1
e-91nuenennne
—
———

——— 5 ſſſſ
8—,

——*
—

ra au
3
4ℳ AA
Ih ae
„
8
3 * N
——

4 ¹ 1 ³
8 6

—
f
N⁸¼x4R
.1
8 22
22
25 — 27
HACKIANA
5 6
=
Se
1
2
6.
. 8
ffic Prieil
Cum
— 2 —
e,
EX O
BATAV.
0
LUo

——
1 4* 5.A„„2f“**““

THOMT BARTHOLINI
ANATOME
Ex omnium Veterum Recentiqrumque Obſervationibus Mπνει)
Inprimis Inſtitutionibus b. m. Perentir)
CASPARI BARTHOLINI,
4 D CHCULATIONEM HARVEIJANAM 77 VASALVYMPHATICA QUARTUM REN O V A I A. Cum Vconibus novis,& Indiicibus.
ℳ du= 6 Spch
—
—õ———
5 G X A X Nr. 4 S —2 N ☚
—2* b IvSpDVNI BATArORLAI CIo Io C LI.XXIII.

—————
Summa Privilegii ab Auguſto Romanorum Impe- ratore obtenti.
T Eoporpi Romanorum Imperatoris, Regis Germaniæ,&c.
Archiducis Auſtriæ, Ducis Burgundiæ,&c. Diplomate cau- tum eſt, ne quis in Imperio, Regnis, Ducatibus ſuis, aliiſve locis ditioni ſuæ ſuppoſitis, intra ſex annorum ſpatium, à prima editio- nis die computandum, ANATOMILAM BaARTHOLINIA- NAM ab ipſo Auctore nunc reviſam,& auctam, quacumque for- ma aut lingua excudat, vendat, excudendam vendendamve quo- vis modo ac ratione conetur, præter Petrum, JFacobum, ex Cor- nelium Hackios, Bibliopolas Leydenſes, ſub pœænis in Originali Diplomate, contra Delinquentes expreſſis. Datum Viennæ 1. Ju- lii 1671.
LEOPOLDDUS.
Vt L.EOFoLDuUS GuILIELMUsS Comes à Kinigſegges,&c.
Peract. bel Ad Mandatum Sacra Caſares Majeſtatis proprium 1. Auguſti 4 4 Anni1674. CHRISTOPH. BEüER.
Hackii tranſtulerunt actionem hujus Privilegii editionis Belgicæ in Fohan. à Someren.
Summa Privilegi DD. Orad. Hollandiæ Meſt-Friſ.
Autum eſt auctoritate Porentiſſ. DD. Ordd. Hollandiæ Weſt-
Friſiaque, ne quis ANATOMIAM BARTHOLINIA- A M, ab ipſo Auctore nunc reviſam& auctam, per annos quin- decim quacunque forma aut lingua imprimat, vel de alibi im- preſſis in Hollandiam& Weſt-Friſiam inferat, atque divendat ci- tra conſenſum Fohannis à Someren, Bibliopolæ Amſtelodamen- ſis, ſub omnium librorum,& alia inſuper pecuniæ mulcta, ut latius in ipſo diplomate patet, dato Hagæ Comitis 27. Novem- bris 1668.
Vt JoHAN PEWIr.
Ad mand. DD. Ordd. HERBERT VAN BEAUMONT.
Fohannes à Someren actionem bujus Privilegi Latina editionis tranſtulit in P., F.& Corn. Hackios.
1 1 4 8— 8 X 5 —
1
2
8*

us, al
. Gerwanie,ge. 5 — Yplomate cal- ilre locis V
ta primeditio.
ruoLII. muacumquefcl. „lendamye quo-
—
drobum, é Cyr. ggis in Originai
u Viennx rja⸗
iagſegges, Kc. di ſatu yroprum mkürn.
marrii editivnis .
dahſl⸗Friſ. ankollandie Weſt.
HoOLINIA- mnerannos quin- 1 41 de alibi im⸗ edivendat ci-
aimttelodamen- 4
liæ molcta, ut 9 tis 27 Nofemn-
1 uMoxr.
aprü Latine in,.
A UGUSTE DANORUM MONARCHA DO MIN E
CHRISTIANE n(UINTE DOMINE CLEMENTISSIME,
⅓⅞ Eſtinatum, D I vO EREDERICO 2AATERTIO, Regi
glorioſiſſimo, Opus A- natomicum, quod flamma- rum injuriis ereptum, ex te- nebris nunc emerſit, Tibi, Auguſte, fubmiſſo cultu,
quantum poſſum, venio con-

——y—— 5 ——
ſecratum. Tu quippe in ſolio paterno ſucceſſor, incredibili clementia ſolatus es publi- cum luctum ex Magni Kegis FExceſſu,& privatum dome- ſtici incendii damnum, quibus perculſus animus languebat. Regio favore nos proſequu- tuus, bono animo eſſe julliſti, ne deinceps innocentiſſimæ Muſæ deſperent tam benignè hactenus à Regibus habitæ. Innatam quippe Mazjeſtari Tuæ clementiam ubique ex-
ſeris, ejuſque radios ad me,
quem Archiatri Tui Honora- rii titulo dignatus quoque es,
gratioſe diffundis, ut nomen
in ſolio avito mutatum ſit, non animus, in ſubjectos ve-
r1e
re Date lpectic tas, i X clel Anato nomit biente do. I Gioni
Mäje

Saſolio eredibili e padli. 121 Negis n dome- d quibus rguebat roſequu- Pjuſliti atiſſimæ wenignè ehabitæ. aſeſtati dque ex- 0 ad me, Honora- Toque es 2 nomell atun ſit
ectos Ve-
rè Paternus. Ut igitur con- ſpectior ſit orbi noſtra felici- tas, in Tua incolumitate ſita & clementia, renatam hanc Anatomen Tuæ Majeſtatis nomine Sereniſſimo ſuper- bientem, in publicum protru- do. Devotæ quidem ſubje- Ctionis leve documentum, Majeſtate tamen Tua neuti- quam indignum. Pretioſis alii gemmis& auro gratiam au- cupantur. Major omnibus Homo eſt, quem offero, qui ſupplex geniſbus Tuis advo- lutus ſe eviſcerat,& totus in obſequii venerationem folvi- tur. Non deſpicies hominem Tuum,& quicquid divinum ſimulacrum ambitu ſuo clau- * 4 dit,

* l.
dit, qui hominibus tam juſia pietai imperare ab incunabu- lis didiciſti, meque hominis muti, ſed in Regis ſui laudem diferriſſimi, interpretem ea
Regii Lulrus ſerenitate reſpi-
cies, qua ſubjectiſſimos ſoles. per no- ſtrum hominem, qui ſumptis
Sic ex homine Daus,
quaſi Mercurii alis univerſum pervolitat, æternitati par eris, quam Kegio benignoque in omnes animo,& Heroicis fa- ctis mereris. Drzus rerum o-
mnium arbiter, annos meritis
æquet,& clementiſſimi i im-
perii diuturnitatem perennare
ſabeae ſic vovet
MaAIESTATI TUR soEIECTISStMuUS
TH. BARTHOLINus.
—— ——
— 4—„ eESe— —õ—-—õ——gV k
genti exto euxerun nus Dalli timem N ſirero puta NAanreun ux avide Veln, uuj in irnee nen fetu ili 110 14¹ den 6 3 atiam tntia dium cum vvam /a Heuli cenſ li ſiſtin lent etat d gad h

Sa Guſt dabu. Imidig Judem reſpi-
Cloleg.
85 no- motis
rerlum Crerbs, dlle in dis f- 1mo- erltis ai im- anafe
——ÿä 4— —ͤ
——— 1—
THOMAS BARTHOLINUS
ZAH 5 6 4
BENEVOLO
8.
Rodit tandem in publicum orbis thea- Birum Anatome mea Nova, multorum votis expetita, quam& publica utili- 22 Ch neceſſitas privata mibi alind a- genti extorſit& imperavit. Quatuor luſira pluxerunt cum Anatome Reformata per ma-
nus Doctorum volvi cæpit, in qua ad Circula-
tionem Har veſanam efformata tantum ſibi mox
licere putarunt Typographi, ut, Clariſſimorum
Naturæ interpretum applauſu& Tyronum uſi-
bus avide deſideratam, totiens exinde varia
præla, variis etiam linguis, fatigarent, ut tan- dem irrepentibus tot editionum erroribur pro
meo fætu pluſculis nævis vitiiſchue defædato,&
Priſtino, quem dederam, habitu nitoreque dehi- ciente, agnoſcere poſtea non potuerim. Tractta
etiam tot annorum exoleſcere capit,& velut ſe-
nium cum auctore induero, ut ad juventutem
ns Vam recoquenda videretur, ſi rigidam lynces
fäculi cenſuram, publicamquse eupectationem vel- let ſuſtinere. Scilicet fata ſua libri habent, ha- bent ætates creſcendi& docreſcendi. Enimvero
ex guo poſtremam Vdhen Anno reparatæ dSalu- k t15½
2
*

3
PREFA T 1 0O.
tis clo IocLi. Anatomæ noſiræ Reformatæ impoſui, variis Obſervationibus novis Lic& ubique res Anatomicacréſcens, priorum tempo- rum ſtudia füuperavit. Tota enim Natura ſe Ayſtis ſuis explicuit,& cum ſingulæ obſer va- tiones ſingulis ſeculis, quæ præceſſerunt, Vix nu- merarentur, unius ſoculi, quod terimus, felici- tas omnium ſeculorum obſervationes vicit. Natu- ræ facilitati ingeniapr æclara ſé conjunxer unl, & occaſione benevola uſi Prſéctores, nulli ope- ræ pepercerunt, ut vocantem Naturam rom- pte obſequio ſequerentur. Nobis par Naturæ favor adſpiravit. Diligentiæ enim noſtræ, quam- diu hoc ſaxum volvimus, ea revelavit, quibus pomæria Reipublicæ Anatomicæ extenderentur. Ut taceam cætera, Lacteus Thoracis ductus, à Pecqueæto in brutis inventus, in Humano conpo- re, per ſectiones ſollicitato, primis nobis detettus fuit, quem publica Aemonſiratione& diſſérta- tione in lucem protraximus. Mox laboribus fa- vente fortuna, uo vum Naturæ ſecretum, omni⸗- bus ſéculis nube immerſum, nobis paluit, quod ingenium noſirum& eruditi orbis exercuil. Splendidi nempe aquarum canales,(quos Vaſa Lymphatica appella vimus,) tam alté haclenus animalium viſceribus immernſi, ut omnium dnle nos Proſectorum oculos manuſqque eſfugérint. Aliorum quoque ſtudium in rimandis Naturd
abditis eluxit, ſecandi indefeſſa dexteritate, per uni-
&
miverſu ne certa operarin Ne mure Antecb- fionum caſdtin uhſtron, tuerund fhoritas raquird ruriſi Vovital Tal, qu hl M fr e
V Inpenia nnutil
alo:
auxili
tome. majſori macha
ihg
citate artif Opt totun adu-

cefarnae us hic o
um tempu. 1 Natura ſ ohſeru. Au¹, vixm us, f ehni e icit. Natu- d iunxerun, nuliiope nram pron. 7 Nature lræ, quan- Nit, quihus nderentur aS ductus, 4 NXruuocorpo- as is detéctus Aiſerta⸗ brbu fa- un, omni- auit, qud
ais exercull. aubs Vaſa
te haclenu
awanium aue
ai ehuxein. Nauur
narit att per
Anl-
PRÆAFATILIO.
univerſum orbem literatum, glorioſa æmulatio- neé certatum, ut ex fertili Naturæ campo, tot operarits exculto, uberrima meſſis colligeretur. Ne miretur poſteritas, aut invideant felicitati Antéeceßores, quod palma ſéculo noſiro obſerva- tionum certitudine ſit ſervata, pro omnium ex- cuſatione notandum, variis ſibſidiis adjutos eſſe noſtros, ut eo proceſſerint, quo priores eniti non po- tuerunt. Deſiit quippe hoc ſeculo maforum au- ctoritas, vel imminuta, quum manus oculatas requirant curioſi, non credulas. Pyæteréed, cum curioſum homini ingenium Natura doderit&
novitatis avidum, unius felicitas multos exci-
tat, qui laudis cupidine illetti, de Natura genere- que mortalium bene mereri cupiunt. Hinc cul- tris certatur, cruentantur manus, açuunturn ingenia, labor indefeſſus impenditur, uſqus ad inutilem ſubtilitatem. Junguntque, qui inhoe fadio magna animi contentione decurrunt, in auwilium artes illas, ſine quibus manca eſt Ana- tome. VLideas enim Proſeütores noſtræ ætatis maſori, quam olim, ſtudio, Matheſin excolore, mechanica diſcere, pitturâ excellere, fauftoque utilißsimarum artium conjugio, veterum ſimpli- citatem poſi ſe relinquere. Geometriæ beneficio artificioſus muſculorum contextus emergit. Optica viſum illufirat. Mechanica hbominem totum format, ſed plerumque in mente. Pictura adumbrat ſingula O æternis tabulis poſteritati
foſtit.

PRFA TIO.
ſaſtit. Eu mechanicis id præterea commodi ſu
tiunt, quod folles idoneos ad reſpirationem, ſ'rin-
gas fiſtulaſque ad vaſa inveſtiganda, lagenulas
pro excipiendis ſuccis,& microſcopiæ ad minu-
ti/ſma quæque in conpore perſpicienda, confi- ²4. 7
ciant, quorum ope nihil non aſlequuntur. Et ne
ſamguis operationis curſum in ſécando impediat, repagula fingunt, ſive ligaturis filiſque ſivé ſé- æreto modo certos limites definituri. Chymiam Anatome ſöciantes, actionum naturalium ra-
riones reddunt manifeſtar. Experimentis deni-
que omnia tam veterum quam recentiorum in- venta& placita velut ad lapidem lydium exami- nantes, dominio veræ ſolidæque rationis natu- ram ſubjiciunt, ſibi propitiam, omnibus ſaluta- rom. Hac via ad Anatomes culmen procedunt qui de majoribus triumphant. His adminiculis veterum defectum ſupplent, hominemque quaſi carceribus ruptis nobis apertum ſaſtunt, in qus curando cum ęloria occupemur. Tot tantiſqus Experimentis hoc ſeculo natis Vvel propalatis Anatome noſtra augeri debebat immutari, ut
novo habitu, eoqueilluſtri, curioſis placeret. Imo
rurbata, per Lactea Lymphatica noſtra va-
Fju, veteri corporis æconamia, ex novis principiis
&& obſervationibus, plurima, qud ankeà grodi- dimus, ad normam Naturæ, apertius nobis lo- cutæ, eram varianda, delenda alia, multa ad- denda quæ illius doerant perfectioni, jam Dei
b indul-
nadulgen Interer ttatt, ¹ parite comylen tib aubr tir ul/ res, rul tamen: mavih verſari cum an annirin grelu men, ¹ rum.
Lur unn tomes! n.(. Obſru.
olim con ve hufn Menta, Fümt, exind tijua⸗ noſhyun plene-
füm

uod ſen 8 5 rin. Penulas S3dmim d, conf. Etye d hediat, /ve 6. ymian mum ra- ugr Ani- Mumin- a xami- as natu- ualuta- Medunt aiculis aequaf dda quo aniſque ann latis ul, ul M. Imo Ketplls at Tedi- avOl4 lo. A ail- A 7 Dei
adu⸗
PR FATILO.
indulgentid ad majora incrementa perductæ. Intererat fane& famæ noſtræ& Tyronum uti- litati, ut ad mentem obſervationum noſtrarum bariter& aliorum Droſeciorum, qui ad Naturæ complemoent um operam contulerunt, Nova edi- tio adornaretur. Et quanquam in flexu hoc æta- tus ad ſenium vergentis, poſttot annorum labo- Tes, rude donatus ferias meritus ſim, publicam tamen utilitatem privatæ præferendam exiſti- mavi, haud neſéius funiorum ſiudiumin ſecando verſari felicius, Seniorum in judicando. Quibus cum annumerari me velint, qui velmeritis vel annis immerentem in procio quodam habent, ag- gréeſſus ſum Doo auſpice Novam hanc Anato- men, in qua quid à me præſtitum ſit paucis ape- riam. Imitatus Architectos, qui ex ruderi- bus novam fabricam moliuntur, vetorem Ana- tomes Reformatæ ex Inſtitutionibus Parentuis 9. m. Caſpari Bartholini, propriiſcque& aliorum Obſervationibus ad Circulationem anguinis olim concinnatæ editionem, velut materiam no- væ bujus Anatomes, ad noſtri temporis Experi- méenta, gquot quot in bunc diem paßim prodie- runt, accommodavi, auxi, emendavi,& opus ewinde prorſus novum conſiruxi, in quo nec an- tiqua inatomes rudera, qualia quidem ad uſis b noſiros ſervari poterant, neolexi, nec nova ſup- plementaomnium Recentiorum deſiderari paſſus funn, qunu fabrica Novaperficeretur. Ommia ad b Cir-

PR FATIO.
Circulationem Harvejanam& Lymphatica noſtra Vaſa exegi, quibus velut fundamentis no- vis ſuperſtruttum eſt ædificium, quod publico bo- no adornamus. Nonnunquam verbulo ſölo tex- tum veterem immutavi, ſæpe prolixiori ſermone auxi, ubi wel obſer vationes nuper æ, vel partium aftiones novæ, fuſiorem calamum deſcderabant, ea tamen temperantia, ut nec in obſcuris brevi- tatem, nec prolixitatem in maniféſiis culpare poſſis- Pormæ enim portatili me accommodavi, Juniorum ingratiam, quibur grata ſunt opuſcu- Ia edραν. Qubrum fugienti quoque memoriæ conſulturus, icones partium novas huic editioni addidi, ad ductum demonſtrationum, mihi olim uſitatarum, confectas, hactenuſque necdum pu- blice viſas, quibus acceſſere non paucæ aliæ ex llorum ſeriptis, qui magna nominis celebritate Anatomen illuſtrarunt, ad novilſimæ natul'e elogantiau expreſlæ, quotunm laudes in operis progreſſu recolui, apud poſteros perennaturas. Iumma: Nucleum exhibeo omnium obſér vatio- num& opinionum, quæ hatienus vel ex theatris Anatomicorum vel ſeriptis prodisrunt; in qui- bus nec fides mea in recenſendo deſiderabitur, nec candor in judicando. Naturæ enim parles egi, non meas, ſingulis ſua reddens, ſed cum fœnore. Ila quidem, quæ ad Anatomes augmeénl unn 25 ornamentum ipſe contuli, quanquam ſine compa- varione alius laudentur, malui cenfuræ meliorum
ſub-
uijůte 6,% Aſequmu ſbi Hland nam. Rl ſaculotan
Numem¹ ſceri) qus
lico mer
vertiſent Eticam a¹ cufelian nerlodo qua uuſt dum, qu ſercetur üryhu lanureu
pertuna
lo, Medi inonmin ſeum opus d edition Cneniſe Madte! tur. lae gratia: editima tulerit
bat. J

Iphatica vuntux no. 8 Dlicoba- 2do; ex. dſermone artium Drabant, brevi. cuſpare auodavi, as opuſca- vemoriæ ameditioni eihi olim a lum pu⸗ aue dliker mubritate alaturd u operis paturds. a wvatio- as heatrus au in lui- aTln, All an'tes ei an fænbre. m Atllnn 6 ecompe- aaeliorum
PRAFArTIO.
fubſicere, quam judiciis eximere. Non omnia nos allequimur, nec forſan poſt nos alii, quicquid ſibi blandiantur, uni verſam exhaurient natu- ram. Reſtabit ſemper quod aiſcant,& ſccuturo ſeculotanta reſervantur, quantanobis indulſit Numen, ut nobis maſorem gratiam referant po- fteri, quam nos majoribus. Ütinam bene de pu- blico merendi propoſitum fata iniqua non inter- vertiſſent. Anatomen quoque Utilem ſêeu Pra- ticam ad ſedes ahectas inquirendas, quam pene confectam habebam, huic ſub junxiſſem, eadem methodo ex morboſis corporibus concinnatam, qua noſira næex ſanis. Sed Vulcano imputan- dum, quod operis neceſſarii laus illibata aliis fervetur. Quod vero flammas, prædium meum libroſque devaſtantes, Anatome Mva, quam damus evaſérit, Dei providentiæ adſcribo. Op-
portune ante fatale incendium Cl. Gerardo Bla-
ſio, Medico Amſtelodamenſium Drofeſſori, non uno nomine mihi æſtimando, tranſmiſéram mu- ſteum opus,& à calamo meoadbue madens, cum de editione inter nos& Hackios, illo parario, conveniſſet, cui ea propter ob ſervatum novum Medicæ Reibublicæ civem corona quercea debe- tur. Idem Blaſius amplilſmas à me publicoque gratias meretur, quod me abſente, ſumma fide editionem procuraverit, barique cura huc con- tulerit quicquid ad operis glendorem pertine- bat. Tu vero, Lector benevole, ultimum hoc
Ana-

.
*
PRFATIO.
Anatomicorum laborum Téſtamentum,; quod .. 2 fignavi, tuis commodis reſigna. Doſectus ſi qus
ſint, pro a pro human grandum;
ceat. Interim his aliiſque, quæ Hactenus depro- peravit calamus, fi uere, mibique, quia alia non peto, meiſcque bene precare.
rbitrio ſupple,& erroribus ignoſée mtate. Inſtat tempus, quo hinc mi- ut longiorem ſpem inchoare Vix li-
Vale. Scriphſi in
Aula mea Hageſted, nuperrimè reſtaurata, u- rinam auſpicatò, ipſo Divi Thomaæ feſto Xxl. Pecembr. clo Ioc LxXI.
1INDEX
— 1 Benſina.
„X Mbenzoar
chillinus.
Achmetes.
KCGtonriu. Egineta-(kau Plianus. Pmilianus.( Africanus.( Agrippa.(or XRakia.(lart Albertos.(dd Albucales. Aldrorandus Alexandrinus Alliotus(etr Alpinus(Prol Alparez(Ant. Amltelodamer Penan G Ab Angelis(o Aexand Aphr pitius(el) Nonenis(bet Aonllorius(Fr Arandus(ſul. Areteus. ürgenteris. And. Krgolus Aritobeles Arniſeus Arrianus. Acellus Ca Athenxæus. Averrhods. Augenius. Auguſtin Allas Cell

INDEX AUCTORUM
Um e ſe In Anatome nOVA Bartholiniana bus us citatorum. 4 0 hune mi⸗. A. Aurelianus.(Caæl.) Di Jh. K Benſina. Autor Anat. vivor. we vir! A Abenzoar.— Mot. Muſcul. Nllr depro- Achillinus. Auzotius.(Adrianus) 2 Alia al Achmetes. B. 4 S Eäbh Actuarius. B acb Cac. de) (T iyli 1ln Egineta.(Paulus) Baldus.(Ca)r la⸗) aurata,u- Aiänus g Palonids ui.) 3 3 milianus.(Ja. arbatus.(Hieron 5 feſt M. Africanus.(Leo) Barbette.(Paulus) Agrippa.(Corn.) Baricellus.(ul. Cæſ.) Ahakia.(Martin.) Baronius.(Cæſar) Albertus.(Salomon) Bartholinus(Albert.) Albucaſes. Bartholinus Pater.(Caſp.) Aldrovandus(Ulyſl.) Bartholinus.(Eraſm.) Alexandrinus(Jul.) Bartholinus.(Thom.) Alliotus(Petrus) Bartolettus.(Fabr.) Alpinus(Proſper.) Bauhinus.(Caſp.) Alvarez(Ant.) Bayrus.(Petr.) Amſtelodamenſes obſervat. Beckerus.(Dan.) Andernacus(Jo. Guint.) Bellinus.(Laurent.) Ab Angelis(o.) Bellonius.(Petr.) Alexand. Aphrodiſæus. Benedictus.(Alex.) Apitius(Cæl.) Benedictus.(Iul. Cæſ.) Aponenſis(Petr.) Benivenius.(Anton.) Aquilonius(Pr.) Bennettus.(Chriſtoph.) Arantius(Jul. Cæſ.) Bertinus.(Georg.) Aretæus. Beflerus.(Mich. enpert) Argenterius(1o) Beverovicius.(Jo.) And. Argolus. Beza.(Theod.) Ariſtoteles. 8 Biblia. Arniſæus(Henning.) Bils.(Ludovicçus de) Arrianus Blaſius.(Gerardus) IN DIX Aſellius(Caſp.) Blotteſandæus.(Benedictug Athenæus. Bodinus.(Jo.) Averrhoés. Bogdanus.(Martinus) Augenius.(Horat.) Bokelius.(Jo.) B. Auguſtinus. Bontius.(Jac.)
Aulus Gelits Borellius. Co. Alphonf 118)
Borel⸗

Borellus.(Petrus) Borrichius.(Olaus) Boſius.(Hippolitus) Botallus.(Leon.)
Botterius.(Henricus)
Bourdelotius.(Petr.) Boylé.(Robertus) Brentius.(Joh.) Brigitta.
Brodæus.(oh.) Brodbequius.(Nic.) Bronzerus.(Hieronym.) Bruno.(Jac. Pancrat.) Bucretius.(Dan.) Burrhus.(Fr. Jof.) Burſerus.(oach.) Bufbequius.(Aug.) Buxtorfius.(jo.)
Abrolius.(Barth.) Cæſalpinus.(Andreas) Caimus.(Pomp.) Cajus. Jo.) Camerarius.([Ioach.) Campana.(Mandellus) Cananus.(Jo. Bapt.) Capivacceus.(Hieron.) Caranza.(Alponſ. à) Cardanus.(Hieron.) Carpus.(Iacobus) Carrius.(Lud.) des Cartes.(Renatus) Cafaubonus.(Ifaac.) Caſſerius Placentinus.(lul.) Caſtellanus.(Petrus) Caſtellus.(Petrus) Caſtellus.(Petr. Vaſcus) Caſtrenfis.(Steph. Rod.) Cattierius.(Ifaac.) Catullus. Cauliacenſis.(Guido) Celſus.(Corn.) de la Chambre. Charleton.(Gualth.) Chifletius.(Ioh.)
IRDRK AUcCTORVUM.
Cicero.(M. T.) Claudinus. Cul. Cæſ.) Clementina.
Cletus.(Actius.)
Codronchius.(Jo. Bapt.) Coiter.(Volcherus) Colle.(o.)
Collius.(Franc.) Columbus.(Realdus) Columna.(Fab.) Conſtantinus.(Kobert.) Cornelius.(Thomas) Corteſius.(Ioh. Bapt.) Coſta.(Joſ. 3) Coſtæus.(Jo.)
Courvée.(Io. Claud. de la) Cæſ. Cremoninus.
van den Cruce.(Balth.) Cuneus.(Gabriel) Cyprianus.
D. D Amaſcenus.(Jo.) Dathirius.(Vauclius) R. David Kimki. Deufingius.(Anton.) Diaconus.(Paulus) Digby.(Kenelmus)
Dodonæus.(Remb.) Donatus.(Marcellus)
Drake.(Rogerius)
Drebbelius.(Corn.)
Dunus.(Thaddæus) E
Berus.(Paulus)
Eichſtadius.(Laurent.) Elsholtius.(Jo. Sigiſm.) Ens.(Gaſp.) Ent.(Georg.) Epheſius.(Kuffus) Eraſtus.(Thomas) Erotianus. Everardus(Anton.) H. Eugubinus. Euſtachius(Barthol.)
Eyfſonius(Henr.)
F. Faber
Aber. ſo⸗ pabricius Fabricius Hi Falcoburgid Fallopius.( Fernelius- Ferrara(Cr Feſtus. Floravautiu Florentinus Florentinus Flud. deylo Foëſios(Am Folius(æs Fontanus-. Tontanus. Foreſtus( Forge.(Lu Fracaſatus Fuiren(e Furlanus.(
Alenus V Gallenc Cattinaria. Gan(Thes Gemma.((
Geiiche. 0
Celterus.( Giggeſus.
Glandorgin Gliſnius. Golins.(ſ Gordorius Grauk. Re Gremdüu Grotius. Gvitkarta
Ay Hr Wryvejus Henricui

8. B al)
— o. Bapt. 7 u)
Zobert.)
4 na)
1. zapt.) 1
( * aud. dela) atos. 2o Balth.) 10.
n) au /aucliuo)
ai Lauredt) 0— igiſm.) 1 258)
2 2)
A) on)
1 „ rthol)
))
lber
„
F. Aber.(Jo.)
Fabriciusab Aquapend.(Hier.)
Fabricius Hildanus.(Guil.) Falcoburgius.(Adr.) Fallopius.(Gabriel) Fernelius.(Jo.) Ferrara.(Gabriel) Feſtus. Floravantius.(Leonard.) Florentinus.(Nicolaus) Florentinus.(Fr. Maria) Flud. de Fluctibus.(Kob.) Foéſius.(Anutius) Folius.(Cæcilius) Fontanus.(Jo.) Fontanus.(Nic.) Foreſtus.(Petrus) Forge.(Ludovic. de la) Fracaſſatus.(Carolus) Fuiren(Henricus) Furlanus.(Dan.)
G.
Alenus. Gaſſendus.(Petr.)
Gattinaria.(Marc.)
Gaza.(Theod.) Gemma.(Corn.) Geriche.(Ottho) Geſnerus.(Conr.) Giggejus. Glandorpius.(Matth.) Gliſſonius.(Franc.) Golius.(acobus) Gordonius-(Bern.) Graaf.(Regnerus de) Grembſius.(Frid. Ofwald.) Grotius.(Hugo) Guiffartus.(Petr.) H.
HAv7 Abbas.
Hammelmannus.(Herm.) Harvejus.(Guil.) Henricus ab Heer.
INDEX AUCTORUM. BHeiland.(Michael)
Heliodorus Medicus. Helmont.(Jo. Bapt.)
Henaut.(Guiliel.) BHerodotus.
Heron Alexandrinus. Heurnius.(Jo.) Highmorus.(Nathan.) Hippocrates. Hoboken.(Nicolaus) Hofmannus.(Caſp.) Hofmannus.(Maurit.)
Hogelandius.(Corn.)
Hollerius.(ac.)
Holſte.(Iac.)
Homerus.
Horatius.
Horne.(Jo. van) Horſtius.(Gregor.) Horſtius.(Jo. Dan.) Howenius.(Jo.)
IL
Acchinus.(Leon. J Jacobus.(Defid.) Jacotius.(Julius) Jeſſenius.(Joh.) Ignatius. Ingraſſias.(Phil.) Joh. Jonſtonus. Jordanus.(Th.) Joubertus.(Laur.) Jovius.(Paulus) Iſaac. Iſidorus. Juſtinianus. Juſtinus. Juvenalis.
K. L Eplerue Kerckring.(Theod.) Kirſtenius.(Michael) Knoblochius.(Tobias)
Kolhanſius.(Tob. Lud.) Kyperus.(Albertus) 2* 2 L. Lan-

L. Ahngelott.(Joël) Langius.(Jo.) Laurenberg.(Petr.) Laurentius.(Andreas) Leichnerus.(Eccardus.) Levinus Lemnius. Leonicenſis.(o-) Lepnerus.(Frid.) Libavius.(Andr.) Licetus.(Fortunius) Liddelius.(Duncanus) Linden.(Jo. Ant- van der) Loſelius. ¶o.) Loſſius.(eremias) Lowerus.(Kichard.) Lucilius. Lyra. Lyſerus.(Michael) M. Acrobius. Magnus.(Paulus) Major.(Jo. Dan.) Majus.(Jo.) Marcellus Malpighius. Manardus.(Jac.) Manaſſe ben Iſrael- Mancinius.(Læl.) Manelphus.(Jo-) NMantuanus.(ſo. Bapt.) Marchettis.(Dominicus) Marchettis.(Petrus) Marchius.(Caſp.) Marius.(Fride.) Marquardus.]o.) Martialis. Martianus.(Proſp.) Martinius.(Henr.) Maſſa.(Nic.) Matthæus.(Jo.) Matthiolus.(Andr.) Maurocordatus.(Alex.) Meara.(Ed.)
Meibomius.(Jo. Henricus)
Meibomius.(flenricus.)
INDENX AUvCTORVM.
Mekrenius.(Iobus)
Mela.(Pomponius)
Meniotus.(Jo.) Mercatus.(Ludov.) Mercurialis.(Hieron.) Merletus.(Jo.) Merſennus.(Petr.) Meyſſonierius.(L.az.) Mœbius.(Gothofred.) Moinichen.(Henricus à)
Molinettus.(Antonius)
Montaltus.(Hieron.) Montanus.(Arias) Montuus.(Jo.) Moth.(Paulus) Mullerus.(Jac.) Mullerus.(Nicol.) Mundella.(Aloif.)
Mundinus Mundinius.
Muretus.(Anton.) N
Ancelius.(Frid.) Needham.(Gualth.) Nicephorus. Noble.(Carolus le) Nonius. I Nymmanus.(Greg.) G
b( loens(ul.) Olhafius.(Ioachimus) Oribaſius. Ortelius.(Matthias) Oſtenfeld.(Chriſtianus) P
D Acius.(Fabius) Pagninus.(Sanctus) Panarolus.(Dominicus) Paracelſus.(Theophr.) Paræus.(Ambroſius) Pariſanus.(EÆmilius) Patinus.(Guido) Paulli.(Jac. Henric:) Paulli.(Simon.) Pavius.(Petrus) Pauſanias.
——
Pars
1 Par. e ruc
ecquetus. Petrus Petit Petrejus petronius Piccolomin Pinæus.(& Piſo.(Caro Piſo. GFilh Plantis(C Platerus(8 Plato. Plautus. Plazzonus. Plempius- Plinius. Plotinus. Dlotarchus Politianus. Pollux.( Poppius. Poſthius. Pouchius. Poza.(Er. ntæus.( Primiroſiu V Procopius. V Trudentius
V Quercetan
Adrie
Negi Rejes(C. Nenodxu Reuſnero Rhaſes Rhoüg Rhodiu Ricciol Niolam
Riveriu Rogerl Rolüinc

—
0 1 11 2 himus)
dn anus) 1 aid)
olnicus)
Paz.(Franciſcus de) Pecquetus.(Jo.) Petrus Petitus.
Petrejus.(Henr.)
Petronius.
Piccolomineus.(Archang.)
Pinæus.(Severinus) Piſo.(Carolus) Piſo.(Wilhelmus) Plantius.(Guiliel.) Platerus.(Felix) Plato. Plautus. Plazzonus.(Frid.) Plempius.(Vop. Fort.) Plinius. Plotinus. Plutarchus. Politianus.(Laurent.) Pollux.(Jul.) Poppius.(Ham.) Poſthius.(Jo.) Pouchius.(Ludovicus) Poza.(Fr.) Pratæus.(Abrahamus) Primiroſius.(Jacobus Procopius. Prudentius.
0. Quercetanus.(Ioſ.)
R
Adzivilius.(Nic. Chr.) Regius.(Henricus) Rejes.(Gaſp. de los)
Renodæus.(lo.)
Reufnerus.(Hieron.) Rhaſes: Rhodiginus.(Cælius) Rhodius.(lo.) Ricciolus.(Io. Bapt.) Riolanus.(Io. Pater) Filius. Riverius.(Lazarus) Rogerfius.(10) Rolfinck.(Guernerus)
INDEXN AUCTORVAR. Rondeletius.(Guil.)
Roonhuſius.(Henricus) Anglica.(KRofſa) Roufſetus.(Fr.) Rudbeck.(Olaus) Ruellius.(lo.) Rulandus.(Mart.)
(KRuyſchius.(Fridericus) S
Achs.(Phil. Iacob.) Sala.(Io. Dom.) Salius.(Petr.) Salmuth.(Phil.)
R. Salomon. Salzmannus.(Jo. Rud.) 8ammichelius.(Nic.) Sanchius.(Petrus)
Sanct. Sanctorius. Sanctus.(Marianus) Sannazarius. Santorellus.(Ant.) Sarpa.(Paulus)
Saxo Grammaticus. Saxonia.(Herc.) Scaliger.(Iul. Cæſ.) Schagen.(Fr. van) Schenck.(Io.)
Schenck.(Io. Theod.) Schelhammer.(Chriſtophor.) Schneider.(Conr. Victor) Schoockius.(Martinus)
Schottus.(Gaſp.)
Schröderus.(Io.) Schuyl.(Florentius) Scotus.(Michaél) Scribonius Largus. Scultetus Norib.(Io.) Scultetus Ulm.(Io.) Sebizius.(Melch.) Segerus.(Georgius) Senguerdius.(Arnold.) Sennertus.(Daniel) Septalius.(Ludovicus) Servius.(Petrus)
Servius Grammaticus.

Severinus.(Marc. Aur.)
Severinus Danus.(Petrus)
Sinibaldus.(Io. Bapt.) Sitonus.(Io. Bapt.) Sladus.(Matthæus.)
Slegelius.(Paul. Marii)
Smetius.(Henr.) Solenander.(Rein.) Solinus Polyhiſtor. Soranus.
Spererius. Sperlingius.(lo.) Speron Speronius. Spigelius.(Adrianus)
Acitus.
—
INDPDEX AUcCTORVUM.
Trullus.(Ilo.) Tulpius.(Nicol.) V
Alerius Maximus. Valleriola.(Fr.) Valleſius.(Fr.) Valverda.(Io.) Varolus.(Conſtant.) Varro. Vattierius.(Petrus)
Velthuſius.(Lamb.)
Verderius.(Petr.) Verulamius:(Fr.) Veſalius.(Andreas)
W
(⁴ J. De ¹Cap. II. D CapIlI. Deb Cap. IV. De!
ae memutan
lrana muſa Cap. V. De*
Sap.VI. Del
Stenonius.(Nicolaus) Veſlingius(Io.) CapVII. De- Stephanus.(Carolus) Vidas.(Hieron.) CapVIlI. D. Stetterus.(Jo. Conr.) Vigerius.(Io.) CiplX. Dey Suidas. Virgilius.-ap X. Deln Swalve.(Bernh.) Vitaglianus.(Anton.) Cap Xl. D Swammerdam.(lIo.) Ulmus Avus.(Franc.) CapXII. De Sylvaticus.(Io. Bapt.) Nepos. eeßt. 3 Sylvius.(Franc.) Volchamerus.(Io. Georg.) Cwxv.) Sylvius.(Iacobus) Vorm.(Hobb. à) b 3 Aun Vorſtius.(lo.) 4 T. Voſſius.(Ger. Io.) CyXVI p;
Zerbus.(Gabriel.)
Cap XVII. D
V Tackius.(loh) Alæus.(lo.) 3 CpXVIID Tagliacotius.(Caſp.) Wega.(Chriſtophorus 4) CopkIX D. Tarnovius.(Ioh.) Wega.(Thomas à) Cop XN De. Terentius. Wepferus.(loh. Jac.) Co XXI. D. Tertullianus. Whartonus.(Thomas) nitus nen Theophilus. Wierus.(Io.)
w Thonerus.(Auguſtus) Willis.(Thomas)
Thorius.(Raphaél) Wincklerus.(lo.)
— Thuanus.(lac. Aug.) Wolfius.(Io.)
Tidicæus.(Fr.) Wormius.(Olaus) Capl. d. Tileſius. Wormius.(Wilhelmus) Goll de Tilingius.(Matthias) 7. Sem d Tirinus. äccaeniue(Lælius) apV.) Toletus.(Guil.) Zacutus Luſitanus.. 1 Trafelmannus. Zanches.(Fr.) apV. D Trallianus. Zas.(Nicolaus) Apu Tremellius.(Em.) Zecchius.(Io.) Go fn
Trincavellius.(Victor)
INDEX

1) n.)
01 zeorg.)
6 5
3
ianphorusà) 6
LIBRI
INDEX CAPITVUM.
PRIMI
Qui est DE INFIMO VENTRE.
(25 I. De Quticula.
Cap. II. De Cute-
Cap. III. De Piguedine.
Cap. IV. De Membranis in genere, de membrana carnoſa,& mem- brana muſculorum propria.
Cap. V. De Muſtulis in genere.
Cap. VI. De Maſculis Abdominis.
Cap. VII. De Peritonæ.
Cap. VIII. De Omento.
Cap. IX. De Ventriculo.
Cap X. De Inteſtinis in genere.
Cap.-XI. De Inteſtinis in ecie.
Cap. XII. De Meſenterio.
Cap. XIII. De Pancreate.
Cap. XIV. De Epate.
Cap. XV. De Bilis receptaculis, nem- pe, Folliculo fellis& canali bila- rio.
Cap. XVI. De Liene.
Cap. XVII. De Renibus.
Cap. XVIII. DeCapſulis atrabilariis.
Cap. XIX. De Freteribus.
Cap. XX. De Veſica Vrinaria.
Cap XXI. De Vaſis ſpermaticis Vi- rilibus præparantibus.
Cap. XXII. De Teſtibus.
Cap XXIII. De Vaſis deferentibus, Ejaculatoriis, de Paraſtatis, Veſi- culis ſeminariis,& Prsſtatis.
Cap. XXIV. De Pene.
Cap XXV. De Partibus mulie bribus Generationi inſerwientibus,& pri- mo de vaſis ſpermaticis præparan- tibus.
Cap XXVI. De Teſtibus ſæmineis.
Cap XXVII. De vaſes deferentibus, imprimis Tuba Vteri.
Cap. XXVIII. De Vtero in genere.
Cap. XXIX. De Vteri fundo& ore.
Cap XXX. De Vteri Collo majore.
Cap. XXXI. De Hymene.
Cap. XXXII. De Pudendo ꝛmuliebri externo in genere.
Cap XXXIII. De Carunculis myrti- formihbus.
Cap XXXIV. De Clitoride.
Cap. XXXV. De Als O Labiis.
Cap. XXXVI. De Membranis ſæruun involventibus.
Cap. XXXVII. De Laßis Vmbiltca- libus.
L I pB. II. DE MEDIACAVITATE.
Cap. I. De Mammis.
Cap. II. De Muſculis intercoſtalibus. Cap. III. De Diaphragmate.
Cap. IV. De Pleura, Mediaſzino&
Thymo. Cap. V. De Pericardio,& humore in eo contento.
Cap. VI. De corde in geuere- Cap. VII. De Corais partibus in ſpe-
cie, Auriculis, Cawitatibus, Sesto? Vaſis& Valvulis. Cap VIII. De Vaſörum cordis fætus unione. Cap. IXx. De Pulmonibus. Cap. X. De fiſtula pulmorun. Cap. Xl. De Larynge.
₰„
Cap. XII. De Oeſonhago.
Cap. XIII. De Colo.
4. L. 18. III.
— 5

—————⸗—⸗— õ——
1
INDEX CAPITV M.
LI B. DE SUPREMA
Cap. l. De Pilis.
Cap II. De Membranis extra& in- tra cranium.
Cap. III. De cerebro, ejuſque Me- dulla in genere.
Cap. IV. De Partibus cerebri in ſpe- cie,& primo de medulla oblonga- ta& ſbinali, ejuſque ventriculo nobili.
Cap-V. De cerebello.
Cap. VI. De reliquis, quæ in cerebro obſerwantur, purtibus, Reti mira-
bil, glandula pituitaria, infundi-
L I B.
III.
CAVITATE. hulo, ventriculis cerebri, corpore calloſo, fornice, plexu choroide, glandula pineali,&c.
Cap. VII. De Fronte.
Cap. VIII. De Oculir.
Cap. IX. De Auribus.
Cap. X. De Naſo.
Gy. XI. De Ore, Buccis,& La-
iis.
Cap. XII. De Partibus in ore conten- tis, Gingiva, Palato, Vvula, Fau- cibus,& oſſè Gutturis.
Cap. XIII. De lingua-.
1 V.
DE ARTUBUS.
Cap. I. De Manu in genere, E de Vnguibus.
Cap. II. De Muſculis bumeri, ſeu brachi ſpecialiter aicti.
Cap. III. De Muſculis ſcapulæ, ſeu homoplatæ.
Cap. IV. De Muſculis Thoracis, ſeu reſpirationis.
Cap. V. De Muſculis capitis.
Cap. VI. De Muſculis cervicis, ſeu coli.
LI BEL. I. I I.
Cap. VII. De Muſculis dorſt, r lumborum. Cap. VIII. De Muſculis cubiti, O- radii. Cap IX. De Muſculis carpi,& di- gitorum. Cap. X. De Pede in geners- Cap XI. De Muſculis fomorig. Cap. XII. De Muſeulis tibiæ. Cap. XIII. De Muſculis pedum. Cap. XIV. De Muſculis digitori pedis.
DEVENIS.
Reſpondentis Libro I. De Infimo Ventre.
Sap. I. De Vena in genere.
Cap. II. De Venarum ſubſtantia Val vulis.
Cap. III. De Venarum corporis di- viſione,& de vena portæ,&ꝙ Ve-
nuis lacteis, E lymphaticis.
e, IV. De Venis hæmorrhoidali-
us. Cap. V. De Venæ cavæ trunco ad-
ſcendente, præſertim vena ſine pari.
Cap. VI. De Vvena ſubelavia ejuſque ramis, ut jugularibus.
Cap. VII. De Venis brachiorum& manuum.
Cap. VIII. De Trunco Venæk Cavæ deſcendente uſque ad crura.
Cap.IX. De Venis cruralibus,
LIBELLI
V Cap. VIl. c.VIll
zile ſa
nifini Co.K.
vrn. (ap.X.
ii xrn
1. Epi qua dlicaj

— aubi, wyn — Aleru chrau Oc.
Buccis, G.
n hus in or⸗ contam. A ro, Vouln, Pa. iturig.
r.
AM 3 ulir Auff, 2 an aulis caliti, air awpi, Gad- u Keyere.
A 1 tibiæ.
b dgitorũ pedit.
antim vena ſu
u ibc lavia qjuſgue alu bus.
i harhimm C
nto Vme Caba
au crura. au cru a ruralbun
LIBELII
INDEX CAPDITVAM.
LIBEILILII II. DE ARTERIIS. Reſpondentis Libro II. De Media Cavitate ſive Thorace-
Cap. I. De Arteriis in genere.
Cap. IV. De Arteriis totius manuse
Cap. II. De Arteriæ magnæ trunco Cap. V. De Arteriæ Magnæ trunco
deſcendente. Cap. III. De Arteriis Caroridibus.
deſcendente. Cap. VI. De Arteriis Cruralibus.
LIBELLI III. DE NERVIS. Reſpondentis Libto III. De Capite.
Cap. I. De Nervis in genere.
Cap. II. De Decem paribus nervo- rum, intra Cranium à Mecdlalla ob- longata ortis, eorumque progreſ⸗
ſu. Cap. III. De Nervis exx ſpinali me- dulla prodeuntibus, O' primo dæ
nervis ex Cervice, adeoque totius manus Nerwis.
Cap. IV. De Nerwis Thoracis vel dorſt,& lumborum.
Cap. V. De Nervis ex oſſis ſacri Me- dulla prodeuntibus,& de Nerwis totius Pedis.
LIBEIL LI IV.& UL T. DE OSSIBUS. Ubi fimul DE CaARTIILAGINIBUS,& LlGAMENTIS.
Cap. I. De Oſibus in genere.
Cap. II. De Cartilaginibus in genere.
Cap. III. De Ligamentis in geuere.
Cap. IV. De cranio in genere.
Cap. V. De Suturis Cranii.
Cap. VI. De Oſſibus cranii propriis in ſpecie.
Cap. VII. De Oſäculis auditus.
Cap. VIII. De Oſtbus capiti O ma- xillæ ſuperiori communibus, Cu- neiformi& ſpongioſo.
Cap. IX. De Oſſibus maxillæ in ge- ners.
Cap. X,. De Oſtbus maxillæ ſuperio- ris propriis.
Cap. XI. De Maxilla inferiore. Cap. XII. De Dentibus in genere.
Cap. XIII. De Dentibus in ſpecie.
Cap. XIV. De Spina ejuſque verte- bris in genere.
Cap. XV. De Spinæ vertebris in ſpe- cis.
Cap. XVI. De Oſe innominato.
Cap. XVII. De coſtis.
Cap. XVIII. De Qſe pectoris ſea ſterno.
Cap. XIX. De claviculis& ſcapulis.
Cap. XX. De Oſſibus rotius manus.
Cap. XXI. De Oſtbus torius peais.
Cap. XXII. De Oſſibus Seſamoideis.
b AccCERDVNT I. EPISToEA OH. WALK⸗ÆlI, II. EPIsTror A eiaſdem, qua mo-
qua Chyli& ſanguinis morus ex- plicatur& adſtruitur.
tus Chyli&- ſanguinis ab adver- ſariorum objestionibus vindicatur.
X* THO-

7 1 —
5 1————— —— 5 4 6
—
—— EöoEͤEͤE—
— —
—— ——
——
——
D. DE HAGESTED,
Luculentum ANATOMIA opus cdenti.
One modum calamo, ſatis eſt Paythline laborum,
Et via, qua poſſis ſurgere, nulla patet. Fama tibi totum jam pridem colligit orbem, Et ſeclum ſcriptis pignerat omne Tuis,
Utere conceſſis à Regibus utere donis,
Quæxque negaſti aliis otia, redde Tibi: Sat ſcripſit, cui ſcripta orbi, cui didita Famæ Computat æternos Bibliotheca dies.
Vitus Bering.
In ErYIGIENI TH. BARTHOLINI.
Z Bartholini, ſic ora Machaonis exſtant, 8 Haſnia quo Medico tota ſuperba Viro, Clareſcat, vitam qui ſervat in hoſte Macedo, Hic ex diſſecti corpore civis ovat. Jo. L. BELASlus-
Aliud EJUSDEM. H- tibi Naturæ produnt miranda pagelle, Quaæ Thomas oculis viderat ipſe ſuis. Vera putes, quæ vera putat non credulus, illis & voluit Thomas credere, crede Viro.
Incom-
Incocp
IH.
Kector 1 A
on
Si capi Gurg Sic indetelt perpeta dic rerun
Qu be
Tu tantos Sufficis Quoſque! Non ni Et citius ſ Cranin Cum ta llents Rr jalts, R vd Poſt Don Atque Cul wulla Com Huc ade Et qo Turpe, In p nid ju

No
. Aonti.
laborum,
I ttet. rem, 1,
1 ame
an Zering.
Quid juvat extremas immenſi inviſere metas
Incomparabili ANATOMICO& ARCHIATRO Regio
D. D. TH. BARTHOLINO,
Redtori Academiæ Hafnienſis Magnifico& Profe ſſori Honorario, Anatomiam ſuam quartä jam curãâ auctam edenti.
810 capit Oceanus nec reddere ſegnis, caſdem ³₰ Gurgite continuo fundit& haurit aquas.
Sic indefeſſus Titan Luſtrator Olympi
Perpetuum Etherias itque reditque vias. Sic rerum Natura Parens non deficit ullam Qua beet Humamun dote benigna Genus. Tu tantos, BARTHILINE, Duces imitaris& Orbi Sufficis æternà luce perenne decus. Quoſque recepiſti fœcundo pectoris alveo Non niſi cum grandi fœnore reddis opes. Et citius ſeſe Natura, unaque relinquent Gramina Humum, Oceanum Pluctus,& Aſtra Polum; Quam tua deſtitui Mundum patietur hiantem Mentis inexhauſtæ prodigioſa Penus. At juſtas, Vir ſumme, tibi quis ſolvere grates Et vel pro meritis verba referre potis? Poſt Donatoris miracula prima ſupremi Atque creatricis Munera Dia Manus, Cui nulla in noſtro non ſe pars corpore debet Compagemque refert Machina tota ſuam. Huc ades ò quiſquis propius te nòôſſe laboras, Et quidquid Pectus ſubtus& intus alit! Turpe, alio ſub ſole ſitas percurrere terras In Patria degas fi peregrinus Humo.
Orbis

Oibis& haud proprium viſere velle ſinum? Collige Regales ſumtus, Miracula Mundi, Pifcinas, thermas, templa, theatra, vias. Et quæ cinxerunt ſeptem Palatia Montes b Roſtra, Fora,& ductos per loca mille Lacus, Quidquid& externis accitæ latius oris Artificum innumeræ compoſuere Manus. Cuncta diu quum contuleris, concedite Moles Quas minima inunenſas vincit opella, feres. Non cbore, aut ſaxo, variove expreſſa Metallo, Non ceræ& digito debita Forma levi. Effigies ſed Cœleſti quæ Pollice facta,
Quæque Creatoremn monſtret imago Deum.
Nil ſibi Phryx, nihil inde Libys, nil Dalmata poſſit 8
Nil queat inde Lacon dicere jure ſuum. Nec Polycleteos huc Phidiacoſve labores: Lyſippive vocem Praxiteliſve Decus. Nil unde Antipater, Calamiſve, Acragaſve, priorve Mentor habent laudis, nil trahit unde Myron. Sive quis Auctoris mirari diſcupit artes, Materie ſeu quis nobile cenſet opus. Senfibus hic longe laſſatis, denique captum Complecti diſcat nil potuiſſe ſuum. Attamen Ftheria ut monſtretur origine, ſumma BARTHLINI hie Curâ Fabrica tota patet. Hoc reſerante ſuos aperit Natura receſſus, Naturæ& reliquæ totius inſtar, Homo. Quidquid& arcanum fuit ignotumve Priorum Ingeniis, præſens explicat omne Liber. Quin Rivos ſequor ipſe meos& mille meatus, Memet ut ex ipſo noſcere Fonte queam. In cute quis lateam, doceant hæ rite Tabellæ, Et, quas progenuit quæque Tabella, Notæ. Cedite Apelléo ductu formata Deorum Oraque mendaci reddita clara Manu.
Cerpimds h
At Hmnul inſpi
Purgatas p
W IH.
Ana
FE 7 D a
Cedite, Panditur
Tuanus NMam 2, Secula, 1 Dae 7 Et muiti Dnjhe
Imte ſ Vme der
U falj

— le 8 tes.
M lo,
Em. Aa ata poſſt,
.1 K
a prioryc l ron.
Qos Venus& Mavors, quos Ira, Meruſo que, Dlorhe
Cernimus hic amplos incoluêre Lares. At ſimul inſpicimus, Pietas ſociataque Virtus Purgatas poſſent quas habitare caſas.
Jom. FHlopNERus.
Venerando PARENTI
T H. BARTHOLINO
Anatomen quartum Renovatam edenti.
E tot Hippocrates, tot nomina clara Deo- rum Cedite, nam Ohœbum tempora noſtra fer unt DPanditur æternis facilis Natura libellis, 3 Totaque per partes ſcribitur illa novas. Magne Darens, Tibi dobentur ventura No eporu, um F eæcula, quem proprio nomine Pallas amat.
ZTe Duce jam reſérata videt ſua viſtera peulus,
Ett quicquid latuit, te præeunte, patet. Lympha fluit, lactiſcue novo decurrere rivi Fontée ſciunt, proſtant his elementa libris. Vive per æternos operum famæque triumphos, Ut jactent zitulos ſecla futura tuos.
CASPARUS BARTHOL.INUS Thom. Fil.
I

e EhFICIERM PARENTIS.
S IC Patris ora micant, ſenium mi- nitantia vultu,
Sed manet æterni florida fama Virr. b
CHRISTOPH. BARTHOLINUS Thom. Pil.
Ad PARENTEM. DM totum reno vas bominem reſcraſque 3 receſſus, Ecce uovum toto panditur orbe decus.
THOMAS BARTHOLINUS Junior.

