- tur Apoſtoli decretum: Illi dum non audiunt, nec docenti fidem habent; Hi dum pertinacem,& Eccleſiæ turbatorem è domo Do- mini ejiciunt, ſive excommunicant. 21. Quid verò fit excommunicare, Chriſti phraſis oſten- Mit, Matt. 8. interpretantis excommunicationem hanchis verbis: LSit tihi veluti Ethnicus,& publicanus. Non incommodè enim totus ille proceſſus, qui ad privatos offenſos potiſſumum ſpectat huc poteſt accommodari. * 8 23. Quæſtio quarta. Au excommunicationis uſis hodie in Eccle- ſiis noſtris ſit retinendus. 24. Reſp. Excommanicatio nihil eſt aliud, quam actio, qua homo enormiter delinquens aut in peccatis ſine pænitentia perſeverans, dominis poteſtatiq, Satanatraditur Hunnius in I. Cor.. 5½. vel eſt cenſura à ca- none, vel judice Eccleſiaſtico prolata privansà communione ho- minum,& Sacramentorum. 25. Bſt verò Major,& Minor, Eckius in Ench.. 123. Major eſta- nathema ſeparans à fideliũ communione uſu Sacramentorũ, té Plo& ipſo cœlo. Hæc ſimpliciter approbari nequit1 Exéplü enim æjus nullũ habetur in ſcriptura. z. Proximi ſalus,& nõ pernicies eſt Fuærenda, Salut ẽ verò proximiille excõmuicationis modus per- dit. Fides n. eſt ex audito. Minor excõmunicatio ſeparat apercepti— one Sacramẽtorũ& nõ ſimpliciter à cõmunione quorũvis fideliũ. 26. Diſtinguendum igitur eſſe cenſemus interipſam ex- communicationem per ſe confideratam,& excommunicationis formam, ſeu modũ. Excommunicatio ipſa eſt neceſſaria, h. e. legis maledictio eſt annuncianda hominibus impœnitentibus. Clavis enim ſolvens,& ligans non fruſtra eſt tradita. Et maledi ctus qui opus Domini facit negligenter. Ad certam verò formam non ſu- mus aſtricti. Opponi nequit exemplum Apoſtoli 1. Cor. z. None- nim expediebat triſtem MMlum caſum devolviad Ethnicum Magi- ſtratum. Defectum igitur hunc compenſat Apoſtolus ſeveritate pœnæ, ſeu diſciplinæ.. 27,ꝗꝑ Excõmunicationis modus põtificius approbari nequit 52 1. quia 4. DISrurATIO XIX. 5 . — ͤ Rie Be 8 R —hhhhhhhöhöhhöhööoöoöoöoöoöboͤöoöoͤoöͤöoſͤoͤöoͤoſoſͤſͤſͤſͤſͤſͤſͤſſ“— 3 1 S r 2 3 G 3—— 2 — ee—— — — — P I 8 M a4 1 P1 1„ ſcientiarum carnificina. 37² annis,& conſe leſia& in repub. à 8 1 2 it vſ chotyr ificiam in Ecc nnisil- 411 1. quia fuit p y idem pontificia Xinjuſtas cauſas tyra 4.1 d tyrannid. b ineptas fuit via a m. 3 qula O * 9*. 1.. 49. iſice exercenda 3- r. micanddii, dicit Herbrandusai 11 8 ificiis exercetu ommunlcancll, eccata com- 1 ladp Od Sunt autem exc eſ mottälig ANternapepetcom 687. ad mortem lic falſa dogmata ſe enieſe oenseun dubans, fidtei et catio in aliquem 1 es: Hær ommun: aa in aliq mittentes. t. lapſum exc i falſum dogm 4 1 a duplicem Ap is falſu Lorum peccatum et 111 2 dul 14 m qu/ rum p tes. Alii ctrinæ, cu 8 fendit. Mo cca- 11. Do. te de en.. 18 eſt ut pecc n& morun. 5 obſtina ication 98 2 4 Iingen.. commun iri ſint Cau⸗ 11 rj lum ump. Finis Exc 10 monltl!. attlen blicum. alii ejus exemp ntagione ali I rivatum, vel pu ſipiſcat,& alii ej torum contagio . dore affectus reſip Deinde ne ſcelera tor pu Theß. 3. unn —. 97. 5.2. 1 hoc eſt non 2 2 I Ores, I. C Mplex, 1à—„ II 1 ficiantur. io quinta: Num Laan faeenaah uh 1 1 1 In 26 Quælſtio q 2 defendere ſtudens„i I. ens z2 apfpnan ditioſus, hæreſes ſpargens, Hærerici obſinm feirisſer naecſes ,27 pA147 LIelericiedſun pœna jhaiens 4 Eckius in Ench. Tit. 7 La t, tolluntur. hætei- eip. 3 rtem e me tendemus, hælen 30.. er motte 3 roſtende.e. b inquit, aut relapſi arNes maubebeerie acdebereab bul 1 1t. 11.21.N. S,Poffe.H. ue ipt 11 de Laicis cap relap 0 33 I1ls, atq 1, 1 nus lib. 3. 1. ræſertin bus temporalib. pœ evis K incorrigibiles, acp eſtatibus tempo Jeſuitis eſt res leriss C08 4 larib. pot s effuſio Ie 1 inqult, ſia reiici,& à ſecu languinis effi quidem,. ſia rei 4 Mlctari. Et hæc 4 8 ,7. Dicunt ꝗ 8 ati Qula- tià motte mi. Rom Pont. c.7 ichriſto pat.14. tia 1 rminus lib.. de donem ab Anrcic 8 Etpraui Saeere 52 enagen berſeenefonern ah ee ar hiſtolu hæretici, dnbizuncal aliqui 85 pin qua de re videa dercu 25 ad oculum illud oſten 4 umeſe ut in he⸗ pontifici. litici officium ee, yan IIII. 1. banlca. A, Itꝛ* 2 1PA baljes eipan cenſemus Magiſtrat eeram-eunalanan 3 I 1. Nos verg cen, ab Eccleſiajudicatu hereſin propaganede 1 3 5 Fficienter a 7. 7 definat hæ ghert⸗ cum ſimplicem, ſuj ſcribat, ut zcum quatenu I reticun ſimptlen ellat,proſcri rerchm g40, ſe . functione ſua gamus hær 7. G& N. T0 geerleat,& ſuntt ic re queatʒ; Ai negam Linter V. xal re queat; ſaznonentes: um ArAl Ilnanl ducere,&ne amplius noce Seeudam ſtenguen Dei mandatun, C In rali ſupplicio ehſe affeie ter exe-ehien, Deiu Icu apitalt Ilic licitum fuiſſe prop niſſum cIe ngeinn drædictum menti tempora. ittimus; Hic permiſſu 4. ti el p 1 Whee euiomen i. N. Teltamen 9 b Nam. 1. de Ecclef 4 1. 1XAI. I. IIt 4 3 1 3 ih 4— vͤ Mekno 1 Mpamlern 16 Ns 6 4. 4 „* a m 3 8 3 8* 1 4 a. An lt — aner Nun hes elrk 4 * 8 1 3 „ t, , Wufea 1 7 — H 11 — 8 8 120 1. 1 1. Ereod- “ 1 am xr wottem olnn 61 4 18 * 1 en . .Jee erim tehp Se ce 4 . Nfan nbuste dc. epgge n tc hngu 1 r duar uu Tug D 1 3 1 8 innem: a kubu 4 ½*— 1 5 1 113“3““ 4. u de ipſo M delo, 1 dendit KIe oKendit 2 ,“ 4 Fas 1 d wah -I rS „ TT Hn 2 wil 8 Ar 9; daf menue Né A 8* 3 4 „f“. 4 DiSburATIO XIX 373 quod ſine cæde,& ſine ſanguine Eecleſia illa debeat propagari. Hæretici igitur in eâ ſunt rolerandi,& non ſimpliciter tollendi. Eſai. II.y. 6.). Habitabit Inpus cum agno.& pardus cum hædo ac- cubabit:vitulus,& leo,& ovis ſimul m orabuntur,&puer parvulus minabit eos. Non nocebunt,& non occident in univerio monte lancto meo: quia repleta eſt terra ſcientiã Domini, ſicut aquæ ma- ris operientes. b 33. Excipit Bellarmimus lib. 3. de Laicis cap. 22. pag. 69 0. Non dicit Propheta, inquiens, quòd Catholici non occident hæreticos ſed potius contrà, quod hæretici non occident„R& non nocebunt catholicis: Loquitur enim Propheta de leonibus,& urſis,& ſer- pentibus, regulis, aliisque venenatis beſtiis, de quibus dixerat: Et delectabitur infans ab ubere ſuper foramine aſpidis,& in caverna reguli mittet manum ſuam. His autem beſtiis Diabolus,& hæretici ejus miniſtri ſignificantur: ac dicit, quòd non occident, neq; nocebunt in omni Eccleſià: Tametſi enim hæretici vidẽtur Eccleſiæ nocere, tamen revera non nocent, ſed eam exercent,& in ſapientiã, ac pa- tientid proficere faciunt. 34. Reſp. 1. Nomine venenatarum beſtiarum maleè, imò ineptè intelligit Bellarminus hæreticos: Nã venenatarum beſtiarũ cum orthodoxis prædicit Propheta totalem concordiam. At inter hæreticos,& ſinceros Theologos ea neque hactenus fuit, neq; ſpe- randa eſt. Oportet enim eſſe hæreſes, 1. Cor. 1I. v. 9. Ergo per vene- natas beſtias non intelligit Propheta hæreticos. 2. Vocabulis iſtis Propheta depingit omnium hominum naturam, qualis ea eſt re- ſpectu corruptionis,& habitus malitiæ. 3. Aliud eſt civile regimen Raliud Eccleſiæ moderamen: Non eripit Propheta Magiſtratui jus gladii, quia non agit de civili regimine; Sed de Eccleſiæ mode- ramine. 4 Senſus igitur vaticinii illius hic eſt: Homines qui quon- dam Deo ſummè diſplicebant in N. Teſtamento ad cognitipnem Chriſti adducti pacificè vivent,& dſanguine adverſariorum ſibi temperabunt.. 3. Secundum argumentum petimus à mandati defettu ſeu ne- gatione: In re ſeri absque manifeſto mandato nihil eſt peragen- dum. Atqui de hæreticis tollendis in N. Teſtamento nullum habes mus mandatum. Brgo. Hoc adeò verum eſt, ut ipſe Thomar Aqui- Eee 45 2. 4₰ .ͤͤ 4 1 5 8 ———yy—— ꝗ —* — ͤ——* .. —— ſͤ — ꝗ— — — —— — — 374 DI PAPIS M O nas z. Secund. quæſt. II. manifeſtam diviſionis, vel accentus fallaci- am commiſerit cum græcum(αανι nou intelligeret: Et pro⸗ inde illud Tit. 3.v. 10-hoc modo depravarit: Hæreticum hominemdi vitã ſcilicet tolle. 36. Excipit Bellarminus lib. 3. de Laicis bap. 22, p. 690. Chii. ſtum, inquiens,& Paulum hoc loco non præcepiſſè, ſed nec pto- hibuiſſe, ut compellerentur hæretici: ac proinde nihil ex hocloco deduci cum etiam Chriſtus& Paulus nusquam jubeantadulte- ros,& falſarios occidi, ſuſpendi fures comburi latrones,&tamen id fieri& rectè fieri nemo inficias eat 27. Reſp. i. Falſum hoc eſt effugium Bellarmini,& vam ejus ſunt verba: Namabrogatam eſle legem de hærericis tollendi in V. Teſtamento latam ſubſequenti argumento oſtendemusa Deadulteris, falſariis, latronibus,& furibus, quæ annectunuur, nõ ſunt hujus loci. Et expreſſam de facinoroſis corporaliterpum- endis habemus in N. Teſtamento literam, de hæreticis noniten. 38. Tertium argumentumdeſumimns a mandato Chrißi llun 13.y. 30. Sinite pariter creſcere zizania,& triticum, usqueadme9 ſem verſ.z9. Ne dum colligatis zizania eradicetis ſimul cum iln triticum. Et hanc evulſionem ad A ngelos in extremum usq; diem remittere nos debere, mandat Chriſtus, ver. 30. Quss igitur nan- quere jubemur, illorum occiſio prohibetur. Atqui hæreticos per zizaniain tellectos cum orthodozis relinquere jubemur. Ergo. Deinde, Quod denezs- tur hominibus,& præcipitur Angelis, ab illoabſtinebunt homines. AtqGuien- turpatio Lianiorum, hoc eſt, hæreticorum, denegatur bominibus,& yraii pitur Angelis. Ergo. 9 39. Inquis, homine zizaniorum non intellig hæreticos, ſed omnes homines malos, ſeu facinoroſos, quotum, ais, prohiberi extirpationem in certo caſu,& nonabſolute: bon enim non conentur omnes malos ubique extirpare,& nullum omninò permitrere, cum id fieri non poſſet ſine ingenti clade bo- norum: Probas. 1. ab explicatione Chriſti: Nam zizaniainter- pretatur de ſcandalis,& de iis, qui faciunt iniq uitatem: Bonum lemen) ait, filii ſunt regni,zizania filii nequam. At non ſoli hæfe- tici faciunt iniquitatem.2. Ab appellatione agri„qul notat d 6 verlum 4 1,52 cdos eſſe ſolos 132 wise un AN amnenr Se de Ldle. 2M 11 1 „ h 23. . 1 an 10 All, † 11 * h 1 nel Lemn l — per 8. 11 4 p rbidh au brenun N 1 )angs 1 8 An 5 A * 4 4 * 1 4 N 41 4* 7AM WM . rur S AerA KIA Dhkan ale unn h ncs 1 2 kauniciun all, 1 Lnni A b Mneg 0 adedò eſt ſimile trit ico, ut à tritico, niſi adjuſtam: maturitatem per- ni DsPurArIe XIX. 375 verſum mundum,& non tantum Eccleſiam. In mundo verò non tantum ſunt hærerici, ied etiam Hlagitioſi. 40. Reſp. Pilme nomine zizaniorum, ſolos eſſe intelli- gendos hæreticos, probatur I. a contrario ſemine: izania enim op- ponuntur Ponoſeiig n1: Quie eigitur eſt tatio ſeminis, ea etiam re- ſpectu eνέονᷣν eſt zizaniorum. Art tſemen ſignificat tantum ver- bum fidei, cum ſuis Doctoribusj ſuxtaregulam; Uhirunneue ſenniniud Chriſto oſatia in ſcriptura ſit mentio, ili de doltrina lidéi ſemen illud eſt in- teligendum. Ergo reſpe tu A εσπιρς nom ine Zmamotum intel- lig lidebe ent hxreſes s cum ſuis authoribu 80 pponunrf arenim do- ctrinæ fid dei, non ſcelera, 1. ſed! œreſcs. z. Ab abſurdo: Nam extir- patio, Zixanniorumm fie ri non debet„nifi 2 euhtseeende Angelo- rum. Ergo ſinomine Lizamiorum luutimtel- ligenda furra,& latro- cinia, ſequitur ea eſſe toleranda,& Magift tatui polit ico, Sladium eſſe lidiendum Zizania enimevelli i prohibent ur nonali ua, ſed omnia, 3. A Zicann natura: Hoc enim quoad culmen,& folia L 4 venerit diſtingui nequeat: ldem eſt ingenium nhæreticorum,qui ut ſimiæ actiones hominum, ita ſubdolè veros Doctores imitan- tur. 4. Secundò nomine agri, Wntellielei nonuniverſus mun- dus, ſed Eccleſia Nam 1. ver. 4. Non regna mundi, ſed regnum cœloru am comparatur agro. 2. Chriſtus ag gitnon de negotiis im n- danis, ſed de zeſns Eeclelix fuæ.; 3. Ager igitur iſte dicitur verſ. 38. mundus evvend Xin, quia Eccleſia in m undo colligitur. 4 ²½. Tertiô: Quamvis non lblihxreticiopttenf tur iniqui- tatem,& præbeant ſcandala: Sunt tamen peeiesſibitog genere comprehenſa non poſtrema. 43. Quartum argumentum ſaphea tat teſtimonium ciii,uc 9.y. 55.56. Sam⸗ anos enim infideles ad petitionem o diſcipulorũ kane de coœ de Cer deieee exuri renuit additaà gravi frepliome: et tz ju ey Tit us filis ſitu: Filius hominis non!] venn aulmam 2 per dere, ſed ſervare. Chrit ſtus ig Litur noluit Samaritanos ignè cœlitus revo- cato a ſuis diſcip Puulie perdi, ed quod diſcipulie Hent filni ſui,& quod veniſ ſer non ad perdendum, ſedad ſervand um. Ergo ſequitur hæreticos in N. Teſtament onon meſle e interficiendos. Eee 2 44-Rege- —————— ——. 379 DI PAISNO 44. RKegerit Bellarminus duo: Primè latiſſima, inquiens differentia eſt inter Samaritas illos,& hæreticos: Illi enim nun. quam promiſerant ſe Chriſti religionem ſervaturos, ſed tum pii muùm eis offerebatur,& ideò compellendi non erant; Athæretic promiſerunt, profeſſiq; ſunt, ſe Chriſti fidem ſervaturos, ideòme. ritò compelluntur. Deinde Jacobus,& Johannes non tam Zeloſa. lutis animarum, quàm amore vindictæ cupiebant Samaritas com- buri,& ideò meritò arguuntur, Eccleſia vetò Zelo falütisanima- rum, quas hæretici pervertunt, eos perſequitur. 4. Reſp. Ad primum Bellarmini effugium 1. Differentiam illam, quod mitius ſint tractandi, quibus primùm proponiture- angelium, quàm alii, qui illud receperunt, gnorat criptura.⁊ Ma. gis illi videntur compellendi, qui magis aberrant, quam qui ſunt propiores. 3. Ratio, quam Chriſtus addit, quod videlicet veneritnm ad perdendum, ſed ad ſalvandum, valet apud omnes populos. Eipo ipſum mandatum. Falſum eſt, eos, quibus primùm Evangelum offertur, non eſſé com pellendos; Luc. 14. v. 23. Præcipit comihaol famulis, ut exeant ad eos, qui ad vias,& ſepes jacebant, hocebad gentes, extra Eccleſiæ pomæria adhuc degentes,& ad intrandum compellant, quod fit non interficiendo, ſed adhortando, obſurgn- do,& vocè legis terrendo. d 46. Reſp. ad ſecundum effugium. 1. Diſcipulos quiden intempeſtivo zelo, expetiiſſe Samaritanorum internecionem ſi proptered à Præceptore Chriſto graviter reprehenduntur,& officio Chriſti conſiderando monentur quod eſt non homi num interitum, ſed ſalutem quærere. 2. Num Pontifici falutis no- ſtræ deſiderio ferro pugnent, praxis oſtendit. Num everfio⸗eſtcon verſio?3. Num ferrum eſt mediũ, quo inimico eſt benefaciendum b 47. Quintum argumentum mutuamur à religionis natuls Tertullianus dicit: Nõeſt religionis cogere religionem, quę ſomt ſuſcipi debet, non vi. Nam voluntarium po pulum expetit Domd- nus. Pal. 110,. 3. Fides non neceſſitatis, ſed voluntatis res eſt, Am- broſius in. 2. Cor. i. Concilium igitur Toletanum. 4. Statuit, nemm ad credendum vim eſſe inferendam, ⁰ tephanus Batarus Polouiekés dixit: Trra Deus ſibi reſervavit. Exnihilo aliquid facere, ſeite furr ra,& dominati velle Conſcientiis. Damaſcenus lib- 4. quiieu 1p.20, * 3 1 6 8 8 411 1 4 a A 8 * 2 Ch d. 4 Ud . 4⸗ 1 A 4„ 4 a n. dtd A 8 N 5 Lar hng d. 3 4 4 1 K .. Ale u 6 u ns h0 .Aur A.. 1 N d . Aer.* ee 4 R r M — dl 44 4*4 22 1 M 4 .. 1 N 1! 1 α☛m * — 8. — 7 — — 2 “ f 2;. h pxchr ¹ 4 4 Mad n⁵, aedm. omer adhu e, Kan tercicndq un lc dama ene Chritto era onotetene mndo mond tn quätt mqurrere, Denm nt pPtaxi 4 AS Nundd nediũ, qud aMr octtass uueutun d ur n tchgons eligore nroluncui 1En puumd anecelſira t„m aum E I. unt derendis. unßan arit EIni&D iqpudhan, 1 eu 9 „ * 1 SE 1 accicnus.*.. DisrurAro XIX. 377 cap. 20. Bonum inquit, non ſit violentum. Eraſinus ſcibit non poteſt eſſe ſincerum, quod coactum eſt, nec Chriſto gratum, niſi quod eſt voluntarium. Etexperientiâ teſte coactio aut fecit hypocritas, aut tumultus, perſecutionesque excitavit. Quare Domino voluntarium populum expetenti eſt contrarius, quicunque vult cogere. At qui in hareti- cos usque ad mortem ſævit, ille animos Bminum vult cogere. Ergo. 48. Sextum à praxi veteris Eccleſiæ: Hæc enim Arium in exili- um condemnavit, ſed non interfecit, Socrates libr. 1. cap 8. Neſtori- um, Valentinianos& alios hæreticos proſcripſit, Nicephoruslib. 8. Hiſt. Eccl. cap. 43. 49. Septimum, abutilitate hæreticorum: His enim ſpatium reſipiſcendi eſt concedendum. Poteſt enim Dominus deceptos,& alia infirma membra reducere,& ſanare, modò ne nimiã celerita- te præcidantur. 50. Octavum à conſenſu Patrum piorum: Lactan:lib. 5. Divin. Iuſt cap. 20. Non eſt opus vi,& injuri inquit, quia religio cogi non poteſt. Ibidem. Sciant vel ex hoc ipſo, quantum interſit inter verum & falſum, quando ipſi, cum ſint eloquentes, perſuadere non poſ- ſunt, imperiti, acrudes poſſunt: quiares ipſa,& veritas loquitur. Quid ergò ſævinnt, ut ſtultitiam ſuam dum minuere volunt, au- geanc:? Longe diverſa ſunt, carnificina,& Pietas: Nec poteſt aut ve. ritas cum vi, aut juſtirid cum crudelitate conjungi. Et Pauld poſt: De- fendenda religio eſt, non occidendo, ſed moriendo non ſevitiâ, ſed patientiàâ: non ſcelere, ſed fide: llla enim malorũ ſunt, hæc bo- norum. Et neceſſe eſt, bonum in Keligione verſari, non malum. Nam ſi ſanguine, ſitormentis, ſi malo religionem defendere ve- lis jam non defendeturilla, ſed polluerur, at que violabitur: Nihil eſtenim tam voluntarium: quam religio: in qua ſi animus ſacri- ficantis averſus eſt jam ſublata, jam nulla eſt. Auguſtinus dicit Tom. 2. Epif. 60.ad Apringium judicem De vobis quidem dixiſſe, Apoſto- lum legimus, quod'non ſine cauſa gladium geratis,& miniſtri Dei ſitis, vindices in eos, qui male agunt: Sed alia cauſa eſt provin- ..— 3..... 1. ciæ, alia eſt Eccleſiæ: Illius terribiliter gerenda eſt adminiſttatio, hujus clementer commendanda eſt manſuetudo. 2 51. Hactenus veram ſententiam confirmavimus; Argu menta jam quædã, quib. Pontificii opinionẽ ſuã probare ſtudent, . Eee z exami- ——. 6 eete gſfe Seede el hepene———1I1d1ſ0ſſſſ——. 1 PArISN G D 1 ddu „ 2 4 *⁴ 2 8 clt 1gktu A ſtabilienda p US 2 — uun. — 8 2ℳ4 2 mex — .1 r Bellarminus fundamenta pro ſu- 06 1IIII - «* 1one AAt. &quide eſtamento, XV 0 pi D rocc 1 1 11 1neé mI .18.ubi Pi 62., ₰ Nam in N. T bentur occidi 1 1 Qla ⸗ erlCO 8 1 „ e1 PIO H Aete 1 ud Reſp. 1. Lege 7 1 13.1 4 * 1 em, ſed forer 1 dra 4 3 4 El 19 01 n, cui era 4 amell qui- aui erat non -= 1 P 4 1 llum populu ad alios immorix itt ◻ 3 1 N. Teſtam da. Num ix eros referen ◻ „ 1 ſlendi. .— ento funt occid le eſthære lebetoble — 5 — 1 1 84 enel all 4 — OEil 1— e modope 1 uiomnes, quis⸗ le. G Ell „ PecCla 1 — 11 3 331 7 41 Le 4 † 1 4 tenerale&1 .T ef N m „11 6 1 Q „ 3 1 2 1 ₰ 114 8† bediente unt O — 4 3 L 1 [1⸗ G 11tIIIg 1 tis verbo non 2.S eu di srationer 1Q AAA 47144 145 14 4 45 82 7 1 1 2 H 41 1 1eG 1 ju & „G 1 —₰ 1 ges de il 0. G mMporunn — · rum, te 4 zunt iſtæ le 10. 7 pſ 1 * X7 8 7 Gra 8 2ypt 4‿9 prophet 2 X 4-* 8 Deuns 2 ⅝½ /7 2 * nanu eduxer. 7 4 ſonaru tin 1 U lonès „ 5 A. in tact andum divinit — 140 10 4 9( O 1 5 1 — CA „ſ 1 8 † P LKL † 2 . bi onéere, molte P Trat er — 1 — — dej 3. E 1ixto du s n 1 4 Ie/Decl 1 ν 9 . ntate volu ⁸ ) us Cap.Iz-f. 4 444½ A₰ 14 14 21 4 42 22 h.Cd rel⸗ 9Z4 enui his traditur" 6 G — 42 it⸗ 1 Tra, 6 11 bBuee A1E1 1 1 auferam uI 4 4 UIIunn n 1 41 A C Siritum — — — “ —ö—ͤ“ — — A 8 1e 4 üla 1 a. —. 4* Mn 1 — — 3 — — 9 1 4 4 AUAlA 16 4 1 AMIN H p 1 * 1 ie 4 d a AHA. 4 a 3. 4 4 r- 8 * cc * 1 2 7 pe 29s — R 21 1.7 77 A 1 inu 1 1 3 ¹ amenn- 4 l * 4* ineſ wum, dlged 1. 9 n l r H 0 — ul 3 4* Il DispurArIe XIN-“- 379 prophetaverit quiſpiam ultra, dicent ei, pater ejus,& mater ejus, qui genuerunt eum, non vives: quia mendacium locutus es in no- mine Dei: Et configent eum Dater ejus& mater ejus. 54, Kelp.i. Idololatræ poſſunt configi, velconfundi, er- iamſin omigni, vel ferro perimantur. 2. Pro phe tarem N. Teſtamẽ- ti phraſibus ſuo populo uſitatis exprimit, ut& Zach. 6.y. 15.c. 14. v. 16. Jocl cap. z.y. 29. 3. Senſus igitur vaticinii eſt, poſt unam, vel al- teram admonitionem Pſeudoprophetas devitabunt, cayebunt,& gladioſſpiritus jugulabunt. 5S. Tertium fundamentum petunt Pontijicii ab exemplis virorum 3„72 71 8 n 4„„ N 1 Muſtriusn aA Sptritl S. lauldla orum, ut Mofis Exo. 32 y. 27. Alæ, z. Par. 5. 2 ſe 33 2.1 1 A/* 25, E pe, 9 y. 13. Jehu, z. Reg. 10.p. 1. Eliæ, 1. Reg. 8.p. 4. 56. Resp. I. Qualia fuerunt præcepta, talia etiam fuerunt exempla, nimirum Moiaica, tem poraria, iſti Reipub. peculiaria. ⁊. ſunt in iſtis quædam extraordinaxria,& heroica, quæ in exemplum non ſunt trahenda. 57. Qugrtum ex Matt. 18. v. 1. Ubi Eccleſiæ dicitur, ſit tibi velut Ethnicus,& püblicanus. Et ex Rom. 13.y. 4. Ibi de magiſtratu dicitur, quod non ſine causà gladium portet. Inde colligit Bellar- minus, hæreticos ab Eccleſia poſfſe abſcindi. S8. Reſp. I. Matt. 18. Ioquitur Chriſtus de fratre in nos pee- cante. At hæreticus non eſt frater, ſed hoſtis. 2. Nonagit de hæreſi, ſed de privatis offenſis.z Pœnam, quam ipſis adjudicat, non eſt ca- pitalis ſed excom aunicatio. 4. Rom. 13. Agitur in genere de iis, in quos jus gladii habet Magiſtratus.. Non ſtatim verò illi ſunt è me- dio tollendi: Nam habet illud etiam in avaros contentioſos,&c. Num igitur& hi gladio ſunttollendi? 6. ufe gladii utitur etiã Ma- giſtratus animadvertens in hæreticos carcere,& proſcriptione. 59. Qutntum à comparatis: Nam comparãtur iisrebus, quæ ſi- ae controverſia ferro,& igne repelluntur, ut Matt. 7.v. 15. A(t. 20.v. 15. Lupis, Joh. 10.v. 8. furibus&latr onibus. z. Tim. 2. v. 17. Gangrænæ, ſeu Cancro. 60. R. Johann Matt. 3.v. 7. comparat Phariſæos viperis. Ve- rum nou jubet eos occidi, ſed cõverti. ⁊2. Pyrannus,& moroſus Pa- terfamilias vulpibus, lupis, leonib. Luc. 13.y. 32. Eæec. z2. y. 27. Soph. 3 y. I. Zach,II. y. 3. 2. Tim. 4. y. 15.cõparantur. Nũ igitur illià ſubditis, & ſer- ꝑE—eſſſſſ 3 8 5 4 4.——— 1 84„ 3 4 3 4 — — —— — — — — — 1 4 4 1 — —- — ——-—————— ————— ſſooooood Weeee——— m 380 Dz PAPIS MO & ſervis ſuis ſunt interficiendiꝰ 3. H xretici comparantur lupis, non quod ſimiliter ſint tractandi, ſed ob limilem naturam& indolem. 61. Sextum ab exemplis N. Teſtamenti: Nam Chriſtus num. mularios è templo ejecit, Joh. z. Petrus Ananiam& Saphiram in- terfecit Act. j. Paulus Elymam Magum excœcavit. 4tl. z. 62. Reſp. I. Exempla à propoſito ſuntaliena. 2. Nam funs diverſa. 1. Rationeperſonarum: Quæſtio enim enim eſt de Magitn tu; Exempla illa agunt de Chriſto,& Apoſtolis. 2. Ratione cauſi- rum: Non enim propter hæreſin ſunt puniti, ſed ob fraudem, Ma- giam, artem num mulariam, quam in templo exercebant. z.Natins inſtrumentorum: Nam Apoſtoli egerunt verbo, Chriſtusſlagelb- Pontificii igne,& ferro. 4. Ratione fattorum: Namaliudeſtexcc- catio,& ejectio,& aliud combuſtio. Deinde non fine injurian buitur cædes illa Petro, quippe qui neque verbis, neque manibus neque ullis imprecationibus mortis illius repentinæ eſtau- thor; ſed Dei occulta vindicta reos percutit. FINIS DISPyTATIONIS XIX. 3 Uh A 1 IrAd del Kut — anbe „ 9 . 2 r 21 14. 1 4 1„ 49 ¹ 0 len 44 1„ 4 1 A . amci 2 1 89 4 b. LA 8 AM * f 1 ¹— ane ad. 4 4 1 1r errren 4 14 N do Ch 4 0 N 8 1 a b Lppe qu Pedöm l donb dus me erutexeu 1 r leo DE PAPISMO DISPVTATIO XX. Et quidem in ſpecie D B HEÆRETICORuUM LIBKRIS, FIDE IL- lis datà ſervanda,& de pace Religionis In quæ⸗ Chriſto Duce& auſpice Chriſto 5 ℳ 3 PR EÆASKIPTIO JoHANNISGISENII S S. T HEOLOGIÆ DOCTORIS, ETORPDINARIIININCLV. ta Academià Giſſenà Pro- feſſoris, RESPPONDEBIT JO HANNES ADAMIIS Roßbecher Spira-Nemetanus. In Auditorio Theologico ad diem 11. Martii horis antemeri- dianu& pomeridianis. GIESSAf, Thypus exſe ribebat Casparus Chemlinus M.-PCXVIII. —— ——— eee —— ——,— — —. — * VIRIS CONSULIBUS Magnificus, Amplißimu, T heologis&o Jure. conſultu, Reverendis Clariſſtimus Dn. JjAcoοAMANDO Rommetſch Inclutæ& Lberæ Impe. rialis Reipublicæ Conſuli graviſſimo, ſpectatiſſimo Dn. GEORSGI Hutterott/ Proconſuli ejuſdem Civitaus hone- ratiſſimo Dn. CoNRADOFABRI„ U. J. Dd. eximiis& Imperialis Dn. PHIIIPPOECkKARDoOjJupDIG1 ſummi in Nobili Jpi- ra Procuratoribus,& Advocatis Excellentiſſimis, beneme- ritiſſimis Dn. M. NrcorAo PHMRYSIO Illi ſeniori. Utriquege- Dn. M. JoHANNILEuSILERO gis Dominici qui ièb dem Chriſto colligitur Ductori& Doctori orthodoxo Dn. M. HENRICO HIRTZ WIGIO Scholæ Mœno-Franco- furtanæ Rectori fideliſſimo Laudatiſſimo- .... 19 Dn. Du. Fauito ribus, Patronis, Præceptori olim,&r nſpelin Adſinibus quos ſingulos ſtudii hortatores mens& anim efflictim ſuſpicit ac veneratur dranua hoε I heologicum Adſui commendationem honore pio morean tiquo ſubmiſſe Offert ac Inſeribit JoHANNES ADAMLIS Jc becher Spirã-Nemetanus. ——— M 6 Rrueral 1 6 NArio , 1uzttko on Aar Dadot 1. Jdoroch IrzVvIWckl Mcllmol4 im vrrün, 22 vmnan. nuu jiumla nuram hras neun wskuln “ 38;. DEHERETICORUM LIBKIS,FIDE illis datà ſervandà,& de pace Religionis THRESIS I. Ereticos ſimplices,& non ſimul ſeditioſos, fe- rendos,& non auferendos eſſe in præcedente Diſputatione evicimus. Reſtant igitur quæſtio- nes de ipſorum libris, de fide eis datà& ſervan- 3da, atque de pace Religionis, de quibus ſenten- tiam noſtram exponemus& conferendiocca- ſionem exhibemus. 2. Quæſtio prima: An libri hæreticorum ſint ſimpliciter abolendi? 3. Reſp. Libri alii notoriè ſunt blaſphemi, alii famoſt, alii magici, alii errorib. conſperſi,& deniq; alit opinione Pontificiorũ dicũtur hæretici: Libros notoriè blaſphemos, famoſos& magicos pius Magiſtratus ſummo jure prohibere tenetur, imò per vim eos abolere poteſt; At librorum erroribus quibuſdam conſperſorum, non facile quidem niſi in fide bene confirmatis lectio eſt conce- denda; Sed non ſunt ſimpliciter abolendi, multò minus libri ex i- pſo Dei verbo de religione diſſerentes,& pro pterea opinione Põ- tificiorum hærertici, ſunt comburendi, nec eorum lectio literatis,& doctis eſt interdicenda. 4. Nam 1. Quo injuſté tollitur& ſupprimitur libertas Chri- ſtiana omnia probani, illud meritè improbant pii,& fideles, i. Theſſ. 5.y. 20. 21. 22. Prophetias ne ſpernemini. Omnia probate, quod bo- num eſttenete. Ab omni ſpecie mala abſtinete. I. Joh. 4. v. I. Ne cui- vis Spiritui credatis, ſed probate Spiritus, an ex Deo ſint. Atqui li- bertas hæc, facto illo pontificio, quo indifferenter quoſvis libros Papatui oppoſitos abolent, vel de jure interdici ſcribunt, ſuppri- mitur: Num enim ignis probare poteſt? Ergo. . 2. Nullus eſt Patrum, qui ſit per omnia abſq; errore, imò 8 — — multi hæreſes ſpargunt. Ergo ſi propter errores, qui ſæpe ſunt 2 inſperſi — — 4———— — 4 3 3 8 4 193 e heeeenenne—— — 888ſſſſſſſſſſſſſſſſdſ 4——* — 5— 4 Se ie 8“ —— 3 K —ͤ —— — ſſſſſſſ 384 *... inſperſi, comburendi eſſent libri, nullius Patris ſcripta eſſentaun. — plius f b Apoſtolos:aliter alios tractatores: Illos fecimus vera dicere, iſts D E PAP LS M O erenda. Hieronymus in Epiſt. ad Theoph. Scio me aliterhabete in quibuſdam, ut homines abetrare. Auguſtinus Fiſt. 1II. Multan. veniuntur in Patribus, quæ ſalvà honorificentia, qnæillis hominu. bus debetur, repudiari queunt. Anshelmus in commen. in 2. Jy. uu Ci iubt. In libris ſanctorum doctorum, quos authenticè legit Eccle. ſia nonnunquam inveniuntur prava, vel hæretica non tamenpio his vel libri, vel authores damnantur jer. 9.v. 14. Abieruntpoſtha- alim, quod didicerunt à Patribus fuis. Gal. 1. v. 13.14. dicit Apolte- lus: Perfequebar Eccle ſiam ſtudioſus paternarum traditionum Hieronymis l. contra Helvidium. Rhetoricati ſumus, inquemorem „ 4. 4 declamatorum paulum luſimus. Auguſtinus in Epiſt. ad Manelium Vos, qumne multum diliigiris, ſi talem me aſſeritis adverſuseos, quorum malitià, vel imperitid, vel intelligentii reprehendor, u me nuſquam ſcriptorum meorum erraſſe dicatis, fruſtra labotati: non bonam cauſam ſuſcepiſtis: facile in ea etiam me iiͦ ſad- ce ſuperamini. Quoniam non mihi placet, cum a chariſſinmsmeb talis eſſe exiſtimor, qualis non ſum. Profectò enim nonme, ſe pro me alium ſub meo nomine diligunt, ſi non quod ſum, ſe quod non ſum diligunt. Irenæus fuit Chiliaſta: Tettullianu Montaniſta: Cyprianus ab hæreticis baptizatos rebaptizando- cenſuit: Hieronymus ſecundas nuptias damnayvit. 6. 3. Omnium etiam Ethnicorum librieſſent combeè i: Siquidem in his à fide aliena proponuntur: Ditalieni agno ſcuntur: Muſæinvocantur. 7. 4. In hæreticorum libris talia ſæpe occurtunt, bus ipſæ hæreſes poſſunt refutari experientia teſte Thomas 4 dem diſt. 13. Eccleſia, inquit, utitur hærericis ad probationem doctune ſuæ. Ergo non ſimpliciter ſunt comburendi. 