8.
hium mi. 4 b
2 da fama 4
THOLINU
A7e eruſqu
de deckur.
HOLINUS

222222
miiiiiiiiiiiniiiiiiiininnifin
A. C. CID I0C LXXI Etat. LVT.
1. fffff e gaafamaggdäddädli
ſie 4
Wdadach
₰
Anatomia Mlioquin§. 7 apertio. Tertul ros accingamus Auutome, de qu li mecicis relin ljegjuſcunque, tim humanum. 1 mum rimari! Oo regulz elti wamer fere ſun lis ſecllis non: ninem non reg dclum pernolce Torltudines pnn dlle, ant ee partes, ate Tantium qile da, partim qp Mwopter higent
ereitztionen moeritus ſeden dalemuu fmmias
un, Cafkelu

I N
ANATOMIAM
BARTHOLINIANAM PRO OE MIU M. b
NTHROPOLOGIA ſeu doctrina de Ho-
mine, vulgo,& recte tamen, in geminas di-
l ſpeſcitur partes: Anatcmiam, quæ de cor- AN pore, cjuſque Partibus, agit:& Poρᷣsoan,
quæ de anima.
Anatomia itaque, rectièùs Anatome, ab dva uuis, quæ alioquin§. Ignatio inter martyria recenſetur. Cœlio Aur. apertio. Tertulliano proſectio, unde Proſector, ut ad hanc nos accingamus, quatenus pars Phyſficæ eſt,(nam Medica ndomee Anatome, de qua Galenus in Adm. Anatom. quanquam uti- hahie Re lis, medicis relinquenda,) Subjectum habet Corpus anima- lis cujuſeunque, terreſtris, aquatilis, volarilis,&c. non tan- tum humanum. Verum humani corporis ſtructuram po- tiſſimum rimari ſolemus, 1. Ob perfectionem maximam, euu, Feu- quæ regula eſt imperfectionis. 2. Quia animalia varia in- Mano cor numera fere ſunt, ut i is ſecandis& rimandis humana ætas pore in A- his ſæculis non ſufficiat. 3. Ob uſum incredibilem, ad ne- natomia a- minem non redundantem„ qui ſeipſum& proprium ædi- gatur? ficium pernoſcere cupit, tum ut ſanitatem melius tueri,& gritudines profligare poffit: neque quiſquam Phyſicus eſſe, aut dici poteſt, niſi hanc, ante omnes doctrinæ Phy ſi- Sx partes, artem ad unguem calleat. Neque iccirco Ani- Baevapn mantium diſſectio minus utilis, aut Anatomico negligen- qafhin u- da, partim ob analogiam cum corpore humano, partim ii, Ana- Propter viventium motus cognoſcendos, partim denique ob tomico,& Exercitationem tam Anatomicam quam Chirurgicam. De- cur? mocritus ſedem bilis& naturam in illis quæſivit. Poſt illum Galenus ſimias, aliaq ue aperuit, ut& Severinus, Aldrovan- dus, Caſtellus, Bronzerus„Panarolus,& nos diverſi generis
A diſſe-
Cur poti ſi=

Diviſio ts-
„
2 IN ANATOMIAM BARTHOLIRM.
diſſecuimus. Ex vivorum Anatome Aſellius Venas lacteas, Harvejus& Walaus ſanguinis motum, invenerunt„Peque- tus lacteas thoracicas,& nos vaſa lymphatica. Porro, quia ob varias actiones corpus humanum nonex tius corpo- una& ſimili parte conſtat, verum pluribus; ideo ſciendum Ae corpus totum dividi(tanquam quantitativum ſeu integrale) in continentia, contenta,& impetum facientia, ex antiqua Hippocratis doctrina, hoc eſt, in partes ſolidas„humores& ſpiritus. Atque laxa hac ratione partes dicentur omnes, quæ quantitatem habent,& totum complent, atque integrant, etiam ungues, pili, adeps, medulla. Stricte vero 8e proprie pars dicitur, quæ forma totius participat& vita; eſtque Ana- Pars quid? tomicis tantum ſolida. Unde non male partem definit Fer- nelius: Corpus toti cobarens, communique vita conjunctum, Partis pro- C& ad functionem vel uſum comparatum: Galeno vero pars eſt pria acee- corpus toti quadantenus conjunctum,& aliqua ex parte prio uæ? propriam habens circumſcriptionem. Summatim dicunt: partem proprie eſſe; 8
1. Quæ vivit, nutritur, nec aliam nutrit. Ita excludunt ſpiritus, humores,&c. item adipem, quæ quandoque abit in partis nutrimentum,& medullam oſſium tanquam illo-
rum alimentum.
2. Quæ ſolida eſt..
3. Quæ propriam habet circumſcriptionem. Contrarium in adipe eſt, quæ terminatur figura partium circumjacen- tium.. 1.
4. Quæ toti continua, Mathematicè& Phyſicé, ratione materiæ& formæ ſimul.
5. Comparata ad functionem vel uſum. Ubi excludun: tur verrucæ, tumores,& alia præter naturam corpori viventi adnata.
Ut vero intelligatur, quid ſignificent hic functio& uſus, breviter explicandum. Actio vel functio poteſt eſſe vel pri- vata vel publica. Privata actio eſt qua partes ſibi conſulunt, Publica qua toti Animali. Publica Actio oppoſita uſui, eſt actio partis præcipuæ in organo quod integram actionem abſolvit. Habet enim quælibet in animantis corpore actio peculiarem particulam, teſte Galeno, Per quam perficitur.
Quia per Exempli gratia: Cutis habet actionem privatam per ſe, ut „imem alimenti attractionem, retentionem,&c. habet vero etiamm hartis intel. publicam, pro toto animali, videlicet dignotionem qualita-
iigatur? tum tactilium, Sic actio epatis vel cordis eſt Hanguificatio, 2ig pey teſtium ſeminis elaboratio, mam marum lacti ficatio. 96 MIE 2.+*. 44 4
88„ Uſus vero eſt auxilium, quod partes minus præci Purhs
als mcihuun
lneſt, etiam m mum fontibus he 1. Propra mllitatum. Ex eſt temperatz oranes qpalitäe 2. Qua tem tesr duritiesmo- 3. Que nuut tu vel cavitas fcies. Verum no tium, cum dlü iater actionem cam tædiolam Antequam cedamus, tene lrius ganeretur. omnes ſimulfo culo nec prine pium atque fim exornantor,Ve (quod Anſfer. rudem(ereb R ablolyitur ra n;primæ conſ ine elle part pitamtesduoch nen K ſangui vice explicxvit m de Part, eay qhe in va conton. Ir me blqweinärum guisad dlendu modum erim ceſcendit mt tundunt in ¹ poſtea trunen rrimociitu centanterine nadicibug. Nunc 33 quæ Varia e

Arn. LNus venas dden 11x nerunt, Tani. xca. umanum unen z ideo ſcienäun am ſeu nnanl
entia, ex anrihm
t icas, humork nturomnesqur
acqueintegrn, — te vero Kpropit vita; eſtque anr — utem decnnit py. Aan rita conjunchun, = aleno veropunsh = aliqua ex pafe immatim dicunt
m rit. Itaexcludon Wwandoqueaditi Am tanquam il-
nem. Contrarim cum circumjaceg-
3 sPhyſics, mioh
krr. Ubi excludus una corpori viyeli
ur⸗ ic funckio& ujun ie potelt elle velyi a„ tes ſibi conſulun, E oppoſita uſii, Bcltegram actone ramtis corpore til r quam ber d
riratam perke b hubet verocim
5 notionem qulr „ is eſt Koguitenlh —* lactificatio-
rxcl k, 1 1 nut
oin
PROOE M I F M. 3 3
pars præcipua functionem edat, conferunt, iſque omnibus ineſt, etiam nihil agentibus ex Galeno. Ex tribus potiſſi- mum fontibus hauritur,& ſunt
1. Propria ejus temperies, hoc eſt, Symmetria quatuor qualitatum. Exempli gratia, Cutis quoad qualitates primas eſt temperata, quæritur in quem uſum? Reſp. Ut dignoſcat omnes qualitates tangibiles.
2. Qua temperiem conſequuntur,& ſunt ſecundæ qualita-
tes: durities, mollities, craſſities, tenuitas, denſitas, raritas,&c.
3. Qua neceſſario accidunt, ut magnitudo, numerus, mea- tus vel cavitas, figura, conformatio, connexio, ſitus, fuper- ficies. Verum nos in hiſce inſtitutionibus, in gratiam diſcen- tium, cum aliis Anatomicis raro accuratum hoc diſcrimen inter actionem& uſum ſervabimus; præſertim ad evitan- dam tædioſam variarum rerum repetitionem.
Antequam vero ad partes diviſionis, ſeu differentias, ac-
cedamus, tenenda ſumma quættionis iſtius, Quanam pars Quanam prius generetur. Sciendum ſecundum Hippocratem, partes par, priua omnes ſimul formari& diſcriminari, quemadmodum in cir-generetur?
culo nec principium nec finis eſt, ſed omnia ſimul princi- pium atque finis. At non omnes partes ſimul perficiuntur& exornantur; Verum 1. Vena umbilicalis. 2. Epar: poſtea Cor (quod Ariſtot. primo generari voluit, Epar vero Galenus) tandem Cerebrum. Umbilicalis ergo vena primo perficitur & abſolvitur ratione amplificationis ſanguineæ, non ratio- ne primæ conſtitutionis ex ſemine. Alii vero dicunt, ex ſe- mine eſſe partium quaſi ſtamen, ex ſanguine ſubtegmen, putantes duo eſſe principia materialia partium corporis; ſe- men& ſanguinem. Quam ſententiam refutavit,& ab- unde explicavit in Controverſiis Anatomicis Cl. Pater quæſt. 11. De Part. earumque Fac.& Funct.
Atque ita vaſa ante viſcera ratione perfectionis gigni di- cuntur. Et merito. Alias enim viſcera nutriri non poſſent abſque inſtrumento hoc proportionato, vena, per quam ſan-
guis ad alendum defertur, ex antiqua hypotheſi. Quemad-&uε ueſe modum enim ex nucleo, vel ſemine, in terram miſſo, primo ante viſcera deſcendit in terram radix oblonga, poſtea aliæ radices ſe dif- gignidebu-
fundunt in latitudinem ad fuperficiem terræ, ex quibus poſtea truncus& rami; ſic ex ſemine in uterum commiſſo
primo oritur vena umbilicalis, ſanguinem excipiens ex pla- centa uterina, ex qua umbilicali oritur vena portæ cum ſuis radicibus.
Nunc ad diviſiones ſeu differentias partium accedemus, Partes quo-
quæ variæ eſſe poſſunt. A 2 Late

—-————
4 IN ARNATOMIAM BARTHOLIN.
Late ſumendo partes nonnulli dividunt, ut quædam fint neceſſitatis, quemadmod um cor, epar, cerebrum, pulmo- ventriculus: quædam commoditatis,& vel magnæ, ut oculi & teſtes, vel minoris, ut ungues: quædam ornatus, ut coma & barba.
Sed nos dividimus partes præcipue ratione finis, vel ratio- ne materiæ.— Ratione fi- Ratione finis dignioris aliæ ſunt principes, aliæ minus prin- nis. cipales,& miniſtræa. Paytes Principes ſunt Epar, Cor, Cerebrum, quæ aliarum partium principales. principia ſunt. Ut, ex cerebro nervi oriuntur(communi ſententia) ex corde arteriæ, ex epate venæ. Addunt alii teſti- culos, ſed nulla neceſſitate, quia ad Individui conſervatio- nem nihil conferunt,& ſine illis generatio fit, ut exemplis docemus lib. I. cap. 22. Principium Intelligendum autem principium non radicationis ſeu radicatio- originis; nam ita ſemen omnium partium eſt principium, nis. ſed diſpenſationis& diſtributionis; hoc eſt, quod à ſe emit- tit aliquod inſtrumentum, vim,& communem materiam. Principium Sic à Corde tanquam principio diſpenſationis oriuntur arte- aiſpenſario. riæ, quia hæ à corde virtutem ſuſcipiunt: ibique initium ha- 13. bere videntur. Ita de venis& nervis intellige cum ſuis prin- cipiis. Ita ab oſſibus oriuntur cartilagines, item ligamenta. partes mi. Miniſtræ vel ſunt neceſſariæ, vel non. niſtræ: Neceſſaria ſunt, ſine quibus animal vel non vivit, vel ma- le vivit. Sic inſervit pulmo cordi; inteſtina ventriculoʒ ven- triculus cordi, epati& lieni; epati veſicula fellis, porus bila- rius,& veſica urinaria;cerebro ſenſuum inſtrumenta omnia. Non neceſſariæ, ut caro ſimplex,&c. reſpectu aliarum partium: nam in tabidis abſumitur,& in carnoſis eſt oneri,
eaque inſecta privantur apud Ariſtotelem.
Ruione Ratione materia proximæ partes aliæ ſunt ſimplices, ho- materiæ« mogeneæ, ſive ſimilares; aliæ compoſitæ, heterogeneæ, ſeu diſimilares.
pars hmi. Similaris pars eſt, quæ in ſimiles ſibi partes dividitur, ita,
laris, quid ut omnes particulæ ejuſdem ſint cum toto ſubſtantiæ, ut
pd 92b quælibet pars carnis eſt caro,&c.
Mhie E Tales partes ſimilares ab aliis plures, ab aliis pauciores re- cenſentur.
Ariſtoteles variis in locis has numerat: Sanguinem, pitui- tam, bilem, ſaniem, ſemen, lac, fel, pinguedinem, medul- lam, carnem, venas, arterias, nervos, fibras, membranas, cu- tim, oſſa, cartilagines, pilos, ungues, cornua, pennas.
Averrods ex his quaſdam omittit,& addit melancholiam,
PüL
etu mulcului Galenus Vvariis nam, arteriam; pram, tendinem, nera,medullamt mrſculorum& ventriculi inteti Archangeluso di: ſpiritusvipli mentitios, ut uu pituitam excren excrementa cuti Addit autem ad priam nimirum ribus, venis, art ds; jecoris eeſd renum, ureteru muſculorum, g cit: dubcarnee crati& Galeno Aia glandolarur nem. 1. in mu 2 muſjgua in triculo, pelica, Uade quadr U Gcleno ſepe Ca 9 proprie( iim quod muſci daenchyma ſeu Caro, qur 8 aodem ecit, anoſR erncſt ünüum 4 I.pro kalorur pertuis, gal hantul, id apitis quidem iidah 4 Tales ſu 3 ne utadl
4 e drineip

Aly. —,
d Agrrimin
9*— e rum, pulmo, b nagne, utocui
= rnatus, ut coma
1. Ae fuis, volrat. Allix minug dri 1* aliarum partin Atur(commuai
= ddunt alüteſii dui conſeryati
1. fi, utexemyÜ
o c radicationis ſu ireſt principium, a quod à ſeemir m anem materiam. 1r— misoriuntur xte- 1 oique initium — ge cum ſuisprin = item ligament
=a ventriculo; ren- fellispudils ſtrumentaomnna- reſpectu lurun — carnoſsseſtonen,
mmn viiit, vel ma
—.. n limplics, bo 2 heterogenex, ki
uttes diriditur, ith oto ſübſtante, lt
iis pauciotese alüis pa V
rii⸗
r zanguinem,” — mWecdinem nen 1s membrana ua penn,
ttmelanchuli, ät m dal-
8— 4—
PRaoor MI um. F
ſpiritus, muſculum, chordam, ligamentum, axu ngiam. Galenus variis in locis has habet: os, cartilaginem, ve- nam, arteriam, nervum, membranam, ſeu panniculum, fi- bram, tendinem, ligamentum, unguem, cutim, pinguedi- nem, medullam, humorem vitreum Xcryſtallinum, carnem
muſculorum& viſcerum, cum propria ſubſtantia cerebri,
ventriculi, inteſtinorum, uteri.
Archangelus omnes hactenus ab aliis dictas retinet,& ad- dit ſpiritus triplices, 4. humores alimentarios, item excre- mentitios, ut urinam in veſica, bilem flavam felleæ veſicæ, pituitam excrementitiam,& omnia omnium coctionum excrementa, cuticulam,& internam cavitatum interiorum. Addit autem adhuc alias ſimilares non vulgatas 17. pro- Priam nimirum ſubſtantiam(remotis aliis partibus ſimila- ribus, venis, arteriis,&c.) cerebri, linguæ, pulmonis, cor- dis, jecoris, veſicæ bilariæ, lienis, ventriculi, inteſtinorum, renum, ureterum, veſicæ urinariæ, uteri„penis, teſtium, muſculorum, glandularum. Sed fruſtra ceu nova hæc addu- cit: Sub carne enim continentur fere omnia. Nam Hippo- crati& Galeno alia eſt caro muſculorum ‚alia viſcerum, alia glandularum. At alibi Galenus triplicem proponit car- nem. 1. in muſculo, quæ Veteribus tantum caro vocatur. 2. 2⁵‿ πωάααin jecore, corde, rene,&c. 3. tandem in ven- triculo, veſica, venis. 4. in ofſibus, ſed improprie.
Unde quadruplex colligi poteſt Caro. I. Muſculoſa, quæ Galeno ſæpe Caro fibroſa dicitur, eſtque mollis& rubicun- da,& proprie Caro dicitur. Atque Hippocrati ſæpe Caro idem quod muſculus. 2. Viſceroſa vel viſcerum. Eraßęſtrato Parenchyma ſeu affuſio ſanguinis, Galeno ſimilaris& ſim- plex Caro, quæ viſcerum vaſa firmat, ſpatia inania replet, & actionem edit. 3. Membranoſa, vel cujuſque partis mem-
branoſæ carnoſa ſubſtantia„ut in œſophago, ventriculo, in-
teſtinis, utero, veſica. 4. Glanduloſa, vel glandularum, quæ eſt I. pro vaſorum diviſionibus firmandis. 2 pro humoribus
Cayro Jus⸗ tuplex 5
.
2.
4 Glanclula-
ſuperfluis, præſertim ſeroſis quia ſpongioſæ& raræ ſunt rum uſus 1.
glandulæ, imbibendis: Unde vulgo dicuntur emunctoria: Capitis quidem, quæ in collo ſunt: Cordis, quæ ſub axillis: Epatis, quæ in inguinibus. 3.Pro partibus humectandis ad faciliorem motum, vel alias ad prohibendam ſiccitatem. Tales ſunt ad linguam, laryngem, in oculorum angulis,&c. 4 ex principiis Gliſſonii, Whartoni, Charletoni ‚ ut pars illa- rum ſuccum nutritium nervis miniſtret, pars ſecrementa eorum excipiat,& per lymphatica vaſa in venas red ucat, pars excrementa eorum foras cxportet, adeoque omnes glandu-
las
2⸗
3.

Partibus. 1. V centuriatæ, pancreas, glandulæque vagæ: in Thorace,
tides, ſeries concatenatarum,
——
6 IN ANATOMIAM BARTHOLIR. Jas nervis inſervire, glandulaſque meſenterii& noſtras lum⸗ borum eſſe præcipue nutritias. Quæ quidem pleraque ni- tuntur hypotheſi novæ de ſucco nervorum nutritio, de qua nos ſuo loco. Galenus 1 6. De Uf Part. c. 2. negat in glan- qulas nervos inſeri. Diſtinguit ibidem duo glandularum ge- nera, illas, quæ ſuntvelut ſtabilimentum diviſionis vaſorum, nullis nervis ad id indigere, quod neque ſenſum, neque mo- tum voluntarium ad id poſtulent: glandulas vero ad ſuccos alimenti utiles generandos, nervos habere communi par- z. tiam ratione, ſicut& venas& arterias. 5. Malpighius glan- V qulas vel eſſe fontes pinguedinis, vel ſaltem medium pro- V 6. pagationis ejuſdem ex ſententia Folii ſuſpicatur. 6. Stenonius probabiliter ſtatuit: glandulas cribra eſſe, hoc modo con- formata, ut dum ex arteriis in venas per capillaria tranſit ſanguis, liberatæ à ſan guinearum amplexibus ſeroſæ partes 1 caloris vi per convenientes ſibi poros expellantur in capilla- 1 ria lymphaticorum, concurrente nervorum extremis venis affxorum directione, elicito per ſenſuum perceptionem mentis imperio ſubjectâ. Quomodo appoſitè glandularum officium, in ſeri ſeparatione ſeu lymphæ poſitum, explica- tur. Cæterum quia in glandulis multum operæ& olei con- ſumpſerunt Recentiores, accuratiorem glandularum natu- Dioiſtmes ralium Whartono duce addimus Diviſionem. Vel enim ad glandala- individuum ſpectant, vel ad ſpeciem. I lle reperiuntur in A6- 8 rum, ex qomine, nempe meſenterii, omenti, lumbares noſtræ, ſuc- — thy- mus&c illæ pharyngis. Circa Collum& palatum, paria ſe- ptem, duæ laryngis thyroideæ, jugulares numeroſæ, paro- 4 maxillares externæ& internæ 1 ſalivales dictæ, amygdaleæ vel tonfillæ. In Capite conarion, 1 pplexus choroides, glandula pituitaria, carunculæ lacry- pnales. Circa Artus, fub axillis, in inguine, circa flexu- ras cubiti& genu, in muſculo faſciali,& glandulæ concate- natæ abauribus ad claviculas. Sunt præterea& aliæ, quas poſtea in loco lignabimus. Hæ vel Maribus propriæ, ut teſtes, epididymis, paraſtatæ, medulla deferentium glanduloſa, veſiculæ ſeminales, caro glandoſa corporum nervoſorum, & glans penis: vel Faminis, ut teſtes fæminini, placenta 1 uterina, alæ ſeu nymphæ, clitoris, carunculæ myrtiformes, 1 ex Confor⸗& mammæ. Ratione Conformationis dividuntur à Franc. ematione. Sylvio in conglomeratdas& conglobatas, quibus tertium addit genus, nempe renales,& quos hinc excipit, teſtes. Conglo- merata ſunt ex variis quaſi partibus& minoribus glandulis
conglomeratæ,& cum aliqua ſuperficiei ſuæ inaqualitune conglu-
eoaglatinäid exnr
Cohate verd c üb continvatä u les funt in metel ſtingui debete, 6 ſum confrmal 6 ccnglobate qlu- tem per ductum glarum gand novæ, obſeruat oedere, nonite Uſusdiſtinguun arte conſexi, verò concand ir Thaticaer ſeem communem du rrepuatun ſe elſe Stemunnius n cavitatem labe tica erehentia euorem imme nitatem pancr gredimurady Dartes ſimil mentum, mer citi. Exisqueda rrerie nervi, laces unt. Ven Wealmplices, tet carne, übri medolla: rter nica(ädis eie dmpleiter& tim membran auoram aunum corpoticmn Faurlum did carumwme Hie notm 60, vel ſams SyermntiW elumerate wnüri queuu

nin.
4—= KrLofſtraslum. 1—. em pleraqberi. V 9 utritio, de = negungar J landularumg. 1 ilionis mlanun, 2 fum, neqpemo- ‚L. vero ad ſucun Mecommudiyy. 1 Malpighiusgia ☚ m mecium pyr atur. 6. Stennus m, hoc modo cor- d capillariatntt 1 l idus ſeroſeepans 4 llanturin capil dmextremis ferü (k m perceptionen A'lte glandulerum 1I poſitum, expler ut operæd olei cor- M landularum ma. SAMem. Vel evim ¹ — eperiunturin 4⸗ 12 abares nolhe, lue A= in Thoract, ty. 1₰ palatum, priate 4=Snu meroſe, pro-
externe& intemn (n Cajite comnm — caruncule uoſ
guine, circafel- 1* glandulxconen. dan eteread Jlie, qus
1☛☚☛☛ poprieutn Antium gmäul 1 orum nervoſcruh
olæ myrtiiuns
Wbii à PnN
a iiriduntur 2 1 uibus detion
1 M 9.
teſtes. Cll.
4 ſe uus
PROOE MI VUM. 7
conglutinatis exurgentes, ut Thymus, Pancreas,&ec. Con- globataæ verò æqualem ſuperficiem habentes, ex una quaſi ſibi continuata ſubſtantia conflatæ ſunt& conglobatæ, qua- les ſunt in meſenterio& lumbis, inguinibus, collo. Ita di- ſtingui debere, doctrinæ ratio ſuadet. Experimento id ip-
ſum confirmat Graefius. Nam ablata membrana, qua tam
conglobatæ quam conglomeratæ veſtiuntur,& immiſſo tum per ductum pancreaticum& ſalivarem, item per ſin- gularum glandularum arterias, liquore aliquo, ope ſyringæ novæ, obſervat glandulas conglomeratas à ſe invicem re- cedere, non item conglobatas. Ratione Vaſorum quoque& Uſus diſtinguuntur, laudato Sylvio. Conglobatæ enim alterâ parte convexàâ, lymphatica utplurimum excipiunt, alterâ verò concavà interius ex plurimis tenellis rivulis alia lym- phatica ex ſe emittunt, quæ omnia lymphatica verſus& ad communem ductum thoracicum propellant liquorem in ſe præparatum vel aliunde acceptum. Peculiare quoque his eſſe Stenonius noſter& Graefius obſervarunt, quod in medio cavitatem habeant. Conglomeratis verò ſola vaſa lympha-
tica evehentia competunt, in peculiares cavitates ſuum li-
quorem immediatè deponentibus, v. g. ſalivales in oris ca- vitatem, pancreaticæ in inteſtinum tenue. Sed his miſſis re- gredimur ad partes.
Partes ſimilares decem numerantur: Os, cartilago, liga- Partium ſa- mentum, membrana, fibra, nervus, arteria, vena, caro, milarium
cutis.
Ex iis quædam ſunt ad ſenſum tantum ſimilares, ut venæ, arteriæ, nervi,(addunt alii muſculum) aliæ ſimpliciter ſimi- lares ſunt. Venas, arterias, nervos, muſculos, non eſſe re- vera ſimplices, recte docuit Ariſtoteles: Nam muſculus con- ſtat carne, fibris, tendine: Nervi ex dura piaque matre& medulla: Arteriæ ex duplici differente tunica: Venæ ex tu- nica(fibris etiam ſecundum alios)& oſtiolis ſive valvulis. Simpliciter& vere ſimilares ſunt os, cartilago, ligamen- tum, membrana, fibra, caro, cutis. His alii addunt ureteres, auram aurium,&c. ſed fruſtra: Nam 1. non ſunt partes toti corpori communes, ſed partibus quibuſdam propriæ. 2.Au- ra aurium nihil eſt niſi ſpiritus inſitus, qui ex partium ſoli- darum nomenclatura excluditur.
Hic notandum, partes has omnes dici vulgo vel ſpermuti- cas, vel ſanguineas, vel miſtas.
Spermaticæ, quæ ex ſemine factæ,& ſunt octo priores Pars(Ler- enumeratæ; quæ ſi diſſecentur, non regenerantur, nec vere matica
uniri queunt; ſed callo medio junguntur ob inopiam ma- A 4 teriæ

————
— ⁴
————
———
8 IN ANArTOMIAM BARTHOLIN.
teriæ& virtutis effectricis, quæ poſt conformationem par- tium ſopitur. Sanguinee Sanguineæ ſeu carnoſeæ partes contra regenerantur, quia quid? ex ſanguine factæ putantur, ut caro. Miſta pars eſt cutis, de qua poſtea lib. I. cap. 2.
Etenim ſemen& ſanguis communiter ſtatuuntur duo principia generalia generationis noſtræ: ita, ut in ſemine ſit principium materiale pauciſſimum, effectivum pluri- mum. In ſanguine materiale plurimum, efficiens vero im- becillius. Ex ſemine prima partium rudimenta& filamen- ta tanquam ſtamina conſtitui dicuntur; ex ſanguinis ad- fluxu ſubtegmen: Sed quidnam revera ſtatuendum ſit con- tra vulgatam hanc opinionem, docetur in Controverſiis A- natomicis C. Bart holini Patris. Dicendum enim potius, ex ſolo ſemine partes primo conflari, tanquam materia ex qua: ſanguinem vero maternum conferre ad partes nutriendas, augendas& amplificandas. Cutis in proportione ad reliquas partes mediocrem portionem ſeminis adepta eſt, nec adeo copioſam ut ſpermaticæ, nec adeo exiguam ut ſanguinexæ.
Pars dißi- Partes compoſitæ ſeu diſimilares ſunt, quæ in partes diſ-
milaris ſimiles plures dividi poſſunt, ut manus non ſecari poteſt in
quid? alias manus, ſed in oſſa, muſculos, venas,&c. Diſſimilares Philoſopho dicuntur membra: alioquin partes organicæ vul- go dicuntur ſeu inſtrumentales.
Organicæ In quovis autem organo quatuor ut plurimum ſunt par-
parter. tium genera. Exempli gratia, in oculo 1. eſt pars, per quam fit actio, nempe viſio, ut humor cryſtallinus. 2. Sine qua non fit, ut nervus opticus. 3. Per quam melius fit, ut tu- nicæ& muſculi oculorum. 4+. Per quam conſervatur actio, ut palpebræ,&c.
Quia vero magis vel minus compoſitæ ſunt diſſimiles, dividuntur in 4. gradus ſeu ordines.
1. Saunt ſimilares ad ſenſum, ut muſculus, vena, arteria. 2. Ex his conſtant& reliquis ſimilaribus, ut digitus. 3. Ex ſecundis componuntur, ut manus, pes,&c. 4. Ex tertiis, ut brachium.
Tandem in maxima ſua membra dividitur corpus, aliis in caput, thoracem, ventrem& veſicam; aliis, ut Ariſtoteli, Ruffo& Oribaſio in caput, collum, thoracem(ſub quo etiam imum ventrem complexi ſunt) unde Hepar in Tho- race Hippocrates collocavit. manus& crura. Sed rectius
aliis in Ventres C Artus. Commodiſ Ventres ſunt inſignes cavitates, in quibus nobile aliquod
divi-..1. tee. eſt viſcus:& quemadmodum tria ſunt principalia mem- —. bra,
pra, ſe tra venty net,& paltes na vit les. Suprenm Artus qui melic des. Arque ita ou 2. De cavltate m tudus. His reh venis, quæ 45! de arterlis, qua tis, Ge nervis, tor. Quurtus,: bs reperiuntu ſtituunt, qual teriæ R verii. Kliam divilio cijus tamen un pusin Reginnes Privatas voc Publicas ſeu tenſss. 1. Hb cus mmi proſ minatur in ten. 3 Hbet muſc Cutem. lrimam regie oandam per vuas
b

rir.
4,— = nerantur, dun
4— p. 2.
1.
d— a, ut in ſemige g ectiyum plun. 1.— lcciens vero im. I lenta x. filamen. 1 X ſanguinisad. — dendum ſitco. 4122 ontroverſii 4. dnim potius, ex (um materiaex our 11 Artes autriendu, * ione ad reliqus 1 taeſt, nec aden 41 amut ſanguiner 4. uein partesdil. 1zſſecari poteſtin =cc. Diſſmilares BAtes organice yul-
li cimum funtpar. (— pars, per quam ſi Ius. 2. Sinequa rnelius fit, uta nnſeryaturactio,
M ſunt diſſimiles
=, vena, ateri. t cigitus. 3. H 2 4. Extertis, l
daua tur corpus, lü u iiüs, ut Ariferi an lacem(füb qbo Hepar in Tto- ra. Sed recti
us nobilealiquo V 3.. ID⸗
incipalia me
inclp n,
venis, quæ ab Epate in cavitate ima oriuntur. Secundus,
PR OOE M IVM. 9
bra, ſic tres ventres: Infimus, vulgo abdomen, epar conti- corporis ha- net,& partes naturales. Medius, ſeu thorax, cor,& partes mani.
vitales. Supremus, ſeu caput, cerebrum,& partes animales.
Artus, qui melioris vitæ cauſa ſunt dati, ſunt manus& pe-
des. b Atque ita quatuor libros faciemus: I. De ventre imo. Divißo to-
2. De cavitate media. 3. De ſuprema, ſive capite. 4. De ar- tias hujas
tubus. His reſpondebunt quatuor alii libelli: Primus, de 92 in 29
de arteriis, quæ à corde prodeunt in cavitate media. Ter- Sn K
tius, de nervis, qui à cerebro prodire communiter ſtatuun- tur. Quartus, de oſſibus, quæ maximam partem in artu- bus reperiuntur:& ſicuti oſſa conjuncta compagem con- ſtituunt, quaſi totum aliquod corpus: ſic etiam venæ, ar- teriæ& nervi.
Aliam diviſionem corporis reperire licet apud Fernelium, Diviſio car- cujus tamen uſus non eſt niſi in Medicina. Dividit cor- poris fecun- pus in Regiones publicas& privatas. dum regio-
Privatas vocat cerebrum, pulmones, renes, uterum,&c.“˙*.
Publicas ſeu communes facit tres in totum corpus ex- tenfas. I. Habet venam portæ,& partes omnes, quibus ejus rami proſpiciunt. 2. Incipit à radicibus cavæ,& ter- minatur in tenues venas, antequam in capillares deſinant.
3. Habet muſculos, oſſa& corporis molem deſinentem in cutem.
Primam regionem præcipuè purgamus per inteſtina; ſe- cundam per vias urinarias; tertiam per cutis ſpiracula.
A 5 FIGU-

P. Vena mediana ſeu communis.
10 EIGUREfR EXPLICATIO.
Hæc Tabula hominis viventis effigiem exhi- bet, in quo tum abdominis partes externæ, tum conſpicuæ ſub cute venæ à Chirurgis incidi ſolitæ, locuſque inurendorum fonti- culorum repræſentantur.
A. Hypochondrium.
B. Epigaſtrium. CC. Hypogaſtrium. D. Ilia. EE. Inguina.
F. Pubis regio.
G. Umbilicus.
H. Scrobiculus cordis. J. Jugulum.
K. Vena frontis.
L. Vena temporum. M. Vena jugularis. N. Vena cephalica. O. Vena baſilica.
Q. Vena cephalica manus ſiniſtræ.
R. Salyatella.
8888. Vena ſaphana deſcendens.
T. Vena ſaphæna in ipſo pede.
V. Vena ſchiatica.
XX. Locus fonticulorum in brachio& crure.
ANA-

Wauu,
9
74
6 Mh⸗
V
M W hf 2
7 S, 3. en ne,älh A
u, we ene , S mne,
M,—
—
TARULA I. LIBER I.
¹
92 nt
3 1= torum fon
4N
Chirur
1=tes externe
= ffigiem enli.
1

Horne in uuohx rationes ſequitu orgwis chyli Rolnaköothe Eſtautem to diſtinguitur; bus pubis, cox trimque coſtis Dars ejus am cum proximisi mirach, quod ſowitor pro n cahe ſupra ventr Ethujusqhie cihr, Cartilag Aoddextrum; negat Riolanus ded Calpuütan Fentlus— Mana- Lnimus, hy Adadiliter eg Medin nir vacat Anſue Inferior, num, pra umus yenter ¹ lu dicuntur ber autem p a pili texi

ANATOMIE BART HOLINIANRÆ.
LiBER IJ.
DEINFIMO VENTRE.
SErHopo ſectionis hic venter præmittitur, Ratis onfs-
4 S cujus anatome omnium primo inſtituitur, ut"is. Car ſe- citius removeatur ſentina excrementorum,& auis ins- *.:uu hur „ putredo à cadavere exulet. Ratione œcono- eE ah he
x mia corporis, ab ore initium capit Fo. van„„
Horne in 2ιmηχιοιναςειιν. Alii à dorſo. Sic quilibet inſtituti ſui
rationes ſequitur. Fernelius, Lindanus, Schenckius quoque ab
organis chylificationis Phyſiologiam Medicam ordiuntur.
Rolfinck Syntheticam Methodum eligit. Nos Analyticam.,
Eſt autem totum id, quod intus diaphragmate à thorace Imus ven- diſtinguitur; circumſcribitur à cartilagine enſiformi, oſſi-“er quid? bus pubis, coxendicis,& ſacro, lumborum vertebris,& u- trimque coſtis nothis.
Pars ejus anterior dicitur epigaſtrium, quod ſtomacho Vide Tal. cum proximis inteſtinis circumvolvitur. Arabibus(, 1-lib. i.
mirach, quod in genere de abdomine uſurpatur; in ſpecie ſumitur pro rugis ventris ab uteri geſtatione relictis,& de cute ſupra ventrem aggregata, teſte Giggeſo.
Et hujus quidem pars ſuperior lateralis hypochondrium di- Imi ventris citur, Cartilaginibus inferioribus coſtarum vicinum; partes,& quod dextrum vel ſiniſtrum, alias q́½εένεαᷣ&ď præcordia, quod eeeeen negat Riolanus ulla authoritate probari poſſe, niſi Baubhini. atienesa Sed Celſo uſitata hoc ſenſu vox, qua etiam Fernelius, Lau- rentius, Manardus uſi ſunt, ut alios taceam. Notat vero Lindanus, hypochondria prominula eſſe, præcordia depreſſa& notabiliter cava. 1
Media regio umbilicalis dicitur, cujus duas partes laterales vocat Ariſtoteles Aæ⸗sras à laxitate, Galenus zsvscyas, inania.
Inferior, quæ eſt ab umbilico ad pubem, dicitur poga- ſtrium, præeuntibus Hippocrate, Galeno, Ruffo, Polluce- imus venter Latinis,& aqualiculus. Hujus partes laterales Ilia dicuntur, in femoris vero flexu ad pubem inguina: pu- ges autem pars eſt ſupra pudenda proxima, quæ lanugine ſeu pilis tegitur.. 7e
Pars

—————
———-——-y—
—
—————-—
14 ANAT. BARTHOL. LIB. I. Pars inſimi ventris poſterior, vel eſt ſuperior, quæ lumbos conſtituit: vel inferior, quæ nates. Cæterum conſtat hic venter ex partibus integentibus èe tectis, hoc eſt, exterioribus& interioribus. Veſtientes ſeu continentes(quas abdomen proprie vo- cant) vel communes ſunt, ut cuticula, cutis, pinguedo cum ſua membrana, panniculus carnoſus,& tunica cuivis muſ- culo propria; vel propriæ, ſuntque muſculi abdominis 8&. peritonæum. Partes oem- Partes interiores ſeu contentæ, vel ad nutritionem faciunt, nes in boc vel ad procreationem.—
rimo li-*. Pre 2eus. Ad nutritionem, vel ad u( quocunque modo faciunt, nandæ. Ut ventriculus, omentum, pancreas, inteitina cum meſen-
terio, lacteæque venæ cum Receptaculo,& lymphatica va- ſa: vel ad ai doννινquovis modo, ut venæ meſeraicæ, venæ portæ cum radicibus, cava cum radicibus, epar, veſica bila- ria, porus bilarius, lien cum vaſe brevi& hæmorrhoidali- bus, arteria cœliaca, renes, capfulæ atrabilariæ, ureteres, veſica..
Ad generarionem quæ faciunt, vel funt viriles vel mulie- bres: Viriles, ut vaſa ſpermatica, corpora varicoſa ſeu para- ſtatæ, teſtes, vaſa deferentia, proſtatæ, veſicæ ſeminariæ, pe- nis,&c. Muliebres, ut vaſa ſpermatica, corpus varicoſum& teſtes, vaſa ejaculatoria, uterus cum ſuis partibus,&c.
Cum vero in utero eſt homo, alia adhuc conſideranda ſunt, ut vaſa umbilicalia, tunicæ fœtum involventes,&c. de quibus ſuo loco.
C A v. I.
DECUTICULA.
Uticula, Græce iaeptads, aliis ſumma vel ultima cutis, item cutis effloreſcentia, cutis operculum&c. eſt pel- Cutꝛcula licula, vitæ ſenſuſque expers, tenuis, denſa, exſanguis, è va- quid? poribus oleoſis, craſſis& viſcidis, à frigiditate externa com Vide tab.2. denſatis, ad tegendam cutim. d66.-. Materia ex qua cuticulæ non eſt ſemen, nam 1. Non eſt Materia pars corporis. 2. Non nutritur. 3. Pars ſpermatica ablata non cuticulæ an regeneratur, at cuticula facile deperditur affrictu vel attri- femen? tu, aut per veſiculas ab igne, aqua fervente,&c. An ſan- Neque ex ſanguine materia eſt, nam 1. Omnes venæx in guis? velintra cutim terminantur. 2. Non habet fibras ſpermatt- cas, ex quibus omnis pars ſanguinea firmamentum habet.
3. In
Dr
In molbis dir dilaceratanoner Naqut ex eat cuticula. Nons de quia ex ſec ex tertiæ. Tert 1. Klalituoſum! magis ſolicum acumonia&. curiculæ, aut mentorum in ve tiputant 4 dinus, qux ex hcc modoinbe Ergo marer ſus, crafſus, l pius) exeuted ticulam ſuperi frigus condent Genta ver tim extra Intt dentium, pil maderet cutis, tr gine,& phc abyxtu nonnik ahadentis ſep mällior, R in nntattigiditas ſctum ambier zciipit& pe r denltt, exſice funtom iition cendum ad arg cdlidioribus,u üphelni Matlone à pa- mari, aparde cum couti di Ehicien er rem prom clore ſolis güälts dlie 14 n. 8i 1 an nancite

MI I. QMerior, qu lan
MAus integentdu —
—men proprien s, pinguedocn — anica cuirum culi abdominäg
E trritionem kaciur
= zue modo femn, tina cum mece-
I XIlympkaiicn
zx meſeraicx, ſen I epar, velicabb ==KXheæmorrhoiill abilariæ, ureter
= viriles velmuls varicoſa ſeuyn
ſicæ ſeminarie = orpus vaticolumt 4.— partibus,&e- i ddhuc conüiderme Im involventadec
JLA
ma vel ultiwacli erculum Recchf oſa, exſinguiseſt
— ditate exteraäcl-
—, nam 1.Nns erm atica ablau 4 tur zfrictu welat — ate, c. 1 — 1.Omnesten ubet ſibrasſ zu. rmamentum 3
DsS INFIMG VENTREI. 15 3. In morbis diuturnis& tabe ſæpe craſſeſcit. 4. Inciſa vel dilacerata non emittit ſanguinem. 5. Non rubet,&c. Neque ex excrementis alicujus coctionis materiam habet cuticula. Non ex primæ coctionis excrementis, aut ſecun- An excre- dæ; quia ex fæcibus, urina, vel bile, quomodo fierett neque möentum cv- ex tertiæ. Tertia enim coctio triplex habet excrementum. Nionis s
I. Halituoſum& tenue, quod exſpirat. 2. Tenue quidem ſed
magis ſolidum, aqueum, ut ſunt ichores, humores ſeroſi, qui acrimonia& acerbitate potius impedirent generationem cuticulæ, aut natam eroderent. 3. Craſſum, tenacius, ſtri- gmentorum inſtar adhærens, quod exſiccari& in cuticulam Refurantur verti putant Archangelus& Laurentius,& monſtrant ex ſor- Avchange- dibus, quæ ex pedum plantisin balneo abraduntur. Atqui u⸗ L. hoc modo in balneis cuticula decederet. eee. Ergo materia eſt aliud excrementum, nempe vapor oleo- Vora mate- ſus, craſſus, lentus,& humidus(nam ex ſiccis halitibus fit ria Cutien- pilus) ex cute& membris ſubditis. Sic videmus in pulte cu-1æ. ticulam ſuperius fieri ex vaporibus aſcendentibus,& per frigus condenſatis. Genita vero eſt cuticula partim in utero cum cute, par- tim extra. Intra, nam 1. Sic etiam rudimenta& initia adſunt dentium, pilorum, unguium, in fœtu. 2. Abſque cuticula maderet cutis,& exſudaret humor cum dolore, ut in inter- trigine,& phœnigmis. 3. Experientia oſtendit cuticulam in abortu nonnihil conſpicuam,& vi cujuſdam humicditatis abradentis ſeparari poteſt. Sed adhuc in utero eſt tenellula, mollior,& inchoationem duntaxat accepit: quia ibi non tanta frigiditas eſt, ſed minor, videlicet ex ſeroſa humiditate fœtum ambiente. Verum extra uterum complementum accipit,& perfectionem à frigiditate aëris, quæ magis con- denfat, exſiccatque, quæ cauſa eſt quod cutis omnium in- fantum initio rubere videatur. Hinc facilè apparet, quid di- cendum ad argumenta Highmori ex fœtus cuticula& locis calidioribus, ubi cuticulam creſcere ſcribit, deprompta, ut nobis perſuadeat non à frigore condenſari, ſed in fœtus for- matione à particulis ſeminis, ut alias partes, in utero for-
mari, à particulis cognatis poſtea nutriri& novam generari
cum continuitas ejus ſolvitur.
Eyaciens ergo remota& interna eſt calor internus, vapo- cauſa fi- rem protrudens ad ſuperficiem corporis, quemadmodum ciens. calore folis fiunt exhalationes. Proxima& externa eſt fri- giditas alicujus corporis, ut aéris,&c. cogens atque den- iſans. Sic puls, fervidum lac, ferculaque alia calida, cuticu- lam nanciſcuntur, aliquando etiam ambientis ſiccitas, ex-
terni

——
—
——
—
16 AMA T. BARTHOL. LIB. I.
terni humoris abſumptione, materiæque reliquæ adſtrictio- ne. Vapor autem iſte quo terreſtrior& viſcoſior eſt, eo ſo- lidius quod inde generatur. Vſus euti- Uſus eſt tueri cutim. Propterea nonnihil dura eſt, tenuiſ- calr. ſima tamen& perſpicua, quemadmodum ceparum tunicæ pellucidæ, ne, ſi craſſior eſſet, cutis non recte ſentiret. Cal- loſa tamen aliquando ob labores in pedibus& manibus.
Denſa eſt& cute compactior. Unde puſtulæ aquoſæ cu- tim tranſeunt, non cuticulam. Non tamen nimis denſa, ne prohibeat corporis tranſpirationem. Patentia enim ſudoris ora per medium dorſi rugarum in vola manus microſcopio obſervavit Malpighius,& ubi ſudoris excretoria vaſa hiant in abraſa cuticula verſus cutem, convexam quandam pellicu- lam interiora verſus extendi, cucurbitæ ſimilem, ad præſtan- dum forſan valvulæ miniſterium, ut interdum tenſa deti- neat ſudorem& laxata exitum permittat. Et denſa quidem eſt cuticula non tantum ad tuendas partes ſubjectas, verum etiam ne nimius effluxus fiat vaporis, ſanguinis, ſpirituum & caloris. Nam eſt operculum oſculorum& extremitatum vaſorum. Quare non ſine ægritudine vivunt qui ſine cuti- cula hac naſcuntur; quod in Ludovico Bohemiæ& Hungariæ Rege verum fuit qui etiamnum puer canus evaſit.
Colore candido eſt, ideoque frigida& ſicca temperie,& plane exſanguis. Dilacerata enim vel inciſa nihil ex ſe cruo- ris emittit. Neque ſanguine nutritur, quod voluére Lau- renbergius& Sperlinger, quia non attractione propria ali- menti intrinſecus nutritur, ſed acceſſione partis, vapore in ſimilem cuticulæ naturam concreſcente, ut recte diſputat Caſſerius. Ethiopibus nigra eſt, ſubjecta vero cutis non item. Nigredinem autem cuticulæ in Ethiopibus à ſub- Jjecto mucoſo& reticulari corpore accerſit Malpig hius.
Numerus etiam in accidentibus ſpectatur. Eſt autem nu- mero una; ſemel tantum duplex inventa eſt,& quidem ab Aquapendente. Una poris cutis tenaciter immerſa& inſe- parabiliter affixa: altera ſeparabilis ſine cutis offenſione. Quod in quibuſdam tantum, non omnibus corporis locis contingit. Geminatam quoque applicatis veſicatoriis de- prehendit Laurenbergius; ſed rarum id, ad cutem enim pe- netrare veſicatoria, humor exſtillans docet& dolor. In cal- lis quidem multæ ſunt, quarum curationem& generatio- nem tradidit Fallopius.
Connexio hæec eſt; ut ita arcte cohæreat cuti, homine vi- vo, ac ſi continua eſſet. Sæpe tamen præter naturam inſtar exuviarum ſerpentis deponitur, quod de ſe Feliæ Thhte telta-
Cuticulæ gælor.
Nume TMMo
Connexio.
Dr
teltaror Kin fedri cauſa exuviarum ie Phyf. In Podagrl mittente, alüſque ſepartur: in vii carni adhæret, u matum tenuifm
D
( Uäis, Græce 1 mentum col- rata, ex ſemine, ſtrumentum, Ka
Dicitur menir ſed utmembrana ergd Umplicter ter membranam tiam propriam,
Lindam ſubſt Vea, interuy carne tii cxrni. Hincii tius pattem, dif Dars bugulnea, e- quoche clim cred teruem dariorem voca gyigalns. Gl Adan üdrolam a exiſtmat Rolam ſecacr. N Fo. elle wüguaer
Aurum autem Suinem prohe n ram inter eunge qual neryoslin & nervo, ſed cuj aliwilt, quida Cat.
Ariſtoteles e conſtare woluit Partious,& int
I ac, adqng

18. J. 1 T*A6 — reliqux adlgh
itcoloret, a
il auraelt, m n Ceparum tuui cecte ſentinet Ge
1s& manibus. „— uſtulx aquolen. — en nimis denh entia enim luann =nanus microfcoi cretoria vaſälin quandam helln ö= nilem, ad pretu. — Sterdum tenlädi. kt denfäquia ſubjectas, ſenn Wuinis ppiritum a K extremidtum — punt qui ſine cit bemie& Hungm
us evaſit.
ſicca temperi, ſa nihilex ſecu- —nuod voluérela ctione proprid — je partis, vaporel , utrecte difpun cta vero cuti 1I = Ethiopibusäli-
it Malpighius pur. Eſt autem au- A eſt,& quideni — r immernaKink- z cutis offenloge rbus corpoti tij a is veſicatoni de dcutem enim 4 t&c dolor. Inc- nem& generalo
Atcuti, homileft — ter naturam jactr le ſe Feli lun
6
19
*
DE INFIMO VENTRE. 17 teſtatur,& in febribus ardentibus varioliſque contingit. De cauſa exuviarum ſerpentis, erucæ,&c. vid. Senguerdii Exerc. Phyf. In Podagricis obſervavit Salmurh, in tertiana inter-
mittente, aliiſque. In demortuis candela vel ferventi aqua ſeparatur: in vivis Phœnigmis. In glande non cuti, ſed carni adhæret, ubi iccirco non cuticulam eſſe, ſed cutem tantum tenuiſſimam judicat Riolanus.
C A y. II. D E CU T E.
Utis, Græce pα quaſi cνᷣ vinculum, eſt integu- Cutis quid? mentum corporis commune; vel membrana, tempe- rata, ex ſemine, à propria facultate, genita, ut ſit tactus in- ſtrumentum,& ad ſubjectarum partium tutelam.
Dicitur membrana, quod intelligendum non ſimpliciter, ſed ut membrana ſit ſui juris& proprii temperamenti. Male Refutatur ergo ſimpliciter Piccolbomineus voluit cutim eſſe ſimplici- Piccolhome ter membranam; Cutis enim craſſior eſt,& habet ſubſtan-“""s- tiam propriam, eſtque temperata.
Lindano ſubſtantia cutis reapſe gemina eſt: exterior ner- vea, interior carnea. Utriuſque ſimile in cortice mali auran- tii cerni. Hinc in ulcere cutaneo mundificato incarnari ci- tius partem, difficilius cicatrizari, quia cutis interior eſt Pars ſanguinea, exterior ſpermatica. Nicol. Maſſa duplicem quoque olim credidit, internam candidam& mollem, ex- ternam duriorem. Illam glutinoſam, hanc ſpermaticam vocat Spigelius. Glutinoſam quoque cutis carneam partem, albam fibroſam appellat Roffinckius Ex accidenti id fieri exiſtimat Riolanus, quia cutis craſſities in plures cortices ſecatur. Et Fo. Th. Schenckius recte negat ex ſe carnoſam eſſe, niſi qua parte à carnoſo panniculo mantellum accipit.
Aliorum autem ſententia eſt, Materiam eſſe ſemen& ſan- Materie guinem, probe invicem miſta, ut cutis habeat mediam natu- cutis qua ram inter carnem& nervum. Unde Galenus ait, quod ſit Galend- quaſi nervus ſanguine præditus: non ait ſim pliciter, ex carne & nervo, ſed cum particula quaſe. Nam& membranæ eam aſſimilat, quia alicubi extendi pPoteſt, ſentit exquiſite, albi-
Cat.
Ariſtoteles ex carne exſiccata& quaſi ſeneſcente cutim Ariſtateli. conſtare voluit. Atqui cutis deglubitur facile à ſubjectis partibus,& inter carnem& cutim eſt pinguedo, membra- na,&c. ad quam opinionem Fernelius acceſſit, quando cu⸗-
tim

——— —
——
—
—
4—
18 ANAT. BARTHOIIN. LIB. I.
tim faciei ſubjectæ carnis portionem quandam ficciorem dixit, in quo& reprehendendus ipſe, quia 1. Separari à car- ne poſſit. 2. Cicatrices aliorum more admittat.
Ali ex extremitatibus vaſorum dilatatis, eo quod ubique vivat& ſentiat,& in eam vaſorum extrema deſinant: Verum hoc de omnibus partibus dici poteſt.
Ali ex nervis mollioribus in ſuperficie corporis expan-
ſis, concurrente ſanguinis additione: Verum hæc opinio ejuſdem cum priori valoris eſt. Materia Ergo ex ſemine in quantitate moderata accepto conſtat vera(utis. cutis:& pro ampliatione moderatum ſanguinem accepit: videtur tamen ſuperare ſemen. Nam albicart cutis naturali- ter: licet pro ſubjectorum corporum& humorum copia variet. Nam qualis humor, talis color in cute efforeſcit. Sic Sanguinei rubent. Icterici flaveſcunt vel nigricant. Quo- rum exempla videantur apud Marcellum Donatum, alioſ- que. Caro, ſi ſubjacet, citius rubet: ſi pinguedo, albicat.
Ad ſemen reſpiciunt autores, quando ajunt cutim vulne- ratam non coire. Ratione ſanguinis ſimile quid cuti fit ci- catrix: eſtque ex carne exuſta& quaſi exſiccata. In pue- ris tamen propter cutis tum humiditatem, tum humoris glutinofi copiam, obſervata eſt vulneris per veram cutem conſolidatio, Spigelio teſte.
Quamobrem cutis cum ſit quaſi ex membranoſa(frigida & ſicca)& carnoſa(calida& humida) ſubſtantia, tem pera- ta erit in omnibus qualitatibus primis& ſecundis, ut recte Jjudicet de omnibus. 1
Ejhciens eſt propria vis cutis generatrix; nempe cutifica, quemadmodum in oſſe eſt oſſifica, in nervo nervifica,&c. Vis illa exſtruens partem ſimilarem diverſam à reliquis ſi- milaribus. Quomodo autem ex eadem materia ſeminali efficiat nervos, oſſa,&c. vis eſt occulta& quaſi divina.
Ap ex- Stenonis judicio maxima cutis pars ex fibris arteriarum, buss venarum, nervorum& tendinum, contexta eſt. Tendines cuti inſertos ex cute canis Carchariæ. Sic quoque in humano
corpore abdominis muſculi plurimos tendines cuti habent continuatos, præcipue in illa parte lineæ albæ quæ ſupra umbilicum eſt: idem quoque à lateribus lineæ albæ conſpi-
ci monet, ſi ad aliquot digitorum à medio diſtantiam cutis diſſecetur ſectione parallela, cutiſque una cum ſubſtrata pin-
guedine à fubjectis muſculis ſeparetur. In cubito idem ob- ſervari, ubi verſus omnes partes diſtributæ fibræ tendinoſæ cuti inſeruntur, relicto ſpatio in ſui medio, quo cuti minus adhærent. Ita palmarem in manu& pede plantarem, alioſ- 4 que
Aliis.
Cicatrix
quid 5
Efficiens C⁴ 19.
DI ue qui coti dltera noſ omine rulg ria& nervo Auto- quia illuc vaſi il ctura.
Adio publus Gtos inſtrumentu praua enim oma. ner'is, ventricule ſus omnia finty prinaria cuuſi: gratia: manus e
pars cutis, qux temperatillma! perata; ideo eti tie, tenuitate, Ro
In membrani tactus obeunt, ex teſius blanenta: ab obſectis mot fucingenio, qu R partes, none rothecæ quibus theex prrtibuscc dent.
Adcutis fabric Ncnfertoblery rolteuticulam brisforawinibun, uunmerepens cute, lüd rotrac rete protuberagt Lun dacondn, ralr lw gil
dltunt King
Hu Mqills e
unt poniones, totmerlccan cu mductis Con
VOr am Drühas
Tanuan
) 1l
Vus cuui guram accepi

ILrs. I.
uandam leein uial Sepaxit at.
* 1— V
12 atis, eo quod dün — ma defimaurier 1. 3 ☛᷑ ſcie corporizenn
m Verum hecoh
( erata accepto n finguinem veh 1 uͤbicar cutis mara humomna — in cute efflorelet um vel nigriczm L 1 Uum Donatun,= pingueco, äbicr = io ajunt cutim ul *= mile quid eutki — uii exliccata. hy atem, tum kum =² eeris per veramar
imembranoſi ch — ſubſtantia, tm & ſecundi, un
atrix; nempeciil n nervo neriita — diverſam Arelgut „ ſem materi ft —a X quaſi düim — ex fibris atteran ontexta ett nui⸗ Bic quoqueinm „ ins tendinesclilt — linex albæ dul bus liner abrau mnedio diſtantma aa una cum ſubteun — ur. In cubitn lin⸗ tributæ fibræ te 3 — medio, quo us pede plaotarem
1
DE INFIMO VINTR. 1 que qui cuti altera extremitate continuantur, panniculi car- noſi nomine vulgo exprimi. Cutim conſtare ex vena, arte- ria& nervo Autori de Anat. Viv. Columbo, Fac. Sylvio viſum, quia illuc vaſa illa confluunt& definunt, Furlani conje- Ctura. M
Actio publica cutis& toti animali neceffaria eſt: eſſè ta- Stus inſtrumentum primarium, non adæquatum, mem- brana enim omnis eſt adæquatum organum, ut in oſſibus, nervis, ventriculo,&c. videre licet. Nam licet organa ſen- ſus omnia ſint partes difſimilares, tamen una ſimilaris eſt primaria cauſa actionis, à toto organo edendæ. Exempli gratia: manus eſt quidem organum tactus, at maxime ea Pars cutis, quæ volas manuum& pedum inveſtit, quippe temperatiſſima. Et quia cutis in qualitatibus primis eſt tem- perata; ideo etiam in ſecundis, ut mollitie, duritie, craſſi- tie, tenuitate,&c. 1.
In membranis verò præcipuè Fbrille nervorum ſenfum tactus obeunt, ex quibus ferè conſtant. Hinc non malè Car- teſius filamenta nervorum organum ſenſus vocat, quæ varièe ab objectis mota ſenſum cerebro imprimunt. Sedabutitur
15
Cut is auꝰis-
Filwillæ Carteſei.
ſuo ingenio, quando membranas aſſerit, quæ tegunt nervos
& partes, non eſſe magis ſenſus tactus organon, quam chi- rothecæ quibus corpus contrectamus. Neque enim chiro- thecæ partibus cohærent, aut fibris ſuis interioribus reſpon⸗ dent. Ad cutis fabricam, tactuſque rationem explicandam no- va confert obſervatio Malpighi, quam compendio referam. Poſt cuticulam ſeſe illi obtulit rericulare corpus, cujus cre- bris foraminibus continentur non ſolum fudoris vaſc ſula, ſod innumeræ penè pyramidales papillæ: hæ emergunt à d
bjecta Papili cu-
cute, ſub protractis enim ſingulis rugis, quæ in cuticula& tis. rete protuberant, bini papillarum ordines paralleli per lon-
gum ducuntur, in quorum medio diſper ſa locantur ſudoris vaſa. Hæ papillæ è cute erumpentes tandem in cuticulam
deſinunt,& ſingulæ in plures veluti fibrulas dividi videntur.
Has papillas eſſe adæquatum tactus organum, quia nerveæ funt portiones, quæ afficiuntur etiam in dolore. Curem verò totam exſiccatam ex ſibris infinitis per longum& oblique cir⸗ cumdusétis conſtare microſcopio apparet, eaſque eſſe ner- vorum propagines, quos in cutem diſpergi Veſulius, Syloius, Veſlingius, Williſius, aliique notarunt. b
Uus cutis primus eſt, ut ſit corporis tegumentum, ideo Vſusa cutis.
Mguram accepit ita rotundam, longam,&c. prout partes
ſubjectæ requirunt, ideo etiam foris jita eſt,& quia emun- B 2 cto⸗
1.

20 ANAr. BARTHOLIN. LIB. I. DI 2. ctorium quaſi corporis eſſe debet. Alium cutis lineatæ teunius mediunti uſum commendant Phyſiognomici, qui in manu ex lineis& aeu— dcduct. colliculis, in fronte ex lineis Planetariis& adventitiis homi- n hs landuli nis fata præſagiunt, imprimis quæ ab interiorum viſcerum nd⸗ Vdus conſtitutione dependent. His enim ſingulis ſingulas lines ind rrr. Obe in vola manus reſpondere, vero chiromantiæ fundamento Crpellmn x V 3. fuſe deduxit de la Chambre. Tertius uſus eſt Medicus. Ac- nij ene miu commodata emplaſtris anodynis; exſiccata, parturientibus llcde mwilun ſuccurrit, convulſionibus Epilepticis experimento Hildani la e noante 4.&L Beckeri, vulneribus cranii, teſte Poppio. Quartus illuſtrior, Mrh un uitur ut exitum det excrementis,& fuligines excludat inſenſibili dul„xe gom 1 perſpiratione, quà magis ſublevamur quam omnibus ſenſi- g 4 bilibus ſimul unitis. Per hanc ex arte Statica Sanctorius wuin lh triginta annorum experientia deprehendit, pluribus unica vun i zahn die naturali tantum evacuari quantum per alvum quinde- Mafarrde I 5 cim dierum curſu. Quintus, Attrahere 1. Aérem in tran- nb iner ſpiratione in Apoplecticis, hyſtericis, urinatoribus. 2. Suc- memiralemen cum in longa inedia ex impoſitis emplaſtris, ſi obſervatio- Hinjunaenhu 6 nibus Zacuti Luſitani credimus,& vim purgantium alio- unalenmne I rumque medicamentorum exteriorum. Hinc 85 16 Inſaß IAS Cutis fora- Perforata eſt variis in locis, ad introitum& exitum ne- denmesenn ina. ceſſariorum. Sunt autem ejus foramina alia conſpicua, ut de g li os, aures, nares,&c. numero 30. ex computo Laurenbergii, vct tuurieu ſi unguium loca ſimul numerentur: alia inconſpicua& in- d er aut ſenſibilia, ut pori. Pori illi corporis, alias inconſpicui, hy- ti umor vet berno tempore conſpiciuntur, cum corpus derepente denu- msgon ferint datur, tum enim cuticula anſeris deplumati cutim æmula- manimtälert, tur. Ab his poris videtur fuiſſe, quod humana cute pro fe- ümeremplano 1 neſtris uti quidam Perſarum Rex potuerit, ſi fides Oribaſio- Nelpadtis ad Per eoſdem poros cutis laxatos ſanguinem& arenulas ex- ca ex poror cretas obſervavimus in Hiſt. Rar. Anat. quos adeo patulos in nn ſtruma vidit Lindanus, ut non tantum granum hordei po-„Mos mmobe 6 tuerit ĩmponi, ſed piſum album, rubrum& ſummum digiti iim in waxuld Saulorues minimi. Præter naturam ita dilatantur. Calore quoque critrsperleni faranina. ampliantur in ſudoribus. Unde hauriant ſudores olim vidit mot perlid he I Galenus I. Simpl. Fac.* 2. per arterias nempe& venas oſcu- Pororum hercc lis in poros cutis hiantibus. Arterias ſolas nos eligimus,& Nertantump Lymphatica vaſa addimus, quæ vel lymphamper tunicarum Poros tranited ſubtilitatem emittunt, cutis poris vicinam, vel arteriis in- Porj aptantor, dunt. Ita Hippocrates in Epid. fudorem guttatim effuere iitphærieac indicat velut per aquæductus. Hinc ejuſmodi ſudores hya- na porroad 6 tides nonnunquam in cute excipiunt, puſtulaſque tales a- idiii ſi he queas per univerſum corpus effloreſcentes poſt pruritum tent, aut fer pafſus eſt Fo. Theod. Schenkius. Sed propius rem tangens rumque pen I Steno⸗ am vel agnin

ln — — Xadventitish, 3 teriorum vilcern Axulis lngulsslur Mantix fundanen 1I Beſt Medicu cata, parturiegih 1* ixperimento kli ☛ ODuartusillubi = excludat iafenid t=uam omaibesenl = e Statica Sandtonu A= ldit, pluribusum =n per alvum quis re 1. Acérem int 1. cinatoribus. z nr ultris, ſtobſerun⸗ „— m purgantiama fr— a. Hinc oitum K exitume * na alia conſpicr mputo Laurab lia inconſpicuki lias inconſpicuib — rpus derepemt in =umaticutim enlt humana catepnt. rit, ſi fdesris mn inem& renulse quos adeo ubi u granum labsh m& ſummumdi tur. Calore quie m int ſudores oin inempe Kwerudh = olas nos cligimh, phampernum⸗ einam, vel arrlui
= em guttatim chte
joſmodi ſudos-
lium cuti lien
DE INFIMO VENTRE. 21 Stenonius, mediantibus glandulis lympham hanc ex arteriis
ad poros deducit. Cutim enim habere vaſa excretoria lym- Dmphati= Pphatica à glandulis oriunda, ad quæ materia per tranſpira- ca cutis.
tionem exhalans per arterias deportetur& per lymphatica
expellatur. Obſervavit idem ſingulis poris ſuam glandulam Glandulæ ſubjacere, quæ vel major eſt in ægris vel minor in ſanis. pororum.
Major eſt in iis qui ſudant multum& ſæpe. Ad has glandu- las pororum miliares per tranſverſum excurrens nervus hiat, Malpighio notante, imò ipſæ arteriæ. Ex minimis his glan- dulis excernitur per totum ſudor, ut madidæ fortè papillæ (tactus organon Malpighio) nerveæ reddantur, ne areſcant, & ne callo quodam ex aſſiduo uſu tententur. Unde in locis exquiſito tactu pollentibus plurimus ſudorerumpit, ut in plantis pedum& manuum volis, ſub axillis,&.
Pori int eriores partium quoque conſiderandi, quibus past inte- membranæ interiores, vaſa& viſcera abundant, ut recte ex viores.
Hippocrate corpus ſit 5uπ̈ᷣνιον,& citò vapores ſurſum deor- ſumque commeent, in ſubitâ virium refectione, in purga- tionibus, in vaporum malignorum communicatione. Per hos poros partium ſanguinem quoque tranſire, ex ſuſpenſis demonſtrat Harvejus, quia rubent facie, poſtea ſoluta liga- tura detumeſcunt; unde ſuam circulationem ſine anaſto- moſibus ex arteriis ad venas per carnes derivat. Quod te- tri humores veſicæ immiſſi ligamento munitæ, odore nares non feriant, nec abſceſſus cordis in juvene lipothy- miam intulerit, quod objicit Lowerus, quanquam cotti- diana exempla noxiorum vaporum ex utero, abſceſſibus, hy- pochondriis ad cor cerebrumque elevatorum aliud do- ceant, ex pororum diverſa fabrica& figura cauſam elicie- mus.
Poros namque ſingulares diverſoſque forma& magnitu-
Nec tantum pororum eſt tanta varietas, ſed corporum quæ poros tranſire debent. Pro figura enim varia rerum, ſimiles pori aptantur, ſi liber utrinque commeatus eſt. Sphærici po- ri ſphærica corpora, triangulares triangularia, cubici cubica, & ita porro admittunt. Neque ullus utrinque tranſitus poſ- ſibilis, ſi ſphærica corpora per triangulares poros viam ten- tent, aut verſa vice. Sic non quivis vapores ad cor cere- brumque penetrant per quoſlibet poros. Sicut veſicam ſuil- lam vel agninam inflatam aer non pervadit, propter aëris
3 figu-
......1. L Pororum dine in ſingulis partibus ingenioſe fingit Carteſius, ſicut in diverſitas
cribris perforatis, quorum diverſitas facit, ut hic vel ille hu- in forma mor perlabi poſſit vel impediri. Sunt certe varietates hæ&, magni- pororum percommodæ ad multa phænomena explicanda. tudine.

—
—
——
—ÿy—— ——————
—=——
8
i 4 fff 8 * 1 3.f 3
1
22 ANAT. BARTHOLIN. LIB. I.
Riguram poris veſicæ minus convenientem, aqua facilè ſimi- li figura prædita, quam in veſica, aquæ immerſa, invenimus. Teſtatur Boyleus Exp. 36. per poros veſicæ non aërem, ſed tantum aquæ tranſcolari, quantum ad ſalem Alcalizatum in liquorem ſolvendum ſufficit. Particulas aëris, quaſi ra- moſas expanſas impedire tranſitum per foraminula, per quæ aquæ particulæ non ramoſa poſſunt elabi, ſcribit Deuſingius, codemque modo impeditum aërem ramoſum in corpore flatus excitare. Multa alia ex pororum figura ſolvuntur roblemata. Cibi ſuis poris præditi inutiles ſunt ſtomacho, ii faliva alterius figuræ penetrare eos nequeat. Humores contra nutritii partibus noſtris facile agglutinantur, ſi in po- ros idoneos inciderint, quod etiam Lowerus prævidit. Cau- ſam hinc repetit Pecquetus, cur pervia bili demeacula, ſerum & ſanguinem excludant, nec bili viciſſim pateant, quæ ſe- rum folent admittere, alia enim eſſe quadrata, alia triangu- laria. Bilis quoque diverſam à ſero eſſe figuram. Quomodo ſanguis& ſerum in renibus ſeparentur, ſuiſque ſingula mea- tibus excipiantur, ex varia configuratione meatuum probat Jo. Alph. Borellius, plurimis enim experimentis compro- bari, poros anguſtiſſimos à rebus ſubtilioribus non penetra- ri, licet ipſos craſſiora pervadant: rurſuſque à poris ſatis patentibus& laxis, ſubtilia non admitti, quamvis minus te- nuia introducuntur. Alia qui de poris volet, conſulat fratris Eraſini Bartholini Diſſertationem. Craſia eſt eutis& ſextuplo cuticula craſſior, ſed tenuior quam in aliis animalibus, neque aliquis è cute in corium apparata de cutis craſſitie judicet, apparatu enim eo corru- gatur plurimum& incraſſatur. Et levior fieri videtur, ita enim apparata ex obſervatione Loſelii pendet libras merca- torias quatuor cum dimidia. Mollis& exquiſite ſentiens, ſed mollior& rarior in facie, pene& ſeroto; durior in cer- vice, cruribus, plantis pedum, dorſo: media in duritie& mollitie eſt in digitorum apicibus. Sic quædam cutis eſt craſſiſſima, ut in capite(teſte Ariſtorele, quem falſo citat Columbus.) quædam craſſa, ut in collo; quædam tenuis, ut in lateribus, unde titillatio; quædam tenuior, ut in vola ma- nus; tenuiſſima in labiis. In pueris tenuior& poroſior quam adultis, in fœminis quoque quam viris; in calida re- gione quam in frigida. Eſtivo quoque quam hy berno tem- pore cutis rarior; quo fit ut animalium pelles æſtate exco- riatæ difficilius pilos quam hyeme contineant. Variat quo- que plurimum pro diverſitate ſubjecti; unde in nonnullis
denſitatis& craſſitiei admirandæ, ſi credimus Fetro 5 adeo
Ddi!
adeoutes innorie c3
u nere ke propemod.
.
int. Iallopius wii corium, ut ſenlum Gionis. I Mipf nucer jugandem Comnexio. c ratur, utin ventle yeſligio inhetct cil tatuabeaded ud Nrientales ex branam cernoſam In Mlantis pedum conuaſcitur ad carne frontis& to rum, obtendines: tur, commiſtos quo:undam, yro pore nonitem, ſum ſübjectum, plures attribuit! (utisunſacor ſu. Vanas cutane laribas, duas per bus, Abinguinib beces in fœrmit mis onſpicuas. Klroitem„digit concetit Lindama trangrirario,a4do net i flamm mibglbinnem eam reyertesnul plt, ut Galem n currenteshader tomieus; R n celletin K lͤdri
D
P nguedo unctuoſo

18. 1.
=aqpafaclen merſainerima — X non aérem, 1 m alem Alcalizamm — ias acris, qptin, — raminulaper a ſcribit Deuſna- mnoſum in corm figura ſolrun ð lles funt ſtomach equeat. Humon lutinantur,inye = rus præxvidit.(a- — Mli demeacula ſerm num pateant, quat- udrata, Ulia trian. guram. Quomch t aiſque fnguuam. ne meatuum puit erimentis comyr⸗ M oribus non pened
rſuſque à pœtiii = quamris minut
olet, confulattem
— eraſlior, ſcltnuir Alais è cute incim — aratu enimescon — jor fieri videtu i — penget librs man ſite ſeobe
— 5. renvior, ut m — teouior& m viris; inc
DE INFIMO VENTRE. 23
adeo ut ea innoxie carbones igneos attrectare, geſtare, conti- nere& propemodum extinguere duæ Ethiopiſſæ potue- rint. Fallopius vidit in homine præpingui ita incraſſatum corium, ut ſenſum amiſerit, ratione nimiæ nervorum im- pactionis. In hippiatro vidi callum in manibus craſſitie nucem juglandem æquaſſe.
Connexio. Quædam cutis à ſubjectis partibus facile ſepa- Connexio-
ratur, ut in ventre inferiore& medio, brachiis& cruribus. Veſlingio inhæret ſubjectæ pinguedini laxius, ut alicubi in- ciſa flatu ab ea deduci queat, barbaro in curandis leproſis a- pud Orientales experimento. Ab aliis difficulter, ob mem- branam carnoſam, cui nectitur fibris& vaſorum beneficio. In plantis pedum& volis manuum vix ſeparatur, quibus connaſcitur ad firmiorem apprehenſionem. Vix etiam à carne frontis& totius fere faciei, maxime aurium& labio- rum, ob tendines& muſculos, maxime eum, qui latus dici- tur, commiſtos. Sic in fronte mobilis eſt,& in occipitio quorundam, propter peculiares muſculos, in reliquo cor- pore non item, niſi in animalibus, ob panniculum carno- ſum ſubjectum, vel propter villos, quos muſculorum inſtar plures attribuit Highmorus.
Cutis vaſa communia accepit pro nutritione, vita& ſen- Vaſa.
ſu. Venas cutaneas accepit duas per caput& collum à jugu- laribus, duas per brachia, thoracem& dorſum, ab axillari- bus. Ab inguinibus duas, per infimum ventrem, lum bos& pedes: in fœminis à partu difficili, in varicoſis multis ra- mis conſpicuas. Arterias paucas eaſque exiles, ad tempora & frontem, digitos, ſcrotum& penem ſitas. Plures tamen concedit Lindanus, quia per has, ex Galeno, fit inſenſibilis tranſpiratio, addo, ſudorum rivos. Hofmannus præterea mo- net, in inflammationibus cutaneis,& in febrium paroxyſ- mis, pulſationem in nulla non particula ſentiri. Nervos per eam repentes nullos, ſed plurimos in eam deſinentes, reci- pit, ut Galeno viſum: quanquam ramulos exiles per eam currentes ſtatuat Fob. Veſlingius ſummus Patavinorum Ana- tomicus;& rectè, illorum enim præſentia ad ſenſum ne- ceſſaria,& fibrillas cutis hinc derivandas, nuper dicturn-
CaA p. III.
DE PINGUEDINE.
P Inguedo eſt corpus ſimilare, vitæ expers, ex ſanguine Pingueds L unctuoſo, membranarum frigiditate, concreſcens, ad to- 7uid?
B 4 tius

—
— — —
——
——
—
————— 8— — õ———
———
4—— 6 1
————
————
———-——
———
—
—
24 ANAr. BARTHOLIN. LIB. I.
tius tutamen. Vitæ eſſe expertem, ſectiones indolentes te- ſtantur,& abſumptiones. Plinius idcirco ſues ſpirantes à muribus ſcripſit arrodi;& apud Ælianum Diony ſius Ty- rannus dormiens, neque acubus poterat excitari, ob nimiam pinguedinem. Ex balenis quoque in Groenlandia ſine ſenſu ullo doloris adeps inſciis exſcinditur.
Diſerimen Pinguedo, Græce=ρενν, à Gaza male vertitur adep:
inter pin- Pinguedo enim eſt aërea, calida,& humida humidiorum a-
guedinem nimalium,& calore facilius funditur, difficulter cogitur
& aclipem. rurſus, ſed nec frangi poteſt,& mollis, laxa,& rara: Con- trarium vero intellige in ſevo, quod prompte coit, ſolvitur
difficulter,&c. Non eſt Eſt autem pinguedo proprie loquendo, non pars, ſed po- Pars. tius humor, niſi forte una cum membrana conſideratur, ut
ſæpe fit à Galeno. Fibris villiſque membranoſis muniri do- cet Veſlingius, ex qua membrana adipoſa, quam ſolo habituà panniculo carnoſo diſtinguit Blaſius. Pinguedo duplex eſt, narrante †o. Dan. Majore ex Molinetto: Radicalis, quæ etiam in macilentis,& Secundaria, ſeu unctuoſus& ſpiſſus humor, radicalibus ſtaminibus pinguedinis, tanquam telæ textoriæ, impactus, ut coctione tamen& eliquatione rurſus ſeparari poſſit. Sed radicalis inter membranas potius referenda, qua- les in embryonibus pinguedine deſtitutis.
Ratio ordinis hæc eſt; quia pinguedo in homine eſt inter cutim& membranam carnoſam, in brutis membranæ quæ cutem movet, ſubjicitur.
Quihus Pinguedine deſtituuntur partes, quibus eſſe poterat inu- hartibus ſit tilis, commodam complicationem,& diſtentionem impe- dar diendo, ut cerebrum, palpebræ, penis, ſcrotum,& teſtium membranæ. Adeſt vero præcipue in partibus quæ valentius moventur, durior, adipis inſtar, fibris& venulis intertexta, ut in vola manus, digitorum internis ſedibus,(nam ibi plu- res tendines, nervi,& vaſa, quæ humectari debent) pedis planta, maxime calce. Mollior in variis partibus eſt, de
quibus ſuo loco. Materia Materiam pinguedinis lacteum eſſe ſuccum, ſeu chyli pin- uon eſt guiorem partem ex lacteis Aſellianis pancreatis attractam à cholu. meſenterii membranis& glandulis, ſcripſit Cæcilius Folius, ex eoque oſſa nutriri. Pariſianus generari una cum ſanguine in hepate ex aërea chyli portione. Cui opinioni oppono 1. Pingues cibos comedentes non ſtatim pingueſcere. 2. Cru- diorem eſſe chylum quam pro partium nutritione. 3. Pue- ros fubito debere pinguedine veſtiri.(Quod quidem etiam in nuper natis obſervamus, qui ſanguine tantum maleen ue-
Dr
rerurt wotriti) ad partés Fenlat extrema; namn ticos nuperosc
nere immatatuu
neque per mem necwe per gu ſunt, quam d reut, K in ane Nequè hoc, q nen ſunt. 2. 1 unt, imo 1 3. Animalia ü Pinguior aute tantum remot ex lacteo thor Kaguine circu membranis a particule in Allmentumcc corde nos inte chyliſireſang grineis ineſſ ſemel in vaſis Iypum imitan ecultas elle cu neatum telis craffotes, K calätion ut ſu Kai cor,im vdlpolunt. C. euim zäpem dendulohmn, pervenas, o ſeriexrum 1 lacteas noſtra Der eas dühri nem in unine NMateriu Ait quæ ſan vum: ſed ſaj omnis ejufn treſpondes delle; unde

— 13. 1.
— Dnes indolente — o ſues ſpinuts
um Dionjſuyyy xcitarob niwim enlandia die cuu nale vertituran * ida humicionung — difficulter ooxt =aa, R rara: Cy. anpte coit, ſäin
), non parz ſel n = nconſideratur, ranofis muoina —=, quam ſolo kodin
Linguedo dupha,, — Luicalis, quxeiin n s R ſpiſlus hunm, uam tele terter; ione rurſus ſeymi tius referenda,q
—
— 2 — in homine etitt 1 issmemdbraneg
—bhs eſſepotertin äiſtentionemin. 2 ſcrotum, Rteäiun ttibus quæ valectu
=* venulis intetten dibus(qam lit
ectari debent pi
4
rüis partibusch3
— ccum ſeu chſüyi — uncreatisattratumi ripſit Cacllus Mlu —* ſancul ri una cum lilb „vinioni oppole 1 opinioni ohyn Kon 2Cl-
DE INFIMOVENTRE. 29 fuerunt nutriti.) 4. Chylum neceſſario mutari antequam ad partes veniat. 5. Nullum effe ductum à Meſenterio ad extrema; nam quanquam per tubulos lacteos ſeu lympha- ticos nuperos chylus deferri poſſet, tamen ille in longo iti- nere immutatur,& oleoſitatem in viis intermediis deponit: neque per membranas ſugitur, ut opinatur idem vir doctus, neque per glandulas defertur. Non illud, 1. quia denſiores ſunt, quam ut filorum inſtar ſugant. 2. tumidæ appare- rent,& in anatome oleoſum humorem in ſe monſtrarent. Neque hoc, quia 1. glandulæ partibus pinguibus continuæ non ſunt. 2. nec humorem utilem, fed excrementa reci- piunt, imo humore albo pituitoſo abundant, non pingui. 3. Animalia ſine glandulis multa pingueſcere obſervamus. Pinguior autem chyli portio materia pinguedinis eſt, ſed
tantum remota, quatenus vero chyli portiones pinguiores NXiſt levites ex lacteo thoracico vaſis ſanguineis infunduntur, cumque immutatus.
ſanguine circulantur, pinguedinis mareriam ſubminiſtrant membranis adipoſis adhærentes, ſicut aliæ ejuſdem chyli particulæ in corde immutatæ nonnihil, aliis partibus in alimentum cedunt. Ita quod de hepate dicit Pariſanus, de
corde nos interpretamur. Sanguini enim pinguedinem ſive Qui in oa- chyli ſive ſanguinis non multum immutati, in ipſis vaſis ſan- riis parti-
guineis ineſſe experientia docet. Fruſtula pinguedinis non ſemel in vaſis cordis enata vidimus,& ante nos alii, quæ po- lypum imitantur. Fr. Umus junior refert, obeſæ mulieri eductas eſſe cum ſanguine membranas digito longiores, ara- nearum telis in medio ſimillimas, in extremis verò longè craſſiores,& plurimo adipe undique obductas. Nec id cir- culationi, ut ſuſpicatur Ulmus, repugnat. Pertranſeunt hæc & alia cor,& immutantur ibidem, quæ immutari vel debent vel poſſunt. Gaſſendo chylus& pinguedo eadem ſunt. Fieri enim adipem ex ſanguine delato per venas meſeraicas ad glanduloſam pancreatis ſubſtantiam, eundemque propagari per venas, nobis lacteas, circa tunicas inteſtinorum& me- ſeraicarum ad irrorandas ejuſmodi partes, nec alio ſucco lacteas noſtras impleri. Sed de vera lactearum, chylique Per eas diſtributione alibi diſputavimus. Quare, ſi ſangui- nem in univerſum conſideremus, vulgo
Materia unanimiter ſtatuitur ſanguis, unde Ariſtoteles Seα fan. ait, quæ ſanguine carent, nunquam habent adipem, vel ſe- guis-
vum: ſed ſanguis defæcatus,& abſolute coctus, neque adhuc
omnis ejuſmodi ſanguis, ſed qui tenuis eſt, aëreus,& oleoſus. Agreu⸗& Et reſpondet lactis huty roſæ ſubſtantiæ, ſeminis oleoſæ ma. oleaſus.
teriæ; unde Ariſtoredes non fine cauſa pinguedinem humi- dam
,

26 AxAr. BARTH. LIB. I. DE INFIMO VENTRE.
EIGURTEXpI.ICATIO.
Hac tabula communia integumenta in abdomine ſeparata,& ab uno latere pinguedo ſuis vaſis re- ſperſa, ab altero vero muſculi aliquot detecti exprimuntur.
AA. Cuticula.
BBBB. Cutis.
CC. Pinguedo extra ſitum à panniculo ſeparata.
DD. Panniculus carnoſus.
EEEEE. Pinguedo in ſuo ſitu per dimidiam abdominis partem
8 relicta.
FFFF. Diſtributio quorundam vaſorum per pinguedinem.
G. Copio ſæ glandulæ in inguine.
HH. Linea alba.
I. Umbilicus.
K. Muſculi pectoralis pars detecta.
LLL. Muſculi ſerrati antici majoris dentatæ productiones.
MM. Muſculus abdominis oblique deſcendens in ſuo ſitu.
NNN. Muſculus abdominis rettus per oblique deſcendentis
. tendinem tranſparens. O00. Muſculi recti inſcriptiones nervoſæ. P. Muſculus pyramidalis dexter in ſitu.
dam eſſe negavit, nempe aquea humiditate, non acrea. V Contra quam ſcripſerunt Fernelius,& Columbus. Et cum V pinguedo fit ex oleoſo ſanguine, vel chylo in ſanguine con- I tento, de calore multum deperditur. Unde Ariſtoteles: Quæ à frigore condenſantur, ab üs multum caloris ex primitur. Er alibi: Materiæ naturales ſunt tales, in quali ſunt loco.
7 „
rate calida ·
Pinguedo Hiinc adipis natura eſt paulo frigidior ſanguine, interim 3 ſanguine calida eſt moderate; nam 1. foris impoſita di gerit, reſolvit, 6 frigidior. diſcutit. 2. eſt tenuior pars ſanguinis,& oleoſior. 3. ignem 4 5 Sed mode facile concipit. 4. intus auget calorem, quemadmodum o- A
mentum coctionem ventriculi,&c.
Alii volunt eſſe frigidam, quia Ariſtoreles ait: quæcun- que à frigido concreſcunt,& à calido ſolvuntur, frigida ſunt.—, Atqui pinguedo à frigido concreſcit. R. Adeps eſt frigidus reſpectu caloris quem antea habuit, dum ſanguis erat, vel cum ſanguine verſabatur. Sed ex eodem Ariſtotele diſcen- dum, quod quæ frigore concreverunt,& facili calore reſol- vuntur, non multum caloris perdiderint.
E-

VNTR;,
— † O. n in abdoxine —.. — ſuis Valls re.
ar liquot detedi
MAN N WN N
6 8 1 MA
4 6 — At⸗
M K Im z
H
=Aubdominus janm
H
hinguediem.
70
—,— —
— —
8 — e productime:. 1 S 2u in ſuo Aitu.
Nique deſerumil
5
— — 8 27
MM7OOnſuhh
— H 5
— itate, non aum olumbus. Etcun in fanguinem — Jade Ariſtotess
aloris exprinim-
X△ MX
W uuu
— uali ſunt lau. 2 digerit, wlöſi leolior. 3iglem N — uemadmodumd-
Deles ait: quæcli- antur⸗frigich an Adeps ect frigiis ſanguis erg, ſ — Ariſtotele dilce — acili calore e
5

D
2 ANAT. BARTHOEIN. LI B. I. rntelig
Eſciens Ehiciens vel generans pinguedinem eſt calor temperatus 1enas vilem Aennea⸗;..5... tas, ſdde men Peaxne X humidus, omnis coctionis autor. Ey;iciens concretionis Al dicunt? e. eſt frigiditas membranarum(à quibus album colorem con- onfilentiam, trahit) non fimplex, ſed re ſpectiva, ſufficiens tamen ad co- enfed.& denf
gendum exſudantem partem oleoſam ſanguinis, quemad- cſeet qualttsy
modum& plumbum liquatum cogitur, mox ubi ab igne tenuitas memb removetur, etiamſi in locum ſatis calidum, igne tamen fri- genftas vaforo Pinguedo gidiorem effundatur. Et pinguedo à frigore concreſcit in Iu ohji n certo quodam quaſi gradu(nam non fit quodlibet ex quoli- curress Taport Kene 4 bet) quamobrem non in quavis parte generatur pinguedo. aut in ditlllt eens has u Fieri autem pinguedinem ex frigiditate, Galenus& alii eru- tum vitro den Jaiuu diti ſtatuerunt, ita ut, quod in ſanguine pingue, leve,& tenue tiarvertitur. yrdatur. eſt, dum fit in calidioribus corporibus alimentum, in frigi- quiebulitiem dioribus ſervetur,(unde calida,& ſicca animalia parum, aut ut achirnin
nihil pinguia)& cum venæ extra ſe tranſmittunt, incidens neuterlöccrs
in membranas concreſcit. eſt rfumi pri
Nam 1. Sanguis etiam hoc modo extra vaſa concreſcit, euttinanum
ob frigidi aëris accurſum, licet ob internam etiam fri gidi- ereulumn.fi
Vnren⸗ een
ſubinde frigic
2. Ariſtoteles ait, ex iis, quæ liquantur, quæcunque calo-
2185 do, vaporesi re ſolvuntur, à frigore denſantur, quemadmodum oleum. foris caldo nc 3. Frigidiora ſunt pinguiora, ut caſtrata, foeminæ; item z juntm Tur in terra diu latent otioſa: ſic hyeme omnia pinguiora Kc queping unt.— 4. Non niſi locis frigidis adnaſcitur pinguedo: quemad- aufaur.
modum in membranis: ita videmus omentum eſſe pingue nrof ſeumt Vnde pin- ratione membranoſæ ſubſtantiæ, tum etiam ratione loci, à 9 2 guedo in v- Calidioribus viſceribus remoti, quandoquidem inteſtinis in- iare u 5 mento. cumbit, peritonæo ſubjicitur,& quia pluribus venis,& arte- nunſtü 5 4 riis refertum eſt, multum pinguedinis colligit. Sic circa V h 4 Circa cor? cor naſcitur adeps, nam ibi pericardium adeſt, frigida,& 1S den craſſa membrana: deinde ſeroſus humor in eo contentus: dinn lun ex inferiore parte oMeᷣr ſe ul, ſeu flabellum, ex utroque la- ae 6 dm tere pulmones inſtar follium, mediaſtinum,&c. Sic ad re- ce Lün circa re- nes naſcitur pinguedo, quia ſeroſo abundant excremento, dul 8 nes? ſpinæ adjacent, inteſtinis operiuntur. Dind a 44 5. Operculum, aquæ ferventi imminens, vapores ad ſe 1 rhu ſublatos cogit,& in aquam vertit, ob frigiditatem. Nam va inin fac atrem calidiſſimum ambire, tum vapores operculo inſi- ran 3 1b 8 dentes non denſantur.— 8 d Opinio, fieri Alia opinio eſt, quod pinguedo ſit à cauſa calida, eo quod an achu pinguedi- materia ejus ſit calida,& quod flammam facile concipiat obe aqhet 4 cai- pinguedo; item, quod omnia in corpore fiant per coctio- cper tare. nem,& calorem. Sed ex præcedentibus reſponſio liquet. Et ehatls camu
nos
—ÿÿÿ—— 5 ͤ“ ——

13. J.
— alor tempentw — keiens coneretun m colorem — ens tawen adc. — zuinn, qpema. =— wox ibicdir —, igne tamenſt. ore concreſcti dodlibet ex qul-
— eeratur pinguech — alenus& Alenr Ague, leve, K texle — dentum, iafig. malia parum u zm aittunt, incien
— na vaſa concreſci um etiam frgii
, quxcunquecl- = modum dleum Lta, fœmine) icen =e omnia pinguin
— nguedo: qrema- entum eſceyin — iam rationeltei — iidem intelicbil — ribus venisKid⸗ z colligit. Sech „ 1adeſt, frigict, —orin eo contentl’ — um, ex uronuel- Ium, Xc. Sicadte a Andant excremeul
rapqtesi rigiditatem N
— oores opercu 0!
1. rens,
— — aci am facile coceiyi
3 4 — re flant 4 d ſponſio lque reilpon 3
4
uſ calida, coci
DE INFIMO VENTRE. 29 nos non intelligimus ſimpliciter frigiditatem, unde crudi- tas, ſed debilem calorem. Opinio, fleri
Ali dicunt à membranæ denſitate pinguedinem habere*denſitate. conſiſtentiam, eo quod denſi ſit denſare. Reſp. Frigidi eſt denſare,& denſitas eſt à frigore, neque denſi eſt denſare, niſi Refellitur. eſſet qualitas prima activa, aut frigus ſibi adſciſceret. Alias renuitas membranæ efficeret tenuem pinguedinem. Et cur denſitas vaſorum materiam contentam non denſat?
2. Ita objiciunt: Operculo denſo licet calidiſſimo, oc- currens vapor ſublatus ex aqua fervente mutatur in aquam, aut in diſtillatione per alembicum, exhalatio è re ſubjecta⸗ tum vitro denſo impeditur, reflexa in denſiorem ſubſtan- tiam vertitur. Sed reſponſio ex prioribus liquet;& deinde, qui ebullitione vapores attolluntur, ſi vaſe ita includantur. ut exſpirationi locus denegatus ſit, novis vaporibus conti- nenter ſuccedentibus, ne fiat penetratio corporum, neceſſe eſt reſumi priorem conſiſtentiam: ſed, ſi exitum habent, eunt in aquam, ob aërem frigidum ambientem vitreum o- perculum. Hinc ut facilius,& copioſius liquor emanet, illud ſubinde frigidã diſtillatores refrigerant. Sic aẽre foris frigi- do, vapores intus calidi ad feneſtras in aquam abeunt; aëre foris calido non item.
3. Ajunt multa eſſe frigidiſſima, ut cerebrum, meninges, &c. quæ pinguedinem non habent. Reſp. Iſtæ partes etiam ſunt denſæ. Nec natura voluit; foret enim inutilis ibi,& noxia: Calori vero moderato, denſior cutis, pili,& cranium proſpiciunt.
Fabius Pacius cauſam confert præterea in ſiccitatem⸗ra- tione fibrarum pinguedinis. Cui repugnat quod 1. pinguedo non ſit ſicca, ſed humida 2. Fibras ſenſibiles, ut ſanguis, non.. habeat. De quibus vide Contr. Anat. b. m. Parentis noſtri. A£ peculiai
Aliis Neotericis novum commentum placet, fieri pingue--"me. dinem à forma peculiari pinguifica, ſicut os à forma oſſifi- ca,&c. Qui ſine dubio falluntur, quia 1. pinguedo non vivit.
2. certam dimenſionem non habet.& 3. in pinguem me- dullam oſſium concreſcit ſanguis ſine talis formæ auxilio. Pinguedinis tamen collectionem fieri fortuito, ideo negat Recepraca- Malpigbius, quia natura conſpicua pro ea receptacula in ani-“Su², malibus efform avit, quod etiam alio experimento didieit in E flri. ranis, quibus oleoſæ ſtriæ partibus adhærent; dum enim lan- guide adhuc redit in cor ſanguis in trunco venæ portæ, cui etiam appenduntur dictæ ſtriæ, videntur conſpicuæ guttulæ olei, compreſſis præcipue ſtriis, quæ una cum ſanguine in hepatis cavum rapiuntur,& in pennatis, in quibus vaſa me-
ſente-
Opinio, fieri à ficcitate⸗

Porma pin- guedinis.
Paſa 3 Jjus 2
30 ANAT. BARTHOLIN. LI B. I.
ſenterii fere ſunt diaphana, idem non ſemel vidit.
Adeps enim in ſanguine paſſim obſervatur, præſertim ve- noſo, teſte Charletono,& in aliis animalibus, annotante poſt Severinum Malpighio, ut confirmentur ea quæ de pin- guedine nuper diximus. Nam ſecundum naturam Forma pinguedinis, quamdiu in vaſis eſt, non eſt concreta, ſed li- quida,& fuſa ob calorem, qui adhuc in vaſis continetur. Per urinam liquida excreta fuit, obſervante Helmontio, & fanæ mulieri per alvum, Hildano. Folius liquidam cre- dit eſſe propter homogeneitatem, concreſcere extra ob fi- brarum heterogeneitatem. Sed fibrarum, aut in corpore, aut extra, diſſimilitudinem, nemo facile advertat. Circa membranam carnoſam diverſimode cumulatur& con- creſcit.
Obſervavit præterea Malpigbius, ubicunque pinguedo eſt, præcipuè circa cutem,& in muſculorum interſtitiis, ibi in-
Saceuli pin- veniri multiplices membranas ſacculorum ad inſtar,& lobo-
LHl 4⸗
rum excavatorum, quæ ſubſtratæ cuidam membranæ craſ- ſiori, veluti fulcimento& baſi adhærent. Per hanc propa- gari venas& arterias, quarum trunco à lateribus pinguedi- nis moles, veluti milii acervus, cumulatur. Vaſa ſanguinea expandi in ramos, arborum inſtar, quorum extremitatibus appenduntur membranoſi ſacculi ſeu lobuli, pinguedinoſis globulis referti, qui veluti folia arboris adnata, arboris exa-
Werumque Gtam figuram complent. Memobranoſi iſti ſucculi varie figu-
figuræ-
Glanclulæ.
Uſus.
rantur. Sunt enim leviter depreſt& ovalem pene figuram habent, inſtar glandularum conglomeratarum. Nectunt ur ad invicem membranis, quibus efformantur,& vaſorum re- te. Hinc in cadaveribus hominum, brutorumque inſigniter emaciatorum, pinguedinis loco complicationes pellicula- rum copioſæ obſervantur. Sed Venas tres habet pinguedo abdominis, mammillarem externam ſuperne deſcenden- tem, Epigaſtricam inferne è crurali per inguina aſcenden- tem,& à lumbis quamplurimas emergentes venas, quibus arteriæ ſociantur. Per hæc vero cutiſque vaſa, cucurbitulæ, ſcarificationeſque ex interioribus humores trahunt, quan- tum quidem ſuſpicor.
Glandulas habet copioſiſſimas, quæ excrementa ex cor- pore in ſe recipiant. In morboſis& excrementitia humi- ditate abundantibus copioſiores.
Uſus 1. Inſtar veſtis calefacere, calorem nativum fovere, ſua viſciditate efluxum prohibendo, craſſitie,& denſitate meatus occludendo, ne frigus penetret;& æſtate calorem
inhibendo, quo minus penetret. 2⸗ Im-
D
. Impümis torn excium;! ne liaadhiers
z. Calidas,
4. Motum f qausenim imp ſergare, ne ex Pinc cattilagi
oſdum,& oü
Iebs ad cutim
gredinis cpi
ſicatio,& arl mölta pingue cordisobriam
5. It jot contullones
& pedum dat
Riolam pecul
6. In inecd nobis, natar leno,& dlion tem Rondeles
q partes ine
Himyus alit
fectum humiW
tium non tem aiiem, diln . Syꝛtiae aächque corpu vormofum. H. 8 Continu vit ammam elſchris. De diflospingü clta mags i. gendo der A Tato, qpalise
9: Mahi tieulis, lga mentatione dla contin vemittere,
tem, Ut a
accidere.

12. I. lvidit. rur præſertim n
libus, annotand.
urea quz ceh Ma naturam Foym, tconcreta, kedl. — vaſis continetu t Nante Helmunn
lius liquidam dh ☚ eſcere extraohi. —=, aut in coryan =le adyertat. Cin
umulatur& onr
— ique pingredoch a interſtitiis ibii 2= ad inſtar, Kh = a membranech ber hanc pron teribuspingiel Tar. Vaſa ſanguin nm extremitatibe Aui, pinguecdiu =— inata, arborisen i acculi varie alem pene ſigunm —arum. Neckuuu = tur,& vaſorunte rumqqe inüguün cationes pelldl des habet pingich — uperne deſcepcel- n inguina aſcenlen —entes venas, qubu vaſa, cucurbtuli
— res trahunt, qpi-
— Xcrementiex or- „ rrementitla humr
m natirum fofere aſſitie,& denſtl
23& xſtate calorer 2. M-
DE INFIMOVENTRE. 31
2. Imprimis coctionem ventriculi juvare. Unde omen- tum exciſum, flatus,& ructus gignit,& pro bona coctio- ne alia adhibere oportet, quæ ventriculum tegant.
3. Calidas,& ſiccas partes, ut cor, oblinire& humectare.
4. Motum faciliorem reddere, ſi moderata fuerit, abun- dans enim impedit motum, omneſque actiones.& partes ſervare, ne exſiccentur nimis, diſtendantur, aut rumpantur. Hinc cartilaginum extremitates tuetur, articulos majorum oſſium,& quorundam ligamentorum externa ſede, item vaſis ad cutim delatis fubſternitur. Sic ob hanc cauſam pin- guedinis copia in orbita oculi, ne ob motum continuum ex- ſiccatio,& ariditas quaſi ſequatur. Et vena coronalis cordis multa pinguedine eſt munita, ut motui,& magno calori cordis obviam eatur.
5. Eſt inſtar pulvinaris,& propugnaculi, contra ictus, contuſiones, compreſſiones. Hinc clunibus, volis manuum, & pedum natura dedit copioſam pinguedinem. Sed, judice Riolano, peculiarem, inſtar mem branæ duram.
6. In inedia vertitur in alimentum, nam dulci, ſeu An erta- nobis, naturæque familiari,& pingui nutrimur, ſi Ga- tur in ali- leno,& aliorum authoritatibus credimus. Quorum men."e“tunn.
tem Rondeletius de refectione potius aliqua interpretatur, qua partes ineſcantur, donec proprium alimentum accedat.
Higmorus aliter hæc explicat.(ia enim in inedia ob de-
fectum humidi, quod ab alimentis reſtauratur, calor par- tium non temperatur, ſed magis indies incaleſcit, inde in
adipem, diſſipatu facilem, agens, eam citiſſimè abſumit.
7. Spatia vacua implet inter muſculos, vaſa,& cutim, adeoque corpus reddit æquale, album, molle, pulchrum, formoſum. Hinc tabidi,& vetulæ deformes.
8. Continuum nativi caloris eſt pabulum, vel ut conſer- vet flammam vitalem in ſanguine, quaſi oleo perpetuo in elychniis. De pinguedine id negari non poteſt, quia ipſe chylus pinguior in vaſis id præſtat. Natura quidem eſt ſolli- cita magis in calido coërcendo per reſpirationem, quam au- gendo per oleum adipis: ſed in nimio calore, non mode- rato, qualis ex oleo hoc ſubminiſtratur.
9. Malpig hio, ut ſanguineis ſalibus, aliiſque acribus par- ticulis, ligamen& vinculum impertiatur, impediatque fer- mentationem ſanguinis: Lixivium enim acre, quod fuſa ſalia continet, ſi oleo miſceatur, acredinem ejus evidenter remittere,& tantam fieri miſcelam, lactis ſpeciem referen- tem; ut amplius nulla arte divelli poſſit. Idem in ſapore accidere. Fieri autem hanc miſcelam inchoative in omenti
Vaſis,

—
. ——=———
———
3² ANAT. BARTHOLIN. L. 1B. I.
vaſis, hepate, ambitu corporis, cæteriſque partibus, ubi hiant adipoſa vaſa in venas, perfici verd una cum ſanguinaria maſſa in pulmonibus, in quos univerſa corporis vaſa humo- res tandem eructant. Hinc ſanguinis aſperam naturam tolli, nutritionem impedientem, quia in tabidis abſumpta pin- guedine ſanguis eſt copioſus. Metuo tamen ut oleum cami- no addatur. Pinguia enim nocent febricitantibus,& facilè in bilem abeunt. Præpingues certe inepti ſunt,& mor- bis obnoxii. Tabidorum autem ſanguis copioſior, quia ſero abundans, partibus apponi non poteſt, viſcerum vitio.
C 4 F. I V.
De MEMBRANIS in genere, de membrana carnoſa,& membrana muſculorum propria.
Situs mem- P Inguedini in homine ſubſternitur membrana carnoſa, branæ car- X quæ tamen cuti proxima eſt in ſimiis, canibus, ovibus.
naſa. De hac antequam agamus, membranæ natura in genere
cognoſcenda.
Membranas Veteres vocarunt iν‿ρς, aliquando 2π᷑υννu tunicas, aliquando eι—σσ, aliquando operimenta,& tegu- menta: Et late Galeno atque Anatomicis tunica,& membra- na unum ſunt, ſtrictè,& proprie iiſdem
Piferentia Membrana eſt, quæ partem ambit corpulentiorem, ut
inter mem- peritonæum, pleura, perioſteum, pericardium,& muſeulo-
branam, rum membranæ peculiares.
tuncan,‘ Tunica ſtricte,& proprie vaſis tribuitur, ut venis, arteriis,
meningem. urcteribus, utero, veſicæ bilariæ& urinariæ, œſophago,
ventriculo, inteſtinis, teſtibus.
Meningis vox peculiariter cerebri membranis tribuitur.
Eſt autem membrana pars ſimilaris lata, plana, alba,& di- latabilis, ex ſemine viſcido,& aquoſo, à facultate propria membranifica, ut partes veſtiendo cuſtodiat.
Forma eſt ſuperficiei æqualitas, tenuitas, levitas,(ne one- ret) denſitas, validitas, ut dilatari poſſit.
Vſas. Uſus eſt 1. partes veſtiendo cuſtodire ob duritiem,& den- ſitatem,& inſtrumentum tactus eſſe: nam membranarum ope partes ſentiunt. Et tanta neceſſitas eſt membranarum, ut natura quamlibet partem membrana intexerit. 2 Ad ro- bur partium conferre. 3. Ne frigore pars lædatur,& ne ca- lor naturalis exhalet. 4. Ut partes partibus conjungat. Sic meſenterium inteſtina dorſo connectit. 5. Valoruine
clau⸗
Membrana „,2 quid 4
1
Jadere ehum
ad ure erum up.
vulas. Eſt autem men Tenuus differt tenuius quam y nium; dura qa Craſea ettmel Ütatech ſeryat;! carnoſa jam aue
PaNNICuLU-
buſdun muſcul voſus, adipolus cis crcafronten muſ⸗ulolam, d morentibus Wi natur, præſerti homine veroe ſalius,&alue ſo Ralibiintta memdbrana cuW tions Deinde copiem, in ad nuam. In hom eum(onſtare e, negit Kulanu, Ytxeliuu Alique due pinguedini t Stcnonuus, u um.
Uur. Mom gete, Kdekende pPusanbiat, In quibeldam ma compunibe,
uſdam wara
2. binghes muſcalorum 3. Vala ad memdranam Comecdiita nervorum Vero muſcul ergo illud, a

13. 1.
=Rnti ſunt,& ur. — copioſior, qu = ooteſt, vilcenn
= vana carnſat A pria.
emorana aui , canibus oiibu
m natura in gelct
— aliquando yms — derimenta Rteg = mica,& memhr
—
— rpulentiorem, T A dium,& mufalh
r, ut venis, rterl aariæ, cœſoph
2 Abranis triboim. a, plana Abaäi- A facultate propnn lit. 128, levitas,(Wob- — b aaritiem ir — am membraun — eſt membracarlu mtexerit. 1. 4009 es lædatur, Ka
bus conjungit. A — J. V orum d dl
DE INFIMO VENTRE, 33
elaudere; ne humores effluant, vel refluant: Ut fit in veſica ad ureterum implantationem, in cordis ventriculis per val- vulas.
Eſt autem memdbrana alia craſſior, alia tenuior.
Tenuis differt in tenuitate. Nam Perioſteum coſtarum e
... uotuplex?8 tenuius quam pleura; perioſteum capitis quam pericra- 1 ⁰ν⁄†%
nium; dura, quam pia mater, craſſior eſt.
Craſſà eſt mem brana carnoſa, quæ nec ipſa quidem æqua- litatem ſervat; nam in collo craſſior eſt. Sed de membrana carnoſa jam audiemus.
PANNICULUS CARNoOSUS, ſeu membrana carnoſa qui- buſdam muſculus membraneus dicitur, aliis panniculus ner- voſus, adipoſus,&c. Carnoſa dicitur, quia in quibuſdam lo- cis circa frontem, ambitum colli,& aures, abit in carnem muſculoſam,& animalibus totam cutim hujus interventu moventibus videtur eſſe muſculus: adeo carnoſis fibris do- natur, præſertim in collo, cujus motu muſcas abigunt. In homine vero excepta fronte eſt immobilis, niſi quod Pe- ſalius,& Valverda referant fuiſſe qui cutim in thorace, dor- ſo& alibi inſtar jumentorum movere potuerint. In quibus membrana cum brutis haud dubie ejuſdem fuit conſtitu- tionis. Deinde in modo natis carnem refert, ob ſanguinis copiam, in adultis membranam, ob exſiccationem conti- nuam. In homine aliquo, ſi fiat exacta ſeparatio, apparebit, eum conſtare ex quatuor membranis diſtinctis. quod tamen negat Riolanus, refragante Veſlingio. Pro panniculo carnoſo Spigelius aliique eas membranaceas fibras habent, quæ ubi- que pinguedini intexuntur. Pro muſculis ſubcutaneis ha- bet Stenonius, unde credit panniculi hujus occaſionem na- tam
gere,& defendere, unde apparet ejus ſitus, quod totum cor- pus ambiat. In quibuſdam partibus membranæ ſpecie, in quibuſdam muſculi, quod contra eos notandum, qui ex communibus corporis involucris excludunt, quod in qui- buſdam tantum partibus conſpiciatur.
2. Pinguedinem cominere, ne diffluat, aut à continuo muſculorum motu liqueſcat.
3. Vaſa ad cutim abeuntia(quæ eunt inter cutim,& hanc membranam) fulcire; Nam
Connectitur cuti per plurimas venas, pauciores arterias, Connexi⸗.
nervorum propagines,& fibras membraneas, membranis vero muſculorum ſubjectis, per fibras tenuiores. Falſum ergo illud, abſumpta per inediam pinguedine, cutim cum
8 muſcu-
ſt Membrana
carnoſa qualis 8
Uſus 1. Munire partes vicinas, imo totum corpus inte- EFjus uſuus

3¼ ANAT. BARTHOLIN. LIB. I.
muſculis non aliter cohærere, quam pilam cum linteo quo obducitur. Dorſo firmiſſime adhæret, membranæ ſpecie,
Ortus mem- deo inde oriri dicitur; in hominis parte anteriore colli,&
4, ha. ar fronte, àcute& muſculo lato vix ſeparari poteſt; adeo ad- hæret,& muſculum latum conſtituere putatur.
Fuperſicies eſt lubrica, parte qua muſculos tangit ob len- tum humorem membranis oblini ſolitum, ne motus mu- ſculorum impediatur. Senſu eſt exquiſito; unde, fi acri hu- more vellicetur, rigor fit& concuſſio, utà bile vel quavis
. acri& vellicante materia in febribus.
Membrana MEMhRANA MUscULORUM PROPRIA, quam alii à pe-
muſculorum rioſteo ſive pericranio oriri volunt, alii à muſculorum ner-
quæ? voſis fibris, tenuis eſt,& annectitur muſculo per tenuiſſima flamenta. Hinc Stenonio unica membrana non eſt, ſed fere ubique tendinum à diverfis muſculis prodeuntium mem- branoſa expanſio, unde fibræ in cutem recedunt. A panni- culo carnoſo non diſtinguit Blaſius, quam tamen ſeparare
Faſcialata. poteſt Riolanus. In pedibus faſcia lata ei ſubſtituitur.
Uſaus mem- Uſus eſt 1. muſculos veſtire,& ab aliis ſeparare. 2. Eidem
hrana mu- ſenſum tactus communicare. 3. Riolanus, ut ſit fundamen-
ſenlarum. tum cum membrana carnoſa adipis corpus ambientis.
C A p. V. DE MUSCULISINGENERE.
Uſculus Græce 1⁴νς, ac ſi muri ſimilis eſſet excoriato.
1 dicitur; Latinis etiam lacertus ob fimilitudinem: li-
cet certa figura muſculis ob varietatem eorum tribui ne-
ueat.
Muſeuluu Muſculus eſt pars organica, motus voluntarii inſtrumen- qud? tum. Nam ſola hæc pars facultatis motricis influxum reci- pere poteſt. Helmontius muſculis vitam ſingularem contri-
buit, etiam à morte aliquamdiu perfeverantem, ut motus convulßvus in Epilepſia, qui involuntarie perſtat. Quod
tamnen verius à retractione,& ſiccitate nervorum, ſpiri⸗ tuumque defectu dependet. Errat& idem, quando muſcu-
jis novas fibras fuboriri credit, Paralyſin inferentes. Nemo
illas vidit, imo nec regenerari poſfunt, tanquam partes ſper-
maticæ. Potius in defectu aliquarum fibrarum reſolutio
eſſet collocanda.
Quomodo ab externis objectis moveantur membra ita concipit Carteſius de Homine: nempe exigua filamenta, quæ nervorum medullam conſtituunt, ex cerebro, omnibus illis partibus ineſſe quæ cujuſlibet ſenſus organo inſerviunt:
atque
32
F
Dr
aque hxc Hlame moveri polſe o trahere cerel Sicut ſi funisext extremitas cohæ que opera feclu rior cerebrilu ſtatim curſum mu culos delati nofræ motom Orgmicaett dinoſa(Khe d concernont 3. 4. rterüs calo adrehentibus. referentibus. 6 moum. Nam: tur, quianeruis ſus motalquei meicium cogit ſed vel ſpiritusi lis inpedita.D verlus cerebrur Si vero medulla ſenſim ac mott nervi Hiritus 5 l nole ampli Apurento viden embrnnis te modo tranſyerſo eoäenemodoi ulis memdrand ex Gäem Biße carns bran- men tam ekſud SLeclne humet hibente. Connexio macit: Bant terceiit, mi pellao heſhng los ut Ko e . lficimmus nuſam.

13. I.
— in cum linto w 1— dembranxſ d ꝛAnteriore ooll, =ipoteſt; adchn tatur. = ulas tangitoble. 1A, ne motu m unde, ſäarnih mäbil velquud =, quamalülp muſculorumm. M ulo per tenuilſm —u non eſt, kKaäte = odeuntium men. ecedunt. Ahan. um tamen ſeyan ſubſtituitur. t⸗ leparare. 2. Nicen =, ut ſit fundanna us ambienti.
IENERI M lis eſſet exorin
Kmilitudien'l n eorum wibüre
luntarii infruner Mricis influruhfar fingularem oln erantem, vtmobh IItxiie perſtt E ne nervorum, hn — Cem, quando nüle — n inferentes N anquam päte ſr fibrarum räolud
6 —
DE INFIMO VENTRE. 35
atque hæc filamenta ab horum ſenſuum objectis facillime moveri poſſe. Cum vero paululum moventur, ipſa è veſti- gio trahere cerebri partes, ex quibus originem fſortiuntur. Sicut ſi funis extremitatem trahas, campana, cui altera ejus extremitas cohæret, eodem momento ſonum edit. Eadem- que opera recludere meatus quorundam pororum in inte- riori cerebri ſuperficie exiſtentium. Unde ſpiritus animales
ſtatim curſum ſuum exorſi atque per eoſdem in nervos&
muſculos delati excitant motus. Ingenioſe imaginationi
noſtræ motum ſubjicit.
Organica eſt hæc pars, quia conſtat 1. Carne. 2. parte Ten- Aluſculua dinoſa(& hæ duæ ſunt muſculi partes, quæ actionem ejus' hars or- concernunt) 3. Venis alimento revehendo inſervientibus. 4°⁰²4. 4. Arteriis calorem inſitum cuſtodientibus,& alimentum advehentibus. 5. Lymphaticis ſuperfluam humiditatem referentibus. 6. Nervis ſenſum impertientibus,& maxime motum. Nam a cerebro per nervos vis motiva muſculis da- tur, quia nervis inciſis vulneratiſque, aut arcte ligatis, ſen- ſus motuſque in muſculo ceſſat. Non tantum quod com- mercium cogitationis intercipiatur, ſicut ſuſpicatur Petitus, ſed vel ſpiritus interceptione, vel influentia luminis anima- lis impedita. Deinde ſi nervus ſecetur, pars muſculi ſuperior verſus cerebrum, ſenſum motumque retinet,& verſa vice.
Si vero medulla ſpinalis ſecta ſit, nervi infra ſectionem orti ſenſum ac motum amittunt, alii non. Non igitur inſitus nervis ſpiritus Petito hic concedendus. Adhæc quo muſcu- lus mole amplior, eo majorem nervum obtinuit. De quo argumento videndus Auctor Anonymus de Rat. Mot. Muſc. 7. Membranis tegentibus, de quibus notat Stenonius, non modo tranſverſo fibrarum ductu muſculos ambire, ſed& eodem ſe modo inter ſingulas illorum fibras inſinuare. An- ſulis membranoſis id fieri Aquapendens docet, illuſtratque ex Galeno. Bilſzus quoque, teſte Saſio, oſtendit, quamlibet carnis fibram propriam ſuam habere membranam. Ia ta- men tam eſt ſubtilis, ut attentionem non mereatur. 8. Pin- guedine humectante,& in nimio motu exſiccationem pro- hibente.
Connexio muſculorum totius corporis inter ſe arctifſi. Connexio. ma eſt: Hiant tamen quando eos flatus, ſerum, aliudve in- tercedit, ut in pleuritide ſpuria,& de milite à Turcis fla- gellato Veſlingius nobis retulit, adeo diductos fuiſſe muſcu- los, ut flexo leviter corpore ſinguli ſitu ſuo extuberarint.
Dividimus muſculos in partes geminas, carnoſam&c ten- Muſtuli dinoſam. partes duæ.
G 2 Tendi-
ͤͤͤä“— 4 4 4

de n düsKin arerl zittreex Vſali:
36 ANAT. BARTHOLIMN. LIB. I. rendineſa Tendinoſam ſtatuimus, vel unitam, vel diſgregatam. quotuplex.· Unita eſt, ubi apparet tota pars tendinoſa, alba, dura, G
ſive in principio, ſive in fine, ſive in medio, ſive in his o- uæ:u ipfusco
mnibus. jater ſingolss ld
mum, conltring
E contra vero diſgregata, diviſa eſt in multas minutas fi- bras, vix apparentes, carne circumfuſas; quæ tamen tendi- accuratus ettötm noſæ fibræ inter carnoſas obſervari poſſunt; in cocta carne docet ſequentu- ſuilla, galli Indici,&c. Sic in nonnullis muſculis, præcipue E dnx Won. vero crurum galli Indici, perſpicue apparet tendinoſum in- in muſccli un tres minimum
tegrum,& unitum à principio ad finem. Sic nonnunquam in 4 homine tendo ſtatim ab exortu cum carne miſtus deſcen- henunt,di’ie
dit. Alibi apparet tendinoſum, unitum in fine,& diſgrega- ſepe cxroſ(itin
tum in principio, ut in Deltoide; alibi in medio tendino- incrnntunj c
ſum; alibi nuſquam. ſingularum qul
De Fibris nonnulla addenda, quas fila mallet vocare Lin- longitudinem
Fibrarum danus. Diſtinguit eas à nervis Wiliiſius origine& officio, reciu, qusseni diſtintio, quanquam ex Ariſtotele media illarum ſit natura inter ve- ſus iphellt. I ab Origine. nam& nervum. Origine, quod illæ partibus connatæ ſint. parcllelogrnn Binc Fernelio, quem variis rationibus Riolanus Pater illu- gurim exlider
ab Ofcio. ſtrat, primum humanæ architecturæ ſtamen ſunt. Offfcio; cum mlqquis! fibræ enim principalius ac immediatius quam nervi exſe- extia oppoſtas quuntur actus facultatum, motum& ſenſum. Nimirum pergentia par
illæ muſculum aliaſque partes motivas contrahendo, mo- abeuntes, reli
tum ipſum efficiunt; nervi tantum motus iſtius obeundi replentia prall
0 0 X——. 4 7* inſtinctum à cerebro deferunt. Ego ex fibris nervos com- lbidem I in utr
poſitos credo, ſicut& tendines,& pro vario compoſitionis menti fbi mu modo tantum differre. tnr cines. 2.) Fibras autem tendinaſas in utroque ejus extremo coëun- ſemper breyior tes ita intorqueri& invicem coaleſcere monet Croone Sune due bii
Eereuf de Motu Muſc. ut funem aliquem grandiorem ex innume- Perällogramm
Be7, 9. 115 aliis minoribus textum referant. De quibus porro tria gursrelolritu
. notat idem. 1. ex iis potiſſimum muſculos conſtare, quod num qyx rect
ex eo liquet, quod 5°. librarum pondo alligatum tendini in dtiangule,,
muſculo gracili interno, ab humo ſublatum facile ſuſtinea- polts muta
2. mus, altera muſculi extremitate manu apprehenfa. 2. Non rum in cänid
modo pro ratione ſitus partium movendarum varios ductus verlis qpotin
obtinere, ſed fibras ejuſdem muſculi, iiſdem motibus deſti- ui,cuia alon natas, variis implicationibus contorqueri, ac ſibi invicem Dendentis Runl interſeri, ut in ſeminervoſo videre eſt; in aliquibus fibras Tendinem au
b recta à capite ad caudam incedere, in aliis plus minuſve, per continunm?
V lineas quidem ſpirales aut 2Ages—is, obliquari: aliis autem, corpus tuiger duplex ſeries, quæ utrimque ex tendine quodam recto e- gwam princi
V 3. naſcatur, qui ab initio ad finem muſculi pergit. 3. Fibras eit os nam
1 in aliquibus muſculis plures eſſe ac magis à ſe diſſitas quam muſculig ea . in

18. I.
2 gregatam dofa, Aba, dor, io, ſiyein u
innltas minutgi qux tamen te. E nt, in cocaan 1 muſculis, praxya f Cet tendinolumin ie nonnunquni
rne miſtus celce⸗ An fnc,& diſgeg. —in mecio tenän
mallet rocuell origine Koan ſi naturainterw
rtibus conmtæiii Riolanus Dateril- = men ſunt. Ofe —z us quam neriies 2 ſenſum. Niwim — icontrahenco, E — otus iſtiusobemi — ůibris nerua A vario comqaltlnd
ejus extremocel- =ſcere monet(un — udiiorem exinnure De quidusjamn culos conſture,qul — alligatum tint QMDlatum faclelile = apprehenſ, 1 ndarum Tarlo. iiſdem mothuͦte — ueri, ac ſbiimt — in liquibs B = Ulis plus mincen — obliquarl: inns
dine quodan f
dinc d.„ ſg — culi herbi 3 — ngis ¹ſe Gen
DE ILNFIMO VENTRE. 37
in aliis,& in diverſis ejuſdem muſculi locis aliter ab invicem diſtare ex Veſalio: imo ſemper prope iſtam muſculi partem, quæ in ipſius contractione tumeſcit, ſpatia ſive intervalla inter ſingulas fibras laxiora eſſe, prope utrumque extre-
mum, conſtringi. In fbris iſtis muſculorum explicandis Deiiſden
accuratus eſt Stenomius. In ſpecimine Muſculorum Hafnienſi docet ſequentia: 1. Nullus occurrit muſculus, cujus ſingu- læ fibræ non abeunt utrinque in tendinem. 2. Nulla fibra in muſculis unam rectam lineam conſtituit, ſed ſingulæ in tres minimum lineas, quæ duos angulos alternos compre- hendunt, diviſæ. Nec ipſæ hæ tres lineæ ſemper rectæ, ſed ſæpe caro,(ut in ſphincteribus) ſæpe& tendo(quando digiti incurvantur) curvam lineam efficiunt. 3. Tres illæ lineæ ſingularum ejuſdem muſculi fibrarum, non eandem ſervant longitudinem. 4. Series fibrarum quilibet muſculus habet
ris ob- erdatio- neyr.
I. 2
3⸗
4.
rectas, quas ordines vocat Stenonius,& tranſverſas, quas ver- f 7, A kalzs Jus appellat. Ejuſdem ordinis fibræ, in eodem plano ſunt& ³ενnes
parallelogrammum obliquangulum, ſeu rhomboideam fi- guram exhibent, cujus duo oppoſita parallela, quo loco cum reliquis parallelis acutos comprehendunt angulos, extra oppoſitas in partes porriguntur. Et hæc extra figuram pergentia parallela oppoſitos tendines referunt in diverſa abeuntes, reliqua his intercepta, totamque figuræ aream replentia parallela carnium ſitum repræſentant. Notat vero ibidem 1. in utroque tendine, ut ut tenui, totidem eſſe fila- menta ſibi mutuo incumbentia, quot in ventre numeran- tur carnes. 2. Interiora filamenta tendinum exterioribus ſemper breviora. Summa: in quolibet ordine tres ſunt fi- guræ, duæ ſibi inverſo modo oppoſitæ ſyringæ,& medium
parallelogrammum. Verſus fibrarum ut plurimum in tres& Verſusa
figuras reſolvitur non eidem plano incumbentes, unam car- nium, quæ rectangula, duas tendinum, quæ vel rectangulæ, vel triangulæ, vel trapeziæ. Ex verſibus ſibi mutuo ita im- Poſitis, muſculus exſurgit, ubi verſuum compages ex fibra- rum in ordinibus ſerie innoteſcit; nam tot in muſculo ſunt verſus, quot in quolibet ordine fibræ. Fuſius hoc afferre de- bui, quia aliorum Anatomicorum induſtriam, Galeni, Aqua- pendentis, Riolani,&c. ſuperant. Ad conſueta redimus.
Tendinem autem ſtatuimus cum Aquapendente, eſſe corpus rendo ma-
X
continuum à principio ad finem muſculi,& eſſe quidem ſeuli quid?
corpus ſui generis frigidum, ſiccum natum ex ſemine, tan- quam principio generationis: at diſpenſationis principium
eſt os, nam oritur ab oſſe,& in os inſeritur. Nonnulli tamen Ejus princi-
muſculi à cartilaginibus, nonnulli à tendinibus oriuntur,& pium.
C 3 in

38 ANA T. BARTHOL. LIB. I. rundo unde in eos implantantur. Atque hinc recte dicitur tendo, quod
dicatur? tendatur inſtar chordæ in arcu. Alioquin dividitur muſculus in principium, medium,& nem. Pyincipium Principium& caput muſculi quando tendinoſum eſt, vo-
wel caput cant Galenus& Anatomici ligamentum, illudque ſtatuunt muſculi. inſenſibile, item quod ſit minus tendine, ſeu fine muſculi. Eſt autem principium in bona parte muſculorum tendino- rendo dici ſum, rarius carnoſum. Et ex rei veritate loquendo, princi- pateſt de pium æque vocari poteſt tendo atque finis, cum ut pluri- principio mum tale ſit principium, qualis finis, in ſubſtantia, in te- & fme. nuitate, luciditate, albedine,&c. Puo notan- Omnis autem muſculus movere dicitur principium ſuum qa circa verſus,& omnis muſculus habet nervum, qui inſeritur vel principium in caput, vel circa medium,(& in aliis per ſuperficiem mu- muſculi. ſculi, in aliis per ſubſtantiam) ita, ut ubi nervus inſeritur, ibi Regula Ga- principium muſculi ſit: quam ſeu Polycleti regulam ponit leni. Galenus,& ait; ſi nervus inſereretur in caudam, ibi fore Quæ wa- Principium. Verum hæc regula diſplicet Fohanni Walao læs aiſgli- conſummatæ eruditionis Medico, qui putat perinde eſſe ſive cit,& cur? in principium, ſive in medium, ſive in finem muſculi nervus inferatur. 1. quod ea multorum muſculorum motus obſcu- riores reddat. 2. Quod ea vera non inveniatur in muſculo pectorali, quandoque in aliis thoracis& abdominis muſcu- lis. 3. Quod nulla illius regulæ ratio ſit, ſive enim in prin- cipium, ſive alibi nervus muſculo inſeratur, æque ſpiritus per nervum influentes in muſculum adigere muſculum ad motum poſſunt: non aliter ac in inſtrumentis pneumaticis quandoque inferne, quandoque ſuperne bene adigi aérem videmus. 4. Quod vero ea regula ſæpe vera inveniatur, id contingere per accidens, quia muſcuſi plerique ſurſum mo- ventur,& quia nervi ſuperne deſcendunt, quare non pote- Dilzitur rant tutius quam ſuperius muſculo inſeri. Quod vero er bjectio recurrentis nervi contorſione Walæo opponit Riolanus; nihil Riolani. eſt. Nam, ut in Walai defenſionem id addam, ad confuſio- nem evitandam recurrunt nervi, alioquin, ſi in capita inſer- tionem primariò natura intenderet, rectà in laryngem, ut alios ſexti paris nervos poſſet deducere. Aliqui muſculi duas nervorum propagines recipiunt, ut diaphragma; aliqui quinque, ut muſculus temporalis.
Medium muſculi, quod vocant ventrem ſeu corpus, ut plurimum tumet,& carnoſum eſt; paucis in medio tendo eſt, ut in muſculo Digaſtrico inferiorem maxillam aperien- te,& ſecundo pari oſſis hyoidis.
de
Medlium muſculi.
D1
Dr earte mol chyma veltomel tendinem com De übris carnels dentur. Quand ibi imiles, Rin Pater, in valdet
De ventris q not eſſe ſemper giſimus ſepe
einij ſeu tan tem X7nhel. do ongus mo tern, nve tend fib arum liga lat minidem muſculi locum
vimm ite ligan
ſta uunt
t. Tendine inſenſibile& pium mucculi fiones gignun pargeretur. D go ſenſum.
contahitur&
Finem ſ
umen Aiquane
Kalits.
z Voluntt ſWat ſea prin nero t contr normyiici maram, nii ltem. Drater Luapenien ingeeſſos m euntesin er hilem bire el lde nern cebitur?N neqze ad! lum tedi
Nagnits

— LIn. I. 1— äccitur tenäd,
pium, meuum, ☛ endinoſumck, 71 n, illudquenr ne ſeu finemun ¹ ſculorum tentb um e locuendo, ſi nis, cum unt in ſübſtantu,uh
4i= dur principiumſn am, quiinſeritmn ti lper ſuperfcciemn ineryusinſerti hecleri regulammu — in caudam, iiih Alicet Johumi m - utat perindeele” inem mucculimmn lorum motusoht nveniatur in maui =X abdominismh ,t, ſive enim ium ratur, æqueffir
— digere muſcumu
umentis pneundi eurne bene digiänn e vera inyenütn.,i
„ plerique ſirimn = unt, quare robyié — nſeri. Quodſena - oponit Niulmuu,il addam, adcocfi in, ſiin chinil ecct in lar,ugen —. Aliqui moſclte — diaphragma) i-
trem ſeu cpin aucis in mediot
— m maxillam ljet ¹
D= INFIMO VENTRE. 39
De carne muſculorum cenſet Stenonius, non eſſe paren-An paxen-
chyma vel tomentum, ſed fibrillas, quæ arcte ſibi connexæ chyma? tendinem componunt, laxius junctæ carnem conſtituunt. De fibris carneis conceſſerim, quæ à tendinofis differre vi- dentur. Quanquam in prima partium conſtitutione ſint ſibi ſimiles,& in ultima quoque reſolutione. Hinc Riolanus Pater, in valde ſene vix quidpiam ſupereſſe præter fibras.
De ventris quoque longitudine monet idem Stenonius, non eſſe ſemper menſuram fibrarum carnoſarum, cum lon- giſſimus ſæpe venter breviſſimas obtineat carnes.
Finis ſeu cauda muſculi aliis tendo dicitur, aliis chorda, Finis mu- item dπνραιφρ; eſtque finis modo teres, modo latus, mo- ſculi unde do longus, modo brevis, modo unus, modo plures. Finis au- confter, Ga- tem, ſive tendo putatur communiter conſtare ex concurſu 7 5 75 fibrarum, ligamentorum,& nervorum tenuiſſimorum, pau-„i? latim in idem coaleſcentium. Volunt enim nervum cum ad muſculi locum pervenit, in varias ſciſſuras dividi,& his ob- viam ire ligamentum, quod eodem modo findatur. Hinc ſtatuunt
I. Tendinem ſentire, ſecus quam caput, quod volunt eſſe An capur inſenſibile& immobile. At falſum hoc; quoniam princi- nusſc uli ſis pium muſculi tendinoſum, quando pungitur, æque convul- inſenſilule? ſiones gignuntur& ſæva ſymptomata, ac ſi finis muſculi pungeretur. Deinde principium muſculi habet motum; er- An immo- go& ſenſum. Motum habet: quia muſculus etiam in capite bile? contrahitur& expanditur, præſertim quando carnoſum eſt..
2. Finem ſtatuunt eſſe craſſiorem quam caput: quod An fii⸗ tamen aliquando verum; aliquando non, ut in bicipite,"440r ea- K aliis. Ine.
3. Volunt tendinem eſſe molliorem ligamento(ut vo-
cant) ſeu principio muſculi, quanto nimirum eſt durior nervo. At contrarium eſt verum, videlicet tendinem eſſe du- riorem principio, quia ſæpe abit in oſſeam,& cartilagineam naturam, ut in pedibus pennatorum; principium vero non item. Præterea negatur nervos ingredi tendinem. Nam A- An nervi quapendens& Riolanus obſervarunt ſectione multa, eos ingredian- ingreſſos muſculi carnem, diſpergi in minimos ramulos tur tendi- euntes in ffexum quendam membranoſum,& deinde in ni-"em. hilum abire, ſeu deſinere, antequam in tendinem veniat. Deinde nervus eſt mollis, quomodo ergo duro corpore miſ- cebitur? Nec ſenſu magis deſtituetur finis quam caput, cum neque ad hoc nervi perveniant: nam nervus inſertus deor- ſum tendit, non ſurſum.
Magnitudo muſculorum varia eſt pro partium movenda-
C 4 rum