8. z. Multa ſæpe utilia ſunt admixta malis. Auguffinulii de Doct. Chriſt. cap. 30. Hæretici ſi quid benedixerunt, legendi, ſa lauie Ergo non fimpliciter funt igni deſtinandi, quippe quitalem ſtinctionem non curat. . 6„. 2* 1 9. 6. Utile eſt propter hiſtoricam relationem ſcireu . apo exqur 4 39 N 4 8* dda ue A unn Uud „ 3 ven, ſelt nurn 5. 4 mcocumen athict 5 amn mn wnmüi Shalte 3 nonlum. toeum 2 mine al an * 4 1 alak.! 3s a5 hererid d zwor 4 1 p cundu nndt b mit. 1 11241 am E nlbut . ee 11 4 4 1 M 4 4*½ 44 4 4 3 un lbri peorm 4 5 1 4.1 refutaner Kntetelna B 1 1 8 zeie aritur hxret plodelne 1 A 4„!l “ ribergæ recufi. DispurAarlo XX. 3½ quovis ſeculo ſit actum. Non ſtatim igitur quorumvis hæretico- rum libri ſunt abolendi. 10. Contra Bellarminusl.. de Laic. cap. 20. Breiter, inquit, o- ſtendemus, libros hæreticorum jure interdici,& exuri. Proyocat primò ad autiquam conſuetudinem,& quidem Ethnicorum.. 11. Reſp. 1. Argumentum religionis ab Ethnicis petitum, ethnicam arguit religionem. 2. Num Ethnici ita inſanire potue- runt, ur inſaniverunt Monachi Auguſtani anno Chriſti 1548. facra biblia Laicis eripientes,& inignem abjicientess 4 12. Secunddò ad conſuetudinem Chriſtianorum: Refert enim Lucas AcCt. 19.v. 19. Multos ab Apoſtolis converſos libros curioſos,& vanoscontu- liſſe,& combußiſſe coram omnibus. 13. Reſp. 1. Libriilli pleni fuerunt artibus magicis,& ha- buerunt otioſas curioſitates, nullas ſolidas utilitates, innuit id pri- mo nomen græcum, νακεαν ˙ccundò Epheſii divinationibus,& incantationibus erant dediti, quod innuit proverbium Epheſiæ li- tera. Hujuſmodi libros abolendos eſſe aſſerimus. 2. Libros illos combulſſerunt non Apoſtoli, nec alii Apoſtolorum juſſu, ſed illi ipſi, in quorum erant poteſtate ad fidem ſuam teſtificandam,& ad præcidendam inter iſtum populum in ejuſmodi curioſis in poſte- rum delinquendi anſam. 14. Tertid, non omnes, ait, Bellarminus extare veterum hæretico- rum libros. Infert igitur eos eſſe combuſtos. K 15. Reſp. i. Non negamus apertè blaſphemos libros 3 Ma- giſtratu prohibendos& abolendos eſſe. 2. Quod non omnia hæ- reticorum extent volumina in cauſa non ſtatim eſt combuſtio, ſed quod nemo ſumptus facere voluit in iis recudendis. 3. Johan- nis Huſſii ſecundum Pontificios inſignis hæretici, extant libri No- .—„... 5* 5 44„. 16. Deniq; dicit Bellarminus: Colloquia hareticorum ſunt peri culoſißima,& ideò diligenter vitanda. Ergo multò magis libri ſunt noxii. Epeſtilentes, ac vitandi. 1 17. Reſp. Quemadmodum libri, ita& colloquia hæreti- corum ſunt periculoia illis, qui nondum ſufficienter funt confir- mati, ut omnia poſſint probare, quod bonum tenere. Hiigitur nõ facile ad colloquia,& hæreticorum librorum lectionem lunt Eff z admit- — d 4 3 3——————————— — 8 4 5 1 8 3 2 4 6555 8 4 Se* 8“ e 4— 4 3 3 öooöoöo 8 1Skti e d4 12 4 1e5 TAAe Me un 3— e————— 4 e 1 4 1 4 8 1 4 2 3 1 5 4 1 3—“ 3 2— — 3 8 A 4 4— 1 3 4———— 4. A—.. .— Heee e en— 8 S 5— 4 . 8 8 3 1* 8— —— — —— ——y—— — “ 388 DE DAPISMO admittendi. Exercitatis verò,& in fide confirmatispericuloſa nan ſunt. 18. Quæſtio ſecunda. Num Pontificii haretuis ſidem datanqſ ſervandam doceant,& num eam ſervent? 19. Relp. Scribit Becanus Tom. 2. Defide Haret. ſery. yag. 4. hic quæſtio; An inpromißis, pactis,& con ventis ſervanda ſit fides henaun Catholici conſtanter docent ſer vandam eſſe. Idem pag. zz. Tamell, cum hæreticis non facile paciſcendum ſit, nihilominus tamen, ſi cum illis pactum, aut fœdus iniviſti(ſiquidem nihilaliudch. ſtat, quam hæreſis) debes integrè,& ſincerè fidem illis leryare, non minus quam Catholicis. Etpag. Gr. Quæſtio eſt an quando Cathul cus Princeps ſiye ſecularis ſir, ſive Eccleſiaſticus, concedit ſalyum conduinm liberè vemiendi,& redeundi(ſive id faciat jure communi, ſiye heuiul debeat illis ſervare fidem nec ne? Afürmant uno conſenſu omnes Cathelui Et denique pag. 6². Privatim, publicè; verbo, calamo docemu,& Proteſtamur, fidem ſeryandam eſſe hareticis;& tamen in contzriam ſententiam, vel invitos nos habere volunt. 20. Verùm Proteſtatio hæc Becani contrariatutpiblis Pontificiorum Decretis, contrariatur ipſi facto, contrararuuipl- Becano, vel ſaltem eſt caprioſa. 21. Contrariarur publicis decretis. Miſſis jam Alis u0 Concilium Conſtantienſe remittimus, cujus verba ſeß. lſer ſunt: Præſens ſancta Synodus ex quovis ſalvo conductu per Imyetaim, Reges,& alios ſeculi Principes, hæreticos, vel hæreſi diſfamatis, eoniſ nullum fides Catholicæ vel juriſdictioni Eccle, iaſticapræjudiium genam vel impedimentum ſpraſtari poſſe ſeu debere, declarat, quꝰ mimus lan ſalvo conductu non obſtante, liceat judici competenti,& Facliaſiud hujuſmodi perſonarum erroribus inquirere,& contra eos debite ſi- cedere, eoſdemque punire, quantum juſtiria ſuadebit, ſiſfuosel- tores revocare pertinaciter recuſaverint etiamſi de ſalvo un — 7 3. 8.„.⸗„ 1. 3 ctu confiſi, ad locum venerint judicii, alias non wnuine Nd promittentem, cum alias fecerit, quod in ipſo eſt, exhocin aliqu remanſiſſe obligatum. 12. Excipit Becanuspag. 67.68. dupliciter. I. ſeculatspo- teſtas nullo modo poteſt impedire Eccleliaſticam à ſuo acda 1d Q ☛ᷣ☛——— T— Ke——— CrCro¼—— n a zain ſaum, hodc 8 damt Nanlen ſehd r.aman 0s nos laderg d. Pweeſturio I. ucnr ers, contran Aücm pdo. uam pablici 3 5 l0 denſe temit un nju w aada' er nuuj anuähr mcpe, dertt efjlh 1artuni e fum ne, eat 2 ſaa es rrrrribus un* Ganne nite, quan a k lu e unit acitet jecuſ tem 1 venenitſt d 1ln us kccrt, nixbeh t5 dupliis 3 8 4 tetinpedi A klualter Si quis igitur ſecularis princeps det ſalvum conductum hæretico, D LS PuTAT 1 0 XX 357 hoc non debet obſtare, quò minus liceat Eccleſiaſtico judici ſu- um officium exercercere. 2. Princeps promittit plus quam in ipſi- us eſt poteſtate. Qui autem promittit ſecuritatem, non cenſetur majorem promittere, quàm præſtare poſſit 23. RKeſp. 1. Dominatus perſonis Eccleſiaſticis denega- tur: Nam Reges gentium, dicit Chriſtus dominantur, vos non ſic Numigitur in dominatu præferri poſſunt Imperatoribus& Re- gibus, qui illis non competit? 2. Magiſtratus politicus utriuſque Decalogi tabulæ conſtitutus eſt cuſtos,& defenſor, idque agno- ſcit Bellarminus lib. 3. de Laicis cap. 18. Quꝗ igitur jure Papa ſeſe ipſi præfert?. 3 Annon poteſtati magiſtatus, Imperatoris,& Regum ſubjecti tenentur eſſe Eccleſiaſtici, cui omnis deber eſſe ſubjecta anima, Rom. 13. v. 124. Num igitur ſalvà conſcientià eorum fidem datam poſſunt convellere? 5. Num ipſi ſubditos adrebellionem debent excitare? 24. Deinde contrariatur ipſi Pontificiorum facto: Nam M. Jobannem Huſſum in concilio conſtantienſi anno Chriſti 1415. Seſs. 15. contra datain fidem condemnarunt,& quidem his verbis: Sa- cro ſancta ſynodus Conſtantienßidper hanc definitivam ſententiam, quam profert in his ſcriptis pronunciat, decernit,& declarat, Johannem Huſ fu- iſe, Seſſe verum manifeſtum bæreticum,&c.& tanquam hareticum ju- dicandum& condemnandum fore judicat,&condemnat perpraſentes&c. eumq, ab ordine ſacerdotali,& aliis ordinibus, quibus exiſtit inſignitus, de- ponendum, degradandumd, fore declarat,& decernit,&c. Hac ſaucta ſy- wus Jotannem Huß, attento, quod Eccleſia Dei non habeat, ultra quid 1 2624 e Kluu,— 9)2 2 KT: 4 eſi. 7 agere valeat: judicio ſeculari relinquere,& ipſum curia ſeculari relinquen- dum decernit. Huſſus proinde etiam cum nondum auditus eſſer damnatusomburitur idem. De Hieronymo Pragenſe perhibet conciliũſseſs. XIX. quod die X XIII. doctrir am Johannis Hufſi, quam cum ipſo communem habuit, publicâ palinodià damnarit; Sedfabula hæc fide dignis hiſtoricis eſt contraria. Platina ſcriptor Pontificuus dicit. Duo ex ſectatoribus hareſis Johannis Viglephi Conſtan- riæ combuſti ſunt, Johannes Huß,& Hieronymus de Praga, ejus diſcipulus TANOuAM HAæRESIARCHA. Nauclerus generatione 48. ſcri- bit: Hieronymus diu poſt(ſupplicium Hußi) in vinculis habitus cum b reſipi. —— — n 38² DI PAPISM G reſepiſcere nollet,pariſt upplicio aßectus Tneas Sylvius ait: ſohannts en- buſtuseſt prior: Hieronymus poſtea in vinculis habitus, cum reſipiſceremle pari ſupplicio adfectus. Pertulerunt ambo conſtanti animo necem,& qus ad epulas myitati, ad incendium properarunt;, nullam emittentes vacem, quæ miſerianimi poſſet facere indicium. Yhi ardere cæperunt, hymnum aui nore, cujus initium: Aye viyens hoſtia, veritas,& vita,&c. quem vix ſan. ma,& fragor ignis intercipere potult. Nemo P hiloſophorum tam fortian. mo mortem pertuliſſe traditur, quam iſti incendium: Cineresexuſtorumm raperentur a Boumis, in lacum projecti. Diſcipuli eorum exeo ſolotunmm abſtulere, in quo ignis fuit, eam°, veluti ſacram ſecum attulere innatnun 25. Oggerit Becanuspag. 6. Patrés Con ſili Conſtantienſushm Hußio non dediſſe Reſp. Annon caput imperii Sigifmunduslmpen tor fidem illi dedit: annon ejus eſt ſalvo conductu ſtatueteiannon quod Monarcha promiſit, ratum eſt habendum? 26. Inquis Imperator dedit quidem, ſed non violavit Reß dl 4 J. 4 ¼ M Num Monachus irritum reddere poteſt,& deber id quoci- Imperator ratum habet? Num mem brum præjudicabi cagii Num Monachorum eſt de ſalvo conductu ſtatuere? Num apo- ſtolus Paulus provocavit ad cathedram Petri? Annonad Feliu 27. Pergis, Nec Patres, inquiens fidem violarunt: Nam lmhens. tor dedit Johanni Hußio ſalvum couductum juré comm- ni: Ergo nibilalus dedit, quam ſecuritatem contra violentiam injuſtam. Hant autem hfe quia nihil inju ſté paſſus eſt. 28. Peſp. I. Docte Becane, quò laberis, aliquem contric tam ab ipſo Imperii capite fidem comburere„Foccine eſtinſun afficere,& juſtitiæ leges tranſre: Num ita promiſſa ſunt ſervanci 2. In te abi,& attende quid ſit ſalvus conductus. 3. Ne qixei ipſum nihil injuſtè paſſum, quia hæreſinn oluit abjurare: Namhas ipſa eſt quæſtio, an hæretico hæreſin abjurare reſpuenti fides lataſiſt vanda? Tu ſervandam eſſè aſſeris. Quo igitur candore Johannem Huſſium nihil coatra datam fidem paſlum eſſe ſcribis? 29. Denique provocas ad fugam ſub pœna hibitam Reſp. I. Aregia viâ, qui aberrat, ad varia div at,& ubi ſubſiſtere debeat non invenit. 2. t ſſſ —ä— capitisillipto- t. 2 Jeir erticula deſr Ne verbo mewinit de- ctetum fugæ, òb quam ſit damnatus ſed ſolius hæreſeos. 3. Quor ſum ipſi fides erat data? A 30. o —— —— + 19 e J u An 7 ma 31 Natmon Dwn 4 1 —* 4 0 Ma 9. 3 1 4 Nen- Thaugh . 1 41 1. 7 zütni 4⁴ ¶☛ᷣ. duüenae . 4 4 1 4 8 3 4 vn aan (p Ant Wn p“ M A 1 A 5 ½ ₰ hconchtn Krne I 11 HA p 11 aen) A p lacaum urſennaa 34 1 Na KIAIAII7A7A A 4 — — — 8 45 nroere ul 1 1 Oeen 1. * Ff „ 4 4 a 1 211 1 V daötang 0 uanu yn) i 1 1* 174 aſann unm. unK Pelög 0M DisburArrO XX. 389 30. Quod de Hieronymo dicit Becanus, quaſihæreſin ab- jurarit, figmentum eſt, cui omnes candidi contradicunt Hi- ſtorici. 1 31. Denique Becanus Ebi ipſi eſt contrarius, quod ſic o- ſtendo: Vnius, eſpectu ejuſdem, affirmatio,& negatio eſtcontradictio. 4- qui hæreticis fidem abnegare reſpuentibus fidem dare, Geaã non ſervare pro- — pterea, quod eam abjurare recuſent eſt ejuſdem affirmatio,& nega tio. Ergo. pag. 137. ſcribit Becanus: Is legitimè damnari poteſt, non obſtante ſalvs conductu, qui legitimé convincitur de hæreſi, quan abjurare non vult, quia lalyus conductus, qui communi ure datur, non impedit juſtitiam,& juri⸗ executionem Hußius fuit legitimè convictus de hæreſi, quam abjurare nou voluit: Ergo Hußius potuit legitime damnari non obſtante, ſalvo conductu. Ex hiſce quilibęt, niſi planè cœcus videt, à Becano idem affirma- n, quod in Concilio Conſtantienſi eſt decretum hæreticis fidem daram non eſſe ſervandam, Proteſtationem ejus eſſe contrariam facto,& Becanum ſibi eſſe contrarium quod erat oſtendendum. 32. Queſtio tertia: An hareticis fides dataſit ſervanda? 33. Reſp. 1. Quod licitè datur, illicite frangitur,& non ſer- vatur. Atqui hæreticis fides licitè datur, pactum cum iis licitè ini- tur, etiam ſecundum Pontificios. Ergo. 43. 2Ad quod ſervandum nos obligat veritas, fdelitas, Juſti- tia,& Religio ad illud frangendum ſolicitare nos nõ poreſt hujus velillius malitia. Atqui ad fidẽ malitioſis datam ſervandã virtutes illæ nos obligant. Ergo. Imò charitas nos obligat, Matt..v. 44. Ego dico vobis: Diligite inimicos veſtros, ut ſitis filii Patri veſtri, qus in cœlis eſt, qui fasit ſolem ſuum oriri ſuper bonos,& malos. Quidni igitur, etiam magis veritas, fidelitas, juſtitia,& religio nos obligaret? 35. 3. Quod ſuà naturâ, imò etiam perſeẽ eſt illicitum, il- lud nullo prætextu reddi poteſt bonum& licitum. Atqui menda- cium, perjurium, fidei abnegatio, alterius juris violatio, per ſe& ex ſua natura ſunt mala,& illicita. Ergo nullo prætextu poſſunt fieri bona& licita. Ubicunque igitur fidem licitè datam fiegeris, ſive apud hæreticos, ſive apud politicos, rectè mendacii,& perjurii ar- gueris, ſi modo te ita obſtrinxeris. 4 — * 82 ◻‿ 4 . 2 4 6 ☛ 8 2 4 36. 4. Fideles igitur fœdus ineuntes cum paganis, gentil bus,& idololatricis& ſtudiosè fidem datam ſervantes laudem& premium habent; contra qui eam fregerunt, graviſſimè ſunt puni- ti. Ergo pariter imò magis fideles hæreticis fidem datam ſetyars debent: Non enim deterioris ſunt conditionis hac in re hæretici quam pagani, imò hii magis a veritate abſunt, quam illi. Antece- dens probatur. Nam Joſua,& alii Principes Gibeonitis fidem qa- tam Joſu. 9. v. 15. ita religiosè obſervarunt ut etiamſiab iis decepti effent, contra vicinos hoſtes illos defenderint, atque ea defenlio miraculo, confirmata ſit, Joſ. 10. verſ. 13. Contra Saulin ſuis poſte. ris graviter eò quod fidem violaſſet, punitus eſt. 2. Sam. u. ye Simeon& Levi, filii Jacob pactum ineũtes eum Sichemuis illuc. que frangentes meritõ à parente audiunt Gen. 49. ver. 5. 6. 7. Bimt⸗ on,& Leyi fratres: vaſa iniquitatis bellantia. In conſilium eorumauma mea,& in cœtu illorum non ſit gloria mea: quia in furore occiderunt unnm & in poluntate ſud ſuffoderunt murum. Maledictus furor eorum, guii- tinax& indignatio eorum, quia dura. 37. 5. Quare recté dixir Ambroſius 2. de off. Puusttuam perfidis præſtanda eſt: Idque approbat pontificius Lipſius lib. 2. oliu 14. Carol. V. lmper. cum D. Martino Luthero fidem,& ſalvum q ductum Wormatiam eundi promiſiſſet,& à quibuſdamut ho- mini hæretico ldem violaret ſolicitatus, re ſpondiſſe dicitur fulen rerui promiſlarum, eriamſi toto orbe exularet, tamen apud Imperatanm conſiſtere oportere. 38. Obiciis, qui fidem, inquiens, non ſervat Deo, ei nec fies ernm debet. Atqyui hæreticus dem non ſeryat Deo ergo.. 39. Reſp. 1. Confunditur fides tlieologica cum polir ca: Major loquitur de fide theologica; Minor de fide in civilibus data. 2. Cui quis fidem violavit, ille ipſe non tenetur eidem f dem ſervare, juxta illud. Frangent. Jidem fides frangatureilim. 40. Queſtio quarta: dAn diverſæ religiones in uno imperu, G uina Repub. tolerari poßint? 41. Reſp. Quæſtio hæc referenda eſt partim ad politicos yeyſ 4 4 Tartim ad Theologos: Nam abillis quæritur, an falva Repubfor ma, hooc eſt, ſalvo conſenſu& concordia duplex Religionis excr- citium — ——— ͤ———— ———— 11 perene fum g u n 2 4 duilun 1aMerund aif jrma IIArr N. 1 4 üun 4 ecke d, aWor bc eapprode ul D.Ilaunq a otemk eund' ptod A Klau r Krer lo 1 1 ii werrriees u umna bn, nus ene Man. 92 errar 1 ontunditt&i ſttenbger de neolo d bnoccet Sniohrit,— le nonren. 8 4 6 pranseuti& Lfaneri = e- 1 ur: 444 uwwan Kcod ul ldagleldch 2* tjenmn DiSsrurATTeo XX. citium in uno imperio, Regno, civitate ferri pPoſſit; Ab his, an AMa- nü giſtratu tolerari poſſit falvà conſcientia. 4². Lipſius lib. 4. Polit. cap.; Fitmiter, inquit, hæc noſtra eſt ſententia, unam religionem in uno regno ſervari Bellarminuu libr.z. de Luicis cap. 18. Libertas credendi, ait, pernicioſa eſt illis ipſis, quibus conceditur. Nam libertas credendi nihil aluud eſt, quam lſbertas errandi,& errandi in re omnium periculoſiſſima: Nam fides vera non eſtniſi una, Eph. 4. una fides. Ergo libertas ab iſta una ſide recedendi eſt libertas in errorum barathrum ruendi. Idem habet Melchior Glſelius in ſcripto quodam Gezm. de hac ipſa quæſtione. 43. Verum in Comirtiis Auguſtanis anno 1555. de duplioi religionis exercitio Evangelicorum,& Pontificiorum in im perio ferendo hæc leguntur verba: Vnd ſoll alſo hier mit ein beſtaͤndi⸗ ger/ beharꝛlicher/ vnbedingter/ fuͤr vñ fuͤr ewigwerender Friede auff⸗ gericht/ vnd beſchloſſen ſein vnd bleiben/ ſolches alles vnd jedes bey Keyſerlichen ond Koͤnigliche Wuͤrden vñ Worten/ bey Fuͤrſtlichen Ehren vnd Wuͤrden/ in rechten guten Trewen vnd im Wort der Warheit/ auch bey trewen/ ond im wort der Warheit/ auch bey Trewen vnd Glauben fuͤr vns vnd vnſere Nachkommen vnd Er⸗ ben feſt/ Kaͤht/ auffgericht vnd vnverbruͤchlich zu halten/&c. 45. Exiſtimamus verò ex legitimo ſtatus informatione quæſtionem ipſam cognoſci,& pleraq; adverſariorum angumen- ta refutari. Nou igitur quaritur primò de duarum religionum verxitate. Nam unum corpus& unus Spiritus, ſicut vocati eſtis in una ſpe vocationis veſtræ. Inus Dominus, una fides, unum baptiſmaEph. 4.V. 4.).KReligio igitur non niſi una poteſt eſſe vera. 46. Secundo, nec quaritur de duarum illarum religionum appro- bkatione nempe num Magiſtratus utram q; religionem ſimul poſſit approbare? Unica tantum eſt ſaluris via. Ergo Magiſtratus duas religiones contrarias approbare nequit. Propheta Elias dicit, uſque quò claudicatis in duas partes? Si Dominus eſt Deus veſter, ſequiminiillum. Si autem Baal, ſequimini eum. Er Apoſtolus Pau- lus, quæ cõmunio, inquit, Chriſti& Belial, aut quæ fidelis cũ infi- Ggg 1 deli 5 ————————————————=— 5—————————— 8 8 8 2* 3 8 R 4 6* 5.——*. 2 ſſſ 5 5 5 4—8 . 4 4 4 ³.. 8 4 1 — —— 4 .*.. —— ſſſ“ 4 8 ——,4 392 DEI PADISMO deli participatio. Filius Dei dicit, Apoc, 3. verſ. 6. Quia tepiduses & nec frigidus, nec calidus, incipiam te evomete exore meo. 47. Terriô, neq, quaſtioeſt eſt de duplicis religionis exercitu i troductione, ut nec de arbitraria diſpenſatione,& judiciaria i rhus din- nis diſpoſitione: Nulli enim hominum permiſſum eſt contraverbum Dei aliquid ſtatuere, cam ne quidem ulli permiſſum ſit ipſaliquid addere, vel detrahere, Deut. 4. v. 2. cap. 12.v. z2. cumque(cripturalo era ſit regula,& canon omnis divinæ veritafis, Gal. G.y. 6. I. Tim,G y.z. Itaque qui non dixerit ſecundum verbum hoc, non erit eim tutina lux, B. 8. y. 0. Jam verò ſcriptura ſacra non præcepit,u d ꝛe religiones, in und ſint,& vigeant Repub. Ergo nec Magiha tus lalvi conſcientid id præcipere poteſt. Paululum fermeniito- tam maſiam inficit, I. Cor. 5.v. G. Utique igitur vel minimafils do ctrinæ ſive religionis cum vera mixtio, ac confuſio totiusRe- ligionis certiſſimam corruptionem ſecum trahit. Hancculim fuiſſe ſentiunt alit, quod Deus ipſe, certam politiæ Eccleli 4883——.—„ 4 7 9„ 3 formam populo ſuo præſcripturus, talem Syncretiſmumleseti- 7 3*„ 2 2* 2„ 4 4 ſimèé interdixcrit, præcipiens ei, ne ſpecies animantium&lem. 2 1 A*‿—. 1—. 2.— g9. num miſcerent, ne in bove& aſino ſimul ararent, ne veſtem gctia * 1 Aℳ. ANrE p— 3 1 6 4 4 re rerlt X 1 111 0, 8 Lc 18 COHCXILaA 111. Leyitt. 1 9.V. 1 9 4 Deut. 22. y.O. Qule OrawISr a 1. 1 2 1 b II liti Malll Hlayltet Beccant, qullucrl cautla in luam Rempu.Iuldl plex Religionis exercitium indroducunt. 78. Quartté, nedJ, Jaæritur ſimpliciter de quovis temybye, de8 3. 4 4 14 5 1 4 .. 8 1— quæſtio tantum eſt de duaram Rehgionum permiſlione,& b eo tempore, quando Magiſtratus ſummus alii Religiomci 2 3..... 1 Irant ictus,& alii ordines ſeu ſtatus regionis una cum plebe, itau quælibet pars pro ſeſe ſeripturam alleger. De ejuſmodi tempols *—; 121 AA. 4 ⸗ 4 ꝗ 1 Al. quæritur, utrum Magiſtratus ſummus alreram partem armutaà manu- 5,„„* Ar ⸗ 3 4. 8— 7.„ AA v béat Dppugnare, etiamfi periculum ſit, ne totam Rempub. eyertat; Anen I, re,„ 75. 5 1 4 ,I,, o KeMnt. A* Publicæ pacis cauſa ſi animi diſſentientium aliter conciliari nequlant9 trig, poßit parti publicum religionis exercitium ſalva conſcientia ſerun- A Gll- 4 6 4. 2.„teſtantes 79. Poſteriorem quæſtionis partem tuentur Proteſtante eamque confirmant 1. Apraxidivina. Qusdcunque enim Den Permiteit, illud Princeps ſeu Pius Magiſtratus, Salva conſcienti permi- 8 mmaemmemneeaeeeseeeneteetteete llulm p uruar 8. An ſen cen 1 1 2* 45b. don⸗ 9 an. k. *„ teersel, Se unan 8 8 1 oßf ha 2 Aennen el 10 i Daa l 1 1Re Ar m dernüu 1 1„e P9” 0 Aligütt ua „ cu Katus Buna ripeuram 10. Deeuri ** nma narne 1 1. 4 A.N „uulom ſir,*rn. ¹ ; t ethn . ferut n.. (1rI ehra N In * 10 rr mrſto0 em Nenedl 4— 1 In 4 mnae rdt.„ Auuccel s ſeu Dius E br ee N 1 er wjaliet peund e)nen 4 Munlma DisburArfioXX. 393 permittete& tolerare poteſt. Atque Deus, approbat quidem non niſi unam religionem: Sed permittit plures. Matt. 13.y. 30. finite cre- ſcere triticum& zixania uſq; ad tempora Meßiis Eſa. 11.y. 6. Habitabit lupus cum agno& pardus Hædo accubabit. Et v. o. Non nocebunt& non occident in uniyerſo monte ſancto meo. Item Matt. 13. v. 47. Simile eſt re- gnum cælorum Sagenæ miſſæ in mare,& ex omni genere piſcium congreganti bonorum& malorum. Mali penes ripam, hoceſt, in fine mundi abiieientur. Ergo pius Princeps, licet non niſi unam poſſit approbare religionem, ſalvà tamen conſcientia poteſt per- aittere plures, ſi aliter Reſpub. laboras ſanari non poteſt. 80. 2. Ab exemplispiorum regum V. Teſtamenti Pii enim re- ges V. Teſtamenti ob pietatem plurimum nobis commendati,& ad imitandum propoſiti, ſæpe conſervandæ pacis ergõ plures re- ligiones in ſuis imperiis Salvà Conſcientia tolerarunt. Ergo ob eundem finem& in ſimili caſu pii reges N. T. idem permittere poſſunt, cum ratio diſparitatis ſit nulla. Chriſtus enim non venit mittere pacem inſterram ſed gladium Matt. 10. v.3 4. Itaque Chriſti adventu non ſuhlatæ ſunt hæreſes. Imò oportet eſſe hæreſes dicit Apoſtolus. S81. Antecedens probatur exemplo Davidis de quo legi- tur. 2. Samuel. 8. Quod Rex fuerit non tantum Iſraelitarum, cũ quibus cõmune habuit Religionis exercitium, ſed etiam Philiſti- norum, Moabitarum Ammonitarũ& aliorum populorum, quos in religione habuit ã ſe diſſentientes; Verum ad ſuam religionem eos non coegit; ſed unicuique ſuum religionis exercitium per- milit, jnſtiriam adminiſtravit, tributumque juſtum ab eis exegit. ldem legitur de Salomone 1. Reg. 4. Nabuchodonoſore Dan. 3. de Cy- ro, Eſdræ 1. De Dario, Dan. 6.1mò Aſa, Joſaphat, Joas, Amaſias ce- lebrantur in ſcriptura Reges pii cum fecerint quod Deo placuit, non minus ac pater ipſorum David: Populus verò ipſorum tem- pore in Excelſis lacrificavit contra expreſſum verbum: Siqui dem Deus Iſtaelitis ſeverè mandaverat, ſacrificare non niſi intemplo aut apud tabernaculum Domini, Deut. 12. 5. z. Paralipom. 7. y. II. Modus verò ille ſacriſicandi in excelſis eſt obſervatus uſq; ad tem- pora Hiskiæ 2. Reg. 18. y. 4. Hicenim diſſipavit excelſa& contrivit S G gg 3 ſtatuas “ — 394 DE PAPITSAMG ſtatuas: Reliqui reges, quod commodè mutare non Potuerunt tolerarunt. 82. A convenientid Decalogi tabulà primà& ſecunda: tabula enim ſecunda eſt ſimilis tabulæ primæ. Matth. 22.y.39. Ergaliu rima tabula ſeu religio armis non eſt propaganda, ina nec pa Politica eſt turbanda. Ergò diverſarum religionum excrcitium ſubditis inter fe de religione diſEEtientibus, ſi aliter Conciliatine. queant,& ſalus Reipublic. in ipſius permiſſione conliſtat, ci tolerandum: Sicut enim Haman nihil efficiebat perfuaſunm Ahaſſuero, ut omnes Judæos interficiendos curaret: Sice- nim futurum ut una religio floreret: Ita nec quicquam efficient Pontificii, gladio ſuam religionem propagate co- nantes. 83. Ab efficacia verbi: Libero enim religionis exetcitoine- juſmodi caſu conceſſo, dubium erit nullum, quin facile oes errantes in viam poflint reduci, modò eruditi Theologi&emina- rum Paſtores à Magiſtratu conſtituantur, qui ſinceréè,& puttser- bum Dei proponant: Deus enim non permittet Verbum ſcum adſe redire vacuum. Quate ſi hac in re Pontificii juſtam habem eauſam, cur potius ſuis viribus, quam Deo confidunt. 34. Ab incommollo. Teſtatur enim experientia, quod obi liberum religionis exercitium in ejuſmodi caſu non fuit conce ſum, nonnifi ſeditiones fuerint excitatæ& perpetuum geſtumin bellum, donec utriuſque partis vires imminutæ, ipperia evetl Juriſdictio amiſſa,& pietas fuit ſublata. Quare ex duobus malb minus eſt eligendum,& quod commode mutari non poteſt cor nivendo eſt tolerandum. S85. 6. Hieronymus ſuper Matth. 13. Monemur, inquit, nec tôamputemus fratrem: quia fieri poteſt, ut ille, qui hodie noui depravatus eſt dogmate, cras reſipiſcat,& deſendere ineipiat ſe- ritatem. Auguſtinus contra Donatiſt. 0. Toleram us, quæ nolumus, üt Perveniamus, quò volumus. Idem Epiſt. 123. Corrigi hæreticos cupi- mus. non necari. Bernhardus in Cantica: Suadenda, non imperandes eſt fides. Nam Auguſt nus dicit Epiſt.. Tolluntur, quæ ſenſibusiini- PAr N uer( 1 5 lonr 18 aedan den 5 d l deca 3 Am don Wenid T= onä enn enn n den, quin it nodoc K lheolgl rur. E necro m non A teet Veddu hacin&. ifci joten duam Wnfaun. unren ereentu m dejult aüu nontun eci rpetumn vHesſ Ten utE) Lopeluse ablart are exdachn mmo as tuinon pat eth. 1 lemu lnaur n pot s lle qutwdn Ipiſca elenderendch 10., u,ur cm 7 11 aunig. leredal ur. de nd vonin 64.II* tur qx erle 395 DISbuTATIÓXX. dent, docendo magis, quam jubendo, movendo, quam minando. Rex Theodoricus dicere eſt ſolitus: Religionem imperare non poſſfu- mus, quia nemo cogitur, ut credat invitus. Maximilianus Secundus dixit: Qui in conſcientias fibi imperium ſumunt, cœliarcem in- vadere videntur. 86. 6. Non incommodè ſcribit Becanus pag. Tametſi Princeps, aut Magiſtratus Catholicus omnibus modis impedire debeat Libertatem religionis, ut dictum eſt; ſi tamen id facere nõ poſſit ſine graviori incommodo boni publici, poteſt eam tolelare, tanquam minus malum, ad evitandum majus, quodalioqui ſe- queretur. Hæc concluſio fundatur in illo communiaxiomate: Ex duobus malis minus Eligendum eſt, ſcilicer, ſi utrumque evitare non poſſumus. Er ratio eſt, quia in tali caſu, illud minus malum non eligitur præcisè, ut malum quoddam eſt; ſed ut medium utile ad evitandum majus malum; ac proinde eligitur ſub ratione bo- ni utilis. Addit ibidem; ſi Princeps, vel Magiſtratus Catholicus, paci- ſcaturcum hareticis de toleranda libertate Religionis, quam ſine majori de- trimento impedire non potesi; ſine dubio fides ſervanda et, probatur ex dictis. Nam fides ſervari debet in omni pacto licito,& honeſto: atqui licitum& honeſtum eſt, tolerare libertatem religionis ad majus malum evitantum;& de eàâ tolerandaà licitè,& honeſte paciſci poteſt Prineeps atholicus: Ergo ſi paciſcitur fidem ſer- vare deber. 87. Quamobrem, quamvis Magiſtratus pius multarum religionum exercitium non poſſit ſalvà conſcientiâ inſtiture: Po- ceſt tamen id ſuo modo permittere, nonut gratificerur uni vel al- teri civium, ſed runc, quando præcipua capita unà cum aliquã fubditorum copiâ id perunt& periculum toti Reipublic. immi- neat, niſi permittatur: In tali igitur eaſu conſtituat Magiſtratus bonos& doctos Eccleſiæ Paſtores oportet, qui ſubditos dili- genter de concordia ineunda moneant. Quod ſi verò hac ratio- ne nihil Magiſtratus obtinet, proponat ſibi exemplum Chriſtia- norum, qui in civitate KRomanàâ, Epheſinâ& Coxinthiaca inter homines diverſis religionibus addictos vixerunt,& tamen pacem eivilem cum ipſis coluerunt. 396 DI PAPISM H 88. Quæ contra hanc aſſertionem opponuutur ab alis ea maximam partem quæſtionis ſtatum non attingunt. Agunt enim de approbatione; At quæſtio eſt de tolerantia& permiſſo. ne. Quemadmodum verò Deus non niſi unam religionemay. probat, ſed plures permittit,& ſolem ſuum exoriri ſinit ſuperbo nos& malos: Itapius Princeps approb are porteſt nonniliRe. ligionem unam; tolerate,& permittere plures. In Regesigitu idololatricos juſtè Deus animadvertit, non ob idololatriæ inte- gno ſuo permiſſionem; Sed ob approbationem: Ipſ enin vero Deo derelicto ad Deos alienosde- fecerunt.