— — —
4⁰ ANAT. BARTHOL. LIB. I.
Magnitudo rum neceſſitate. Alii minimi,& breves,& tenues, alii longi, muſculo- anguſti, craſſi. Eandemque magnitudinem ſemper ſervant
rum · ſive dilatentur in motu ſive contrahantur, quanquam figura
ſeu ſitus mutetur, angulis obtuſis vel acutis, ventreſque mo- do tumeant modo relaxentur. Neque enim ſpiritus ani- males tantum diſtendunt, ut quantitas multum augeatur, Imo ſine ullius materiæ acceſſione in tumorem attolli, in bicipiti, maſſetere,&c. demonſtrat Stenonius„quia anguli ampliantur, laterumque carnoſorum diſtantia augetur. An autem ſine ſpiritu hæc ſacra peragantur in muſculis dilata- tis, non dixerim. An ſolis nervis ii inſunt, qui nervi reli- quam molem commeant?
Numerus iniri non poteſt, quia cottidie augetur obſer- vantium diligentia, vel dividentium conatu. Galenus ſemel numeravit ſupra 300. Avicenna 29. Aquapendens 420. imo 500. ſi qui dividi poſſunt, dividantur. Riolanus 4 31. Spigelii præceptum eſt: omnes muſculos ſimplices aut plures eſſe, prout una membrana, vel pluribus inter ſe juncti aut di- ſtincti fuerint. Sed fallit hoc.
Figura. Figura in actione ſua conſtituti muſculi multiplex eſt, prout varie contrahitur, vel ehim rotundus eſt vel oblongus, vel angulos diverſos conſtituit. In ſitu, tranſverſus, rectus, obli- quus, latus. In conformatione, fere ſibi ſimilis, ſive magnus ſit ſive parvus, quocunque denique loco locetur. Quæ vero di- verſitas ſfit, quæque muſculi figura, ex Geometrica demon- ſtratione propalavit Nic. Stenonius in Myologiæ ſpecimine Florentino. Ubi muſculum repræſentat, per fibrarum mo- tricium collectionem ita conformatam, ut mediæ car- nes parallelobipedum obliquangulum conſtituant, ten- dines vero oppoſiti duo priſmata tetragona componant. Quia obſcuri termini novi ſunt, breviter ex illo expli- Fibra mo- candi. Fibra motrix eſt minutiſſimarum fibrillarum ſibi trix. mutuo ſecundum longitudinem immediate junctarum certa compages, cujus intermedia pars ab extremis dif- fert conſiſtentia, craſſitie& colore,& ab intermedia parte vicinarum fibrarum motricium ſeparata eſt per tranſverſas &aro filra- fibrillas propriæ muſculorum membranæ continuas. Caro rum. eſt intermedia pars fibræ motricis tranſverſis fibrillis mem- branoſis circumdata, mollis, lata, craſſa, colore in variis ani- malibus vario, in multis rubicunda, in aliis cinericia, in Tendo. quibuſdam alba. Tendo eſt extrema pars fibræ motricis, te- nuis, dura, alba. Ordo eſt feries fibrarum motricium recti- linearum, inæqualiter æqualium, ad eoſdem angulos infle- xarum,& ſecundum tendinum exceſſum diſpoſitarum, qua car-
Numerus.
.
Ds!
carnes arribos ec ainibu. eo m0 oi nium gatera teodi et ſeries fbrarun
oalium,& 26 eo
brarum motri
ſccundum pianä- atlatera trauffe- agrladgußc dato vtenanio com Ratione Acfio rentium adtresy neres, vel Coatr rium opus effic 3. lü peculiar cum gendo, i Ipſa autem A Motusmuſc ſe caput rerſus (tus ita manel lus in motu to ſuſpenſi, yel,, ſus ccnſeryatum Roalfmins, ſed. contractionem Uade ſemper! modo aontradti- tnt Sſenmins. Dunguntartiice üngoiiſuam C fittucan ddepag verün didecdu) ri prohominu ponduspar Husreco: in paribos, tlum kanat. Xlo, Kexten Nam thonac dilatant, pale uligines en Motus mu ammals, ut neus. Numm

1
13. I.
„ — tenuesali lus — emperſenan 1= uanquam ign 4 1, Ventrelglem 4 fuin ſpitiwa — mofelmnauha — em attlli,
umiuus, quungi u antia augetur. 9
3 inmuſculiscin i unt, qui nenil
3= die augetur hg. 1l atu. Galenusſem 1 uapendem aao in Adlanus 431. Hini ices aut plurssl Ri er ſe juncti aue⸗
1A. multiplexeltpu — tbyel oblongus,i = verlus, rects, Ch, 1t ulis, ſive magnu H cetur. Quxſewe eometricadema. iyologiæ pecmi nt, per förxanas
——
an, ut mecdix d.
— conſtituant, tr- agona compocan. viter ex ilo ern- um üKbeillarum b u neciate juncanm rs ab extremi d — ab iatermeci yrt taeſt per tranſſerd — nr continus.(m = verſis firilisner colore in farlöin A in aliis cineic — fibræ motrici’9 2 motricium m M ſdem angubosin n diſpofituum 4
—
DE INFIMO VENTRL. 41
carnes carnibus ſecundum plana tranſverſa, tendineſque ten- dinibus eo modo immediate imponuntur, ut omnium car-
nium latera tendinoſa ſint in iiſdem duabus rectis. Verſus Verſis. eſt ſeries fibrarum motricium rectilinearum æqualiter æ- qualium,& ad eoſdem angulos inflexarum, qua cum plana fibrarum motricium inter ſe parallela ſint, carnes carnibus ſecundum plana lateralia eo modo immediate imponuntur,
ut latera tranſverſa omnium carnium ſint in iiſdem rectis. Singula figuris delineata facilius intelliguntur, quas ex lau-
dato St enonio communicamus.
Ratione Actionum variarum, variam muſculorum diffe- Muſculo- rentiam ad tres præcipuas reducit Charleton. 1. ſunt Conge- rum diße- neres, vel Contrarii ſeu Antagoniſtæ. IIlli unum, hi contra- entziæ ra- rium opus efficiunt. 2. alii ſeipſos movent, alii alias partes. w7,. 3. alii peculiares motus varios, flectendo, attollendo, cir-n cumagendo, ſuſpendendo, conſtringendo,&c. reſpiciunt,
Ipſa autem Actio muſculi eſt motus voluntarius. Muſculi a-
Motus muſculi eſt triplex: 1. Contrahitur muſculus intus ctio motus. ſe caput verſus; hoc dum fit, oppoſitus relaxatur. 2. Contra- ctus ita manet. Qui motus Tonicus dicitur, in quo muſcu- lus in motu tonico ſeu æquabili permanet, ſicut aves in aëre ſuſpenſi, vel, quod putat Valleriola, à facultate rectrice ten- ſus conſervatur. Contractionem autem hanc quoque vocat Rolſinccins, ſed factam. Et hi duo motus ſunt per ſe. 3. Poſt contractionem relaxatur, quod fit per accidens& ab alio.
Unde ſemper ſunt oppoſiti muſculi& antagoniſtæ. Quo- modo contractio muſculorum fiat, ſimili mechanico illu- ſtrat Stenonius. Machinam qua palos ſublicaſque in terram pangunt artifices in ſubſtructionibus(ubi plurimi homines, ſinguli ſuam chordam trahentes, interventu funis ductarii, fiſtucam elevant,) muſculum per mediam carnem tranſ- verſim diſſectum referre: chordas namque tendines imita- ri, pro hominum diſtantia ſenſim longiores, affixum chor- dis pondus partem mobilem, ipſos homines carnoſas fibras.
Hujus vero actionis vel motionis opus, quod conſpicitur in partibus, quibus inſeruntur muſculi, pro varietate par- tium variat. In faucibus enim eſt deglutitio; in cubito fle- xio,& extenſio,&c. Imo ſæpe unum ex altero ſequitur.
Nam thoracis muſculi dum agunt, diverſimode thoracem dilatant, vel eundem conſtringunt, vel attrahunt aërem, vel fuligines expellunt, reſpirationemque efficiunt.
Motus muſculorum hic, modo voluntarius dicitur, modo Iſue vo- animalis, ut naturali contradiſtinguatur, in brutis ſponta- lantarius- neus. Nam motum hunc poſſumus excitare, tardare, ſedare,
C 5 prout

——
——
42 ANAr. BARTH: LiB. I. Dz INFIMO VENTRE.
EXPILICATIO TABULF.
FIGURA I.
ABCD Fibra motrix rectilinea. BC Caro. ABCD Tendines.
FIGURA II. ABCD Fibra motrix rectilinea inflexa. ABC, BCD Anguli alterni obtuſc.
FIGURA III.
Exhibet fibras motrices novem rectilineas inæqualiter aquales, & ſecundum tendinum exceſſum diſpoſit as.
FIGURA IV.
Exhibet eaſdem fibras motrices aqualiter utrimque inflexas, ſcd nondum unit as.
FIG6URA V.
Exhibet eaſdem novem fibras motrices unitas, quo modo in or- dine conſpiciuntur, ubi BCFG eſt parallelogrammum car- nium, AßFE, HGCD duo trapezia tendinum. Inter carues relicta ſpatia ſunt, quo diſtinctius omnia conſpiciantur.
FIGURA VI. Ex hibet fibras motrices aqualiter aquales eo ſitu, quo in Ver-
ſu conſpiciuntur: ubi BCLK redtangulum carnium eſt,
ABKI, LCDM duo rectangula tendinum.
FIGURA VII. hibet muſculum ex novem ordinibus compoſitum. AD pri- mus ordo eſt, cui ſequent es octo paralleli funt.
prout volumus. Eſtque in hoc motu, voluntas hominis, vel appetitus brutorum, ſimilis equiti, qui equum incitat, nervi habenis, muſculi equo. Sunt muſculi quidam ſingulares, ut auris internæ, diaphragma, thoracis, palpebrarum, qui partim voluntarium motum habent, partim naturalem, quia nobis non cogitantibus aut volentibus, ſæpe actionem e- dunt.
Cauſa motus muſculorum non una eſt. Primaria ſunt ſpiritus animales, accedente lumine animali irradiante ner- vos, ut dictum factum ad motum nutu voluntatis inciten- tur. Spirituoſum quendam liquorem è nervis exſtillantem fingunt alii. Williſius vero ſpiritibus animalibus à nutritio- nis opere reſiduis ac ubique intra fibras diſpoſitis miſcet ar-
terlo⸗

UI —
— M
a inaqualten equ
Atas.
ner utrimqueiſun
—
Autas, quo maluin —
— raleelagrammunu
BAuuinum. Iluter in
‿ uu con hiciantu —
Ats eo ſitu, quiul angulum canin
Aum.
— compoſitum h
leli unt.
a roluntas homidöſ eqoum incin zuidam fuguli , palpebraum, — urtim naturiem —, fepe Actionem?
n eſt. primxull —— i mali irradiantes- — u voluntatiinct merris erftilun — mimalibus arur R☛˙s dipoliti din
TABTAL A III. 43 A B3 I c D B 1T C—* — A B III C D E F G H — P. B. IN
„ ͤͤͤſ“ ö“
“
f„f*
e

an d ſan⸗- gu ine?
eibua in- Nuentibus?
4 4
ANAT. BARTHOLI. LIB. I.
terioſum ſanguinem, cujus ope illi vim ſuam loco motivam fortius exſerant, additis ſulphureis corpuſculis ſanguinis particulis falinis, quas aſcititias particulas in motu excu- tiunt ſpiritus animales velut pulvis pyrius, unde muſculum ſubito intumeſcere valideque contractum, nixum motivum vehementem edere. Quomodo autem violenti iſti motus ſecundum naturam ſemper in nervis procedant, non video.
Sanguinem arterioſum copiofius in muſculos irruen-
tem quoque jungit Croone de Mot. Muſc.
quia 1. una
cum venis arteriæ in muſculos inſeruntur,& omnis muſcu- li caro nihil aliud eſſe videtur, quam iſta ſanguinis per fibra- rum intervalla fluentis portio. Id apparere ex iis qui fame enecantur, in quibus, vafis ſanguine plenis, muſculi collapſi omni carne fere ſpoliantur; deinde ex febre diuturna, quæ ad ſummam maciem redigit, denique in equis quibuſdam carnis muſculoſæ compagem levi motu quovis facile diſſol- vi ac eliquari, paſtuque iterum celerrime refici. 2. Ex Aqua- pendente tenſio muſculi ac penis in eo convenit, quod uter- què rigeſcat, hujus autem tenſionem non ab inflatione eſſe
aliqua, ſed ſanguine per arterias copioſe influente. 3. ex de- monſtratione Fallopii, nulla in corpore pars inotu volunta- rio ſe movet, niſi quæ, præter fibras, carnem etiam habet. 4. Poſita hac cauſa, commodam dari rationem contractio- nis ac intumeſcentiæ muſculorum. Sed verbo reſponderi poteſt, arterioſum ſanguinem nutrimento tantum& calori deſtinatum, carnemque inde exſurgentem non motum
primario perficere, ſed robur& meliorem motum muſculi. Sanguis in Paralyſi abundat, motu ceſſante, quia ſpiritus a-
nimalis deficit.
Spiritus à Corde influentes defendit cum Ariſtotele Pe-
trus Petitus, qui poſſquam moti fuerint ab imaginatio- ne, conjunctas partes& artus omnes moveant. Inſitum enim eſſe nervis ſpiritum, qui excitetur imperio volunta- tis, ut veteres quoque docuerunt, per facultatem, ſeu ſpe- cies immateriales lucidas. Imaginationem continuari in nervis, quam cum motrice confundit. Muſculum igitur vitalem ſpiritum concipere,& anguſtiis quibuſdam inclu- dere, ut dum ad animi vota exſurgit; e circumfuſarum par- tium reſiſtentia impetum capiat, obnitenſque artus trans- ferat. Ut vela cum ventum concipiunt, reſiſtentiam pariunt,
uo is luctatur, eaque lucta ſuperior navigium propellat. Ingenio hic utitur, non experientia Petitus. Imaginatio- nem in nervis à cerebro remotis, non conceſſerim, quan-
quam etiam Cardanus, à Scaligero vapulans,
memoriam ineſſe
De!
znelle utdos ord ſomno reiqpur faf his Libel-. de Ner
Ad motum m. concurrit, ut(àr
pretor. Sine ul 1ius qu ineum coqe pembrul lioribus placct; motum per in in limacepbial Ratiocuem mol nempe ſiſpitit non cocentar! tos, calvulasn etiar quando ſpiritus ex ce duos rubulus e quali- inflare pars Kimmot tubulos unius cludere valyu muſcalusiller Alter jero exter ſenſis eſt. De Non llacentt wum mimabt mnütum. Ne ſcdlos, cum u ienhnr ne ſpirtawimal tos quosnona- tn ide valvul fura Kaperde libere gudite lorom„part in duabus h mon trat M ritibus anim cipiis kolha ud in muſc K nrrefäcti muſculum

18. I. Ar am!
Oco motyy — u A
ſculis fanguiu
das in motu excl 2I, unde muſella nixum motim —yiolenti iſi uun edant, non it muſculos imn.
Auſc. quia 1. wm Xomnismulh M inguinis per iin ere ex is quifm Iss, muſculiculij — bre diuturm,qa m neqqis quibuit m uovis facileci reſici.2. EI 49. — nrenit, quodur onab infdationed influente. z el pars notu rolumn — unem etum h itionem contraci d verbo refponte ntoo tantum Kal
m cum Arittoree int 1b imaeinid zimoreant. laltu ur imperio nduue — acultatem, kl onem continunn.
— Muſculumit
—„ — eſiſtentiam yu aavigium proße 3 yetitus. Imn conceſſerim,”q
ru alans memo 1 pulan* 1
DE INFIMO VENTRE. 45
ineſſe partibus omnibus, etiam digitis aſſerat. Cur ergo in ſomno reliquæ partes ab imaginatione ſua ceſſant? Plura de his Libell. de Nervis.
Ad motum muſculorum ſpontanea fibrarum contractio Secundaria concurrit, ut cauſa ſecundaria, ſeu promptum illarum ob- à fibr arums ſequium, ad recipiendos ſpiritus animales, ſicut ego inter- contraclio- pretor. Sine ullo influxu muſculum, vel minimo nervi*e: iſtius qui in eum inſeritur, impulſu motuve, contrahi, ad- eoque membrum cui affixus eſt, facillime movere, ſubti- lioribus placet, à Charletono refutatis. Spontaneum enim motum per influxum ſpirituum fieri ad oculum conſpici in limace phiala vitrea incluſa.
Rationem motus muſculorum aliam concipit Carteſius: Ratio mo- nempe ſi ſpiritus animales ex cerebro non tendant aut fere:us Carte-
non conentur fluere per tubulos nervorum muſculis inſer- ſii. tos, valvulas nervorum manere hiantes,& muſculos otiari, etiam quando libere ex uno in alterum commeant. Si vero ſpiritus ex cerebro, impetu quodam connitantur ingredi duos tubulos ejuſdem muſculi,& iſte impetus utrinque ſit æ- qualis, inflare muſculos quantum fieri poteſt,& ſiſtitur tum pars& immota manet. Si majori impetu fluere nitantur per tubulos unius muſculi quam per alterius antagoniſtæ, oc- cludere valvulam hujus tubuli, recludere vero illius, ut muſculus ille unde hi ſpiritus egredi nequeunt, contrahatur, alter vero extendatur,& vice verſa. In animali ſpiritu con- ſenſus eſt. De modo influxus conjecturis variari poteſt. Non placent tamen hæc ſomnia Carteſiana Petito: ſpiri- tuum enim ab uno muſculo in oppoſitum impoſſibilem eſſe tranſitum. Nec poſſe deſultorios illos ſpiritus mutare mu- ſculos, cum muſculi oppoſiti diverſas habeant origines& inſertiones: neque denique nos aſſequi poſſe, quid faciat ſpiritus animalis, ut determinet ſpiritus in oppoſito conten- tos quos non attingit. Excuſari poſſent ingenioſa commen- ta, ſi de valvulis, de poris muſculorum, eorundemque clau- ſura& apertione certa nobis experientia conſtaret. Interea libere dubitemus. Quomodo in actione hac motus muſcu- lorum, partes quibus affiguntur, determinate moveantur, in duabus figuris extremis poſt Galenum Geometrice de- monſtrat Mullerus apud Horſtiuim,& ex illo Cbarleton. Spi- Ex lamnias ritibus animalibus ſubſtituit lumen animale, ex noſtris prin- ²nimaie. cipiis Kolhanſius,& ex hypotheſi Carteſiana, ex conario il- lud in muſculos derivat, ut particulis muſculorum motis & rarefactis, locumque ampliorem requirentibus, dilatari muſculum& expandi oſtendat.
Uus

46 ANA T. BARTHOLIN. LI B. I.
U ſuu. Uſus omnium partium muſculi, ſicut in quovis organo perfecto, ita& hic ſe habet. Nam 1. eſt à quo primo,& per ſe editur actio,& eſt caro fibroſa,(maxime tamen ſecundum
fibras, nam vulnerata carne ſecundum fibrarum rectitudi- nem motus illæſus eſt, ſecus quam vulneratis fibris accidit.) ut plurimum venter muſculi, qui maxime contrahitur. Hinc ſi muſculum in vivo, aut in mortuo, tranſverſim, ſive in prin- cipio, five fine, ſive in medio, abſeces, in ſe conglobatur, ſic. ut& aquæ injectus facere ſolet. Riolano præcipua pars eſt tendo, à qua actio dependet, quia peculiari ſubſtantia præ- dita, qualis extra muſculum nuſquam reperitur. Sed de car- ne fibroſa hæc verius dicuntur, quæ omnibus muſculis ad- eſt, cum Tendo in quibuſdam deficiat. 2. Sine quo non fit, ut nervus: Nam ſi nervi lædantur, muſculi motus perit.
Muſculi 3. Per quod melius fit& Rirmius, ut tendines,& fibræ ten-
qui mo- dinoſæ. Unde illi tantum muſculi, qui continuos,& for-
veant fer- tes motus edunt, tendines unitos& conſpicuos acceperunt,
122a. Nam muſculi vel ſe rantum movent, ut ani,& veſicæ; vel cutim ſimul movent, ut in labiis, fronte,& facie:& in his omnibus tendo non apparet: vel os movent,& hi plerique in tendines conſpicue terminantur, quia motus validus membri gravioris hoc requirit: vel aliud leve quid movent, ut muſculi linguæ,& laryngis,(quorum quidam tendines habent, quidam non) oculorum, teſtium,& penis. 4. Quæ actionem conſervant, ut venæ& arteriæ, membranæ& pinguedo. 5. Spiritus vitalis hic addi poteſt, quo muſculi ad motum vegetiores redduntur. His præcipuum munus tribuit poſt Ariftorelem P. Petitus, ſed id omnibus partibus commune. Quanquam enim certas quaſdam proprietates in ſingulis membris nanciſcatur, ſicut ex Avicemna& Aver- rhoe idem colligit; tamen nuſquam tranſgreditur naturam ſpiritus vitalis, vitæ non motui primario deſtinati.
C A P. VI. DE MUSCULIS ABDOMINIS. Maſculi ab-· Uſculi abdominis dicti inferiorem ventrem obte- dominis gunt,& Galeno tot ſunt, quot poſitiones fibrarum; re- 72 2⁴³ ctæ, tranſverſæ, obliquæ,& hæ vel furſum, vel deorſum. Ita
Galeno octo ſunt, utrinque quatuor; duo obliqui deſcen- dentes ſeu obliqui externi, duo obliqui aſcendentes vel in- terni, duo recti, duo tranſverſi: Sed duos alios Maßſa inve- nit,& poſt eum Fallopius, quos pyramidales vocant, alii Fallopianos, Sylvius ſuccenturiatos. Et ita hactenus deeen ecere
911 ecere aatomici. recte: nuorum ut ita vt lurimum mum& rarius quud otrinqne; icuan otrinque reperlun bryone invenit.
primum har dh Ob fbias, quæ ob nam z totum ſii ſtt, K atiſimum. Orturinpech R nonx coſtarun ritur quidem ve juxta kerratum! digit tim impl Singnlis geroyi nervi porrigun jecto dapice borun. Zdeo; ſexta ooſtaad it Detnit in ab pubis,& deſin eo ingutis bbri Eſtautem LI concurſis tendi Gorum Nam te durraqueparte mett, wquaſt „Maic qyia tlueine ad oſſ quam lopr Muteuübi umdilicum. 1. in muͤlſerdos, eant,& inpu 1 . e Rigine monem conc rentiu⸗ tangh omnes alios, xcC contrari- ternosaſcend P ubis, Oſſis il autem ſ 3 in(

Lir
E urinuoiüge — etamen ſceund
T' 4—. nidrarum meiti
— eratis fibrisacoi — e contrabiturh — Nverſim,ſirein — ſe conglobaru A no Præcpuapaa = liari ſubſtantan Anperitur. Seddec, anibus moſcllha /;ꝛ Sine quo vont = huſculi motusen Adines,& übren — icomtinuos, in = ſpicuos accepen t ani,& veſcx,n e,& facie: Kinn vent,& hiplenn — quia motus vi [Tdleve quid mom =m qpvicam tenlt n,& penis. ½ rix, membumei oteſt, quo mi præcipuum um = domnibus yr = uſdam proptin —: Aricemu& Inr mſgreditur muyu
— o deſtinati.
1
1 4
1
.50 MINE
— rem ventfem o — dtiones fbrarumn um, pel deorſum — doo obliquidet j aſcendentes A Hlos dlios Aaſſ m — nidales rocant, ¹
ita hactenus decr⸗ fecl
DE INFIMO VENTRE. 47
fecere Anatomici. Caſſerius rectos pro pluribus habet,& recte: quorum ut plurimum quatuor ſunt utrinque; atque ita ut plurimum ſedecim ſunt muſculi abdominis, ad mini- mum& rarius quatuordecim, quando recti tres tantum ſunt utrinque; aliquando octodecim, quando rectorum quinque utrinque reperiuntur. Omnes plicatos& involutos in em- bryone invenit N. Fontanus. Primum par oblique deſcendens, ſeu externum, ita dictum Oblique de- ob fibras, quæ oblique deſcendunt à parte ſuperna ad infer- cendenti⸗ nam; totum ſui lateris abdomen obvelat, cum maximum Fr*uci-
ſit,& latiſſimum. tenn.
Oritur in pectore ex inferna parte ſextæ, ſeptimæ, octavæ, & nonæ coſtarum, antequam in cartilagines deſinant;& o- ritur quidem variis principiis triangularibus, ſeu pinnis; Juxta ſerratum pectoris muſculum majorem, cujus pinnis digitatim implexus eſt, quæ poſtea in unum coaleſcunt. Singulis vero pinnis ex interſtitiis ſuarum coſtarum ſinguli nervi porriguntur. Deinde oritur etiam parvo ſpatio inter- jecto ab apice tranſverſorum proceſſuum vertebrarum lum- borum. Adeo principium ejus late diffuſum eſt, videlicet à ſex ta coſta ad imam lumborum vertebram.
Deſinit in abdomen medium, ubi apparet linea alba,& os Finis. pubis,& deſinit quidem in latum tendinem, currentibus eo infinitis fibris obliquis.
Eſt autem LiNEA ALBA, cui aliquando pinguedo adjacet, Linea alba concurſus tendinum muſculorum abdominis, exceptis re- quid? ctorum. Nam tendines obliquorum uniuntur,& ita coëunt ab utraque parte, ut quaſi tunicam abdomini obductam for- ment, vel quaſi unicus eſſet tendo.
Alba eſt, quia carnis expers, procedens à mucronata car- tilagine ad oſſa pubis: eſtque infra umbilicum anguſtior, quam ſupra.
Muſculi hi duo oblique deſcendentes perforati ſunt. r. ad umbilicum. 2. ad inguina, in viris, ut vaſa ſeminalia exeant; in mulieribus; ut duo ligamenta uteri rotunda& nervea ex- eant,& in pudendum prope nympham deſinant.
De origine vero oblique deſcendentium contrariam opi- Errror A- nionem concepit olim Aquapendens, eamque poſtea Lau- quapend. rentius tanquam novam,& ſuam propoſuit, reprehendens& Lau- omnes alios Anatomicos, quos miſere falſos ait. Vult autem kent. 2 hæc contraria opinio, hos muſculos nominandos potius ex- De, he n. ternos aſcendentes, ut principium ſit à ſuperiore parte oſſis 5 pubis, oſſis ilii,& à tranſverſis lumborum proceſſibus; finis autem ſit in coſtis. Probant ita:
1. Muſ-

—————— r ———ℳ3M
48 AxAr. BARTHOL. LIB. I. DE INFIAM. VENTRI.
FIGURE EXPLICATIO.
Muſculum abdominis oblique deſcendentem extta ſitum, reliquos in ſitu oſtendit, ex Caſſerio.
A. In ſiniſtro latere pars muſculi oblique deſcendentis inſuu
ſitu. AAA. Oblique deſcendentis muſculi, extra ſuum ſitum in dex- tro latere remoti principium, uti& nervorum plurium in fertio, fibrarumque obliquus ductus. BB. Muſculi recti, ex quibus duo ſupra umbilicum N.reperiun- tur, unus infra. C. Pars carnoſa, ſive venter, oblique deſcendentis muſcul hic deſinit, incipit autem ejuſdem tendo, ſive finis mem- braneus. DD. Foramen in tendine hujus muſculi, per quod vaſa. Pernu- tica in teſtes, ver ſus ſcrotum tranſmittuntur. E. Muſculus oblique aſcendens in ſuo ſitu, cum fibris ad. ſupe- riora excurrent ibus. F. Principium carnoſum oblique aſcendentium muſculorum ab oſſis ilii ſpina, ſeu appendise GG. enatum. G. Spina ſeu appendix illa oſſis ilii. IHH. Linea circa quam tendines obliquorum abdominis muſcu- lorum incipiunt, Spigelio ſemilunaris dicta. II. Recki muſculi, ſub tendinibus muſculi oblique aſcendentis traſbarentes. KK. Produckiones peritonai, vaſu ſpermatica involventes,& in ſcrotum deſcendentes. LL. Perforationes in muſculorum aſcendentis& recti fine, al vaſorum ſpermaticorum egreſſum. M. Glandulæ inguinis detecta. N. Umbilicus. O00. Linea alba abdominis. P. Femora prope pudenda. Q. Penis, ſeu virga.. 1.2. 3. 4. 5. Nervi qui ſub ſingulis coſtis in oblique deſcenden- tem muſculum diſtribuendi egrediuntur. 9. 10. 11. 12. In feriores 4. coſtæ. aaa. Fibræ oblique aſcendentis muſculi.
Naan2 21 ff
X
C 2
C

— ſcendemtent kenqdit, en
1
1— ae deſcenlentin
1— va4 uum ſitumij (—, iervorum Dlurun =
mbilicum N rreym ☛ eſcendenti ma
= nao, ſiwe fum
'er quod uuſaſn Attuntur. u, cum fbruai
entium muſuhn —hatum. rum abdomuum Aᷣ diita. — tuli oblique aſuur
natica imulun
Alentis G nii
zus i ohliutiins —"r.
—
‿λ AQARBB
BNBNB
—
ò
—
T A B U L 4
☛ ☛ 8 A
7 2 44 e, 7M 17
2 A
Wu
74
2* 7
—
— 75
☛ᷣ
0
IV.
—
△☛
§
§
900 7CVVTJFJEWB
2 Mi M
2 7
8
l A 6 7 9
9₰ 4 &
8 K 9
9 9
— 8 7 24
K
3 8 8
. . . .
8
49
— 7 6 6 6„ 51 6,„4 2,
F. 0 00 7 G 900 660 9„„ 71 2 8 80
0
6
& ☛8
00 A M
9
—— 5 9
.Bv. FE, “
5 7 55 A
5 90) 558,, ☛
— — 55
₰— 8 ☛ 1 6 6 8
8☛ 0000 0 .
0 6 — S
. 8 8
— —
₰ — 0 0 „ .. . — ☛
☛ ☛ 50000 50000 90 7V4 —
9 90 ₰☛
—
* ☛ A 8
X
0 2, 2₰
1. 7
1 1 it, tnA
n, 7,
2 2 — —
47
. 82 .
7, 7.. 7
* 7 9 4,
— —
— ——
☛‿ MXNN X
8 —
22
. 2e
2202 . 829 7,,— .
2* 2724 5
☛
—
““
,,“
“

50 ANAr. BARTH. LiB. I. DE INFIMO VrNTRE.
FIGURE EXPLICATIO.
Hac tabula oſtenduntur Recti abdominis Mu- ſculi cum ſuis inſcriptionibus, ut& Vaſis Epi- gaſtricis& Mammariis, ab interna eorum par- te conſpicuis. Item Muſculus abdominis Tranſ- verſus circa principium ſeparatus,& Pyrami- dales in ſitu, ex Veſtingio.
A. Muſculus tranſverſalis circa principium ſolutus. bbb. Principium ejus. cc. Tendinis portio. D. Muſculus rectus. c. Principium ejus. fff. Inſcripriones nervoſæ. g. Finis. H. Muſculi recti alterius poſterior facies, in qua i. demonſtrat Venam& Arteriam mammariam deſcenden- ten. kk. Venam ey arteriam epigaſtricam deſcendentenm. II. Anaſtomoſin venarum ſeu concurſum. MM. Peritonæum muſculis denudatum. NNN. Muſculi pyramidales. O0O. Proceſſus peritonai in ſcrotum deſcendentes.
arum ratio 1. Muſculum debere oriri obgerunt ab aliquo quieſcen- .„„futa- te& immobili, ut eſt os pubis in reſpectu ad coſtas. Reſp.
m. Coſtæ ſunt quieſcentes reſpectu lineæ albæ.
2. 2. Ajunt muſculum trahere principium verſus,& quia oblique deſcendens reſpirationi inſervit, trahere coſtas pu- KReſponſio. bem verſus. Reſp. Reſpirationi non primario inſervit hic muſculus, ut infra agetur. SOriri ſupe- Noſtra vero ſententia, quæ Galeni eſt, probatur 1. Ex in⸗- rius non in- greſſu nervorum, qui circa principium. 2. Ex ductu fibra-
4. b) h rum, quæ eunt hicab initio ad lineam albam, 3. Fatentur proba„. omnes eſſe concurſum tendinum etiam oblique deſcenden-
tium in lineam albam. Ergo ibi finis. 4. Ex actione com- muni probatur, de qua infra.
Dſus, ſecundum Riolanum, quĩ os pubis mobile dicit, oſ- ſeam hanc compagem antrorſum movere, quieſcente vel leviter moto thorace, in conjugali amplexu,& progreſſu in ĩis qui carent tibiis& cruribus. Sed moveri abdomen een
b cœlibi

=rlMo Vem
-, ut& Vah
nterna cOru — m 44—
— abdominis— uatus, Ahn—
— N
N L ‿‿‿ dium ſolutu. 3 12
=*, in qua
— ummanin uên ☚, ˖Yeſcenlenten.— —an.. —.. — cendentes.— — .*— nt ab aliquoqut— pectu ad coſts N ℳ/ WſWSW alb Ah/ . 8 ·/—= — ripium veriis,, vvit, trahere cksi—
za primarioinknii
eſt, probatur ſ — mm. 2. ELduduts im albam, z Un — m oblique delems
s. 4. xaGtioleGh
8 N
N N N
N N
n pubis mobiledie — orere, quieſen aplexu,& gri 10veri abdomené
-

4
gr AkNAr. BAkTH. LIB. I. DE INFIMO VrNTRF.
FIGURæ EXPLICATIO.
Exhibet præſens tabula Muſculum abdominis obli- que aſcendentem à principiis ſuis ſolutum; tranſverſum,& rectorum alterum in ſitu, alte- rum cum pyramidalibus e ſitu remotum.
A. Muſculus uabdominis oblique aſcendens, circa prineipium ſe-
Paratus, in quo
bbb. Principium,
cc. Portio tendinis ejus qui rettum muſculum operit.
PDDDD. Muſculus rectus in ſitu-
E. Relli muſculiꝰ ſuo ſitu extracti interior facies.
f. Recti muſculi inferior extremitas pubis olſi adhærens.
gh. Vaſa Epigaſtrica è ramo iliaco orta, ex quibus g. venum, h. arteriam denotut.
i. Evtremitas horum vaſorum, qua cum mammaria ſuperius deſcendente junguntur.
kk. Muſculi pyramidales è ſitu remoti.
I. Tendo eorum muſculorum umbilicum attingens.
MM. Muſculus tranſver ſalis.
nn. Principium ejus primum nerveum ac membranoſum.
O00. Principium ejuſdem ſecundum carnoſum.
ppp. Tendo ejuſdem peritonæo adnatus
qqq. Nervi à ſpinali medulla ad hunc muſculum.
rrrr. Propagines venæ,& arteriæ rectorum muſculorum, qua tranſverſo muſculo tranſmittuntur, abſciſſæ.
8888. Coſt. 1
TTT. Muſculi intercoſtales.
T. Os ſternum ſive pectoris.
XX. Cutis ſeparata dependens.
N. Spina oſſis ilium.
2. Muſculi quidam oli ilium adnati.

1 1MGo Vrurn 1
:XTIo.
— abdominid is ſais ſoun um in ſtru, 4 emotum.
2 —
— —
—
98
2
4
W
2 8
N
4
0 8
8 A— 1—2
S& B S
☛‿☛ 44
S— W 8
p 7 2 2 8— 8. 9
8 S—
8
—
P R△‿
.5,57
A
S 5
₰☛
—
7 8 8
, circa Druuzim
8 ☛ —
I X N S X I
☛ ‿△‿Oᷣᷓ‧ò
7 0 ☛
7.
6 .
— 2 A — 7 = „ 4 „ſcht,,h,,c, 4 3 8 ☛ 900
90
1
— 0
0 &
9
ulum operit. NNTTERWW
6 S
hh,f P, 7 ) p
. 6600 S
,
ior faties. — oſſ adberm. — ex quibusgum
8 66
5*
₰ 8
4 ₰‿
☛ S
6
2
8
„ 22
m mammnari in
9 2*
272⁷
= attingem.
An 2
2
ac membrauſm — carwſum.
8
A
E 2
8 2
₰
8₰
6
b nuſculum. ectorum muſaum b
— eur, a5 dile
0
☛ ☛
m—·
☛ᷣQ̃ꝙ 8.
₰
. 8
5
7
7,7 22,
5 13 59
0 7 2
„
“
S S + ☚ X X 8 AAA RAAAA AAA„
—
4
mce 5 N
2
H
5 — 8 —— 8 5 X N .* 3 90 N 8 .5
8
2 7— 125 8—— 2 222
8 8
8& ☛ᷣ &☛
& 8 G☛
4⁰ 90 8
&
8
☛ ☛ A☛
8
4

————— —————
———
éXork us.
44 ANAT. BARTHOELIN. LI B. I. cœlibi& caſto quotidie obſervamus, nec ad defectus inſpe. ratos muſculorum artificium conſtructum, ſed naturales actiones, Spigelius ex eodem principio mobili, os illud ob- lique ſurſum trahi,& ad thoracem inclinari horum muſcu- lorum ope ſuſpicatur. Secundum par eſt OBLIQDE AscENDENS, ſeu internum, habens fibras contrarii ſitus: proxime ſubſternitur,& gu- ram habet triquetram hrineipium Principium ejus carnoſum eſt à coſta oſſis ilii, membra- ablique a- noſum vero, tum à proceſſibus tranſverſis vertebrarum
ſun lumbarium, à quibus nervos accipit, tum à ſpinis oſſis ſa- pinis; du- CIl...1.. 8 plicatus. Fine adnaſcitur carnoſo nonnihil ſingulis coſtis nothis,& veris nonnullis, reliqua vero ſui parte finali paulatim abit in tendinem,& quidem duplicem: una pars ſupra rectos mu- ſculos vergit, altera pars infra: ut rectus quaſi in vagina ſit repoſitus, ſed prope lineam albam reunitur,& in candem inſeritur. Quod Riolanus ſupra umbilicum tantum accide · re, non infra annotavit. Tertium par RECTroRuM eſt, ob rectas fibras. Statuitur vulgo hoc par tantum unum eſſe. Retorum
initium recte Galeno in pectore eſt carnoſum, ab utroque wuuſculorum Jatere cartilaginis enſiformis, à ſterno,& à quatuor coſtarum notharum cartilaginibus: tendine in os pubis fnitur. Alii à contra hic in oſſe pubis volunt eſſe initium,& ſuperius fi- nem. At reſp. 1. Recti in ſuperiori parte accipiunt nervos, alterum ſcilicet eorum nervorum ramum, qui in obliquum muſculum deſcendentem inſerebantur,& alios inſuper ab ultimis dorſi,& à primo lumborum pari. 2. muſculus non ſolet habere tendinoſum principium,& finem carnoſum. Alu ex neotericis duo principia habere, duoſque fines mu- ſculos rectos volunt, principium unum,& unum finem in ppectore; alterum vero in oſſibus pubis. Qui opinioni no- va de mobilitate oſſis pubis(de qua nos infra) hanc ſenten- ſtiam debent.—
ReJos pha- Inſcriptiones habet rectus muſculus ut plurimum tres in res eſſe mediæ ſtaturæ hominibus, nonnunquam quatuor in proce- muſculo ris, quibus abdomen longius. Sed ſecundum inſcriptionum brobaur. multitudinem ſtatuimus cum Carpo& Caſſerio eſſe plures muſculos, quia 1. Ad quodvis internodium neryvus acce-
dit 2. Si unus eſſet, contractus in ſe, non poſſet æquali-
ter omnes partes comprimere. 3. Nullus talis eſſet muſcu-
lus in toto corpore: in quo tamen multi ſunt longi, ſine tali inſcriptionum numcro. n
Da lh ternarect cum totidem alter
Luper or Mamt cente, cujus ram lbrectomaſeul terminetur.
Buic obviam: vtero, invitia
„riorem venam,
literatur, Nonn tur mecifeſisat tingurt. Hinc abdominis cum domiriafgim venerem incitat Ar eriu acc mis thoracise Uſas horum movereoſape to: Siigelope trahere, ſicoi miss liadjug modun erat in inciſloribus il vunt. Helmons helitus diicili phericmm,& Quuſtun/ Gorum inämi⸗ dutant ſhſalun dit kalipuni inanibus. Nlie memdrana pe eum reg Oriuntuny no olſeyudis Qius al-endu nato in tranl co obfaryay produci uſc in fœetu pre Centes unic Tamen umb. orlum fincn

— tnn. J.
cad aefechuig
1 t= Kum, ſed unrn — nobili i, wildin — nari horummdh (— aus, ſeu utern iibkeruin 4 4
— oſſis ili, nen rerſis vertedrun
atum lſims
A ulis coſtisw 1 — mal paulatim oin arz fupra rectun s quafiin mgui Ire mitur, Rinens cum tantum a
—(Kas fibras. Oratun ¹n aernoſum abutan — Xà quatuotetim os pobis futa
— itium„Küohein nee accipiuntum — um, qui in oblian r, KX liosiniihe ui. 2. muſcuum
☚, K finem caroln — duoſque fiein an,. R& vnum imni is. Quiopiimi
os infra) Kncſa
— nerruat , non pollet au us tali elſet 1
— ti ſunt longi, E
8
DE INFIMO VENT RE. 55
In interna rectorum lüperſeie ſunt duæwena conjugatæ,
cum totidem arteriis.
Superior Mammaria oritur à vena cava, clavibus dcr Ven.
cente, cujus ramus quidam inſignior ad mammas pergit,& ſub recto muſculo ad regionem umbilici uſque excurrit, ubi terminatur.
Huic obviam it altera, Epigaſtrica, quæ in mulieribus ab utero, in viris à vena cava oritur,& ſurſum pergit ad ſupe- riorem venam, quam antequam attingat, ut plurimum ob- literatur. Nonnunquam tamen hæ duæ venæ conjungun- tur manifeſtis anaſtomoſibus, id eſt, extremitatibus, ſe con- tingunt. Hinc conſenſus mam marum cum utero putatur, abdominis cum naribus. Nam in narium hæmorrhagia ab- domini affigimus cucurbitulas. Et contrectatis mammis ad venerem incitantur fœminæ.
Arterias accipiunt recti ab Epigaſtrica: Nervos ab extre- Arteria & Nexrvi.
mis thoracis vertebris prodeuntes.
Uus horum muſculorum proprius Riolano eſt autrorſum movere oſſa pubis ad procreationem hominis, ſupra refuta- to: Spigelio pectus ad pubis oſſa,& pubis oſla ad pectus recta trahere, ſicque thoracem flectere; unde in canibus, ò& ſi- miis hi ad jugulum uſque pertingunt, quia thorax illis ad- modum erat incurvandus. Contrarii autem hi motus, niſi inciſionibus illis rectorum juventur, difficultatem invol- vunt. Helmontius tendi eos ſuſpicatur in adſcenſu, unde an- helitus difficilis: Flud vero gener ali uſu reddere ventrem ſphæricum,& centraliter comprimere.
Quartum par PyRAMIDALES muſculi, incumbunt re- Dyramida-
Storum infimis tendinibus. Nec ſunt rectorum partes, ut les. putant Veſalius& Columbus, ſed diſtincti muſculi, ut pro- bat Fallopius, licet rationibus quibuſdam validis, quibuſdam inanibus. Eſie vero peculiares muſculos inde liquet. 1. quia membrana peculiari veſtiuntur. 2. fibris non conveniunt cum rectis.
Oriuntur principio carnoſo, nec admodum lato, ab exter- Eonm or- no oſſe pubis, ubi etiam nervi ingrediuntur:& quanto lon- tus.
gius aſcendunt, tanto ſunt anguſtiores, donec apice acumi- nato in tranſverſ muſculi tendinem deſinant. Et ex hoc lo- co obſervavi aliquoties gracilem& rotundum tendinem produci uſque ad umbilicum. Urachus, monente Riolano, in fœtu productio eſt tendinum pyramidalium, qui coale- ſcentes unicum funiculum conſtituunt, traductum per fo- ramen umbilici,& fundo veſicæ afixum ‚tanquam ſuſpen- ſorium vinculum.
D 4 Sini-

56 ANAT. BARTHOELIN. LIB. I.
Siniſtrum pyramidalem dextro minorem reperit Rio- lanus,& cum unicus adeſt, ſæpius ſiniſtrum, quam dex- trum.
Vſas Pyra- Uſus pyramidalium eſt rectos juvare in compreſſione ſub- midalium. jacentium partium. Hinc prout validiores ſunt tendines re- ctorum, ita modo deſunt(quod rarum) pyramidales, mo- do adſunt robuſti, modo tenues, modo unus tantum. Bau- pinus ait: Si abſint, tum vel caro rectorum capitibus jun- cta, quod ſæpe obſervavimus, vel adeps eorum vicem ge- rit. Et alii volunt, eſſe quaſi ſtragula quædam muſculorum rectorum.
Fallopius vult, pyramidales, veſicam dum mingimus, comprimere ad excretionem urinæ. Contra Aquapendens vult, quod ſe attollant ac elevent,& una ſubjectum abdo- men atque peritonæum, ne premantur nimis ſubjectæ par- tes. Affingit autem Fallopio Columbus, ac ſi ſtatuiſſet ere- ctioni penis inſervire hos muſculos, cum id Maſſa ſtatuat, cujus ſententiæ ſuffragatur Fluddius ob fitum horum mu- ſculorum:illi autem uſui inſervire non poſſunt, quod par- tem dictam non attingant, à&c in fœminis quoque inve⸗ niantur.
Maſculi Quintum par TnANsvERSI, ſitu infimi, oriuntur à liga- sranſverſi, mento quodam ex oſſe ſacro prodeunte,& muſculum fſa- crolumbum tegente, deinde ab infima coſta& ab oſſe ilii. Finiunt membranoſo tendine in lineam albam, contuma- citerque adhærent peritonæo ubique, niſi circa pubem. Ho- rum peculiaris uſus eſt colon comprimere. Ai ma- ACrio omnium muſculorum abdominis eſt quaſi du- ſeulorum plex: 1. Rquabilis contentarum in abdomine partium re- aꝰdominis. tentio& compreſſio: nam omnes ſimul agunt, adjuvante diaphragmate, quo ſpectant fᷣbræ omnium muſculorum in eodem centro coincidentes, hoc modo apud R. Flud. ex- preſſo.* cur muſeu- 2. Quæ hanc ſequitur, excretio ſuperflui. Et quia par- a abdominis tium comprimendarum magnus eſt numerus, ut inteſtina, plares? uterus, veſica; non ſuffecit unus muſculus, ſed plures in di- verſis locis agentes, ſecundum varios angulos: rectos, tranſ⸗ Ppraoceu- verſos, obliquos. Habet quidem quælibet pars vim expel- patio. lendi; ſed partes quæ cavæ ſunt,& ſæpe multumque one- rantur, indigent horum muſculorum auxilio, ut cum fit ex- Aen u pulſio excrementorum, vermium, urinæ, fœtus, mo- 2 0372224 vuſculo- læ,&c..„.. rum achie Hæ veræ ſunt actiones, quæ patent ex fabrica. Sed na- ſteundaria. tura abutitur aliquando his muſculis ad thoracis motus, quan-
Dt
uando Nägnad. moxibos tolliqpe tingunt.. Thus dont eij let in is: ideo cralſi: iceo tuent uando quielcun bormes lunt hel
DI
Blntis omt
I vecit Des ctum, dictum partibos queit Eſt zutem! ventris inveſtie Memöranae neri ſit; ſedlr Craſtor et in; geſtatione fgœett crapule addict licun, ch vent rix veriſimile el rem elle, neſtan Alü vilunt ludkamit au maningibusce Jigur, Perit
oii Gblongi. N ideo huic lugi daherjres
odlita, chimte nihil aſpero ut Ortum uubet Ktertian, u rumpatur, ſen Connedditun
de eo inlamn ferius ofi pub m uſe ulorum: Eſt autem

Lir 1 inorem repert Aäſſtum, Aunt, 1mn comprelloet, — hres ſunt tendide
1—= pyramichls,n A unus tantum. I. orum apitho eps eorum riemg 3dam muſcalnn
A um dum mingm 1=ontra Aquupnu amaͤbſectuma rnimis ſübſechen 1=, ac ſiſtatullet um id Maſän 6 ☚☚0b fitum horunr n poſfunt, qucdn
minis quoquei
( imi, erimturl ,= ue, R muſcalm I nacoſta Rabcki r um albam, coma i Aul circapuben t nere.
1= lominis eſtquit 1rr ibdomine parim tt aul agunt, acun „cnium muſculenmi 1ò do apud R.Ius
— operflui. Etquün Aumerus, ut unti ulus, ſedplunxii ingulos: fet elidet parzumel epe multumqlel — auxilio,ut cumä
— urinx, fns,
DE INFIMO VENTRF. 7
quando, magna& violenta exſpiratione opus eſt, ut in cla- moribus, tuſſique,&c. tum enim thoracem non parum con- ſtringunt.
Uſus. Sunt calidi& humidi temperamenti, quia caro præ- valet in iis: ideo fovent calorem eꝶ coctionem: Moderate craſſi: ideo tuentur partes, ſuntque iis propugnaculo, etiam quando quieſcunt: item, ad formam conducunt, hinc de- formes ſunt obeſi, hydropici, graciles,&c.
C A r. VII. DE PERITONæO.
Blatis omnibus muſculis abdominis, in conſpectum„,
venit PeRIToNUM, fubjacens,&c inteſtinis obdu-„eum, ausfe ctum, dicrum à circumtendendo, quod circumtendatur dicamr? partibus, quæ inter diaphragma& crura ſunt.
Eſt autem PERITONEUM membrana viſcera inferioris Po. ventris inveſtiens. næum
Membrana eſt,& quidem ſatis tenuis atque mollis, ne o- Luid?
neri ſit; ſed valida& denſa, ut laxari diſtendique poſſit. Craſſior eſt in mulieribus ab umbilico uſque ad pubem, ut in geſtatione fœtus diſtendi magis poſſit; in viris præſertim crapulæ addictis craſſior à mucronata cartilagine ad umbi- licum, ob ventriculum putatur à Laurentio, quod tamen vix veriſimile eſt: decebat enim inferiorem partem craſſio- rem eſſe, ne ſtantibus nobis viſcerum pondere laxaretur-
Alü volunt Peritonæum eſſe ex ligamentoſa& nervoſa ſubſtantia; alii ex ſolis nervis; alii ex ſolis ligamentis; alii à meningibus cerebri.—
Figura Peritonæi eſt ovalis. Eſt enim inſtar veſicæ, vel Ejus Figura ovi oblongi. Nam inferiorem ventrem totum ſuccingit,& magni- ideo huic longitudine& latitudine reſpondet. tudo.
Superficies ejus eſt intrinſecus levigata,& velut humore Superficies. oblita, ob inteſtina quæ tangit; extrinſecus fibroſa,& non- nihil aſpera, ut connectatur cum muſculis.
Ortum habet ad ſpinam ad lumborum vertebram primam 0 ⁄1τ. & tertiam, ubi craſſius eſt peritonæum; uande ibi non, niſi rumpatur, ſeparari poteſt.
Connectitur etiam ſuperius diaphragmati arctiſſime(un- Caunexis- de eo inflammato hypochondria furſum convelluntur) in- ferius oſſi pubis& ilii, anterius lineæ albæ& tranſverſorum muſculorum tendinibus.„ o.
Eſt autem ubique dupleæx(Laurentins vero cum Cabrolio næum du-
D 5 omnes plex.

———————nAnaääPz y y—y—yi————
58 ANAT. BARTH. L.IE. I. DE INFIMO VENTRE IGURE EXPLICATIO. Peritonæum cum ſuis proceſſibus expreſſum eſt,“ ſub quo ventris inferioris viſcera pleraque tranſ-
parent.—
AAAA. Quatuor communia corporis tegumenta decuſſatim diſſecta.
BBBB. Muſculi abdominis eodem modo diſſecti.
CC. Os pectoris, ſeu ſternum.
D. Cartilago enſiformis..
EEEE. Peritonaum univerſam infimi ventris cavitatem ob-
pelans& ambiens, quod ſubjecta viſcera tranſparere vi- dent ur.
FF. Hepatis ſub Peritonæo ſiti adumbratio.
a. Fiſſura, in quam vena umbilicalis L. inſeritur.
GG. Ventriculi obſcura efigies.
H. Lienis in ſiniſtro hypochondrio ſiti imago.
IIII. Inteſtinorum mult iplices anf actus, obſcure hic appa- rentes. 1
K. Um bilicus.
L. Vena umbiliculis à Peritonai involucro liberata.
MM. Arteriaæ duæ umbilicales.
N. Urachus.
00. Vaſa partim ad ventriculi fundum, partim ad oment um
diſt ributa.
PP. Proceſſus Peritonæi, in quibus vaſa praparantia continen V tur.
QQ. Teſtium muſculi cremaſteres ſive ſuſbenſores dictt, ex quibus dexter in ſuo fere ſitu cernitur⸗ ſiniſter vero ſepara- tus dependet.
RR. Teſtes ſcroto exuti.
S. Os pubis..
T. Penis.
V. Exortus venæa Epigaſtricæ.
X. Arteria Epigaſtrica, dictæ venæ comes.
V. Vena Epigaſtricæ propago quædam. 2. Arteriæ itidem propago quaædam.
9
——

59
TABuI A VII.
) FINO V IArnl
ATlo.
—,
—
——ę — S — — — 2 7-— — 2 —
19
1649
Lumata dunſ
— z4o.
, 0
—ͤ ſcera tran bun
—entris earium ifſeritur.
iſea.
3
—
M
1
Iſcure!
=0 Uberata. —n, dartim ama
— —
parutum
= 5 pr⸗
——
1
ris li
—
. 0 r, ſuuſſter ven
de ſuſßßen
1
—— mel.

quod paucis obſervatum:
ſi robuſtior membrana,
60 ANA rT. BARTHOLIN. LILB. I.
omnes membranas, etiam piam matrem duplices facit) quod tamen maxime circa ſpinam apparet, ſupra umbili- cum ita firmiter cohæret, ut diſcerni nequeat: at ab umbi- lico ad pubem manifeſte dividitur in duas tunicas, adeo di- ſtantes, ut in earum capaci duplicitate veſica contineatur, idque in hunc uſum: 1. Ut ibi ubi gravatur. 2. Ut vaſa umbili- calia illic excurrentia tutius ferantur; nam hæc peritonæum
duplicatum permeant. Quare etiam Perforatur peritonæum aut erius in fœtu, ubi umbilicus
eſt: Deinde ſuperne foramina habet, ubi diaphragmati con-
Fernelii error.
Foramina quot?
Proceſfus. ales laxiores, in viris deſcendentes in ſcrotum, per forami-
naſcitur, ad tranſitum vaſorum. Male ergo Fernelius contra Galenum negat Peritonæum habere foramina. Sunt hæc tria: Primum, ubi tranſitus eſt venæ cavæ. Secundum, ubi tranſitus eſt ſtomachi. Tertium, ubi tranſit arteria magna & nervi ſextum par per diaphragma. Inferne circa anum, cervicem veſicæ& uteri, vaſaque ad crura abeuntia per Pe- ritonæum, abdominis muſculos„X& cutim. Proceſſus habet binos oblongos, tanquam fiſtulas vel ca-
na tendinum muſculorum obliquorum& tranſverſorum, in
quibus productionibus, vel didymis, uti vocarunt veteres,
vaſa ſeminaria deſcendunt& recurrunt, atque prope teſtes
pproceſſus hi magis explicant, fiuntque teſtium tunicæ.
Hernie cauſcd.
Vſus.
Perito-
Hajus exterior tunica ſi dilatatur,& interior(quæ priori
arctiſſime adhæret, niſi juxta Os pubis, ubi ſejungitur)
rumpitur, hernia fit, prout vel inteſtinum, vel omentum, vel utrumque illabitur.
Vaſa accipit à vicinis diaphragmaticis, mammariis& epigaſtricis, aliquando& à ſeminalibus. Nervos exiles ab iis, qui abdominis muſculis porriguntur. Hinc ſenſu peri- tonæum præditum eſt, contra quam putavere alii ante Veſa- lium, quibus etiam refragatur experientia.
Usvs peritonæi eſt, qui membranarum in genere. 1. Par-
tes continere,& hinc inde connexiones mittere. Hoc ma-
naum ma- Xime facit Peritonæum: nam omnia viſcera infimi ventris ter tunica tegit& firmiora reddit; omnibus tunicam producit atque tum in in largitur, quibuſdam tenuiorem, prout uius poſtulavit,
wentre.
quibuſdam craſſiorem, ut ventriculo, inteſtinis, veſicæ, utero. Ab eo etiam prodeunt duæ membranæ duplicatæ,
omentum& meſenterium. Peritonæum etiam hoc facit,
ut vaſa in longum producenda, inter duas ejus tunicas ex-
currantnr. 2. Claudere venarum orificia. Hinc jecur, ſi membrana non
D
aon oddoceretuk, reut. nde quoqus craſtorem memb muſculorum abe
DI
O Ub Peritonæ Lirbus, rete bundum, Grac inteſtinis relotii Stumettuh deque intelini ingreditur non fra umbilicun bis, ubi inſeritu in fatua Neapo Severinus feper ſente aligabatu teri, osuteri con tun in firis auter (unautem in ditwwnde Jpipl MNaraw intel Cuod accidit non lot inzenittur, r t, ügygel opeislane cor Vemaoridas dene akantesRnn tor, quod dum. mantextt teru Orgie, dus duplicauum ber qjus kundum.n mnüitium alten membranas,. eunbents ellori Kmenun oritur ſub Gi Areue inte 1 5 T b

mn LI. I
— rem ouplice a aret, ſuprumi equezt: dt dun n uas tunicas, aic e relica contira
=ucuſum: 1 l 2. Ut alaunk am hæc penum
fœtu, ubinmiin — i diaphragnuticn ergo Fereeliuon mnforamina. Lantk — avæ. Secundumt — tranſit arteram — hferne ciramn rura adeuntipel
cutim.
uquam üſttula- ſcrotum, per forn xn K tranfferſonn uti vocarunt ſer , atque proyett e teſtium tunier — K interior guufi ſbis, ubi ſejongr
t
um, gel omennn,
icis, mammnd ibus. Nervo ek nur. Hincſtuln putavere aüue —ntua.
rum in geneke 13 — nes mittefe. kr — 4 viſcera insmiſci a anicam producl prout uius pul 3 o, inteſtills, 3 12 membrunx di wrum etam borl⸗ er dussejus tnle
. eni ine jecur, im
DE INFIMO VNNTREB. 61
non obduceretur, ora venarum ejus in conſpectum veni- rent. Inde quoque eæ partes, in quibus plures ſunt arteriæ, craſſiorem membranam acceperunt, ut lien. 3. Promovere muſculorum abdominis actiones, ex Galeno.
L A v. VIII. DE OMENTO.
Ub Peritonæo eſt OMENTUM quaſi operimentum, aliis Omenti Zirbus, rete vel reticulum, ob ductum vaſorum erra- emon. bundum, Græccis iaiaoen dictum ab innatando, eo, quod inteſtinis veluti innatet. Nam omnibus animalibus Situm eſt ad hepar, lienem,& ad ventriculi fundum, in. Sitar. deque inteſtinis inſtratum, quorum anfractus involvit,& ingreditur, nonnullis ad umbilicum ceſſat, in aliis ſæpe in- fra umbilicum protenditur,& aliquando uſque ad os pu- Conunexie. bis, ubi inſeritur: aliquando utero jungitur arcto nexu, ut in fatua Neapoli ſingularis doctrinæ vir, Marcus Aurelius Severinus reperit:& fundo uteri in alia Venetiis me præ- ſente alligabatur:& quando intercedit fundum veſicæ& u- Sterilitatis teri, os uteri comprimi,& mulieribus ſterilitas adferri puta- canſæ. tur, in viris autem epiplocele, quando in ſerotum deſcendit. Quia autem in ſiniſtrum potius quam dextrum latus exten- ditur, inde Epiplocele ſiniſtra frequentior. Non raro inteſtinis nudis, ſub hepate omentum deliteſcit, Situs omen-
quod accidit non à ſtrangulatione, cum in ſtrangulatis ſuo ¹νιν frane
loco inveniatur,& in non ſtrangulatis retractum reperia-⁵⁰*“. tur; ſed, ſi Spigelio fides, ab inteſtinis flatu tumidis. In hy- dropicis plane computruiſſe obſervavi. C. Stephanus injuſte venatoribus denegavit..
Infantes, ſi Riolano credimus, omento ſuſpenſo deſtituun- In Infan- tur, quod dum creſcunt deorſum extenditur,& in decli- ¹e. nante ætate iterum imminuitur.
Origines duas diſtinctas habet à Peritonæo,& eſt quaſi Ortus. duplicatum Perironæum. 1. Ad ventriculum oritur, nempe qjus fundum. 2. Ad dorſum& inteſtinum Colon;& nullum initium alteri cohæret. Hinc duos habet parietes, ſeu duas Partes. membranas, ſubtiles& leves(ne pondere gravent) ſibi ipſis incumbentes: Externam ſeu ant eriorem, quæ alligatur ex- teriori membranæ ventriculi ad fundum,& ſimæ lienis par- ti. Interiorem& poſteriorem, quæ alligatur colo inteſtino,& oritur ſub diaphragmate, ſtatim ad dorſum à Peritonæo. Atque inter hos parietes cavitatem inſignem habet: in qua
non-
—————— . 8
—
——— ——— 2 8“
2

Riolanus refeleitur.
F igura.
Magnitu- do.
Vaſa.
62 AxAr. BARTH. LIB. I. DE INEIMO VENTRR.
EIGUREÆ EXPLICATIO.
Tabula hæc Inteſtinorum& Omenti ſitum expri- mit,& Vaſa umbilicalia ad vivum repræſentat.
AA. Abödominis integumenta diſſecta,& undique reflexa, ut int eriora veniant in conſpectum
B. Mucronata cartilago.
CC. Fecoris gibba pars.
DD. Ventriculus.
EE. Coli inteſtini pars ſub ventriculo ſita.
FFFF. Omenti ſuperior membrana ventriculi fundo amnex.
G. Umbilicus.
HH. Vena umbilicalis.
II. Arteria duæ umbilicales.
K. Urachus.
L. Veſica.
naa. Vaſa gaſtrepiploica per omentum& ventriculum ſparſa⸗
MM. Inteſtina.
nonnulli valde inepte, arbitrantur contineri naturalem ſpi⸗ ritum, potius flatus cum Aquap. hypochondriaci, quan- quam id ſit p. n. humor Laurentii,& illuvies lienis Bauhi- ni magis naturæ conſentiunt. Riolanus à producto meſen- terio propagari vult, quia membranas meſenterii divellen- do continuabis ufque ad colon; idque ex Hippocrate alibi probat. Sed fruſtra, quum meſenterium ipſum ſit à Peri- tonæo,& quartam tantum partem omenti eſſe meſenteri- cam fateatur.
Figura eſt marſupii aucuparii; nam ſuperius orificium orbiculatum habet, inferius autem omentum rotundum eſt
quodammodo, nonnunquam inæquale, foraminulis exiguis
pertuſa Carteſio, in ſola ſuperficie emergentibus. Magnitudo variat: nam in nonnullis hominibus ad um-
bilicum, in nonnullis ulterius progreditur, ut ante di- ctum. Naturaliter vix ſemilibræ pondus excedit, ut anno-
tat Riolanus. Veſulius tamen omentum quinque librarum vidit.
Hoc peculiare habet omentum præ aliis membranis, quod per ſubſtantiam ejus plurimæ Venæ ſpargantur& Arte- riæ à Cœliaco& meſenterio ramo; Nervi vero exigui à ſexti paris ramulo duplici. Et ob venas multas, Adeps multus in omento eſt: eique innumeræ glandulæ interjectæ, 1. midum
— —
— S

—
Ano Vm ATIo.
— jenti(tumeni = un reprelen
T ABVL A. VIII.
. undique nſens
N krrieuli fundi man
X N NAI
— rentriculum je
5 5 4
ANN
= ineri maturatm pochonqdriaci, illuvies lienisha
— us à productom d a aus meſenterücine EꝓS g e e lueex Hippoerml ₰ ſh l ... 1— SRNV 6 7 3 ymenti eſſe metel ES Sd .:97”—“ — am ſuperiusiii 6 b
a
a nentum rotun l X E.
— le, foraminubes WW
— er entibus. 4 llis hominibuu Wͤ — greditur, ot aut
— adus excedit, ul am quigque lbr
8— — 8
— —
aliis membranüt S ſpargantur 274
——— —
— ervi eeroerigin—— — ultas Adep⸗ nu
„interjecte,q 2 glæ intet)e 9