— FINIS DISPVFTATIONIS XX, a* Madumm 9 runt 141& II 31 5 333 925 5 DE PAPISMO DIS PVT 4TIO XXI. Et quidem in ſpecie D E Deea Eccleſia parte, quæ ſecundum Pon- tificios fingitur ſub terrà 14 qua= Chriſto Duce& auſpice Chriſto HF B PREASABTIO JOHANNIS GISENII, S 8. THEOLO GIEæÆ DOCTORIS, ET ORPDINARIIIN INCL.T. ta Academià Giſſenà Pro- feſſoris, RESPONDEBIT JODOCls Cappellen LUBECENSIS. . Ih 4uditorid Theologico ad diem 18. Martii horis antemeri- dianis& pomeridianis. S GIISSE CATTORM A Ex officina libraria Caſparis Chemlini. cl⸗ 1o cXVIII. —ÿÿ — 8 ——,—— —— 5 3 —— 8 8 ————. 2 — ͦ ——— — — — — ꝗ- — — — 22 8— 399 K& DISPUITATIO VIGESIMA PRIMA 5 SNES S DE EA ECCLESIE PARTE quæ ſecundum Pontjſicios ſu ub terrd. LHISIS IJ. DFllaminn in præfatione de Purgat. pag. 6 98. Diſſeruimus, ait, hactenus de eã parte Eccleſia, quæ eſt in terris: Nund de ea diſputan- dum eſt, qua degit infra terram. SENTENTIA PROTBSTANTIuM. 2. Quamyvis diftinctionem Pænarum Scriptura paſſim proponat, cum peccata ſint imparia: Nuſpiam tamen figmen- tum de quatuor terræ capſulis Pontificiis tradit. 3. Imò nullum agnoſeit medium inter Chriſtum,& Beli- al, cœlum& infernum, vi tam& gehennam, Halutem& conde- mnationem. Figmenta igitur ſunt humana, quæ de reliquis fa- bulantur locis Pontificii. 4. Infernum eſſe alicubi, ſeu certum eſſe zs, in quo da- mnati cruciantur, docet Scriptura; At quod ſit locus Phyſicus,& terræ particula, tantum abeſt, ut vel innuat, ut Potius llud refutst. SrNTINTIAPONTTFICTO KuM. 5. Infernus dicitur, quod ſit inferior nobis, ſeu quod ſit infta nos: Undè non immeritò colligitur, quod ſit in profundifſi- mis terræ partibus. 6. Cum autem peccata ſinti imparia, pœnæ etiam ſunt im- pares. Rectè igitur Scholaſtici quatuor intra terram ſinus conſti- tuunt: Primus eſt damnatorum: Secundus Purgandorum: Tertius infantium ante Baptiſmum decedentium: e us Patrum juſto- Hhh rum 4 ooooͤhͤ— 3 3 1— — 3 erre ſ—————————„——————jjj 1 3. K——— 4 2 4 8* 5 3.————.— 83— —————— A en ea e e 8„— 5 3 3“ 4 — 1 1. 1 8 8 9 ö ——— 8 1.—““ * ͤͤ— e. 3. 1 4 2— 4— 4 2⁴ 4 1 8 3..— ————— 1* 5 1 4 4 1 4 4 1 1 1 4 1 4 ** 3 4 1 4 1 1 — 4 1 4 8 3 4 4 3 1 4 3 8 4 4 4 4 4 4 4. 8 f 1 4 4 4 4 I 1 4 3 3 ö 4 4 1* 3 4 4 3 4 1 4 8 4 4 3 v 3 3 ö 1 1 44* 4 4 4 4 3 3 3 3 4 4 4 1 4 4 4 1 4 1 3 8 3 4 4 4 4 4 8 6 4 8 1— 6 8 8 4 6 ¹ 8 4 4 1 4 4 4 — 3 4 4 8 4 1 — 3 1 8 3 4 4 4 1 11 2 1 4* 3 3 1 ½ 4 1 4 4 — 8 u 1 4 1 1 — 1 ———— õq 7100 DE PAPrTSMO rum, qui ante Chriſti paſſionem moriebantur,& hic jameſt. w cuus, Bellanm. lib. 2. de Purgat. ap. 6.. SräArus CoNrRovERsr L. 7. Fabuloſam ferè,& poëticam eſſe doctrinam Pontifci- am, anilibus;& puerilibus figmentis plenam, deillis quatuoxin. traterram capſulis, docent Proteſtantes. Arcum videant Pontif. cit quod factat ad opes mirè conflandas pro eâ, tanquam pro aus & focis, fundamentis, neſcio quibus, pugnaat: Controverfiæi tur ipſæ ſunt de iſtis quatuor intra terram locis, de ſitu inferni. d Eiubo infantum ante baptiſimum decedentium. De Limbo 1 atrum: De Purgatotio: De ſuffragiis Eccleſiæ. Duabus Dipo- tationibus ſigmenta Pontificia examinabimus. 8. Quxſtio prima: Quid /it ſentiendum de qua tuorloci ſuhten ransuis Poutiſiciorum? 9. Reſp. Bellarminus lib. 2. de Purgat. c. 6. Conſtituunt Scho- laſtici, inqui t, communi conſenſu intra terram quatuor ſinus, ſie unum in quatuor partes diviſum unum pro damnatis, altenm Pro purgandis, tertium pro infantibus ſine Baptiſmo abeuntibus, quartum pro juſtis, qui nunc vacuus remanet. „o0O. Scholaſticorum verò illud figmentum refutamus, 4 duob us hominum generibus, quæ enumerat Scriptura: Quor enim tunt hominum genera, tot ſunt loca, in quæ poſt mortem recipiantur Atqui duo tantum ſunt hominum genera. Ergo Mar. 16.y. 6. Qul crediderit,& haptizatus fuerit; ſalvus erit; Qui verò noncrecide- rit condemnabitur Joh. 3. v. 18. Quicredit in eum non condemn tur: Qui vero non credit, jam condemnatus eſt: quia non credi in nomen unigeniti Filii Dei. UInde hæc ſunt axiomata: Quitunste vera lide Chriſtum amplettitur, diligitur à Deo,& non condemnatun ſi habet yitam aternam; Quicunq, in Chriſtum nan credit, jam tane mnatus eſt. 3 „11. 2. 4A locorum in Scripturd bominibus post mortem adiuliu- rorum numerò: Univerfa Scri ptura ſacra, duorum tantum locotum aC 1 0⸗. 1. 7, Clt mentionem, Sinus Abraha, ſeu cœli,& inferni. Lus. 16.y.23: Tls & geheunæ. ſalutis,& condemnationiu Nec reuri 5 Jatults,&' condemnationis, Mar. 9. v. 4 4εa½. 16.p.J6. Net Srrlrallcujus, vel quarti meminit. Ergo contra Scripruram ala inſuper finguntur: In Articulis enim Hidei ubi Scriptura tactt ilin 6 W ta. aaan me n duit üe de dn n„ rCana dun 8 G luik aur uum. d” Regl Se ſa Dul Pfeat in A uunun .4 4.Conſttra laned Ken quamn am, Knto damua. atid 1 pulnoan as t. oill Bentumete mer ua: Qüha. m. tmonenn amgt argo Na 1a Vrldmne Luiq. treum as cond Eer tuseſhqun ar&. E mnctus ☛ Mun nan, —— lu heſtmna a& 4lorum. eue a infern Lät.” 21 6,.T4 rn nit o contra dcuie 2— 1 trytukali * DisburA 11 XXI. 4⁰1 tat. Nihil verbo Dei eſt addendum,& nihilex eo auferendum, Deut. 4. v. z.C. I.y. 32. 12. 3. Ab oppoſitione Dei& Diaboli: Inter Deum& Diabo- lum, Chriſtum& Belial non agnoſcitur tertium: Chriſtus dicit Luc. 11. v. 23. Qui non eſt mecum contra me eſt,& qui non colligit mecum, diſpergit. Ergo, quinon eſt cum Deo, eſt cum Diabolo, & non exiſtit in tertio aliquo loco. 13. 4. A Patrum piorum conſenſu: Auguſtinus de verbis Apoſtola „„m. 18. Duæ quippe habitationes ſunt, inquit, una in igne xæterno, zliain regno æterno. Idem de peccatorum meritis,& Remni ſione c. 28. Nõ eſt ullus ullilocus medius, ut poſſit eſſe, niſi cum Diabolo, qui non eſt cum Chriſto. Juſtinus in quæſtionib. q. 75. Poſt animi ex cor- pore exceſſum, ſtatim fit bonorum malorumque diſtinctio: Du- tuntur enim ad loca, quæ in iis digna ſunt ab Angelis, bonorum næ in Paradiſum, ubi conſuetudo eſt,& aſpectus An- quidem anii gelorum,& conſervatoris Chriſti: Injuſtorum autem animæ in i- pfius orci loca: Auton lib. hypogn. c.z. Tertium locum penitus igno- ramus. 14. 5. Fabulæ igitur de quatuor locis ſubterraneis ſunt commenta hominum ſuperſtirioſorum,& avariſſimorum ad tur- pem quæſtum conficta Scripturæ dire ctè contrariäa. 15. Contra Bellar min.lib.=.de Purgar:c 6. Sufficientiam qua- tuor illorum locorum ſubterraneorum oſtendere conatur, à qua- druplici pænarum genere: Sunt; inquit, hæe omnia( quatuor) loca œnalia: Omnis autem pœna, aut eſt tantum damnu aut etiam ſenſus. Et rurſus aut æterna, aut tem poralis: Pro peœnà ergò ſolius damni æterna, eſt limbus puerorum; pro pœnà ſolius damni tem- orali, erat limbus Patrum; Dro pœnà damni,& ſenſus temporali, eſt Purgatorium. b 16. Reſp. 1. Philoſophatur Bellarminus,& quidem con- tra ſcripturam. 2⸗ Afflictiones, quæ dimiſſa culpa manent pios, ſunt paternæ caſtigationes,& immittuntur non ad expianda pec- cata, ſed ad cohibenda: Chriſtus enim ſolus torcular calcavit: Ejus ivore fanati ſumus E/4.53. Kedemit nos à maledictione legis Gal. 3 Servat nos ab irà, Rom. 5.v. 9. Liberat nos ab ird véturaâ, i. Theß. 1. v. 10 — „ Hhh 3 han. ———— 9—— —— 6 8* 1 8 8 1 8 — ———— ———— —— —jj— 3. Omnis igitur pœna temporalis ſive damni, ſive ſenſus, hujus —–— 55 —— 8 K —O⏑—ÿ—ÿ—ÿ—ꝛ—ꝛ—ꝛ—’—x—x—ͦᷣ—— —— ——, ⁰ 2 Je öD DAns Mo rantum vitæ ſpaciis includitur: Alterius verò ſeculi pœnæ omnes ſunt ſempiternæ. 1 17. Quxæſtio ſecunda: Num infernusſit in proſundißimis tun partibus? b 18. Reſp. Infernum eſſe certum æs,& damnatosgravilſ- mas ſuſtinere pœnas, docet paſſim ſcriptura, ut Deut. 32. Fſaj. 66) 24. Matt.. G 25. At ubi ſit nuſpiam tradit. Quare opinionem pon- tificiorum fingentium infernum eſſe locum fubterraneum, hisen pugnamus fundamentis. 1. Quod ſcriptura nuſpiam tradit,no ſtrum non eſt curioſius inquirere,& ſim pliciter definire. Atquiin- fernum eſſe locum ſubterraneum ſcriptura nuſpiam tradit. Ergo noſtrům non eſt curioſius illud inquirere, mulſtò minus ſumplicr ter affirmare: Opera potius eſt danda, ur vera fide,& pietate, eu- ciatus infernales à nobis avertamus. 19. 2. Omnes res creatæ phyſicæ, ſeu corporeæ ſuntſub. jectæ vanitati. Rom. 8. v. 20. Atqui infernus Pontificiis eſttes ces ta corporea, quia fingitur ab iis locus ſubterraneus. Ergo. 20. 3. Omnes res creatæ corporeæ ſuſpirant,& ſuiqiſſo lutionem expectant, Rom. 8. y. 22. Atqui infernus Pontificiis eſttes creata corporea. Ergo. 21. 4. Terra ſecundum ſubſtantiam interibit, Luc..*3) luo Cœli, procellæ in moremtanii- bunt, elementa verò æſtuant O.y. iI. Fugit terra,& Cœlum,& locusejus 22. Chryſoſtomus Homil. in Epiſt. ad Rom. z1. Et ubi, inquiens, Gœlum& terra tranſibunt, zxeeuoas 2. Pet. 3. v. o. Venictdes Domini, ſicut fur in nocte, ꝗ ia ſolventur,&terra,& quæineaſun Opera, exurentur Apoc. 2 b noneſt inventus, Ergo& infernus interibit ſi eſt locus fubterir neus. & quo in loco exit ipſa gehe nna:? Quid iſtud curas: Quæſtio ſqui dem eſt, ut oſtendatur, quod ſit,& non ubi ſit recondita. Grager ê4 Nonnulli, inquit, in quadam terr arum parte infernum eſſe puta- verunt, alii verò ſub terra eſſe æſtimant; Ego autem hacderete- merèé definire non audeo. 4 23. Oppugnant ſententiam hanc Pontificii ſtatuentesin- ternum eſſe locum ſu ſtocap. 10. evincere ... † 4„ bterraneum, idque Bellarminus lib. de Chri- conatur à notatione latinâ, græcâ,& hebral- Nomen — Peinnd 1 4pum un Alret 1 lömiun ln un en e,K .. epayd pjara nterd dilccisch waslih Keusm 7cor Sira üi Arqui 1us Domnn . nAHan luditan anterdbi la emrr4. 3z.y.lo.ſ Ccl,12 Kleinmoxmn lwennd era, Xqan 4 1. 1 clum, Klas “* 4 3 e aus ind Mlll eſtloqsih Fit.*.& 3z1.Etübiin Qudſ be atas. non d* condita Gnn o,‧·–“ mhaf atiliciſtaupr idqd ☛ trminulo tiond t. u, Trrie DispurATrTIO XXI 4⁰³ Nomen inquit, inferni cum ſignificet aliqnid inferius nobis,& in ſtanos, nihil ſit niſi centrum terræ, neceſſariò loca inferorum intelliguntur loca profunda ſubterranea. Idem denomine græco, quod habemus Matt. MI. Luc. 16. Act.⁊. eſt ſtatuendum. Et ubicunq; latinè eſt infernus, eſt aous, fignificatque locum ſubterraneum. Denique nomen hebræum, quod habetur paſſim in Teſtamento veteri, eſtꝰ*tev, ſignificat voraginem& ordinariè accipitur pro loco animarum ſubterraneo. b 24. Reſp. 1. Diſtinguo inter creatum, generatum intro- ductum, præparatum,& factum: Infernus præparatus legitur in ſcriptura, ut, Matt. 25. v. 41. Ite maledicti in ingnem æternumſ præ- aratum Diabolo& angelis ejus. 2. Tritam noto regulam: Quan- do de rebus ſpiritualibus,& cæleſtibus et ſermo, hac vocabula, ſupra,& in- fra uſurpantur quidem humanã conſuetudine, non definiuntur autem locis, ſed dignitate& indignitate, Mæjeſtate,& abjectione, gaudio& honore, lætitia,& triſtitia: 3 Surſum aliud eſt loci,& aliud conditionis,& Majeſtatis, ita& deorſum. 4. Argumenta A notatione petita ſunt tuntum topica. Ergo parum probant. 5. Vocabulum inferni ejuſ- que notationem nõnulli ab ethnicis derivant: Hi enim in terram cadentibus corporibus, hiſque humo tectis, ſub terra cenſebant reliquam vitam agi mortuorum. Vocabulum asnc nonnullis di- ci placet aαε‿ τν εν dνο quaſi dicas 39„&& 12i:Jen:Eſt enim, di- cit Scapula, tenebricoſus,&(ut dixit Virgilius) eſt ſine luce do- mus. Alii inde dictum cenſent, quod mortuos oculis viventium ſubtrahat,& in oculto eſſe velit. Alii deducunt ab de, quod eſt xybw, vel quod viventibus ſpiritum largiatur, vel quod omnia mortis halitus perſpiret- Nonnulli&ee in eanotant voce, deducentes eam ab idoe hinc eſtaid inde arneενευν Aàd⁸, hoc eſt, triſtis,& luctuoſus. Hebræum Hjdi eſt à radice Her petivit, poſlulavit, quia nunquam ſatiari poteſt, ſed ſemperpetit. 25. Pergit Bellarminus,& urget nomen 4 byßi Nam Dæmo- nes Luc. 8. xogabant Chriſtum, ne mitteret eos in abyſſum. Certum ait, eſt, abyſſum eſſe profundam voraginem,& proinde infrater- ram. b 26. Reſp. I. guar G dicitur vela Sude- quod fundo careat ab „inten- ————— 8 ———————————— 4——— ¹——————.———— — 2 4 8 4 98 3 3 — 8 3 4 AN 8 4“ 8 —— 8. ——— ÿ§.— 8 ———— a—. 3 4* 1 2 . 4 4* 76. 1 a intendendi vim habente& a eοννtego, operio, ut ſit locus, qui multitudine aquarum tegatur. 2. Notat in ſcriptura vel profun. dum maris, ut Gen 1. v. 2. vel infernum,& locum ſupplicii, quidici U tur abyſſus non ob localitatis phyſicæ, ſed ob conditionis,& cuu- I ciatuum profunditatem. 1 I 27. Inſtat Bellarminus,& pravocat ad ſcripturam. Nam Lha h zdegimus, non fuiſſe inventos, qui ſolverent librumNecin Colo— I nec interra, nec ſub terram. Et infra: Dixerunt laudem Deoomnes b creaturæ in Cœlo, in terra,& ſub terram, Et Philip. z. It in nomine Jeſu omne genu flectatur cæleſtium, terreſtrium,& inferorum In quib, locis vox arέeν nihil ſignificat aliud, quã ſubtens neorum, Dicuntur verò Spititus ſubterranei, eò quod in locisſub- . terraneis degant. Deinde allegat quædam Pattum teſtimoniaqDe nique ſubjungit rationem: Conſentaneum enim eſt rationi, ut lo- 5 cus dæmonum,& hominum impiorum, acreproborũ longiſſime diſtet ab eo loco, in quo Angelos, ac beatos homines pepeuud n— futuros non dubitamus. Locus autẽ beatorum Cœlum eſta cla 4 verò nihil abeſt longius, quam terræ centrum. 4 28.* Reſp. 1. Committit Bellarminus fallaciam notr 1 tionis, ſeu figuræ dictionis: Nam infernus dicitur infra nos,nonte- 4 5— ſpectu loei, ſed infimæ conditionis,& extremæ abjectionis. 1 Qucigitur dicuntur humanituùs ſunt intelligenda divinitus:è- ritus S. in ſcriptura ad noſtrum captum ſeſe accommodat,«i- fernum as inferos infra nos eſſe dicit intelligens abjecctiſſman conditionem. 3. Cœlum quando dicitur ſurſum eſſe, intellig 4 tur furſum non loci, ſed Majeſtatis,& conditionis. 4. Ut Cœlum 5 ita& infernum alicubi eſſe aſſerimus, ſed nuſpiam explicité cto ſtenſam, ubi ſit. Noſtrum igitur eſt, nihil temerè definire. W 29. Queſtio tertia: Qualis ſit yæna damnatorum 30. Reſp. Controverſia eſt inter ſcholaàſticos, utrum col- pora damnatorum actione realijan intentionali duntaxat ſint ot- — — 4 2 ——ͤͤ 4—— See 1 quenda. Sola intentionali affirmat D. Thomas. in 4. diſt. 44 Q0 II Art.i. Ferrarienſis 4, contragentes cap. 89. Capreolus in 4. diſt. 44.1uchen art. 3. Scotus diſtin. 50. quaſt. unica. Art. 3. concl. 3. Hiſpalenſis diſt.44 4. Alii contra materiali igne damnatos torquendos elle,&tol- queri ſtatuunt. Lainbavdus lib. 4 Diſt 44.lit. P. Vti inquidt, 5 3 æmo· A geh ha K u 4 d Nea . uüteal An 1 dühallan dum! 4 num, Kn 5 raulgän unde K eöquttt Eger En numteben — in uimckan adord 8. eptodoii 04, c„Nomina. and am Calme der Nnn. nitrt I*. lunds fll nice Sucnum tonis ageme dt uslun 1 igenctmm apcu*e accommo ſe diq hllggss êfd ando furlumeen ci,S tions. ,l rim uſpumenis cktt Tnerèdeflt u it unatanmn cki a Aoliſtccm ban 1 a onaliduch mr usn4 d⸗ 4 9, H wlusn 4 40 5 4 1 Dr. 2 S13 Afhebs am 1 ꝗ orquendo 6 2. 2rn ſ' 9 DrSüuTArTIO XXI 4⁰5 Dæmones corporali igne ardeant: Cur non dicamus(quamvis miris, veris tamen modis) etiam ſpiritus incorporeos poſſe pœnã corporali igni affhgi, ſi ſpiritus hominum etiam incorporct,& nuncpotuerunt includi corporalibus membris,& tunc poterunt corporum ſuorum vinculis inſolubiliter alligari? Gehennailla, quæ ſtagnum ignis,& lulphuris dicta eſt, corporeus ignis erit: Et cruciabit damnatorum corpora, vel hominum, vel dæmonum: Sed ſolidahominum aerea dæmonum. Unus enim utriſque ignis erit, ut veritas ait. Eadem eſt opinio pontificiorum. Bellarminus lib. 2. de purg. cap. II. Corpora damnatorum; inquit, punientur igne poſt reſurre ctionem, ut patet Matt. 25. Ite in ignem æternum. At corpora non poſſunt uri, niſi igne corporeo. Eſt autem idem ignis damna- rorum& ſpirituum corpore vacantium Nam ibidem dicitur, qui paratuseſt Diabolo,& Angelis ejus. 31. Verum nimis confidenter illud pronunciaturà Lonmr- pardo,& Bellarmino. tilius& certius eſſe cenſemus, potius qus- rere quomodo evitari poſſit ignis ille, quam qualis,& quo in loce ſit: Et melius eſt de oecultis dubitare quam de incertis litigare. Nõ incommodè dicit Auguſtinus lib. 20. de civit. Dei cap. 16 Tternus i- gnis cujuſmodi& in qua munqdi, vel rerum parte futurus ſit homi- nem ſcire arbitror neminem, niſi forte, cui ſpiritus divinus oſten- dit. Bt lib. z1. sap. 9. Eligat quiſq; quod placet, aut ignem tribuere corpori, animo vermem, hoc propriè illud tropice,&c. 32. Si verò quis ex nobis quærat; quid probabilius in re e- jaſmodi dubia judicemus,& piè credamus? Reſpondebimus, nos omninò veriſimile judicare, igltem infernalem eſſe, non elemen- tarem, ſeu materialem, ſed meraphoricum, hoc eſt, nomine ignis indigitari pœnæ atrocitatem, quæ ſenſu noſtro non cõprehendi- tur. Nam 1. /a. 66. y. 2 4.legimus vermis eorũ nõ morietur,& ignis eorum nõ extinguetur. Eadam igitur ratione de verme, quem Eſa- ias igni conjungit diſpurandum eſſet 2. Eſa. 30. v.33. dicit propheta Preparata eſt ab heri Thopheth, drege præparata, profunda,& di- latata. Nutrimenta ejus ignis& ligna multa:flabellũ Domini ſicut torrens ſulphuris ſuccendens eam. Admiſtet Propheta ſulphur, & ſpiritum Dei, flabello comparat, quæ ſingula eſſe metaphorica nemo non videt. Ergo&ignisille eſt metaphoricus. 3. Qonſenti lii uic ————— ————— .. 3— — — 11 3— 3 —————— 8ℳN ——— — 4 4 8 1 4 — — — —ä⅓ 4 ⁶ DEz PDATISMO Parehols de divite Epulone, Lac. 16. Hie in lingn linguam non habebat, quia mortuus erat,& an Elat, O a ckuciabatur 46 4—2 G aimad corpoteera ſe patata. Linguæ i gitur nomine aliq uid ſpirituale intelli ligitur. Er- g J& ignis appellatione non incomm odè ſpiritualis spcœnaintell- gitur. 4. Coötporale,& merè naturale, atque mate eriatum non i mimmat teriale& ſpiritu aale Tannecdeman nullus eſt rhenrſe 1 ae causa:& inter quæ eſt actio,&p ſht aflio intere a deber eſſe portic. AtquiDiaboh iſun rimm⸗ ati; Homi incsin ufemm. 4 4. 7.. 0 ha⸗ Pebunt Cotpofalpiritua! 1gO non— 1.— 1 1 lia EIg0 auebnarien materi. II. 5. Glorla Beatorum non erittemt Pirlt 6 2) 1Ln ſed 1 1 pirit Wualis.„& qux- 1 1 13 11 lla ſit futu Ira, n churn 1 n cor hom nie⸗ pusnoſtrun 2 endit, 1. Cor. z. 29.(. ꝛerit νμονονον 1 meipn Irlſti„Ph).3 venſan Cor⸗ PHOola 2—“ 71 P beatorum honetuntc 91 Udeimn&᷑& ua, ſed le,fucinano rint. 15. Eleganter dic it Augu tinus 1ib. 22.4 le civit. Des k2933 Deum .—. 8 4 ο˙ G ſine fine Lidehirnnls udio amabimus ſine A 1 BII111132 fine ſin 10 dio A abimus, ſine det arigarione hu nd ti propter 1. 4 m ocieta- quam habebit, propteri infe ernü, quem e omninò e,„ pœnam damnaton zußf hardus in med. derot. c 3 la vivent damnati 5 „ 7 ur: ita morientur, ut ſen mper vivant. ldem ſerm. atientid corlis ugjeneemeutadane fletus ex 4-Lerset ſtridor dentium ex furote Veendfh 18. Apoc. Gravis eſt damnatorum pœn apohtet totmeni 2 tatein, rgeariorhropreelappl iciorum diver rſitatem, gia ryiſti ma propte ſuppliciorum æ xternitatem. 33. a Nemaſoen Ahet. de ort. fid. cap. 28. Tradetur diabolus 1es ſu ade ne mo cjus, id 5— ntichriſtus&r impii,&pee- esin ignemæternum, non materialem, qualis eſtapud nos ₰4— 8 7 5 34. Quate cum meus noſtra ſatis com aprehendere,& li- . 1 utu Ie e aA 26 ſack- S 12 11A1 1 ᷣO 5 males Crr lciatus iſti L 1 ZT F 121 60 ſacla 8 I 1v 1 4 3 4 8* 8 AUa Nre Pela aqeaptlln liolttumnliefe: eLm modans afſfimilateos fe- bus iſtis, quubhus in hacvita lun c olorex- GAlbus in hnac vita iumwne antmi& corporls dolole* 1 4. X1 113 ◻ 115 44— 5 8 1 cicari 10! St 11F— 4. P rSI—— 3 AB d5 Lpote, 11„ VSI 6, ſteidort den t UI, 16* —. . 1 3 39 1 4 5 Aleha, 1 dder. 2 dein 1 4 Rp . d Pnda, 3 *4 4 dmn . A . ALK 1]-1 4 4 duh un d nemn dorndc⸗ c qun erf 4 4 Per etetna det e dunn ole, Ilendunen roruf er ploptam ſcoord de ecltrarng. 1u.h R mdemt A2 1Ainri atctid eir ualbektn 4 lrit t K teberden! 19˙⁵ * 1 N E PS⸗mll 1 11 m Il 7” S num, 1 rnni An rrKAN dile 1 DüSruTxr AT10 XXI. 407 ſtiflimis, Eſa. 66. y. 24. Matt..y. 22.149. 8. v. ⁊. 490c. 19.v. 26. Grego- rius ſuper illud Matth. 8. v. 12. Ejicientur inte nebras,&c, In infer- no erit frigus intolerabile, inquit, ignis inextinguibilis, vermis immorta- lis, fœtor intolerabilv, tenebræ palpabiles, flagellæ cedentium horrida, vi- ſio Demonum, confuſis peccatorum, deſperatio bonorum. Erit enim miſe- ru mors ſine morte, defectus ſine defectu: quia mors ibi ſemper incipit,& de- Fcere neſcit. . 35. Queſtio quarta: Quid ſit ſiatuendum de limbo Patrum V. Teſtamenti? 36. Reſp. Limbum illum ignorat Scriptura, imò ipſi repu- gnat. 1. Hæcenim neque nomen, nequeè rem habet, ſed tantùm duo agnolcit loca contraria, unum piorum, vitam æternam, cœ- lum, paradiſum, ſinum Abrahæ; Alterum impiorum, gehennam, tartarum, inferos,& quicquid tale eſt. Nec poteſtex Scriptura tertius monſtrati locus. 37. At opponis illud Pſal. 86.v. 1z. Quoniammiſericordia tua magna eſt ſuper me,& liberaſti animam meam de inferno in- feriori. Ergo diverſæ, in quis, ſunt inferni contignationes. 38. Reſp. 1. In textu Hebræo legitur vocabulum unnn, quod non eſt comparativus, ſed poſitivus gradus,& infernum, quod infra eſt denotat, quaſi dicas ab infero inferno animam meam eruiſti. z. Senſum teſtimonii ſtius tradit Hieronymis ſcri- bens, non quod duo inferna ſint, ſediſte ſuperiorem infetnum peccatum dixit; inferiorem verò, qui eſt verus infernus, in quo peccatores damnantur. Laudat ergo ob hocmilſericordiam Do- mini, quod ſit erutus à ſupplicio inferiolis inferni. Theodoretis di- cit, extremam mortem,& pericula in ernos infimos nominavit. Auguſtinus docet, dupliciter nos liberari ab in ferno, primuũ, qu⸗ d Chriſtus pro nobis pervenit ad infernum, ne nos manerernus in inferno: Deinde quia Deus liberavit nos à talibus peccatis, per quæ homo deducitur ad infernum: Sicut à mortbo liberari dis tur qui à cauſa morbi immunis conſervatur, à carcere, 3 eruce redin dicuntur, qui in carcerem detrudi, in que crucem agiper imteice 4 ſores non luntpermifſi. 44 25 1 442 5—— O—ʒᷓʒyʒęʒ—— 4⁰⁸ D.= PDPAPITSMO 39. 2. A cauſa inſti umentali juſtiſicarioni, quæeſt fides: Qu m eandem habent fidem, eandem habétjuſtificationis gloriam, quz 1 eſt vita æterna. Atqui pii Patres V. Teſtam& ſantiſN. Teſtanen. 4 ti eandem habent fidem, Rom. 4. v. z. credidit Abraham Deo& r. tu — — —— ö— 2—ꝛ———— .————— putatum eſrilli ad juſtitiam. verſ. 11. Signum accepi: circumciſio. nis ſignaculũ juſtitiæ fidei, quæ eſt in præputio, ut ſit Pater omni 1 credentium. Heb. II. verſ. 1.. Eſt fides earum rerum, quæſperanuu 1 ſubſtantia, argumentum eorum, quæ non videntur. Perhanee- 1 1 nimteſtimonium meruerunt ſeniores, v. 5. Per figem Enochtut er 1PA V II translatus. verſ. G. Sine fide impoſſibile eſt placere Deo. Ergo ean. p- A 1 dem habent juſtificationis gloriam.. n V b 40. 3. A causd jüſtificationis meritoriâ: Si eadem fide pii hattes 1 V. Teſtamenti ſunt falvati; Ergo& codem merito. Jides ennun i apprehen dit Chriſti meritum. At verum prius. Ergo. Quodidts ea idem hoc meritum apprehendere potuerit, colligimusexMé. 13. y. 8. Chriſtus heri& hodie,& idem in ſecula. Mors igitur Cin- 1 ſti eundem præſtitit effectum Act. 4.v. 1z. Non eſt in alio quoqum k I ſalus.: Nec enim aliud nomen eſt ſub cœlo datum inter hominss, 4 1 in quo oporteat, nos ſolvos fieri, 4ct. 5.verſ.Ii. Per gratiam Domi- mini Jeſu Chriſti credimus nos ſalvos futuros, quemadmocdum 1 & illi(ſub intellige Patres noſtri) Quod denique mots Chriſi lu Patri fuerit præſens, conſtat ex teſtimonlis Pſal. 89. ver. 4. G'arka. 4 3.v. 8. IInus dies eſtapud Dominum, ut mille anni,& milleanm 1 ut dies unus. Itaque mors Chriſti quavis ætate eundem prættui 1 effectum. Itaque opus non eſt Limbo. q 41. 4. Ab apertis ſcriptura teſtimoniis, Sap. 3. v. 1. Juſtotum ani- A mæ in manu Dei ſunt. Et non tanget illas tormentum. Eccl.1w. lo Spiritus redeatad Deum, qui dedit illum, Pſal. 31. y. 6. Inmani 1 1 tuas Domine commendo Spiritum meum. nu 42. Verum Bellarminus lib. 4. de Chriſto cay.. Anima Runn. non fuiſe in cælo aute aſcenſionem Chriſti evincere tonatun eeruhb aA inductinme, Gen.37. dicit Jacob Deſcendam ad jilium meum in intet- num. Pius erat Jacob, pius etiam oſeph.& tamen utrumquenon aſcendiſſe ad Cœlum, ſed ad inferos deſcendiſſe Scripturaſint- ii V ficat. Lut. 16. Dives in inferno cum eſſet, vidit à longe I n II mam Lazari in ſiun Abrahæ,& audivit inter loca iplormm . ¹ magnum 1 Lar ridend ha. 3. etdüendu — 1 ARcrte Nahh ezdemäth W en meitok 11 RM 9(he gal K ttt, colignr ie n ak. Nori oneitm loe 1 ** 1 e lcs,lere * 1 deniquen 1 34. t G PAl.J9.M9 Ae annt V m al I 1 Ae enman 1— — 4 4 ¹„ py Tuhen 4 A 340. z... Allll. 17 3 1 pA. totmenum. 1II, PNLb 11m. „rcn.I. M 1 imcene cnahae 1En Ktamenut 1 ſcendiſſe 8 maeſlet„vidi ab de lüut inter hor 9 1 u a danm imn. dynlergen rat, victorque extiterat, jam ſe conſolari debebat Disrur A 110».X. 409, . 7. magnum hiatum eſſe, id enim ſignificat xuu, ex quo apparet nihil ſolidi fuiſſe interjectum inter locum damnatorum,& ſinum Abrahæ, ſed utraſque animas in eadem voragine fuiſſe, licet mul- tum inter ſe dictantes.— b 43. Reſp. 1. Vo cabulum bideiy ſignificat in ſcriptura pri- mò ſæpe mortem, ut Gen. 37.v.z 5. C. 42-y. z8. G 44Joh. 7.y. 9:CAp7 y. 13. Pſal. 89. v. 48. Prov. 7.v. 20. Secundò tartarum,& locum da- mhatorum, ut, Num. 16.. 3O. Eſa. 5.v,I 4.6. I4.Y.12. C. 28.y. 15. Tertiò cruciatus damnatorum, ut Deut. 32. v. 22. Job. 42·y. 10, Pſal. 49. v. 15. Job. 11.y. 8. Proy.) F.v. II. Pſal. 139. v. 8. Quartò pavores conſcientiæ, quibus tam pii, quam impii in hac vitatorquentur, Pſ.16. G18. y.6. Pſal. 30. v. 4. P 21.86 v. 3. Pſal.8.y. 4. Pſal. r6.y.3.I. Sam.2.y. 6. Quin- tò ſepulchrum, Pſal.4f.y. 7. In dicto Jacobi ſignificat mortẽ. Hoc n. Jacobus vult dicere, ſe præ luctu,& animi mœrore moriturum. Quamyis n. dubitaret Jacobus filium ſuum Joſephum eſſe ſepultũ non tamen dubitavit, eum eſſe mortuum. 2. Quæalioqui conſo- latio Jacobi? Annôn longe melior ejus fuiſſet conditio hac in vi- tà, quàm poſt mortem? In vità ſuà cum Deo,& Angelis pugnave- quod deſcenſu- rus eſſet ad Limbum, ubi ſit reperturus filium ſi non in pœna ſen- ſus, tamen in pœnãâ damni. 44. 3. Sinus Abrahæ nonnotat Limbumillum ſupremum inferni, quia Scriptura interpreratur eum per manum Dei, Sap. 3- v. 1. Apoc. 14.v. 13. 4. Oppugnat Bellarminus manifeſtum textum, quia Chriſtus teſtatur Lazarum in ſinu Abrahæ conſolatione frui; Arconſolationem habere nequeunt, qui poſt mortem divinà vi- ſione carent. 5. Potius inde efficitur sx contignatione illa nullam eſſe ſperandam liberationem, quia tale auæ inter electos,& da- mnatos eſſe affirmat Abraham, ut nemo poſſit ultrò, citroq; trãſi- re. G. Dives videt procul Abrahamum.Ergo non apud inferos. De exemplo Samuelis in ſubſe quenti agemus quæſtione. 45. Deinde opinionem ſuam oſtendere conatur Bellarminus&x te- ſtimonio Petri 1. Epiſt. cap. 3.19. lis, qui in carcere erant ſpiritibus præ- dicavit, quiinereduli fuerunt aliquando, quando expectabãt Dei ztientiam in diebus Noë cum fabricaretur arca Et cap. 4. verſ. 6. Ideò prædicatum eſt mortuis, ut judicentur ſecundum carnem, vi- Iii 2 vant 4 — H½ 3 1 1 8 1 4 ¹ 4 4 A 3 3 4 1 1 I — 4 1 i 1 ö 11 —— 4¹⁸ PE PAISM G vant autem Deo Spiritu. Hic dicuntur animæfuiſſe in carcete hr go non fuerunr in cœlo, quod eſt fides Dei. 46. Reſp. I. Petrus in utroq; loco agit de im perſuaſibilibus & quidem illis, qui temporibus Noë judicati faerunt ſecundun carnem, hoc eſt, diluvio perierunt; ut ſpiritu viverent Deo.z Agit igitur Apoſtolus, non de S. patribus, ſed de quibuſdam imperlua- ſibilibus, quibus diluvium futurũ perſuadere non potetat Not 3. Nõ facit ullam mentionem vel purgationis, vel liberationis,ſ tcanslocationis in vitam æternam, ſed predicationis 4. Andraduui. giturinterpretationẽ illam Romanenfium 1.2. ſeri Pt-Clliſponenli .121. improbat. 5. Cæterum quis difficilis iſtius loci, c jus plurima afferri ſolent interpretationes, ſit ſenſus in collatione oſtendemus 47. Denigd, opponit Belarminus locum Zach. 9. v. Il. Luin an guine Teſtamenti tui emiſiſti vinctos tuos de lacu, in quo non erat auaoc eſt, Patres V. Teſtamenti ex limbo. 