5 ½ AxAT. BARTH. LIB. I. DE INFIMO VENTRE.
FIGUREf EXPLICATIO.
Tabula demonſtrat omenti inferiorem membra- nam. Meſenterium item cum adjunctis inteſti-
nis& glandulis, ex Caſſerio.
AAA. Omenti membrana inferior ex qua Colon ſuſpenditur. aaa. Vaſu Epiploica. BB. Coli pars. CO. Ligamentum coli. DDDD. Meſenterium. FEEE. Glandulæ Meſent erii minores. F. Glandula maxima Meſenteru in ejus medio ſita, Panereas A ſellio dicta. GGG. Vaſa Meſent eru. HH. Inteſtina tenuia& craſſa. Veſicaæ urinaria fundus. KK. Arteria umbilicales. L. Urachus. M. Umbilicus abſciſſus.
midum fæculentum depaſcuntur. Quem adipem ſæpe eli- quatum obſervamus febri tabifica laborantibus. Rariſſimum eſt omentum plane eſſe carnoſum, quale in Noſocomio Leydenſi vidimus exſectum. gab tautia. Subſtantia: Omentum ex obſervatione Malpig hii confla- tur quidem ex tenui extenſa membrana, ſed in ſacculos, a Striis ſtrias, ſeu mavis amplum vas excavata& propagata, quæ am- plexu fubſequitur venarum& arteriarum propagationem, ita ut cum venæ& arteriæ reticulariter ad latera& in finibus propagentur, eodem ſacculo, ſeu membranoſis ſtriis in con- tinuata propagine inveſtiantur; intus etiam contenta pin- guedine, ea tamen lege, ut Atota ſtria ſeu ſacculo, minimi lobi diverſæ figuræ pinguedine referti, propriis vVaſis irrigati, propriaque membrana obvelati inveſtiantur. Quæ vi- Probabile ipſi videtur, vaſa eſſe adipoſa, quia in recenter dentur va- mactatis animalibus æqualiter turgida apparent,& viden- Ha aipeſa. tur veluti inteſtinula globulis referta ex liene, ventriculo& A glandulis pinguedinem accipientia. Haum Vaſua hæc auipoſa omenti per membranam quoque adi- diſtributio poſam diramificantur, ut veroſimile ſit, quia omentum Peer. dorſo alligatur, veluti centro totius corporis, media adipo- ſa membrana, quæ per univerſum corpus propagatur, in omneln

- ATlo.. T. A B U I. 4 1x. 67
adjunctis ine
W
X* N
„ 1 1,1n 111 1
1 un,
7,
5
8 8 2 2 Sh
n ſmpn
1 ,„1.
—
=
Tn Se M
7 w7 2
·
1,„II, 7 1 2 1 8
E Calan ſe pmutn
T W Mö,
6 ₰& A&E S 69
72 9
VV 2 l)
2
„,„f.
Be,,, AN N S WN M, W 68 3
1
777
☛☚ 2 J9 S
/ 4
G W
I
‿ 7 0
Sc
☛ 2 222 —
2
XXN 4+ N ‿O.
+ X 1 8
2
— , 2
nai ſit 4, Daun
d d
A N
‿
= M X G Ma 8
— 2‿ A ₰
—
2 —
=
— — —
— —
— —
—
n adipem ſepec Wantibus. rnolum, qualei
— ‧‧ ——
— — — — ̃ — —
M
.„ K 8„ ait Malpighi confta
4
ut, ſed in ſacculax opagata, quæam
—
— .„˖„₰‧—
e latera R in Koibe 9 5 m moſsskrüs inen WUNN
— — 22 ☛ᷣ
— . —— —
a tiam contentaſ atnu ſacculo, minit roprüis vaſs irriga 4 Mur... 1 d„, quiain fecen Hrpbarent, Li liene, ventfichl liene, dranam quopi H efit, qula ome rporis, wediu 1= 1 1 a oOTpus propagtn
— N = — c 7
9 w 1 7 d
D
A N 66 8 N=
9 8 8 8 J
4 ,
A
ᷣ☛

*. 66 ANAT. BARTHOLIM. LI B. I. oꝛnem corporis regionem, diſſeminari adipem& haæc vaſa. Vſur. yſus 1. Ob adipis copiam omentum juvat& fovet calo- ren ventriculi, ſeu fundi, nam ſuperior pars ventriculi fo vetur ab incumbente jecore, fovet etiam calorem inteſtino- rum, tanquam partium membranoſarum,& exſanguium. Hinc gladiator ille, cui Galenus omentum abſtulit, facile à frigore lædebatur, quare ventrem lanis ſemper obvolutum habebat. Eſt itaque omentum ventriculo inſtar pulvinaris, & coctionem promovet. Rarum enim eſt quod de juvene refert Foreſtus,& de aliis Riolanus, qui ablato omento com- mode tamen vixerint: forſan ventriculi robore aliunde ac- cerſito, vel benigna nativitatis ſorte propagato. Alioquin illius defectu catharrus, fluxus alvi, lienteria, phthiſis,& alia oriuntur.
2. Membranæ hunc uſum præſſtant ex Veſalio, ut fulciant ramos venæ,& arteriæ euntes ad ventriculum, duodenum, colon,& lienem; deinde beneficio membranarum naſcitur pinguedo..
3. Job. Walaus arbitratur ramos arteriarum& vena- rum majori copia omento tributos eſſe, quam ut ſoli omen- ti pinguedini, aut nutritioni ſint dicati, verum eos inſtitu- tos eſſe, cum rami venæ portæ ſint, ut ꝓplus ſanguinis ad cor redire poſſit.
5. Cordæ. Com. in lib. de de MM. alterum eum ventri- culum, ſeu ſecundarium penu, à quo ventriculus eſcam re- petit, quaſi ruminationis gratia.
C àA P. I X.
DE VENTRIOCULEO.
utriculi V Entriculus dictus quaſi parvus venter, eſt pars organi- etymon. ca, in infimo ventre ſita, ſtatim ſub diaphragmate, chy- lificationis inſtrumentum. In thoracem per vulneratum diaphragma aſcendiſſe obſervavit Paræus„deorſum vero, ob auctum omentum, Veſalius. Thoracem quoque à primo ortu occupaſſe Riverius obſervavit, noſque ſimile exem- plum in Hiſt. Anat. rar. annotavimus. Sed naturalis Situs eſt in epigaſtrio, nullis oſſibus circumdato, ut faci- lius diſtendatur,& quidem ſtatim ſub diaphragmate in me⸗ dio quaſi corporis, ſpinæque incumbit: Pars vero finiſtra, quæ major,& ad fundum rotundior, in ſiniſtro hypochon- drio eſt, ut cedat epati, quod in dextro latere, atque ita in
æquilibrio quaſi ſit corpus: Dextram verſus paulatim atte- nuatur;,
FSitus·
D. zuatur Ut didus Scitor, dormitur bere,uſqueadc ſecus quam VI morari debetci eſt exitu. Quam Numero uii marillam dens zuylicem obſe cifim. ldemi culum lapidbt znontius. Cil mut hum& dlo duo ſunt ventii recipiens tantu tur inpullos, Alter eſtcrno nam duram, g quibuſdam ade In mumimr tis, qurrrſu abomaſis; de culum crudocm mecito tractu P rius wuminatul Kominatio 1 petfectiorem coc nenine inter 1 ea wndt quichn taem wndirt Ju nem der ſwerie 4 Ie mar& 1 ntio: ded d e per meudeanan temporeenyel 1 riſds omnes Ai fumum ti gum maſunl veatriculum u ce divinayit, ptehendit N7. Krmim ans In interie qdem explicat

—113. I
dipem& k juvat& foceto Ar pars ventriculi calorem intenn — m„K exfingun
n ſemper obyoli — lo inſtar pulim den eſt quod Gejon — blato omentoen
ii robore aliunden = opagato. Alig tteria phthilski
V'ſalio,utfulit aculum, duodemn mnnbranarum mäct
ü rteriarum& ſa — quam ut ſoliom —⸗verum eosinlt ₰ utplus ſanguini
A lterum eum vent a. entriculuseſcamU
4 IULO. mer, eſt parsomi diaphragmatdh enam per vulneran d eus, deorſumw drem quoqueimm roſque ſimil elet cr. Sed naturilb drcumdato'ti 3 dipbragmneh it: Pars veroin „in ſiniſtro arahn ro latere; une a verſus ileh
DE INFIMO VENTRE. 67
auatur, ut cibus ſenſim eo protrudatur. Ex quo fundamento ſcitur, dormituris conducere primum ſiniſtro lateri incum- bere, uſque ad coctionis abſolutionem: deinde vero dextro, ſecus quam vulgo putant. In ſiniſtro vero fundus eſt, ubi morari debet cibus, ad dextrum enim revolutus, vicinior eſt exitu. Quanquam hic conſuetudini multum dandum. Numero unicus eſt in homine,& animalibus utramque maxillam dentatam habentibus. Riolanus in homine bis
duplicem obſervavit continuatum, ſed ore anguſto inter-
ciſum. Idem in fœmina Wittebergenſi Sperlingius,& ſac- culum lapidibus refertum ventriculo adnatum vidit Hel- ꝛnonrius. Quinetiam duplex fuerit in ruminante apud Sal- muthum& alios, dubitare non licet. In pènnatis nonnullis duo ſunt ventriculi, unus membraneus, Ingluvies Latinis, recipiens tantum alimenta, ut inde leviter cocta injician-
Numorus
vent riculo- rum in pen-
tur in pullos, cum alias pennatorum pulli non nutrirentur.„atis.
Alter eſt carnoſus valde& calidior, intus habens membra- nam duram, qua recipitur alimentum durum. Tertium in quibuſdam addit vir inſignis P. Caſtellus pariter carnoſum.
In ruminantibus, cornigeris,& altera maxilla denta- In„umi- tis, quatuor ſunt: Venter primus, reticulum, omaſus,&c nantibus.
abomaſus; de quibus Ariſtoteles. Venter,& pars ejus reti- culum, crudo cibo cuſtodiendo dicantur, omaſus ab ore im- mediato tractu pabulum fſuſcipit, ſi tenue ſit, ſi craſſius, prius ruminatum, ab hoc brevi mora in abomaſum labitur. Ruminatio autem eſt cibi in ore repetita maſticatio ad perfectiorem coctionem, unde alimentum optimum,& eo nomine inter pura erant ruminantia animalia Judæis. Fit ea, non ut quidam cenſent, quod cibus in primo ventriculo talem acquirat qualitatem, ut ille ventriculum ad expulſio- nem per ſuperiora ſtimulet; nam ſic in quovis ventriculi a- criore morſu,& in omnibus prætter voluntatem fieret rumi- natio: Sed à ventriculi voluntaria actione dependet, qua per membranam ſingularem quidvis pro arbitrio,& quovis tempore expellit; quemadmodum Melitenſis ille bibo, no- bis viſus, omnes liquores aſſumptos pro nutu rejiciebat,& alii fumum tabaci deglutitum reddunt. Riolanus cœſopha- gum muſculoſum habuiſſe ruminantem Melitenſem, ad
ventriculum uſque protenſum, fibris rectis conſperſum, re-
cte divinavit, nam in diſſectione Monachi ruminantis de- prehendit Fr. Plazzonus œſophagum undique muſculi in- ſtar carnoſum, ſicut teſtis mihi eſt Jo. Rhodius. Fibras tranſ- verſas in interiore gulæ tunica voluit P. Aponenſis in Probl. quem explicat Fob. ELumilianus in Rum. Hiſtoria. In Ceta-
2 ceis

68 ANAT. BARTHOLIN. LI 3. I.
ceis piſcibus triplicem notavi, ut in Turſione, aliiſque; ſed ita cohærentem, ut loculi potius ſint, foraminulis invicem pervii..
O/ifcia.
Orificia habet duo,& ambo quidem in ſuprema ventriculi
regione.
Cur Sym-
Siniſtrum vulgo ſuperius dicitur, alias Os ventriculi ſim-
ptomata o- pliciter, aliis Stomachus ob amplitudinem; de quo JFo. Fac. ris ventri- Manardus in Epiſtolis; Veteribus cor, quia ejus affectus ani- culi Car- mi deliquia, aliaque ſymptomata Cardiacis ſimilia gignunt,
diacis ſi- milid. Siniſtrum.
tum ob exquiſitiſſimum ſenſum, tum quia cor condolet per conſenſum,& vicinitatis,& nervorum ab eodem ramo prodeuntium. Ori ficium hoc majus eſt, craſſius& amplius,
ut etiam cibum durum, aut etiam ſemi manſum admittat. Situm eſt ad vertebram thoracis undecimam, verſus par- tes poſteriores„fibras circulares carnoſas habet, ut claudat orificium, naturali inſtinctu, ab aſſumpto alimento; ne fumi
aſcendant, cerebrum petant, morboſque generent,& ita
perfectior fiat coctio. Ita illud quaſi ollam operculo, ad re- tinendos fumos tegimus, ne decubitu vario alimenta in os
regurgitent. Hinc in ſtomachicis cibus ſemicoctus quando-
que refluit ad os,& auget malum, monente Lindano. Per
Aa animæ ſades ſt in orificio ſto- machi?
hoc orificium cibus& potus intromittuntur. Eſt autem ad- huc in epigaſtrica regione, eſtque vicinius ſpinæ, quam car-
tilagini enſiformi: ideoque in ejus affectu poſteriori potius regioni, quam anteriori applicabimus epithemata.
In ſtomacho tanquam centrali puncto,& radice princi- pium vitæ,& ſedem animæ collocat Helmontius, ut præſit quoque,& dominetur capiti, principibuſque facultatibus. Si preſſius ſedis partem quæras, exorbitanti modo ineſſe re- ſpondet, in punéto centraliter, ac velut in atomo unius membranæ ſpifſitudinis meditullio. Sed ſtomachus ſedes animæ eſſe nequit, quia 1. Scatet ſemper cibis impuris. 2. Nullæ inde facultates nobiles dimanant. 2. Voraces& plus appetentes, plus animæ haberent. 4. Anima non eſt centro alicui affixa. 5. Læſo eo, non ſtatim mors, ut in cul- trivoris patet. Quod ſi vero damni quid patiatur, id vici- niæ cordis,& communioni nervorum peraccidens adſcri- bendum. In nervis quippe non hæret anima primo, ſed ibi potius, unde nervus oritur:& membrana communiss eſt. Dici tamen lato modo poteſt vitæ principium, quia ibi ſedes appetitus,& prima alimentorum apprehenſio, cujus vitium inſequentibus coctionibus nuſquam mutatur in melius⸗ Dominatur autem capiti propter membranarum conſen- ſum& vaporum certiſſimorum, ex ciborum conlepetidli⸗
USs
11
bos, eleration Galeno, addit Mcælius, ut ſe tationem pla movere queat Orißciumd admodum ſin donec cibi c morem liqui liqnidiora, 6 ctione oblern ſolvij nec opu obſicit Rila queant. In/ mantius afuri foces demit primum&. aliquid. Et lienteria teſt ctus ultro cit manere clau quam ficut Eſt ponnil lumque craſt muſculi Sph Auilam,quæ t eullainferna d migs exprell clrcumdatam; mollem ex co preſfun ridit- iileer iji lerus, qum, eſt*t coaro qrid wul em Lone kere e ſanltor, quia clementis, Toteſt val ph teltantu r ceſfum veje 6 nuclei„culte
les 2 anguilla

18. I.
doe, alülgue, aminulisimie
prema pentrich
Os ventriculi n de quo e
— acjus affectoon. is milia gigaur — a cor condola m ab eodem um erallius R amylh — manſum adwitr imam, verlum. — habet, utchautt — nalimento; netn — ue generent, kin un operculo, an n vario alimentand emicoctus quand- — nente Lindano. N = mtur. Eſtautemal =us ſpinæ quamct —u polteriori potij xepithemata. 31 . 9, K radice princi a lUmontius, at pref que hꝛciitgibusi ani modo ineſſen — lut in atomo ull — zed tomachs li
nper cibis mne mant. 7 Nonacs ot. 4. Animarl. 1 atim mots, unn aid patiatur, 1 Aa peraccidetsi
A nimaprimo, e orana comf 19 cipium, guui⸗ ₰ chenſio, ciun
a mutatur in 1 emdbranarum de-
— coenl ¹ iborum collu,
DE INFIMO VENTR. 69
bus, elevationem. Quibus nervos ſtomachicos, præeunte Galeno, addit Riolanus, quibus muniri fortius quoque docet Mœbius, ut ſeſe arctius claudere, chyli in gulam regurgi- tationem præcavere,& ejuſdem motum ad pylorum pro- movere queat.
Orijicium dextrum, vulgo interius, diſtat à fundo, quem- Dextrum, admodum ſiniſtrum fere: Anguſtius eſt,& clauſum manet, filicet„y- donec cibi concoctio abſoluta„hoc eſt, donec cibus in cre- εrus- morem liquidum mutatus eſt. Per partes tamen emittere liquidiora,& facilioris coctionis alimenta, in vivorum ſe- ctione obſervavit Walaus, quod levi apertione poteſt ab- eyr, 117 ſolvi; nec opus eſt ut craſſiora, necdum cocta demittat; ſicut u, a objicit Riolanus, quum anguſtam rimam penetrare ne- queant. In vomitu claudi ſurſum inverſum Pylorum Hel- Clauditur montius affirmat, quia ſanitati ſit inconveniens inferne iſtas quanddoque fœces demitti. Attamen concedit aperiri interdum inter& aperitur Pprimum R& reliquos vomitus, quando ex inteſtinis aſcendit“"omttn aliquid. Et re vera apertum eſſe etiam noxiis humoribus, lienteria teſtantur, Hluxus alvi alii, miſerere mei,& alii affe- ctus ultro citroque per Pylorum tranſeuntes. Poſt mortem manere clauſum idem credit, quod non aliter fieri ſuſpicor, quam ſicut aliæ partes tum rigent.
Eſt nonnihil reflexum,& fibras tranſverſas habet, circu- Iumque crafſiorem ſ(alii vocant tubercula glanduloſa) inſtar muſculi Sphincteris. Hunc nomine valvula dignantur quidam, quæ tamen adeo arcte raro claudi tur, quin& fœces,
& bilis,& alia ſubinde aſcendant. Chylus autem naturali
curſu inferna petit, nec niſi coactus remeat. Hanc valvulam De Palou= magis expreſſam hic videri, quam alteram extremitati illi la. circumdatam ſcribit Riolanus. Circulum membranoſum
mollem ex corrugata interiore tunica inteſtini ſummi ex-
preſſum vidit Jo. Th. Schenck, quanquam fibras trañſverſales
ſufficere ſuſpicetur. Mabio vero potius attrahit chylum py-
lorus, quam claudit ventriculum. At Lindano verus uſus
eſt; ut coarctando ſeipſum magis, minus, curam gerat ne
quid vel crudius elabatur, vel fatis coctum detineatur. In
Leone fere cartilaginoſum obſervavi. Dicitur pyloros&
janitor, quia chyſum emittit: non quia oſtium eſt pro ex-. erementis, quod contra Celſum notat Verderius. Valde dilæ=
Poteſt valdi dilatari, uti& ſiniſtrum. Hinc varia LeII= V, alene pla teſtantur, ſæpe deglutita fuiſſe,& per vomitum,& ſe- ceſfum rejecta, quæ oppido magna fuere; ut annuli aurei, nuclei, cultelli, lapilli, ferramenta, ranæ, lacertæ, ſerpen- tes, anguilla integræ, fiſtulæ muſicales„ nummi,&c.
E 3 Pylo-

70 ANAT. BARTH. LlB. I. DE INFIMO VENTRE
FIGURE EXPLICATIO. Nerrvi ſtomachici dicti exprimuntur.
A. Ventriculus.
B. Gula ſeu œſophagus.
C. Ventriculi ſiniſtra pars amplior.
D. Orificium ventriculi ſuperius, ſtomachus, ela.
E. Nervus ſexti paris externusdexter, orificium cingens. F. Nervus ſexti paris externus ſiniſter.
G. Vaſa Gaſtrica fundum perreptantia.
H. Orificium ventriculi inferius, Pylorus.
An pylori Pylorus inferioribus imperat omnibus, ex ſententia Helmon- ſit Aiquod tü, digeſtionis moderator. Ex cujus indignatione Paralyſin 3 men in deducit& vertiginem, àfilice eundem obſtruente inappe- morat tentiam& mortem. Salmuth ex ejus arroſione& ſchirro mortem inductam vidit, quæ mala dependent à vitiata con- coctione, vel impedita digeſtione.
Ventricui Ventriculus fbras habet triplices: rectas, obliquas,&
fbrarum tranſverſas; quæ putantur facere ad attractionem, reten-
aſus, ea- tionem& expulſionem. Verum rectius forte alii ſtatuunt,
rumzue conducere fibras ad robur& firmitatem, quemadmodum in tela fortiori plura ſolent intertexere: præſertim cum aliæ partes multæ abſque fibris ejuſmodi attrahant, retineant, ex- pellant, ut hepar, lien, cerebrum, teſtes, pulmo, mamma. Et aliæ partes, ut oſſa, cartilagines, licet fibras habeant, ni- hil tamen attrahunt aut expellunt.
Xmeru, Fibrarum numerus in membranis incertus, authorum diſſenſione. Primam tunicam, ſeu exteriorem plures fibras rectas habere,& ſecundam plures tranſverſas, inter pleroſque convenit. De tertia ſeu interiori dubium- Galenus, Aben- ſina, Mundinus, Sylvius,& Aquapendens rectas tantum tri- buerunt. Veſalius cavitatem verſus rectas, obliquas vero exteriori parte. Coſtaus obliquas ſolas concedit. Nos cum Fallopio& Laurentio experientia ducti& ratione, omnis ge- neris fibras admittimus..
Superfecier. Superficies extrinſeca eſt levis, plana,& albicans: intrin- ſecus, quando ventriculus conſtrictus eſt, apparet rugoſus&
nonnihil rubens. Membra- Memoranas habet triplices: primam communem& ex- n.c. ternam à peritonæo natam& craſſiſſimam inter eas, quæ a
peritonæo oriuntur, quamvis alioquin tenuis ſatis ſit. QMam in
—= = — —
—
12— — 1—— — — 4 — — 5 3 3 3 * S 7„ 8 „ 1 4 3
—— — — — —x— —— —
—
— —

duMo Verxn. — ATIO 5 4 F 1— F ſ
Auntur. 2
—
—ehus„ I 4„Wold. 5 — riſicium eingen. K I
.
er ſententia km
— 4.. 1 = cignatione bani . S ☛ —m obſtrventein X . 1 NRNN „ 2 8 N 8 — s arroſioneKl X .. KAN endent àviuna KKAN J 8 N A — rectas, obliqus 5 .. — x& 3, 2 X 0 =tractionem, m a „ /, A 4 N M 1 . 4⸗..„, 1 N 871171141,ʃ0 ius forte alü tn Bftr 88 4 4 44ℳ2,ℳ a 8 62 976 Am, quemadmacu S 39 4 3
2— 2 x —
—: prætertim cunt N .„ X— 1 trahant, retinens;: X 2—— I— ⁴
— ſtes, pulmo, WmE 2 ..=,pf cctt fibras labent-
——— S
un incertus, orr teriorem phrsi — ſFerſas inter eni- A lium. Galeaus 4, teus rectas tantuot — ectas, obliqus 1 concedit. Ned-
1&X ratione D
4* 9000 —
6—
☛☛ᷣ
. PBofceree n hacies
2 &
9
5 0 ☛☛
Ta,& albicaus:
—— —
umn communen 3 = mam inter eib, A tenuis ſatt'

—-——.
2
Vide tab. 1 Oo
Cruſta in
ventriculo unde?
7² ANAT. BARTHOLIN. L. 13. I.
in vomitu principem concurrere P. Caſtellus ſuſpicatur. Secundam Carnoſiorem, quæ media eſt,& ad meliorem concoctionem quidem fibris carnoſis donata eſt. Tertiam infimam& nervoſam, in quam vaſa terminantur, œſophagi, oris& labiorum tunicæ continuam: ut nihil ventriculo in- gratum recipiatur,& quia in ore cibi fit præparatio. Hinc quando in ventriculo bilis, communicantur linguæ amari- tudo,& flavedo: è contra etiam oris& linguæ vitia œſo- phago& ventriculo. Lindanus advertit, internam hanc tu- nicam tanto ſemper duriorem eſſe quo vicinior ori, ne du- rioribus, quæ maſticantur, lædatur; molliorem, quo anui. Rugoſa eſt hæc tunica, ut dilatari melius poſſit. Rugas iſtas à magnitudine membranæ interne deducit Highmorus, quæ ad exterioris anguſtiam ſe contrahit. Rugas vero habet ob cruſtam carnoſam ſibi adhærentem, ut melius ab ingeſtis durioribus defendatur. Cruſta iſta ſtatuitur eſſe ex excre- mentis tertiæ coctionis ventriculi: eſtque ſpongioſa, habet meatus, veluti fibras breves, ab infima ſuperficie ad exti- mam, ut chylus tenuior facilius ibi ad concoctionis termi- num morari poſſit.
Ventriculi ergo ſubſtantia cum membranea ſit& frigida, calore juvatur vicinarum partium. Nam dextro lateri ſu- perjacet epar& etiam mediæ parti; eſt enim adhuc epar ſub fovea cordis: ſiniſtro adjacet lien; integitur ab omento
pingui: ſubtus eſt pancreas; adjacent etiam diaphragma,
tric uli.
An pa- geant 8
An per il- dor tranſu- clet clyylus?
Connexio.
diaphragmatis motum, dy no jJungitur, altero orificio*
coolon, truncus venæ cavæ,& aortæ. Pori ven- Poros ſuos habere ventriculum, dubitare non poſſumus, ſed an eam habeant illi figuram, ut chylum aliaque aſſum-
pta neceſſitate cogente tranſmittant, nulla oculari experien- tia ſcimus. Tenuiorem tamen chylum hac via meare Veſlin- gio& Gaſſendo conceſſum,& ſpirituoſam cibi potuique partem in famelicis& cita reſtauratione egentibus Mæbio. Cum autem inordinate pateant pori ad externas partes reli-
quas, quo duce ad organa ſanguificationis manuducitur
chylus? Obſervatio quoque reclamat. Quocunque enim modo tractatus ventriculus vivorum animaſium, vel exem- ptus, firmiter contenta retinet, Et fruſtra patentia vaſa exta- rent. Unde gravius errat P. Vattierius quod ordinaria natu- ræ lege per membranas ventriculi ad hepar lienemque
xE
tranſudare credat, ſicut alibi probavimus.“ Connectitur ventriculus in ſiniſtra parte diaphragmati
(non ſpinæ) orificio ſuo; ideo nimis repletus, impediendo
I., dyſpnœam parit. In dextra duode-
Pyloro.
Dt Ko centriculun gris ormatur cau culo pattim ain jttalabet Tulhius te inꝛelligendus zus mter ſeptum dultur,& 4 zon vabens, ile) ſiluti. Vide Ga vigura eſt ro præcipue dunnc Anteriusxqualit in corpore latet ſiniſtrum major truncus caræato Magritulo i minor, ut utero rimum ſunt ye dit Aribatales,i nitatis, quincal in gulolss K o nudus tactu de que tenuior in attenuatur, ut ec ditturm Cuodé is enibus contin edigatus pogig uüchum cidus perſegile fult Cd luni nrgri rugztumſohrie tur Cngänn tudine ers ie ſicul anducs ulnie à uüi pectori Pondus— eſtduan munc Metztem de * laſ b lur im dur non In Og e ſugerels,inter ed antenuam; graciltate none

r 16. J. — aſellu lohien
; ad welio onataelt Tein — unantur,eloybh nihil rentriclbd — præparaii R ntur lnguem x. lingue vituch * internam kncd AM’icinior ori, ch lliorem, quomi oſſt. Rugsit — cit Higbmanuan — Kdugss vero kua t melius dingt nitur eſſeerem ue ſpongiofu h Aa ſſuperficie aim = concoctionisten
braneaſit K ri am dextro latenl ſt enim adhueg Mintegitur adomer = etiam diaphagn
CTitare non palima = lum aliaquediin — la oculari epiti a hac via meuelißs ofum cibi povui — ne egentibus lun — externspuin A tionis mnulu — Quocunque ens imalium, velexer u patentia vulen = uod ordinarun
A d hepar lienent
. us.. — parte duphram pletus, imelen it. In dexth
11
in
DE INFIMO VENTRE. 73
Ad ventriculum in ſiniſtro latere ſub diaphragmate inſi- Snis formatur cavitas membranis incluſa, partim à ventri- culo, partim à diaphragmate, partim ab omento. Erudita de iſta habet Tulpius, quem examinat Riolanus. De hac cavita- te intelligendus locus Hippoc. ſect. 7. Aphoriſm. 54. OQui- éus inter ſeptum tranſverſum,& ventriculum pituita cön- cluditur,& dolorem exhibet in alterutrum ventrem viam non habens, iis per venas in veſicam pituita verſu, morbi fit ſolutio. Vide Galenum in commento contra Marinum.
Figura eſt rotunde oblonga,& ſimilis tibiæ utriculari, præcipue quando cum duodeno& œſophago conſideratur. Anterius æqualiter gibboſus eſt ventriculus; poſterius, dum in corpore latet, duos gibbos habet: dextrum minorem,& ſiniſtrum majorem, inter quos mediant dorſi vertebræ,& truncus cavæ atque arteriæ deſcendens.
Figura.
Magnitudo variat, communiter fœminis quam maribus Magnitn- minor, ut utero creſcenti locus detur. Minores enim ut plu- do.
rimum ſunt ipſæ fœminæ, nec viris tamen guloſiores, ut cre- dit Ariſtoreles, in eadem nempe magnitudinis ratione& ſa- nitatis, quin calore concoquente& di gerente illis cedunt. Et in guloſis,& potatoribus major eſt, ita, ut cum turget, quaſi nudus tactu deprehendatur. Eſt enim dilatatus valde, ideo- que tenuior in potatoribus, in quibus nonnunquam adeo attenuatur, ut corrugari amplius nequeat, unde imbecillitas diuturna. Quod præcipue F. Walaus ſectione obſervavit, in iis ſenibus contingere, quorum ventriculus in confectione cibi flatus progignit; qui non raro etiam in voracibus, plus ſpatii, quam cibus occupent. Dilatatum ad umbilicum uſque Pervenire vult Columbus,& cum copia nimia turget, etiam longius progredi cenſet Archangelus; at contractus& cor- rugatus in ſobrie viventibus craſſus eſt,& ſub epate occulta- tur. Cognoſcitur autem magnitudo ventriculi 1. ex m agni- tudine oris. Qui enim oris ſunt magni, ii& voraces, ſed in- ſimul audaces& magnanimi. 2. Si à cartilagine enſiformi
uſque ad umbilicum longius eſt ſpatium, quam faciei vel pectoris.
Pondus cum œſophago exſiccati ex obſervatione Loſelui pondas.
eſt duarum unciarum cum drachmis duabus; in quo tamen
varietatem deprehendi, pro ſubjectorum diverſitate.
Vaſa plurima recipit. Venas à liene vas breve, quod inſeri- Vaſæ.
tur non in os ejus, ſed in fundum, ibique in ejus tunicas ſe ingerens, inter illas ſurſum quidem, orificium verſus repit, ſed antequam idattingat, oblitteratur; in quibuſdam præ gracilitate non conſpicitur, in quibuſdam plane deeſt, unde
FE 5 forſan

74 ANAT. BARTHOLIN. LIB. I. forſan pejus illi concoquunt, vel hunc defectum aliis arte.
riis compenſat natura. In aliquibus multiplici ramo luxu-·
rians vidi. Et revera plerumque rami ſplenici eſt ſoboles. An ad ap- Rolhnccius ſex, Hornius quatuor ſurculos obſervarunt. Quia petitum vel ergo in fundum inſeritur, non faciet ad appetitum ſangvis coctionem acidus ibi ejectus, uti volunt. Alii autem volunt, exeremen- faciat ſen- tum melancholicum, quod tranſmutari non poterat in lie⸗ gni, ex lie- ne, in ventriculum per hoc vas deferri, ut acerba& acida ne rejectus. ſua vi ventriculi coctionem promoveret, ciboſque juſto tempore morari faceret. Verum impediretur potius coctio alieno humore excrementitio ingeſto. Si de ſucco acido fer- mentante explicemus, verior erit ſententia, qui aliunde ve- nire non poteſt, quam ex liene. Is enim lien, ex obſerva. tione Walai coctus& deglutitus, præſertim fſuillus, proxime ad hominem accedens, gravitatem ventriculi folet emen- dare. Unde acida ſpleni amica, acetum ſpleneticis exhibet Hippocrates,& Celſus malagma ad lienem conficit aceto a- cerrimo temperatum. Ad hæc latus finiſtrum interioris ventriculi nigrius dextro invenit Riolanus. Aliij nihil ad ven- triculum per vas breve, ſed à ventriculo ferri ad lienem five chyli tenuiorem partem, quod probant Conringius, Joan. Daniel Horſtius, Regius, ſive ſanguinem, quod Hog elandio placet, ligatura in vivis edocti, rentur, de quo infra.
Deinde à Vena portæ venas accipit ventriculus ramum pyloricum, gaſtricum, gaſtroẽpiploidem ſiniſtrum& dex- trum.
Una vena inſignis eſt Gaſtrica, quæ fundum ventricul perreptat, ſed eum non plane tangit, ne à valde extenſo ven- triculo metus ruptionis eſſet; ſed ramos ſpargit ad ventricu- lum multos: quos volunt Picolbomineus& Aduapend. te- nuiorem& ſubtiliorem partem exſugere, antequam ad epar chylus deveniat. Et videtur ſuaderi poſſe hæc opinio. 1 quia alias non poteſt reddi ratio tam citi tranſitus, quando ii, quĩ nimium bibére, ſtatim illud in copia emingunt. 2. alias rumperetur fere ventriculus, cum nimia ſunt ingeſta. 3. id- eo citiſſime virium refectiones ex vino odorato, juſculis, a- liiſque afſumptis confortantibus. 88
Per gaſiri- C. Piſo per eaſdem Gaſtricas, epiploicas,& vas breve chy⸗ cas chylum lum ad lienem defert. Sed 1. fanguinis hæc ſunt vehicula, von ferri. non chyli. 2. in gaſtricis valvula prohibet quidquam ad lie- nem per ramum ſplenicum ferri. 3. lien nec chylum reci-
pit, nec arterioſam ſanguinem conficit, contra Piſönem
4. Aquoſiori chylo lymphatica in progreſſu diſtributionis deſtinata. Vid. Hiſt. Lact. Thor Licet vero inter ligaturam
& ven⸗
Krevbiculon hoc minime ſed ſuuguis el rædictum er Citæ vero re cimus. Qli phuticum Hoc dam
in cin reſtau bi ſuſpicatui guine verſo occulti me tent, nobie ſervemus, Ia fund fellei parsi Severinusi vomitioni obſervarun Nx 29u. Arteria tes, nonta ſtretur adn jam ettopi tur,(chylot ad crreftuit epidlsaC lacets pentr Unlu abin riclam huc terixcefun elleslmgim Neroos ſtomacbici monibulh longum t Etia ſe ln enter orn §iniſter 1 obſerpante Nlarss ſurc vervo um e lar 1 plexu kamoſt

Lis.l
cefscumtün =lhame 9 ⁵ ² obſervaunt) d appetitum in volunt ercn u non potergti ri, ut acerdaa teret, cidolguent diretur poftiusc Si de lucco xihi ü enria, qui liun Muim lien, exchh =nim ſoillus yun xeentriculi ſoletem = m plenetickeik enem confccitan =s ſiniſtrum iaten mus. Alü nibilu do ferri ad lienen ant Cenringins,] yem, qpod Bha * de quo inffs — it ventriculuotm = dem finiſtrumd
lux fundum wn ne à valde entibe — 0s ſpargit ad Ferin — neus R AAushnn —gere, anteqummä oſſe hæc opinio- — ranſitus, quanädi,
pia emingudt 1 „ mia ſunt ingekt — no odorato, julth
DE INFIMO VENTRE. 75
& ventriculum tumeat vas breve, non ſupra verſus lienem, hoc minime oſtendit chylum à ventriculo ferri ad lienem, ſed ſanguis eſt, qui circulandus, ſi ligatura impediatur, vas prædictum extendit, ſicut contra Regium monet Barbatus. Citæ vero reſtaurationis cauſam in Lacteas Thoracicas reji- cimus. Olim ramulum in œſophago obſervavi, quem lym- phaticum poſterior cura revelavit.
Hoc damnato, Swalve ſubtiliorem alimenti portionem An per in cita reſtauratione à ventriculi membrana ſpongioſa imbi- /pongioſam bi ſuſpicatur, indeque venarum oſculis inſtillari, cum ſan- membra-. guine verſus cor refluo protinus confundendum. Forſan na wd occulti meatus vel in ore, vel œſophago, vel ventriculo la- tent, nobis ignoti. Donec illi detegantur, lacteas noſtras ſervemus, per quas cito tranſitu ad cor aſſumta commeant.
In fundum ventriculi in quibuſdam hominibus meatus fellei pars inſeritur; per quam fel in ventriculum deferri P. Severinus noſtras voluit: ſed hic error naturæ eſt. Unde bilis vomitioni obnoxii ſunt tales, ſunt enim bilioſiſſimi, quales
obſervarunt Galenus, Veſalius, Fernelius, Caſſerius. Dicuntur
mx O,& No dy. Arterias accepit ventriculus à Cœliaca, venarum comi- tes, non tantum ad vitam, ſed ut ſanguis à corde ſubmini- ſtretur ad nutritionem, nam chylo nutriri antiquata& falſa jam eſt opinio, quum more aliarum partium ſanguine ala- tur,(chylo tantum delectetur) ex arteriis allato, qui ſanguis ad cor refluit ex doctrina circulationis probatæ,& aſſertæ in epiſtolis à Clariſſ. Walæo. Per arterias ſplenicas à liene acidus ſuccus ventriculo fubminiſtratur, ut idem Walaus& Hoge- landus arbitrantur, quod concedimus, quia vas breve arte- rioſum huc pertingit,& proprio vehendi munere alibi ar- teriæ defunguntur, vel in lienis abſentia, quod Riolano fa- eiles largimur. Nervos item à ſexto pari, ad orificia geminos à ramis NLrvi. ſtomachicis, poſtquam in thorace recurrens productus, pul- monibuſque atque pericardio proſpexit, qui, quia molles,& longum iter conficiunt, membranis robuſtis obducti funt. Et ita ſe interſecant, ut oblique, adeoque tutius ducantur. Dexter oris ventriculi partem anticam& ſiniſtram cingit. Siniſter poſticam& dextram. Ab utriſque ramis, Williſao obſervante, juxta oppoſitas orificii ſuperioris partes delatis, plures ſurculi producuntur, qui mutuo inoſculati, Plexum uerveum reticuli inſtar conſtiruunt, quem coronam reticu- lari plexu vocat Rolfinckius. Ramo ſtomachico inferiori juxta finiſtram partem fundi ven-
Plexus nur- deus.

Tym phati-
ca.
PFentriculi fermenta- tio.
Ex H. pye- crate de- feu/a.
76 ANAT. BARTHOLIM. LI B. I.
ventriculi alii rami uniuntur à plexu meſenterico& lienari. In dextra ejuſdem parte, propagines ab utroque ramo ſto- machico, furculis à plexu hepatico uniuntur. Ubi trun- cum hujus paris ſexti terminari credit Williſites. An verè neſcio, quia ulterius protenditur ad omentum, meſente- rium,&c. Sed ille nervum intercoſtalem diſtinguit à vago pari, quem nos aliique ſexti paris præcipuam ſobolem cre- dimus. Quia ergo ita orificium involvitur nervis, ac fiex ſolis nervis compoſitum eſſet, hinc valde ſenſibile eſt orif- cium hoc ventriculi: nam ibi ſedes appetitus& famesani- malis eſſe debuit: quemadmodum partem eam contrahi& quaſi corrugari ſentiunt valde eſurientes. Rami nervorum ex his quoque deorſum mittuntur ad fundum uſque. A ſini. ſtro nervo abit propago, ſecundum ſupremam ventriculi ſedem ad pylorum, quem aliquot ramis implicat,& jecoris cavum accedit. Alii etiam duo nervi adeunt ventriculi fum dum à ramis juxta coſtarum radices ductis. Quamobrem mirum non eſt, quod percuſſo& affecto cerebro ventricu- lus turbetur,& vomitiones fiant, maxime in hemicrania. Atque viciſſim male aſfecto ventriculo, cur animalis facul- tas langueat. Et cor compatitur, quia ab eodem trunco ſexti paris, unde cardiaci oriuntur, etiam rami ſtomachici procedunt, Wiliſio demonſtrante in figuris.
Vaſa Lymphatica quoque ventriculus habet. Ea depingit Rudbeckius per ventriculum diſcurrentia,& in glandulam inter pylorum& ſtomachum fitam, inſerta, humoremè ventriculi emulſum ſubſtantia vel arteriis fundentia& ex- inde in Receptaculum chyloſum.
Coctionem in ventriculo præcedit fermentatio ciborum, quod inculcat Hippocrates de Priſca Med. quia dura comtai- nui, craſſa, ut oſſa, teſtæ,&c. in animalium ventriculis fun- di, non poſſe à ſolo calore videntur, niſi prius ab alio inci- dantur. Fiatque ita præparatio ad chylificationem. Ven- triculi tales ſani fermentati dicuntur Coo, vel fermentantes, ut explicat Fovſius, quod contra Schoockium notandum, qui de morboſo ventriculo tantum Hippocratem accipit, fer- mentationemque à concoctione naturali excludit, ſolo ca- lore cum Ariſtotele contentus, aucto à ſpiritibus arterioſi ſanguinis& ciborum potuſqque, quia nulla ſenſibilis ventri- culi intumeſcentia poſt cibum apparet. Nec ſanos ructum acidum edere, nec fuccum talem fermentantem in ventri- culis animalium inveniri. Non diſſimilibus argumentis pugnat Mœbius. Sed calor non ſufficit, quia calidiſſimi ven- triculi nonnunquam male coquunt, X frigidiores benè.
Necei-
D
Necefſqriostar meatatione, 2 cua. Et ferme thalibus ventu erpiſſe vicer dore ſomach zom autemil culi utuloru ro ſeparant.
P. S everinus
runt, quanc Coum expli ræ lege in dum reſolvi ctores. De teſt. Mlhſ nervis ſtom menſtrvi cu lanus id ach contingene fermentum unce chylu deductum f re. Majir quæ per vas lancaolici al worlem ſubi ſacchacidoac de oyerit. que mäcerat cremor Tart Vant&emen terram R l Therigemm, ex liene ad reperiri ine ructus acid Vitatibus. N ſacce tlurt: Helmont cibos ferme auain veri
Aipaandi

MLI2 I
1
1 entericoKlten — dutroque ramon- ienun Um =t Hiliſiu. Aum * nentum, mete em düſtinguitng ipuam ſodolenc nur nervis, git — de ſenſidile ktn = petitus R fawan M tem cam contaii = es. Rami teron — ndum uſque A 2ᷣ upremam feani s implict, kfm — eunt ventricaih = ductis.(mmchr — co cerebro penni mime in hemicu 5, cur animalisi .ia ab eodem m tiam rami ſtoma uris. d us habet. Iacceyi ntia, K in guti d, inſerta, hum rteriis fundenubi
fermentatucim led. quia duncus- alium veatticubin —niſi priusabdbd chylifccationem ſ (oo, vel fernenm ockium notnimn, pocratem ei urali excludit 3 toà ſpiritidu m — anulla ſenſbii uet. Nec ſuni- merwentantemit — ichmilibus arge it, quia c 3 n ait, R frigidl w
DE INFIMO VENTRF. 77
Neceſſarius tamen tam proprius quam alimentorum in fer- mentatione, ante& poſt. In guloſis intumeſcentia conſpi- cua. Et fermentationem notarunt qui poſt paſtum ex le- thalibus ventriculo inflictis vulneribus cibum ebulliendo erupiſſe viderunt,& qualem in ſe deprehenderunt, qui ar- dore ſtomachi laborant, ſicut ſcribit Maur. Hofmannus. Aci- dum autem illud jamjam oſtendemus inveniri, quo ventri- culi vitulorum imbuti fermentant in culinis lac& à ſe- ro ſeparant. Incidendi igitur eum laborem, bili attribuit P. Severinus, quod ante ex Hippocrate& Galeno alii proba- runt, quanquam non de ventre ſed inteſtinis 1εαλκ⁴αeνapud Coum explicet Schelhammerus. Bilis tamen ordinaria natu-
Et expe- rientia.
Cujus ope
ræ lege in ventriculo non reperitur, nec cibum ullum ſoli- fat.
dum reſolvit, quanquam ad colores diluendosadhibeant pi- Stores. De la Chambre ſpiritibus ſine quibus fieri vix po- teſt. Williſius ad chylificationem peragendam ſpiritus ex nervis ſtomachicis affatim advocat, unde ſtomachus ſupra menſtrui cujuſvis chymici virtutem corpora diſſolvit. Rio- lanus id à chyli reliquiis, quæ fermenti naturam induerunt, contingere putat; concurrit quidem, ſiquidem omnibus fermentum induci poteſt; ſed ad primum deveniendum, unde chylus fermentatus,& unde primi cibi fermentum deductum fuit; antequam chyli reliquiæ poterant exſurge- re. Major Doctorum pars Melancholiæ id omne tribuunt, quæ per vas breve in ventriculum defertur,& de quo Me- lancholici alias non bene coquentes, propter ſaporis acri- moniam ſubinde conqueruntur. Quæ melancholia, ſi de ſucco acido accipiatur, ſalvari poteſt, qui per arterias ex cor- de provenit. Aſſumpta enim acida quævis, ut acetum, eo- que macerati cibi, ſuccus citri, oleum ſulphuris aut vitrioli, cremor Tartari,& ſimilia, ventriculi imbecillitatem ſuble- vant& emendant. Extra corpus quoque acetum fermentat terram& lac, quemadmodum atra bilis, chalcitidis acor Theriacam, fermentum, acidum, panes,&c. Bilem acidam ex liene advocat P. Caſtellus. Acidum hoc in ſanis quoque reperiri, indicium eſt, quod ſanitatis ſit index 1. Ap 5. 3. ubi ructus acidus ſignum bonum eſt in longis inteſtinorum læ- vitatibus.
De ſucco vero hoc fermentante non idem omnes ſen- tiunt:
Helmontius ſolo ſplenis odore in ſtomachum inſpirato, De ſacc⸗ cibos fermentari fierique cremorem acidum, ſicut ex ſola fermentan- aqua in verum acetum mutatur concepto è cadis fermento.˙ variæ Hogelandio ſuccus ſimilis eſt ſpiritui vini mixti cum chal- fententiæ.
cantho.

78 ANAT. BART HOLIN. LI B. I.
cantho. Mæbio eſt ſuccus ventriculi, non acidus, ſed acris e
An ſali-
E114
ſalinus, quod guſtu in variis animalibus expertus eſt, de ſale volatili ſanguinis arterioſi participans, quo ſale diſſolvatur cibus. Fracaſſatus ſalinum recipit fermentum, ſed illud mercuriale ac armoniacum cenſet,& maxime volatile, pa- rum ſollicitus an à ventriculo, vel liene, vel recrementis ci- borum prodeat, quia ſanguis ſalinarum partium eſt penu. Excitarie etiam calorem admittit, quia in aquis ſtygiis vei acidus, Pyrotechnia ſalium vires aperit. In acido nobiſcum plerique conſentiunt. Fo. Theod. Schenck innatum ventriculo men- ſtruum hoc eile, àchyli vero reliquiis& corde extrinſecus adveniente alio tum calido tum acido roborari. Conſentit Swalve, ex relicta chyli portione aceſcere, ac plicis infixum ſpiritum acidum foveri. Eſſe autem ſpiritum acidum expe- rientia probat. Eximatur enim vel in ſaniſſimis ex cavitate ventriculi chylus, ſemper& ubique acidus deprehendetur, quomodocunque demum ſapuerint ingeſta. Media via pru- del æcido- denter graditur Fer. Loſſius, fermentum eſſe acido-ſalinum, ſalinus. quia tanta eſt ejus varietas ratione individuorum& ſpecie- rum. Hic magis acidum, ibi magis ſalſum. Ratione etiam ætatis variare. In veteri glire nullam ſalſedinem, in juvene aliquam. In adultis hominibus acidulum, in infantibus in- ſipidum, in canibus modo ſalſum, modo acidum. Variat Quomado à etiam ratione caloris. Amoderato excitatur, extinguitur ezore de- ab immoderato. Hincque adeo eſt, Charletono judice, cur pendeat? tum in Leucophlegmaticis frigidaque ventriculi intempe- rie laborantibus, languet adeo ac dejicitur appetitus: tum in febribus aliiſque calidioribus morbis, in totum deſtrui- tur, ſicut maſſa fari nacea in frigido loco difficulter fermen- tatur, in calido nequaquam.
Calori primas partes defert Carteſius: concoqui enim ci- bum vi quorundam liquorum, qui in cibi porosillabentes, ipſum ſeparant, agitant,& calefaciunt: Liquores hos à cor- de per arterias deductos eſſe calidos,& cibum ut plurimum ejus naturæ, uti ſua ſponte corrumpatur& calefiat, ſicut fœ- num humidum in horreo. Liquorem hunc ex ſanguine eſſe& aquæ fortis officio fungi.
eatoi, Ut breviter dicam: ſicut Chymici herbas contuſas calido
de his fen- loco exponunt, addito fermento, ſine ſale, quod fermenta- teuia. tionem impedit, ut putreſcant& fermentent ex ſe, quo re- ſolutis per minima particulis ſpiritus efficaciores eliciantur:
ita de ciborum in ventriculo coctione habendum. Quicquid Coctionis ſit, requiſita. Tria ad coctionem ciborum requirit Poannes 5 aus,
D
Luss, pümum nempe K& lalr⸗ mof acidus, ¹ Ilud quodinc malibus& ho Boxiis redd tertie cocio aähac nutii Gionem,—y dinrurna in livam vero, in ipſa conc odoris mute piones aran in ttomach miſcet, ute valis dedud Hanc ferm affundunt, Quidan offcio B. ut ventricr ſtomacho! ſetur; Adi
„Vel
enpentric Gomdpino do rentitcu hac Gdid etum alg jullidet i tartar m ad facilo qualitate & iibi im dit Swah contrahit tota Conco citzaximus
Ugds d

=. LI. I
= n acidus, ſ den I expertusehal „quo fule dülohn rmentum, ccäll
— axime volatle,) e, vel recrewenii m partiumetn Wuia in aqus in = lo nodiſcum men
um vpentricuom
S R corde exvin
m roborari. Cuit rere, ac plieisinim
= viritum acidumen ſnifſmis ex oit zn cidus deprebents — igeſta. Medirin zn meſſeacido-ſälm = dividuorum&i iſum. Rationec alſedinem, inju lum, in infantida nodo acidum. N xcitatur, extingi Charletono judit = ie ventriculiintef icitur appetits:t — bis, in totunat o difficulter em
— us: concoqui enl 2n n cibi poros ilber tt: Liquores dwit K cibum utplorme ur& calefis, ler em hunc el dun
—herbas contle
e ſale, quod tms mentent el 5,90 effccaciores dr⸗ e Nabendum. f
—
.. 9 — requirit fum
DE INRFIMoO VINTRE. 79
Iaus, primum humidum aliquod diluens cibum, potum nempe& ſalivam, deinde comminuens& incidens, ut hu- mor acidus, tenuis,& tandem fundens, fluxileque reddens illud quod inciſum eſt, quale calor eſt, quo in rapacibus ani- malibus& hominibus quibuſdam, licet non bibant ſemper, fluxilis redditur chylus. Non dubitarim ego excrementa tertiæ coctionis cruſtæ adhærentia, tanquam imprægnata adhuc nutritorum vi, aliquid cum cæteris conferre ad co- Ctionem, quæ illis abraſis alioquin vitiatur, quod etiam in diuturna inedia experiuntur ad coquendum ſegniores: ſa- livam vero, præter diluendi munus, alio nobiliori defungi in ipſa concoctione, nempe in ore cibum præparare, unde odoris mutatio; lichenes alibi in corpore detergere,& ſcor- piones araneaſque, vel necare vel fugare. Carteſius ſalivam in ſtomacho imbutam ciborum quoque particulis in ore miſcet, ut earum actionem promoveat. ExX ſalivalibus vero vaſis deducta arterioſo ſanguini ſuum fermentum debet. Hanc fermento comparat Hofmannus, potum aquæ quam affundunt piſtores.
Quid autem acido illo ſucco fiet, peracto fermentationis officio? H. Regius remanere credit poſt chyli expulſionem, ut ventriculum pungat, famemque excitet. Sed fames in. ſtomacho ſenſibili oritur, quum acidus ſuccus in fundo ver- ſetur; Ad hæc foret etiam fames repleto ventriculo. Puta- rim igitur expelli cum chylo,& tum velin ſanguinem una tranſire, vel in obſtructionibus meſenterii deorſum ferri,& turbas ciere.
Aor1o ventriculi eſt coctio, quæ Chyli ficatio dicitur. Eſt Coci.
enim ventriculus concoctionis primæ organum, cujus co- ctionis principium& præparatio fit in ore, medium in fun- do ventriculi, finis in inteſtinis tenuibus. Perficitur vero cocki quo- hæc coctio calore moderato, non ventriculi tantum, ſed modo fiat. etiam adjacentium partium; nec non ingenita quadam cu- juſlibet animalis ventriculo facultate, quam ex vitrioli aut tartari natura participare vult Highmorus, quibus Chymici ad faciliorem ſeparationem utuntur, non tamen excluſa qualitate occulta. Vertit autem alimenta in chylum album, & ſibi ſimilem à ſp. acido, ſic liquorem quemlibet ſale volati- li imprægnatumn per affuſa acetoſa lacteſcere poſt alios pro- dit Swalve; dum utroque orificio prope clauſo ſe ipſum contrahit,& arcte complectitur, quæ ingeruntur. Sed de tota concoctionis ratione vide Fob. Walæi Epiſtolas, quas jam citavimus.
Usus eſt cibum& potum recipere, lapillos continere è Vſas.
gene-

———= 2 ———
Inte ſtina.
Nomen.
Maxnit u- do.
vno.
80
C A p.
ANAT. BARTHMOI. IN. LI B. I.
generare, quod annotat Gentilis& Zacutus,(Aves tamen la- pillis indigent& arenulis, ut melius concoquant. ſive quod mundentur Ventriculi, ſive quod ſal aliquod inſit,) nec non bufonem, lumbricos, aliaque ſæpe à nobis obſervata, præ- ter inſtitutum eſt naturæ. Quod dicendum quoque de in- fante ibi& concepto,& formato, perque os deinde excluſo, cujus hiſtoriam deſcripſit Salmuth,& nos fimilia alibi anno- tavimus, quod fit ob cavitatem ejus inſignem& amplam.
DEINTESTINISINGENERE.
Nteſtina ſunt corpora oblonga, rotunda, concava, varie lcircumgyrata, continuata cum pyloro uſque ad podi- cem, pro chylo excipiendo& excrementis primæ coctionis. Nomen habent, quia in intima corporis ſede ſunt, unde Tertulliano cruces dicuntur inteſtina trophæorum, uti& Græcis quibus ² εαα dicuntur; quibuſdam quoque οαοσ, quare barbaris chordæ; unde fides quoque, quia fiunt ex areſcentibus inteſtinis, chordæ dicuntur.
Magnitudo quoad capacitatem cavitatis& ſubſtantiæ craſ- ſitiem non eſt eadem, ut poſtea dicetur. Pondus omnium ex- ſiccatorum ex obſervatione Loſeli eſt libræ unius Medicæ. Longitudo ut plurimum ſexies plus minus ſuperat longitu- dinem hominis cujus ſunt, ſed palmo uno& ſemiſſe defi- ciente, teſte Picolbomineo; ſepties numerant Laurentius, Pa- ræus,& Riolanus,& ante hos Celſus, qui tamen ab œſopha- go menſuram exordiebatur. Hippocrates cubitos fere trede- cim, vel non minus duodecim ponit: at ſtatura juſta homi- nis vix ſuperat cubitos tres cum dimidio. Fluddius in cor- pore quodam ulnæ unius cum dimidia, inteſtina ulnarum novem tantum invenit; unde certa menſura definiri nequit. Variat pro anfractuum multitudine& voracitate quam ob cauſam 1
Gyros acceperunt, ſive anfractus& convolutiones, exce- ptis principio& fine, ne ingreſſus& exitus impedirentur. Vſus ayro- Et gyros quidem habent in hunc uſum. 1. ne alimentum ſtatim elabatur, nondum perfecta facta coctione. Deinde, ne nondum abſoluta chyli diſtributione, ſi ſtatim elaberetur, aliud mox alimentum aſſumere cogamur,& ita ob voracita- tem à negotiis impediamur. Hinc animalia, quo rectiores ductus habent à ventriculo ad anum, eo guloſiora ſunt: quo convolutiores, eo continentiora: quod Cabrolius in ad-
modun Iona ſigmæ forma! necelle ſit; u anfractibus 1
sita ſunt!
tatem, intere
diſeca byd Connectun tu coligant Subſtautie diſtendipol ſubſtantiai craſſora tu Subſtant pria& lnter pank in c dam quaſ coctionise ſtruantur.; petuo chyl R limoſich goſum aut cat Tenquer ſius jus el chylus, ipf ſperitus inn bosinlacteas cratam dm Urum aferit ꝛum menl villcketuui ciurt. Con ma hoc p tumobych ſa demum cis ſcatori Gruuf. oui Propria, Tertiu col ranis me adhxrente te vero 3 Mdittrin. 1 Füihru!!

LIr. I.
= us,(Aues nen = coquant, ine d = uodiinft, deen ädis oblernm n . ddum quoqyed 2ie os deinde eni S fmilia alidim Azmem Kampia
GENENI
mda, Concava oro uſqque al z niis primæcocta oris ſede ſunt, u nm trophæorum, ij ifdam quoquen =oque, quutur Tur. — tis& ſubſtantixs — Pondus ommiun libræ uniusllei- = inus ſuperat o 2ID uno R ſemilkis zerant Laureniu— ui tamen abcbi — tes cubitos ferett at taturajuhim — dio. Fluddiusinch a, inteſtimuum nſura definiiuch x voracitate qumn
— convoluticheisc zexitus impecie m. I. ne alinels — acoctione. Drus 2„ſiſtatich dlher nur, Kita ob ſori nimalia, quo ri — co guloſioraſurſ
5 wil Cabralius3, — uod D0
81 modum voraci obſervavit, cui unum tantum inteſtinum ſfigmæ forma intortum erat. 3. Ne crebrius dejicere alvum
DE INFIMO VENTRE.
neceſſe ſit; ut in animalibus voracibus, quandoquidem in
anfractibus illis diu deliteſcere poſſunt excrementa.
Sita ſunt in infimo ventre, cujus majorem implent cavi- tatem, interdum ad dextrum latus compelluntur, quod in diſſecta hydropica vidi.
Connectuntur per meſenterium, quo& omenti interven- tu colligantur dorſo,& in oſſis ilii cavitatibus fulciuntur.
Subſtantiam habent membranoſam, uti ventriculus; ut diſtendi poſſint à chylo, fœcibus,& flatibus. At craſſior eſt ſubſtantia in craſſis;& quanto magis ad finem vergunt, eo craſſiora fiunt, ut finis coli& rectum inteſtinum.
Subſtantia hæc in tres tunicas poteſt dividi: Prima pro- pria& interior, in tenuibus inteſtinis rugoſa eſt, in colo ex- panſa in cellulas, alioquin nervoſa ſatis. Eam cruſta quæ- dam quaſi membranea ſuccingit, ex inteſtinorum tertiæ coctionis excrementis genita. 1. ne Meſaraicarum ora ob- ſtruantur. 2. ne eadem, cum tunica interiori calloſa, ex per- petuo chyli tranſitu reddantur. Lindano crudior tantum eſt & limoſa chyli pars, ut ſit veluti lorica contra offenſas. Ru-
Situa.
Conne xio.
Subſtantia.
Tunicæx.
Cruſta-
goſum aut ſpongioſum molliſſimæ ſubſtantiæ periſtoma vo- Quæ peri- cat Pecquetus, muſcum villoſum Bilſius, quod teſtatur Saſ- floma? ſius ejus eſſe inventum, per quem vaporis ſpecie tranſeat Ejus uſus.
chylus, ipfi ros dictus. Pecquetus vero, ut alimentorum a- ſperitas innoxie tranſeat,& qui ſubtilior ſuccus eſt ex fæci- bus in lacteas venas tranſcoletur. Fo. van Horne in tenuibus cruſtam ſimilem eſſe quoad uſum ſiltro laneo pharmacopo- larum aſſerit, quoad ſubſtantiam dici velamentum bombyci-
num: in craſſis plicas habere& rugas. Obſervatione Stenonis
villoſæ tunicæ villi in cylindro tortuoſo axem omnes reſpi- ciunt. Contra Bilſium obſervavit Tac. Henr. Paulli, periſto- ma hoc ſpongioſum, carneo& albido colore variegatum tum obvelare orificia venarum interioris tunicæ, qua abra- ſa demum foraminula conſpici ſanguine ex rubris meſerai- cis ſcaturientia: Vermicularem cruſtam appellat Regn. de Graaf, quia inter ſe agitata orificia conſpexit. Secunda etiam propria, quæ media, valida eſt,& fibris carnoſis donata. Tertia communis eſt& exterior nata immediate ex mem- branis meſenterii, niſi quod duodeno& colo ventriculo adhærente ab inferiore omenti membrana oriatur, media- te vero à peritonæo. Inter duas proprias illas interior ſæpe læditur in dyſenteria, illæſa altera. Fibras habent non tantum tranſverſas, uti vulgo puta- 1 tur,
Fibræ.

Pinguẽdo.
Vaſa.
82 AxAr. BARTHOL. LI. I. DE INFIM. VENTRE. FIGURE EXPLICATIO.
Ventriculus apertus,& ſubjecta ipſi& continua- ta inteſtina in naturali quadantenus ſitu ſpe-
ctantur.
A. OEſophagus.
B. Orificium ventriculi ſuperius.
bb. Nervi ſtomaclici hoc orificium amplexantes rudi modo ex preſſi.
C. Pylorus.
DD. Tunica communis ventriculi ſeparata.
E. Tunica wentriculi propria prima, quæ media eſt.
F. Tunica ventriculi propria ſecunda, quæ int ima& rugoſa.
G. Duodeni portio.
h. Meatus felleus..
IIII. Inteſtina, tum jejunum, tum ileum, cum vaſculis perre- ptantibus.
K. Inteſtinum cæcum, ſeu appendicula ver miformis.
LLLLL. Inteſtinum colon.
M. Valvula in principio coli aperta.
mmm. Ligamentum coli cellulas continens.
NN. Inteſtinum rectum videtur, tenuibus ipſi incumbent ibus remotis.
O. Sphinter ani.
PP. Muſculi levatores ani.
tur, ſed omnis generis: Intima obliquas; media tunica tranſverſas fibras habet. Rectæ fibræ, quæ ad tranſverſarum tutelam datæ ſunt, pauciores ſunt in tenuibus, in craſſis plu- res, præſertim in recto, quod robuſtum eſſe debebat, ob col- lectionem excrementorum durorum.
Pinguedine extrinſecus obducuntur inteſtina, imprimis craſſa, intrinſecus muco, ex glutinoſis chyli excrementis vel arteriis relicto, de quo Blaſius, ut fœces hac lubricitate fa- cilius tranſeant,& ſenſus in inteſtinis fiat hebetior.
Vaſa habent, quæ inter communem membranam d« pro- prias maxime diſtribuuntur, venas lacteas, primi generis, quæ chylum deferunt per glandulas meſenterii ad Recepta- culum chyli,& alias à vena portæ, quas ſanguinem afferre putant pro nutritione, ſed potius ſanguinem revehunt ad hepar, à nutritione inteſtinorum reſiduum. Arterias à Cœ- liaca quoque habent ad vitam, quæ motu ſuo præſervant à putre-

—ſprn. Verra
CATI. TABULA xI 1
— 4 81 4 1 ipli&camin — ¹ antenus(u plexautes run — ata. is mediia iſ. ua intima& mii im, cum vuſtuliy E la verniformi MM i 466G8G M M 2 =deen. X M„ ubus ipſi iuunim S h ₰ liquas; meci ti —, quæ ad tranſtein tenuibusin cifn 1 im eſſe debeba,ot— 1. inteſtina, urinteſtina, imhle eschyli excrefpedi ces hac lodricctn-
s fut hebetior 1 mambr m membramn r
5 quas ſinguinen
eldd
1 2 motu ſuo pra w

84 ANA T. BARTHOL. LI1. I. putredine, imprimis vero ad nutritionem inteſtinorum,
quæ hoc alimento indigebant; ex liene derivando. Nervos
à ſexto nervorum pari, ſive à plexu& faſciculo nervorum à Fallopio deſcripto, inter duos renes formato ex duplici co- ſtali& ſtomachico. Tantum autem arteriarum& venarum numerum habere inteſtina credit Foh. Walaus, 1. ut ad cloa- cam corporis amandari excrementa poſſint, quæ in vaſis continentur, unde fœtus, licet cibum ore non aſſumat, in inteſtinis tamen excrementa habeat. 2. quo copioſior ſan-
guis deferri per venam portæ ad hepar poſſit, atque ita poſſit
Porl inte- ſtinorum.
quo loci ſint ſiti, aut qua figura.
Dißerentia inteſtino- runma⸗
An inteſti⸗ na tenuia recte dican- tur ſuperio- do
Valvulæ.
ab hepate perfici.
Poros ſingulares tribuit Carteſius, per quos ſubtiliores
cibi partes agitatæ in ramulos venæ portæ fluant, quique eas Acraſſioribus ſegregant, ſicut farina, quando incernitur, tenuior excutitur, reliétis in ſacco furfuribus. Non indicat Locus juxta venarum oſ cula eſſe debet. Figura, pro chyli varietate, varia. Sed in tenebris hic ambulamus..
Diviquntur communiter inteſtina omnia in tenuia ſive gracilia,& craſſu ſeu ampla. Licet enim unus continuus ductus ſit ab orificio ad podicem: tamen quia variat hic du- ctus, magnitudine, numero anfractuum, fubſtantia, ſitu, fi- gura& officio, plura eſſe dicuntur.
Tenuia, ob membranarum tenuitatem ita dicta, ſita ſunt partim ſupra, partim infra umbilicum; adeoque umbilica- lem regionem juxta& hypogaſtrium occupant, ſecus quam in canibus. Unde veteres exemplo canum, tenuia vocarunt ſuperiora, craſſa inferiora; quod in homine falſum. Nam in eo plus eſt ex craſſis ſupra umbilicum,& plus ex tenui- bus infra; cum id quod longius, ſit infra; jejunum, quod breve, ſupra. Atque ita omnia tenuia in media regione ſunt, circa umbilicum. 1. quia nobiliora. 2. ut viciniora ſint cen- tro meſenterii, adeoque proxime à meſenterio venas& ar- terias capiant. Sunt autem tenuia inteſtina tria: Duodenum, Jejunum,& Ileon. Atque hæc chylum perficiunt& diſtri- buunt: quia ob anguſtiam quævis pars chyli tangi poteſt, ab eorum tunica& vaſis. Juvat hanc diſtributionem inſitus motus Periſtalticus, quo inteſtina ſuperne deorſum contra- huntur. Nam, ut Pecquetus docet, dum ſuperior pars cor- rugatur, inferior ſimul diſtenditur, quæ cibis ingurgitata ampliorem chylum in lacteas poteſt transfundere. Ex hac tunicarum complicatione forſan valvularum ſimilitudo oritur, quas in craſſo inteſtino à ſe inflato& exſiccato plures ſe demonſtrare poſſe aſſerit Ruyſchius.
De
De motu ventricilol inſtar lumb teſte H'ig eli
tionem tan
moliri,prou peſtivo urg rum natura Craſa it aw chyl nonnihilr lon,& Re cumfallan merentur. Uſus or qua Meſar ſe propull traniitucl æque hica eredit Iten nicam iin vitelli ad mentitusſ te, d pancl doloiibus e depragatoru
timin Phio hh nem uba reperitur, Ferint, u telligenci Veteres eac Pyodit i ventriculo lumaaresg
Der 3 me.

213. J.
em inteſinarn —. — derivando Jenu — Siculo neryonum,
—
— 1—
natoex duyliig — rlarum& ſenun — Alaus, 1. ut dch — olut, que in re non aſumt quo copioorli
oſſitatqueiayl
= per quos ſdiilm =rte fluant, dus den quanqdoincerii ribus. Noniudr juxta vemarund
audul — Kute, varia, datl
omnia in tenuud ☛ nim uauscontim
en quia variat lis Ln, fubſtantia fto
— mita dick, inlt ; adeoqueumdit . ccupantiſecule — um, tenuia wocnu omine kalſum R m, Kpluserte fra; jejunum u umedia regiore ut vicinionlutch — eeſenterio ferusdi ina tria Duobar n perfcciuntäli
.„ AofS urs chyli tungife
ſ 66
— transfundere, à
— 1 —
1
DE INFIMO VENTRE. 85
De motu vero Periftaltico hæc monet Lindanus: I. In De mutu ventriculo habere initium, finem in inteſtino recto. 2. Eſſe periſtaltica-
inſtar lumbrici repentis vel hirudinum ſe contrahentium, teſte Spigelio& Harvejo. 3. Ob utramque cauſam, excre-
tionem tam ſurſum ad os quam deorſum ad anum naturam
moliri, prout vel tempeſtivo morſu contentorum, vel intem- peſtivo urgetur natura; ab illo depoſitionem excremento- rum naturalium, ab hoc vomitionem quamlibet.
Craſſa ita dicuntur, quia craſſiores tunicas habent, craſ- Craſſae
fam chyli partem continent: pro fœcibus colligendis& nonnihil retinendis facta ſunt. Suntque tria: Cœcum, Co- lon,& Rectum. Suntque ad latera tenuium, quæ quaſi cir- cumvallant, ſita, ut cederent tenuibus,& ne hæc ab iis pre- merentur.
Uſus omnium inteſtinorum eſt, ut ſint inſtar terræ, ex Uus.
qua Meſaraicæ ſanguinem accipiant,& lacteæ ſugant vel ad ſe propulſum excipiant chylum. Tenuium vero uſus eſt, in tranſitu chylum ulterius coquere, eumque diſtribuere. Imo æque hic atque in ventriculo fieri chylificationem, ex pullo. credit Stenonius, in quo poſt Coiterum obſervavit, vitelli tu⸗ nicam ſingulari ductu annecti inteſtino,& hac liquorem vitelli ad inteſtina ferri. Craſſorum, chyli reliquias excre- mentitias ſeu fœces continere; item flatus,& bilem ab epa- te, vel pancreate venientem. Uſus ſecundarius exſiccatorum, doloribus colicis, aliiſque inteſtinorum affectibus mederi: depravatorum, lumbricos continere, aſcarides& lapillos,
nec non varie affici, de quibus Medici.
DE INTESTINIS IN SPECIE.
D Rimum tenue inteſtinum, cui pancreas ſubjacet, præſer-
tim in canibus, dicitur DuopENuM, Gal. 1(5, Hero- Duocle- philo rEr uNe- ‚acſi duodecim digitorum longitudi- num.
nem haberet; quæ tamen hodie in noſtris corpuſculis non reperitur, imo vix quatuor æquat, niſi à proceritate deſci- verint, quod credendum non eſt. Neque tranſverſi digiti in- telligendi, qui vix ad octo aſcendunt, niſi pylorum quoque veteres eadem forſan menſura ſint complexi.
Prodit in dextro latere à pyloro ſpinam verſus, ſive ſub ventriculo, fere circa meſenterii centrum ubi lactei rami lumbares glandulas ingrediuntur; ubi lumborum vertebris per ligamenta membranoſa junctum, deſcendit recta abſ-
F 3 que-
—
v“

Duodent
foramina.
beo colore continebat apud Trafelmannum.
86 AkAr. BARTH. LlB. I. DE INFIMO VINTRFY. EIGURARUM EXPLICATIO.
Inteſtinorum tunicæ& vaſa in hac tabula ſunt ex-
preſſa.
FIC. I. Inteſtini portio una eum vaſis meſeraicis. AA. Inteſtini partio adhus integra. BB. Tunica inteſtinorum externa ſeparata, ut vaſorum ſub ed ductus cernatur. CC. Media inteſtinorum tunica ſeu propriarum prima- D. E. F. Vaſa meſenterica, è quibus D. venam; E. arteriam F. ner vum innuit.
FPIG. II. Tunicas exprimit ſolas, ex Veſlingio.
GG. Tunica inteſtinorum communis ſep arata. H. Tunica inteſtinorum mediu. FILSG. III. I. Inteſtina inteſtinorum tunica cum ſuis plicis eleganter ex- preſſa. Fre. IV. Exhibet recti inteſtini muſculos.
K. Recti inteſtini portio, LL. Muſculi duo levatores ani. M. Sphinqter ani.
que circumvolutione,& terminatur in finiſtro latere ubi anfractus inchoantur.
Craſſius eſt reliquis tenuibus; ſed anguſtiori cavitate, ne confertim chylus delabatur. Largius vidimus Patavii,& ſi- mile depingit Aquapendens ſine flatu turgidum, quale illud fuit, quod plures lapides nucis muſcatæ magnitudine plum-
Duo habet foramina inferiori loco verſus jeſunum: unum cholidochi meatus, à quo flavo colore in ſectionibus tingi- tur; alterum ductus Pancreatis novi Wirſungiani, quæ ta- men interdum vidi in unum coaluiſſe, unico oſculo juncta, plerumque ſatis manifeſto, nonnunquam valde fubtili.
Uſum peculiarem aſſignat Helmontius, acidum cremorem ex ventriculo delatum, in falem ſalſum confeſtim commu- tandi. Iſtum tamen ſaporem in ventriculo habere opinan- tur alii, quos ſequitur Fo. Th. Schenck, licet Slegelins admi- ſtioni bilis hoc loco tribuat, vel ſucco pancreatico, quem
tamen
III ae A K a dsn KNNNe A
A
KNA
K M
1
N
Ra K N
N K

AMo Veum = ICATIO.
Rac tabolalon
n vaſis meſeraich , ut uuſerunſn
= riarum yrima. venam; E. amu
233, ex Mingu Arata.
—₰ = uis pliis dlexn
raſtini muſculbs
in finiftro lheri
— an guſtiori enit — vidimus Pani, — turgidum,quli ite magrituiiet
— verſus jejunomt
— nee in ſectionbur i Wirſuiuiut unico oſcubbge wam rilbeſiti
T ABU L A XII.
717
2 : 4 . S
III— LV KAA Kaüllg— ee ans= X A K 3522 ANAAN I X 1—xi X Lazh— A. XOᷓ NNN D X X 4 N XMNNNN AMNNNNN re XN n M S rdeng
—
K A d ANXN
X‿ N X WWG NNNNANN 88 44 NRRNN MRXNR
üänNNN X N K K A X8
NANKNa G
ᷓXNA
87
M
—
m,, 3
““
“

Jejunum.
Nleuws.
cilius fit prope ileon.
88⁸ ANAT. BARTHOL. L1B. I.
tamen Whartonus inſipidum dicit contra experientiam Syl- vii& Graefti, qui acrem ſuccum pancreaticum in hoc inte- ſtino cum affluente bile& pituita excitare efferveſcentiam febrilem opinantur.
Venam habet propriam Duodenam,& multas Lacteas.
Arteriam à dextro Cœliacæ ramo.
Nervos exiguos à ſtomachicis.
Secundum IEJuNUM dicitur, quia, ut plurimum magis quam reliqua vacuum eſt, præſertim in ſectionibus. 1. Ob copiam& magnitudinem meſeraicarum lactearum, quæ ibi infinitæ quaſi ſunt, ſtatim majorem chyli partem exiſu- gentes. 2. Ob liquiditatem tranſeuntis chyli. 3. Ob epatis vicinitatem: quod tamen recte negat Aſellius. 4. Ob bilis acrimoniam. Ingreditur enim ad hujus inteſtini princi- pium ſeu ad duodeni finem porus bilarius, à jecore advehens bilem ad excitandam expulſionem.
Membrana ejus interior exteriori longior eſt, unde in plicas corrugatur, quo valvulæ inſtar præterlabentem chy- lum remoretur.
Deficere in fœminis jejunum falſo aſſerit Riolanus, ab il- lis deceptus, qui vel vitio oculorum non viderunt, vel re- pletum pro jejuno non habuerunt. Laurentius notat rubi- cundius videri ob hepatis viciniam.
Situs ejus ſub umbilicali regione, deſinitque quando gra-
Venas habet à dextra meſenterica, reliquis etiam inteſti-
nis, ſi rectum excipias communes, ſicut& lacteas.
Arterias à meſenterico ſuperiori. Nervos, à ſexti paris ramo, qui coſtarum radicibus expor-
rigitur.
TZertium ILEox dicitur 2*ν eixeio à circumvolvendo, unde& volvulus dicitur ob circumvolutiones plurimas, ad cibi moram facientes, quare& pauciores plicas habet.
Oritur ſtatim à jejuno, ubi pauciores Meſeraicæ inſerun- tur. Finit ad Cœcum. Situm eſt ſub umbilico ad Ilia& coxas utrinque. Longiumum eſt inteſtinum, viginti unum palmos admo- dum æquans; latum eſt unum digitum. Jjejunum vero non
adeo longum eſt, nempe duodecim vel tredecim palmos
circiter,& latum digitum parvum, niſi infletur. Et ſicuti Ileon ſub umbilico eſt, ita jeſunum totum fere ſedem ſupra umbilicum occupat, cum plurimis ſuis circumgyrationi- bus. Quod ita explicat Riolanus: jejunum occupat totam re-
gionem
onem um tulatetalite
cet. Ileon ho
herniainte
aſio; in autem mo parsin dlt in lleum iu quetur, N teria obſtr patur, ve Quss om. lavit. Riolan ſimilesin Pyimuj ſum obſc crementa vei eſt co amplume allantoide nonobtine otioplena hadete orit num bilec recdumid ann ren Mbetonde dam darea finellei, misinttn trewitzte te, X ame NXume duplex. ladanaſ Longit anguſtiſſ & ipſi ye colon 29p lleo in 6 appendica Puer— dar

218. J.
— experieni DE INFIMO VENTRE, 89
— 2 la 0 1..«. 0 0.
= eaticum aben gionem umbilicalem, huic ileon accumbit, in toto circui-
— ttare ffrzeler kulateraliter& in hypogaſtrio, ubi major pars inteſtini ja-
cet.
ecmultalacde Ileon hoc frequentius in ſcrotum delabi poteſt, unde„e 11,
— 4 hernia inteſtinalis. Et in hoc inteſtino Volvulus fit ſive Iliaca„ßi, Ilia⸗ paſſio, in qua vomitus ut plurimum ſtercoris eſt. Vario ca.
ut plurimunm autem modo ileon in iliaca paſſione afficitur: vel enim una
= u ſectionibus1 — um lacherun,a = chylipnenan
1schyli. z.Oben = Aſellu. 4. h Jus inteltiu nn ius, jecore aise
₰ʒh ongior eſt, us- = orxterlabentenc
—ſſerit Riolana,i non viderunt, i aurentius nottn
einitque quubdg eliquis etiam intt
jt K& lacteas.
cum radiciboseln
— X Acircumacleh
utiones plurms res plicas hahe s Meſeriicr iim
— p utrinque.
unum pämsin a. ſeummmwmn vel rrederin it uifi infletur. Bir — tum fereſcdeml ſuis citcumgſnmn
. anl occupat i am occuf gos
pars in alteram inſeritur, velut gladius in vagina, vel cœcum in ileum ingreditur, oppletque illud, vel ſpiræ inſtar intor- quetur, velut funis, vel farciminis inſtar à flatu aliave ma-
teria obſtruente impletur, diſtenditurque, ut interdum rum-
patur, vel denique loco movetur in ſcrotum deſcendendo. Quas omnes iliaci affectus cauſas diſſectio cadaverum reve- lavit.
Riolanus tres aliquando appendices membranoſas cœco Craſſa in
ſimiles in hoc inteſtino notavit.
Primum craſſum inteſtinum dicitur Corcu M. 1. Ob u- Cacuma
ſum obſcurum, quem habet in adultis, verum in fœtu ex- crementa recipere dicitur. Urinam continere in fœtu, Cour- vei eſt conjectura; quippe quibuſdam animalibus, quibus amplum eſt inteſtinum cœcum, dedit natura membranam allantoidem, ut alteram veſicam: quæ hanc membranam non obtinent, iis cœcum inteſtinum ſtrictius eſt, quo veſica lotio plena diſtendi poſſit. Knoblochius quidem duplex dicit habere orificium, ſepto membraneo ſecretum, ut per u- num ab ileo excipiat,& per alterum in colon traducat; ſed necdum id in homine deprehendimus, in quo unum orifi- cium& remittit& excipit. 2. Quia unum tantum foramen habet, unde& ⁴ooxehoey dicitur. Eſt enim appendicula quæ- dam parva inſtar vermis oblongi, quæ orta ex initio coli& fine Ilei, ſubſtantia ſatis craſja, ſupra colon ſe contorti ver- mis inſtar ſternit,& peritonæi membranæ annectitur, ex- tremitate vero ſua jungitur reni dextro, peritonæo median- te,& à meſenterio maxime eſt libera.
Numero unicum. Defuiſſe in homine memini. In avibus Quotnplexa
duplex. In Anate duo quoque oblonga obſervarunt Amſte- lodamenſes, in Grue Sim. Paulli, in Cygno Borrichius. Longitudo eſt quatuor digitorum, Latitudo pollicis, ſed anguſtiſſima eſt capacitas. Riolanus ampliſſimum invenit, & ipſi ventriculo æquale, mihi quoque viſum. In Leone colon æquat craſſitie. Sylvius in multis ſolidum, quibus ab Ileo in colon mox fœces tranſeunt. Generarique tantum appendicem Maſſa ſuſpicatur, ſi diarrhæa laborans ab ortu puer, dum liquidæ ſordes cœcum prætervolant, nec in eo I5 cun-

90 ANArT. BARTHMOLIN. LI B. I.
cunctantur, fruſtratus ſuo officio gracileſcit. In nuper ta- men nato infante ejuſdem tenuitatis obſervavi. Cœcum in cuniculo amplum, intus membranoſa co- chleata Valvula præditum invenerunt Amſtelodamenſes. Non à dextra coli principii parte, ſed ſiniſtra originem ſum- ꝑpſiſſe in quodam vidit Salæ mannus. Maculs- Maculoſum in canibus nonnunquam conſpicitur, quaſ ſum. grandinibus conſperſum, quod à tunicæ ſubtilitate prove- nit.
Veteres per cœcum intellexerunt globoſam,& capacem partem ad principium coli, quod Celſus innuit,& Rufus B. pheſius. Notum enim veteribus fuiſſe, ſecus ac Laurenber- gius arbitratur, inde probo, quod 1. bruta ſecuerint. 2. Pol-
lux& Ariſtoteles diſtinctum tradiderint. 3. Galenus& uſu & ſitu à colo diſtinxerit, ad dextram cœcum, ad ſiniſtram
colon collocans. Vha cæci. Uſus cœci eſt, non ut ſit ade-νν nueiu, quod Hofmanno vi. . fum, ſed 1. excrementa recipere, ne cum impetu ſemel dilabantur ad colon, generentque dolores,& ſemper excer- nere cogamur. Ubi& quibuſdam creduntur fœces& oſſa ceraſorum quadrageſimo poſt die excreta deliteſcere. Con- ciliator fœces à chyloſitate hic ſecerni contendit. Unde Ja. Th. Schenckio eſt torcular chyli. Helmontius fermentum ſĩer- coreum hac ſede locat. Maur. Hofmanni conjectura, reli- quias fœcum reſervat, iiſque maſſam chyli excrementitiam porro ita fermentat, ut& ipſa in fœces abeat nec putreſcat.
Inteſlinum c&&c um an- ticum.
Len
2.
ex meſeraicis venis albis neglecta chyli fruſtula, ut Galenus dixit, ſive inobedientem chylum digerendo, qui in ventri- eulo& tenuibus domari non potuit, propter aſſumptorum 3. multitudinem, ut Zerbus autumat. 3. Eſſe ligam enti vice, peritonæum ſuſtinentis, ne decidat. Sed& ipſum hoc cœ- cum in quodam Pharmacopœeo juxta inguen devolutum obſervavit Riolanus,& in puerulis in ſcrotum, quibus oſſi 4. facro incubabat. 4. Highmoro eſt quaſi diverticulum quod- dam prope valvulam coli, quo recedunt flatus in diuturna alvi obſtructione, ne valvula violetur illorum violentia. Ita & ſentit Mœbius atque Blaſius. Aliter nonnihil Simon Pauli noſter. eſſe receptaculum naturale flatuum inter coctionem & præſertim ex flatulentis cibis genitorum, hinc enim fues glandibus flatulentis veſcentes amplius habere cœcum,& duplex eſſe gruibus, quod naturaliter veſcantur hordeo fla- tulento. Conjecturam ingenioſam experientia in homine firmabo. Novi matronam hoc cœci loco ſemper de murmu- re quo⸗
2. Ad chyli elaborationem aliquid conferre, ſive exſugendo
e ducdem 8 gendus vela mncetiam?
jinteſtinalem
ditfcultatel perargultu genitos exX Secundu derivantà 118wh0 à 1u⁸α: Galenus à &R involut dat. Lin magnum Situse
& rotunc dextrum ubi follic lore infi colici do pergit tr jungitur, colici dol Baulm, dum gyro land, qui eun rect zu acärma tamimme totur (ine c nem ſo fetimeg Ouofaci Lon) num ſel Celas tius exc Gum, huntor, tionig a efäciant Lixam

Lrr. I cileſcit. luun = ſervacri.
us membran, — at Amſſteluiam —=aiſtra origiweni
n conſpicitu, 3 — icx ludtilttnem
oboſam, kom — innuit„R kufu 1=n, ſecus ac Launn
rduta ſecuerint,- mt. z3. Galenus k am ccœcum, adfuh
—, quod Hefmm e cum impetuld bres,& ſemperen reduntur fœcesh — reta deliteſcere. = contendit. Uhd ius fermentont — amni conjecturn chyli excremeni — es abeat necpuni — ferre, firveerign fruſtula, utbin — erendo, quiinfen — propter Mfumfte 13. Efee ligamenmn ₰ ded K iplum her ta inguen denom = ſcrotum, qud — ſ diverticulum unt flatus in nn illorum rioleni — nonnihilSimale — um inter cocir „orum, hinc eii — jus habere crenmn . rhor ehl — veſcantul nin —, experien 4 — ſemp rg
DE IuFIMO VENTRE. 91
re quodam& flatu conquerentem, quoties vel crepitus eli- dendus vel ad alvum deponendam ſollicitatur: ſententiam hanc etiam amplectitur G. Blaſius. 5. Mekrenio, ut valvulam inteſtinalem fluctuantem firmet. 6. Canibus egerendi,&c. difficultatem ineſſe ſuſpicatur Severinus, quia cœcum initio peranguſtum,& nonnihil obliquum. Inde forſan quia flatus, genitos ex varia voracitate, prompte non admittit.
5. 6.
Secundum craſſum dicitur Corox, quod 2³& 1* Colon⸗
derivant à torquendo, quod in eo fiant tormina colica. Alii 22 5 4A,S, quia cavum,& ventrem efformat. Alii à xuαι, tardo, quia tranſeuntes remoratur fœces. Spurius Galenus à colando, quĩa anguſtum eſt ad modum colatorii, & involutum, ut fiat gradatio fæcis, ne ſimul tota deſcen- dat. Lindano propter ſummam amplitudinem, nam Ae magnum lonibus.
Situs ejus varius eſt, nam principium ejus, quod capacius Coli pre-
& rotundum, eſt in dextro Ilio à cœco ortum, ad renem greſſus.
dextrum, cui adhæret; deinde ſurſum reflectitur ſub epate, ubi folliculo fellis nonnunquam nectitur,& ab eo luteo co- lore inficitur:& per poros imbibit bilem tranſudantem, colici doloris interdum cauſam, monente Tulpio: ulterius pergit tranſverſim ſub fundo ventriculi,& à ſiniſtris lieni jungitur membranis tenuibus, ubi etiam anguſtius, unde colici dolores in ſiniſtro latere graviores, advertente Caſp. Bauhino, deinde reni finiſtro alligatur;, ubi obliquos admo- dum gyros habet, ad modum literæ S circum ffexos, Rio- lano, qui fœces& flatum facile remorantur,& inde in re- ctum recta deſinit. Omento ſolo alligari contra me Riola- nus affirmat, ſed pro me reſpondet Marchettus, infra omen- tum immediate etiam meſocolon annecti. Circundat ergo
quaſi totum abdomen,& modo aſcendit, modo deſcendit,
(hinc communiter alvum exonerantibus unam dejectio- nem ſequitur altera) ut diutius fœces contineantur, nec con- fertim effluant, nec ſemper neceſſum ſit alvum exonerare. Quo facit etiam ejus magnitudo& cellulæ. Nam Longum eſt cmmuniter palmas octo vel novem; lariſi- mum vero& ampliſſimum omnium. 82 Cellulas accepit, ut diutius in iis contineri poſſit,& diu- tius excoqui etiam duriuſculum aliquod non bene prius co- ctum,& tandem per meſeraicas lacteas, quæ ad colon ve- huntur, mitti poſſit materia cocta ad organum ſanguifica- tionis,& ne cellulæ hæ diſſolvantur, atque ut in ſe collectæ efficiant cavitates per intervalla majores& minores Ligamentum, à paucis deſcriptum, vel vinculum quod- dam,

92² ANAT. BARTHOLIRN. LIB. I.
dam, medii digiti latitudine per ejus medium ſecundum longitudinem parte ſuperna intexitur,& à cœco ortum ad rectum terminatur. Deinde ob amplitudinem duo ligamenta fortia habet, unum ſurſum, alterum deorſum, ut ſupernis & infernis partibus alligetur. Riolanus tamen pro uno liga- mento hæc duo habet, fuperiori ligamento oppoſitum. Secto ligamento non amplius cellulas, ſed inteſtinum con- tinuatum ſpectari recte ſcribit Marcbettus, cujus ea propter uſum eſſe, ne à flatibus inteſtinum difrumpatur. Secundum coli longitudinem extrinſecus obſervantur appendiculæ quædam pingues, à liene ad principium recti inteſtini, ut obſervarunt Riolanus& Spigelius. Quarum u- ſus ſit humectare inteſtinum, quo facilior excrementorum fiat delapſus. Lindano ſunt fibræ omenti avulſæ. Male. ſunt enim naturales..
Palcula in Ad coli initium apponitur valvula craſſa& membranoſa
colo.
ſatis,& à Baubino inventa, ſurſum ſpectans, non deorſum,
Vide tab., ut ſcribit Laurentius; nam excrementa ex ileo in colon
23.
Quomodo
aſcendunt, non deſcendunt ob ſitum inteſtinorum ſuper- num. Si vero naturalis excrementorum lapſus conſideretur, deſcendunt illa ad exitum properantia. Atque ita cum Sper- lingero Bartholinus in gratiam redibit. Prima hujus valvulæ inventio videtur deberi Sal. Albertz Anatomico Witteberg. ut liquet in appendice ad tres orationes à ſe editas circa fi- nem,& ex obſervationibus Schenckii lib. 3. tit. de ileo. Alias præter Baubinum Varolus ejus inventionem etiam ſibi tri- buit, qui arte Anatomica innotuit in Academ. Patavina Anno 1572. Unde Riolanus illi potius deberi primam in- ventionem quam Bauhino arbitratur; ſed revera fruſtra illi hanc laudem detrahit, quum plures rem eandem, uno vel diverſo tempore, ſine plagio, obſervare poſſunt. Omnibus quippe patet Natura, diligenter inquirentibus.„Sn Invenitur hac via: per rectum infuſa aqua vel flatus in
inveniatur. Heon pertranſire nequit, niſi violenter: ſed ab aqua nonni-
hil labefactatur.
In ejus ſigura& numero non conſentiunt auctores. Miſſis
enim iis, qui eam plane negant; Bauhinus unicam ſtatuit, figuram unguis habentem. Archangelus ait ad cœcum eſſe valvulas tres uti in corde deorſum ſpectantes. Nos in pluri- mis cadaveribus Patavii& alibi eam quæſivimus,& ſemper invenimus: verum unicam,& quidem forma orbicula- tam& circularem. Pavius ad Hildanum,& poſtea Falcobur- gius, membranoſam valvulam non invenerunt, ſed potius annulum, ſive circulum, prominente limbo exſtantem& in
ZLibe-
—
D
Hec T
(acum, cce. Coh. ff 7(Calin

☚ 1,15. 1
(— wecium ſcannd dcccc ornune — inem auo gmn rſum, utluhn — amen pro umd t mento oppoltn ectinteltinumah u,, cujus eann mpatur. nlecus obſernmd 1 2 ad principiumn tgelius.(uunm — or excrementur axulſæ. Malt
aſſa& membem ans, non deorin nta ex ileo in ci manteſtinorum i — pſus conſicete == Atque ita cum ru krima hujus aht atomico Wittehr
es àſe editascita 3. tit. de ileo ſ
— onem etiam t- — i Academ. Pum — s deberi primml ſed reveraffuini- m eandem, uni — e poſſant. Omn entibus. uſa aqua velftäs
: ſed ab aquanor-
tiunt auctores-lê A hinus u nicam tn
— eſivimus, — ſn forma Or 5 n.& polte kuun — wenerunt, ec 6
. dtantesd imbo extan i
A B U 1. A XIII. 93
4 P 27 1 7 X 73 = 2 1— 5 H— — — 1— — ¼ 1 5 4 11 9 ¼ 71 , 7 7, . 7 7 3 3 4— — S— 6— 5 2 —— A 85
— ͦ3—
—
A —— —
FIGURAæÆ EXPLICATIO.
Hæc Tabula valvulam inteſtinalem exhibet ex Tulpio.
a. Hleum inteſtinum. b. Cæœcum. ccc. Colon.
dddd. Falwula pendul.. e. Ilei ingre ſſus.
Fffff. Colon diviſum-
gg. Interior coli tunica. hhb. Lalvula elewata.
1. Ilei initium.
kM. Circulus.
l. Nexus cum Ileo.

94 AxæAr. BARTH. LIB. I. DE INFIMO VENTRE.
EIGURARUM EXPLICATIO.
FIGURA I. Pars Inteſtini jejuni valvulas conniventes exhibens.
A. Pars inteſtini jejuni.
B. Interior facies Inteſtini.
C. Pars quædam reflexa ut facies interior apparere poſſit.
a a a.& c. Valvulæ connivent es.
b b.&c. Veſtigia valvularum conniventium exterius appa- rentid.
FIOURA. II. Pars Inteſtini jejuni aliter delineata, ut clarius valvula- rum conniventium Figura conſpici poſſit. A. Exterior jejuni facies. B. Interior facies jejuni. CCC.&c. Valvula connivent es.
FIGURA. III.
Valvulam coli duplici pellicula conſtantem,& valvulas conniventes, cum cellulis proponens.
AAA. Superficies Coli ext erior.
B BB. Partes Coli replicata ut interius inſpici poſſt.
CC. Pelücula bina quibus valvula conſtat Goli, nonnibil à ſe invicem diſtincta, ut ilei cavitas in medio videri polſit: quan- quam ade&ia in exſiccatis melius eſtendat, quam ars calco- graphica exprimere poterit.
DDD.&c. Valvulæ conniventes.
EE E.&c. Spatia inter valvulas conniventes aperta.
EFF.&c. Cellulæ, quas externum ligamentum efformat, eo- que abſciſſo collabuntur.
G. Inteſtinum Cœcum, id eſt, longa.
H. Antiquorum inteſtinum Cœcum.
I. Inteſtinum Ileum. 1
appendicula inſtar vermis ob-

SIo Vexm
ICATIO —
rentes exliben
Nahharere yli
uum extaiu
4
ut clrrius n Anſpici poſſt.
= tantem, R valfu roponens.
n giei palſt.
kat Coli, umili di viieniuſie
= udat, duam anu
ᷣentes aperta⸗ A unentum efernun
irula inttar unus
TA 2 U I 4. XIV.
95
N
—
De MI 1 1
XN S N N N M X
77 X 71 h 5) 1 G 1 N 6 1 5 511 1 6 5 775, 5 6 900 d F Ph) — 7 S2en Seee„chffl h 1 9 Vxg,II T /h, S — G UMA NAWWW W 3 AINNNNNIIIINſ 3 W f ll adaal MAVAddadl 82
3.,“

Ejus vera
deſeriptio.
Recdlum.
6 ANAT. BARTHOLIN. LIB. I.
Zibethica fele Amſtelodamenſes circulum tantum durio- rem. At circulus ĩſte præter valvulam nihil eſt, nam circu- lari figura valvulæ nonnullæ,& in corde,& reliquis venis cernuntur. Totam valvulæ hujus conſtitutionem elegan- tiſſime deliniavit vir magnus Nic. Tulpius, quod ſit circulus ex quo dependet membrana, lata duos digitos,& ita con- formata ut apta ſit occludere ilei inteſtini egreſſum. Ante quem pendet inſtar cortinæ, vel veli alicujus laxioris; pen- dulæ autem hujus membranæ latitudo admodum diſpar
eſt: etenim qua ileum reſpicit, diffundit ſe laxe, adæquans
ferme duos digitos tranſverſos, ſed quo longior, hinc receſ- ſus co utique arctatur preſſius, adeo ut circa inteſtini me- dium(eo uſque enim excurrit) vel prorſus obliteretur,& deſinat in membraneum illum ambitum, qui intrinſecus diſterminat inteſtinum colon à cœco. Ex qua inæquali lati- tudine ſequitur neceſſario ſemicircularis illa forma, quam proponit valvula arte extenta: uti exprimit fideliter minor figura. Membrana vero hæc annectitur ſuperius villoſo illi circulo qui colon finit, ſed ſubtus firmatur, vel potius deti- netur valide à duabus exilibus membranulis, prodeuntibus
utrinque ex latere illius orificii, per quod tenuia inteſtina
ſeſe exonerant in laxiora: quorum vinculorum uſus eſt im- pedire ne valvula facile vacillet, illigant quippe ipſam ileo, ſed inferior valvulæ pars fluctuat libere.
Uſus eſt, ne ex craſſioribus inteſtinis in tenuia aliquid re- meet, aut regurgitet ex ſtercore vel flatu, præſertim in vali- da excretione, aut etiam in alvi conſtipatione: unde poſtea vomitus ſtercoris ſequi poſſet. Hinc materia Clyſmnatum ad tenuia naturaliter pervenire nequit.
Valvulas conniventes in jejuno& colo obſervavit Kerk- ringius. uti ex Fig. addita patebit.
Venas habet& Arterias colon ſub ventriculo ab Epiploi- de poſtica. Sed in ſiniſtro latere hæmorrhoidalem venam, & à Meſenterica inferiori, hæmorrhoidalem arteriam, venas quoque lacteas, ſed paucas.
Ultimum craſſum REcr uM dicitur, ob rectum ductum, (Barbaris longanon)& in anum deſinit: pergit enim recta deorſum à ſummo oſſe ſacro ad extremum coccy gis;, quibus connectitur firmiter per peritonæum, ne decidat: connaſcitur etiam cervici veſicæ in viris, cervici uteri in mulieribus, muſculoſa mediante ſubſtantia. Unde harum partium con- ſenſus in viris& mulieribus, præſertim in his uteri& inte- ſtini, nam inteſtino exulcerato, ſæpe excrementum per pu- dendum rejicitur.
Lon-
—
Lnngum et tres digitos; 8 pendices, exte
ymus habe
rhoidalesla
Nervi qua num valde! Fjos ünis los; ex quit J. Dicita cumjicitur aliqua in f totus ejus tarie plerur confilio A2 Cum G⸗ lo, quia pa ſeparabilit partem cut vit Galenus Oritur: verſis circu Cemnau 2. Peli, cuj riu Oſi coc ſacro noscc Uaei damut ldec hominibus involtatari IKII bent inſent dividit Ra négat Man UVſus ec Pol exch ndeiisc poden m „Sunth tis pubis, pernis oſſ unde deo Rniſtram Deculiaren

L 13. I
um mntum ah m uͤhil eſt, mamch — rde,& rrliqlin
= ttitationem eleg
us. quodſii en dlgltos, Kiag lini egreſlum. 4 cujus laxicri, — lo admodum d — lit ſelaxe, acr 1 — longior, Riuen „— ureircaintellinn orſus obliteren, auum, quiiintrin = X qua inxqullt ris illa forma,n errrimit fideliter m fm ſuperiusilli — atur, vel potiue anulis, prodeum = quod tenuiaint culorum uſcseti n quippe ipfmi ss in tenuiaaliqut ltu, præſertimin an patione: undeſ ateria Clyſmu
coolo obſerwst
fentriculodb 5 — orrhoidalem ſau dalem arteruunſe
, ob rectumite vegten num coccygul — ae decidat: anme uteri i mule
le harum purtin — im in his uten 4
excrementume
„
DrINFIMO VENTRV. 97
Longum eſt, quaſi palmum unum cum dimidio„latum tres digitos;& corpulentum ac eraſſum, habens pingues ap- pendices, exterius adnatas.
Venas habet à ramo hypogaſtrico venæ cavæ,& hæmor- rhoidales, lacteas quoque, ſed pauciſſimas.
Nervi quatuor ejus extremo inſeruntur, qui hoc inteſti- num valde ſenſile reddunt, ut in teneſmo videre eſt.
Ejus finis dicitur PopEx vel ANus, tres habens muſcu- los; ex quibus forte quinque conſtitui poſſunt.
I. Dicitur Sphincter, vel ani conſtrictor, orbicularis cir- cumjicitur ano inſtar annuli ſatis lati: ita ut licet pars ejus aliqua in fiſtulis vel aliis affectibus abſcindatur, non ideo totus ejus uſus penitus tollatur. Si totus ſecetur, involun- tarie plerumque fœces exeunt, unde relinquenda particula, conſilio Aquapendentis& Marchetti.
Cum Galeno Fallopius& alii, duos faciunt ex hoc muſcu- 10, quia pars ejus ſuperior eſt craſſior; pars inferior cuti in- ſeparabiliter annexa, ut in fronte ſit& palpebris, ideo hanc Partem cuticuloſum muſculum, vel carnoſam cutim voca; vit Galenus. 1
Oritur ab inferioribus vertebris oſſis ſacri,& fibris tranſ- verſis circumjicitur longo ani ſpatio.
Connedtitur ant erius 1. Veſicæ meatui per fibroſos nexus. 2. Peni, cujus muſculis dat originem. 3. Collo uteri, poſte- rius Oſſi coccygis ſubjecto. Ad latera per ligamenta ab oſſe ſacro in os coxæ producta.
Uus eſt, conſtringere anum, ne niſi volentes fœces exclu- damus. Ideo reſolutus vel aliter læſus„facit fœces invitis hominibus excidere: ſicut læſo Sphinctere veficæ lotium involuntarie effluit.
II.& III. Duo ali in Sphincteris ſuperiorem partem ha-
De ano.
Sphinqter.
2
8
Ani mn-
bent inſertiones admodum cum ea commixtas. In quatuor ſculi leuæ- dividit Riolanus, quod tamen abſque laceratione fieri poſſe teress
negat Marchettus. Dicuntur Ani levatores, quia Vus eorum eſt anum ſurſum retrahere in ſuum locum, oſt excretionem, præſertim magnis conatibus factam. Unde iis debilitatis aut reſolutis, modo difficulter retrahitur
podex, modo exterius propendens manet. Sunt hi muſculi ſub veſica lati& tenues, orti à ligamen- tis pubis, oſſis ſacri& coxendicis: vel potius à partibus ſu- pernis offis ſacri& portione oſſis ilium, monente Riolano: unde deorſum feruntur ad partes ani tam dextram quam ſiniſtram quas ambiunt. Portionem vero quandam habent Peculiarem& diſtinctam, radici penis& collo uteri adna- — tam,
——
“ 4 “— Ae ee ehh eeeee e du

98
ANAT. BARTHOELIN. LIB. I. b tam, quæ tertius& diſtinctus muſculus ſtatui poteſt. Mu.
ſculorum horum uſus in iis ceſſat, quibus clauditur anus. Talem vidit Fernelius,& nos Patavii in Anna quodam, qui,
Me ſent erii nomen.
Da viſzo.
Figura.
Magnitu- Gytus.
podice clauſo, excrementa
didit, inſerto cornu.
OA p. XII
per os, peracta concoctione, red.
DE MESENTERIO.
[EszkTrERIUM dicitur, quod ſit in medio inteſtino-
rum, non quaſi medium inteſtinum ſit, ut vult Cice.
ro, eumque ſequutus Macrobius(nam ex inteſtini natura non participat, niſi quod membranoſum ſit, nec patroci-
nium Laurenbergii ullum, quia medium mundum, id eſt, terram recte dicimur incolere, ſiquidem terra mundi pars eſt. Meſenterium autem non eſt inteſtinorum pars. Rectius Spigelius pro medio aliquo viſcere inteſtinum apud Cicero- nem explicat) ſed inteſtina inſtar circuli& in orbem com- plectatur, colligat,& veſtiat. Dicitur& Meſaræon: Gazd apud Ariſtotelem vertit Lactes, lato modo pro iis quæ la- ctes, hoc eſt, inteſtina,& in illis contenta involvunt. Unum eſt, ſed dividunt alii, ratione craſſitiei: in Meſaræon
ſive meſenterium,& μεοσιφναα̈. Ilud craſfius, quod in me- dio ventris eſt,& inteſtina tenuia connectit: hoc tenuius
quod colon annectit in dextro& finiſtro la fima recto inteſtino adhæret.
Figura ejus circularis eſt fere,& poſtquam in exortu an- guſtum fuit, in progreſſu ad circumferentiam degenerat in plicas plurimas, ut inteſtinorum longitudinem coarcttet. Nam palmus unus Meſenterii plus quam 14. palmos inteſti- norum anguſto ſpatio complectitur. In lateribus fit oblon- gum, præſertim in finiſtro, ubi ad rectum deſcendit. Unde etiam Galenus triplex fecit meſenterium, dextrum, ſini-
ſtrum& medium.
tere,& parte iu
Magnitudo ejus eſt à centro ad circumferentiam ſpitha- mæ: Longitudo autem& circumferentia trium ulnarum.
Oritur ad primam& tertiam vertebram lumborum, quæ cauſa creditur magui illius lumborum& inteſtinorum con- ſenſus, ubi à peritonæo fibræ membraneæx producuntur, quæ in membranas abeunt robuſtas: habere quoque membra- nam propriam, utrinque peritonæi membrana munitam, experimento in Virgine probat art honus. 3
Per has meſeraica venæ, tam ſanguineæ quam chyliferæ,
tenuiſ-
d
terwiſime R) concuftelites; membranx hu nem. Sed de.
mrit,& Cœli
ferant ad meſe tione, K ferm Lano tatu aut tem per has contra Riolan vos ab iis, ql tur, nec non: ſentiendi vin colicis aliſq diſtributione De Nervi pendium lib cus, ſtatim bi te conſtituit. velut Solint merole in toto groceſſ cumligmt. Ctos, peculli Vſus fngul ſpiritunm anir oltim parte Nerii pelente pro humorea omner hats copioi vuub Hinc notusm rio, ſed integi Variepatz, lationss depe ſive agunt, ſiral ucqus ut heteroge Hbet int übo refertas s, etam 3 majorem un dlculo& dud

Li! — usſtatui dotet. — ibus cluuctun Anna quodm, cia concocton
—
— ERIO.
— it in mecio nt uum ſt, utnt mm exinteliin Kum fit, nemn um mungun,
DE INPIMOVENTRF. 99 tenuiſſimæ& plurimæ, paulatim in pauciores& majores concurrentes, diſſeminantur, uti& Vaſa Lymphatica, ad membranæ humectationem, vel ſeri ſuperflui expurgatio- nem. Sed de his fuſius libello r. c. 3. Eodem modo& Ar- teriæ, ex Coœliaca, ut arterioſum ſanguinem cum calore de- ferant ad meſenterium,& inteſtina, pro ſingulorum nutri- tione,& fermentatione, neutiquam ut chylum trahant in ſano ſtatu, aut alia, ut opinantur Varolius& Spigelius. Dariau- tem per has etiam in meſenterio circulationem ſanguinis⸗ contra Riolanum demonſtrabimus infra. Accipit etiam Ner- vos ab iis, qui à ſexto pari coſtarum radicibus exporrigun- tur, nec non à nervis venientibus à lumborum vertebris, ut ſentiendi vim meſenterio largiantur, in nothis doloribus colicis aliiſque manifeſtum,& motum obſcurum in chyli diſtributione.
= dem terramun De Nervis accuratius Williſcus, ex quo pauca per com-Nnu me inorum han k pendium libabimus. Uterque ramus fexti pParis meſenteri- ſanterici = teltinum uih Cus, ſtatim bifidus, binos in utroque latere plexus immedia- propagatio,
culi R inatten te conſtituit. In medio horum plexus omnium maximus, Plexis,
r K& Mefaran- Velut Sol inter planetas, conſiſtit, è quo ſurculi& fibræ nu- =— o modo pwün meroſæ in omnes meſenterii partes diſperguntur, quæ in = nentaimohum toto proceſſu vaſa ſanguifera aſſequutæ, eadem varie cir- 4 craſſitiei: in lui cumligant. Inter hunc plexum& ſingulos quatuor prædi- 3 A2dcralbus,ut ctos, peculiaris fibrarum faſciculus producitur. Faſc iculua wonnectit: urn Uſus fingulorum eX codem TL⁊biſto Vallls. Nervi ſunt Yſna. V — an ſpirituum animalium canales, plexus condi, fibræ emiſſaria = Ktro latere, Br ultima ad partes meſenterii, ad motuum& ſenſꝛonum actus: Nervi meſenterici quaſi molendinum perpetuum agerent, — oſtquam Nem pro humore alibili in inteſtinis præparando, eodem verſus — mferentimig omnes partes exportando, ſemper occupantur, ideo tam 1 rlongitudinemas copioſi variis fibris, cum in muſculis ſit quies, hic nulla. — uen trninis Hine motus muſculorum perſimilis ſimpliciori operi texto- —. In laterlbutta
ectum deſcenit — erium, dextrun
— ircu nfeteriiß rentia trium vi — ebram lumdon m& intektinemm — ranex producuin — abere quoquet — ei membramu U- Arthonus. 1
— Lonineæx quam C- —guinex q p
rio, ſed inteſtinorum& viſcerum motus, texturæ plurimum
variegatæ. Hinc inteſtinorum motus periſtalticus vermicu- lationis dependet, in quantum hæ fibræ ex faſciculo ſucceſ-
ſive agunt,& motum quemvis inceptum progreſſu velut
Kirali uſque ulterius promovent. Ad ſenſationem quoque,
ut heterogenea& noxia à chylo& ſanguine excludantur.
Habet interjectas glandulas minores, molles, albas, ſucco Glandlula⸗
albo refertas, numero incertas, rotundas, nonnihil com preſ- fas, etiam ad ſpatia implenda&c calorem fovendum: ſed majorem unam in exortu glandulam habet quam pancreas Poſt Fallopium Aſellius vocat. ab altero pancreate ſub ven-
triculo& duodeno ſito diverſum. Ex hac venarum lactea-
G 2 rum
⅓⅓

Uſus Glan-
Too ANArT. BARTH. LI B. I. DE INFIMO VrNTRE.
FIGURX EXPLICATIO.
Quadruplex Vaſorum genus per meſenterium diſ. ſeminatum, ut& Pancreas in ſitu naturali oſten-
ditur.
AA. Hepatis pars convexd.
B. Hepatis pars concava. C. Veſicula fellis.
D. Meatus bilarius.
E. Inteſtini duodeni portio. F. Pancreas integrum in ſitu.
G G. Vaſa ſplenica inciſo pancreãte detecsta.
H. Lien.
11. Vena porta ramus meſentericus.
K. Arteria meſenteriau
L.. Nervus ſexti paris in meſenterium diſſeminatus. MM M M. Inteſtina meſenterio adhærentia.
N. ejuni int eſtini principium. ee
O0O0O. Meſenterium. PPPPP P. Vaſa meſenterüi; eumbentia arterias; candida nerv
ſignant.
QQQ Glandula der meſenterium diſperſa.
rum originem ide coëunt, indeque tum gi credebantur
anfractibus, gyris, flexib
ſint.
Circumfunditur adeps, gui è vaſis delapſo, cretus; ut earum partium calorem foveat, rationem qualemcunque promoveat.
poris, quia premunt
mentum,
Glandularum uſus 1. diſtributiones varl dularum. næ portæ& arteriæ magnæ fulcire. meſenterii majores glandulæ, quia ibi majorum collectorum vaſorum eſt diſtributio. Porro hæ glan
quorum nigra venas, nigris at- 0s Cr lacteas venas do-
m deducit, quia ibi in unum omuss deorſum, tum furſum ad hepar pori. Accedit quod colore illis venis non ſit abſi· mili,& venæ hæ ipſæ hic aliquid habent proprii, ut miri uſque toto ejus corpore intextæ ö
ut in omento, ex ſanguine pin- & membranarum denſitate retento, con-
chylique præpi-
as ramorum ve- Hinc circa centrum & magis dulæ, ſi quandoque ſcirrhum patiantur, ſequitur macies totius cor- & occupant divaricationes ramorum venæ portæ,& lacteæ, quo minus per hos feratur libere ali-
2 Hu-
b
1

IurIND Vum CATI
= rr meſentein tumruräli
tecka. —
n aiſeminatu. Adrentia.
= Aim nigra venun t=vor G Acteun
— einm aißenſe
aia ibi in unur a ſurſum adk „ Zreillis venisun- A habent proptii- — oto ejus corparl
— mento, ex fwau um denfitateseri — ifoveat, chjuirf
feat
OlES Varissfn
— te. Hinc cimic
„lia ibi majarunt — io. Porro hægi- cuitur maciesti —t qiruictiunsé an perhod feraturli
¹
A B UL 4 XVW. 101
‧. 3 X Uh
☛ i
76 X 2 AAKSiaLaAghh A. N 2 S N. X ä 9 X 8 8 4 ¹ e X 3 S
wdee Alce 4
Ann“ zlz pa=ꝑe
dunuuulh h, uFffſ
— 7„ 8 HG) S
ſ
5 1 4 MN WM 1 6 No N MGh) 19 9 1) 8 N 7ſ z 4
8 8 8 8—
G XX 8 8 D ☛ N/ S ½ 4 N=— 8 3 N 1 8 NSN 5 —
=
X X N
L7 2 2222 — —y—
649ee
“
,*

4 8 B. Glandula meſènterii: majore ab Aſel-
d C. Glandulæ vaſis qud ad nuehae 5 L. Meſeuterii membranæ geminæ„ungui-
S
— 1 ſ 9) ſ; S
₰ 1 A W
D ☛
FIGURRE EXPLIOCATIO.
mit ex
æA. Nſawerue centrum, eaque dlorſi pars, ud id à peritonæi membranis initium Aucit, quæ alteriam magnam& venaus
cavam vertehris hic adnedlunt.
ſio Pancreas appelluta, in 7 uam omues Denæ lalteæ counectuntur. 4
que tendunt interjectæ. DD. EEE. Meſenterii pars Iuα tnse inteſtina dor'ſo alligat. F. G. Meſenterii pars qus MsgeneN
d dextro rene ad hepar.
N. Aeſent erii altera meusbrana,
Mxc Tabula Meſenterium ès corpore exemptum expri-
Ve ſalio.
G. H. Inſerioris Omenti membrana; qut hie meſenterii vicem ſubit, coli partemn
ventriculi fundo attenſam„ dorſo ali-
gans.
H. I. Meſent erii pars, eolan,, A liene ad it⸗ Aum inte ſlinum prot enſum; connectens.
1 K. Meſenterii pans, reetum inteſtinum
dorſo netens.
bas divulſæe, inter quas vaſa feruniult e adeps C glandula continent ur M. Meſenterii prima membrand.
2. Bar leurza ex Galem dentur al inguia; 1alva Ga optimun treittum rari neq ggitun bere z ut 4. 4 tes copie dem ab chyliite dia eſt u ſuperat, vaui in mahoret emiſiſſe fectus clnalſe 5. N nere ſuc ex lactei aſportetu feri ad r infadii pelis defe Kuguine 6. Ja No Jig per pord ſius 3 ſolam! 1 Ponat foraser exemp non el accider nulla cl tas Rin Dlatica

4TI1O. =— exemptum e
4
riuru Omenii nnmm erii vicem ſait r i fundo wuiaſu) t
49 1 uvferii pari, almin einum mtalan uerüi parl, te han eus. K0 ri meultané gane eru mem 97
inter Quas oêe e, ndbte — 14 us wenkat
— vern eii alters nhnas —
DE INFIMO VENTRE. 10⅔
2. Humectare inteſtina, humoribus quos ex partibus ex- ſugunt, adeoque concoctionem quaſi elixatione promovere, ex Galeno. Quem quidem uſum negat Spigelius, eo quod dentur animalia glandulis his deſtituta, nihilominus tamen pinguia; alia vero licet has habeant, macilenta ſint. Quod ſalva Galeni& noſtra aſſertione poſſet accidere; quia illa optimum ſuccum haud depurandum, hæc tam paucum nu- tritium habeant, ut à glandulis his quantum ſufficit depu- rari nequeat.
Igitur 3. ex inteſtinis redundantem humiditatem abſor- bere; ut Hippocrates voluit, eandemque per vaſa reddere.
4. Addo peculiarem, recipere venas lacteas pertranſeun- tes copioſiores,& chyli quandam ſervare portionem, ean- dem ab excrementis ſeroſis liberare,& ad Receptaculum chyli iterum remittere, quia 1. ſimilis cum majori illa me- dia eſt uſus,& ſubſtantia eadem, quæ magnitudine tantum ſuperat, quia majora illac tranſeunt vaſa lactea. 2. id obſer- vavi in piſcibus, præſertim Orbe utriuique ſexus, præter majorem candidam, etiam alias minores, iuccum candidum emiſiſſe. 3. ea data ratione facilius& atrophia& reliqui af- fectus innoteſcunt. quo etiam Aſellius quoque videtur in- clinaſſe.
5. Wharthonus uſum credit ex principiis Gliſonii ſecer- nere ſuccum nutritium partium nervoſarum à ſucco lacteo. ex lacteis primi generis, qui ſuccus per nervos aſſugatur& aſportetur, reliqua parte lactea per lacteas ſecundi generis ferri ad receptaculum. Sed de hypotheſi hac nutritii ſucci infra diſpiciemus. Certe reliqua pars, per lacteas ſecundi ge- neris deferenda, non ſufficiet alimento omnium partium fanguinearum.
6. Backio chylus in has glandulas fertur, indeque admi- xto aliquantulo ſanguine in venarum ramulos deponitur per portam hepati adducendus. Idem ſentit Deuſingius, Bil- ſius. Quibus nulla alᷣ ναν favet. Receptaculo chylum, non ſolam lympham excipi in Spicil. Lymph. Vaſ. probavimus.
Quod vero Riolanus in his glandulis ſedem& radicem ponat omnium ſtrumarum in corpore, eaſque nunquam foras erumpere, niſi Meſenterium fuerit ſtrumoſum, quod exemplo etiam juvenis diſſecti confirmat Roonhuſius, vero- non eſt ſfimile, nam 1. ut remoteæ cauſæ eſſe poſſunt& per
accidens. 2. inter ſtrumas capitis& meſenterii glandulas nulla communio, niſi per lacteas thoracicas Pecqueti, igno- tas Riolano cum hæc commentaretur, vel per jugularia lym- phatica. 3. Plures ſunt ſtrumoſi qui ſanas has habent glan- G 4 dulas.