48. Kelp. Propheta ait non de ſtatu animarum batuun T. poſt mortem, ſed de virtute,& efficacia ſanguinis Chriſtuidqxss y. 9. colligitur. Vincti igitur ſunt omnes homines in peccatismor- . 9 — tui. Lacus non eſt Limbus Patrum,& lacus perditionis&xtetna damnationis. qua omnes conſtricti teneremur niſi per ſanguinem Teſtamenti Chriſti eſſemus liberati. 49. Quæſtio quinta. An verus Samuel a Pythoniſa ſit extitaun /0, Reſp. Pythonica illa mulier, non Verum Samuelemim vitam revocavit ſed tantum ſpectrum quoddam,& ludibriumèa tanæ arte ſua magicà produxit. Nam I. Juſtorum animæ in manu Dei tint. Sapien. z. verſ. Ergo Diabolus non poteſt eas perp). thonicas mulieres ſiſtere. Ne dixeris permittente Deo id feumel fe: Nam Deusõauli reſpondere neq; per ſomnia neq; persaxetdo res, neq; per prophetas voluit I. Reg. 28. v. G. 1. 2. Deus prohibuit ſciſcitari veritatem ex mortuis, Deut.5. 11. Wa. 8. y. 19. 20. Hortatur igitur nõ per mortuos, ſed ex ſcriptun per vivos, ut conſtat ex hiſtorid divitis epulonis, cui roganti, utpet ablegatũLazarum admonerentut fratres de pœnitenti feſponder Abrahamus, habent Moſen,& Prophetas hos audiant. . 3. Verus Samuel non paſſus fuifſet, ſe adoraui: Solus enim Deus eſt adorandus Matt.4,9.10. Ne Angeli, qu idem pApW. 22,7.). — nd e aCnall i8 21 uocaß en es Alanorechn 2 Lagaul n dus unaun 1. animarun „— 8 1 e nguünsCh omt punesln ec— 4 8 2A 4 6* 1,4 a peudiruca I ullldelln 7 4 44 4 1 1öä E abekonſſim 1 ₰ aul nverumöum 4 9,1l ru e ldam Klhdba — 4 24 i- u non potet äf 8 177 „rSP A! 1 2 tente Deone n mnn lecee 1. d α nex mocnbhl 1 arrn 6 lede oltuo„E . ur 941 11 1 onis,ulloge- 1a Eepcnten 12 10 andunl La ul e ,.,“ 4 an e 8— ttorum auftb- Angeli, qle 9 DISPHATATIO XXI. 415 22.y. 9. At fictitius ille Samuel paflus eſt, ſe adorari Saule, I. Reg. 28.v. 14. Ergo.— 53. 4. Si verus fuit Samuel, ſequitut Saulem fuiſſe ſalva- tum,& in ſinum Abrahæ delatum, quia ſpectrum dicit ipſi v. 20. cras iu.& filii tui mecum eritis At conſequens eſt impium, ſcripturæ contrarium, I. Par. 10. verſ. 13. 14. Mortuus eſt Saul propter iniqui- tates ſuas, eò quod prævaricatus ſit mandatum Domini quod præ⸗- ceperat,& non cuſtodierit illud: Sed inſuper Pythoniſſam con- ſuluerit; nec ſperaverit in Domino. Ergo. 54. z. Aut totus Samuel a Pythoniſſa fuit in vitam revo- catus, aut pars ejus. Si t- us, ſequitur merè divinum opus, cujuſmo- di eſt reſaſcitatio mortuorum Diabolo,& organis ejus adſcribi poſſe. Si pars, fuit ea vel corpus vel anima. Non corpus, quia illud ex- amine ſeſe movere& vocem proferre non poterat. Neq, anima, quia illa erat in manu Dei, Sap 3.v.j. 55. At inquis Scriptura nominat eum Samuelem. Reſp. fit id vel ex hypotheſi,& opinione Saulis zvel quia talis videri vole- bat. Iuſtas Ecel. 46. ponitur in laudibus Samuelis, quod mortuus prophetaverit Reſp. librũ illum eſſe Apocryphũ, legi non ad fidei cõfirmationẽ, ſed ad morũ informationèẽ in Dil. ſecunda evicimus 56. Quæſtio ſexta: Quid ſentiendum de limbo infantum ſine Ba- ptiſmo decedentium? 56. Reſp. Limbum illum purumeſſe figmentum paucis o- ſtendimus. I Peccatum infantibus non baptizatis aut remitritur, aut non remittitur. Si ipſis remittitur, heati ſunt; Pſal. 32. v.j. Beati, quorum remiſſe ſunt iniquitates,& quorum tecta ſunt peccata. Si ipſis non remittitur, damnabuntur, quia maledictus omnis, qui non permanſerit in omnibus, quæ ſcripta ſunt in libro legis, Deut. 27, v. 6. Gal. 3.v. 10. Sunt igitur filii iræ, Eph. z. v. 3. Et ira Dei manet ſuper eos, Johan. 3. 57. 2-Infantes non baptizati aut creduntaut non credunt. Si credunt, vitæ æternæ ſunt hæredes, Jah. 3. v. 18. 36. Qui credit in eum non judicatur. Qui credit in Filium habert vitam æternam. Si non credunt in ignem æternum abjiciuntur.]J h. 3. y. 18. Quinon credit, jaã judicatus eſt, quia nõ credit in nomine unigeniti Filii Dei p.6. Qui incredulus eſtFilio, nõ videbitvits. ledira Dei manet fu- pe u. Inczedulos igitur manet non tanti nd däni, ſed etià ſenfus. ÿÿÿÿämmm————— 3————— ————————Z— — 8————— 4 „— 5 3 4 3 4 2— 1. ..— 3 1. 8 8 —————*.—— er 2* 3 1 4.. 3— * wes 1— 4 4——————* 4 . 8“ 8 8 8 2* 1 3 4 3 4 8— * 3. 3 7 6 N 4 4“— 3““ — 8. 2 5 4 3 ———— — y 5 ———— 8 7. 5— 5——— .——— 2——— 2 — 8—.—————— ———————— — 5 1————— hahu ſſſ 4——— 1 .. 8— 8 4————. * 4*.. 2—————————„ 3——————— 5— ——.— 4 5 3— „— 4 2 1 1— 2— — 2———— 2 õ 4*—„ 2———— — 84— 1 2 2.— 4—————— r 2—jjj ———— geree———— 2———— .—————————— ——— 4„ 3 1— — A ———— 2—— ——— 2— 4 8———— E 3———,— 2 PHr PDAPISMO 8. 3. Quiabiicitur in infernalem ignem, ſuſtinet pcnam daun Se ſonſas. At qui non eſt inventus in lidro vite lcriptus, miſlus eſtin tagnum ignis. 450c. 20. y.15. Ergo iſte ſuſtinet pœnam damni,& ſenſus. Infantes verò non baptizati ſecundum ponti- cios non ſunt ſeripti in libro vitæ. Ergo mirtuntur iſti in ſtagnum ignis. Ergo ſuſtinent pœnam damni,& ſenſus. Ergo& limbusi- fantum eſt figmentum pontificium. 59. 4. Qui non ſunt in Chriſto Jeſu pœnam ſenſusper etiuntur, quia damnantur: Nihil enim damnationis his, quiſunt in Chriſto Jeſn, Rom. S.v. 1. Atqui infantes non baptizati ſecundun Pontificios nequeunt donari fide ſi ante Baptiſinum extinguun. tur. Ergo. 60.. Infantes illi aut ſciunt, ſe eſſe excluſos àgtatii De aut neſciunt.Si ſciunt, dolent,& pœnam ſenſus ſuſtinent. Sineſa- Anſ⸗ unt, pœna non erit, quia ſcientes,& non neſcientes proprie pun 41² untur. 61. 6 Infantes in limbo illo aut erunt perpetuolomno oppreſſi, atque ſic otioſi, aut operabuntur„& ſentient. Atllips affirmatio eſt abſurda. Ergo hujus vera. Aliquid igitur agem,& ſentient. Quare vel dolebunt, velgaudebunt. Suſtinebuntigtut non tantum damni ſed etiam ſenſus pœnam: Et per conſequem inepta eſt diſtinctio inter pœnam damni& ſenſus. De diſtia- ione inter infantes intra Eceleſiam& extra eam na- tos, videatur Delineatio th. 10r. FINIS DISPYTATIONIS XXI. l Kernenn un Arlol. II II DE PAPISMO DISPVT4ATIO XNII. Et quidem in ſpecie PyRGAr ORIO POSTERIOR In qua⸗ Chriſto Duce& auſpice Chriſto SauB PREZSI5IO JOHANNISGISENII, 88. T HEOLOGIEÆ DOCTOKIS, ET ORPDINARIIIN INCLY ta Academià Giſſenà Pro- feſſoris, ERESPONDEBII GERHARDUIS GRAVIUS OSNABURGO- MNMIsSrbHALus. In Auditorio Theologico ad diem 26. Martii horis antemeri- dianis& pomeridianis. GIESSKi, Dpiz exſcribebat Caiparus Chemlinus G12 12 cXVIII. ☛ DISPuUTATIO VIGESIMA SECUNDA DEPVRGATORIO THESIS I. — Ramiſſis quæſtionibus nonnullis de ſtatibus a- N nimarum poſtquam Acorporibus ſolutæ ſunt, ut- pote de quaruor locis ſubterraneis, de qualitate roverlias de ipſo P urgatorio. Quxæſtio prima: Ptrum dogma de Purgatorio pontificium ſit Chriſtianumzan verò ſigmentum ſive Poëticum, jiye Ethnicum àgenti- uibus ſcriptoribus ad calefaciendas mißificorum culinas mutuo accépiuin? 3. Reſp Pecretum Concilii Trident. Seſs. 9. hoc eſt: Cum aatholica Eccleſia Spiritu S. elocta ex ſacris literis& antiqua Patrum tta- ditione in ſacris conciliis,& novißimè in has æcum enica Synodo docuerit, Purgatorium eſſe, anima e, ibi detentas ſidelium ſuffragiis potißimum ve- rò acceptabili altaris ſacriſicio juyari: Præcepit Synodus Epiſcopis, ut ſanam de Purgatorio doctrinam a ſanctis Patribus& ſacris conciliis traditam, 4 Chriſti fidelibus credi, teneri, doceri, Subique prædicari diligenter ſtude- ant. Coſterus in Enc hirid.pag. 492. Prop. 4· Qui cum reatu pœnæ tem- oralis inquit, ex hac vita migrant neque recta proficiſcuntur in Cœlum, quo nihil coinquinatum, aut immundum ingreditur; neque in infernum cum non mereantur pœnam æternam: Eſt igitut locus aliquis medius, in quo peccatis animæ purgantur, quæ jam in gra- tia Dei conſtitutæ, pœnis ſolum tem poralibus peccata ſua expi- ant. 4 4. GSregorius de Valentia Tom. 4. Controy. pag- 2188. Purgato- rii deſcriptionem hanc proponit: Purgatorium eft locus, quo poſt mortem eorum fidelium animæ, quæ vel obſtrictæ reatu adhue alicujus temporalis pœnæ, vel etiam aliquibus peccatis Veniali- Kkk 2 bus pœnæ internalis, de Limbo Patrum,& infantum 4 — 3— 1 4 4 3 4 —————— 3. Ae .——. 7 42sge. 3 . . 4 „.% 416 1 DE PA ILSM bus ex corpore migraverunt, ſecumndum divinæ juſtitiæ tationem crucientur, quoad penitus ab ejuſmodi peccatis expiatæ beatitu- dinem cæleſtem conſequi valeant. Bellarminus lib.I.de Purgar cy ..* 2* 3 0 8r Purgarorium, inquit, eſt 10 cus quidam, in quo tanquam in excete poſt hanc vitam purgantur animæ, quæ in hacnon plenè purgate fuerunt, ut nimirum ſic purgate in cœlum in gredi valeant, qu ni. hil intrabit coinquinatum. . Contra docent Proteſtantes dogma, de Purgatorio Pontiſenn 7.. 3. S 4 4 ◻ 1 7 non eſſe Chriſtianum, fed figmentum Poeticum& Ethnicum, quod dünßk. ciat ad opes mirabiliter conflandos magni faciunt Pontificij. 6. Nam. 1. Omnis Articulus ſeu dogma fidei perlpicub elaris,& manifeſtis verbis alicubi traditur in Seriptura, quæfdem gignit,& eſt principium noſtræ fidei. Atqui doctrina de Purgaxo- rio Pontificia nuſpiam traditur in ſeri ptura perſpicuis, claris&ma-. nifeſtis vetbis. Ergonon eſt dogma fidei& Chriſtianum, ſedlici- ium. Primò. Nullum hactenus proferre potuerunt pomifcüdi- ctum, quod vel nomen Purgatorii exprimat, vel deſeripionem ejus qualemcunq; contineat, cum opinione Pontificiorumcon- ſiſtere poſſit. Secundò, ſi ejuſmodi hofribilis daretur ignis ejosin ſuis graviſſimis concionibus, adhortationibus& dehonarionbe Johannes Ba ptiſta, Chriſtus,& Apoſtolinon ſemel ſedaliquotts mentionem feciſſent, homines ab eo dehortati fuiſlent, modun eum mitigandi, homines in eo juvandi docuiſfent. At uuſpiam id sin ?... 1*. Ar V4 l Verbe fecerunt. Tertiò, ne quidem veriſimile eſt intoter qullarum,& ſacrificiorum deſcriptione, quot enumerantura Mo- 01 — 1 174 8 Pey⸗ 5 2.* 4ram ⸗ le iſtius purgatorii, ſi daretur, nuillam mentionem explicitamts ctam eſſe. Quinimò A poſtolus 1. Theß. 4. v. 13 de ſtatu mortuotum zulrcerc 3 atus eumque explican s, ſi daretur Purgatorzum aliquem ejus vel mentionem injeciſſet. At non injecit. Ergo. . 7, Qare Petrus à Soto ineptiarum pontificiarum nonpo- ſtremus propugnator, in genuè fatetur, Purgatotium ex ſcriptuns NA 52&— 5.... 111 Il⸗ Wn monllsapekle Probatt non eſſe. Decretum Igltuf conellil! 3 2A,.. 88 A³ †. Ppal itin nulla penitus ſcripturæ mentione facta hoceſt:h 3 Epiſcopis, ut ſanam de Purgarorio dottrinamna ſanttis Patribus, ſum 371+ꝗ1 1⁊Q„ e 4. 4.„ 4 Aacan conciltistraditamà Chriſti fidelibus credi, teneri, doceri,& ubiqy yradi diligenter ſtudeant. 4 ſün a en 4 85 1 t pa 2. bütme d Se Paus ad de mühmn roi nenur 1 1. 4 6 mrd Kat welcei 2% Lonuna h ünetuix dont K dehm o0 K llemelleb bed auifulm. an uffent. Mn qaid uiimilecir 10 ☛ Nenumen u Er nonemen 1.— deſtann 1α Drgue (Ankto. 1 ponmncure „ A „ 4— . amuelc⸗ K.1 5 nel: facta docd 0' enfu kunss K blllenen DISrATATI XXII. 4 S. 2. Quodennque dogma eſt Ethnieum aſtruitur ex Al- corano, Platone, Cicerone, Virgilio„Claudiano, conſutum eſt ex apparitionibus Dæmonum; ſeu animarum, quæ ſe in Purgatorio efle renunciarunt, atque opem à vivis implorarunt,& quod ſuis parribus non cohæret Illud non eſt Chriftianum. Atqui tale eſt do gma de Purgatorio pontificium. Ergo. Minoris veritatem agno- ſcit ipſe Bellarminus lib. 1. de Purg. c. 1i. Sic enim apertè ſcribit: Ter- tia ratio ſumitu à commmuni opinione omnium gentium: Id enim conſiten- tur Hebrai, Mahumetani, Gentiles, iiq; tam Philoſophi, quam Poêtæ. De Hæbreæis patet ex lib. z. Machabaorum cap. 12. nam ſaltem fides adhibenda eſt ei libro, quæ 2dhibetur Liyfo: Praterea Joſephus filius Gorionis in libro de Tello Iudaico ca9. indicat Judass conſueviſſe orare pro mortuis, non tamen pro illis, quiſe interimunt. De Machumetanispatet ex Alcorano, ubi Pur- gatorium diſerte confitentur. De Ethnicis patet ex Platone in Gorgia, 22 Phadone: Ex Cicerone in ſomnio ſcipionis in fine: Et Vuię. 6 Eneid. Quin& ſupremo cum lumine vita reliquit, Non tamen omne malum miſeris, nec funditus omnes Corpora extedunt peſtes,penituſq, neceſſe eſt Multa diu concreta modis inoleſcere muris. Ergo exercentur penis, veterumq́; malorum. Supplicia expendunt. Erex Claudiano lib. z. in Ruffinum circa finem: Quos ubi per varios amnes, per mille liguras Egit Letheopurgatos fumine.&c. 9. Couſutum eſt idem dogma ex apparitionibus Demonum, ſeu ſpectrorum,(quas Dæmonum illuſiones fuiſſe ad hominesſuper- ſtitioſos decipiendos factas non dubitamus, jidque fatetur Bellar- minus lib.1.de Purgat: C. 11. Quarta ratio, inquiens ſumitur ab apparitio- nibusanimarum, quæſe in Purgatorio eſſe renunciaverunt, ato, opem à vi- vis imploraverunt, quas apparitiones, cum yiri graviſßami retulerint, non immerixo veras fuiſſe credimus. 10. Suispartibus idem dogma non coharet, ſed variis contra- dictionibus, aliiſque incommodis ſcatet, Hinc vix unum atque al- terum caput occurrit, in libris duobus Bellarmini, in qnonon di- verſæ, ſæpiſſimè etiam adverſæ papiſticorum ſcriptorum opinio- nes,& argumenta recitantur. KkkK z 10.3.:Scri- 4— ͤſſſſ————— ——————.——— 2 ———j — 3 2 4——— 2. 1—— 4 3— —— “ 4 ——— —— 4¹⁸ Ds, PAPISMoG . Seriptura ſacra duo tantum agnoſcithominum gele- ra unum fidelium,& piorum; alterum infidelium Kimpiorum& tertium nuſpiam tradit. Figmenta igitur ſunt cerebui humani qu de tertio, nempe Purgatorii, afferri ſolent loco. Antecedentise. ritas legitur, Matt. 3. v. 1½. cujus ventilabrum in manuiyſius, Gmpunge bit aream ſuam: Et congregabit triticum ſuum inhorreum, paleamautm exuret igne inextinguili. Mar. 16. v. 16. Qui crediderit,& baptixatusfuu rit ſalus erit. Qui verò non crediderit contemnabitur. Joh. 3.*.36, Qum dit Filio habet vitam aternam: qui verò non credit Filio, non habebiin tam, ſed ira Dei manet ſuper eum. 12. Itaque fideles in hac vitd ſanguine Chriſtiperſiden itaà peccato emundantur, ut nihil in ipſis ſit condemnationis Joh. i. y. 7. Sanguis Jeſu Chriſta Filii Dei emundat nosab omni peccanny 5.y. 25 Chriſtus dilexit Eecleſiam,& ſemetipſum expoſuit praeautilim ſanctiſibaret mudans lavacro aqua per verbum. Act. 13.v. o. Nibildanm inter nos,& illos, cum fide puriſicaverit corda illorum. Rom. 8.y Nul⸗ condemnatio in his, qui ſunt in Chriſto Jeſu, qui non juxta carnmmſn- tur, ſed juxta Spiriium. 13. Quare fideles& pii rectà viâ ex hac vità tempousi æternam tranſeunt, Apoc. 14.y. 13. Beati, qui in Domino moriuntur an do. Etiam dicit Spiritus, ut requieſcant à laboribus ſuis, ſel qperailuum ſequuutur eos, Job. 5. v. 24. Amen, amen dico vobis, qui ſermonemn man audit,& credit ei, qui miſit me, habet vitam aternam,& in condennai neuu non venit; ſed tranſivit à morte in vitam. b 14. Quxcunque opinio pugnat cum præcipuis kdeido⸗ ſtræ Atticulis, parit inperſtitiones,& abuſus illa omnindettin- probanda,& abiiciẽda. Atqui talis eſt opinio Pontificiorũ debu- gatorio. Ergo. Nam adverſatur Chriſti merito: Chriſtus enim ſolus- lurem nobis promeruit,& ejus ſanguis à peccatis mundat, Hin 1 2.CAp. I.V. I 2.1 4.1 Joh. 1. v. 7. Eph.. v. 26. A. 4.v. 12.C, 10. v.4.Lſ v. 9. Adverſatur ardentißmæ Dei erga jilios ſuos dilectioni,& miſtrune Pſal. 103. v. 13, Eſa. 49.y.I: Jer. 31.7. 20. Joh. 3. v. 16. Qualis veroͤili miſericordia animas jam pridem ab omni peccatorum culpasb- lutas&liberatas, atq; in ſtatu gratie conſtitutas addicere& abuce re plurimorum annorum igni uſtulandas? auku FI4 15. Adyerſatur perfectioni ſatisfactionis Chrii, varin 3 A A 89 dmun nnn wun k rr rld. n 1 111,1 μ αα Lan, u Kmum 11n R 3 f nenau uim mmnd Kr, Onan Anuan. pug 1r ntchat 3, K 1lMom e4o4 N onnfan 1 82b 1 ☛ Smond 716.15 f GWn DIarur AT1 XXII. 4 paßivæ, qua plenißſimè pro nobis ſatisfecit, Efa. 33. Languoros noſtros i- pſe tulit: Vulneratus eſt propter iniquitates noſtras. Livore ejus fanati ſumus. Poſuit Dominus in ipſo omnes iniquitates noſtras. Diſciplina pacis ſuper ipſum. Iniquitates ipſotum ipſe pertulit. At purgatorium honorem latisfactionis pro peccatis,& pœnis,& in- terceſſionis apud Deum communem facit cum aliis ſanctis. 16. Adverſatur doctrina de oblatione,& collatione diyinæ gratiæ per verbum& Sacramenta. Hæc enim reſpectu Dei tantum ſunt me- dia divinam gratiam offerentia,& conferentia Eph..v. 25. Joh. 15. v. 3. Gal. z.v. 16.27. Rom. 6. y.3. Quicunque igitur verbum Dei audire & Sacramentis uti non poſſunt, iis gratia divina& meritum Chri- Kti offerri,& conferri non poteſt. Atqui verbum Dei audire,& Sa- cramentis uti nequeunt iſti, qui ex opinione Pontificiorum vi- vunt in Purgatorio. Ergo: 17. Adyerſatur ſuavißimaæ dottrina de remißione peccatorum. quæ conſiſtit non in propria peccatorum compenſatione, ſed in gratuita con- donatione,& circumſcribitur hujus vitæ terminis. Eccl. 12. 3i ceciderit li- gnum ad Auſtrum, aut ad Aquilonem, quocunque ceciderit Inr ERIT. 2. Cor. 6. kcœE NuNdG tempus acceptum, ecce nunc dies ſalu- tis Gal. 6. Operemur bonum Dux TEMpusS habemus: z. Cor: 5. O- mnes nos manifeſtari oportet coram tribunali CnRISrI, ut re- portet unuſquiſque eas qua fiunt rER coRkrus, juxtaid, quod fe- eit five bonum, ſive malum. 8 b 18, Parit vartas ſüperſtiriones, ut pro defunctis ſanctos invo- cate, pecuniam pro ſacris anniverſariis erogare, indulgentias eme- re ad loca ſanctorum pro ipſis ex Purgatorio liberandis inſtitue- re.& c. 6. 19. Vignit varios abuſus in primis in Articulo de ſacra cœxna, quæ pro defunctis ex purgatorio liberandis offertur. At inſtituta ea eſt, ut manducetur,& bibatur in commemorationem Chrifti. Defun- b cti verè neq́ manducant, neq; bibunn(. 20. z. Anima hominum fidelium& piorum in vera fide defunctorum quam primùm à corporibus ſeparantur, ſuſcipiun- tur in Cœlum, ubi cœleſti fruuntur gaudio. Ergo non intruduntur in purgatorium. Et per conſequens hoc merum eſt figmentum. Antecedens legitur, Joh. 5.y. 24. Amen, amen dico vobis, qui ſer- monem *——— *— “ e “ — Lato purgetur. Atqui totus homo conſtans non ſolã 27.verſan „5 DrI1 S N monem meum audit,& credit ei, qui miſit me, habet vitam zts- nam. Sancti igirur in extremis verſantes animam ſuam commi- tunt Domino Pal. 31.y.6. In manus tuas co mmendo Spiritumme- um. Redemiſti me Domine; Deus veritatis. Stephani ptecauo hæc eſt, 4ck. 7.y. 59. Domine Jelu ſuſcipe Spiritum meum. Apotto- lus Paulus animam ſuam nominat depoſitum, 2. Tim..y.Ia, Scio cui credidi,& certus ſum: quia potens eſt depoſitum meumſeha- re in illum diem. Chriſtus latroni in cruce promittit non butaxso- rium, ſed Paradiſum, Luc. 23: v. 43. Hodie inquicns, mecum etuim Paradiſo. Idem promiſit Chriſtus omnibus fidelibus, Jop.. Accipiam vos ad meipſum, ut ubi ſum ego,& vos ſitis, oh. 7hns Pater quos dediſti mihi, volo, ut ubi ſum ego,& illi fint mechn. Apoſtolus igitur dicit, z. Cor. 5,y. z. In hoc genimus dofmicilo no ſtio, quod è cœlo eſt, ſuperindui deſiderantes, Philip.1..zl. Mü vita Chriſtus eſt,& mors lucrum, verſ.z3. Cupio diſſolvi,&eſt cum Chriſto. At num ingreſſus in purgarorium eſt lucrum, umn 14.v. 7.8. Nullus noſtrum ſibi ipſi vivit,& nullus fibi ipſimariut Nam ſive vivimus, ſixe morimur, Dominom orimur. Freigtat vivamus, ſive moriamnr, Domini ſumus. Itaque beati mottui- modô, 4Apo⅛.14. v. 3,Itaque quos Chriſtus reciens ad judicium i 1 um, ſed tecu im. VoOsS deprehendęt non abjicientu r in Purgatori mittentur in viram æternam, Matth. 25. V.3 4. Venite bevedicile tris mei, poſſidete regnum paratuum vo bis ab exordio mundi . 1 a 111 ng lecul 6. Quod peceavit& peccatis eſt pollutums illudt dum Pontificios abiicitur in Purgatorium, ut ibi patiatur,& gpe⸗ anima, ſedde- tiam corpore peccavit. Ergo& ipſe totus, adeéo que cotpus hlu abiicitur in Purgatorium, ut ibi patiatur. At corpus hominspot morrem non patitur, ſed quieſcit in cubiculo ſuo, Fal. 26,7 0 9, e 2ſb. al Orthod. e' 22. 7. Juſtinus Mart)t. in lib. quaſt.& Reſß. ad Oirhonrde. Poſt exitum animarum ẽ corpore ‚inquit, illico juſti ab injul 4 gregantur. Abducuntur enim ab Angelis ad condignaſbibe Ac juſtorum quidem animæ in Paradyſum„ubi conſuetu 3 1 conſpectu fruuntur Angelorum,& Archangelorum zPer vnn nem autem& oplius ſervatoris Chriſti, pro eo atqu nom⸗— Kudlel &wün 4— 3 1 . ** 4. 4 mm 21 1 1 4 ucz, kdiha * uum a 4 L 4 4 nnllne 3 K Ada 1* Venhehe 44. V Uu *ʃ Kcapule 1 6 3 44 J ialotuoht DisrurArlo XXII. 42 Peregrè abſumus,& præſentes adſumus apud Dominũ, Injuſto- rum autem animæ in ipſius orci loca, pro eo, atque dictum eſt de Nabuchodonoſore Rege Babylonis- Infernus ſubter exacerbatus eſt in occurſum adventus tui&c. Chry oſtomus Hom. ⁊. de Laaro. O- innia hic diſſolve, ut citra moleſtiam illud videas tribunal. Donec hic fuerimus, ſpes habemus præclaras: Simul ac verõ diſceſſerimus illuc, non eſt poſted in nobis ſitum pœnitere, neque commiſſa di- luere, Cyprianus Martyr contra Demetrianum tract. i. Quando iſthinc exceſſum fuerit, nullus jam locus pœnitentiæ eſt, nullus ſatisfa- Kionis effectus. Hic vita aut amittitur, auttenetur: Hie ſaluti æter- næ cultu Dei,& fructu fidei Providetur. In iſtoõ adhuc mundo ma- nenti pœnitentia nulla ſera eſt, patet ad indulgentiam aditus,& quærentibus, atque intelligentibus veritatem facilis acceſſus eſt. Tu ſub ipſo licet exitu,& vitæ temporalis occaſu pro delictisro- ges Deu m, qui unus& verus eſt, confe ſſionem,& dem ejus agni- tionis implores, venia confitenti datur,& credenti indulgentia ſa- lutaris de divina pietate conceditur,& ad immortalitatem ſub ipſa morte tranſitur. Bernhardus in ſententiis moralibus. Tria, inquit, ſunt loca, Cœlum, terta, infernus,& habent ſingula habiratores ſuos, Cœlum lolos bonos, terra mixtos, infernus ſolos malos. 23. Clariſſimam illam lucem extinguere conantur Pon- tificii, qui potius Cœlum, quod jamdudum alids vendiderunt, ſibi eripi paterentur. Eckius ſcribit De Purgatorio Tit. 25. Purgatorium eſſe ſatis conſtat ex ſcriptura, Eecl eſia, Patribus. Bellarminus lib. 1. de Purg. c. 3. quinque argumentorum generibus idem obtinere ſtu- det, utpote ex ſctiptura, conciliis, Parribus, ratione. Locumn ſcripturæ primum petit ex 2. Mac. c. 12. Vbipoſteaquam ſcriptura narravit, Judam Machabaum miſiſſe in Hieruſalem 12000 drachmarum argenti inſacriſi- cia pro mortuis expendenda, ſuhjungit: Sancta ergo,&ſalubris eſt cogitatis pro defunttis exorare, ut a peccatis ſolyantur. Itaq, non expiautur ſemper in morte omnes peccatorum reliquiæ. Nam iſta, pro quibus orari jußit, mor- tui erant morte violenta,& pro religꝛone, tamen credebat Indas adhuc, il- los non plane eſſe purgates. Itaq; fuerunt neqj, in inferno, neg, in Gœlo, ſed in Pusgatorio. 24. Reſp.I. Liberille eſt Apocryphus. Nihil igiturex eo in controverſis poteſt probari, nec fidei Articulus in eo habet ſe- LI1 dem. z. C— 216 DI PAPISM dem. 2. Pro quibus ſacrificium juſſit offerri Judas illiaut pœnis- tiam egerunt, aut ſine pœnitentia diſceſſerunt. At magis veritati conſentaneum eſt, illos ſine pœnitentia diſceſſiſſe, quia aumum,& donaria idolorum lub tunicis interfectorum ſunt invenca, quei 3 pœnitentiam egiſſent, à ſeabjeciſſent. Jam verò negam Ypſibon⸗ tificii, poſfé homines à peccatis abſolvi per ſacrificia, qui nona. Gtà pœnitentia mortui ſunt. Locus igitur iſte nihil patrocinau Pontificiis. Si pœnitentiam egerunt; bonam habent dormito- nem,& proptereà non crucian tur. Si non cruciantur nonſuntin purgitorio. 3. Judas, quicquid fecit, ex propris,& privataintemt one ſine omni fundamento Scripturæ fecit. Ar non faciamusſir guli, quod nobis rectum videtur, ſed ea, quæ præcepit Dominus nihil addentes verbo, nihil ex eo auferentes, Deut. 4.12. 4. Vanu natrat Moſes ſacrificiorum genera à Deo prætcriptas Sed nlpian mentionem facit ſacrificii prodefunctis offerendi.5. Nullisdoan mentisadverlarii oſtendere poffunt ſubſequentib. tẽporib Galf cia pro defunctis fuiſſe oblata. Si verò Macchabæi factumilhdſ ſtum judicaſſent,& purgatorium credidiſſent, ſacrificandiadum, & morem non intermiliſſent. 6. Facta hæc ſunt ſub inclinauont religionis Iſraëlitieæ cum omnia adinteritum vergetét. 7. Newr buloignis purgatorii meminit liber Macch. Author n. non dicta nimas ante mortuorum reſurrectionem detineri in Purgatono, quo per facrificia ſint liberandæ, ſed potius reſurrectionis mennt onem facit,& ne in eà propter admiſſum peccatum, cũimpiscd mnentur, ideò ſacrificium pro ipſis inſtituit. 8. Differétia etiamel magna inter ſacrificium Juclæ,& Pontificiorum. Nam Judas i i- „— 1... e lit aurum,& argentum; ſed ſacrificuli, ajunt, ſe ipſum oftene 8 17 2—.„„.—— ſtum. o. Non incõveniens eſt eorum ſententia, qui cenſent, Jucam . 1 2„*—.⸗A—. — 1„ ⸗— 4——. 6*— F 7„ 0⸗ roti populo voluifſe conſultum, cum memoria teneret, quidpt 7† 14., pel⸗ 4 3 25. Locum ſecundum petit ex Tobiæ 4. Panem tuum,& vin ſepultorumn juſti conſtitue,& noliex es manducare& hubere cum yelunn- 8 bus. Ha us Togs ſeufi eR. Inftue amvep f Jeles paupertbttt ribus. Hujus loci ſen ſus est, Inſtrue convivium,& voca ſideles auyertui Hii poii aceeptam eleemoſynam otent pro animà defuncti. lm P 35. 3 ag m 26. Reſp. 1.Argumentatur Bellarminus à baculo adang u 8 1ua. — MA d. Ss kmn 1 Ir. 1 n„Dn. t2n 2 den 4 e& entdtin he Andaik 1— tuln, lacder 5 1 antfdn 31 demrergü. er. Auchoran of uneriinla 6d r nefunechn ni n eccamn ir A&.⁴.ο..Dfain ☛ mm NuE 1 aij ſ plun c A nia qulcellel eorutrxer II. Khociplts 4— mu umn I um 1 A raa ieeee 1☛ iefunct. 8 1S i baculous eprectnh DispurArno XXII. 4²⁵ Qux enim ratio conſequentiæ: Veteres panẽ& vinũ ſuper ſepul⸗ chra conſtituerunt, ut pauperes reficerentur. Ergo fecerunt, ut ora. rent pro defunctis: 2. Tobias ne verbulo purgatorii meminit, 5 quo animæ pièe defunctorum liberari poſlint; Sed tantum dicir, panem tuum,& vinũ ſuper ſepulturã juſti conſtitue. 3. Tobias vult ſimpliciter hoc fieri debere ſuper ſepulchra quorumlibet. Non enim diſtinguit inter juſtos,& injuſtos, pios, ac impios; Pontificii verò nolunt, omnes omninò homines, in primis fideles,& juſtos in purgatorium detrudi; Sed hos abſque Purgotorii flamma ſalva- ri ajunt. 3. Reſpicit Tobias ad morem iſtius ſeculi,& populi: Ditio- res enim, quia ſuæ in exequiis admonebantur mortalitatis; ideò panem& vinum ſuper ſepulturam pro pauperum refe ctione,& fublevatione ponebant, ut hi pro felici& placida ex hac miſe- riã emigratione Deum rogarent. Horum enim preces plurimum habere ponderis arbitrabantur. 26. Tertium locum ſumit ex I. Reg. ult. V bi legimus habitatores Jabes Gäalaad audita morte Saul, jejunaſſeſeptem dies. Et 2. Reg,-. Dayid flerit,& jejunavit pro Saule,& Jonatha,& aliis occiſis quodl idem fecit pro Abner. 2. Reg. z. 4 27. Reſp.1: EÆgiptiifleverunt mortem Jacobi dies ſeptuaginta Gen. 50. Totus Iſrael obitũ Aaronis dies 30. Num. 20 ſimiliter obitũ Molis, Deut.;0. Num igitur& iſti in gnem purgatorium ſunt col- locandi?:. Saulus in peccatis ſine penitentia eſt mortuus. Ergo nõ in Purgatorium, ſed ad inferos eſt detruſus. Ipſi enim ſtatuunt Põ- tiſicii, impios, qui ſine pœnitentia moriuntur non ingredi Purga- torium, ſed recta ad infernum migrare. z. Cives de Jabes in Gilead jejunio ſeptiduo ſuum dolorem,& obſervantiam in Regem à quo multa beneficia acceperant, declarare voluerunt. David jejunavit, quod Rex Saul unctus Domini, ob officii majeſtatẽ reverendus una cum filio piiſſimo Jonatha ab incircum cisà gente eſſet truci- datus. Deflet idem Abnerũ, nonut eum è Purgatorio liberet, ſed ut planctu, Hletu,& lugubri carmine teſtetur, ſe inſcio,& non con- ſentiente, homicidium illud factum eſſe. 28.—1nſtat Bellarminus, huc ſpectat, inquiens, ſolicitudo Putria- charum, qui cupierunt interra promißionis ſepeliri, Gou. 47. G. 50. nimi- rum ut eſſent particines precum& ſacrificiorum, qua ibi offerebantur. 1 2 30. Reſp. “ — - . 414 DEB PANISMO 29. Relp. 1. Num ſanctiſſimus ille Patriarcha, qui cum Deo locutus, qui cum Deo luctatu, squi vicit, qui benedictionem abſtu⸗ lit, qui Mfraẽlis nomen luctando, ac vincendo in ver fide conſe. eutus eſt, in Purgatorium deſcendit. 2. Si fuit in Purgatorio non fu⸗ it in Lymbo Patrum. z. 5 epeliti verò voluerunt interraà promiſſio- nis, ne poſteritas affigeret animum terræ Egypti,& negligererre⸗ dire in terram Canaan. 31. Quartus, inquit, locus eſt P.3. Domine ne in furore tuo argucme neq, in irà tuà corripias me. In furore argui eſt a Deo in aternũ damnunaij ita corripi, eſt puniri ſeere poſt hanc vitam ad correctionem tamen& mendationem. 2. Reſp. j. Neque quoad vocabulum, neq: quoadrem 3i mentio Purgarorii. Ergo im pertinenter ad Purgatoriumaſtruen. dũ locus ille allegatur. z. Si in ird corri pi eſt in Purgarorio torquen utique David vivus fuit in purgatorio, quia in irà Domini eſt cor- reptus. 3. In uno, eodemq́; Eſalmi verſiculo commutatis tanti-yer- bis aliquid bis ſæpe effertur, ita, ut in furore argui,& in iti cortipi- ſit unum,& idem. 4. Carnis mortificationem zexercitia pietati, ac Patientiæ poſt mortem oeſſare, concedit Bellarminus. Ergo nemo poſt mortem ad corre ctionem,& emendationem poteſt punit: 33. Quintus locus eſt Pſ. 6z. Tranſiyimus per ignem,& aquam,&¹ duxiſti nos in refrigerium. ber A V A MW, hoc esl, per Baptiſmums Punl G6NEM, hoc est, per Purgatorium. 54. Reſp. I. Num Prophetis Domini convenit etiam puroa torium?: David n. Prophera dicit, ſeignem pertranſuſſe. a. Aut h- vid Pſalmum hune ſcri pſit mortuus, quia dicit in præterito, tnnſr vimus peraquam Rignemzaut prius quam vivere inciperet, pul- gatorilpœnis fuit ſubjectus, quas, poſtquã inlucem eſt editus ſu- Peravit. 3. Si ignis notat Purgatoriũ, aqua Bapriſinũ, prius homines Pertranfibunt Purgatoriu m, quã Baptiſmilavacro Deo initiantul: Verba enim textus ſun t: Pertranſivnmus ions& aquam. 4. David hac verba eſt locutus. Num igitur& ipſe per Baptiſmũ tranfivit? Num Baptiſmus V. T. etiam eſt bonum. 5. Subjungit Pſalmiſta: introibo in domũ tuam cum holocanſtis. Num igitur homo in Piao Perpurgatus profecturus eſt Hieroſolymã, Deoq; holocauſtaobi 8—.. 3 3 3 kurus? Aut nũ anim e penis ſolute Hieroſolymàã revolarunt, b b— crilic 2 1 8 1 vüü * tüänn da MMtts 20 1 d dhans 2 Nu a d. 1 ſnnen e nanüla Ld en 4 1 I Megh oite den un uxnocn ergam vrd na Dom vern„lmmk 1 mu Knr Pca exetcn nc-h aminus tem Sxen fect n: een om A K iercuin D; vnrenten ſei weerttanflu s,l citm pfrr 1* virere lMche. 1 6 dA inlucen cite e ü.1 peiſniſoor S 7 aracro Deon- 1„ A” g mun. ☚ ipritmätalle 4 1.* 4 Aagt bini 7 pin d ur homonſt ¹ n MRoloch DisrurAr I XXII. 4²5 crificia in domo Dñi obtulerunt: 6. Pſaltes pro liberatione ex peri- culis,& calamitatib. Deo agit gratias. Vocabulũ igitur ignis meta- phorice pro quavis re ledente ponitur, ut& Prov. 16. Impius eſt la- biis ſuis, quaſi ignis ardens. Pſ. 78. Juvenes eorũ conſumſit ignis. Sic etiã vocabulũ aque uſurpatur pro adverſitatibus&calamitati- bus, magnisq; periculis. ſ. 8. Aſfũpſit me exaquis multis. Pſakeé9. Servame Domine quoniam aquæ venerunt uſq; ad animam me- am, veni in profundo aquarum.. 3. Sextus locus eſt Eſ. 4. Purgabit Dominus ſordes ſiliorũ,&ſiliarũ dion, C&/ſanguinem emundabit de medio eorum ſbiritu judicii, ſpiritu cõbuſtionis. 36. Reſp. i. Loquitur Propheta, non de purgatorio, ſed de Meſ- ſu, ejuſq; beneficiis, nimirum de Purgatione à pececatis,& ſordib. Nam v. a. dicit: In die illa erit germen Domini pulchrum,& glorioſum. Germen v. Domini ſignificat ipſum Meſſiam. 2.y.z. dicit Propheta Et erit qui reliquus fuerit in Zion, ac ſuperſtes in Hieruſalem, vocetur ſan- Aus. Nomine Zion,& Hieruſalem intelligitur N. I. Eccleſia, quæ cum ſit ſancta purgatoriis pœnis non indiget. 3.v. 4. addit: Vbi Do- minus abluerit ſordes ſiliarum& iliorũ Sion. h. e. interprete Apoſtolo: Chriſtus dilexit Eccleſiã ſuam,& ſemetipſum expoſuit pro illa, ut eam ſanctificaret mundans lavacro aquæ in verbo.. Purgatio, cu- jus Propheta meminit, allegaturut beneficium. At Purgatorium papiſticum non eſt beneficium, ſed ſupplicium. 37. Locus ſeptimus eſt Ea. 9. Succenſa eſt quaſi ignis impieta 2 Finas devoravit. 38. Reſp.. Propheta dicit quaſi ignis.Intelligit igiturnon ignem materialem, cujuſmodi Pontificiis eſt ignis Purgatorius. Non Pur. gatorium, ſed impietas dicitur ignis iſte: Hæcn. terrã longe, lateq; depaſcit, veluti ignis depopulatur urbes domos.&c 3. Vaticinatur Propheta de populo planè impio. Num igitur iſte in Purgatorium eſt locandus: 4. In ſequentibus verſiculis deſcribit ſummum inter fratres,& conjunctiſſimos diſſidiũ quorũ unus devoraturus eſt al- terũ. Numigitur in Purgatorio futura eſt mutua animarũ laniena? 5. Loquitur verò Propheta de fatalib. pęnis, quib. Dñs ingratũ po· ulũ eſt afflicturꝰ partim ꝑ hoſtes exteros, partim ꝑ civilia diſſidia. 39. Locus octayus eſt, Mich. 7. Ne læteris inimica mea: Nam ſi ceci- di, reſurgam, cum ſedero in tenebris iram Domini portabo.&c. LII z 36. Reſp. „ ————————— 3— 3— — 5——““——.——— 4 1——————————.— 4 3— 8— 5 1— 4 4. 3——————— —— 5 2 4 1——— eenn..— 1— 4 2 8 4 3 3 8.* 4 — 3— 4———————— 6. 5—— e 3 ————..—.————.——— 2 — 4——. 9——— 5——* 9— 8 1 1.. 8 e 1 6 82“ — 3— 1 3 3 3 3 5 3* . 2—— 5“ 1 5 4 2 3.— 8 4 — 4 1— 8 4 — 8 8 XS —— — —— ——— 6 4 8— ——— 26 2 DAI3 G 37. Reſp.Deſcribitur iſtis verbis Tyrannis,& ſubſannatio pte⸗ potentum contra Eccſeſiã cruce oppreſsa. agit igitur locnsiſted populo Dei, nõ ut ille cruciari fingiturin Purgatorio, ſedab hoſſib divexatus in hoc ſeculo, Dñi opem ſub cruce patienter exſpechat Hlorum igitur congregationem, tanquãmalignantium Synago- gam affatur populus Dei, ne de Hebræorũ infortunio læteturtan effusè. Fore enim ut inlucem producatur. 38. Locus nonus eſt Zach. 9. Tu autem in ſanguine Teſtamenti elluuſ vinctos tuos de lacu in qua non eſt aqua. 39. R.I. Agit Zacharias de Redemptione nõ ſolius anima ſel totius hominis: Inde vinctos eos nominat. Homines verò ſunt vin- cti, nõ duntaxat animãà, ſed& corpore. 2. Varicinatur Prophetadt tali beneficio, ꝙ non niſi Chriſto,& ſanguini ejus adſcuibi potet Sanguis enim Teſtamenti nihil ſignificat aliud, quam ſanguinemfli Dei.At Pontificii contendunt educi animas è purgatorio perin. dulgentias,& ſanguinem Martyrum. z. Locum igitur huncos- Mati.z1.v.ĩ de primo Meſſiæ adventu explicat. 40. Locus decimus est Malach. 3. Ioſe ſedebit, quaſi ignis cunſanag purgabit filios Levi,& colabit eos. 41. K. I. Propheta agit non de mortuis, ſed de vivis teſfeiyſ Bellarmino. Ergo ineptè ex eo loco infertur purgatorium.* Ie ticinatur Propheta de Eccleſiæ Doctoribus omnibus, ſiye de pis omnibus. Num igitur illi omnes in purgatorium ſunt abſicend 3. Vera loci expoſitio eſt, Meſſiam venturum ad ſuũ templu⸗&im pia Judæorum dogmata damnaturum, acA⁴ poſtolos,& præcones Verbi à ſcoriis& falſa doctrina probe purgatos miſſurum. 42². Adducit deinde Bellar. teſtimonia quædam ex N. I.&exci opinionem ſuã pro bare annititur: Examinabimus nönulla. Pymus gitur locus eſt Matt. 12. v. 32. Vbi dominus ditit eſſe quoddã peccatun quu neq, in hoc ſeculo remittitur neꝗ, in futuro, nim irum pe: orationes Oſcf fragia:& pro conſequens dari purgatorium: 43.Reſp. I. Evangeliſta Marcus verborũ Domini neq; in oc ſeculo, neq́; in futuro) per hanc æquipollentẽ reddit formulic; Non habet remißionem in æternum; quia blaſphemia in Spiritum5. adjunctã habet indurationem. Nõ penitet n. eos delicti unquamn. 2, Qua per diſtributioné in partes explicantur, auctiora zidenm 1 qua n se Tpo d 3 4 5 napar Pe 1 10,, Sr neuan un n gunian cduq a sepugan m m ig Nend an. 4z. 8 tuiinu . ade M sſcddemn 0O Tpurorrun 1 4 4. mnih 23 Somndo Gm In oum lohtt mr e nadäuuten dr Apoloucadn rON 2e tos milumn u Kn urdamerl c.H bmgä nid&3 pequulühe drd& urun Hun 4 9 u Donn cddtts 6e 2 lente cal uphenun 54 tn. eos dellii 1 5 4 rancuna— DrsösurAreo XXII. 4²⁷ ꝗ ꝗ totius appellatione deſignãtur. Nõ eſt igitur otioſa: Pertinetn. ad exaggerationẽ divini judicii: Et exaggerationes pdiſtriburionẽ in partes explicatæ majeres in cordib. auditorũ radices relinquũt. 43. Secundus locus eſt, I. Cor. 3. Ipſe autem ſalyus erit, ſis tamen quaſi per ignem, h.. per purgatorium. b 44. Refp.1. Agit Apoſtolus, non de igne corporali,& materia- li, cujuſmodi Põrificiis eſt ignis purgatorii ſed de igne metaphori- co, ſeu allegorico. Nam dicit quaſi er ignè. Er aurum, argentũ, lapi- pides pre cioſi, lignũ, ſtipulæ, fœnũ Metaphoricè intell- gütur. 2. A- oſtolus huic igni fubjicit, non tantum ſtipulas, fœnum,& ligna examinandazſed eriam gemmas, aurum,& argentum; Non intelli- . git igitur ignem purgatorii, cui ſana non ſubjiciuntur dogmata. 3. De tali agic igne, qui nullo modo poteſt evitari: Fniuscujus q, opus, in- quit, Juale ſit ignis probabit. At pontificii ſtatuunt, ignem Purgatorii oſſe multis modis evitari,& ei nonaſſignant ſanctos Dei Marty- res. 4. Non dicit purgabit, ſed probabit. 5. Intelligit igitur ignè non pontificiæ purgationis, ie dtentationis,& probationis, cujuſmodi ſunt ſanctorum in hac vita tribulationes,& perſecutiones. 45. Tertius locus eſt, I. Cor. 1. Quid faciẽt, qui baptizantur pro mortui, ſ mortuinon reſurgent. Intellig endum illud eſt de mortuis, qui ſunt non in cxlo,& inferno, ſed in purgatorio. 46. Reſp. i. Iuſtiturum Pauli non eſt, agere de purgatorio ed de Reſurrectione. 2. ExX hypotheſi Pontificiorum ſic ſeriben- dum fuiſfet Paulo: Quid faciunt ii, qui baptizantur pro mortuis, ſi animæ illorum in Purgatorii igne nõ ſunt. 3. Loquitur Apoſtolus non de Baptiſmo pro alio facto. Nemo n poteſt ꝓ altero Baptiza- ri: Et ſi de tali Baptiſmo verba faceret, Marcioniſtarum hereſin ap- probaret. 4. Si ſententia dicti Apoſtolici genuina eſt, quod quidã baptizari voluerint pro mortuis, ut ex igne purgatorii liberaren- tur alii, qui fit, quo d hicritus apud Jeſuitas non adhuc ſit in uſu? 5. Error committitur in translatione, cum re veεοαι exponitur pro mortuis. Nam Ewrte cü Genitivo non tantũ ſignificat pro, ſed etiã ſuper ſupra. Platouνσέν π, quod non fignificat pro terra, ſed ſuper rerra: Rectius igitur hic locus exponitur ſupra mortuos, ſeu ſupra fepulchra mortuorum, itaut ſit fenſus, quoſdam voluiſſe baptiza- ri ſupra mortubs adteſtificandam de Reſurrectione fidem. 48. Reliqua teſtimonia malè,& ineptèa Pontif. ad Purgatoris 23 5 1 „ 1 1 I ¾ 1 ö 4 * 4 4 4 8 1 8 1 1 3 1 3 1 3 4 — — 2—y————— — — 4²⁸ DS PAPISM detorſa in Diſp. examinabimus. De Conciliorũ,& Datrum autho. ritatib. partim in prodromo, partim alibi egimus. De accidentihu- Purgatorii non eſt, quod agamus, cum ipſum Purgatoriũ fabuli, & figmentis Poëticis annumeremus. De igne internaliin præce denti Diſp. ex Scriptura contulimus. 49. Quxſtio ſecunda: Num ſuſfragia Eccleſia profint defundi 40. Reſp. Bellarm. lib. 3. de Purg. cap. ³5. contendit, ſuffagu Eccleſiæ defunctis prodeſſè. c. 16. Tria inquit ſunt genera luffiag. orum: Sacrificium Miſſæ, oratio,& opera quælibet pœnalia,& tisfactoria, ut eleemoſyna, jejunia, peregrinationes,& ſimilia 50. Abſurdam& impiam eſſe hanc Pontificiorum aſſeriioni, robamus 1. Aremotione ſubjecti: Nam fabuloſa eſſe, quæ de pu- gatorio ſuo ſcribunt hõtificii, in præcedenti quæſtione oſtédumm Ergo nemo in illo ſu ffragiis piorum juvatur. 2. Atemypore penitenis ejuſq, termino: Univerſum n. tempus conſequendæ venia.&lie rationis à peccatis,& peccatorum pœnis circumſcriptum eſſyiiu vitæ terminis. Ergo poſt mortem nullus datur pœnitentie bas 2 41 Aur 2. Cor. 6. y.z. Ecce NuNc tempus acceptum, ecce Nuxc dies iuss Gal. 6. v. 10. Operemur bonũ puM TEMpus eſt, Heb. 4.v. 7. Hoplti vocem ejus audieritis&c. i. Cor. 7. v. 24. Tempus eſt breve. 52. 3. A termino temporis gratiæ: In morte deſinit tempus qr- tiæ. Ergo nulla poſt eã vel mutatio, vel liberatio eſt ſperanda Hi 1 8 v. 27. Conſtitutum eſt hominibus ſemel mori; Poſtautem fudic. um. 4. Apoſtolus igitur dicit z. Cor. 5.y. 10. In novißimo die quiſq i portabit ea, quæ facta ſunt per corpus. Itaq; non poſt mortemexttacc pus necjuxta id quod animæ corporibus ſolutæ in igni purguo rio finguntur vel agere, vel pati. 5. Itaque unuſquiſq; onus fuum portabit, Gal. 9. De oleo ſuo dare non poſſunt virginesprudeni virginibus fatuis, Matt. 2 5. Mottui: gitur aliorum neque ſuffragis neque operibus juvantur. 52. Sed remittunt nos Pontificii ad communem conſuetuanen- Nam communiter receptum eſt, ut precationes jia nt pro defunctus. b 51. Reſp. Bene precati ſunt veteres defunctis,& preccs 4 derunt, nonut eos ex purgatotio liberarent, ſedutiſtæ inſerviten admonitioniviventium, conſolationi lugentium, G&declarandb animorum ergo defunctos affectibus. FINIS DISPVTATIONIS XXII. d DE PAPISMO PISTVTATIO XXIII. Et Teden in ſpecie SAαασσσνι⁴ς VEXNERATINE rR10 R Tua Chriſto Duce& auſpice Chriſto § B PRESIPIO JOHANNISGISENII, 98. T HEOLO GIEÆ DOCTORIS, ET ORPDPDINARIIININCLY- ta Academia Giſſenà Pro- feſſoris, RESPONDEBIT Foha nnes Cottmannus Hervordid- W. eſtpbaln⸗ In Auditorio Theologico ad diem 26. Martii horis antemeri- dianis& pomeridianis. G 1 8 8. 4 KE., b Wpuͦ exſcribebat Casparus Chemlnus als Io XVIII. — Krenuomt Prænobili Viro Dn. HENRICO Aà Ledebaur/ hereditarioin Koninckbrucken& Kerndthorſt/ Kuronis promotori ſuo perpetuùm ho- norando Sxercitationem hant Theologicam obſeryuntiud gratitudinis Ergo Offert Rechonam⸗ DISPUTATIO VIGESIMA TERTIA QMEÆ E8T DE VENERATIONE SAN- CTOKRKR u M p„ R IO R THESIS I. Se Evenimus ad eam Eccleſiæ partem, quæ dicitur elle in colis, cujuſmodi ſunt ſancti piè defuncti, 2 Controverſias igitur inter Proteſtantes,& Pon- G tificios de his,& iis, quaæ ad ſanctos pertinent, Hoſtendemus,& veram ſententiam confirmabi- 2 mus⸗ falſam breviter refurabimus. SENTENTIA PROTESTANTIUM. 2. Quxſtionis igitur ſtatus principalis hic eſt: Num Hancti religiose, ſuppliciter, ac ſiducialiter ſint invocandi, adorandii Negant Pro- teſtantes; Affirmant Pontificii. b 3. In prædicatione verò hac( Sancti ſunt inyocandi) partes bene ſuntevolvendæ. 4. Subjectum prædicationis eſt(Sancti.) Quaappellatio- ne utimur vel generaliter,& abuſive, vel ſpecialiter,& propriè. Generaliter appellatur ſanctus totus viſibilis Eccleſiæ Cœtus, Rom. 1. v. 7.I. Cor. 1.v. z. Eph..v. 1. b 3. Syecialiter& proprie ſunt ſancti, qui ſunt ſanctificati,& ju- ſtificati per nomen Domini jeſu,& Spiritum Dei noſtri, 1. Cor. 6.y. 11. Ut ſint lancti ſanctirate Chriſti, qui factus fuit nobis ſapientia 3 Deo, juſtitia, ſanctificatio,& redemprio, I.Cor. i.v.39. Et quidem ſancti ſanctirate Chriſti non putativà,& imaginarid, ſed per fidem imputatd, Rom. 4.y. 6.) 7). Et ſint ſancti in hac vita inchoativéè, Luc. 1. y. 74. 75.1. Pet. l.y. 5. In futuravita, conſummativè, in quà non vi- Mmm 2 debimus ——.— A———— ———ÿÿᷣ— debimr us per ſpeculum, ſed Deumà facic adfacien 6. Itaq; non tantum ſunt ſancti, qui cum Chrido: in Co. lo vivunt,& perpetuo gaudio fruuntur, Sed etiam„quibus verf. de meritum Chriſti imputatur, atq; ſic fide in Chriſtum lunt ſan. ctificati,& Deo in ſanctitate,& juſtitia cotam ipſo ſerviunt, Iu. y. 74 2 Joh. 17.y. 17. 20. Ack. 15.yH. J. Per. J. v. 15. ! 7. Quare immensé errant Ponti ficii, qui ſolos anctos appelli tand Arortuos, Srh Pon tifice„qui ab iplis llkenn lancti tiſll- mun cuu tamen pe ſſit eſſẽ harcſiamaha.„Catervatim ſecum duct. e in b biles populos primo munupio ge he ennæ cum ipo- —— 2 Lab 8. a01 phtemuli næternum vapulaturos, atque it fatente Cofteto A 01l Emaneramen Dl 1. 9. Pentenendele end isexcano- nizatione judicantes. Canonizationisn. ſfanctorum nullum leg. tur in Scriptura iota Er unde ea 5 kporeſtas Papaæꝛ D. Prædicaum dictæ Enunciationis eſt(ſunt inpocanli li V ——— b vocare verò eſt in auxilium voc. ar g ſubſidium petere. Quiii 4 tur anobis invocatur, not ttas preces exaudire, nobiſque ſucants re poſſit, oportet, Invocamusi igitur, in quem credimus,& fidocd am colloccamus: jal 1, 2.y. 32. Rom. 10. v. 13.14. Omnis, qui invocahe- ritnomen Domini falvüs crit. Qomodo ergo invocabunt, 1 quemnon erediderunt? Aut quomodo ereder ntei, quem nonur dierunt? taq́; invocare,& adorare iunt ſynon ayma,& primæhe- b calogi tabulæ cu lItus. 1 10. lagna Piri eſt differentia inten ro honorate,& ado- 1 emm ut genus, Sſpecies, ut latius, K augulüusk guendum eſt inter reverentiam, quæ emagniser e etur Wris gen culackonerun inflexione corporis. quæia Vi J æpe vocaturadoratio.& adorationem, q ua genua flectunturcor 1 rära. Lal C. Qain Er u B 41 1 1 neceſlauis 0 ⁴1 nim * ¹ — ͦ.[[—,— br epe is, de 0 18* — 5 4. ie qud inter Proteſtantes& Pontificios eſt controverſia. lel alia 2 Sratio alia eſt religioſa; alia politica. Alia Spirit ualis; aliamo * . 35 alis ſeu civ vilis: alia incernaza Uia externa:alia corhanizalacun I II. Adoratio religioſa„Sſpirit. ualis debetur ei, qui etto- mniſcius,& omnipotens. Omuiſcius ſpde ebet urPoſ audire gemi- V. tus cordis noſtri. Debet eſſe omnipotens, ut poſſit nobis ſuccunee noſque ex periculis eripere. Uade piii in precibus ſuis refugiunt ad aien nodian er, e wnn RA N. m. zur od at tzo nr Sodd c, am ue lun en wan Um cRGM n 1a, ☛L00lhe prsrurL TrI XXIII 5 ad omnipotentiam, atq; hac conſolatione ſeſe erigunt, quod, quem invocant, ſuccurrere poſſit. rz. Itaque ſolus adorandus eſt Deus, Fa. 45.y. 23. Mihiæur- vabitur omne genu,& jurabit omnis lingua. Matt. 4. v. 10. Domi- aum tuum adorabis,& illi ſoli ſervies. 13. Sancti piè defuncti, meritò honorantur prædicatione virtutis, quà à Deo fuerunt donati,& imitatione pietatis, quà cla- ruerunt; At contrà ſcripturam religiosè, ſuppliciter,& fiducialiter invocantur. SENTENTIA PONTIFICIORuNM. 14. Neminem dum vivit, audemus vocare Sanctum nifſi cum pervenerit ad gloriæ æternæ portumſac ſanctæ,& inculpatæ vitæ certa,& elara reliquerit teſtimonia, Salmeron Tom. 13. 5ag.304. 15. Sanctiſſimi nomen ſummo duntaxat Hierarchæ, Epi- ſcoporum Epiſcopo Pontifici Romano tributum eſt. Si mores minus quandoq; lint ſancti„lancti ac etiam ſanctiſſimi aliis de cauſis debitus titulus denegari non poteſt. Lorinus Jeſuita in Acta Apoſtolorum pag. 443. Neq; enim propter ſanctitatem vitæ omnes ſanctiſſimos vocamus, ſed propter faſtigium Apoſtolici gradus, in que ſunt,& propter dignitatem ſummam cathedræ Petri, in quâ ledent, Franciſcus Turrianus de Eccleſia pag. 272. 16. Qui verò canonizantur in ſcribuntur in Catalogo San- Korum, id eſt, ſtatuirur, ac jubetur, ut ab omnibus publice habe- antur,& dicantur ſancti, Bellarminus lib. I. de ſanctiBeatit. cap. 7. Ca- nonizatio igitur nibil eſt aliud, quàm publieum Eqcleſi teſtiimno- nium de vera ſanctitate,& gloria alicujus hominis jam defuncti: Et ſimul eſt j udicium, ac ſententia, qua decernuntur ei honores illi, qui debentur iu, qui cum Deo feliciter regnant, Bellarminus ibidem. 17. Aliudeſt latria,& aliud dulia: Sancti licet non ſint ado, randi latriãâ: Tamen venerandi ſunt dulia, EBœkius in Encqir.. 88. 18. Offerunt enim Deo preces Eccleſiæ proſtrati in ter- ram, id eſt precibus ſuis noſtras precesijuvantes, Deoq́; commen- dantes, Coſterus pag. 460. 19. Quare ſancti, ut amici Dei ſent implorandi, ut pro no- bis intercedant, Eckius in Enchi. p. 88. Mmm 3 STATns, 5.— 5—— —— 5————— ———————— 3——————— ———.—— 8 1„———-————.— 2.—* ſſ ——— 8— 1 4 8— 8 1 8— He.— 8 “ ☛——;—— ———— * 434 1 PAPI3 M 6 tuo, ſanctus ſum, quiatu dediſti, non quia ego merui. GTrATrus CoNrROVIRSHSIN 20. Diſceptatio igitur eſt de ipſis lanccis,&ede culuinn deferendo: Quinam videlicet ſint ſancti,& num cultus religiolu ipſis ſit deferendus? 8 21. Quæſtio prima: Quid de Canonixatione danitorum iiſu- ctorum ſit ſtatuendumꝰ 22. Reſp.. Canonizationem Sanctorumignontſcipu- ra. z. Igneravit eam Antiquitas. 3. Circa annum Chriſtigda k. drianus jus canonizandi uſurpavit, quod ab Alexandro unr Par tifice eſt confirmatum. 4. Quidam ex Sanctorum numero, quit pud Pontificios invocantur, nunquam in rerum fuerunt nanu S. Georgium, qui fertur Draconem interfeciſſe, atque itavirginen liberaſſe, quemque eoræοον Gretierus contra Steiniuma pellat, inter mortales nunquam fuiſſe, probatorum hiſtoicenn arguit ſilentium. De Chriſtophoro Gigante duodecim ulnas au- toſque alto fabulantur Pontificii, quod Chriſtum reverapernar portarit. Quis verò oſtendere poterit, quo ſeculo, quibusintani quo ſub Imperatore vixerit: Carbarinam ubi,& quando nule in ſupplicio ſuo lac loco ſanguinis emifiſſe, non ex fide dignid- ſcimus ſcriptis ſed ex papiſticis fabulis. 23. z. Sancti in ſcripturà dicuntur non tantum pie detu cti, ſed etiam vivi Pſal. 16. v. z. Sanctis, qui ſunt interta. Pſal1-n Diligite Dominum omnes ſancti ejus. Eph, 5. v.z. Omnis imman dities, aut avariria ne nominetur in vobis, ſicut decet lancto loſ. 3. v. 12. Induite vos ſicut electi Dei, ſancti,& dilecti, viſceram ſericordiæ. Auguſtinus in Pſal. d5. Fidelis in Chriſto, inquit&cmem brum Chriſti, ſi te non dixeris eſſe ſanctum, ingtatus es: Dic hec 24. 9. Sunt verò verè in hac vita lancti, quiimputzsi- inchoatè ſunt ſancti, hoc eſt, qui ſanguine Chriſti ſunt jullifcnn ſanctificati: Nam ſanguis Jeſu Chriſti Filii ejus emundat 105* omni peccato, 1. Joh. I. v. 7. conferatur th.5. 25. 7. Sanctißmi appellatio uni Deo competit, qun lols eſt ſanctus, E. G. v.z. Et Chriſto qui eſt Sanctus San ctorum,Dans v. 24. Et appellatio Sancti hominib. tribuitur nõ ob dienianni da d rmm un.— 51 3. eml Kegm — Sidals. di dc unds g Sn nrn) ncheſes. rOu. urm rod tcena Den 12 dlect — „Fdelsl— tong. cſſe ind s non qul l M dc 1 cd, ue au tre a kuübirr Chak Mids cm „ an luso un K conpen wieſt S d. gibt 2 5010g9 1 DISsrurA I10 XXlIII. 435 2*4 affectum. Bernhardus dicit ad fraties: Sanctum facit affectio ancta. 1 AA 26. Queſtio ſecunda: Num Angeli boni ſint religiosè ae randi? b 27. Reſp. Angelos bonos cum propter naturæ, tum pro⸗ feer officii,& miniſterii excellentiam decet nos ſuſpicere,& civi- iter venerari: Sunt en. ſpiritꝰ,&quidẽ adminiſtratorii in miniſteri- um miſſi propter eos, qui hęreditatem capient ſalutis, Heb. 1. v. 14. Bernhardus ſerm. de Michaele: Eo modo, inquit, converſemur in con- ſpectu Angelorum, ne forte ſanctos offendamus obtutus. Væe- nim nobis, ſi quando provocati peccatis,& negligentiis noſtris‚ in dignos nos iudicaverint præſentia,& viſitatione ſuAà. Idem Ser. 1I. in Pſalmum, Qui pabitat: Adſunt, adſunt tibi, non modo tecum, ſed e- tiam pro ie, adſunt ut protegãt, adſunt ut proſint. Simus ergo de- voti, ſimus grati tantis cuſtodib. redamemus eos, honoremus e- os, quantum poſſumus, quantum debemus:totus tamen ei redda- tur& amor,& honor noſter, à quo tam ipſis, quam nobis eſt to- tum unde honorare poſſumus, vel amare, vel amari; honorarive meremur. 28. Religioſe veròè non ſunt adorandi. 1. Nullum enim creatori proprium, creaturæ, qua creatura eſt, deferri debet. Atqui cultus adorationis eſt Deo proprius, Deut. 6. v. 13. Matt. 4. v. 10.1. Tim. 6, v. 16. Ergo creaturæ nulli debet deferri. Angeli verò ſunt Dei creatura. Pſal. 103. y. 4. Heb. i.y. 7. Qui crear An gelos ſuos ſpi- ritus. b— 29. 2. Angeli eò, quod ſint conſervi noſtrinonoremreli- gioſæ adorationis oblatum reſpnerunt, 4poc. 19.v. 10:CAp. 22.y. 8. 9. cecidi ante pedes ejus, ut adorarem eum,& dicit mihi: Vide ne fe- ceris: conſervus tuus ſum. Deum adora. Ergo religiosè adorarià nobis non debent. 1 b 30. 3. Oenoneia&ſytNau, hoc eſt, religioſus Angelorum cultus tanquam ex fictitia quadam humilitate ortus, apertiſſime damnatur, Col. 2. v. 18. 3. Angeli Deum,& Chriſtum, ut Domi- numſuum nobiſcumadorant,& venerantur, Pſal. 103. v. 7. Heb.j. v. 6. Ea. 6. Luc.z. 31. 4. Auguſtinus de vera religione cap. 4. ſcxibit: Honoramus eos; 4 „ 4 1 ö 4 1 ³ t 1 1 8 1 4 4 4 4 5½ 43³⁴ D=I PADATSM G eos charitate, non ſervitute, nec eis templa conſtruimus. Nolum n. ſe ſic honorari à nobis, quia nos ipſos, cum boni ſumus, templ ſummi Dei eſſe noverunt. Rectè itaque ſcribitur hominemab aAn gelo prohibiium, ne ſe adoraret, ſed unum Deum, ſub quo eielle & ille conſervus. Qui autem nos invitant, ut ſibi ſerviamus tanquam Deos colamus, ſimiles ſunt ſu perbis hominibus, qubu ſi liceat, ſimiliter coli volunt. 32. Urgent Pontificii exemplum Abrahami,& loth Ven. 18. v...cap. 19. y.. Hi enim tres, qui ſibi apparebant, adoranmt Angelos. 33. Reſp. Non religioſam adorationem, ſedſummame nimi humilitarem intelligendam eſſe cenſet, Chryſoſtamus Hom. geſtibus, inquiens,& verbis magnum fervorem. egleglamanin humilitatem ſfummam hoſpitalitatem declarabat Abrabamus Nondum enim cognoverar, unum ex illis eſſe Jehovam, 34. Qucſtio tertia: Num ſancti homines religioſo culuſinhr norandi,& adorandin 35. Cumigitur ne quidem Angeli, qui funt eſſentissnii tuales, ſunt adminiſtratorii Spiritus, cuſtodiunt nos, ſtant eonm facie Patiis, eum collaudantes, ſint adorandi, inferimus, multom nus defunctes homines, qui ad nos non redeunt, teligiosbelſeir vocandos.— 36. Idque in ſpecie probamus 1. à remorisne ulius ann fundamenti ſcripturæ: Omnis enim vera& religioſa invocatiom tur divino mandato,& promiſſione, quo fundamento inioen, deſtituta Xo eaν damnatur, Deut, 12.v. 8. 42. tap. 17. F.el 106.v. 39. Ed. I. y. 12.C4p. 29. v. 13. ELech. 20,v, I8. 19. Mach. 6.. 6.. Zach. 7. y. j. Matt. 15.v.9. Mar, o. v. G. Col, z. v. 23 Et peccatiargumite Rom. 14.v. 25. Eidei enim menſura eſt ſolum verbum Dei, Ram of 7. Requiritur autem fides in primis in invocatione, Mattarla 2², Mar.I.v. 23. 24. Rom. 10. v. 14. Jac. 1. v. 5. 6. 7. Arqui Sanctonmn ligioſa invocatio deſtituitur expreſſo Dei verbo. Ergo non elhne⸗ ra, led idolslatrica. 37. Minoris veritatem nolens volens agnoſcit Edu in Enchir. Tit. 15.). 6. EXPLICITKinquiens, non eſt precepubu ctorum invocatio in facris lireris. Non in V. I:lbi fepina uin 5.„ En Ar Klutune ar, untda 4 1* ad mtDnn 4 11 ℳ ddosn m k ¹. roda e kt un Ic ☛ Gol f 8 4 Rone K. dmenen n,D 4.4.1 “ „6.00. Kipeccna 3 an nei R cpanli 48 cune, Ln e Arquder ld Ebo kpt zenocc.: UM L olens 4 4 f An el A 1 qauin erat propenſus in idelolatriam: Et Patres erant in Lymbo, nondum beati, Eſa. 63. Abrabam neſcivit nos, Iſraël ignoravit nos, DISruTA 11 0o XXIII. 435 Sub Evangelio etiam nen fuit præceptum, ne gentiles converſi crederent, ſe iterum induci adcuſtum terrigenarum, ut pro veteri more ſanctos non ut patronos, ſed ur Deos adoraſſent: Sicut Ly- caoniæ Paulo,& Barnabæ ſacrificare volebant, At. 14. Porrò ſi A- poſtoli,& Evangeliſtæ do cuiſſent ſanctos venerandos, arrogan- tiæ datum eis fuiſſet, ac ſi ipſi poſt mortem gloriam illam quæfi- viſlent. Noluit ergò Spiritus S. xpreßis ſcripturis docere veneratio- nem Sanctorum. b 38. Obtendit Bellarminus lib. 1. cap. 20. de ſanct. Beat. p. 918. Quodad mandatum attinet, inquié, nullum certè mandatum requi- ritur, quando ipſa neceßitas nosimpellit. Promiſſio minime deſideratur, cum innumerabilia ſigna,& prodigia ad invocationem ſanctorum fa- cta ſatis teſtentur Deum audire eos, qui ſanctorum patrocinia ad impetran- dum aliquid a Deo adhibent. 39. Reſp. I. Eadem ratione invocatio Ethnicorum, com- mentiria numina,& idola multiplicia colentium ſuperſtitioſo- rum Judæorum atq; eorum, qui in anguſtiis conſtituti opem Dæ- monum implorarunt defendi poſſer.⁊. Neceſſitas, de qua fabula- rur Bellarminus eſt nulla, Deus enim nobis Deus ad ſalutem,& Dominus eripiens ex morteé, Pſal. 68.y. z1. Et Chriſtas eſt nobiſcũ uſque ad conſummarionem ſeculi, Matt. 28. y. 20. Eſtq; at dexte- ram Patris,& interpellat pro nobis. 3. Signa, de quibus diſſerit Bellarminus, recte dixeris ſomnia,& Diaboli luſus ex Deut. 13.y.I. 2.3. 4. Miracula non probant oracula. 5. Chriſtus prius concio- nes habuit, quam miracula edidit quo ipſo docuit articulos fidei clatà literà eſſe probandos. 4. 2. A verd ſuperſtitioſæ illius invocationis Jfanctorum origine: Invocatio Sanctorum originem habert ab Ethnicis, ignoravit& improbavit eam Eccleſia primitiva, ſeminaria ejus prima poſt A- poſtolorum rempora rurſum ſunt ſparſa ab Origene. Improbant igitur eam rectiſſimè veri Chriſtiani. 41. Ethnici enim emortuos homines bene emeritos,& e- mortuas nonnullas mulieres in numerum Deorum referebant, auxiliumq; ab ipſis petebant, referente Pliniv lid. 2. cap. 7. Cicerone Nun lib. z. — — 1— 8 ——— 8 — „» 4 4 3* 1 1 64 4 m 4 A 4 lIu 4 8 1 ¼ † 3 — 1 111 3 4 8 I 3 I 4 1 ³ 1 4 II 1 1½ 1 1 1 8 3 1 4 4 4 1 ——— —*— 436 Di AAISM lib. 2. de Nat. Deor. Euſebio de praparat. Eyangel ib. 2. c.9. Platonid inter ſummum Deum,& inter homines duplices conſtituerum Mediatores, quorum interce fſione,& o pera mortalium precesad Deum perferrentur, Demones nimirum,& animas defunctorum: Explicat opinionemillam Auguſtinus ex Platonicis, Apoleo,&par phyrio lib. d. de Civit. Dei. C. 14. 