204 ANAT. BARTHOLIM. I. 1B. I.
dulas. 4. Omnes forent ſtrumoſi, quia in omnibus hæ glan- dulæ. 5. Subalpini ſtrumoſi aliam meſenterii conforma- tionem haberent. Illorum autem bronchocele non à me- ſenterii vitio, ſed vel à privata aqua vel aliunde dependet: Vide Obſ. noſtras de Nive. 6. Strumæ à quovis humore cu- Jjuſcunque regionis implentur.. Meſente⸗ Uſus meſenterü eſt eſſe commune inteſtinorum vincu- rii. lum, quo lumborum vertebris aunectantur.
vecme g⸗ Membranarum vero ejus duplicium uſus eſt, ut per eas vVvaſa tutiori ductu ad inteſtina abeant. Ad Meſenterium pertinet RrorPprACUuLUM CHVYLI à Pecqueto primum inventum in brutis, mox à nobis in Ho- mine, cujus hic brevem hiſtoriam trademus. Receptacu- Invenit JFo. Pecquetus Diepæus A. C. 1651. Pariſiis trium 4 u annorum obſervatione in ovibus, canibus, aliiſque animali-
m us vivis, poſt paſtum quarta hora diſſectis, à meſenterio ſeu in brutin, venis Aſelli prodire ſub iiſdem Recepraculum quoddam chyli, in quod per varios lacteos ex meſenterio derivatur
omnis chylus,& ex quo per alios ramos thoracicos ad axil-
larem venam idem chylus ſurſum fertur cordi inferendus. Accepto inſolitæ obſervationis indicio, ſtatim in animali- bus rei veritatem cognovi. Mox in hominibus quarta ante
. ſtrangulationem hora cibo potuque ſatiatis, 19. Febr.& in homine. 20. Mart. 1652. nunquam ante viſa primus Hafniæ detexi, nempe in meſenterio Glandulas lumbares lacteas,& in tho- race ductus lacteos chylo deſtinatos. Circa eadem tempora Leidæ Jo. van Horne ſimilia in brutis obſervavit in Ductu Chylifero deſeripta. Omnium applauſu excepta obſervatio tot ſeculis abdita.
De Receptaculo hic agemus, quia Lacteus Thoracicus ad
Libell. de Venis ſpectat. Diverſitas eſt nonnulla in homine
& brutis,& in his quoque pro ſpecierum& individuorum
Vuarjetate. 5
Nomina Recepraculum vocatur Pecqueto propter uſum& figuram, varia. chyli ſtagnum, penu, veſica. Hornio eſt ſaccus lacteus. In homine raro tam amplum eſt. Revera enim, eſt tantum
ramus lacteus magis vel minus dilatatus. Sed una cum hoc
ramo glandulas tres lumbares lacteas in homine notavimus,
vel membranula invicem alligatas, quæ ſpeciem Recepta-
culi refert, vel fibrillis. Wharthonus ſuſpicatur dari locum
ſeu cavitatem, in quam omnes ramuli lactearum& lympha-
ticarum ſe exonerant. Concedit tamen nobis, fieri poſſe, ut commune Receptaculum in homine minus ſit conſpi-
cuum,& canalis potius ſit, quam Receptaculum. Nos glan-
qulas
iulu actes
rumqne utr3
Cornelius, le gautol, gan ſinuus gund tantiam ad nacte turgid ditus, ſ inter earun renes& cap rum locun rumque à prope rene muſculos! dextrum e ortu, relie rem ſitum ob vieiniar modus pra pei muſcu 1 Lubſtann ritorxo,. aut yingus lubrica& tur, appare vel lympha deprchendas
lida Narom irrigm, d glandoledd bent, camn ſertim qui tritii, ſed 4. in vini vaſorumc in hepate
In hon depingit tantam 4 cedens. N neegpen 45 di 7 lu In Aualihug

Ln. lomaibuskag
—
= ſenterii ſcolkorn, —nchocele donan — clliunde degent
= quoris humong
— neſtinorum mu — ur.
— uſus ett, un
—
6p 6
AcuLuR Cm — moxà nohünn Semus. — 1651. Paritäth en us, aliiſqueuie ictis, Ameſentann Aeptaculum qui — meſenteriodernn os thoracicosauu tur cordi interer io, ſtatim in ain ominidus quum — ſatiatis, 19. W —rimus Htuixdta — res lactezs, Kud =irca eadem trn — sobſervaritinha — ſu exceptacdtni
acteus Thorxin
1 nonnullaintum — rum K indiiitun — pter uſum fmm eſt ſacrus liku era enim, ektur ttus. Sed uma ClI n homine wui ue ſpeciem. = ſoſpicaturdmw —n lactearum Klſn anen nobis, fierl 1
.ane ſit colh — ne minus lt
zculum. N = eptaculum 9
DE INFPIMO VeNTRL. 105
dulas lacteas lumbares tantum in homine invenimus. Ple- rumque utriculi membranacei ſpeciem gerere credit Th. Cornelius, ſed quia ſub exitum viræ contrahuntur& corru- gantur, glandularum ſimilitudinem referre. Eleganter Eyſ Jonius glandulis tenellis interciſum ait. Harum loco ſub- ſtantiam adipoſam ſuper receptaculum repperit Needham, lacte turgidam, cui ſine dubio glandulæ erant immericæ.—
Situs, ſub centro meſenterii, circa lumbares vertebras Situs. inter carundem muſculos Péas, medid fere regione inter renes& capſulas atrabilarias. Non prorſus medium lumbo- rum locum ſervat, ſed ſubinde ad dextrum deflectit, ple- rumque ad ſiniſtrum in brutis juxta cavam deſcendentem Prope renem ſiniſtrum, interdum ad utrumque latus inter muſculos lumbares ſub cava. Superior glandula in homine dextrum eligit, ſtatim ſub appendicum diaphragmatis ex- ortu, reliquæ inferiores cum Receptaculo brutorum pa- rem ſitum occupant. Profundior hic ſitus neceſſarius eſt Curpr 8 ob viciniam lacteorum, tutus ex circumcingentibus, com-7"n⁴⁵⁵⁵ modus propter calorem vicinæ arteriæ& faciliorem chyli Per muſculos εas,& appendices ſepti expreſſionem..
Subſtantia variat. In brutis membranoſu; ſed tenuis ex pe- Subſtantia ritonæo, apparetque prima fronte viſcida pituita concreta" ννtis, aut pinguedo. Ad tactum mollis& glabra, digitiſque preſſa lubrica& flaccida. Interius ſi vel digitis vel cultro rumpa- tur, apparet inter duas membranas cavitas quædam chylo ejuſque Cas vel lympha repleta, quâ evacuata, vix ſenſibilem cavitatem vitas. deprehendas.
In hominibus diverſa ſubſtantia. Nam glanduloſu eſt& ſo- In homias lida, aliarum glandularum Meſenterii inſtar, venulis lacteis glanduloſao irrigata,& chyli per minimos anfractus capax. Solæ hæ glandulæ ſufficiunt hominibus, quia 1. voraces eſſe non de- cur ſußi- bent, canum inſtar. 2. chylo ſorbendo ſatis capaces, præ- ciens? ſertim quia 3. moram in glandulis non trahunt liquores nu- tritii, ſed continuo effluunt,& affluentibus aliis cedu nt.
4. in vivis patentiores pori illarum& canales funt. 5. pro vaſorum confluentium inſertione, cavitate opus non eſt, ut in hepate, liene,&cc.
In homine tamen ſaccum lacteum ſemel inventum à ſe Receptacu- depingit Ol. Rudbeck, non omiſſis noſtris glandulis. Eſt vero lum quoque tantum amplior lactei Thoracici ramus, capacitate brutis viſuus. cedens. Rothomagi quoque Receptaculum chyli in homi- ne repperit Carolus le Noble. Vidit enim corpus cavum, cellu- lis diviſum intus& interſectum, magnitudine ac figura in- æqualibus conſtans,& obvolutum membranus tenuilſmis,
G/ mol-

106 ANAr. BARTH. L. I. DE INFIMO VENTRE. FEIGURARUM EXPLICATIO.
FIGURA I.
Receptaculum ſeu compages novarum Glandularum in ſuo fitu exhibetur, eique annexa,
a. Hepar.
b. Vontriculus reclinatus.
c. Veſicula fellis.
d. Inteſtinum duodenum.
e. Pancreatis pars ſub duodeno, ad quam ſparguntur rami kaslei ex glanlu⸗ lis Receptaculi.
f. Olandulæ lumbares Receptaculi in ſuo ſitu juntæ.
g. Inte ſtina ad ſiniſtrum revoluta.
h. Ren dexter.
1. Ramuli laltei ex glandulis in Pancreatis ſuperficie ſarſs.
k. Coſtæ aliquot prominentes.
1. Venæ cavæ deſcendentis truncus.
m. Emulgentes venæ.
FIGUR A. II. Externa in capite humano lactearum inſertio viſitur.
a. Tripartita lactearum thoracicarum in axillarem ſiniſtram inſertio- b. AWuxillaris vena integra.
c. Vena Jugularis externa.
d. Clavicula ſiniſtra.
FI G UR A. 1II. Veſiculam chyloſam in homine exhibet ex Ol. Rudéeckio
A. Ventriculi humani fundua. bbb. Hepar in ſuo ſitu.. ccc. Meſceuterium ab inteſlinis refeiſfum, ac ſupra hep ar reclinatum.
d d. Meſenterii pars lumbis ſive dorſõ adnexa.
eee. Pancreas glanduloſum ſ. glandulæ meſent erii chylo turgidæ.
ff. Pancreas carnoſum.
g. Lienis pars anterior.
h. Ken dexter.
1 i. Duodenum ad k ligatum,& d reliquis inteſtinis abſciſſum-
1. Vena ſplenica.
mmm. Tyer glandulæ circa veſiculam chyloſam poſatæ.
n. Arteria aorta.
O O. Fena cava.
p. Dactus ſeroſus ex glandulis xæx ortus, ad veſiculam elyloſam aſcendente ꝗ. Veſicula chyloſa ſive ſaccus lacteus.
r. Vas ſeroſum ex glandula m ortum, ac veſiculæ inſertum.
8888. Quatuor ramuli lactei in pancreate glauduloſs erumpentes, ac veſicu⸗
lam chyli ſubeuntesß.
t t. Duvlus chyliferus ex veſicula in thoracem aſcendens.
u u. Pars peritsnæi dorſo incumbeng.
XX. Glandulæ al bifurcationem cauæ& aurtæ poſitæ

““
8.* — 8 — 1
=
—
5 H „. 90
8
S
5
4 0 5
7„
9 800
22
„ 0 .. 54 0 8 OOARARAA’AA
———
. M
—.
2
Kaaaaaan
..4 ☛
—— — ———
8
8 △ ☛‿ △‿* M—
T A B U LI A XVII.
—
—
8 — X
M vnn„e“ 9 j
u,
—=——— 8 E=— —— Z L S —= E Æ— 4 — g— A—— 8. 3 2—** 2 — S*&ᷣ EK—— 8 T—+ T. —— 3 S*—=P ½ 8* 5 o.— 2 5—= „; 0 4 ſ 42 1p„ 4 1 ½ 1 1 1

=g—
Numerus in brutii. majori meſenterii, unicaque cavitas. & in cane duplex, utrinque unum& los lumbares& vertebras ſitum, in ꝗ cem mittebat tumidum ramum, ſiniſtrum à glandula me- ſenterii lacteum accepit, quo communicabat.
In hominibus tres glandulæ lumbare vicem impoſitæ, ſod mutuis ramulis lacteis conjunctæ, inter cavam deſcendentem& aortam in angulo quem emulgen- tes cum eava faciunt. Tertia ſuperior diaphragma propius accedit, ejuſque principio nervèo ſub appendice immergi- tur. Varius tamen eſt in variis numerus, ſiquidem in quo- dam homine plures in meſent quam in aliis hactenus à me diſſeetis, ut etiam quamplures aortam ad ilia uſque comitarentur.
Magnitudo. In brutis à diaphragmate ad tertiam lumbo- rum vertebram nonnunquam protenditur, latum, ut im-
pleat ſpacium inter lumbares muſculos, ad renes ejuſque capſulam extenſum. Nonnunquam minus,& curioſe inve- niendum. Cavitas int erior non eſt adeo ampla, ied ad digi- tos duos, vel unum vel medium capiendos accom modata. Inſignem tamen amplitudinem admittit Pecquetus, quando ſcilicet moram ibi chylus facit, velut in vicinos renes per adhærentes arterias emulgentes ſuperfluos humores trans- fundat, vel quando exactiorem illic coct ut fermentetur velut vinum in cupa.
In hominibus, quia plures glandulæs ſingul verſorum digitorum æquant longitudinem. Si cauitas adlit, vel voracitatem notat, vel moræ longioris lociqus& ſpa- cii neceſſitatem. Unde variat pro vario ſtatu ibi magnitudo.
Figura. Externa in brutis inæqualis, glabra tamen. Ova- lem nobis depingit Pecquetus, fve pyramidaletn
In bomine.
84, 2
F Suna.
3 Aegninua
jas Cavi-
108
ANA T. BART HOLIN. LI B. I.
molliſſimis glandibus diſtinctum, copioſo circumfuſum adi- be, infinitaque implicatum fibrillarum multitudine, quæ vi- cinas partes, ſed maxime Aortam w Gtebatur. Hujus longitudinem fere ſemipedalem fuiſſe, lati- tudinem ſuperiorem trium quatuorve digitorum, ſed à ſum- mo paullatim decreſcentem, in imo anguſtiorem. Hic glandulæ noſtræ lumbares junctæ fuerunt,& tunicæ inclu- fæ. Receptaculum in puero 14. annorum Guiffarto obſer- vatum, præter naturam ampliato ductu lacteo dilatatum credo, quia propter putredinem diſruptum,& purulenti chyli copiam effudit.
Numerus. Unicum in brutis, ut reſpondeat glandulæ Obſervavimus tamen Aongius inter muſcu⸗- uòo dextrum ad thora-
nexu arctiſſimo comple-
d cum dextro tamen ramulos
s duæ majores ſibi in⸗
rio glandulæ comparebant,
ionem poſtulat, vel
æ trium tranſ
5
8
güte M
ſecum tia mx eIllI men Rn
rotunde
Valvu rom lact ſolactec
Color cum v br utis veſtigit dularul terdun centen cujus uno, a
carneo Con Antica qui ch Cünate ris dil
paner ſiniſt gente (teos R ſit Supen lacte
7 omm Vaſor tum ckylu

L 1s. 1
5 eircumfälime uultitudine m. = arctiſſimo c edalem follle, — gitorum kadl —2 angultiorem.) =nt, R tunican um Guiffanach — u lacteo dlltn — iptum,&yun
eſpondeat qlul bhlervavimum mongius intema „ d dextrumalth r f krum Aglandthn uextro tamenmm
DE INFIMO VINTRI. 109 figura apparet tantum declinatis ad latera inteſtinis, quæ
ſecum trahentia Receptaculum, oblongum efficiunt. For- mæ enim eſt compreſſæ in ſitu ſuo relictum. Subinde ta- men ð nobis oblongiori forma apparuit. In hominibus vel rotundæ ſunt glandulæ, vel oblongiores& conglobatæ.
Valvulas in cavitate ſuſpicatur Pecquetus ad meſenterica- Valvulæ.
rum lactearum oſtia, regreſſum chy li prohibentes, quia preſ- ſo lacteo thoracico nihil deorſum poteſt remeare.
Colon. Candidus eſt, lacti ſimilimus, qui non perit facile Color.
cum vita, ſed conſtans eſt, ſive ob duplicem tunicam in brutis, quæ quaſi lacte coagulato, quo abundat, imbuta veſtigium ſui non libenter obliterat; ſive ob nativum glan- dularum candorem,& contentum humorem lacteum. In- terdum tamen difficilius diſcernitur ob pinguedinem adja- centem in obeſis,& chylum aquofiorem ſeu lympham, cujus quoque hoc eſt Receptaculum. Notavimus in homine uno, alteram glandulam candidam, alteram obſcuriorem carneo colore, vitio forſan corporis ægri contractam.
Connexio. Poſtica parte adhæret vertebris lumbaribus. connexto Antica meſenterio per ramuſculos lacteos ſecundi generis, Toflica, qui chylum ad hanc ciſternam derivant. Eos videbis, ſi re- Autica,
, due majeruli = ceis conjuncten
gulo quem enu clinato meſenterio cum inteſtinis ad ſiniſtrum latus, intuea- — diaphragmam ris diligenter. Penetrare ipſam ſubſtantiam, dubium non ea appendice imm eſt, quia illis ligatis intercipitur contentus alias in Recepta- nus, fiquidemun culo chylus. andule compure In his truncis lactearum juxta Receptaculum, notat Pec-
. 6 mas ut etiam quams
— te ad tertiam ui — jättur, larum, ti los, ad rens Aninus& errob
co ampla, ela jendos accomm-
ttit Peequttuudle — at in vicinostea rfluos humdhsn — Miionem holtli
— ſe riumr A Süingu lnem. Si auha
noioris lociqut ngori loi k — oſtatu ldi mag
1 ra tameso — 5 Sbrah 1. dA — Prramiduee,
4
4
quetus ampliorem tunicam valvulas indicare, quæ refluen-
tem chylum inhibeant. Ad latera glandulis ſeu capſulis atra- aterali,
bilariis,& renibus apponitur, ſive immediute, ut in canibus nonnullis, ita tamen, ut cultro ſeparari facile poſſit, ſive mediate per ramulos lacteos. Manifeſtius id in homine obſervamus. Spargunt glandulæ lacteæ novæ ramulos ad pancreatis partem duodeno ſubjectam, emulgentem venam finiſtram tranſcendentes, alios quoque ad arteriam emul- gentem dextram. Quinimo invicem glandulæ ramulos la- cteos mittunt, ſuperior rotunda ad inferiores, hæ rurſum & ſibi communicatos ductus largiuntur& vicinis locis.
Superius prope diaphragma ex Receptaculo ſeu glandulis Superias.
lacteis prodeunt ramĩ lactei thoracici, de quibus ſuo loco.
Uus. 1. ut ex lacteis meſenterii venis chylum excipiant Vſus,
omnem, eundem nonnihil præparent beneficio calidorum vaſorum vicinorum, arteriæ& venæ,& breviter præpara- tum ad thoracicas& ipſum cor detrudant. Contineri ibi chylum ſenſus docet, illumque accipere ex lacteis meſerai-
cis,

1Io ANATr. BARTH. LiB. I. DE INFIMO VrNTRE. FEIGURæ EXPLICATIO.
Glandulæ novæ lumbares ſeparatæ, earumque ra- mi lactei ad axillarem, exemptis viſceribus, monſtrantur.
a. Glandula ſuperior lactea nova...
b b. Glandulæ duæ inferiores ſeparatæ, ramiſque lacteis ini- cem conjuntta. 1
c co. Rami lactei ex glandulis adſcendentes.
d. Solitarius ramus thoracicus.
e. Emulgens Arteriadextra ad ſiniſtrum reflexa, ad quam ra: mi lactei ex glandulis progrediuntur. 8
ff. Renes.
g g. Artoriæ truncus deſcendens infra cor abſciſſus.
h. Spina dorſt..„
i. Lactea thoracica ad ſiniſtram ſubelaviam ſub arteria ſub- clavia repens.
k. Oeſophagus dextrum verſus nonnibil reflexus.
I. Glandulæ thymi qua thoracicam lacteam abſcondunt te-
SCunt que.
m. Arteria ſubclavia abſciſſ.
n. Valvula lacteæ thoracicaæ eo interna lacteæ inſertio.
o. Valvula jugularis interna.
p. Axillaris venæ expanſæ& per longum diſciſſ facies inte- rior.
q. JTugularis vena interna.
r. Tugularis vena externa.
s. Axillaris Venæ ad brachium progreſſus.
t. Coſtæ utriuſque lateris.
u. Veſica in ſuo alveo.
X. Diaphragima utrinque reſectum.

—ſſſaö“““
„“‧“
VVſſſſſſf
7,177 6 / 8
„
7 4 3 4 A 2 AA
4111
— ☛ 8
XVIII.
G W W /⸗c, /c
☛
NN WMM M
—
2*
TABVIL A
/4/
/
c, /77/ ¹
——
—— G⁵ SéqS— 8 8 ½—. T E- 2—.. S 8 8 3 —.——. 11ſ 1 1 4 1 1 4 1 4 2

112. ANAT. BARTHOLIN. LI B. I.
Secundario id fieri cer- vias habet, chylus hanc
24*
CAP..
D
P ANchR glan bosconlta ut monet quandam digitos o membra tota qual miditasa candorer Situs fundo, o lienis, cu lieni dlic
Oritu albume
Habe ramum. lum&d quoqs, van dan pancrasc dire tckt creas, 5
Præt
terioſum Propaxo ſed ſu oblique ſeriptun Martiin genti, ſ tamno; meſtico F allopion memini ſed cum Gtess vic perlis,

n. I.
n denique dean deuntium fai Krarislacteuint zöillac vel droct locum. Adha =erodainilli ng
recipit Recxyu — lactcos amanir Par, quando h
— eparatione ken el renes expima utttunt, w au t i, vel derin A TIr.
nittunt, eamqn an em per thorah d ſanguinisina m ellelympim nmn, ut cenſethi K ſufficiennn, orum ſentenin =em chylumen = quoque adthuu 2 ane facta demas
. da in afectibun — 7. Thorac. Kli. Kiolan. Kin h
1
— d proprie decirur —. 4.„ = oplaabundu, ku ccundario ideir habet, chjlbd⸗ 2„ PS 10- ut glandul 4 t, in Mogin⸗ primi gererö Sunm ingreciantl
m tern. ,
DrINrIMo VENTIRI. 113
CA p. XIII.
DE PANCREATE.
ANCREAsS, ac fi diceres totum carnoſum, potius totum Panereati⸗ glanduloſum eſt, laxum& informe: ſi globulos, ex qui- ſubſtantia.
bus conſtat laxe inter ſe junctis, junctim ſumas, alias enim ut monet Wuiartonus, ſinguli noduli ſeu globuli duritiem quandam& firmitudinem præ ſe ferunt, tres aut quatuor digitos longum, interdum ſex vel ſeptem,& amplius, tenui membrana à peritonæo inveſtitum,& in pinguiori corpore tota quaſi pinguedo videtur, quæ cœnoſa pinguedo& hu-
miditas aliis dicitur. Aliis Calicreas dicitur, item Lactes ob candorem& mollitiem.
Situs cjus eſt ſub poſteriore parte ventriculi, hujufque„ ν2
fundo, duodeno& vena portæ, uſque ad regiones epatis&
lienis, cui per membranas alligatur. Cum ſubſtantia propria lieni aliquando uniri vidit Marchettus.
Oritur vero ad primam lumborum vertebram. In medio On.
album eſt ejus οe ,.
Habetque venas, ramum ſplenicum, arterias ſiniſtrum Vaſa
ramum Arteriæ cœliacæ, nervos ſexti paris qui ad Ventricu- lum& duodenum tendunt,& glandulas. Vaſa Lymphatica quoque, quorum hic inſignis plexus viſitur, obſervante D. van den Cruyce, à quo varii ramuli tum ad lienem, tum ad Pancreas derivantur, unde lienoſi ſputatores. A liene pro- dire teſtatur Swalve, venam portæ cingere, præterlabi pan- creas,& in Receptaculum chyli tendere.
Præter quæ, habet& quctum alium, membranoſum, non ar- terioſum, quod Lindanus voluit, quia ipſe dubitat cujus ſit propago, aortæ ipſius an cœliacæ ante emiſſam ſplenicam, ſed ſui generis, ſecundum Pancreatis longitudinem modo oblique, modo recta linea expanſum, ànullo hactenus de- ſcriptum, qui primo Patavii nobis præſentibus 1642 initio Martii menſis, Fob. Georgio Virſungo Anatomico plane dili- genti, ſed cruento fato extincto apparuit, licet priori au- tumno in gallo Indico ipſi oſtenſus à Maur. Hofmanno do- meſtico tunc Virſungi, capacitate inſigni& parietum robore. Fallopio innotuiſſe non credo. Parvorum meatuum quidem meminit, in pancreas& glandulas proximas deſinentium, ſed cum hic ductus unicus ſit, potius per nebulam venas la- cteas vidit in pancreas meſenterii& reliquas glandulas di- ſperſas, vel vaſa Lymphatica. Unicus plerumque, quan-
— H quam

2
non pro chylo ve- hendo.
114 ANAT. BARTHOLIM. LIB. J. quam ab eodem duplex ſit obſervatus, parallela linea invi- cem extenſus: à Maur. Hofmanno quadruplex in accipitre. brevis in loco ordinario,& infra iſtum largior. Cujus rif- eium amplo hiatu in inteſtinum duodenum aperitur, juxta
meatus bilarii ingreſſum, cum quo nonnuncuam eodem oſculo jungitur, frequentius vero, quod cum Auctore de- prehendi, Ji verſo ſed vicino ſurculo copulatur. Idem Hof⸗ mannus obſervavit in Ciconiis duplicem, quorum alter Cy- ſticum, alter Epaticum bilis canalem comitetur. Non raro, præſertim in Homine, in ipſum meatum biliarem aperitur, tumque, advertente H ighmoro, neque inter tunicas ejus de- currit, neque valvula ulla adſtat. In cæteris Valvula ante exitum fita extrorſum ſpectans, quæ ſtylum ex duodeno adactum in ſinum novum non admittit, unde in animali vivo ligatura conſtrictus inteſtinum verſus intumeſcit ma⸗ gis, ultra vero ſtatim inanitur, ſi credimus Fac. Backio, quod experimentum difficile eſt, ante enim quam vel ſeparetur ductus impeditior, vel ligetur, exſpirat animal. Highmo- rus valvulam aliam præter tunicam inteſtini interiorem non invenit, nec admittit. Eſt vero ea obliqua,& valvulæ vicem ſupplet. Neque eam concedit Swalvius, quia flatus ab inteſtino mox totum pervadit, diſtenditque per fiſtulam zmmiſſus. Inde totum Pancreatis corpus meatus perreptat, utrinque infinitos diſpergens ramulos, donec anguſtioribus, ſed ordi natis ſurculis& recto ductu ſenſim taciteque lienem verſus terminetur. Lienem autem non ingreditur, licetit ſe obſervaſſe fidem mihi Folius fecerit: fortaſſis id prætet naturam, nec debuiſſe videtur, quia ante obliterantur ra- mi ordinato defectu, quam lienem tangant,& cavitas defi- cit verſus inteſtina eminens. In qua quidem capacitate, hu- mor conſpicuus eſt nullus, niſi quod immiſſus ſtylus flavo plerumque bilioſoque colore tingatur, parietibus ejuſdem ſimili tinctura infectis, ut bilis hic contineri ordinaria na- turæ lege videatur, quod ad oculum pleno bilis vaſe in bi- lioſa diarrhæa Venetiis quoque Fohannes van Horn amicus vidit. Unde novi oſtenti Uſus quis ſit, valde adhuc dubium. Variant enim erudi- torum conjecturæ, quas in compendium redigam. Aliquid ex inteſtinis ductum ingredi non fit veroſimile, propter val- vulam vel rugoſam inteſtini tunicam. Chylum tamen ex duodeno trahere, ut ibi præparetur, qui iccirco in vivis reperitur, defendit Backius, non quidem ad nutriendum pancreas, cum is humor ad ea ſit ineptus,& arteriæ cœliacæ
id præſtent, verum ad commune bonum. Cæterum qua via
———

1N. LI B. I.
tus, parallela linea invi- quadruplex in accipitre. tum largior. Cujus orif- bdenum aperitur, juxta uo nonnunquam eodem „quod cum Auctore de- lo copulatur. Idem Hof- icem, quorum alter Cy- em comitetur. Non raro, eatum biliarem aperitur,
ro ea obliqua,& valvulæ
I
e d A un T 1 114 111ʃʃ 1 4411 1111 „IIIIIIAHI1IA IINSz 41 n.ℳ 1—,
“. 0l 4 A. Ductus pancteaticu⸗ B. Cias Rami laterala⸗
c. Ses, heee Bleu, au, D. Keatus ilariu.
— — — — * 7 —
— *
— — —
E, Cxitus ductil⸗ utrius;
— — —
— —
anin 1s ten!
=
—
1IIn 1II/ i IA I11ℳ
FT. pPancreatzis acie mterwor
611 114
—
1
la⸗ 0 1
«... G 17, 11,114 113,. 1 i 9 que inter tunicas ejus de- N R” éé,nK,KRAeasdneWRenNnnWS In cæteris Valvula ante.. ² 1„ NNRRRRRRRRRRRe G. Gus pars à dactu Eilario rarate 1 d d NNNX.NNNRNM,,,,ee SA qu& ſt y um EX UuO enO XON 8 8s—. 8. er. 3 S 8.. 8 9 5 ₰.. 5.. 5 8 4.... S..S?erne.nenee 124. 5V 5 85. 8. . K RAQARARR SNe nren. 5 1 im verſus intumeſcit ma-“ WW—— 1. E—— SSS edimus Fac. Backio, quod DO 1 X . N ⸗ 2 N˖ 3 enim quam vel ſeparetur= 4.— N S— 53 8—— 8— xſpirat animal. Highmo-— 4.„.. 8 ⁸„—=*— 0————— m inteſtini interiorem 4— La e——
8 l
K
edit Swalvius, quia flatus
.„. SH 3—— diſtenditque per fiſtulam
corpus meatus perreptat, ulos, donec anguſtioribus, u ſenſim taciteque lienem n non ingreditur, licetid fecerit: fortaſſis id præter
. S 8 2
8 8 ☛
quia ante obliterantur rar“““
1 fi⸗ G„ WD ntangant,& cavitas deſ- 6 16 ua quidem capacitate, hu- ℳ FMN luod im miſſus ſtylus flavop“
¼
zatur, parietibus ej uſdem hic contineri ordinaria na- lum pleno bilis vaſe in bi⸗ Fohaunes van Horn amicus N
—
—
A V N 9 M
—
A NNRG 2 4 äNNNR 0 0—. X XX ANN um. Variant enim erudi- X X 2. NXNNDN—V—XB .. NBNBNNN OO endium redigam. Aliquid RM8
fit veroſimile, propter val- aicam. Chylum tamen ex i iccirco in VIVIS eetur, qui iccirco in v n quidem ad nutriendum neptus,& arteriæ cœliacæ G ae bonum. Cæterum Jur S vi
—* —ͤ —
1 * 7 A 2. e Me SSS ʒ́Üéʒ’. 8 8——.—— 8 24 8—, 8—M—MMöÜA X——B. 212222**— N— 6... X—vvvBVöBöBne——— 8 Lut 2 7 2r K RRReRARAARARA 0.. ertar
5. 2
7 7.
77)1h,
—
——
—— „ X X 4 4 ₰ S 8
———— A
— — .
4 6ʃ , 4 7 3„77,333 64„7 2„411„ ,5,1 9 . 77,e,neen, Seez,⸗,h 8 4— 2/2S— 5
7
K. Jnteſtinum Duodenam 8 1. M Jnateſäini tenuis pary N. męſenterium a25 Jnteſtinis liberutum
MN
O 8 X— N NX 1 8 G 5 NR. O. Bena meſeraica üh 3 2 8
P. rreria m'eſeraica.
5 8„. Q. Ductu: CTyrtzcus S
¹.. R. Ductus Bepalicus.
BS NRANRQEE

eD. INEIM G VE a redibit ad organum ſanguifica negat. Redibitne ad duodenum 8 irculus foret in infinitum. In ve t, ut per ambages eat? In vivis no ncreas cum majori glandula n rius urget doctum Virum Horni rum enim plicas carnofas, deſce us claudere, nec chylum in eo vid bilem ligaturam in vivo. Prius q de impetuoſo fluxu materiæ craſſa dem ratio? Ad alterum, ligaturam ii tui injiciendam; ſi enim egerende fupra ligaturam, ſin advehendo, inai natum, ligato inteſtino, extractoq ſucco pancreatico expertus eſt Grae/ lum ex duodeno lieni conferunt, 1. non pertingit hic duétus ad lien idem tunicæ rugoſæ obſtat. 3. con cholidochis oſtium, ut egerendo uti Affinis eſt ſententia Dom. Marcl hunc eſſe principium Venarum Læa quia 1. nullus alius truncus repertu ſtantia ejus alba, lacteis ſimili. Hinc denum deſinens, alios canales inde obſervatos, qui quidem verſus Hel creas plexum faciunt, poſtmodur Portæ,& arteriæ Cœliacæ ramunm veniunt, ipfumque ingrediuntur. Pecquetus invenit in Lacteo Thorac dubio, Lymphatici rami fuerunt, l ceere non poteſt, quia nec colorem a curfum. Egerendo igitur quia deſtinatur evacuando inferviat. Vel utilis ille mentitius. Utilem effundere illis cr cum vel ventriculo ad fermentatior chylo in inteſtinis. . Succum fermentativum ven nioſe ſtatuit Fo. Dan. Horſtius, diffis Pancreate, glanduloſo corpore, n vel arteriis promptior via, hæc im occurſu chyli in duodeno turbæ d. cho inquinaretur. 4. nunquam Lquor.
.
H

.
DE INFIMoO VENTRE. 11 via redibit ad organum ſanguificationis? Nam lieni recte denegat. Redibitne ad duodenum& inde ad meſenterium? Circulus foret in infinitum. In venas transferri quid atti- net, ut per ambages eat? In vivis non facile invenerit,& hic pancreas cum majori glandula meſenterii confunditur. Acrius urget doctum Virum Hornius ex Anatome: inteſti- norum enim plicas carnoſas, deſcendente chylo, foramen ejus claudere, nec chylum in eo videri poſſe propter impoſ- ſibilem ligaturam in vivo. Prius quidem concedit Backius de impetuoſo fluxu materiæ craſſæ. Et cur in aliis non ea- dem ratio? Ad alterum, ligaturam in vivo ab inteſtino exor- tui injiciendam; ſi enim egerendo natum ſit, intumeſcet
ſupra ligaturam, ſin advehendo, inanietur. At egerendo eſſe
natum, ligato inteſtino, extractoque inde in appenſo vitro
ſucco pancreatico expertus eſt Graeſius. Qui attractum chy-
lum ex duodeno lieni conferunt, magis falluntur, quia
1. non pertingit hic ductus ad lienem. 2. impedimentum
idem tunicæ rugoſæ obſtat. 3. commune habet cum poris cholidochis oſtium, ut egerendo utrumque ſerviat. Affinis eſt ſententia Dom. Marchetti, qui ſtatuit Ductum NXc n hunc eſſe principium Venarum Lactearum, quod probat,„rincipio quia 1. nullus alius truncus repertus lactearum. 2. ex ſub- Lactearum. ſtantia ejus alba, lacteis ſimili. Hinc præter foramen in duo-
denum deſinens, alios canales inde oriri in cadaveribus à ſe obſervatos, qui quidem verſus Hepar porrecti, extra Pan-
creas plexum faciunt, poſtmodum disjuncti ſupra venam
Portæ,& arteriæ Cœliacæ ramum dextrum ad Hepar per- veniunt, ipfumque ingrediuntur. Sed de trunco certiora Pecquetus invenit in Lacteo Thoracico. Canales illi viſi, ſine
dubio, Lymphatici rami fuerunt, lacteos enim fuiſſe, evin-
cere non poteſt, quia nec colorem album addit, nec liquoris curfum.
Egerendo igitur quia deſtinatur, videndum cui humori evacuando inſerviat. Vel utilis ille eſt, vel inutilis ſeu excre- mentitius. Utilem effundere illis creditur, qui acidum ſuc- cum vel ventriculo ad fermentationem hinc deducunt, vel chylo in inteſtinis.
1. Succum fermentativum ventriculo adferre, ut inge- Nee ad fer⸗ nioſe ſtatuit Fo. Dan. Horſtius, difficile eſt creditu, quia I. in mentum pancreate, glanduloſo corpore, non generatur. 2. à liene vehendum vel arteriis promptior via, hæc impeditior, pyloro obſtante. ventriculi- 3. occurſu chyli in duodeno turbaretur,& à vicino choli-
docho inquinaretur. 4. nunquam talis in hoc ductu viſus liquor.
8 4 ———⸗——ꝛ—
—;⁰ͦ
——,—
S 3 3 4
— 4
H 2 2. In

——
——
116 ANA T. BARTMHOLIM. LI B. I. Nec intefti- 2. In inteſtinis promovere. ermentationem chyli ſuccum mis. pancreaticum, majori veri ſpecie dicitur. Hujus ſententiæ eſt God. Mœbius, chylo ſimul cum bile in duodeno admixto: ſi enim purum eſſet excrementum; canalem hunc ad infe- riora inteſtina locaſſet Natura. Succi vero hujus naturam primus Franciſcus Sylvius, duetuſque hujus uſum propius propalavit, ex natura glandularum conglomeratarum. Sci- licet pancreaticum ſuccum ſalivæ non abſimilem, aut chyli Succi natu- abalvinis fœcibus ſecretioni, aut ejuſdem ſaltem per lacteas va acida, Vectioni ſervire,& pituitæ multæ in tenuibus inteſtinis reſti- bili materiam ſuppeditare. ExX ſanguine autem d ſpiritibus animalibus ſubacidum reddi. An tanta copia ad inteſtinum confluere pofſit, quamvis peculiari veſica non contineatur, contra negantem Deuſingium,; phiala ſua Graefius dirimet, etiam in ſanis canibus. Et varii ſa- Graeſius enim ſingulari vitro excipiens ſuccum hunc, va- porig· rii ſaporis deprehendit, ſemel acidum gratiſſimum, aliquan- do pene inſipidum, nonnunquam auſterum, ſæpius ſalſum, ſæpiſſime acido- ſalſum. Hunc in inteſtinum infundi, miſceri alimentis fermentatis, deorſum cum illis in venas lacteas propelli, hinc ſurſum ad thoracicum& dextrum cordis ven- triculum, miſceri cum bile in inteſtinis, unde efferveſcen- tia& conſiſtentia alimentorum fluidorum,& chyli candor, quia alia ſale lixi vo& oleo abundantia ad acidorum affufio- nem albeſcunt: ita ſulphuri rubenti in quovis lixivio ſoluto acetum vel vinum acidiuſculum affuſum lacti ſimillimum fieri. Ita ex principiis Magni præceptoris Sylvu commenta- tur, Kin eandem ſententiam Swalvius concedit, negat ta-
men Needbam in ſtatu naturali aceſcere.
Inutile per ductum Pancreaticum expurgandum, vel erit
Nan Pitui- 1. Pituita ſeu dulcis& inſipidus humor albus, ex quo, cum Tar. bile mixto, fœces croceo colore tingi yelthuſius tradit: ſicut propter obſtructionem hujus ductus humor ille lenis hac
excerni ſolitus cum urinæ miſceatur, crocea evadit, at fœces
alvi albeſcunt, aut argillaceo colore imbuuntur,& alvus eſt
aſtricta. His concinit Whartonus. Sed flavo colore tingitur
in ductu humor, antequam in inteſtino bili externæ veſi-
culæ miſceatur. Mera eſt conjectura utriuſque, urinas, icte-
ricos, fœces alvi flavere ab hujus albi ſucci cum bile com- mixtione. Hinc attrahi elective nervis ſexti paris& plexu nervorum ſuperiore pancreati continuo excrementitiam
hanc materiam dulcem& inſipidam,& ad inteſtina rejici
Whartono non largimur, quia 1. talia nervorum excremen-
ta nullus vidit. 2. plexus nervorum pancreas non ingredi- tur,
tur t ind neruo no ciem nerV tint, ſed⸗ 2. Ch cenlent li chylas nc fuere exc asillaribu 3. Ser vi ſum M. ſit colum tis enim rit Pecq⸗ cuxæ lim marum lius. Hii tris raril per aque meatum Supprell truction Deyi pPanckcate. nus idoneg. VA gnd Nerius Dac ddegi Vu innit, voremchh nem prom attruitn drimat, 8 Fenas hdt dem hyym tl t, me Do 4. Cy domari; durgui, nus natur eralla lier leeircon J. MA euod prin

f. LI 2. 1
tionem chyütt ur. Hujustens n duodeno adgi nalem hunca- i vero hujusmn hujus uſumm eglomeratarun. abſimilem, a em ſaltem perle wibus intettinänt e autem& hi a copia ad imtett ſica non contina ſua Gyaefius din
ens ſuccum hur, ratiſſimum alia erum, ſæpiusdi rdinum infundi mi a illis in venaslaè a dextrum cordun nis, unde efferyeſi rum,& chyli caui ad acidorum afful quoris lixiyio fol Im Nacti ſimillimu s Hlwü commem voncedit, negatt
zurgandum, velt albus, ex quo,u llthuſzus traditii humor ille lerit rocea evadit,ätie abuuntur, Kalm flavo colore tinp Rino bili exteme triuſque, urlns- di ſucci cum ler ris ſexti paris&i tinuo excremel 7, Kad irteltimn nervorum excte pancreas nol 1g
Drz INFIMO VENTRE. 117
tur, ut inde difficile ſit elicere. 3. Ramuli ad pancreas ſparſi nervoſi non funt, ſed lymphatici. Habent quidem hi ſpe- ciem nervorum, ſed, fatente Swalvio, pancreas non fubin- trant, ſed ad receptaculum eunt.
2. Chyli purgamentum ad duodenum non mittitur, ut Nee chyli cenſent Licetus, Riolanus, Veſlingius, ſiquidem in hoc ductu purgamen- chylus non viſitur:& chyli purgamenta Jam per alvum 1um.
fuere excreta, nec alia deponit, antequam novam in venis axillaribus& corde habeat mutationem.
*
3. Serum in pancreate ſeparari& per ductum expurgari, An ſerum
viſum Maur. Hofmanno, Pecqueto,& Barbato, ut Pancreas ſit colum lymphæ, ſicut hepar bilis, lien acidi ſucci: Aper- tis enim ſæpe canum abdominibus, in exitu duodeni repe- rit Pecquetus ex hoc canali liquorem effluentem inſtar a- quæ limpidæ& aciduli ſaporis. Aqueum quoque& ſuba- marum liquorem ex hoc ductu effluentem vidit Th. Corne- lius. Hinc notante M. Hofmanno, in perturbationibus ven- tris rariſſime ſola bilis fluit, ſine aqua: hydropicos quoque per aquam abſorbentis pancreatis ductum, quam Epatis meatum cholidochum expurgari magis eſſe veroſimile. Suppreſſionem urinæ quoque in hydropicis ex hujus ob-9 ſtructione advocat Pancrat. Bruno. De origine hujus aquæ non conveniunt. Barbatus male in Ejus erigon pancreate ſeparari à calidiorc chyli parte ad ſanguinem mi- nus idonea; melius Hofmannus ex vena ſplenica tranſudare, vel à glandulis pancreatis abſorptam colligi in truncum: Verius Pecquerus& Lepnerus per pancreaticam arteriam excipi. Vum hujus lymphæ ex noſtris principiis recte hic divinavit, ex canali effuſæ, partim ut in Receptaculo viſeo- ſiorem chylum diluat, obſtructiones arceat,& fermentatio- nem promoveat, quod nobis quoque favens Alb. Kyperus aſtruit, partim ut in Inteſtinis bilis mordacem impetum re- Pprimat,& ex alimentis ſeparet tenuiorem chylum, inque venas lacteas ſubtilitate ſua permeantem comitetur. Ean- dem lympham denique pro ſucoo nutritio Barbatus admit- tit, me non repugnante. Hinc 4- Cralkora purgamenta ſanguinis ineptiora quam ut Non expure domari à liene potuerint, imo ipſam atram hilem hac ex- purgari purgari, ſicut Lindanus aſſerit cum dubitante Riolano, mi- cralſa ſan- nus naturæ conſonum, aut huic parti decoru m neque enim Snets. craſſa lien, ſed liquida congerit, ſed male affectus admittit. Iccirco neque 1
5. Melancholiæ ſentinam in liene accumulatam evacuat, Neque me- quod primo ſcripſerat Highmorus in Diſq. Anat. ſed deſe- lancholiæ.
3 ruit
2 — —— ———
f
1 1 3

118 AArT.
BARTHB. LiB. I. DE INFIMO VENTRE,
FIGURARUM EXPLICATIO.
In hac Tabula tum Pancreat vo Wirſungiano ductu, tum ad lienem vaſa ex
BB. Membrana C. Parenchyma lienis n
primuntur.
FI G. I.
AAKA. Pancreas diſſectum.
B B. Novus in Pancreate repertus ductus.
cocc. Ramuli ejuſdem dut᷑tus. d. Orißcium ejuſdem. e. Orificium meatus bilarii. ff. Meatus bilarius.
gg g. Par⸗ inteſtini duodeni.
H H. Ramus ſplenicus: II. Arteria ſplenica.
K. Arteria cœliacæ portio. L.L L. Anaſtomoſes: M. Vena ſplenicæ ramus NN. Corpus lienis. 6 O0O. Vaſorum in
A. Lienis pars convexa.
svena&
arteriæ ſplenicæ. hamorrhoidalis.
liene ingreſſus.
F 1 G. II. lienis ſeparata.
igricanns.
FI G. III.
AAA. Lienis pars concavu vaſa excipiens. B. Vena ſplenica. C. Arteria ſplenica.
ruit deinde eodem luto
cholidochum vocaverit, qui ſit decantata iſta melancholia.
1pſo Pancreate, cujus hic du
in Lib. de Affect. Hypochon Maurocordatus hun forſan nobiſcum ignorat Cæterum qu ctus proprius,
hæſitans
is corpus una cum no-
per idem deducta
dr. quanquam in c ductum melan-
quid
ia certum eſt, ex & in quo incipit
& terminatur, aliquid per ductum ad inteſtina expurgar!,
ſalva lympha, quam nolim repudiare,
olim in hujus inventi
Sed bilem.
incunabulis ſuſpicatus ſum
6. Bilem evacuari, quo in Pancreatis coctione generatam,
d etiam i
pſi Virſungo placui ſive in liene per ramum
ſplenicum hac tranſeuntem; utrumque enim hepar
diarium cenſetur. Eſtque quaſi veſicula bilaria lienis, quxꝶ
commodum oſculo ſuo jungitur alteri
meatui veſicæ
bila-
riæ
ſubſi-

—— ꝗ—ÿ—
— 0
2 74 2 9 3 ſ 8
₰
—
☛
O—
6 A— —— —
5
*. AES
,,
—
32 7 5 S XN MNNKNNXN „ 385 22 —
☛
9 8
9
AW 9 .
s 6 — N ANANN W 8
— 2
N 42,
0 . —
.
*
A n 5nn — 1 ANN N M ☛
½
L-=‿g Sie 7— 8 2 B S. M 8 5 60 7.: 2
*
Spe, 4₰
—
Sog
i
E 1 8 L.— ⁵ 77, 3.
ℳ&S ò ℳO
/„
—
CC
T A B VUI A XIX.
S 107
G
—
- EERn 22
—
——————— ——= 8 S=Z B 5* BB=eͤ ———— Z= 1½ 8 —— α 8 2SͤA. 8. 8 8 =— 2.— S8 13ͤ.B E — ₰ A———— ₰— („— B 2 Z n—₰—₰ 9 B 2 S8 28S82Z3 ——.— 8= ê 8 3 S——— 12442—2 111— 4 1—— . e*—— 3—— 7

120 AkAr. BARTH. LB. I. Dr INFIMO VrNTRE.
FEIGURARUM EXPLICATIO.
FI c. I. Exhibet omnia Lagenulæ parandæ neceſſaria.
A. Lagenula vitrea. B. Foramen exile in Lagenulæ ventris parte ſuperiore. C. Funiculus annulis ferreis ornatus- P. Calamus Anatum ſylveſtrium longus& tenuis. E. Charta quã calamus obvolvitur. F. Calami pars amplior. G. Calami pars tenuior. H. Lagenulæ orificium. I. Epiſtomium ligneum. K. Filum Epiſtomio annexum-
pr G. II.
Exhibet Lagenulam cum omnibus requiſitis ut decet or- Aatan.—
III.
quo ſecundus Duetus poteſt.
F 16.
inſtrumenti partes, Pancreatici exitus claudi AA. Tubulæ duæ ex ebore confectæ. BBBB. Quatuor foraminula in tabularum extremitatibus CC. Cylindri ducx.— DP D. Cochleæ dua circum cylindros volvenda
Denotat
riæ hepatis juxta duodenum, ut quem uſum præſtat hæc jecori, eundem eredi poſſit& illa lieni præſtare. Ne dubi- temus, bilioſus humor interiora hujus ductus oblinit. Ad quam ſententiam meam plurimi Eruditi acceſſerunt, licet in quibuſdam diſſentiant. Contra alios in diverſum à me
Objectimes abeuntes, notandum ⁊. fimilem quidem eſſe veſicæ bilariæ, fäunt.
non ratione cavitatis vel tunicæ, ſed ſitus& uſus. 2. Quan- quam dulcedinem caro pancreatica ſapiat; ductum tamen amarum humorem Poſſe vehere, etiam Adulciſſimis, ut ſanguine, ſeparabilem. 3. ramulos hujus ductus cum fpleni- eo ramo, ex liene tranſeunte, communicare, qui ad ductum hauſta referunt, non contra. 4. Bilem excholidochi vici⸗
nia non admitti-propter Yalvulam vel oblicuum duetum,ut
due Kilus necue fatus adig brancum, applaudente LEyſero olim noſtro,
2
igi poſſint ob circulum mem-
mum
quacunque de-

G EEEE. 1utt4ttfA1141144
b 54 — 2 —₰ Le 2 E
———————— 8—
4—=—.—=—————— ————— B8 B 8 ——==—— z S B 3— 8₰
ER*— 8 E2a5 3öSS 8S 8-
S— 83 ⏑*
— ◻⏑ 8—₰ S 3 8 2 3 S
— 8=& E.S8=Z 3 5 E 8 .. Q½
Söä ₰ 5——. Z 8:S 8.AA 2

ny———n—— eeeee
Utilis uſus zun vomitu.
ANAT. BARTHMOLIN. LIB. J. FIGURARUM EXPLICATIO.
F 1 G. I.
Exhibet canem, in quo oſtendit modum& locum ubi in- ſtrumenta Tab. X X. notata inteſtino funt affigenda.
A. Phiala.
B. Acus.
M. Pylorus.
N. Int eſtinum duodenum.
O. Pancreas.
P. Prelum.
Q. Laryngotomia-
FI G. II.
Repræſentat Canem, cujus abdomen poſt applicationem inſtrumentorum conſutum eſt. AA. Phialæ duæ ad Succum Pancr eaticum& ſalivam coll⸗ gendum. N. Pars veſicæ qua vitrum tegitur ne ſanguis per ejus fora- wmien intrans Succum Pancreaticum inquinet.
mum commotione. 5. In bilioſa diarrhæa, propter totius
infectionem, vas plenum eſſe bile, in ſfanis tantum tinctum. 6. Neque ſemper expurgari bilem, ſed intermedio tempo-
re candidum ductum obſervari& vacuum. Excvemen- 7-· Excrementa arterioſi fanguinis à corde& liene, impri⸗- ta arterioſi mis ſeroſa& bilioſa, per vicinos arteriæ Cœliacæ ramos in ſanguinis. ſe recipere, quæ non ſemper in ſectionibus videntur, quia
cito elabuntur per viam patentem, præſertim in vehemen- ti commotione. Colligi ſemper, Graefi experimenta teſtan- tur.
Utilis uſus Riolano eſt, per hanc viam in vomitu expur- gari humores varios& illuvies primæ regionis, atque ita febrium diuturnarum malignarum& chronicorum mor- borum fomitem deliteſcentem in Pancreate, excerni. Ego invento doctiſſimo facile aliquid addam. Non ſolum vomi-
pey aloum. tu, ſed& per alvum proölici beneficio medicamentorum
cholagogan ferventem à bile intemperiem, meſenterium, lienem, arterias& cor ipfum adurentem. Hincqus in ar- dentibus febribus dejectiones bilioſæ,& in dyſenterid cruor, à largo bilis diluvio hinc ad inteſtina continuo manantsé, quæ tanto difficilior eſt curatus quo longius ſe Pancreas à medi- caminum vi removit, intra viſcera profunde immerſum: niſi quic-
—

W
A&́ W —

Naicgui 9 mbfeni Feunum i 3 dumid inaris. puotidia du it) te greterla mume drslien
ſerrileg
3
IM 1Läa lcntioi ahisg Epar bragn
fenaxu Pya mäiger um yn Nuarum mterr⸗ utant. Ur forc ant lön

DE INFIMO VENTRE. 123 quioquid breviore via per vomitoria eliciatur.
Uus Pancreatis ipſius. 1. Fülcire vaſa tranſeuntia, ut ra- vſ, Pan- mos venæ portæ, arteriæ cœliacæ,& nervorum: præſertim creatis.
ramum ſplenicum. 2. Ventriculi coctionem, quæ in calido & humido fit, juvare. 3. Ventriculo eſſe inſtar ſubjecti pul- vinaris. Hinc lapideſcens in vetula illa Romana; primo, ad quotidianum vomitum, mox atrophiam& mortem, com- pulit, teſte Dom. Panarolo in obſervationibus. 4. Exſugere præterlabentem ſanguinem ſeroſum,& beneficio glandu- larum expurgare. 5. In morboſis ac melancholicis corpori- bus lienis affecti vice fungi, quod Cl. Thuani exemplo docet Riolanus. Cujus pancreas amplitudine& pondere jecur æ- quabat, totum tamen ſchirroſum erat;, at jecur induratum & ſphæricum gypſea pituita refertum, lien adeo exilis vide- batur, ut vix unciam penderet. 6. quia fecundinæ inſtar eſt, teſte Varolio, hinc Highmorus nobilius officium tribuit, nempe quicquid in chylo cœnoſum continetur, ad ſe trahe- re, ſeparare, puriuſque reddere, antequam hepar ingredia- tur. ſed unde illi chylus? 7. Whartono nervis infervire, eo- rum ſcilicet ſuperfluitates excipere, quæ nobis adhuc igno- tæ. 8. Fr. Sylvio, non coacervandis excrementis inutilibus, ſed elaborandis humoribus corpori utilibus& neceſſariis in- ſerviré glandulas omnes.
C A p. XIV. DE EPAI E. H Actenus de organis coctioni primæ vel chylificationi
dicatis: nunc ad ea quæ ſecundæ coctioni ſive fangui- ficationi quocunque modo faciunt, acceſſum facimus. Atque in his primarium hactenus fuit epar. Epar eſt pars organica, in infimo ventre, ſtatim ſub dia- phragmate dextri lateris ſita, ſanguificationis organum,& venarum principium ex Galeno. Epar, Græcis ab inopia dictum, quod ſubveniat partium
indigentiæ, Latinis jecur appellatur, quaſi juxta cor. Vena- Epar cun rum principium dicitur, quia in eo apparent diſperſæ radices venarum„ duarum venarum maximarum, cavæ& portæ, tanquam Princi peums
in terra aliqua radicibus affuſa. Venæ lacteæ à pancreate putantur oriri: ſed Lymphaticarum& in hepate obſervan- tur ſurculi. Radices autem arborum etiam in terra diſperſæ, extra terram in truncum compinguntur. Vena arterioſa
cordis revera eſt arteria; Arteria venoſa autem vena eſt,& he-
pati
—
“
,„f—-–˙‧–—“

124 AxAr. BARTM. LIB. I. DE INFIMO VENTRE.
FIGURARUM EXPLICATIO.
FIC. I. Hepar è corpore exemptum, ejuſque potiſſimum partem ſimam exprimit.
AAA. Hepar in ſima parte, ſua tunita veſtitum, villoſum.
B. Vena porta, ejuſque ex ſima hepatis ſade egreſſus.
CC. Duo trunci venæ cavæ juxta gibbam hepatis partem.
D. Vena umbilicalis ex hepate egreſſus.
EE. Veſicula fellis in ſima hepatis parte ſita.
F. Ductus bilarius, Cyſticus dictus.
CG. Alter ductus bilarius, Hepaticus vocatus-
H. Arteria qua à ramo Cœliaco ad ſima hepatis pervenit.
1I. Ramus hujus arteria hepar ingrediens.
———
K K. Alius ejuſdem arteriæ ramus au veſicum felleam abieu
L. Nervus ſexti paris ad hepar delatus.
M. Lobus exiguus in omentum exporrectus, per quem hepat
aqua plenum interdum evacuatur. N N. Eminentiæ hepatis, Portæ olim dictæ. a, Fundus veſica felleæ extra hepar prominens. d. Canalis communis, quem rami bepatici ductus conſtituunt.
FISG. II. Capſulam Gliffonianam exhibet.
A. Hepatis gibbum.
B. Pars illius dextra.—
C. Cavum Hepatis.
D. Pars ſiniſtra.
E. Truncus porta ſurſum reflexus, ut catera vaſa facilius can ſpiciantur.
1234 5. Ejuſdem quinque rami majores.
F. Ductus communis.
G. Porus bilarius ipſiuſque prima diviſio.
HI. Meatus eyſticus.
I. Veſicula fellis.
aa aa. Capſula communis aperta
6 b b6 b. Pori bilarü ſubdiviſiones.
öooooöooöoöoöoͤöbͤ

“
—
12
A XXII.
3
A 5 U p
T
m ſita. 8
eju
mit.
7 1 7 7 X— 4
——==—— 7 1
— S= 8 S E 5
7———2,———₰ S S 3= —=. ᷣᷣ= L——
2 32 ⅝— 2. 8 8 8
S— 2 S.— 8 ½ 8 8E 3 r.———. 2 2 8 S E — 1„*A—₰—& S— ₰

Numerus.
Sit 150
Figura.
Diiſto.
126 ANAT. BARTHOLIN. EL 18. I. pati poteſt natales debere, quia in fœtu cum cavajungitur,
& cum hac per anaſtomoſin patet: præterea ad cor defert,
non refert ſanguinem, ſiquidem huic argumento aliquid fidendum.
Numero communiter unum eſt, raro duo: Rarius plane deficit epar, ut in Matthia Ortelio.
Situm habet in infimo ventre, ſub ſepto tranſverſo(quod
& Hippocrates& Ariſtoteles agnoverunt) ad coſtas,& quo ad
majorem partem in dextro hypochondrio, digiti tranſverſi ab eo diſtantia, ne motus ejus impediatur: ideo epatis tu-
mor diſpnœam parit. Avibus in utroque latere æqualiter eſt ſitum: uti& fere canibus gracilem& Iongum lienem ha-
bentibus. In homine raro mutatur ſitus, ut epar in finiſtro, quod notat Gemma& Spererius, nec ita pridem Pariſiis in ſicario obſervatum Decano Guid. Patino, de quo Riolanus & nos in Hiſtoriis, ſplen in dextro latere conſpiciatur. In- cumbit autem leviter ventriculi parti anteriori, ſuperiori,&e potiſſimum dextræ, alias ad ſiniſtram etiam pars ejus aliqua porrigitur, nonnunquam maxima, exiguo liene. Ariſtote- lem vero aliqui putant epatis ſitum ignoraſſe, quia dixit: Le* 3 13 NMga*ᷣ,&c. quod illi interpretantur, ſupra ſe- ptum ſitum eſt epar. Verum Philoſophus interpretandus eſt: Trans vel ultra ſeptum ſitum eſt; nam id ſigni ficat ueν cum accuſativo, at cum genitivo ſuper vel ſupra.
Atque ob diaphragma, cui cedere debuit, iguram acce- pit ſuperiorem& exteriorem ſatis rotundam, nvexam vel gibbam, æqualem& levem, ubi etiam poſterius ad venæ cavæ tranſitum ſinus eſt oblongus. Et ob ventriculum acce- pit figuram interiorem& inferiorem cavam, quæ pars ejus ſima dicitur, eſtque inæqualior, in qua duo funt finus: ad dextram unus, pro veſica bilaria; ad ſiniſtram alter, pro tranſitu ſtomachi. Eſtque epar ad dextram amplæ rotundi- tatis, ad ſiniſtram anguſtæ& acutæ.
Dividitur epar à nonnullis in partem dextram, quæ craſ- ſior,& ſiniſtram quæ tenuior: inter quas mediat fiſſura par- va, ubi umbilicalis vena ingreditur. Alioquin communiter integrum eſt in homine, niſi quod Spigelius notavit hic lo- bum quendam exiguum, carne quam reliquum hepar mol- liore, tenui& ſubtili membrana cinctum, qui in omenti duplicatura vel cavitate continetur, heparque aqua plenum interdum evacuat. In hoc lobo exili& molliori obſervare mihi olim viſus ſum inſeri veuas lacteas in ſectionibus pi- ſcium, ut ſecundum partium hepatis diverſitatem, vaſorum trium inſertionem haberemus, hactenus deſideratam: 6
poſte-
eriot cb llcj us aute 1. ut omentt niatum locu apflori co hepate effor vach proteg Verominb tur plores ventricolu
Glemu&
naturalite qod obſ ſandus, q matas plo Horſtius patis prol Magnit xima(uti tem, que liam proc generantu in homine temperiei pueris, utca tul In tabic Gdrplo quide eiam. It al R petäton: ficio fonctn Hepawr tinntor 1 Longitud- cWa, baii I.a& Luit det inters 60 ejus me tis yonaus Meml brana, q luccinge nucito. wympha Caprea n

.Ln.I eramcaujus DE INFIMOVENTRE. 127 danrnalen poſterior obſervatio nos docuit ea- eſſe Vaſa Lymphatica.
Sumenn Hajus autem lobi Spigeliani uſus alios aſſignat Gliſſonius: Iobi Spige- 1. ut omentum hepati facile commodeque adnectatur. 2. ut liani uſus.
0duo: Nariug hiatum locumve alias vacuum expleat. 3. ut ita majora vaſa
in pylori compreſſione protegantur. 4. per hunc foſſula in pto tranfierd hepate efformetur per quam cavæ truncus delabatur.. Ca- n) ad coſtasRdu vam protegat, ne inter hepar& ſpinam com primatur. drio, digititrul Verum in brutis, ſi bovem excipias, aliaque, hepar dividi- latur: ideo ehai tur plures in partes, quas lobos vel pinnnas vocant, quibus 54 oque latere anu ventriculum ceu digitis tegi& contineri ajunt. Male ergo Hapar in KXlongum lieun. Galenus& Plempius in lobos diviſum humanum epar volunt homine nau 8, ut epariacit naturaliter, nam præter naturam& raro in lobos finditur, dividitur in eita pridem Pui quod obſervarunt Fernelius, Sylvius, Gemma. Galenus excu- lobos. tino, de quoli ſandus, quod extuberantias hepatis ex vaſorum truncis for- tere conſpiciun matas pro lobis acceperit. Plempium autem erudite refutat anteriori lpeit Horſtius Junior. quod fiſſuras, finus, extuberantiaſque he- etiam parscui Patis pro lobis plene diſtinctis venditaverit.
xiguo liene. 40 ignoraſſe, qunt terpretantur un ſophus interpreu nam id ſigniteri er vel fupra. debuit, Fguram andam, comerm tiam poſteriuzat tob ventriculum cavam, quæpri ua duo funt us dd ſiniſtram alta xtram amplær
em dextram, qui-
uss mediut fſlmn Alioquin comm Spigelius notaiit' nreliquum beyu: inctum, quiint heparque aqufs li& molliori ohn acteas in ſectoni s diverfitatem'l tenus deſideratau—
Magnitudo& crafſities ejus eſt in homine inſignis& ma- Af⸗gnitu⸗ xima(uti& cerebrum) non tantum ob nutritionis purita- do.
tem, quemadmodum in brutis; ſed ob ſpirituum anima- lium procreationem, qui diſſipantur ſæpius(& ex vitalibus generantur, hi vero ex ſanguine defæcato)& magis ob varias in homine functiones. Majus tamen eſt in frigidioris in- temperiei corporibus,& in timidis& guloſis, macilentis& pueris, ut calor cordis augeſcat, vel ſanguis magis tempere- tur. In tabidis mortuis vidi modo epar maximum,& qua- druplo quidem, ac quintuplo majus ſolito, modo minimum etiam. Et ab aliis inventum, aliquando epar minimum & perditum: lienem vero majorem& robuſtiorem ejus of- ficio functum.
Hepatis magnitudinem ex longitudine digitorum me- tiuntur Rhaſis& Aben Sina, pondere& menſura Gliſſonius: Longitudo enim in onvexa ejus parte major eſt quam in cava, ſiquidem illa inſtar arcus, hæc chordæ inſtar ſe habet. Ita& Latitudo. In cava, longitudo hepatis proxime reſpon- det intervallo, quod cubitum carpumque interjacet. Latitu- do ejus manus fere longitudini æqualis eſt,& craſnties. Epa- tis pondus tricies& ſexies pondus totius corporis minus.
Membrana cingitur tenui, orta ab altera venarum mem- Menbra- brana, quæ à peritonæo originem habet: vel à peritonæo na. ſuccingente diaphragma& revoluto ſupra epar, ex Riolani
placito. In hac veſiculæ attolluntur aqueæ,(à capillaribus Lymphaticis,) à quibus hydrops, teſte Platero. Eaſdem in Caprea vidi albicantes numero multas, quæ diſſectæ intra
folli-

128 ANAT. BARTH. LB. I. DE INFIMO VENTRE.
FIGURARUM EXPLICATIO.
FIGURA I. Exhibet jecoris partem convexam. A A. Jecoris pars convexa. B. Membrana jecoris ſeparata. CC. Ligamentum jecoris, ſeptale dictum. PD. Vena cavæ? jecoris ſupera parte egreſſus.
FIGURA II. Jecoris partem concavam proponit.
AA. Jecoris pars concava ſurſum converſa.
B. Lobus jecoris cui ſe omentum jungit.
C. Fiſſura jecoris ꝰ qua vena unbilicalis D. deſcendit. E. Veſicula fellis. F. Canalis cyſticus.
GG. Porus bilarius in duodenum H. deſinens.
I. Truncus vena portæa deſcendens ſecore.
K. Arteria Cœliaca dextra.
L. Nervus ad jecur delatus.
FIGURA III. Veſicam Fellis oſtendit. A. Veſiculæ bilariæ fundus.
B. Sinus ad cervicis veſicula exortum.
C. Cervix veſaculæ.
DD. Meatus veſiculæ bilaria inter venæ portæ F.& cava G. radices per hepatis ſubſtantiam diſperſ.
E. Meatuum veſiculæ concur ſus.
H. Porus kilarius latior quam cerviæ veſiculæ.
I. Meatus communis, pori bilarii,& cer vicis veſicæ.
K. Oriſicium meatus bilarii in duodeno.
L M. Duodenum int eſtinum apertum.
N. Arteria in hepar diſperſa.
O. Nervulus hepatis& veſiculæ cordis(qui nimis magnus
ſculptus.)

———
—““
——— Q·—;ę—;—;——————
—— 4
——-—— —————— ——-—
129
☚‿
2
MM 7 27 T A 7ö22 722. 8
2
87 2 2* 2
2
2 2
7
2 2 7 7 77
87
8
II
Li
ſ)ſch Su, 9 E
.
3 — ———
— g G&—— 2 ‿ 5 8 4 B— 8— ☛— d— E 4 8
—
Wſ P 7 M 19 7 A 1 M 1 G
— 5
—— 2
—- 5 ——
— — — — 8
1 1
2 7 7 „ 71 4 Y 3
9
2
1 5 V 9
7 7 4 1 9
9 8
eſta
— — — — 8 42—
— S E —
D. deſcenit. Ijinens. cervicis u
40. 7
5 8 — g
rproponit. derſa.
2 — —
um. reſſus.
are.