16.17. 2z. Apoſtoli verò opinionem illam Platonicorum im. probantes docent, habere nos unum Mediatorem,& advocatun in nomine hujas Mediatoris, rarum fore, cui ſoli officium meck- tionis competat. Chriſtus dicit: Nemo venit ad Patrem niſiyerma 43. Seminaria invocationis ſanctorum inter omnes ha- rres, qui ſparſit, primus fuit origenes: Scribit ipſfe Homil.z inenn tica: Omnes ſancti, qui de hac vita deceſſerunt, habentes adhncchantaun erga nos, qui in mundo ſunt, ſi dicantur curam gerere ſalutis eorunit rarè eos precibus ſuis atque interventu ſuo apud Deum, NoNERIIM- CONVENIENS; Scriptum naing, eſt in Machabæorum libris ita: Histſiſ temias Pyopheta Dei, qui ſemper orat pro populo. Verum aſſertiili 2* 71 41 2271„„ 4„„„Ar r A⸗ Nemi 47 gelo Tlin,— Ki ſalutis noſtræ mindſterta procurant, habeatu hoc qus que inter occttlta Dei nec chartulæ committenda myſteria Dei. Quæ dei- ceanum, Origenem, inquit, laudavi interpretem non dogmutiſten inle 77 r.„ 1..... 5„. lena dſcripturis ſanctis, vim ſcripturis facientia. S ubſequentibus vetd temporibus,& in primis his ultimiis ex aſſertione Origenis conſe ImcœlO oOrant pro nobis: Ergo ſunt invocandi. 44. 3. ADei proprio: Gloria Deo propria nulli tteatrees deterenda, E¼, 42. v. 8. c. 48. verſ.II. Atqui adoratio religiolae gloria 1li— 1 m Sloria ſoli Deo Propria, Deut. 6, v. 13, C4p. 10. v. 20,Dominum Heu tuu 2„ ar as enſaunn auſu ea xon l en hruu a. b V ak aigene uh . 14 ym umix Gldt m unan ie S un uun 11 cfkeun uche ev rchach an a linnain 1 M un Ä 14 Subtexur DispurArIe XXIII. 437 tuum timebis,& illi ſoli ſervies. Matt. 4.v. 10. Luc. 4.v. 8, Dominum Deumtuum adorabis,& illi Sor ſetvies. UÜbinota particulam ſo- luus, non legi quidem in textu hebræo, ſed ad verum dicti iſtius ſenſum exprimendum additam eſſe à ſeptuaginta interpretibus, & Chriſto. Legitur enim in textugræco aun ud' ναντπεεσ Et in editione vulgata, illi ſoli ſervies. I. Tim. G. verſ..(Qui ſolus habet immortalitatem,& lucem inacceſſibilem,&c. Ei honor,& impe- rium Ergo. 45. Ohtendis, doceri à noſtris ex decreto Epheſina Synodi, carnem Chriſti eſſe adorandam qua certè eſt ereatura. Cultum igitur adorationis non ſimpliciter creatura denegari. 46. Reſp. 1. Diſtinguimus inter hay A-dprον& Hedr- deuwov inter nudam carnem,& carnem deificatam: Adoramus Chriſtum hominem, ſeu deferimus preces ad humanam eriam Chriſti naturam Deitati rs A⁴6αꝙν perſonaliter unitam quia ipſi di- vina Majeſtas, infinita dona, omniſcentia, omnipotentia&c. ſunt communicata. 2. Preces noſtras deferimus non perſonæ alteri, li- cet alii ſimul naturæ, unà precatione totum adorantes Deum& hominem. 47. 3. Acultu religioſo, qui ſolo debetur Deo: Cultus enim re- ligioſus ſoli Deo eſt deferendus, uti jam ex Eſaiæ. 42. eſt oſtenium. Atqui invocatio eſt culrus religioſus, qui ſoli Deo debetur, Pſal. 50 v. 15. Pſal. 79.v. G. Pſal. 91. v. 15. Pſal. 145.v. 18. Eſai:·5 y. G. Cap. 64. v. 7. Phil. z. y.. Jocl. z. Kom. 10. Act.z. Ergo. 48. 4. A primo Decalogi præcepto, in quo prohibemur habere Deosalienos coram vero Deo. qui ſit zelotes, ac ejusmodi idolo- latriam graviter puniturus: uicunq; igitur præterunum, verum Deum habet Deos alienos, ille eſt idololatra. At qui in neceſlitati- bus ſuis invocant lanctos, ille habent Deos alienos. Ergo. 49. z. Aconſidenriâ in ſcriptura malediita, Jer. 17.y. 5. Male- dictus homo, qui confidit in homine,& ponit carnem brachium ſuum,& à Domino recedit cor ejus. Quicunque igitur in neceßitati- bus ſuis confidunt in hominibus, ab iiſq, auxilium expectant, illi ſunt male- dicti. At qui ſanctos religiosè inyocaut, illi conſidunt in hominibus,& ab illis yel hisſanctis auxilium expectant. Ergo. Nnn 2 50.6. 1—— *——— ————- — —— — 335 DI PATISM G So. 6. Ab orationis formula à Chriſto praſcripta: Nam Chriſtus erandi Magiſter rogatus diſcipulis ſuis, Luc. II. v. 1. verumotan- di mo- dum præl ſeribar He verò præter Deũ etiam ſancti eſſentinvo. candi, id diſcipulis ſo Slicité éexpetem tibus expoſuiſſet, aut alibino- taſſet, cum omnia, quæ audivit à Patre nota ipſis fecertt, Joh,..ß Sic igitur colligimus: Quem Chriſtuson randi Magiſter verum adoranli modum diſcipulis praſcribens adorare jübet, illi ſoli cultus adorationu a deferendus. Atqui Chriſtusi in vera addonæniifi-enuie Patrem caletem⸗ dorare jubet, 10 ½ ſandi 95. 7. g9. Cypr cribit ſer. 6.in Exp plic Olet Dominic. 4 aliter orare, quam Chy ize vhnederts, en Meh 6 ſed&culpa. 51. 7. A requſitis, ſeu attrib erirhs„qutem religiose inpotamu Quem religioſe invocamus, eſſe deb tomniſcius, cordiumꝗ ſeru⸗ tator, o miipotens„& om nnipræſens Atqui nulli ſancti ſunto- muniſcii, cordium ſcrutatores, omnipoten Ites, S Xomniprælenten Ergo. 2. Quam religioſe invocamus, eſſedebe. M n³*s urſei rPoche etect ctus, elareſabe du.iceie be M 94 4 Teabrhanec omn oatendlamte urrunt aih hagch enſolatoht leſe erigunt, quod, quein invocant ſuccurrere poſſit, ut P t Pſa 1.2.38..Pſal. 46. p. 1.. Pſal. 62.v. 0.) 11. Eſther. 14.v. 2. Deniq; diin 5 1 111 3 9. Pal voc atut eſt om nipræſens, id a docbrur Den. e9 7. Pfal.9 jnahn 145. v. 18. ſai. 53. y. 6. Rider Srigirur Propheta Elias Preces dac Lelao⸗ Cum eſſet jam meri dies,illudebar illis Elias dicens, clamate voce majore. Deus enim eſt,& forſan loquitur, auti in diverſorio eſtan eerté dormit, ut excitetur. 53. 8.45 eo in quem credimus,& ſperamus: In quem veri Chii. ſti ani non credunt, eum non debentreligiosèi invocare, Nm.o 14. Qugmodo inv oeabumt eum, in quemi non credideruntAtqmn tum Baalitart bun. eò quod dBaaki invocatus nonadſit 3. Reg. 18*v7 m veri Chri iſti⸗ ani credunt nomin ſanctos, ſed in Deum verum, idc; in uholo Apoſtolico profitentur, Cteco Deum patrem Etin Filium ejus unicum. Et in S. S.&c. E rgo Proß Qeiſci d veraà lide, Jac. 1. vG. Poſtulet in fide nil lul k hælitans. Matth ebet oraius 3 „2 BV. 0 nnia 4 2 1 e m. 1 4* „ AüA 1X 414. 4. — Aee 4““ α e4 L alde ed. 4ℳ 06., 1* Deum ſel- 3 1 Jeum Das 1 eum dl DrsurArlo XXIII. 439 Omnia quæcunque perieritis in oratione credentes accipietis. Au- guſtinus de verbis Domini ſecundum Lucam Ser 36. Vt oremus, in- quit, credamus: Vt& ipſa non deficiat ſides, quà oramus, oremus. Fides fundit orationem, fuſa oratio fidei impetrat firmitatem. Fieri debet in no mune ſolius Chriſti, Joh. 14. v. 14.(. 23. quia nititur merito ſolius Chtiſti, qui ſolus dicitur via ad patrem Joh. 14. Et oſtium per quod eſtintrandum, Joh. 10. Fieri debet inSpiritu&veritate, Joh. 4. v. 14. 54. 9. db officio Chriſti mediatori Scriptura ſacra oſtendit nobis tantum unum Mediatorem, patronuin,& advocatũ, Chri- ſtum Jjeſum, in cujus nomine pre cari,& invocare debemus, Job. 16 p. 12. Rom. 8. v.3 4.1.Tim. 2.v..I. Joh. X. y.I. Heb. 7. y. 2. Hunc advoca- ꝛum omnnes pii Judæi in precibus ſuis Deo propoſuerunt, faciem ſuam ad templum,& propitiatorium vertentes, quod typus fuit Chriſti, Ro m. 3. v. 25. Joh. 2.v. 21, Ut& Daniel cap..v. 7. Ergo invo- catio plurium Mediatorum,& advocatotum repughat Sert- pturæ. 55. 10. A mandato Chriſti ut ad ſe veniamus præcipientis. Ad quem nosin adverſitatibus conſtitutos Chriſtus venire juſſit, il- lum invocemus oportet. Atqui venire nos juſſit non ad ſuam ma- trem, neque ad hos vel illos ſanctos, ſed directe ad ſemetipſum. Ergo. 56. II. Aſanctsrum recu ſatione: Nullus ſanctorum legitur in ſcriptura culeum adorationis pexiiſſe, imò oblatum reſpuerunt, cũ Cornelius procideret ad pedes Petri, eumq; adoraret, reſpondert ei Petrus, Actor. 10. verſ. 26. elevans eum& dicens, Surge,& ego i- pſe homo lum. Sacerdos Jovis cum veller Paulo& Barnabæ ſacri- ncare conſeiſſis tunicis exilierunt illi in turbas clamantes,& di- centes. Viri cur hæc facitis: Et nos mortales ſumus, ſimiles vobis homines, annunciantes vôbis ab his vanis converti ad Deum v vum, qui fecit cœlum,& teram& mare,&om nia, quæ 1n lis ſunt. 4cl. 14.v. 14. 7. 12. His rectè adduntur fundamenta A variis fuperſti- ₰ tionibus Ethnicis, quibus invocatio illa ſfanctorum eſt obnoxia: 1— 1 4— Abignoratione Sanctorum, quippe qui ra αε έεπασωια niuſcuiul- Grranr L2CLallt ₰ H 5 Nnn z 58. Qux⸗ que ſuſpiria, gemitus.& miſerias omninòi ————— .—— kens Mfhltsai— — 3 8 —— 4 A K — 58. Queſtio quarta: Num ſancti ſciant& exaudians yras 344 DI PAT 440 1 8 M I noſtras? b 59. Reſp. Beati in genere quidem nonnullade ſtatumi-. I tantis Eccleſiæ, cujus aliquando fuerunr membra, ſciunt, atgjir genere Sbſrucgen pro eâ orant; Sed rdxas e&as uniuſcdjulg AI ſuſpiria, gemitus,& privatas miſerias ignorant. Proinde mihilabes II ex hac vità à nobis ablatis impetrare poſſumus. Antecedensf WI 1 tet, I. ex clariſſimo teſtimonio Eſaia cap 63. y. 16. Abraham utſeum, I& Iſrael ignorat nos. 2. Ex verbis Jehovæ, quæ nunciari jubet y- W minus Joſiæ, z. Reg. 22. y. 29. Ecce ego colligam te ad Patres tuas&“ni 1 l reris in ſepulchra tua in pace, ut non videant oculi tui univerſummaln IIIII quod inducam ſuper locum iſtum. 3. Ex voto Hiskiæ, Eſa.399.5. Co gnoſcens enim ipſe prædictionem de excidio Hierololywitam 3! tantum, inquit, fiat pax,& veritas in diebns noſtrisrinnuenspeim ſe tautum malum non cogniturum. 4. Ex verbis Eliæ 2 Regn3 enim per turbinem in eœlum jam jam aſcenfurus, dixirllleo t 1 Poſtula, quod faciam tibi, antequam tollarà te. 5. Ex verbiſghih h 14.y. 2I. Sive nobiles fuerint filii ejus, ſive ignobiles, nonntsi get. Nam Eccleſiaſtes dicit c. 9.p. 5. viyentes ſciunt ſe eſemaims mortui verò nihil noverunt amplius. b 1 59. Torquent ſeſe hoc loco varie Scholaſtici& Ponaid Bellarminus ſcribit lib. j. de ſanct. Beat. c.20. De modo, inquienoq cognoſcunt, quatuor ſunt Doctorum ſententiæ: Quidam di eos congoſcere ex relatione Angelorum aſcendentium,&e ſcendenxium. Alii dicunt, Sanctorum animas, ſicut etiam Wn I II gelos, mirâ quidam celeritate naturæ quodammodo eſſenbi 1& per ſe audire preces ſupplicantium. Alii dicunt, Sanetosnen in Deo omnia à principio ſuæ beatitudinis, quæ ad Pplosahm 11 modo pertinent,&proinde etiam orationes noſtrasad ſe 5 I Nonnulli opinantur revelari eis preces noſtrasd Deo⸗quandoe fundimus videatur Coſterus in Ench.5. 454. Ar 1 60. Reſp. 1 Modi illi deſtituuntur fundamento dahe ræ: Inde Pontiticii nihil norunt certi, in quo acquieſeant: 2n2 larminus ipſe l.d. quoſdam eorum refurar. 3. Neque dugelbsie neque animæ beatæ, etiamſi præſentes ünt Poſſunteogn donen ce e he Tanat r uu „* 8 lam amnn Adrn aaan uld„Ix- 11 2 Wodl cloco&& cbkil 3. R.. c n Wctorun Ari. A. Argele Er endrn Sanctocl E. TS le te ud ne9 canmm. tn ann ſe cbentd Er qr amord Ee ddifus eus ptec ar asilels 4. 1 dettcd ☛ ineum unr. 21 0acoe untce 1 5 e “ 1 Necues ““— 4 4⁴„ 1SpuTATIT XXIII. 441 naturaliter preces noſtras, quando ſolà cogitatione oramus. Et præterea ad cognoſcendas preces, quæ eodem tempote fiunt in diverſiſſimis locis, non ſufficit celeritas, ſed requiritur vera u- biquitas. Sanctorum animæ non oberrant in hiſce terris, ſed ſunt in manu Dei, ſunt ante thronum Dei, ac ſerviunt ei die, acno- Cte, 4500. 7. v. 14. 4. Quæ fabulantur Pontificii de Trinitatis ſpe- culo, quaſi ſancti in Deo videant omnia, illa ablque ſcriptu- rà aſſeruntur. Deinde cur quædam tantum vident,& non o- mnia? Cur tantum illa, quæ ad eos pertinent,& non ſimul alia, quæ adeos non pertinent? z. Quæx de revelatione Hartiun Ponti- ficii, illa cum propriâ ipſorum pugnant intentione: Nam ſcribunt, ſe invocare ſanctos, ut per eos ad Deum deveniant,& dedu- eantur. Bellarminus ſcribit pag. ↄ15. Si indigerent fancti nova te- velatione, Eccleſia non diceret ita audacter omnibus ſan- ctis: Orate pro nobis, ſed peteret aliquando à Deo, ut eis re- velaret preces noſtras. Deinde non poſſet reddi ratio tam fa- cils, cur ſancti nunc invocentur;& ante adventum Chriſtiuon invocarentur. tificia inter Xοσεiuν ds Xeiaν& 9d SNeicy. 61. Quxſtio quinta: Quid ſit ſtatuendum de diſtinctione Pon- 6². Reſp. Pomificii fœditatem dogmatis ſui tegere ſtu- dentes diſtinguunt inter Xaæτεeiαν εεμενεαιιαρν˙⁵μ☚σ*ερ sæiav: Deum, ajunt, colendum eſſe cultu Xxaeeias; ſanctos omnes cultu ès Xeias: Mariam virginem cultu xesXeias. 53. Abfſurda verò, quorum in aſſertione illã pontificià notari poſſunt plurima, duo oſtendimus. Prius eſt de Pontificiorum facto. Nam 1. Eadem devotione adorant Pontificii Mariam& reliquos ſanctos, qua adorant Deum. Quorſum) igitur diſtin- ctio? 2. Spiritus nen niſi in Spiritu poteſt invocari. Atqui ani- mæ beatorum ſunt Spiritus, quos Pontificii invocant. Ergo. 3. Re- ligioſa invocatio tres habet actus, ut ſunt intellectus ſuã indigni- tatem,& ejus, quem invocat dignitatem agnoſcentis; volunta- tis fiduciam in eo, quem invocat collocantis; corporis, quo præ- cedentes actus declarantur. Concurrunt verò illi omnes in invo- b cationi- —.——————————— ———————————— 2— 8—* A n 4—— 3 4— 4.————.——— ““ͤ“ͤ““ͤ“ͤ“ͤ“ͤ“ͤͤ“ͤͤͤͤ4. 8— 8——*—— 4 3 d N 5 ¹ 8 8.“ 84 . 2 4 6 3 6 4 8.“. 3 1“““— 8—““ 4 4. 1. 5 8 4“ . —. —4* — ñ—— 1 3 4 3 1 1 1 4 z 2— † 1 4 * f 3. ¹ 1 1 8 ¹ 1 1 3 142 DI PADIS Mo tionibus Sanctorum. Pontificiis. 4. Mixtus cultus er divino& ha- mano fictitius eſt. Et num illud, quod ſoli Deo competit,ſinonim totum tamen in tantum eſt attribuendum creaturis: 65. Poſtérius eſt de ipſis vocabulis, quæ. promiſcuè ulurpan. tur ita ut IsXxelα Deo, areeia creaturis etiam tribuatur utvidete eſt, Levit. 23. y. 3. Heb. 13. v. 10. Matth. 6 perſ. 24. ct. 20. yerſ. 9. Noman 7. perſ. 6. 25. cap. 1I. verſ. 1i.c. 14. verſ. 8. cap. 6. yerſ. 18. Pph. 6.yo.Cll. verſ. 4.1. Theß. i.verſ. 19.Inde Ludovicus vives ſuper lib. io, decin Deic. I. oſtendit ex Vallà, Suida, Xenophonte, quod indiſcuim. natim Xaecia,& sXeia, uſurpentur. 2. Annon d⸗dven,quoc Ppontificii hominibus attribuunt plus eſt, quama- etver? Servimus ſuperioribus, colimus etiam pares. FINIS DISPFTATIONIS XXIII. DE; PAPISMO A pISPVTArTIO XXITy. 2 m Et gAcmi in lreele 8 terior, 8 de ipſorum reliquiim 8-. LAk b In qua⸗ dtowm.. 87. 7 980** Chriſto Duce& auſpice Chriſto l Su BPREXSHSIPIO JOHANNIS GISENII, S S. THEOLOGIEÆ DOCTORIS, ETORPINARIIININCLX- ta Academià Giſſenà Pro- 83 S b feſſoris, RESPONDEBIT 9 M. JjACoBus DURFELDIIsS, OSNAPUR- 88 G6O-MESTPHALus. In Auditor io Theslogico ad diem 1². Martii horis antemeri- dianis& pomeridianis. G1E88 E, Hpu exſcribebat 6 as parus Chemlinus — clo locXxvIII. NV0 cAuκʒw⁸vmMCT EUM —— 8 — 8oööſooooöoͤſoͤſſͤſͤͤſſ——— 18 8——————.—.—.———. 24 1. —————————————— —— 1 3 3„ 8“ —-—ö— 4 3 3“ 1 3 4 ——— 2„ 4““ 3 6— 8 2* 4— G 4 6— ₰ 3 Y“ . 3„ 3 3 — 3„ 5 Aℳ 4— 1“ See Len DISPuUTATIO VIGESIMA QYARTA QK EST pE MNVOCATIONE sSANCTO- rum Poſterior,& de ipſorum reliquiis THESIS I. , Ergimus agere de Sanctorum invocationel,& i- pplorum reliquiis. Sit igitur quæſtio prima: V. trum à pontificiis Sancti inyocentur tantum ut inter- g ceſſores An verò etiam, ut auxiliatores: 3 2. Reip. Impiam, abſurdam,& idolola- icam ſuam eſſe opmionem de invocatione San Ctor imadvertentes Pontificil, jam ſæpius ex ſcriptura con- victi; varia quærunt effugia, quibus impietatem iſtam nonnihil excuſare conantur. Scribunt nonnulli, ſe ſanctos invocare non ut auxiliatores, ſed ut interceſſores. Quemadmodum enim in aulis Principum non ſtatim patet aditus ad ipſum Principem ‚ſed ne- gotia efficiuntur per ipſos, qui authoritate aliqua apud Principem valent. Ita ajunt, ſe ſanctos invocare, ut Dei familiares, amicos,& interceſſores. 3. In effugio verò illo pontificio duo reprehendimus. Pri- us eſt deipſaproreftatione. Poſterius de Mediatoris officio in Cœlo. 4. Quodprius attinet, dicimus ſimpliciter proteſtationem illam eſe contrariam propriis ipſorum aſſertionibus,& ipſi fato. Nam I.In con. cilio Tridentino decretum eſt, ut ſanctos invocemus, tanquam interceſſores,& auxiliatores. Verba ſeſs. 9. hæc ſunt. Mandat ſancta Synodus,& ſanctos una cũ Chriſto regnantes, orationes ſuaspro hominibus Deo offerre, vonum atq; utile eſſe, ſuppliciter eos invocare, E ob beneſicia impetranda à Deo, per Filium ejus ſeſum Chriſtum Dominum noſtrum, qui ſolus noſter Redemptor,& Salyator eſt ad eorũ orationes OpEM Auxl- 1ruM Qur confugere. ⁊. Pontificii in precib. ſuis meminiſſe ſolent nõ Ooo 2 tantum ——— 3——— 4—— ——————— 1——. 8—— 5——— ————————.—————— 4 4 7— 5 84— 3.— 8 ö— 9— 8— 8 3——..— ——————————— —— 3 8 1. 1 8“* — 4. 8 2 2 8 1 8. 8 8 3 3.„4. 8 3 3 e ““ —y—— — 4 4 4 8 4 17 8½ 1 1 4 3 5 3 1 4 * 1 1 3 426 DEI PArISMO tantum ſanctorum interceſſionis ſed etiam meritorum quomm dignitate ſalurem ſe obtinere poſſe confidunt. Gabriel Biel ſia canone Miſſa ſeribit: Nos ordine a Deo inſtituto ad lanctorum au- xilia confugere debere, ac debita veneratione eos ſemper implo⸗ rare, ut ſalvemur eorum meritis, atq, votis. Item Fiducialtter adta- ctos recurrimus, ut eorum meritis& precibus ad immortalitatis gd⸗ riam perveniamus. Longobardus lib. 4. dit. 45. dicit: Interceduntal Deum pto nobis ſancti,& merito, dum illorum merita luffragau- tur nobis,& affectu, dum vota noſtra cupiunt impleri. 3. lnh patu quatuordecim numerantur, qui nõ tantum intercedant ſi etiam opẽ ferant, ut: Georgius Blaſius, Eraſinus, Pantaleon, yitu, Ch Rop horus, Dion yſius Cyprianus, Achaxius, Euſtachius, F audius,Mans reta, Barbara, Catharina. 4. Certis ſanctis certa aſſignant officiaſi ſanctus in his, ille in illis dicitur juvare neceſſitatibus, ut Geong. us in bello, Apolonia in dentium doloribus, Sebaſtianus&Ro- chus tempore peſtis. 5. Cuilibet Epiſcopatui, Cænobio, enpb altari ſocietati, ſuum præfecerunt patronum, qui defenlot, Ku- tor ſalutatur. Benedictio pontificia hæc eſt: Pax Domini nußnſ Chriſti,& virtus paſſionis ejus. ſignum † ſantta crucis integnlultu Mariæ virginis, Bene † dittio omnium ſanctorum, Angelorum tuſolug ſuſfragia omnium Dei electoru m) ſint inter me,& omnes inimicusmunt ſikiles,& inviſibiles, nunc,& ſemper,& in hora mortis,&c. 5. Poſterius, quod videlicet ſanttz defuncti à nobis tanquamun ceſſores debeant invocari, l. Repugnat officio Chriſti, qni folusciim Niator,& advocatus noſter in Cœlo interpellans pro nobix In 8. 7. 5. Sanctorum adminiſtrator, Hæb. 8.y. z. Semper vivemsadio- ut interpellet pro nobis, Heb. 7. v. 25. Et appafeat in conſpectuhe Heb. 9. Quiq; eſt frater noſter& imbecillitates noſtrasnorit:Nun igitur ejuſmodi invocemus mediatores, qui nos ignerant? 6. 2. Per Chriſtum venimus ad Patrem. Jo h.14.p.eln füu nomine ſi rogamus Patrem, dabitur nobis. Jzh. 16. v. 23⸗Ihleigt ſtoſtium, per quod debemus intrare, Joh. 10. 3. Sixel Alge vel beati homines,& ipſorum animæ officium Mediatocs pon iflent perficere, quorſum opus erat Chriſto: 7. 4. Non juvat te diſtinctio pontificia in 1 redemprionis,& interceſſionis. Nam primò⸗ interc; —.— 7 2apul Denn TAd a r umm A in luuin 4, 424 Se u. L t ad elltade erunbe Khn — 1 Seu,Um — am, gudt poncdc. t: kärDn K.2unAdllhn 4— a luxn In Gemen ner, Kunnu. Ln 1 e ia wüu 9 4 34 1 Air a Tug 1 8 CRcttg 4.- ne heJn m(d ppellasns raror.1 4. Nemperſ 7.7 oareumcn 9.7.. 8 Mpprcum cr Kin 4== aesclhe innakal umedu 1 qutnos hae 4 An 8 enlm 1 uen b g, 6* 1dadid 18.ak l n. dad¹ 1 21 ji 10. à. ℳ0 . 121. 1 9*» .. 5 1u ſ en um lGI auma o . N licia na ha änen 1aab.I☛ cimd, unn 3 3 DisruTA T 10 XXIIII. 447 valet nulla abſq́ reſpectu ad meritum,& redemptionem. Unde Apoſto- lus docet, i. Tim. z2.v. 5. Unum eſſe mediatotem Dei,& hominum, hominem jeſum Chriſtum. Secundò pontificii in precibus ſuis petunt propter merita,& dignitatem meriti Hanctorum. Coloni- enſes in ſuo Antididagmate dicunt. Sanctos in Cœlo, quaſi patronos, opitulatione apud Deum pro nobis intercedere, ita ut Deus paua tur, ſe miſericorditer reconciliari propter merita,& interceſſiones * ſanctorum, ſuaque dona nobis propterillos imperciat, Ditenbergi- us ſcribit: Sanctos pro nobis intercedere nibilaliud eſt, quam quod noſtram cauſam apud Deum agant, non tam noſtra, quam ſua merita,& yota: pro obtinenda noſtra ſalute offerendo. 8. 5.Simile ex Foliticis de aulis Principum allatum non eſt hujus loci Nam Deus uon eſtut homo, Fai. 5.y.9.Oſed. 11·V. 5. Ab actionibus igitur humanis ad divinas non licet quovis modo argumentari. Deinde quod ſubditis ad Principem non immedia- tè ſemper pateat aditus, in cauſa ſunt vel varia negotia, quibus eſt obrutus; vel voluptas, vel deſpectus pauperum, vel periculum, quorum nullum de Deo poteſtaffirmari, qui non eſt de longe, ſed eſt è vicino, Jer. 23⸗v.23. 8 9. Quxſlio ſecunda: Num crehra ſalutatio,& invocatio B. Ma nia virginis ſi Chriſtiana,& Deoplaceat 10. Reſp. B. Mariam virginem verè heonvey contra Neſto- tium agnoſcimus: Beatamob fidem, quâ verbo Dei credidit, præ- dicamus: benedictam in mulieribus;& nuliebris ſexus coronam celebramus; Sed religiosè cam invocandam non eſſe cenſemus. Tres verò errores in pinione pontificianotamus. b 11. Primus eſt de crebra ſalutatione, ſeu de ſalutationè Angelica quæ his traditur verbis Ave Maria gratiù plena, Dominus tecum: Bene- dicta in mulieribus,& benedictus fructus ventyis tui Jeſus Chriſtus. San- cha Maria mater Dei ora prο nobis peccatoribus, Anlen. 12. Reſp.. ex ſaluratione Pontificii faciunt precationem. At Angelus non adoravit Mariam, ſed eam ialutavit. Chriſtus modum precandi,& regulas precum noſtrarum præſcribens nul- lam facit mentionem hujus precandi modi. Imò in omni preca- tioneà Deo petimus, quo indigemus Atqui in ſalutatione illani- hilà Deo petimus. Ergo non eſt pre catio. OoG z 1522. ——————— 2. 5 —— 3— 1 3— 4. 22 ——— 8— — —— —————— 3 — ————————— ————— ————ſ⅛⅓⅛— 3 ————————— 4“——— ———* 4 4 Bteee ha.——. —————————— ——“ 1 4 3 5 6 8 E 2. ͤͤͤͤ PDArISu G 44⁸ D4 13. 2. Verba Angeli malè vertunt Pontiſicii. Nam ſocabi lum Græcum a²XA⁴ reddunt non gratioſa, ſed grtzaple naintelliguntque,& explieant non paſſivè, ſed aqive quaſi Wan ſit medium,& cauſa gratiæ transfundendæ jam in genus hum num, videatur Antoninus par. 3 ſum, tit. 3. At Maria eſt gtatioſa, non quaſi diſttibuat, fed quod invenerit gratiamn, Sic enim dicit Ange- lus Luc. I.v. 30. Ne timeas Maria, inveniſtienim gratiapud Deum. 14. 3. Pontificii vocabula, benedicta inter mulieres explicant quod ſicut in Chriſto omnes maſculi, ita in Maria omnesfœmine ſint benedictæ: Blaſphemura hoc: Benedicta enim dicitur iaui fructu ventris ſuiin quo omnes gentes tertæ ſunt benedicte, genas Gal.3. Et quod filius Deiex iplo ſit natus, Gal. 4. Bernhardusdiit Non quod tu benedicta, ideò benedictus ventris tui fructus, ſed quiallen præyenit in benedictionibus dulcedinis, ideo tu benedicta. Vere eum lenual⸗ ctus fructus ventris tui, in quo ſunt benedictæ omnes gentes, de cuunln- tudine quoq, accepiſti cum cateris etſi diſferenriusà caterrsä. 15 4. Angelus ſalutationis hujushabuit mandaum.No verõ ejus mandatum habemus nullum.;. Urbanus rr. Primnnds- crevit, Anno Chriſti 1090. ut ſeptem canonicæ hoiæ virgini Dlans recitarentur: Polydorus Vergilius de Invent. rer. lib. 6. c.z dicuſt totidem etiam horæ in honorẽ deiparæy irginis quotidie recitarentu' iſs ruit Vrbanus ſecundus in concilio, quod in Gallis ad claromontem hahii Gregorius XI. ordinavir anno Chriſti 12ĩ40. ut præter ſalutatii Angelicã ave Maria, etiã ſalve Regina in téplo caneretur,& lim pullarerur: Johannes XXIIinſtituit, anno 1325:ut quotidietetpu- ſaretur,& quolibet dato illo companæ ſigno Ave Mariæots rur. Alanus de Rupe Monachus ordinis Domitiani excogiult dicitur ur ſemel oratione Dominiea recitata decies recitatetu ve Matia. Confirmavit hoc inventum Sixtus VI. 16. Secundus error est de religioſa inyocatinne Virginis Mari:Nä ſubſequentibus temporibus accidit, ut fabulati ſint Ponuihcl Matiam in Reginam cæli eſſe coronaram, quam coronatlom deſcribit Antomus in quarta par ſum. Tit. 15.. 44·fed ſatis fabulose 5 blaſphiemè: Eam igitur Pontificii adorant ut Deam„& omip0. tentem. Hine ſunt verſiculi. O Dea virgineo gremio complexa Tonantem, Quæco potes ſummum flectere ſola Deum. an 7 1. mäma uc, N 2 w a Suahe erc ded 1 er a duln rucicſt nicaan. rriocu Sr dut n nusculd a dmmun kſeptem ancrhati Wilusdg Wret eacir i a nite ntn io, d Adumn no(buſſ r. urgran ge Regit EM olo cuern 3 afutqu 0 com ga Kell achus d Domialen munica ao dd decestar m nügu utene innl accdt 2 lu d E cocq ſ N, qunm ch 7n.* 44dün clicu entut Dem le mkru! n, aud K DAn DispurArle XXIIII. Aſppice mortales placidispia mater ocellis Excructant variis, quos ſua fata modis. Er plurimaalia Marialia,h oraria, Roſaria, officia Mariæ vir- 442 ginis,& collectæ ſunt conſcriptæ; Cujuſmodi eſt Aloyſii Lipo- manni Epiſcopi Veronenſis de vitisſanctorum: Si tu(Maria)nosde ſerveris, quonam, confugie mus, ſpiritus& vita Chriſtianorũ; Nul- lus eſt, qui ſalvus fiat, ô ſanctiſſima, niſiper te: Neme eſt qui libere- tur à malis, niſiper te, ò puriſſima: Nemo eſt, cui donum conceda- tur, niſi pet te, o caſtiſſima. b b 17. Opinio vero illa pontificia de thronoß. Matiæ, ejus regno, & offieio mediatorioſcum aperta pugnat ſcriptura. Nam.. Chri- Kaus ſolus Mariæ filius ſedet à dexttis Patris,& ſupra omnem prin- cipatum habet dominium Eph 1. v. 20. De nullo verò alio in ſcri- ptura id dicitur homine. 2. Chriſtus igitur eſt Rex Cœli& terræ& habet imperium in Angelos, Matt. 28.y 18. Pſal 97. v. 7, Heb. 11. v. G. Pphil. 5. Ap c. 5.v. II. 49 6. 19. v. 16. Nuſpiam id dicitur in ſcripturâ de Marlà virgine. z. Chriſtus ſolus eſt mediator patronus,& advoca- tus noſter apud Patrem, i. Tim. 2. y. 5.. Johb. 2.v. 1. Ergo non Maria virgo. Apud Filiũ verò advocato, vel patrona non opus habemus, quippe qui eſt ipſe mediator,& nos recta ad ſe non ad matrẽ ſuam venire juſſit, Matt. 11.v. 28. Itaq; cũ mater ejus ſtans foris&ei loqui quærerer, idq; ipſi renunciaretur reſpondit. Quæ eſt mater mea? aut qui ſunt fratres mei. Et protenſa manu ſua in diſcipulos ſuos, dixit: Ecce mater mea,& fratres mei. Quisquis enim fecerit volu- tatem Patris mei, qui eſt in cœlis, ipſe meus frater,& ſoror,& ma- ter eſt, Matt. 12.y. 59. 50. 4. Maria non legitur adorata cum adhuc ſub corde ſuo ſemen benedictum geſtaret. 5. Magi adorabant Re- gẽ recens natum, nõ Mariã. De his vide plura in Diſp.præcedente. 18. Tertius error eſt de Pſalterio Mariæ virginis. In eo enim omnes fere Plalmi Davidis accommodantur ad Mariam virginem, non line magna impietate,& blaſphemia. Nam. i. Nomé Jjehovæ Deo proprium atq; laus& gratiarum actio ex inſtinctu Spirituss. pro- fecta,& Deo attributa, virgini non abſque blaſphemia poteſt ad- scribi. Talia verò paſſim occurrunt in Pfalmis Davidis, quæ in Pſalterio Mariæ ipſi adſcribuntur virgini. Ergo. 19.2. Manifeſté impiũ eſt defenſioné, auxiliũ,& dona atq́;be- neficia, quę cęlitus dãtur,& que Deus ſolus promiſit, petere vir —y— —————— ————————— — 450 PD* PArTSM G gine. Fit vetò illud inillo Mariæ Pſalterio. Ergo. 3. Maledictus, ui fduciam collocatin homine, Jer. 17. v.5. Collocatur verò eain Pſalterio illo in Maria virgine. Ergo. 4. Epiphanius dicit: Sit in ho- nore Maria, ſed Pater filius,& Spiritus S. adoretur, Mariam nemo adoret. 18. Quxſtio tertia. Num votaſint nuncuyanda ſanttisiſorun. que imaginibus? 20. Aliud eſt quærere de qualitate votorum, num debeam eſſe de rebus impoſſibilibus, illicitis,& verbo Dei contrariis,&a- liud de ipſorum ſubje cto, cui videlicet ſint nuncupanda. Suprae- gimus de qualitate votorum; hoc loco oſtendemus, non ſancti, eorumque imaginibus, quibus in ſuis neceſſitatibus vovete ſolent Pontificii; vota eſſe reddenda, ſed ſoli Deo. 21. Nam. i. Spiritus S. in ſcriptuta de votis agens nuſpiam docet eſſe vora nuncupanda ſanctis, ſed ſoli Deo, cui ſoli etiam pii vota reddiderunt, ut, Leyit. 26. Num. 30. Deut. 23. v. 21. Gen. 28 9. 20. Jud. II. y. 30. Pſal. 50.v. 14. P2l. 65.y. 1. Pſal. 66. v. 13. Ergo illi ſoli votafaciamus hoc eſt, pieratem,& bona opera, quibus ſdesno- ſtra coram hominibus lucet, promittamus. 22, 2. Nullus cultus religioſus originem habet ab Erhni- cis. Atqui modus vota reddendi fanctis, eorumque imaginibus, originem habet ab Ethnicis. Ergo. Polydorus Virgilius lib.5. de Invent. rer. cap.i. ſcribit Conſimiliter ritus offerendi cereas imaginui iſdem(Ethnicis eſt profectus. 23, 3. Illi vota ſunt nuncupanda„qui nobis in neceſſitat: bus,& periculis poteſt ſuccurrere Siquidem votum eſt pollicitr tio gratitudinis. Ecquis veròè gratitudinem ipſi promittet, quiſc- vare nequit. Arqui ſancti defuncti opem nobis ferre ne queunt,at nec ipſorum imagines, Pſal. 113. v. 5.6. 7. Os habent,& non loquen- tur: Oculos habent,& non videbunt. Aures habent,& non aur- ent. Naſos habent,&non odorabunt. Manus habent,& nonpa- pabunt: Pedes habent,& non ambulabunt. Ergo vota illisnon ſunt nuncupanda. b 24. 4. Religioſa pollicitatio ſoli competit Deo, Pſal.ij Invoca me in die tribulationis tuæ,& ego exaudiam te,& tu glo rificabis me. Arqui votum nihil eſt aliud, quam religioſa pollict tatio gratitudinis non tam ore, quam opere& facto declatan 2 0 üiptun Woorhes GJerten. mlab 9 endttſot amenh ioni hädcton legecte Uhug 1 36. Im. K. L.J NgErITEEr 4 A5r. nt nnem, Kdd M a,gu er prom e A reipocat Wemke ldenchach. mox. 8. EE N Huſi mimuta 1 8 alicnun nuncupan— dchötr arere Si 3t woanch d grartuch en üpwer fundti ops E Sfefe3 e.T.S. rr ridebunt. N¾* uden”” Irr. M bden DisrurArIe XXIV. 451 Soli igiturcompetit Deo. 5. Vevere igitur,& reddite Domino ve- ſtro omnes, qui in circuitu ejus offertis munera. Pſal. 75. In die illa colent cum hoſtiis,& muneribus,& vota vovebunt Domino. Fa. 19. Non fanctis. 25. 6. Graviter reprehenduntur, qui alii, quam Deo fe- cerunt vota, népe reginę celi jer. 44.v. 25.26.27. Dixit Jeremias ad omnem populum,& aduniverſas mulieres: Audite verbum Do- mini omnis Juda, quieſtis in terra gypti. Hæc inquit Dominus exercituum Deus Ifraẽl dicens: Vos& uxores veſtræ locutæ eſtis Ore veſtro,& manibus veſtris impleſtis, dicentes: Faciamus vota noſtra, quæ vovimus, ut Hacrificemus reginæ cœli,& libemus ei li⸗ bamina. Impleſtis vota veſtra,& opere perpetraſtis ea. Ideò dicit Dominus: Ecce ego vigilabo ſuper eos in malum,& in bonum: Et eonſumentur omnes viri Juda, qui ſunt in terra. 26. Itaq; qui voto ſe ſanctis, ipſorumq; imaginibus ob- ſtrinxit, irritum illud reddat, oportet. Impia enim eſt promiſſio, quæ ſcelere adimpletur, Cæusa 22. quæſt. 4. 27. Queſtio quarta: Num reliquias Sanctorum cultu diyins peuerari debeamus, minori tamen, quam ipſum Deum. 28. Rolp. Bellarminuslib. 2. de Reliq. ſanctor..2. Nos, inquit, reliquias quidem honoramus,& oſculamur, ut ſacra pignora pa- tronorumnoſtrorum: Sed nec adoramus, ut Deum, nec invoca- mus, ut ſanctos, ſed minori cultu veneramur, quam Sanctorum Spiritus, nedum quam ipſum Deum. Videatur etiam Concilium Trident. Seſs. 9. 29. Qup verò oultu Pontificii reliquias illas venerentur, decla- rau praais ipſorum. Nam I. corpora, cineres,& oſſa ſanctorum ex ſepulchris eruunt, ſupra ſummum altare, vel in alio loco conſpicuo collocant, auro, argento, ſerico exornant. 2. Reliquias illas per Canonizationem eſſe à Papa approbandas docent. 3. Approba- tas in proceſſionibus,& publicis ſupplicationibus eſſe circumfe- rendas, oſtentandas, oſculandas. 4. Singularem,& meritorium eſſe Dei cultum, ſi populus reliquias propoſitas& oſtentatas opis impetrandæ causâ tangat, ſpecter, oſculetur,& ante illas, geün,& animo adorabundus procidat, eaſque variis orna- mentis, candelis, ſcrico, corallis,&c. venetetur. z. Sacrificium igitur PppP — —he ——P ——-:“— ———————— ddbddd 452 DI PAISM igitut efſe Deo gratum, ſi pretioſa illis dona offerantur. 6. Nam te- liquiis illis gratiam& virtutem inelle, ajunt cujus participes fant qui eas colant, tangant, ſpectent. 7. Proinde preces, quæ fiant apud reliquias ſanetorum Deo eſſe acceptiores, ut quorum meri- tis precantes opem impetrent. 8. Peregrinationes igitur ad loca illa in quibus reliquiæ illæ conſervantur, eſſe ſuſcipiendas, utibi opis impetrandæ cauſa invocentur. 9. In juramentis reliquias ſan- ctorum eſſe tangendas, ut religio jurisjurandi inter Deum,& ſan- ctos dividatur. 10. Plurimuùm ad SacramentiEuchariſtie ſanctitaté conferre, ſi in altari reliquiæ Sanctorum incluſæ habeãtur.„1. Sin- gulari devotione,& flduci ad Deum in collo eas eſſe geſtandas. 30. Contra ſuperſtitiones illas pontifieias docent Prote- ſtantes, quod aliud ſit honorare,& aliud religioſo cultu venerari: Nõ negamꝰ reliquias ſanctorũ in genere eſſe honorãdas, h. e. nom contemptim, velitreverenter, Kirreligiosè habendas; Atperne- gamas eas eſſe religioſo cultu venerandas. Honoramus illas vho- neſtè eas terraæ demandando, Syr. 38. v. 16. Pſalz. v. 21. Pſallb.y.h 2. Honeſtam ſanctorum mentionem faciendo, Pſal. 112.y. 6. 3.Fo- rum virtutes ad exem plum proponendo. Notat Dn. Chemnutiuu part. 4. de Reliq. ſanct. in ſcri ptura corpora piorum dupliciter conli⸗ derãda proponi t. quatenus ſunt corpora peccati& mortis. u qua- tenus per grariam in hac vita in ſpe fiunt,& qualia poſt hanc viiã in gloria ſint futura. Eodem modo oſtendit fcriptutam loqui de pulchris,& cadaveribus piorum, 1. quatenus ſunt per ſe,& ſenli- bus patent: Inde docet Chriſtus, Matt. 22. S epulchra q uidem foris apparere ſpecioſa; Intus vero plena eſſe ofſibus mortuorum.z. Cu- julmodi ſunt ex gratia coram Deo in fide,& ſpe, Pſal. 116. Pretioſa in conſpectu Domini mors ſanctorum. 31. Quod verd reliquiæ anctorum more papiftieo, non ſint religio- Jo cul aui venerandle, adoride,& in necekiratibus invocande, vel etiam tan- Celis, ſerico, cora Nis, aliiſcqque ornamentis cultus gratia decoranda, G&ra ma- jorem juramentorum teligionem adhibenda, ex invictis conſtat funda- mentis. Nam Religioſum id eſſe nequit, cujus nullum habemus mandatum divinum. Religioſa,& divina à Deo ſint præſcripta,o- Portet. At de ſuperſtitioſo illo cultu reliquiarum nullum extat mandatum. a. Quoda Deo eſt præſcriptum,& Deum beberan thotem — me dd laa 43m— 3 win 7. Krree ecn 2wenema am nzand aonen ad ſdm reponcdh d e ua cocpoa rr duyb mecocpoci elKmm alpetung Aelüpu nodo oſtel peua n. 1.qmf ra mrje 1s. MAn.:4 echragh nacded A nnun No m dd 1 Ruun nctomm ainunt dhuun endrrn s intanich uruu taue it ichs ann Ereq u nulu 2 Disrurarre XXIIII. 383 thorem in oultus ratione, idnon caret exemplis ſcripturæ. At de reliquiis ſanctorum cultu religioſo honorandis nullum legitur exemplum ſcripturæ. 32. 3. Cujus non extat divina promiſſio, ejus non eſt ſpe- randa divina efficacia. Atqui de vittutibus reliquiarum ſancto- tum nulla extat divina promiſſio. Ergo. 33. 4. Ad quem nos in rebus adverſis verſantibus remit- tit ſcriptura ſacra, ejus opem imploremus, eumq; religiose invo- cemus, oportet. Arqui remittit nos non adſanctorum reliquias, ſed ad Deum,& ad ipſum Chriſtum, Pſa. 45. y. 22. Matt. 11.y. 28. Joh. 14.y. 4. Ergo. 34. z. Quo modo nos docet ſcriptura, ut reliquias ſancto- rum honoremus, eo modo eas colere tenemur. Atqui hæc doeet, ² ureas honoremus non oſtentatione, neq; ad nundmas faciendas, ſed honeſta ſepulturâ, ut redeat in terram, quodex terrà eſt de- ſumptum, Gen 3.v. 19. Ergo. Oſtentatio igitur illa õflfium ſancto- rum contrariatur mandato divino. Vult enim Deus ut corpora ſanctorum in cinerem redigantur. Contrariatur exemplis ſcriptu- ræ. Nam Jacobi, Joſephi& aliorũ oſla ſunt terræ mandata. Diſci- puli Johannis Baptiſtæ corpus Præceproris fui ſepeliebant, Matt. 14 Religioſ quidam viri corpusste phani terre demandarunt, Att. 8. Legimus Matt. 27. v. 1. Monumenta fanctorum aperta fuiſſe:& multa corpora ſanctorum, qui dormietant ſurrexiſſe. Chriſtus di- eit Joh..v. 28. Venit hora,& nunc eſtin qua omnes, qui in monu- mentis ſunt, audient vocem Filii Dei,& procedent&c. Conſtitu- tio igitur Honorii& Theodoſii hec eſt: Nemo Martytes diſtrahat, nemo mercetur 1. Cod. Tit. 2. de ſacroſanctis Eccleſiis. 35. 6. Plurima venerationi iſti inſunt ſuperſtitioſa, impia, ethnica, ſubſunt infinitæ fraudes, impoſturæ, figmenta, fabulæ, ut velex 12. cap. Bellarmini patet. Et quis dubitaret unquam, ſi vel in uno regno ejuſdem ſancti eſſent colligendæ reliquiæ, annon eæ- dem diverfis in locis oſtentarentur: annon id te ſtatur experi- entia? Annon, cum Rex Hiſpaniæ mandaret, ut Apoloniæ dentes comportarentur, aliquot tonnæ iſtorum dentium ſunt compor- tate. Quamum igitur hujus monſeri fuir caput? 36. Sed opinionem ſuam Bella, minus probat ſcripturæ exemplis,& Ppp 12 quidem . —¼¾——— R——————— 3———— ———— 8—— ——————— 4——— — J——— ——— 5— 8 4 4— —— 5—ͤͤ 8— 8— 2— e———— 8— 5 a. 8— 5 e 4 3 f 3 4 8 6 — 4 L I I ¹ 1 A C 4 4 1 4 4 W A I 1 I 8 1 3 1 1 464 PI PATISMO quidem primd V. Teſtamenti: Nam Exo. 13. Moſes diſceſſurus cum populot Egipto in Palæſtinam, noluit ibi relinquere vſſa ſancti Ioſephi jamdudun mortui, ſed ea honsrifice ſecum aſportavit,& trauſtulit in terram pronup ſionis. Ergo non eſt ſuperſtitioſum, nec noyum transferre oſſa ſanttorum. Deut. ult. Deus ipſe corpus Moſis honoravit dum illudyroprius manibus ſe- pelivit. 4. Reg. 13. Oſſa Heliſæi cum tetigiſſent mortuum quendam hominem continuo ilum ad vitam evocarunt. Ergo Deus non contemnit oſa ſauclo- rum, ſed ea honorat,& honorari cupit, dum per ila miraculum tam inßem patravit 4. Reg. 23. Cum Ioſias delubra idolorum everteret,&omnem idi- lalatriam delere vellet, tantum abeſt, ut reliquias ſanttorum delendas eſe exiſim aret, ut cum aliorum mortuorum oſſa eßodißet,& in eineresrale giſſet, oſſa tamen ſancti propheta ibidem reperta aſſer vari juſſerit. Hu aldn Eiſtorius pag. O0.exemplum Judaæorum, qui in atca fæderus, mauna rabu lam legis,& virgam Aaronis conſervarunt. 37. RKeſp. Adprimum exemplum: Joſephus mandavit ne cor- pus ſuum in Ægypto ſepeliretur, ſed aromatibus condituminar- cam ſeponeretur, tamdiu aſſervaretur, donec in tempore viſitatio- nis oſſa ſecum in terram promiſſionis aſportarent. Pinis verò wan- dati hujus non eſt cultus& veneratio, ſed in perſecutionibus con⸗ ſolatio: Sepoſitum& aſſervatum eſt corpus Joſephi nonad cul⸗ tum inſtituendum, ſed ut hoc quaſi illuſtri pignore poſteriinter preſſuras,& perlecutiones animati de exitu ex&£gypto,& de hæ reditandaà terra promiſſionis non hæſitarent. 2. Inde nec ſequen- tes Patriarchæ, nec ſequentes Pro phetæ hoc traxerunt in exem plum. 3. Cum Pharao ipſos inſe queretur, cum ignitis ſerpentibus infeſtarentur, cum undique ab hoſtibus premerentur, non ad jo- ſephi reliquias, quas ſecum portabant opis implorandæ cauſafu- gerunt. 4. Cum in terram promiſſionis oſſa ea tuliſſent, honeſtè illa rerræ mandarunt, Johb. 24. non elevarunt, non oſtentarunt.5. Unde nec poſted ad JIoſephi, nec aliorum Patriarcharum,& bro- phetarum ſepulchra tales concurſus,& cultus unquam inſtituui eguntut, quales Pontificii ad ſuas reliquias inſtituunt. 38. Inquis, oſſa Joſephi fuerunt vifitata,& poſt mortem prophe- tarunt. Syr. 49. Adcultum igitur inſtituendum fuerunt aſſeryata. b 39. Keſp. 1. Textus græcus habet axπνιmπmον quod ſigni- beat diligenter aliquid ſervare, ac ſi operimanta aliquid defende tur, o 21 — dtan cpg mtal rertuii 0. renkeru dut e ren 3 4 watelna coorett racläir enren dudo duxt 10. p. p rctus ſctuat 1 rruetu 4 r n mudons Ah cnernd 9 ur meot Wyin oc qul ili r non beitl nen des Propheti 4 5 ieductetud IlS 8 3 Ef 420 ol d05 12 en 0Stabe ondt H ruuler rommſoa Se Wuuuche 4 ber . non ekers e oneler Harun nccadoms Eenn 1* 1 8 mcurts 1 n 1 grelic de nn nu n unu 717 2 1. 2— 4** 3„ 3 J rrus had zuno „..“*„ 19 4 3 3 3b’ T „ c h ooe„n 3— 7 bant nt ofuct DIsrurArIe XXIV. 5s tut& muniatur. 2. Poſteriora verò verba textus non habet. Sed ex 1 1.......„». cap. 48. quod ibi de Eliſæi oſſibus dicitur, librarii contra fidem te xtus tranſtulerunt ad oſfa Joſephi. 3. Nihil legitur de fuperſtitiosã veneratione oſſibus Joſephiexhibità. 40. Secundum exemplum nihil facit ad rem. i. Nam omninò cenſemus corpora ſanctorum honeſtè eſſe ſepelienda.z. Deus no- luit, ut corpus Molis inveniretur, ne res ea idololatriæ occaſio- nem præberet, v ideatur Epiſtola ſude. 4r. Reſp-ad tertium exemplum. 1. Elifeus jam morti vicinus vaticinatur de lſiaẽlitarum victorià contra Syros, ſiad Dominum convertantur, 4. Reg. 13. Veritatem igitur vaticinii hujus Deus ex- traordinario miraculo confirmaturus, cum cxercitus Moabita- rum itruptionem in terram Iſtael faceret, per contactum oſſium Elilæi, mortuum hominem revocavit invitam.z. Mortuus ille n exdeſtinato& propoſito, ſed inopinato caſu in Ehſæi ſepulchrum fuit projectus cum tantum non haberent ſpacium lupervenienti- bus latrunculis,ur facerent foveam. 3. Poſt inſigne illud editum miraculum, non legimus, oſſa Eliſæi fuiſſe ex ſepulchro eruta, ele- vata circum geſtata, exoſculanda ſp ectanda tangenda propoſita, ſerico exornata, candelis honorata, opis im petrandæ cauſa invo- cata. Nec legimus concurſus poſtea ad oſſa ea fuiſſe inſtitutos. 42. Reſp. Ad quartum exemplum.i- Oſſa illa non ex terra fue- runt eruta, ſed intacta manſerunt; Joſias dicit: Sinite eum quieſcere.& nems loco moeat oſſa ejus. Et addit textus: 0 ſſa illa intacta manſerunt. Nam eje ctio oſſium pœna eſtd vina, Jeremia è. Ejicient oſla eorum de ſepulchris ſis. Baruch. z. Transferentur oſſa Patrum noſtrorum de loco ſuo,& projicientur. z. Non fit memtio conſuetudinis con⸗- eurrendi ad ſepulchra, ut votis,& invocationibus gratia,& virtus apud oſſa mortuorum quæratur- 43. Reſp. Ad quintum exemplum: Judæi aſſervationis iſtius expreſfiun habuerunt mandatum, Exo. 16.y. 32. Num. 17.y. 10.Déuss. 10.v. 5. Poniificii vero aſſervationis reliquiarum ſuarum nullum oſtendere poflunt mandatum, nullam promiſſione m. 44. Secundo profert Bellarminus exein pla N. Teſtamen- ti Nam Matt. 9. Hemarrhoiſſa ſolaun fimubriam Chriſtitetigit& ſanata gſt. Act.. Popult certatum ad umbram Petriedò, quo poterant, attingendã Ppp 3 occurre 5⸗ De DArIsMo 1 45 cinctia deferebantal dohhll uli,& ſemicinclia deferebantalz. o *deurrebant dt.19. populi ſudaria Pauli,&ſe f s weeio rotos. 1 velbeto 4 Relp. I. Abud nullum Evangeliſtarum legitur quod 3 1 45 b uſam illam; Sed ex X⁵νρν prodiit virtusi. muij veſtis ſanarit h2morrhouſamillam; 4 Rriſtus origi Rubbl Kü a carnem,& non per veſtem, Chriſtus origr- h laper aſſumpran ſtendens, noyi inquit, quod ex me egreſſaſitn. ha aujus virtutis oſte 2 21* umockere nem! dul8 tentiam faciendi miracula veſtibus adieribere, n I tus. z. Divinam potent 9181“ e mulier it coc II idololatricum eſt. 3z. Medium applicationis ex parte muliert Vi 111 OlattlC. 3. Ie p. ellOe non fuit attactus, ſed fides, idque docet Chriſtus dicens: Filestua R 110 LAb 5 8.. 4 ₰„ 5 2z umtele te ſalvam fecit. Cyrillus dicit lib. 4. in Levix. Wehaiuteleetemeſ hun 1 F—. A 2„ ⸗ t caro ſancta ſanctorum, idciroò acceßit— TA a aſs ckem J 1Q1 1. Ae dlæ perfe- I 4 ee n aAar. dum enim mundata erat, nequeq Du lam contingere non audet: Nondum Lndd 4 1 dande .“ eaprehenxlera ſed Fimbriam tetigit veſtimenti Oroſe mctao ſa mn Ia 1 26 nut gae Care vimmunditie ſandli. hul n 1,. irtutem elicuit ex carne, qua ſeal 4 ar, C jideli tactu virtutem eli 6 orpot A 1 jrase Henueauteu patiebatur, ſanaret, 3. Alomines aams b Lahe 1 2 3. 2 377 mDrA llal 2123— ixi in Apoſtolorumumbri,— b menrio Act. j. G 19 non hærebant defi d4 P„Sed fidein Chii ann A 1 Irtutem credebant illi incluſam; kel. 1. 1 necC arcahlanl VIT.. 2& cuius vrtute Acdal II uem Apoſtoli prædicabant,& cuſus vinmn ſtum reſpexerunt, ꝗ P zgirur Cnifli qua 99 IIi. illa ſe edere profitebantur. Virtutem igitur huuli, qu I. miracula illa ſe e ere pro r. ut velumbtæil- Wantsa meſſe ſtatuebant, ut velumbtæi in Apoſtolis ſe exerebat, tanta ſichut Se Lug. G. G. Z. Aicinu; it ſo 1. 8.„(7. 8. 1— lorum contactu ſanari poſſent, ſicut n herent ertemm— mnhe ii omiſſo Chriſto,& fide ſepulta in rebus hærent ext 11 Pontificii omiſſo Chriſto, iep sinantur eſſe alligatan. autmm 3 anz] v af. r 4 4 1 ligno, oſſibus, quibus Ticana iteudem 0p eſt vita. Quorfumig. unlk 4. Umbra betri jam per multa ſecu anon dadnucſanaui uuah l rdiſy Ponrificii, quod ea hax ipſo tempore adhuc 7 1 im habeat? z. Ipſi Apoſtoli cultum ado tionis vOn m ade Neino ctitiis deferri debet reliquiis: ä i Num igitur iſte ipſorum 11118 EfSIIIdG 1 qe lar itionibus rt- y. S el’ 46 Qucæſtio quinta Quid ſit ſentiendum 4 4 8 I4,y I„ 40. lt 1 D4 tu offeruntur ſanctorum reliquiu: r. 1I 1 liquiarum, ſeu de donis, quæ in Papatu of 1u2 inſ. wel ndn 1 4s i, La ſp. Inſignem virtutem,& efficaciam ine a 3 henn 11 47 keſp. Inlignem vircutem, erfualil(isxaxa Au 4„„. 2 rihcgi 1m liciores P 1 p quiis ſanctorum„Leribunt Pontificii. mdeſ T nua cormipſs di k I vauiiis eas honorant modis, utpote oſcu en 959 5 annm ctendo, manus elevando, varia dona of SISnclO⸗ 5ſit ſentien . 8 2. 1... is.& impietatibus ſit ſen„ 1n⸗ 48. Quud de hiſce meptils, S 1 PI Nuſpiam docet aV- dum, ex parte patet ex antecedentibus. Nam 1¹. Scriptur V duad e am whern t an Honn Apetdäſ Aa dar, Redantu d enim —.dan r Küdeſc tedu ni. n mant molaſec cku 10deat Menporan oſtoli ci xν doarol- huis det un xtrhi 2: 1⁴ unal P49447 A. F Kdnd- em vu 1 a Lchaue Doaciq te inglür uupote ndo, Erul uatud ⁸ krrainh, inen mpieunda vdenc e Va! N ,.·–“ DrseurAro XXIIII. 457 Scriptura, reliquiis ſanctorum divinam ineſſè virtutem& effica- ciam. Ergs ad eam Öobtinendam donaipſis offetrinon poſſunt. 1. Superſtitioſum eſt, rebus creatis üngularem adſcribere efficaci⸗ am, quæ ipſis à Deo non eſt indita,& de qua nulla extat promiſſio. Et idololatricum eſt ab is petere dona ſpiritualia„& mundana. Fit verò illud in Papatu, quoties dona plurima reliquiis ſancto- rum offeruntur,& illæ religiose coluntur. Non minus igitur pon- tificii committunt idolol atriã, ac olim Judæi æneum lerpentem religiosè colentes. 3. Seriptura igitur remittit nos non ad ſancto- rum reliquias, ſed ad Chriſtum; Eſa. 45. verſ. 22. Matth. xt.verſ.18. Johan. 10 perſ.. cap. 14. verſ.6. 4. Medium, quo graria divina no- pis offertur,& confertur non ſunt ſanctorum reliquiæ, ſed ver- bum Dei& Sacramenta, Rom. 1.v. 16. Me dium applicationis non ſunt donationes reliquiis iſtis factæ, ſed eſt ides, Mar. 16 verſ6.. Corpora ſantorum ſecundum ſcripruram honorantur, non quando ad nundinas faciendas oſtentantur,&c varia dona ipſis offeruntur, ſed quando honeſtòèterræ deman dantur, Syr. 381G. Exqua reſuſcitabit eas Dominus Dan. 12.y.2.. 49. Quxſtio ſexta: Anperegrinationes, quæ hodie in Papatu re- lgionis cauſa inſtituuntur ſint ſuperſtitioſæ,& idololatric. so. Reſp. Deregrinariones aliæ ſunt civiles, quæ vel ad honeſtam animi recreationem, velad corporis ſanttatem acqui- rendam, vel ad prudentiam civilem comparandam, vel ad nego- tia politica expedienda inſtituuntur: Echæ ſunt licitæ, imò ſæpe neceſſariæ; Aliæ ſunt religioſæ: quarum quædam ſunt licitæ, ut, 1. Tempore V. Teſtamentrin Synagoga Judaica, Deut. 16.y. 16. c. 17. v. Qux in N. Teſtamento ſunt abfogatæ, Jer. 3.v. 16. Joh. 4.y. 20.1. Tim. z.y. 8. z. Tempore perſecurionum, Mart. 10.v. 23.2. Cor. G. v. 17 45.14.y. 4. 3. UIriles etiam ſunt Theologiæ ſtudiolis ad cognitio- nem rerum theologicaruunapud viros do ctosacquirendam. 4. I- tiles etiam eſſe poſſunt peregrinationes ad lo ca, in quibus Patriar- chæ, Prophetæ, Chriſtus& A poſtoli fuerunt verſati, ut coram ea contemplando circumſtantiæ melius intelligantur. Fr. Quemadmodum veroò illicitæ erant peregrinationes, in V. Teſtamento, quarum Jeroboam eſt author, I. Reg. 12.y. 28. Ita. etiam. *— —— 8 eh na ienieniesrwxi d—„ ——— 1 8 8— 4 4— 4 8☛——— — —— p ————— — 8—— ——: en — e — — 8— 4 2 0*— 2.. ctiam llicitæ, ſuperſtitioſæ,& idololatricæ ſunt, quæ Pontifici Hieroſolymam, Romam Laurctum, Compoſtellam, Coloniam, Hallam, adtempla& reliquias ſanctorum hoc fine ſuſcipiunt, ut laborioſo hoc, tanquam pœnali, aut pœnitentiali opere pro com miſſis peccatis luant,& ſatis faciant ſanctorum opem implorent, cultũ votivum preſtent. Nam 1. cultus religiofus ſanctorũ ſciiptu( ræeſt contrarius. Ergo& medium ad talem cultum adhibitum, cujuſmodi ſunt illę peregrinationes. 2. Nõ ſunt à Deo mãdatæ, ſed in Neſtamento prohibitæ, jer. 3.v. 16. Joh.. v. 20. 1I. Tim.*.y.3. Nullam igitur habent promiſſionem. 4.Ignoravit eas Eccleſia pri mitiva. Nam Calixrus 1. primum Mariæ templum curarit ædiſi candum circa ànnum Chriſti. 221. 5. Ob certitudinem quidem hiſtoricam& circumſtantias cognoſcendas multi Hieroſolymam 85 DI PA PISMG etiam in primitivà Eccleſià proficiſcebantur, ſed non ad indul- gentias impetrandas. 6. Hieronymus in Epiſtola ad Paulinum, TomI.p. 10 2. Non Hieroſolymis fuiſſe, inquit, ſed Hieroſolymu hen ni- 8 xiſſe laudandum eſt. Illa expetenda eſt ciyitas, non qua oceidit Pynpheta, & Chriſti ſanguinem fudit, ſed quam fluminis impetus lætiyicata Gian morte cælari non poteſt. Non audeo Dei omnipotentiam angu jine concludere& coartare parvo terræ loco gꝗutun non capit cælum&c. ſob FINIS DISPyTATIONIS XXIV. teroe Hihu. 2sſuſs ſüunn 239 Amauui uam W iaxeul Sn 2 A mnnr art Wug JOHANNISGISENII DE PAPISMO DISPVT4ATIO XXy. Et quidem in ſpecie CVLTV TIMAACGINLIVM, ET erum conſecratarum. b In qua⸗ Chriſto Duce& auſpice Chriſto HauB PRæZSAZIDIO S8. T HEOLOGIÆ DOCTORIS, ET ORDINARII ININCLY. ta Academià Giſſenà Pro- feſſoris, RESPONDEBIT Iohannes Binchius Hervordid-Weſtphalus. In Auditorio Theologico ad diem 12. Martii horis antemeri- dianis& pomeridianis. eere 9 GIESSE, Dpis exſcribebat Casparus Chem linus. clo lo cxXvVIII. ———— 5 5 2* ſ 88öooöoEſͤ“— ͤſ S— ——————————————y— e,——— ͤͤͤͤͤ 3 8 4— 4—— 4— —————2———. 3 5 4 ———————— 4 4. 1 8. 8 8 .— 4 8———— 1 ee eahaleMheene———— 3 e————. 5 1 4 1. 8..“ —. 1 3. 4 2 4““ 8 , 5.““ 3““ 8 4 —-———. 3 3. 4. 3. 1 ———— 1„ 8 8*..— 8 1 4 4— 3 88 .„ 8 3 ———— “ —— piispuTrATlo VIGESIMAOQVINTA. DE cVLTV I4A0INVM. ET rerum conſecratarun . THEISITIS I. EO 85 52 On ſufficit Pontificiis ſanctorum defun- b A Ir ctorum animas ſuppliciter invocare,& 4* corporum reliquias teligiosè venerari: * N 2* Sed mutas etiam, atque inanimas cum 9 o 86 Dei, tum Sanctorum imagines religioſa Se veneratione colunt. De hoc igitur Pon- tificiorum cultu breviter agemus. * SANTENTIA PROTBSTANTIuUM. 2. In imaginum conſideratione diſtinguimus inter ipſas imagines,& earum cultum, ſeuhonorem: Licet imagines ipſas habere: Deus enim Cherubim fieri mandat ſuper propitiatorio, Exo. 25.v. 18. Pii homines ſine peccato faciunt imagines, Num. z1:v. 9.1. Reg. 6.v. 23. In templo exdem habebantur, 1. Reg. 7. v. 36. 2. Far. 3.v. 0. Fxo. 28.. zz. Num. z1. v. 8. Imagines Salomonis ſunt appro- batæ, I. Reg. 8. v. 10.. 3. Habere verò eas licet ob uſum didacticum, hiſtoricum, gornatum. Nam docent, monent, teſtificantur, afficiunt, or- nant. Quamvis vivæ voci,& libiis, qui dicuntur muti Magi- 1 ſtri, pares facere eas non poſſimus, ſuo tamen modo docent Gre- 1. gorius dicit lib.. Epiſt. 9. Quod legentibus Scriptura, hoc idiotis praſtat 1 pictura: quia in iyſa ignorantes vident, quid ſequi debeantz in ipsà legunt, b quiliteras neſciunt. Et Damaſcenus lib. 4.c. 17. Quia non omnes lite- ras norunt, neque lectioni incumbunt, Patres noſtri ennum hæc in i- maginihus repræſentari. Cyrillus libr. 6. contra Julianum enarrans beneficia à Chriſto in cruce nobis exhibita dicit: Hæc omnia recor- 244 2 dari 46²⁷ Dz⸗z PAISMO dari nosfacit ſalutare dignum,& ſuadet, ut cogitemus, quod ſicut unu ro omnibus mortuus eſt,& reſurrexit: Ita viventes non ultra ſibi yſis ri vant. Viſucut lignum, quod uas ad recordationem omuis virtutus inducit abiciamus,& potius Ganymedis hicturam 5 vel Danaes habeamus: Gre. gorius Nyſſenus in Orat. quadam ſerlbit Vidii ſæpe inſcriptioni ima⸗- Linem,& ſine lachrymis tra nſire non potui, cum tam eflicaciter ictuna ol oculos poneret hiſtoriam. Procumbitenim ante aram Iſaat,&c. Idemſu- per Cantica: Vidi, inquit, non infrequenter Paßionis ſiguram, nequeſne lachrymis ejuſimodi ſripturam tranſii. Gregorius Magnus libr. 7 Epi- ſtol. 3. Dum nobis ipſa pictura, quaſi ſcriptura, ad memoriam Filium Da inducit: animum noſtrum, aut de reſurrectione lætificat, aut de paßuneds. mulcet. b 4. Cultus verò alius eft civilis;, alius ceremonialis externæ cu- juldam honorificentie, ſeu reverentiæ; Et alius religioſus Templa, imagines,& alia, quæ in templis aſſervari ſolent, vaſa, ſive utenſi- lia reverenter,& αηναμμνμε qabere,& tractare ſolemus, ſed culta rantum civili,& ceremoniali, quia habentur velad memofumad modeſtum ornarum, qualemcunque inſtitutionem, vel inſerit unt rebus ſacris; Sed cultureligioſo, qualis in Papatu exercenn adorando, compellando, ſalutando, am plexando, ſacrifieando, &c.imagines non honoramus. 5. Adorationis enim iſte imaginum cultus pugnat cumer preſſo Deiverbo, Exod. 20. Non facies tibi ſculptibile; Quodexplics- tur, Levit. 26. y. j. de religiosè cultu: Non facietis vobis idolum, E ſcul. ptile, nec titulos erigetis, nec inſignem lapidem ponetis in terrä veſtra 5u7 ADeRETIS EuM. Ego enim ſum Dominus Deus veſter. Nonlicetig tur facere imagines, ut adoremus coramipſis. 6. Itaque improbamus non hiſtoricum, ſed tantum ſuper ſtitioſum imaginum,& rerum conſecratarum uſum. SINTENTIA PONTIEICIORuMNM. 7. 1magines Sanctorum rectè eriguntur, non tantuminme- moriam ſanctorum, ſed etiam religioſi cultus cauſa. 8. Jacob. Gretſer. lib. i. de cruce c. 49. Oſtendimus haltenus inquit, crucem Domini eſſe venerandam, nunc magis inſpecie explicaudum eſt, quo genere cultus colédaſit nõ modd prima illa crux, ſe& omnes uuag nès,& ſignacrucis. Omnium enim una, eademga, ratio eſt. Aſerimus uuen cu V M 2.an n laln — ueiga, aulm Lrro, Muu 4 — Ke 8 1 1* uu e am.: NI MKu. un lou d Iunn 3 a Daant fta. mus cont A ⁴ s us noni a uelane .. uſn nconlec e ln. . wan ntectt eiſ En wocen 11 nrelpioll.cun X „1 um e 10n. Wiunfau enA SAesdc 114,144 AvAe DIS SuTrArIO XNV. 448) eum ſententiu communi.& in ſcholi magis trita, cxuc=M corEN- DAM E86E LATRIA, HOC EST curru pPIVIMNO; non quidem per ſe, ſedper aljud, non abſolutè, ſed cum habitudine,& reſpectu ad Protot)pum. Cui ſententis ſubſcribit D. Thomas,&plerique ex iſtis, qui D. T homa do- ctrinam ſequuntur, ut Cajetanus, Capreolus, Gregorius de halentia,&a- lii non pauci,probaturqʒ iidem argumentis, quibus demonſtrariſolet àpræ- dictis Doctoribus, imaginem,& exemplar, ſeutem ſignificatam,&prater- ea reliquias,& eum, cujus ſumt reliquiæ, eodem cultus genere affici debere, ut ſi res ponoretur latrid, etiam imago colatur latria: 8 dulia, imago quo- que dulia: Si hyperdulia, imagoitidem hyperduhiã. Cum igitur Chriſtus Dominus per crucem, tanquam per imaginem repreſentatus, tolatur la⸗ rrid, hoc eſt, cultu divino, ſequitur, 1SàAM OMN E cRuCEM LA- rRIA honorandam eſſe: Idque probamus primum exr Ariſtotele, ubi dicit, vel ſaltem ex diſcurſu illius colligitur à S. T poma,& aliis eundem eſſe mo- tum in imaginem,& in rem ſigniſicatam. b Bellarminus de Eccleſ. Triumphante lib. 2. c. 21. Ima- gines Chriſti, G& ſanctorum, inquit, ho noranda ſunt non ſolum per accidens relimproprie, ſed etiam per ſe,& propriè ita, ut ipſæterminen veneratio- nem, ut in ſe conſiderantur,& non ſolum ut vicem gerunt exem- plaris. 10. Lignumigitur crucis in Pontific Rom. Venetiis anno 182. pag7.xcuſ. his ceremoniis ſacrificatur: Rogamus te, Dô- mine ſancte Pater omnipotens, ſeinpiterne Deus, ut digneris bene dicere hot lignum crucis tuæ, ut ſit remedium ſalutare generi bumano: ſit ſolidi- tas ſidei: Bonorum operum profectus:& redemptio animarum: ſit ſola- men,& protectio, ac tutela contra ſæva jacula inimigorum: per Dominum noſtrum Jeſum Chriſtum, ſilium tuuin, qui tecum Vimit,& regnat in uni- tate Spiritus S. Deus. Item: Sancti † ſicetur iſtud lignum in nomine Pa †- tris,& Fi lu,& Spiritus Sandii: Ef benedictio illius lign in quo ſan- Aa membra Salvatoris ſuſpenſa ſunt, ſit in iſto ligno: ut orantes inclinan- teſque ſe propter Deum ante iſtam trucem inveniant corporis, G& animæ ſandtitatem. STA Tus CoNTROVERSHBIA. 11. Quare ſtatus controverſiæ non eſt, annõn imagines et- iam in ipſo templo habere liceat: Id enim ultrò largimur; Sed Qdq 3 num . . 8 6 4 1 4 n 1 1 1 “ 1 3 3 1 4 1 8 4 1 8 6 1 5 1 † 4 6 5 4 I 1 4 1 1 * 4 I V 1 1 3 1 1 3 8 bi 1 1 1 1 1 1 4 4 n 11 nl I 1 1 ö I Auu 4 1 1 8 464 Di PAre num erigi,& ferri poſſit ob eultum religioſum ‚ut cum Deo als. rentur, ſint mediumà Deo ordinatum ad fidem excitandam„vel conſervandam. Hoc enim idololatricum, eſſe affirmamus. Hc /„ igitur de re,& aliis nonnullis breviter agemus. m. Quxæſtio prima: Num imagines religioſi cultus ergy ſu m- genda,& habenda? 12. Reſp. I. Quicunque cultus pugnat cum ipſo Decalo- ho⸗Seesnhih Dei verbo, ille tanquam impius eſt damnaãdus, qui illud ſolum eſt norma religioſi cultus. Atquicultus imaginum Pontificius pugnat cum ipſo Decalogo,& expreſſo Dei veibo: Exod. 0. v. i. Deut. 3.v. 8. Non facies tibi ſculptile, nimirumutado- res illud. Sic enim explicatur. Levit. 16. verj. l. Et Pſalm. 96.(b- fundantur omnes, qui adoranrt ſculptilia, qui gloriantur in ſimu- lacris ſuis. Ergo. Et cultus religioſus ſoli Deo comperit quem peo. ptered in locis allegatis adorare jubemur. Ergo non ſine ſacrllegio imagini ſurdæ,& picturæ attribuitur. 13. 2. Omnis à9εbenoueie ſeu cultus proprià intentione ſuſceptus diſplicet Deo, Deut. 12. v. 8. 32. Matt. 15. v. 7. Bſa.i. I Ne 29.v. 13. Ezech. z0. v. 18.19. Mich. G.v. 6. 7, 8. Zach. 7. y.. Pſal.106.7 39. Mar. 7. y. G. Col. ⁊ v. 23. Atqui cultus imaginum eſt isehohenmas nullam habens inscri pturà inſtitutionem, nullam promiſſionem nullam approbationem, ſed potius improbationem, nullam co. mendarionem. Et quid εαοeεa eſt aliud, quam modusDe um colendi ſine Dei mandato ſuſce ptus? Arguit id ipſa appellati Patres Nicenæ Synodi ſecundæ congreſſu ſexto hancregulamir- culcant: Traditionem Eccleſia recipiamus„legislationem ejuſdem rauen- mur, ne floccipendamus piam,& divinam conſuetudinem, in yetera,& yi ſia judicia ne ſimus curioſi. Omne enim, quod in recordationem Deicrig tur acceptum illi eſſe conſtat. Eckius in Enchirid. Tit. 16. ad objeckio⸗ nem hanc: Aur præceptæ ſunt imagines,& tunc oſtendatur Sci- ptura: Auenonfunt præceptæ,& tunc nihil valent; R eſpondet: Suffictat Catholico, quòd Eccleſia conſtituit, imagines Sancterum, relut t tiles,& expedien tes, poni debere in Eccleſia,&c. Ergo.. 14. 3. Omnis cultus idololatricus eſt abominabilis, quip Pe qui paſſim damnatur in Scripturã. Atqui religioſus cultus ima. ginumeſtidololacricus. Ergo. L 94ℳ: imaa 8* Dan nr nanl * Lür ahn Aauc erunch ri— mulnn dd ocmm We mern Mnas a a mn droſdſces Se zuiuſ cnnde cod Iexdon Lerahun 1 luuuant Cnud s unman. nenn a mnuuitni E.Kus Ariltud ancime Tuncons cper.&r 1 alen t s atruusaim . ** 4 nide 1 6 löeras Scnpeu A u eigte — . 99 * * DI SruraxrI e XXV. 463 16. Affumptio probatur primò ex definitione idololatriæ. Ii enim idbololatria cultus pugnans cum primo Decaloꝶi præcepto Jubente nos unum verum Deum venerari eo modo, ut pracepit in verbo ſuo. velʒ Ido- platriaeſt cultus, quo honor ſoli Peo debitus, tribuitur ei, quod eſt extra Deum. Atqui Pontificius imaginum cultus transfert honorem ſo- LDeo debitum ei, quod eſtextra Deum. Ergo. 16. Secundò ex ratione idololatriæ commiſſæ: Hujus n. ratio eſt duplex: Prior ex parte ob)ecti, quando religiosè colitur id, quod von eſt vere Deus,& cultus ſoli Deo debitus trangfertur ei, quod eſt extra Deum. Faciunt hoc Pontificii: Nam ſcribunt eundem honorem deberi imagini& exemplari, videatur th. 8. Bellarmino quidẽ aſ- ſertio hec nimis dura vilerur ſed ad idem ipſe delabitur ſtatutum. Nam lib. 2. de Sanctor. Beat. c. 22. ſcribit: Quantum ad modum lo- quenli, preſertim in concione ad opulum, non est dicendum imagines ul- lar adorari debere latria cultu, ſedè contrario, non debere ſic adorari. At lib. 2. c.23. ſcribit: Si de re ipsâ agatur, admitti poteſt, imagines poſſe cols improprie, vel per accidens, eodem genere cultus, quo exemplar ipſum coli- tur. Ergo. Poſterior ex ratione modi, quando Deus colitur non eo modo, ſi- cutprecepit in verbo. Arqui non colunt Deum Pontificii eo modo ſicut præcepit in verbo. Ergo. Nam in hocconſentiunt Pontificii, ut perimagines Deum, Chriſtum& fanctos colendos eſſe præci- piant. At modus iſte colendi Deum improbatur in Scriptura,& idololatriæ arguirut juxta illud Exo. 10. y. 23. Deos aureos,& uge rcos non facietis Me cuM. EtDeu. 4. v. 23. Cave, ne quãdo obliviſca- ris Faa Dñi Dei tui quod pepigi, tecũ.& faciasribi ſculptã ſimili- tudinem eorũ, quæ Dominus prohibuit: quia Dhs Deus tuus ignis conſumens eſt, Deus æmulator. Ubi Moſes populo Dei interdi- cit ne faciat ſibi ſculpram imaginem, in quã Deus colatur. Idolo- Lttæ igitur ſunt lſiatlitæ, per vitulum colentes Deum Exo.32. y. 5. Dixerunt enim: Hi ſunt Dii tus, qui te eduxerunt de terra Tgypti. A4- nomverd adifi ævit altare coram vitulo,& præconis voce tlamarit, cras ſo- venuitas Domini eſt. Iſraclitæ igitur Jehovam, qui ipſos ex Egypto eduxerat per vitulum colebant. Exod.32. y. 4. At grandis illa erat i- dololatria, Deur. 32. y. 16 17.1. Cor. 10.v. 7. Actor. 7. v. 41.1 Sam. 8. v. 8. Sicidololarriam committit Micha cum matre ſuâ culturus Deum per ſimulachrum, Jad. 17.y. 3. 4.5. 8. 9.10.12.13. Item Iſraelitæ, re- je cto 8 1 4 “ 1 — „———— —— —— —— 4 DIi PAeofsneo jecto Roboamo, callidum oonſilium ſequentes Jeroboami, dii excogitato conſilio, fecit duos vitulos aureos,& dixit eis: Nolite ultrà aſcendere in Jeruſalem: Eœce dii tui Iſrael, qui te edureri- de terrà Ægypti, 1. Reg. 12.y. 28. Joſephuslib. 8. Antiquit. Judaica- rum ſcribir: Jeroboamus, ut Deus in vitulis coleretur inſttuit. At ldolo- latriam fuiſſe docetur, I. Reg. 14. v. 9. Et Apoſtolus Paulusidoloh- triam Athenienſium reprehendit, Actor. 17. v. 16. idque proptere; quod Deum colere voluerunt aureis, argenteis,& lapideis ſimu. lachris, y. 25. 29. Similiter deſeribitur idololatria gentium, Roman I.y. z1. 23.2.. b 17. Tertiò, ex conſideratione idoli: Eſt enim illud omne, uod honore divino afficitur, cum ſit extra Deum. Ergꝗ habeto. riginem& fundamentum in hominis cum Diis alienis ſcorrantis corde. Ergo illi ſunt idololatræ, qui trãsferunt honorem ſoli Deo debitum ad id, quod eſt extra Deum. Eneus ſerpens, quandoreli iosè non colebatur, erat imago, ubi populus cœpit ei adolerein- cenſum, in idolum abiit,&proptered ab Ezechià Rege combuſtus eſt, z. Reg. 18.v. 4 Et quæ idola erant, quando ſuperſtitiose coledan⸗ tur, nobis poſtquam illa ſuperſtitio abrogata eſt, idola ſam neu ſunr. 18. 4. Quicunq; cultus ab infidelibus& impiis conſimilind uſurpatus,& in Scripturà,& à ſi delibus improbatus, ille eſt abominabil Atqui cultus imaginum Pontijicius ab infidelihus,& imyiis con imiluendh uſurpatus in Scripturã verdò,& à fidelibus improbatus. Eig. 19. Aſſumptionis veritas patet ex collatione cultusi- maginibus ab infidelibus exhibiti,&. qui apud Pontifo iſtis exhibetur: Nam infideles coluerunt imagines primoò delitan- do, Dan. z.yerſ.z. Congregati ſunt Satrapæ, Magiſtratus,& ſd- ces, duces,& tyranni,&c. ut convenirent ad dedicationẽ ſtatur, quam erexerat Nabuchodonoſor Rex; Colunt conſimiliter eas Pontificii, ut patet ex hac benedictione crucis: Sanctificetur mi lignum in nomine Patris,& Filii,& Spiritus S. Et benediclio illius lign Kin quo ſancta membra Salvatoris ſuſpenſa ſunt, ſit in iſto ligno, ut erantex inclinanteſ, ſepropter Deum, ante iſtam crucem inveniant corpou 64 nima ſanitatem, per eundem Dominum noſtrum Jeſum Chri um, Amen- 20. Secundoò, nomen Dei, autprototypi ſimulachro anloie 32*T. 9 ſhie grat Ägh 8 1Sh Sabh em el fulus ubgche pondet F ſtcun dem. 8g rveritu i calun ia tteͤgg S Lagitn A.— DrsSsPurArI=eo XXV. 46⁷ ay. 4. fecit eis vitulum aureum: Dixeruntque hi ſunt dii tui Iſra- el, quite eduxerunt de terra Egypti. Item. i. RCg. 2. y. 28. Eſai. 42.v. 17. SJap. 14. v. 21. Conſimiliter honorant imagines Pontificii: Nam in Sabbato Paſchæ Presbyter Pontificius crucifixi Chriſti imagi- nem ex ſepulchro erutam in templo circumfert& fores clauſas pulſans clamat: Attolliteportasprincipes veſtras elevaminiportæ æterna- nales& introibit Rex gloriæ. Etinterroganti: Quis eſt iſte Rex gloriærre- ſpondet: Dominus fortis,& potens in pralio, Dominus virtutũ ipſe eſt Reæx gloriæ. Aut quando cereas agni imagines conſecrantes Deũ orant, ut iſti agni immaculati eandem virtutem accipiant, contra omnes diaboli- cas verſutias,& fraudes mali gni Spiritus, quam agnus innocens, Filius ejus Jeſus Chriſtus in arca crucis immolatus, protoplaſtum noſtrum de diaboli- câ poteſtate eripuit, Saerar. Cerem. Eccl. Rom. lib. i.tit. 7. i. Tertio, ſingularem minimis præſentiã,& eficaciam ſimulachris adſcribendo. Arnobius dicit lib, I. contra gentes. Si quando conſpexerã lubricatum lapidem,& ex oliyæ unguine ordinatum, tanquam ineſſet vis praſens, adulabar, affabar,& beneficia poſceba m.ldem lib. 6. ſtatuas cer- tisritibus precularum,& unguentorum dedicabant,& conſecrabant, atq́ inde fieri exiſtimabant, ut Dii in ſtatui habitarent; Eandem opinioné — de ſtatuis alunt Pontificii: Inde oraturi coram imaginibus procũ- bunt: longiſſimum ſæpe iter ingrediuntur, ut coram hac, velillà i- magine orare poſſint: Hane imaginem magis frequentant, quam llam. Quod ſit ided. dieit Gregorius de Valentia Diſput. 6. quæſt. 1I. unct. 6. de Idololatria, quoòd certâ experientiã noverimus ſingulariter quibuſdam in locis, quaſdamq́; imagines venerantibus, ſolitum&ſe Peum praclara impertiri beneficia. 22. Quartò, certorum igitur beneficiorum donatioa is pe- tendo,& expectando: Tatianus dicit, Græcos tribuere dæmonibus, luòd ſanent morbos. Afnobius lib. z. Gentes res certas à certis Diis poſtulabant. Conſimiliter pontificii dentiũ dolore laborantes, be- neficium liberationis quærunt apudimaginem Appolloniæ,&c. 23. Quintò, Temypla, delubra& altaria extruendo, I. Reg. i.v.7. Salomon ædinicavit avum Chamos, idolo Moab, in monte, qui eſt contra Jeruſalem,& Moloch, idolo filiorũ Ammon. l. Reg. 12. v.30.31.1bat populus adadorandum vitulum uſq; in Dan: Et fecit phanain excellis..Reg. 16.y.32. Achab pofuit aram Baalintemplo Rrr Baal 1 4 e — — “ ——õ———— —y—!¹— „——————— 3 — 4⁶6⁸ PAPISNMO Baal. Idem faciunt Pontificii, experientia teſte. 24. Sextò, in loco ſublimi conſtituendo, Auguſtinus Epiſt.49. Idola quidem omni ſenſu carere quis dubitet? Veruntamen cum his locantur ſedibus, honorabili ſublimitate, ut à precantibus,& immolantibus atrendantur; Fit idem à Pontificiis. 25. Septimò, peſtimentis induendo, ſertis,& coronis ornandi,e- ruch. 6. v. 9. 12. Coronas certè aureas habent ſuper capita ſuadiil lorum. Opertis autem illis veſte purpurea extergunt faciem ipſo- rum. Idena fieri à Pontificiis palam eſt. 26. Octavo, Circumgeſtando, Baruch. G. v.z. Nunc videbitisin Babylonia deos aureos,& argenteos,& lapideos,& ligncosinhu. meros portari; Sim ulachra verò in pompa eircumgeſtant pontiſt cii. Cujus rei originem indicans Baronius in notationibus in Mantynol. Rom. Patres, ait, Concilii Conſtantienſis decreviſſe, ut ad proput ſandam ingruentem urbi Conſtantienſi luem, non imago uantum Rochi à clero, comitante omni populo, Perurbem ſolemnipom- pã deferretur, ſed impenderentur ei etiam cæteri honoresſanctis debiti, Quo facto, pectem illam mox evanuiſſe, ait,& indecian- plum ejus rei ſumptum eſſe. 27. Nondò, Alloquendo, obſecrando, cantando,& ſupplicando Jer. a. v. 27. Dicunt ligno: Pater meus estu: Et lapidi, tu me genuii Sap. 13. v. 18. Non erubeſcit loqui cum illo, qui ſine animaeſtkt pro ſanitate quidem infirmũ deprecatur,& pro vità rogat mor- tuum& in adjutorium inutilem invocat. Fſai. 44.T.„ Fecit lcul tile,& curvatus eſt ante illud. v. 17. Reliquum ejus Deum fecit,& ſeulprile ſibi: Curvatur ante illud, dicens, libera me: quia Deꝰ me⸗ us es tu. Barach. 6.. 31. Rugiebant clamantes in conſpectu dec ſuorum, Conſimiliter Pontificii alloquendo, obſecrando, cantando,& ah- plicando colunt ſimulachra. Bellarminus dicit lib. 2. de lmag. Sanctc 23. Concionatores alloquuntur imaginen crucifixi, ejuſo, dicunt, iu nouêa 1 4 1/ † deofl demiſti, tu nos Patri reconciliaſli. Orario Johannis X XII. de etigie vultus Chriſti, quam Veronicam vocant, ſic habet- Salve ſancta falies noſtri Redemptoris, In quãâ nitet ſpecies divini ſplendoris, Impreſſa panniculo nivei candoris Data Veronica ſignum ob amoris, d aal a eh . 1 M rn. wa 1 R 1 maa 3 “ m ben . u Mur. c. Rrdu Le iaan ata 3 n CAN Lnm 1 Au lana z „» 1 8 6 . 20 Kandca mrnn mpoon 1 p r ma 4 2 den a ida 11 An Aammole u. benu, Sr ann er newert Siüm loqucn clrn u derecut onun nlem moc 41 d. e awtjehr ee Mlud, cet a*i mea. cbamcun Wricolhe 1LAund Suns 44 * 4. aun vv 4. Ornd wXA- cimvoc. der duden un 1. en mind aden DISSMTATIOXXV. 469 28. Decimò, oſculando, lampadas accendendo, ſacrificando, voven- do.jurando, i. Reg. 19.y.18. Derelinquam mihi omneos;, quod non adotavit cum oſculans manum. Baruch. 6.v. 18.Lucernasaccen- dunt illis,& quidem multas, ex quibus nullam videre poſſunt. ². Reg. 10.v. 24. Ingreſſi ſunt(Servi Baalis domum ejus) ut facerent victimas& holocauſta v.3 4. Si quis illis votum voverit,& nõ red- diderit, neq; hocrequirunt. Soph. 1. v. 5. Jurant in Domino,& ju- rant in Mechom; Eundem cultum imaginibus exbibent Pontiſiciiʒ Ta⸗ raſius in Epiſt. ad Imperat. Conſtantinum, illiuſq; matrem Irenẽ dicit: Omnihus modis recipiende ſunt venerandæ imagines Domini noſtri Jeſu Chriſti,&c. intemtrataæ Domina noſtra Deipar, ſanctorum quoq, Angelorum, itemq; ſanctorum omnium, ſuntq, adorande quoq, hoc eſt, ex- oſculanda,& amanda. IPidem: Cum crucem vivificam ſalutamus, conye- nientercanmus: Crucem tuam adoramus, Domine: Lanceam, quæ vivifi⸗ cans latus tuæ ſanctitatis aperuit, adoramus. Quæ ſanc adoratio nihil aliud eſt, quani ſalutatio, ſiye amplexum malis dicere: Quod indicat hoc quod la- bii quoq; noſtris ropriis ea contingimus. In Actis Synodi Nicenæ Ii. nar- ratur de quodam Eremita, quod imagini Mariæ accenderit can- delam, quæ Eremitæ peregrèabeunti mandarit, ut candelam eam uſq; ad redirum ſuum ſervaret inextinctam. Quod& factum ſit, licet poſt duos vel tres menſes primum redierit. Pius II. in cõmen. lib. z. refert in Eccleſia S. Mariæ Prunetanæ agri Florentini, virgi- nis eſſe imaginem, quam mira religione pspuli venerantur; tan- quam Pluviæ, ſerenitatiſq; donatricem, cum neceſſitas ingruit: Dives illictemplum eſt, inquit,& aſſiduis mortalrũ votis inſigne. 29. De collatione hac videatur Du. Chemnitius 4. pPart. Exam. Conc. Triden. pag. 26. 30. Dißimilitudinem verd oſtendare conantur pontijicii obſtre- pentes, à ſe non tribui virtutein aliquam materiæ vel forma ſtatuaruin, ſi- cut faclum fuerit à gentibus; Sed in imaginibus vel Deum ipſum, vel ſan⸗- dos cum Deo vipentes honorari, ut honor imaginibus exhibitus referatur ad Prototypum. 31. Reſp. Diſtinguimus inter ſuperſtitionem vulgi& ſa- pientium: Vulgi apud Ethnicos erat craſſior ſuperſtitio ipſis ſta- tuis affixa, quam ſapientes magis diſſimularunt, quam approba- runt. Seneca vulgi opinionem irridens, s acros, inquit, immortales, Rrr 2 invio- MMxe dbnwwe uue de— —————— 5 1 4 1 4 e 42 2——— 1 3 4— 4 3 ne 3— 24 8“—— o 9 8— Peae 8 —— 3.““ 8———. 4 3 4 4 4 8— 3*— 4“ 3 8 5 ———- 470 DrPDAPISMO ———— inviolabileſq; Deos in materià viliſſimâ, atq; immobilidedican habitus, illis homim um, ferarũq;,& piſcium quoſdam vero jum Lexuma iverſis corporibus induunt, numina Vocant, quæſigpii- tu aceępto, ſubitò Beeuercrene wonſdr haberentur. Conſimiliter vulgi luperſtitionem apud Pon ntificios eſſe craſſiorem his indicat verbis Polydorus V irgilius lib. 6. de Invent rer.„Cap. 13. Sunt ben multi, inquit, rudiores, ſuvigioreqe qus fax ceas, vel ligneas, marmortu, 3 neas, ſeu inpartibuspictas, variud; coloribus litas imagines colunt, non ut ſiguras, ſed perun ade quaſi ipſæ ſenſumn aliquem habeant,&ii magi filan quàm Cpriſbo⸗&aliis Aipis,quihus dicata ſint. Quo fit, ut ſtu ltitian ul titiæ cumulantes, illis fe tant aurum, argentum, annulos gemmatos omn- fariarq, gemmas ibidé ſenio perituras. Et, ut ad facièdum plures insſtentu, illi, qut I2lem ſegetem metllnt, pummos perforeut, flogpenimuuinal Colo, aut manib- ipſarum imaginuui ſuſpendant, donaria in locis Cãyicuiregngi collocent rtirulasq ayponant,qu nomina offerrntium& diis,& homimi notoria jiant. 32. Sapientum Ethnicorum ſuperſtitionem t efe tt ame 16. ſcribens, gentes docuiſſe adoran aas ſtatuas, non qu 10 æs,antum, argentü,& ſimiles ſtatuarü materiæ Dii ſint, ſed quo S4De eorü, qui alias inviſib les funt, præſentia per! ſimulachra exhibea 1.gr iis vel Dii, vel virtutes diving inhabit ent, ſeu ꝙ per ea di invilbe les honorentur,& colãtur propter dedicationè. Aug guſtin. ſenlitk piſt. 49.C0 neinnas inter Pto 285 ationesab Eth nicis jſtis Pcorum⸗ addr tas fuiſſe. Tradit eas Euſeb. Ae prapar. lib. 3.4. ut&alii, nimirũc zuhr jalmo⸗ di formis a liqũ hominib. 4 ppar ruerint; vel ꝙp eju ſmodihr bitus indicarentur: merita ipſotũ, ꝗb. genus humanũjuxer rũt,&c. 33. 5. Nuſpiam legitur in ſacris Patriarchas,I rophetas pioske ges, S. Apoſtolos, aut veros Chriſtianos in prit mitivà Eccleſi ima- gines reli igie 586 coluiſſe, a aut veneratos eſſe ſedi potlus cultumi unproba ſle E g0& noſtrũc eſtipſorum? exemplo eum im ꝛprobare 34·nteced. entis veritas Patér velex] Preenn äsNs a vocabulis cultum ſculptiliũ prol hibet, non adorabus nec Coles ea,quo- run laltero, 7 uod incurvationem ſ 180 ificar, oëse. terni ritus culruum, altero interiores at ffectiones,& de evotiones culm n A ge ſtus,& l. cöpleeh irur. Hujus igitur mandati divini memores oësn addelröeut tũ iſtum damnarunt Hieron. in c. 3. Dan. Cultort Dei,in ait, im nlSA “ 1 1 1 ea. u 4 ͤ 20 M 3 2 ah 2u. z a 1 B dh 1 44 Mau r „ man e . 1 p o. 24 0 fafe Alleln “ 4 1 11 p AG 1 1 ſ 6 Amarce aalqaa 1 3 4 . 8 14 3 lhe 4 1— — udret Sal parl 1 4½ 8 6 4* 1 *.. 1 1oncs.d Sülb Lror.3 K. im dapp chyer 1Oru,d Kn Wain . 47 3 Acrubr Se NWha mtnad er mh uu“.“— .. * „ 4 aAIAR edpch- .e DispurArlo XXV. 471 nes Adorare non debent. Auguſt. Epiſt. 119.c. II. ſcribit: Prohibetur coli aliqua in ſigmentis hominum Dei ſimilitudo, non quia non habet imagi- nem Deus, ſed quia nulla imago ejus coli debet, niſi illa, qua hoc eſt, quod ipſe. 35. 6. De vero initio cultus& adorationis imaginũ in Eccleſia uſu videatur Dn. Chemn. yar. 4. Exam. y. 53. Verus imaginũ uſus à ſu⸗ perſtitioſis hominib. tranſverſus eſt in idololatricũ abuſum incli- natione& progreſſione ſenſim factã. Ulus imaginum in templis olim erat non ad religioſam adorationè, ſedad hiſtoricam com- moncfactioné,& ornatum, qua dere ex Greg. Nyſſeno,& aliis q́- dam retulimus. Iconicolarum verò veterũ dux fuit Greg. Ill. Pon- tif. Rom. qui Epiſtolis Leonis Iſaurici Imp. Synodo Romæ iridi- Gã Epiſcoporum 903. velſecundũ alios 1000. hoc decretum op- oſuit, cferente Anton tit. 14. c.i. v.. diſt 3. c. perlatum eſt: Si quis deinceps cat holicam con uetudinem,&uſum fidelem contempſerit, ac vene- rabilem,& ſanctarum imaginum Dei,& Salvatoris noſtri Jeſu Chricti, beatæ Mariæ, Apoſtolorumqo& aliorum Santtorum depoſitor, deſtructor, &prophanator extiterit, aut plaſbhemus; ipſe cömunisne ſanttæ Eccleſiæ ſitrivatus. Hujus veſtigiis inhæſerunt Steph. III. Pontif. Rom. A- qrianus l.& alii. Recentiorum duces fuerunt Concilii Tridentini Patres decreto quopiam eundem Imaginum cultum ſub anathe- matis fulmine præcipientes. 8 36. Quare l. Ecclelia primitiva uſu imagihum in templis catuit ur videre eſtapud Ladtant. lib. z. c. 2. 4.18.19. 2. Paulatim propter u- ſum hiſtoricum eæ ſunt reccptæ,& approbatæ, atque etiam tẽplis illatæ: Cum n. illæ magnificè,& ſplendide exornarétur, cœpit in ipſis etiam eſſe uſus imaginũ non ad adorationem, ſed ad cõmo- nefactionem,& ornatumut patet ex Greg. Nyſſeno, oratione de Theodor. Martyre, qui inter reliqua hanc tradit ſententiã: Solet et jam pictura tacens inariete loqui, aximad, prodeſſe. Vixit ipſe circa ann. Chriſti 380. 3, Creſcente hominũ ſuperſtitione, Epiſcoporũ ignavid,& Papa- tyrannide earum cœpit idololatricus cultus. 4. Horrenda verò& triſtia cerramina de uſu& cultu imaginũ in O- 5-— 2*— 8 7„ 2 1 4 2..—.. X riente exarſerũt, quæ ultra 150annos Eccleliã Orientis gravillime pturbatunt. 5. Fuerüt lla tandẽ terminata, ſed nõ ſolidis fundamé- tis, verũPapè tyrãnide,& cõſtitutꝰ eſt imaginũ idololatricꝰ cultus. 37, Mirum verò eſt Jeluitas in tantâ doctrinæ cœleſtis luce ido- Rrr. 3 lolatri- 3 ————— e 1 D2 PIrISN olatricum imaginum cultũ non improbare; Sed cũ Dapæſintma cipia in reliquis omnibus, non poſſunt, quin etiã in aſſerendohoc cultu operam navent. Argumenta eorum eadem funt, quæ quon- ————— dam Adriani Papæ Legati in Synodo ſeptima, ad quam etis Con- cilium Tridentinum provocat. Priumò, Imagines Cherubim ſuper u exiſtentes neceſſarid ad orabantur ab iis, qus arcam adorabant, Exô.2. lm verò ſi licuit venerari imagines Angelorum, cur non etiam Sanctorum: 38. Reſp. Principium petunt Jeſuitæ: Nam Iſraclitæ nõ arcam, vel Cherubin adorarunt, ſed verum Deum, qui promiſerat ſe ilo loco auditurum,& inde reſponſa daturum. 39. Inquis, Ergo& nos recte facimus, jaciem vertentes ad imagints Srcoram ipſis Deum adorantes. Reſp.i. Iſtaelitæ habebantmandat & promiſſionem de Deo ibi adorando; Nos verò nec mandatum, nec promiſſionem, nec exemplum habemus. 2. Argumentũhoc à ſimili petitum in N. Teſtamento improbat ipſe Chriſtus, Joh.4. y. 21. Nec in monte hoc, nec Hieroſolymis, ſed in ſpiritu,& ſetita- te adorabitis. 3. Quod verò ſancti in V. Teſtamento adotaeuſſ ſunt versà facie ad arcam, ſeu propitiatorium, quod fuit ſupet ar- cam, id rotum fuit typicum repræſentans Chriſtum vetum propi⸗ tiatorẽ: Preces n.ſieri debent in nomine Chriſti, ejuiq; nirimeti⸗ to,& tum Patri ſunt acceptæ. Exhibito verò antitypo ceſſattypus. 40 Secund), ſerpens æneus non potertat non honoraritum in locs ull- mi poſitus fuiſſet,& ſalutem miſeris in ſe appicientibus affertet, Numenu Jam verd ſi licuit venerari imagines Chriſti in forma ſerpenti,cur nunſ tins venerabilis erit imago Chriſti in ſormã hominu? 41. Reſp. 1. Committitur fallacia finis: Serpens n. æneuselen- tus fuit, non ut religiosè honoraretur, ſed ut ab omnibus jiceti poſfit. z. Salutem per ſe non attulit, ſed Deus hoc typo hommhes monere voluit de Chriſto exaltando, qui ſuo merito fit allatunus ſalutẽ omnib. ab infernali ſerpente lethaliter ſtis,& in ipſum ſele credentibus, Joh. 3. v. 4.15. 3. 1n Novo verò Teſtamento umbie legis ceſſarunt. Heb. 10. Nihil igitur hoc ad cuſtum imaginum. 42. Tertid, creaturæ religiosè honoranda funt propter ſolam rels ad Deum, Pal. 95. A orate ſcabellum pedum ejus. A¹ magints habenti 1 tionem ad Deum. Ergo religiosè ſunt adoranda. 43. Reſp.- Exfonte Hebræo rectè illi vertunt, qui non dicumt ipſum ſcabellum ſed ad ſcabellun adorandum fuiſſe. Nuſpiam 3. „* atzone gert honoh camir Rchi Nelb, duda- rauhi enti Pult djol uwi dot Arang 4 dunk 17 p au 8 . IN 5 12 led nm 3 De el, ii Metl- a sbirm A 8 r nc .§. DisPuTA TI0 XXV. 473 ſanxit Deus, ut adoraretur arca: Populus quidem Iſtaeliticus arcã honorificè tractavit, ſed nuſpiam eam adoravit. Salomon cũ ar- cam intuliſſet templo à ſe recens ædificato, ita orabar, I. Reg. 8.v. 28. Reſpice ad orationem ſervituti,& ad preces ejus, Domine Deus meus. Non igitur arca, ſed ad arcam Deus fuit adorandus juxta il- lud. i. Par. 13.. 6. Aſcendit David,& omnis vir Iſraẽl ad collẽ Ci- riathiarim, qui eſt in Juda, ut afferret inde arcam Domini Dei, ſe- dentis ſuper Cherubim, ubi invocatum est nomen ejus. Et Pſal. 99. y. 9. Exaltate Dominum Deum noſtrum,& adorate in monte ſancto ejus. IIt& Pſ.132. v. 7. Introibimus in tabernaculum ejus, adorabi- mus in loco, ubi ſteterunt pedes ejus. 2. Creaturæ honorantur, h. e. non contemptim habentur propter Deum authorem,& creato- rem. Quà ratione imagines honorandæ erunt propter earu ndem ictorem, vel in eis artifex ipſe eſt colendus. 3. Terra eſt Dei ſca- bellum, Fſa. 66..i. Matt. 5.y. 36. Terra igitur ſecundum opinionem eſuitarum erit religiosè adoranda. 4. Scabellum pedum Domint dicta fuit etiam arca, eo quod verbo ſuo,& promiſſione illis ſeſe alligaſſet,& quaſi ſolium ibi poſuiſſe videréetur, Thren. z. v. 1. 1. Par. 28.p. z. 5. Pſalmiſta igitut non vult vel terram ipſam veltemplum Dominireligiosè adorandum eſſe, ſed reſpicit ad ritum adoratio- nis populo Dei uſitatum, quo adoraturi faciem ad templum Do- mini,& in eo ad arcam convertebant, quia ibi præſentiæ,& pate- factionum ſuarum teſtimonia illuſtria Dominus edebat. 44. Quartò, Matt.. Nolite jurare er cœlum, quia thronus De:. Er- go imagines Vel igiose ſunt colen dæ: Qudlis n ect velatio inter cælum,& De- um, talis eſt inter imaginem C briſti,& pſi um Chriſtum. b 45. Reſp. i. Accommodatio eſt falſa. Nam prius eſt ex divinà ordinatione, poſtetius ex humanàâ 980.. 2. Collatio itidem eſt fal- Dei, quemadmodum pi- ſa, quia cœlum non ita referr imaginem D ctura imaginem Chriſti oſtendere dicitur. 3. Conſequentia, hæc eſt inepra: Cœluin non eſſ adorandum, cum per quem adoramus, eum Ie- ligioss invocemus. Ergo imagines religiosè ſunt colendæ. 46. Queæſtio ſecunda: Quid ſi tſenriendum de anlſpuaf ontue 47. Reſp. 1. Nihil de ea expreſſum habemus in ſcriptura 2. Si- 1 1.„. 1 1— gnum crucis, quod digitotum tractu inter precandum deſ gnatur, precantium geſtibus annumeraturt. Geſtus v.& res indiffetentes —— tes funt, prout uſurpantur. Bonæ ſi bene fiunt,& à fine denominan — —— —————ę—;—x—x x—— ———— ** 474 b Dr PAISM O rur. 3. Non improbamusi gitur Gonſuetudinem Chriſtianorum in rimitiva Eccleſid trãſversa figura crucis digitis in acre formataſe- ſe ſi gnantiũ. Cujus ufus erat dida cticus& hiſtoricus, erat nimitũ recordatio crucis& paſſionis Chriſti,& erat profeſſio,& cõmo- nefactio, quod in Chriſtum crucifixum crederent, atq; omnem in ipſo ſpem,& iduciam collocatam haberent. 48. Magna verò eſt im pudentia,& temeritas ad figuram, ſeu ſignum erucis torquere ea, quæ de crucee, hoc eſt, de morte& u- tisfactione Chriſti pro nobis præſtità loquuntur. 49. Queæſtio tertia: An,& quomodo creaturæc nſecraripoßint 0. Reſp. Bonum aliud dicitur abſolutè,& aliud comparatè, aliud in ſe,& aliud nobis: Omnes creatura bonæ ſunt. Il autemſpe- cialiter nobis obveniant, debitè& ſalutariter lis uti debemus, eaſdemq; cum gratiarum actione,& precibus ad Deum prius ſan- cificatas,& conſecratas uſurpare 1. Perſonæ, igitur quæ ad offici- um Eccleſiaſticum ordinantur, precibus& peculiaribus munei huic inaugurantur,& quaſi conſecrantur. 2. Loca, in quibus publi. cus Dei onitus eſt exercendus per preces& concionesinauguddees huic ſancto uſui rectè quaſi conſe cratur. 3. Elementa, quotũ uſos eſ in Sacramentorum adminiſtratione„verbis Inſtitutionis,& pro- miflionis, atq; precibus publicis, ab uſu cõmuni deſtinantur adir ſum ſaerum,& conſecrantur. Atque ita creaturas quaſdam conle- cramus, ſed religiosè eas non veneramur. JI. Pontificit verònen contenti innumero ido dine ex creaturis ferè quibuslibet infinita adhuc reliquis idou adjungunt, res diverſas conſecrant, con ſecratis divinã ineſſe vir tutem ſcribunt, quà Dæmones fugari,m orbi curari, homines lanr ctificari,& ſervari poſſint. Res igitur iſtas conſecratas religiosèim vocant,& be neficia ab iis expectant; Sed 1. dololatria eſthonofe ſoli Deo debitum transferre nudæ creaturæ. 2. Idolum eſt,quod colttur cultu divino, cum ſit extra Deum. z. Magicum,& ſupeltl tioſum eſt; prætendere,& ſtatuere rebus inanimalib. verborũne- ſocio quorum, virtutem divinam imprimi. 4. Verbi divini propha- natio eſt verbum Dei ſuperſtitiosè ad ud adhibere, ad quodno venti eſt inſtitutio, krirl- lorũ multin 3 eſt ordinatum. 5. Nulla hujus ſuperſtitioſii nulla promiffio, nullum in Scriptura exemplum. FINIS DISPVTATIONIS XX. 4 0 — 8 0 45 — 0 X 6* — — lſ Inn V Dnn IIl A'-” u' 4 10 III I ſll 5 b 11 12 13 16 7 8 9 V Thalrkralhele al M d 1 11 M ö““