130
ANA T. BARTHOELIN. LIB. I. folliculum ſeu tunicam ſingularem ſerum cum pituita ceu
mucilagine recondebant, aliamque flavam ſubſtantiam, ſive vitio naturæ, ſive quod cicuratum eſſet animal. Vermium intortos funiculos in aliorum animalium membranis he-
patis non ſemel inveni.
Connexio.
in ligamentum abit, ne
Subſtantia.
Gonneltitur per tria valida ligamenta, 1. Adomini per ve- nam umbilicalem: quæ in aqultis poſt partum arcfit,&
Moe ſaa nimis pendulum ſit,& 27 P
deorfum nimis tendat. 2. Superius diaphragmati, à dextra parte, per li gamentum latum membranoſum, tenue, ſed ta- men validum, à peritonæo, qua diaphragma ſuccingit, or- tum,& hoc ligamentum fuſpenſorium dicitur. 3. Etiam ſu- perius diaphragmati, ſed à finiſtris, per aliud ligamentum? peritonæo natum, teres& validiſſimumd poſterius etiam, ubi
cava tranſit, gibba parte peritonæo adhæret.
Tria hæc ligamenta pro uno habet Riolanus, quod venam umbilicalem eſſe contendit arefactam, quæ cum traducatur per duplicaturam peritonæi, comitem habet ipſam mem- branam, quæ revoluta ſupra hepar, excurrit ſuſque deque ad ipſum diaphragma, quod inveſtit& adnectit. Sed res co- dem recidit. Ligamenta enim diverſa dicenda, quia diyer- ſas hepatis partes annectit& ſuſpendit, quanquam à perito- næo duo poſteriora oriantur. Jamque ex ejus calculo duo erunt ligamenta, non unicums prius ab umbilicali, alterum
à peritonæo.
uartum ligamentum mucronatæ cartilagini annexum ad fiſſuram hepatis, ſingulare non eſt, ſed cum ſecundo l
gamento noſtro confundendum. S&p
igelius à membrana deri.
vat, qua ſuccingitur epar, putatq; Gliſſonias non aliter videri
quam membranæ illius dup
licationem quandam, ad cartila-
ginem enſiformem uſque protenſam: idque ne in hoc illud- ve latüs hepar varie fluctuet, aut ſpinam verſus dilabatur.
Subſtantiam habet rubram& mollem, ſari poſſit,& ſeparari à vaſis intertextis, ſive cocta,
ut bacillo dequaſ-
ſive
cruda, vaſis circumfuſam, inſtar fanguinis concreti; unde
nus,⁄υ dicitur, id eſt,
affuſio, quia affunditur vaſis,&
ſpatia inter hæc replet. In piſcibus nonnullis pinguedo vi- detur concreta, ex qua oleùm excoquitur ad lucernas. Diffi- culter tamen corrumpitur; obſervavit enim Riolanus for tuito epar per integrum annum aſſervatum, incorruptum permanſiſſe. Subſtantia quoque hepati bovino ſimillimam eſſe,& coctum nec conſiſtentia, nec colore, nec ſapore, ab eo diſcrepare, quare& noſtram carnem ſimiliorem eſſe bovinæ
quam ſuillæ.
Color
(oalr epat Ttutur, au ſobrandidacr Hnuigis.“ pori habit ttrasi. In l diſyutat Br ſauguis ſir coore. In
valde, utic
Vaſa u prucis, ut tur, exobe & exilibu
ilperlss
hepar ing ri partes delinere:j exiguam hepaticit Fr. Shleiu renchyme mi, Alias ſ licca, fed; Nanlvttus Repitispart didetiam! dneellitate ex nſecton hepu bar matuſcoſe inſeruntor Ctacune inde inor culi Cyſ liculum, porte, plures d Pälcæ pö Ilorem partem. Nonr cuique) uamappo

Ln. I vam eumhina kam fubſtunim tanimal. Ven lium mendem
à, 1. Aldomii oſt partum mi umis pendulunt daphragmati ia anoſum tenua ihragma ſueciug u dicitur. 3. Nu der dliud ligmmn im; poſterius eimm 2dhæret. RKiolanus quoln do, quæ cum u tem habet ipamr excurrit ſuſqwi KR adnecctit. Ran ſa dicenda, qut it, quanquamin que ex ejuscqlas ab umbiliclid
ctæ cartilaginim ſt, ſed cum ſeuu gelius à memdmn
iiſonius noniim tem quandimat nn: idque ne inkw-
inam verſusdib.
Nlem, ut baclut
9
3 textis 3 ſire C
anguinis conclel
1 quiaaffunditurni 1 rHC 15 nonnullis piogs vitur ad lucenns- vavit enim k mncorn M nepati bovisolmd colore, nec lhm m ſimiliorem eh
1
DE INFIMO VENTRE. 131
Color epatis ſani rubicundus; ſi vero omni ſanguine de- Caor.
ſtituatur, aut decoquatur, recte cum Gordonio dicendum, ſubcandidam eſſe, ficut in Embryone, antequam affuſio fiar ſanguinis. Sed rubicundum ampliſſimum in nuper natis boni habitus invenire licet. Flavum in orbe piſce demon- ſtravi. In Lampetra viride eſt. Unde de principatu jecoris diſputat Bronzerus, eique contrarius Foan. Colle, quanquam ſanguis ſit ruber, ſive hic, ſive in corde, ſive ex ſe contracto colore. In quibuſdam ægris, ut hydropicis, pallidum eſt valde, uti etiam ſplen& renes.
Vaſa autem illa in epate ſunt radices venæ portæ& cavæ, vaſa.
paucis, ut prima fronte apparet, ſed, ſi accuratius inquiran- tur, ex obſervatione F. Walæi, innumeris, interjectis arteriis & exilibus, magis albentibus, à cœliaca per ſimam partem diſperſis. De hac arteria monet Gliſonius, quamprimum hepar ingreditur, in omnes Capſulæ communis& pori bila- rii partes diſtribui, ultimiſque ſuis capillaribus in eaſdem deſinere: partem vero maximam in Portæ tunicam abſumi, exiguam in porum bilarium excurrere. In bilarii ductus hepatici ramos inſeri demonſtravit Fo. van Horne, atteſtante Fr. Sylvio, adeoque nullam arteriæ hepaticæ partem in pa- renchy ma exporrigi credit Gliſſonius, ſed in vaſa ſolum abſu- mi, alias ſextuplo majorem eſſe debuiſſe. Non ſolum ex cœ- liaca, ſed aliquando ex meſenterica ſuperiore ramum vidit Marchettus. Arteriarum autem uſus eſt, partim ut nutriant hepatis partes,& calore cordis perfundant, conſpirantibus ad id etiam venæ portæ ramis; partim ut puùlſu& recurren- di neceſſitate juvet urgeatque ſanguinis ex hepate egreſſum, ex conjectura Slegelu. Nam quod Galenus tradit refrigerari hepar ab arteriis, non elt veritati conſonum: calent illæ& motu ſuo ſanguinem promovent, alliciuntque ad partes ubi inſeruntur. Hæ radices vaſorum apparent diſtinctæ, abſtra- cta carne ſeu parenchy mate epatis, quomodo ferantur hinc inde inordinate, inter quas etiam diſſeminantur tenues fur- culi Cyſtici, in unum poſtea porum euntes,& bilem ad fol- liculum,&c. deferentes. Conjungitur autem cum radicibus portæ, ut ibi ſanguis à bile ſegregetur. Sed portæ radices plures per imam partem epatis hinc inde diſſeminantur, paucæ per ſummam: è contra cavæ radices plures per ſupe- riorem& gibbam partem, pauciores per cavam ſeu ſimam partem. Non radices, ſed ſurculos vocat Bighmorus, monens uni- cuique horum orificio in brutis, ubi in cavam hiant, valvu-
lam appoſitam eſſe, ne ſanguis rurſus in jecur regurgitando illud ſuffocet. 1 2 la
—
1

—
132 AArT. BAaRTHOLIM. LI 8. I.
Rami capil- In excarni hepate demonſtrat Gliſſonius, ramos capillares
Aares.
Fellei⸗
Quomodo Vaſa in ex- ſint à Diſſectore, operæ pretium eſt, per compendium ey
portæ, cavæ,& pori, in quaſlibet parenchymatis partes dis-
tribui æqualiter, ſervata tamen magnitudinis cujuſque pro⸗ portione. Ex eodem Gliſſonio, omnia ſimul capillaria paria ſunt toti parenchymati, omnesramuli ſuis capillaribus, om- nes rami ramuſculis omnibus, totuſque truncus(ubi unus ſolum adeſt,) vel omnes trunci(ubi plures reperiuntur) omnibus fuis ramis, adeoque totus truncus toti parenchy- mati pro æqua proportione reſpondet.
Vaſa vero fellea haud eandem exquiſite proportionem obtinere idem monet: quippe diviſo jam in ramos poro bilario, rami illi conjunctim ſpectati, communis trunci am- plitudinem excedunt, idque ita continue fit, donec ad ul- tima capillaria ſit perventum, quia, ex naturæ lege, bilis pluſ- culum in hepate ſemper recondi debuit.
Quomodo vafa hæc in Hepate excarnando diſtingui poſ-
carni hepa- Gliſſonio, accurato Hepatis diſſectore, annotaſſe.
te diſtin-
guenda.
1. Rami Portæa rubicundiores paulo,& colore nubilò ob- ſcuroque magis, quam rami venæ cavæ. Habent tunicam du- plicem, propriam,& à Capſula. Inde craſſiores fortioreſque evadunt, atque ad arteriæ naturam accedunt; quin etiam canalis eorum minor eſt, quam caveæꝗ.
2. Rami, ramuli,& vaſa capillaria, Cavæ, ſimplici tunica induuntur, ſunt candidiora, tenuiora, magiſque pellucida & amplioris cavitatis.
3. Rami Faſonum felleorum, ramuli,& capillaria vaſa, ex pallido fuſcoque ftaveſcunt, craſſiore tunica quam cavæ&
portæ, canali tamen anguſtiore.
4. Si duo vaſa in eadem capſula ſe invicem comitentur cum ramulis, ſeſe mutuo non decuſſantia, alterum venæ portæ, alterum vaſorum felleorum eſt propago. Sin decuſ- ſatim quaſi poſita ſint, illud ad cavam, hoc ad portam ſpe⸗ ctat..
F. Ramulus, quo propius ad poſticam hepatis partem pervenerit, eo quoque major evaſerit, ad venam cavam per- tinet. Si verſus ſimum hepatis, ejuſque centrum perpetuo increverit, venæ Portæ eſt ſoboles.
6. Si vaſorum horum genus aliquod, duplo plures ra- mulos vaſaque capillaria, quam alterum, habere videatur, ſcias, vas pluribus ramulis donatum, ad venam Portæ atti- nere, alterum vero paucioribus præditum, ad cavam.
Penæx Ta⸗ Venarum Lactearum radices additæ hactenus in hepate cteæ nullæ 2 ,6. 84 L t in hepate. fuerunt. Aſellius aliquando earum truncum hic obſervavit.
Locum
10 ucl autel Jionndo 6 eos Himor rels Maur ged dece grent, nec Waleum,] Pratra tan Niqpalis bit. Quoc deprehen dem lobo catur. Eal ſed in ga omnes oc turæ fapo depingit. Illos eſſe, Hfniæ d cent, qui Tuſal. KAquoſos. pellucent Dhann ad Jon faro n Oruntur imamplen idäselpa do pandul cuum dei Phnt. OlN ci. kujſii que in an Alia à h chyli ten dinus,] conſirme hepatis Liizatura tument quxum Pperpit a bentelgu

.LI8. I
us, ramq; dapilh chymaugan uciniseuuihe imul cxpilun uis caplllandeg ue truncusſidin i plures epeiin uncustotipoxnt
Auilite propotin jam in ung ommunisthunat einue fit, donceu aaturæ legepibe At.
Harnando diſfinun per compendu nannotalle.
2,& colore tobl- rr. Habent tuniem ccraſfiores fortinn raccedunt; quin 7
, Cave, fmpliin 1, magiſquepel
ili,& capillumi dre tunica quamch
ſe invicem comir flantia, alterunt iſtpropago. Sut in, hoc ad porm
b 4 oſticam hepatö-u t, ad venam cäd
ſque centrumſaf
uod, daßußr rum, Mubetell 1 n, ad venam rotui ditum, ad caſan,
— 1 . tcobire
runcum lico
trunc 1
DE INFIMO VENTRE. 133
Locum autem preſſe non addidit, quem in lobo tertio ego
aliquando deſignavi. Aſellianos plerique ſequuti, interque
eos Highmorus, manifeſte ad ſimam epatis pervenire aſſe- rens. Maurocordatus in equo idem confirmat.
Sed decepti omnes ſunt. Nallæ enim lacteæ in epate ap-
parent, nec ex eo progredi viſæ, quanquam poſt Aſellium,
Walaæum, Highmorum, nonnulli id demonſtrare conati ſint.
Fruſtra tamen. Non enim motum humorum attenderunt. Aliqualis coloris ſplendentis ſimilitudine deceptos appare- bit. Quod nos in Orbe piſce annotavimus, poſtea aliter eſſe deprehendimus. Ramum lacteum in Orbe viſum ſub eo- dem lobo ulterius verſus cor perrexiſſe Fo. van Horne ſuſpi- catur. Eaſdem lacteas deprehendit Whartonus non in hepar, ſed in glandulas cavitati hepatis vicinas inſeri. Fefellerunt omnes oculi. Fateri non erubeſcimus, meliora edocti Na- turæ favore. Certum eſt ramulos ex hepate progredi, ſicut depingit Aſellius, Walaus, Highmorus, ſed falſum eſt lacteos illos eſſe, aut chylum ad hepar vehere, quod adππν nos Hafniæ deteximus; liquore enim ichoroſo ſeu ſeroſo pellu-
cent, qui ex hepate pellicitur, quæ nos vocavimus primi Taſa Lymphaticu, alii, ut Ol. Rudbeck, Ductus Hepaticos vaſa Lym- Aquoſos. Hæc vaſa limpida aqua per tunicæ ſubtilitatem phatica.
pellucent quæ ligata, hepar verſus intumeſcunt, quia lym- pham ad Receptaculum chyli vehunt, quod iſta lympha non raro repletum cernitur.
Oriuntur ab ipſo hepate variis locis, portamque annula- Morum oy= tim amplexantia cum cava egrediuntur, variis ramulis, plu- tus.
ribus vel paucioribus, modo ſine glandulæ commercio, mo- do glandulas ingreſſa venæ portæ ſubſtratas, in Recepta- culum deſinunt. De quibus nos fuſius in Hiſtoria Vaſ. Lym- Phat. Ol. Rudbeck in Duct. Aquoſis,& alii poſt nos non pau- ci. Ruyſchius alia ab extima hepatis parte prodeuntia, ſeſe- que in anticam glandularum partem inſinuantia oſtendit; alia à poſtica parte ortum ſumentia& ad Receptaculum chyli tendentia. Glandulis vero non ſemper immiſceri vi- dimus, probatque Mart. Bogdanus,& nuper Amſtelodami
confirmatum, referente Blaſio. Horum Uſus eſt, ut aquam Vſas.
hepatis ſuperfluam ad Receptaculum vehant, ex hepate. Ligatura id docet. Verſus enim Receptaculum inaniuntur, tument qua hepar reſpiciunt. Quo conſpirant valvulæ, quarum ſedes deſignavit Rudbeckius, ſed conſpicuas nobis aperuit Ruyſchius, receptaculum chyli reſpicientes, prohi- benteſque ne quid è receptaculo ad hepar perveniat.
Origo lymphæ hujus dubia. Ab hepatis privata coctione Eymphæ e- 13 ſepa- εον
——
6———————————ÿõÿõy—ʒ—õ õ——ͤ— ——y 7 1— 1— ““—·‧“ o,—“ 4
—
——
——
— ͦ—— — ͦ-—

Motus.
Farums A-
134 AXAT. BARTHOLIN. LIB. I.
ſeparari ſuſpicio eſt, vel ab arteriis ſubminiſtrari. Illud vel inde probabile videtur, quod ſemper vaſa Lyinphatica in apertis animalibus, etiam jejunis conſpiciantur plena. Gliſ- ſonio ex halitibus calidi hepatis, quibus pars aliqua humo- ris ex nervis commiſceatur. De qua ſententia in Spicileg.
Dymph. egimus.
Curſus lymphæ ad Receptaculum chyli, indeque per la- cteum thoracicum ad axillarem& Cor ipſum. Ad oculum hæc patent, ſi receptaculum aperiatur, vicinæque partes vinculo conſtringantur. Chylo autem in Receptaculo,& ſanguini in corde miſcetur, ſive ut diluat utrumque, tem- peretve; ſive ut nutritia pars ulterius perficiatur. Gelatinæ
enim inſtar denſatur igni expoſita:
Anaſtomoſes vel conjunctiones radicum venæ portæ&
naftomoes, cavæ peculiariter ſunt notandæ. Rejectis enim iis, qui plane negant uniones harum venarum), aut qui obſcure eas cogno- ſci putant: Inter quos nuper prodierunt Harvejus& Riolan. quorum ille nuſquam invenire potuit aliquam anaſtomoſin, ſive in jecore, liene, aut aliquo viſcere, licet cocta fuerim uſque quo friabile totum redderetur parenchyma,& tan- quam pulvis ab omnibus vaſorum fibris eſſet ex preſſum a- cuque detractum. Hoc tantum in jecore recenti obſervavit, omnes propagines venæ cavæ, per gibbam hepatis perre- ptantes, tunicas habere infinitis puncticulis cribroſas, tan- quam in ſentina ad decumbentem ſanguinem recipiendum fabrefactas: Portæ vero ramos non ſimiliter ſe habere, ſed in propagines divaricari,& ubique utriuſque ramos ad viſceris umbonem excurrere, ſine anaſtomoſibus. Cæterum habet& porta complura foramina magna parvaque, ſicut cava, quo- rum aliqua tranſmittunt ſtilum, aliqua non, ſed formant ſinus quoſdam tenui membrana cinctos. Unde manifeſtum per illa clauſa foramina moram trahere ſanguinem, non tranſcolari, obducta aliquibus tunica. Riolanus eodem ani- matus genio, anaſtomoſes venarum cavæ& portæ& arte- xiarum hepatis ſtrenue impugnat, ne circulationem ſangui- nis ibi admittat. Metuit confuſionem humoris cocti cum incocto. Quid refert? Confundatur Chymus in ſanguinem rudiorem mutatus ex lacteis cum illo qui in cava contine- tur, uterque enim in corde eſt perficiendus. Alter autem ex porta profluens, utrumque acido ſuo ſucco præparat. Pecquetus quoque irrito ſemper conatu in jecore tentavit.
Gliſſonius pariter connexiones admittit, nullas anaſtomoſes
peryvias. Portam enim& porum bilarium immediate con-
Jungi, item ramos cauæ& portæ paſſim adeo arcte, ut
citra alte-
akteius pt & vetamn cal
erlds depre furus nn— cum renæ pe
puabs per?
truncorum! Obiinvicen naldi: has plurimas r tingant, Quicq auctoritas quia mani ces modo incumba terius, m do ſe im nutrition hinus inli veluti co in radice auctorita tin nobis tranſitum quim ſo cojiolo fi däfentient gencumd gend ſei varlotine tas ad enn ire, ime hapatis ſorum: ſtata ju pervia eolin & mott ilud Ca Non araſton de neme Küum;

LInI
miniſtrar Uha vaſi Lymhin ciantur plem 0 in us Parsqiqr dw lententi in
iplum. daui ur, vicinaque in Kcceptuu uat utrumque, verüiciatur. Gal
icum venx Ri Setis enim i qun ui obſcure esa Harvejus KM mlliquam amubm tre, licet cocaſn rparenchyma, dris elſet exyeln Tre recenti ohlen
»gibbam hepsti
„ticulis cribroſs, riguinem recipin militer ſe haberelt 2 ſque ramossfi „us. Cxterum craque, ficut em qua non, ſecim 1 0s. Unde maitt zere ſanguiten, C. Riolanus ecdent n cavæ& pottatt circulationem i jem humotis ccät Chymusin fnge —lo qui in caron ciendus. Alrrd 2z0 ſuo ſuccopn- natu in jecofeten tit, nullsanäfie arium immedito Vm adeoqtku-
6
DE INFIMO VENTRE. 135 alterius rupturam divelli nequeant. Porum autem bilarium & venam cavam nuſquam niſi portæ interventu: nuſquam pervias deprehendi neque ſtilo, neque obverſo lumine. Rols finccius nulli partium ſtudio addictus conjunctionem radi- cum venæ portæ& cavæ agnoſcit, rarius tamen veras aαν udoris per extremorum oſculorum contactum, crebrius per truncorum inſertionem inveniri: radices enim, ut plurimum ſibi invicem incumbentes, in medio foramine pertuſas con- naſci: has tamen conjunctiones eſſe exiles& paucas: nam plurimas radices ſupereſſe, quæ ex cava ad portam non per- tingunt,& contra.
Quicquid ſit, anaſtomoſes iſtas omnium Anatomicorum auctoritas aſſerit ab ĩpſo Eraſiſtrato& Galeno ad nos reducta, quia manifeſtumeſt diligenterinquirenti, conjungi has radi-
ces modo per tranſverſum, ut altera alteri quaſi per medium
incumbat, modo extrema unius venæ tangunt extrema al-
terius, modo extrema unius tangunt medium alterius, mo-
do ſe invicem non tangunt, forte ubi rami epatis tantum nutritioni inſerviunt. Præcipue obſervandum monet Bau- hinus inſignem anaſtomoſin, quæ canalem æmulatur,& eſt
veluti communis& continuus ductus, ex radicibus porteæ
in radices cavæ ſtylum ſatis magnum admittens; ſed quia. auctoritatibus nudis ſtare non licet, in conſilium experien- tia nobis advocanda, quæ neceſſario eas ſuadet ob ſanguinis
tranſitum ex venis portæ ad cavam,& ex arteriis manifeſtis,
quum ſolus per carnem tranſitus non ſufficiat in celeri&
copioſo fluxu. Notandum enim contra Gliſſomum à me hic
diſſentientem 1. naturam ad unum idemque officium pera- gendum diverſa organa conſtruxiſſe, quod ex variis expur- gandi ſeri viis patet. Ipſius. Gliſſonii eſt confeſſio, naturam vario itinere delectari, quoties commode per diverſas ſemi- tas ad eandem metam itur. 2. Per parenchyma hepatis trans- ire, immiſſa ſiphone aqua vel lacte conſtat. At ſi in ſcirrho hepatis, obſtructo parenchy mate, per ſolas anaſtomoſes va-
ſorum neceſſarius fit humorum tranſitus, poterint& ſano- ſtatu junctas operas conferre pori& anaſtomoſes. 3. Multa-
pervia in vivis, quæ in mortuis clauſa apparent. Quod in chyli via ad lacteas liquet. 4. In inæquali ſanguinis copia & motu, non ſufficere parenchyma, quanquam omnibus illud capillaribus par ſit.
Non quidem, fateor, ad oculum apparent aperta omnium
anaſtomoſevn genera in demortuis, quanquam dari ea, in- de nemo poſſit negare; ſed quædam inſenſibilia ſunt, nec Ktilum, nec flatus admittentia, quædam flatus tantum. Cl.
1 4 Malaus
.
—

136 ANAT. BARTHOLIN. LIB. I.
Walaæus nuſquam in hepate venas portæ in ramum majo⸗ rem venæ cavæ aperiri expertus, ſed minimos venæ portæ ramos in minimos venæ cavæ ramos patere, ut inflato ex- carni hepate, aquæ innatanti animadvertit. Ego curioſe in bovino hepate inquiſivi anaſtomoſes manifeſtas, in quibus magis ob magnitudinem conſpicuæ eſſe debebant, exem- plum doctiſſimi&legeli ſequutus. Verum enimvero oculum fugiunt: junguntur quidem diverſis nexibus vaſa inter ſe, truncus cum trunco interjectis ramulis, rami truncorum, vel cum trunco alterius, vel cum ramulis, idque vel in me- dio ramulorum, vel in extremis, quemadmodum vidimus
& cohærere utraque vaſa in uterina placenta: Cæterum nuſquam pervio foramine ſtylus per ullam anaſtomoſin ad- mittitur. Negandum tamen non eſt in vivis dari aditum, naturæ non nobis cognitum, propter tranſitus neceſſitatem. Indicio id mihi eſt, quod in conjunctionibus vaſorum, etiam majorum, ubi clauſæ anaſtomoſes videntur, tenuis præter ſolitum ſit tunica& fere ſolitaria, viſu penetrante percepti- bilis, quæ in vivis à calore& motu facile ſanguinem rarefa- cta tranſmittit.
Per has ergo uniones radicum venæ portæ& cavæ ſan- guis tranſire poteſt. ſic per has tranſit materia peccans, quan- do purgationibus habitum corporis evacuamus. Non quod ex porta ad meſenterium deducatur, ut hactenus creditum fuit, ſed vel exinde cor tranſiens per arterias Cœliacas effun- datur, exinde per alvum, vel per ductus bilarios ad inteſti- num, vi Pharmaci protrudatur.
Notandæ quoque anaſtomoſes quibus veſicæ bilis venu- læ venæ portæ& cavæ ramis junguntur: de quibus quid ſentiat, conſulendus Gliſſonius.
Notandæ adhuc Synanaſtomoſes Lymphaticorum Vaſo- rum cum Vaſis hepatis, imprimis arteria Coœliaca, qua in- flata obſervavit Borrichius noſter, lymphatica flatu diſtendi, uti& lacteum thoracicum, ut conſtet ex arteriis lympham derivari,& eandem lacteum thoracicum, ingredi median- te Receptaculo.
Notanda denique eorundem Lympbaticorum anaſtomoſis
manifeſta cum ramis quibuſdam lacteis paulo ſupra chyli
Receptaculum, obſervante Olao Rudbeckio. Adeſt etiam in hepate Capſula Communis vel Vagina Por-
Capſula he- tæ, indicio Gliſſonii, quæ membrana eſt ex peritonæo, ſed
patis.
craſſior atque carnoſior, Portæ truncum, ubi hepar intrat,& Porum bilarium, involvens roboris ergo,& ut portam in transferendo ſanguine juvet, hepatis tunicæ circumcirca
.. conti-
cortnuatur Ic vſque C obegit, m & porum po racte jncigedat, tre jecur a ſriguiner cam craſſ rum mor UVu¶ ſegnius f Bilis quc noſi mul h⸗pati vi univerſo Venæ puuciore efficiunt vmu por ne magis echocfi recta imt teiore pa apponunt menbranc mnearum rigtephun nosingevi ſum kagr ſemelad duos nad dentem,, gibbaeg Neyu
co alter per ſube ſeaſuca ib obtu lauu, pamq Deſer
Vos yel! terminan

A . eh um enumpero Gde
nexidus v ih
lis, mmitrumn
ulis, idque win
madmodum inn placenta:(ah lllam anaſtomai tin vivis dariah ranſitus necen onibus vaſorung dientur, tenuünn zpenetrante en rile ſanguinenm
tenæ porte&emn materia peccn rracuamus. Nang ut hactenuserit erterias Cœliacuch
ctus bilarios uim
aibus veſicz biue antur: de qubbt
Lymphatiumn Iteria Cœliacuqu Iphaticaftat din tet ex artenis m cum, ingreci ret
Ophaticorum ui ncteis pauloſufnè- heckio. 4 umums vel Ihuus eſt ex peritomn
DE INFIMO VENTRE. 137
continuatur,& ad Portæ normam divaricatur, ad ulti- ma uſque capillaria cum illa diviſa, ubi porum bilarium obtegit, minus craſſa, nam pars ejus magna inter Portam & porum intercedit. Protuberantia tereti extuberat, toto pori tractu. Verbo: peritonæi eſt tunica, qua portæ vena indigebat, quia arteriæ munus obit: Portæ enim vena in- tra jecur arteria prorſus eſt, experientia Pecqueti, tam quia ſanguinem infert hepati, ſicut arteria, quam quia tuni- cam craſſiorem intra jecur adepta eſt, vel duplicem, arteria- rum more. 3
Uſus Capſulæ eſt Fr. Sylvio, ſanguinem per Portæ Venam capſalæ a- ſegnius fluentem in motu ſuo juvare, atque eadem opera /us.
Bilis quoque affluxum promovere; recte. Nam membra- noſi muſculi loco eſſe poteſt. Needhamo aliud cor eſt, eaſdem hepati vices præſtans, quas cordis ventriculi pulmonibus& univerſo corpori. 1
Venæ portæ radices paulatim verſus imam partem fiunt dvtus ve- Pauciores& majores, quinque numero, quæ ſinum oblongum natum. efficiunt concurſu ſuo, donec in unum truncum abeant, qui
vena portæ dicitur: De Sinu dicto notat Gliſſonius in embryo- ne magis eſſe conſpicuum, ubi& tubulus ſeu canalis venoſus ex hoc ſinu fere ex adverſo oſtii umbilicalis venæ, in cavam recta immittitur. Sic etiam radices cavæ ſuperne& in an- teriore parte in unum truncum coëunt, ante cujus egreſſum apponuntur hinc inde in ramis majoribus circuli quidam membranoſi valvulis ſimillimi, modo craſſiores, modo a- ranearum telarum inſtar rariores, quorum indicium fece- rat Stephanus,& poſtea Conringius in bubulo hepate, quos& nos invenimus ad latiorem truncum ſpectantes, qui regreſ- ſum ſanguinis non tam impuri& fœculenti, quam puri, ſemel ad cor egreſſi, impediunt: Deinde, ſtatim ad epar in duos ramos magnos dividitur, aſcendentem& deſcen- dentem, atque hinc dicitur cava oriri ex ſuperiori parte, ſeu gibba epatis, portæ vero vena à ſima parte. Nervos habet epar à ſexto pari duos, unum à ſtomachi-
co, alterum à coſtali, diſperſos tantum per tunicam ejus, non
per fubſtantiam(ſicuti vult Veſalius) ut profunditas ejus ſenſu careat in humorum tot motibus. Unde etiam dolores ibi obtuſi& potius gravativi fiunt. Obſervavit tamen Rio- lanus, venam Portam comitari duos nervulos inſignes, ipſamque hepatis ſubſtantiam ſubire.
Deſerit hunc Gliſſonius, quia obſervavit omnes hic ner- vos vel in capſulæ ſubſtantiam, vel in pori bilarii tunicam terminari. At Williſio advertente, ex ramo meſenterico bi-
1 fido,

138 Axar. BARTH. LlB. I. DE INFIMO VENTRL. FIGUR EXPLICATIO.
Sima hepatis pars una cum Vaſis parenchymate li- berata, ex Gliſonio.
A. Pars hepatis dorſo vicina. B. Latus illius dextrum. C. Anterior ejus fimbria. D. Latus ſiniſtrum. E. Vena cava, ubi diaphragma pertranſit.. Ex. E 2. E 3. Tyes ejus rami primarii, in univerſum fere hepar dHifſtributi. F. Vena Porta ſurſum reflexa, ut alia vaſa facilius in con- Hectum veniant FI Fz. Fz. Fa. Quatuor rami Portæ in ſinu hepatis qua- drantes diſperſi: quintus autem ab hoc latere conſpici ne- uit. G. Veſica fellea. HH, Vena umbilicalis in ligamentum degener. I. Ductus communs K. Canalis venoſus, ligamenti jum munus obiens. L. Cavæ deſcendeutis truncus. a. Membranæa hepar inveſtientis portiuncula. b. Pars diaphragmatis cavam circumpledtentis. c. Porus bilarius. d. Meatus cyſticus. e. Vaſorum horum concur ſus. f. Arteria hepatica. 0 O. Nervi hepatici. pppp. Capſula communis aperta. q q. Lymphatica Vaſa. m m. Portæ ramuli minores. nnn. Cavæ ramuſculi.
7 ℳ
Meſſſp,
A 4) ⸗
„

b 3 — has AN— 8 F 7 9 M— 5 8 4 1*—— 8 8 „ 1 8 5— 8 8 8 6 11 1 1:3 4— 5 X8 8 3 „ 7. 1 2 8 X 8 4 8 ANV= 9) 4 8 N N 8 X— 2 8— I——
N 8 2 N
5 2 — A 2
E

140
ANA T. BARTHOLINS LIB. I.
fido, duo plexus adſunt, quorum ſuperior eſt Hepaticus, ex quo faſciculus ſatis magnus, qui arteriam hepaticam velut reticulo è fibris conflato inveſtit, ut ſanguinis influxum moderetur. Carteſio à nervis premitur hepar, ut partes ſan- guinis ſubtiliores ad cor amandet,& ſpiritus vividiores ge- neret. An autem liquorem nutritium effundant, in Libell.
de Nervis diſpiciemus.
Actio epatis, ſecundum Galenum& pleroſque ante noſtra
tiꝛnis larus, tempora, etiam ſecundum Aſellium, eſt ſanguificatio. Ex matenia& chylo enim, per meſaraicas lacteas attracto⸗jecur ſanguinem
conficere, quod fit in ramis venarum lactearum, tanquam in loco; νε οομ vero epatis non tantum vaſa fulcire, ut
quidam volunt; ſed efficiens eſſe ſan vero cum ſanguine generare naturalem
uificationis: Una
Sanguificatio ita fit, ex principiis quæ hactenus ſecuti fui-
hu ſangui- mus, hicque recenſebimus antequam ad novos Hepatis uſus
digrediamur: Chyli in ventriculo facti,& in tenuibus in- teſtinis abſoluti pars inutilior& craſſior in craſſa inteſtina deturbatur, atque per anum excluditur; pars vero laudabi- lior& tenuior à venis lacteis per inteſtina diſperſis attrahi- tur, alteratur nonnihil,& ab iis vi ab epate advocata ſangui- nis rudimentum accipit,& Chymus tum dicitur. Difficul
tas eſt apud Aſellianos alioſque Hepatis Patronos; an traha-
tur ab hepate vel pellatur illuc. Att rabi videtur à calore he- patis, ſicut à calido ſuccino palea,& calido fotu ad extima cutis provocatur ſanguis. Id hic in ligaturis videre eſt,& vivis ſfectionibus, in quibus tanta fieri putatur hepatis artractio, ut celeriter depleantur lacteæ. Pelli non eadem eſt neceſſitas,
ſecus ac aliis viſum, quia motus principium aut ab externo
chyli eſſet, aut interno. Non hoc, quia 1. nihil ſeipſum, niſi vivens, pellit. 2. Recenter extractus ex vaſis chylus ſe non movet. 3. Appetitu caret. 4. Deorſum ſemper pelleretur, non ſurſum ad hepar, aliave ſanguificationis organa. Nec illud, 1. quia arteriæ meſaraicæ ſatagunt ſui ſanguinis pel- lendi,& venæ recipiendi 2. Venæ autem lacteæ exiles. 3 Fi- bræ venarum propriæ plus ad robur conferunt, quam pul- fionem. 4. Ventriculus& inteſtina contrahuntur quidem, ſed ad expellendum chylum ſufficientes non ſunt, nam ob- ſcurus illorum motus, nec ſi evidens ſit, in hepar ſtatim pel- leret. 5. Conſtrictis illis viſceribus undiquaque, tantum chyli retinetur, quantum expellitur. 6. Abdomen ſæpe quieſcit, pro nutu noſtro, per muſculos moveri aptum; at chyli motus continuo fit& celeriter, ſtato ſcilicet diſtribu- tionis tempore. 7. Sine diſcrimine ad hepar vel alias par-
partes
resanand att ahi ceben haii lqual tractus, in! mateepatis hhiente C van. Rubo
tis cavne àc
rem, quel malibus 1 prio K a diſparet; ex radici Sal necil rubeat," rimum it jecti reſe Binc co q10 quĩs ſanguine cit, K&c O'eum ſu Nonni Vitriolia guicis ſali rubore inc buloblery⸗ peimentu Cartiſiu condttadie cemmia acipileat aldicans demiaru dum co Uyæ et A calor ceme borum. Cab chylus tlnee niamn colde

Lunl uam vendem d langins ucem 1 depar ütpa ſpiritu ltong deffuncam, ul
eDleroſque un ctfngen angüideni
racto jecur lactearum, um utum va kulen anguifexion
m ſpiritom.
r Nactenusech ad noroseai acti, Kintewuh Mor in craſtin ur; pars ſerobus ſtina diſperlom epate adrocmnlu tum dicitur. M ttis Patronos; un aMi videtur dcum K calido fotuada aturis videreet ntatur heputoni on eadem ettſett acipium aut det ial. vihilſeigm zex vaſs chjlbs um ſemperxxle ficationis orgmn gunt ſui finguli gem lacter elle conferunt, qumf contrahuntur dit rates nonſunt, m ütt, in hepar hic ondiquaqle, E ur. 6. lbma ulos mofelicpum M cibertitt 1 lalosl 1 1 heperſ 5
DE INFIMOVENTRF. 141
Partes amandaretur fœculentus æque ac purus chylus. Igitur attrahi deberet ab hepate primario, adjuvante tamen ſecun- dario aliquali inteſtinorum conſtrictione. Hic Chymus at- tractus, in radicibus lacteis tanquam in loco, à parenchy- mate epatis, adjuvante interno chyli calore, tanquam cauſa ehiciente, converti exiſtimatur in ſubſtantiam ſanguinis no- vam. Ruborem autem parenchy mati ſimilem, non abihepa- tis carne acquirit, quæ ipſa ſanguini affuſo ſuum debet colo- rem, quem deponit ſi abluatur, vel coquatur,& in aliis ani- malibus nonnullis viridis cernitur, ſed potius à calore pro- prio& adſcititio(ſicut rubent uvæ) quo evaneſcente rubor diſparet, ut in venæ ſectione contingit. Caloris digeſtione ex radicibus ſymphyti fit ſanguis ſymphyti ex Quercetano. Sed nec ille ſufficiens eſt, quum in ſanis cadaveribus adhuc rubeat, lumen igitur accerſendum, quod in rubro colore plu- rimum ineſt, etiam ſine calore ſubſiſtens, niſi accedente ſub- jecti reſolutione, per putredinem extinguatur& exhalet. Hinc coctus ſanguis nigricat,& putridus offuſcatur. Hinc quo quis inſiti luminis naturalis plus habet, eo ſplendidiori ſanguine lucet; contra melancholicis, eo obfuſcato, nigri- cat,& obſcurior cernitur. Lumen ignemque id præſtare, oleum ſulphuris indicat, ex cujus mixtione liquores rubent.
Nonnulli acidos ſpiritus addunt, ſalinæ naturæ, ſicut ſp. Vitrioli affuſo tinguntur julapia. Hiſce ſalibus chyli, ſan- guinis ſalia adjungunt. Alii bilem in lacte miſcent, pro rubore inducendo, ſicut mulierculæ in vaccis febricitanti- bus obſervant inter coquendum lac tingi. Quod tamen ex- perimentum non ſuccedere teſtantur rerum exploratores. Carteſius ex ingenio poros profert, quorum ea in hepate conſtitutio ſit, ut quotieſcunque chylus hepar intrat, ibi comminuatur, elaboretur, colorem formamque ſanguinis adipiſcatur, quemadmodum atrarum uvarum ſuccus, licet albicans, in rubellum tamen vinum convertitur, cum vin- demiarum tempore ſcapis ſuis permixtus vaſi ad fermentan- dum committitur. Diſſimile tamen nonnihil exemplum. Uvæ enim atræ rubedini viciniores quam candidus chylus. A calore& motu ex albo pallidove ad rubicundiorem ſpe- ciem exſurgere, exemplo mali cydonii, panis, aſſorum ci- borum,& ſuccorum nutritiorum illuſtrat Gliſſonius.
Calor autem iſte lumenque, partim hepati, ſiquidem in eo chylus mutatur, inſitum eſt,& ipſi chylo, prævia præpara- tione ex eo emergens, partim accenſum, ſive ob cordis vici- niam& vicinarum partium, ſive ab arterioſo ſanguine ex corde& liene derivato.
Ita

Hepar non
ſanguifica- ve.
14² ANAT. BARTHOLIN. LIB. I.
. 1..„ Ita generatus, ut creditum fuit, crudior ſanguis, non ad
nutritionem hepatis, aut corporis diſtribuitur, quo munere defunguntur arteriæ hepaticæ, ſed per anaſtomoſes inſenſi- biles carnis& vaſorum in cavæ radices expellitur, ubi brevi mora ulterius elaboratur, moxque cum ſanguine venæ por- tæ& arteriarum redeunte, in truncum cavæ effunditur; re- cta omnis per ſuperiorem trunci partem ad cor vergens, ut ibi ultimam acquirat perfectionem, nutriendis partibus ſin- gulis accommodatam. Non quidem ad hepar hac via redit, obſtantibus valvulis, in hepate extrorſum, in corde intror- ſum ſpectantibus, quemadmodum tota conformatio,&li- gaturæ docent: his intumeſcit ſemper cava verſus hepar, inanitur juxta cor. Peracta deinde omnium corporis partium per arterias capillares nutritione, quia non abſumitur omnis ſanguis qui continuis pulſibus ſubminiſtratur, nec recurrere poteſt ſu- perfluus per eandem viam, ob valvularum cordis ad aortam ſitum, extra cor quidvis effundentem, nihil admittentem, & ſiquidem ligata arteria quacunque impletur turgetque e parte quæ cor reſpicit, verſus venas flacceſcit& detumet: Igitur redire debet quaſi per circulum ex minimis vaſis ite- rum ad maximas venas,& ipſum cavæ truncum, inde fur- ſum deorſum ad cor. In tranſitu hepatis, alius nuper ibidem generatus ſanguis cum illo venæ portæ,& qui ex arteriis re- dundat, ſimul jungitur ad deperditi reſtitutionem, atque ita denuo repetitur circulatio. Interea, ut ſupra dictum, bi- lis extrahitur à ſanguine per ſurculos in folliculum felli' porum bilarium deſinentes. Serum vero ob tenuitatem reti- netur nonnihil, ut facilius ſanguis ubique permeare poſſit, poſtea vero ſerum partim ad renes amandatur,(cum ſeroſo ſanguine, qui ſecundum Galenum non coquitur in renibus, ſed cum ſerum excrementum ſit epatis, fit tantum ſegre- gatio ſanguinis à ſero in renibus)& hinc per ureteres ad ve- ſicam; unde poſtea urina partim ad cutim abit,& exit per ſudores inſenſileſque tranſpirationes: partim per lympha- tica abſorbetur... Chyli in ſanguinem mutatio prima ordine ita ſe habet, naturæ conſona, ſi organum ipſum excludatur. Hepar e- nim vel prorſus non ſanguificat, vel non ſolum. Sanguifican- di officium poſt Ariſtotelicos, ſolis fere rationibus certantes, quos inter, poſt veteres, acerrimi Cæſalpinus& Hofmannus, primus noſtro ſeculo ſuſpectum reddidit Fo. Pecquetus Tho- racicarum venarum detector, mox ego Lymphaticis vaſis inventis. Utrumque impugnavit Riolanus& pro Hepate ſtetit.
Ketie Tlum apgrellib e P.ufurto Aationes næ dd hepa Receptacu prina Pa Hi hmoro,
muladhe
z ln ls ſis, neca lum ferii non reſp malibus ſanguini vel defic quod in. monſtro modo c tur, ille Ballonuu cutum; Oorum, vifinamng devante colps delia lor depatis Nebexe v polo itell intetne In Leons- parispui ta In c- quamdi ns inko hepati, Non partiri laſpica queti it detecta al Cor tere vid cum d

atrienäsuidt ad hepar de un
lum, incrtei
oda contorman
per cana eru
s partium xa utur omdüshi nec recurrere 3 larum cordäaun m, nihil admite eimpletur tuga 3 flacceſcit R ci m ex minimum avæ truncum, u atis, Mlius nopei rie,& aui ex iti reſtitutionem rea, ut ſupracitn alos in follicie vero ob tenuitin ubique perner. amandatur,(- aon coquiturin epatis, fttutm chinc per uretasi d cutim abtt, 3 nes: partim erſf rimaordine tui⸗ um exclodatu- 6 luon ſelum. Run
ſere rationibuöc Caſahmu d
w
Riolanus 7 4
Jaidi„Eerpuen- qdidit bu
DE INFIMO VENTRE. 143 Ketit. Illum quoque Carolus le Noble refutare pro Hepate aggreſſus, ſed à Guil. Henaur defenſum,& à cordis Patrono P. Guiffarro.
Rationes contra Hepar invictæ ſunt: 1. Nullæ lacteæ ve- Quia. r.
næ ad hepar tendunt, quæ chylum afferant, ſed omnes ad Receptaculum, inde per ſubclavias ad cor, ex obſervatione prima Pecqueti. 2. Quæ lacteæ creditæ ſunt A ſellio, Walæo, Highmoro, aliiſque, nos primi eſſe lymphatica obſervavimus, nihil ad hepar, ſed liquorem limpidum ex hepate efferentia. 3-In aliis venis meſeraicis, vel arteriis, nunquam chylus vi- ſus, nec alii ductus obſervati aut demonſtrati, per quos chy- lum ferri diceres ad epar. 4. Hepatis color harivus ſanguini
non reſpondet. In fœtu ſubflavet. Elotum candicat. In ani-
malibus vel album eſt, vel flavum, vel viride. Hinc rubri
fanguinis auctor eſſe non poteſt. 5. Hepate nonnunquam vel deficiente, ut in Matthia Ortelio, vel locum mutante, quod in Hiſtoriis dictum, vel duplicitate peccante, quod in monſtro Haſſiaco vidit Heilandus, ſanguinem tamen ſolito modo confici dubium non eſt. 6. Hepar ſæpe male affici- tur, illæſa ſanguificatione, ſcirrho apud Hollerium, Horſtium, Ballonium, Paraum; abſceſſu lapideo apud Dodonæum, Za- cutum; cancroſo apud Riverium, putredine, aliiſque vitiis, quorum exempla meminimus. Plethoricam matronam no- vi ſanamque hepate duro. 7. Sanguinem in fœtu per aliquot dies ante conſpexit Harvejus, quam vel minimum quid je- coris delinearetur. 8. In pullo ab ovo nondum exeluſo co- lor hepatis pallide flavet ad ultimum incubationis diem. Ruberet vero ſi in ſanguine conficiendo òccuparetur. 9. In pullo vitellus per umbilicalia vaſa ad hepar non vadit, ſed ad inteſtina per ſuum ductum eructat nutrimentum flavum. In Leone vidi medio meſenterio inſeri umbilicum. In ovi- paris pariter& viviparis obſervat Needham, quod ſinus por- tæ in cavam exoneratur, abſque tranſcolatione hepatica, quamdiu embryo in utero eſt. 10. Chylum axillaribus ve- nis infuſum manifeſte poſt Fecquetum vidimus, nunquam hepati, aut ejus vaſis. Non ſolum Hepar chylum in ſanguinem convertere, ſed partiri cum Corde officium, inventis Lacteis Thoracicis fuſpicati ſunt non pauci. Quæ noſtra fuit opinio viſo Pec- queti invento antequam Vaſa Lymphatica eſſent à nobis detecta. Nec aliter potui, quia r. ductus Pecquetiani viam ad Cor monſtrabant,& Aſelliani ad hepar, qui adhuc ex- tare videbantur. 2. Sæpe hepar in cachexia& hydrope affe- ctum deprehenditur ex Anatome. 3. Impedita hepatis actio-
2
An folum
ſanga hice?

Pro hepate
tent amina.
14+ ANA T. BARTHOLIN. LIB. I. actione ſive chyli aliqualis commeatu, quia univerſus chy- lus ad thoracem irruit, ſuffocatio ſæpe oritur,& orthopncœa, ut teſtantur exempla. 4. Hepar ſanum ſanguinem conſccit, ubi cor patitur,& venæ thoracicæ quocunque vitio nihil chyli deferunt. Ita in homine& canibus vidimus, hepate ſano, pulmonibus vitiatis, lacteas in abdomine copioſas, flaccidas thoracicas. Vidi quoque hydropicas virgines, lau- dabilem fanguinem menſtruum ex arteriis excreviſſe. F. Nulla eſt ductuum lacteorum Pancreatis& thoracico- rum ad cor vel hepar proportio, ſi vel ſoli hi, vel illi chy. lum deferunt. 6. Receptaculum unicum& parvum, la. cteæ copioſiſſimæ..
Pro antiquo viſceris munere omnia tentare conſtitue- ram, ut cum Pecqueti obſervatione conciliarem. Qualis ve- ro chylus ad hepar,& qualis ad Receptaculum deſtinandus, ambigua conjectura dubiufn. Veroſimile videbatur utrum- que chylum craſſum, tenuemque modo ad Hepar, modo Cor
diſtribui, pro viarum commoditate& neceſſitate, primario
Dabiorum ſolutio. 1.
tamen ſubtiliorem ad Cor, craſſiorem ad Hepar, ſive ſimul, ſive per vices. In diſſectis canibus quibuſdam vidimus, quar- ta poſt eſcam hora, Receptaculum, venas thoracicas, lacteas meſenterii, lacteo chylo abundare, ventriculo nondumà craſſioribus alimentis exonerato. In aliis eadem hora diſſe- ctis apparuerunt nominatæ viæ ſplendente ſero plenæ. In diſſecto homine bene paſto ſexta hora ventriculus cibo ple- nus, lacteæ thoracicæ tenuiores, glandulæ lacteæ& lactes meſenterii vaſa chylo plena. Neceſtitatis tamen tempore ſubtiliorem ſtatim thoracicas pervadere dubitare non po- tui, quia ſumpto cibo vel cordiali potione ſtatim fames ſe- datur, vireſque reficiuntur. Salva res eſſet, ſi lacteæ eſſent venæ, quas pro lacteis in hepate habuimus.
Cæterum labore Duce, comite Fortuna, Lymphaticis Va- ſis à nobis repertis, ex hepate lympham, non chylum ad he- par vehentibus, antiquo Hepar munere ſpoliare coactus ſum,& exſequias illius ſanguificationi parare, non odio an- tiquorum, quos donec potui, vindicavi, nec inconſtantia, quam in me excuſant eruditi, ſed laudabili ingenuitate, ut Barbatus vocat,& natura ſic jubente.
Ad dubia à me propoſita,& mihi deinde ab aliis oppoſi- ta, notandum 1. Chylum nec per lacteas ullas, nec per venas meſeraicas ad epar ferri viſum, nec per alios ſurculos invi- ſibiles immediate ex ventriculo, nec per poros ſictitios La- cteæ enim omnes ad glandulas& Receptaculum exonerari, ligaturæ docent. Venæ ſanguinem continent, necin 59
1nna
Prabiant, ſwex ventr lum unum: zuit, Kmo ofanibus V ckyl ad co aumerum rmin m. cuod ad chyli in Natura, laſque vi Jos diyif gere mt Iacteas i ram con muſcult ob defe noſtrum que affe vitia de Ceſſariur Teatur.) cerde ch gunne pol litgleit, 9 gurrisnutt lower hcks vena tusdcrh reror, no to ſecedi veris an ſeparatu erim ir ſeu ven nem c Non crexi Kaaguit fuit e piinci
Nam us

tN. Lul
uncreztis Rtia fel ſoli li, wül nicum& hann
mia tentare en onciliarem. d ptaculum detim imile videdatu n ioad Hepu- da & neceſlitate m ad Hepu in ibuſdam tiämn venasthoracicai
„ventriculo mm aliis eadem Mn. dendente ſeroptn ra ventriculudh landulæladtal leſſtatis tamen cadere dubitaem potione atim r res eſſet, illai imu. örtumo,Lympbii um, non chfun⸗ naunere polunec oni prrare, ond diczvi, nec incns audabiliingenus-
alte. hi deindeab in ACteas ulläé lert jos orcob ec per alio 1 u5 der porosledl t Leceptacil 9 n continedt, R
—
DE INFIMO VENTRT. 145
Kina hiant, ut ſugant. Canaliculi adhuc latent. Poris preſ- ſis ex ventriculo nihil poſſumus exprimere. 2. Receptacu-
lum unum
ſufficere pro univerſo chylo, quia natura ita vo-
luit,& monſtravit. 3. Lacteas thoracicas æquiparari poſſe omnibus venis chyliferis in meſenterio, quia ſucceſſivus fit chyli ad cor tranſitus, nec moram ibi trahit, ſed celeritate numerum compenſare. 4. Adducentium lactearum nume-
rum in meſenterio præ abducentibus in thorace augeri, non
duod ad hepar chyli pars ſit delata, ſed ex relictis ſordibus chyli in glandulis. Plures thoracicas condere non voluit Natura, etiam ex legibus mechanicis, quia per anguſtas ſo- laſque vias fortius aquæ decurrunt, quam per patentes rivu-
los diviſos.
5. Paucioribus vaſis in abducendo chylo indi-
gere naturam, quam in adducendo, quia celerius chylus in lacteas incitatur ex Receptaculo, propter vicinorum viſce- rum compreſſionem, vicinæ aortæ continuum pulſum,&
muſculum
Pſoas; tardius ex meſenterio in Receptaculum,
ob defectum aortæ. Vid. Pecquet. Exp. in Diſſ. Lact.& noſtrum Hep. Defunct. 6. Ab Hepatis obſtructionibus aliiſ-
que affectib
us, quanquam non ſanguificet, ſanguinis tamen
vitia dependere, quod in Dubiis Lact. à nobis probatum. Ne- ceſſarium enim viſcus eſt, licet inter prima locum non me- reatur. 7. Arteriam cœliacam ex ventriculo nihil, ſed ex corde chylum, prima ſanguinis ſignatura notatum, cum ſan-
guine poſſe
liteſcit, quo p Buinis nutritii virtute imprægnatus
ad hepar deferre. Chylus enim in ſanguine de- artes forſan aluntur, ſed in corde prius ſan-
Loweri eſt experimentum: ſi cani ſaginato poſt 4. vel. horas vena jugularis aut arteria carotis incidatur ‚ dein to-
tus è corpore ſan
guis effuat,& in vaſculis receptus refrige-
retur, mox chyli lacteſcentis ingens copia à cruore coagula- to ſecedit, eique innatat: è contra ſi eodem modo tracta-
veris anima
l jejunum, in cruore nihil chyli apparet, aut
ſeparatur. Nihil tamen pro hepate hinc conficitur, non enim immediate chylus ullus ex ventriculo ſeu per lacteas ſeu venas meſeraicas accipit, quem primo labore ad ſangui- nem coquat.
Non tamen inutile viſcus eſt, nec, quia Epitaphium illi
erexi, prorſus ex corpore
eemortuum eliminavi, ſed principe
ſanguinis conficiendi officio, quo per tot ſecula defunctum
fuit, excidens, ad alia miniſteria deſtin
atur. Igitur ex his
principiis ſanguinem non conficit, ſed per ficit& purificat.
Nam
Uus hepatis eſt, ut ſit r. Tranſcolatorium ſanguinis à bi- 8 Irpar K. 54 1⸗*
89
2.
4.
H
6.
—
———
———
4 4 3

146 ANAT. BARTHOLIN. LIB. I.
le, ſicut lien acidi ſucci, renes feroſi,&c. Pecquetum Ducem ſequimur. Probat hunc uſum parenchyma aptum, deinde quod bilis ſit ſecundæ coctionis excrementum, ex ſangui- ne, non chylo, qui huc non pertingit, ſecretum. Hinc bi- lioſum viſcus hepar, pro varia bilis tinctura aut in flavum rutilat, aut in ſubcinericium languet, aut in viridem fuſ- cumve abit. Hinc etiam in fœtu circa formationis initia croceum Hepar jam cyſtidem habet& bile turgidam. Bilem hic à ſanguine ſecerni ſapor indicat. Experimento T). Cor- neli, ſanguis juxta portas jecoris ſubamarus eſt, at ubi gibba ejuidem parte egreſſus in venam cavam influit, ama- ritiei prorſus eſt expers. Vetus hæc doctrina, ne novandi ſtudium nobis exprobretur. Hepar enim inſtar pumicis, co- latorium eſſe ſanguinis Veſalius docuit, teſte G. Cuneo,& an- tea Galenus jecur bilem ſecernere prodidit. Modum expli- cat Charleton in Oecon. qui videatur. Individua iccirco eſt hepatis& veſiculæ copula, nec hepar ſine hac, aut ejus vi- caria, niſi in monſtro Everardi. Hunc uſum illuſtrant coci, œnopolæ, pharmacopœi, qui per colum cibos, vina, pharma- ca depurant. Ad morbos quoque hepatis explicandos per- commodus. Defendit denique hunc& illuſtrat Gliſſonius.
2. Piſtilli vicem gerere in reſpiratione, molis gravitate,
quando diaphragma deorſum à pulmonibus premitur, in extrudendo chylo ex ventriculo, Pecquero quoqué auctore
3. Calorem, ex eodem, ventriculo ſubminiitrat, pro ci-
borum elixatione.
4. Recte addit Rudbeckius, aquoſum humorem à ſangui-
ne quaſi per filtrationem repurgare,& per ductus ſeroſos ad Receptaculum mittere.
5. Utriuſque humoris, bilipſi pariter& ſeroſi ſecretio· nem conjungit Jo. Theod. Schenckius, ut ſanguini refluo ultima manus imponatur, bilioſum ad veſicam& inteſtina, poſteriores ad renes amandari, adde& ad Lymphatica vaſa
hepatis. Ita& Eyſoniug. 3 6. Non ſecerni tantum bilem& lympham, ſed perfici ab hepate vult Goth. Maæbius: ut bilis alimentaris pars in natu- ralem vertatur,& lympha noſtra coquatur ad perfectionem ſuam fale volatili ex ſpiritibus acidis alimentorum elicito. Hinc hepate male affecto, hydrops. 5. 7. Perfectionem ſanguinis, ex hac ſecretione ortam, in qjus incraſſatione ponit Ger. Blaſſius; hinc hepate male affe- cto, ſanguinem tenuem manere& nutriendo corpori ine- tum. 8. Alii non ſeparari in hepate humores, ſed conjungi fuſpi⸗ canturz
4
did, 1 6)5* eſee,
euntem: cunjectur
cerato, q lem cum Backio, q qoe bilen Hjlwius non po0¹ eſt ſece colatur: quia in 4. Nih vnquan 1æ cap Pulſion Qui
nonnul
inter he languit dem ve ne, Kel depuran
Dubii
ma 1. B
ſat undh ſeld kel! kerogede fellieula
A clien
gt— ne duntar puee b irſervi qx 3 4 lnp tem o particl Pecqus Can a oorpu kettinu Pouam

8. Lu 1
neknmda
un dn, mentum, ern, d Lecreum. R dneduraauntn, , autin iinte irea formrioun Lbile nrgiäm Experimenuli üdamanss eh n m cavamindur,a doctrima, ſemn nim inſtur doma it, teſte G. Cms odidit. Madhm r. Indiriduaich ar ſine kac, Wma nc uſumilluba um cibosvimit epatis exylicmn c K illuſtraolſe atione, molägs lmonidusprenn ecqueto quoquu alo ſubminütuy
ſum humorenii „& per ductutn
pariter&lnit Lus, ut Kngune n ad veſicam Arr
de K ad Lm
lympbam Ki Alimentarisri- oquatur 1 fets idis limerton-
.— ac ſecretiolec
; Mnckjürn
& autriencocnne 4
5 uiin umoreiſ ia l
DIE INFIMoO VENTRT. 147 Lantur, nec percolari, ſed miſceri. Humores commiſcen-
dos eſſe, vel ſanguinem ex meſenterico& ſplenico ramo re- deuntem, in hoc tenuem, in illo craſſum, ex prima Hornii
conjectura: vel chylum noviter affluentem cum colore edul-
corato, quod placuit Lindano& Deuſingio; vel chymum& bi-
lem cum ſanguine ad diluendum affluxo, quod viſum Jac. Backio, quanquam falſa de chylo hypotheſi nixis: vel deni- que éilem cum ſanguine, qua fluidior fiat. Hunc uſum Fr. Vlvius variis rationibus probat, quia 1. ſanguis ſeparari non poteſt à bile, cujus ope fluidior exiſtit. 2. impoſſibile
eit ſecerni bilem, non deſtillatione, nec præcipitatione, nec
colatura, quia hepati eſt permixta. 3. Exſugi non poteſt, quia in fellis folliculo ſuctionum inſtrumenta non ſunt. 4. Nihil in ductuum bilariorum ſtructura obſervatum eſt unquam, quod bilem potius quam ſanguinem ex portæ ve- næ capillaribus ad ſe alliciat. 5. Fabrica veſiculæ favet ex- pulſioni.
Quia è diametro pugnat cum noſtro Colatorio officio, Dim⁵ nonnulla dubia afferam. Diſtinguendum igitur exiſtimo /2tio.
inter hepatis actionem,& veſiculæ. Hepar ſegregat bilem à fanguine, quaſi colatura, ſicut renes ſerum à ſanguine: ean- dem veſicula excipit, ſive pulſione illius, five hujus tractio- ne,& expellit, non ad hepar, ne inquinetur iterum ſanguis depurandus, ſed ad inteſtinum.
Dubiis Sylvianis Deuſingius reſpondit, quorum hæc ſum- ma. 1. Bilis non fluidum reddit fanguinem, potius incraſ- fat, unde calculi in veſicula fellis. Fluidus eſt fanguis ex ſero vel lympha. 2. Bilis permiſta eſt ita, ut tanquam he-
terogenea ſeparari poſſit. 3. Hipp. 4. de Morb. trahere ad ſe
folliculum in hepate quicquid bilioſi ineſt. Non vult bilem
à folliculo trahi per modum fuctionis, qualis vel ore contin-
git, vel folle exercetur, ſed ſimili modo quo plantæ cte- duntur ſugere vel allicere ſuccum per radices. Pelli ab he- pate bilem Fallopius docuit,& Laurentius. Huic pulſioni inſervire radices venæ portæ in hepate Deuſingius autumat, quæ arteriarum inſtar concitantur ex Pecquero& Gliſſonio. 4 In porulis partium vel vaſorum, illam tranſitus diverſita- tem ob ſolam Fgurarum ac modorum diverſam rationem, particulis ſeu corpuſculis tranſeuntibus obtingere, ex mente Pecqueti& Boylei, qui demonſtrat aërea corpuſcula per veſi- cam agninam non poſſe tranſire, per cujus tamen poros corpuſcula aquæ pertranſire poſſunt. 5. Expellit veſica ad in- teſtinum per cholidochum, non ad hepar. Non me inter- Ponam inter diſſidentes amicos. Abundat unuſquiſque 8
8 2 ſenſu.
1 ¾
7 4 1 1

Soſicæ bi- larid figu- ra. Membyra- 824⸗
243
ANA T. B4RTHOILIN. I. 1 B. I.
ſenſu. Needhum urget animalia non pauca cyſti fellea caren. b
tia: præterea nonnullis ex veſicula fellea nihil bilis per men- ſes aliquot effluere. 1
9. Inſervit quoque, ex laudato Sylvio, continenqdis fir- mandiſque teneris venæ cavæ radicibus, ut& Portæ venæ ramis, una cum bilariis ductibus Hepaticis, intra commu- nem Vaginam concluſis,& in capillares propagines diſ- cerptis.
10. Lienis ſanguinem fervidum refrigerare credebatur Jo. van Horne in Duct: Chylifero, ut deinde cor quoque eo- dem ſanguine temperato refrigeretur. At poſtea in Micro- coſmo, quanquam chyli partem craſſiorem per meſeraicas rubras cum Deuſingio, Bilſio, aliiſque, ad hepar admittat z ta- men Hepatis officium tantum fatetur conſiſtere in chyli& ſanguinis traductione,& in humoris bilioſi ſequeſtratione. I11. Ad fermentationem præparari hic ſanguinem Velt. huſius defendit, quia viſcus hoc humectat, emollit& laxat.
CA p. XV. De bilis receptaculis, nempe For LICULO FELLIS,& CANALI BILARIoO. Nꝛdextra& cava parte epatis, pro duplici bile recipienda, tenui& craſſa, duo meatus ſunt inſculpti: Veſaca ilaria, & canalis bilarius, qui eeνσααι νρσ̈ι dicuntur. Agnovit
hoc Galenus ipſe, cum ait ab epate expurgari bilioſum ex- crementum duplex: impermixtum& ſincerum, deinde per-
miſtum& craſſum, quod contra Hofmanmum colligimus
ex 4. U. Part. 12. 13.& lib. 5. cap. 6. Idemque experien- tia teſtatur. Profundit enim canalis craſſiorem& fœculen- tam bilem, veſicula vero naturaliter continer tenuiorem& magis flavam. Hæc quippe portæ adjacens, ex ſpirituoſo fanguine& arterioſo ſugit copioſius, ille ad cavæ radices parciorem bilem trahit& craſſiorem, quia craſſior ille ſan- guis.
VESicCA BiLARIA, feu folliculus fellis, vusis dν eſt vas oblongum, ſubrotundum(hoc eſt, pyriformem figu- ram habet) concavum, duplici membrana donatum, una qua alligatur jecori à peritonæo, quæ& eadem eſt qua jecur tegitur, origine ex Schenckio, cæteroqui diſtinctæ, abſque fi⸗ bris,& qua pars tantum extra jecur propendens veſtitur, al- tera propria& craſſiore, ſed valida, omni fibrarum genere conſtante; quam fuccingit cruſta quædam, ex excremen-
t¹s
is eriæ nian. iltula molſtroſis pus, defes organo. Veſicu feie tran qrisbili Divid Funum rum ey qrlanque uritur. Ceru guſtatum eat, Me⸗ inteſtin⸗ ſuus qu pro valy Al quan diunt G. tu. kie k rum com & dctum commune mectus hu tenäorem ägituma rat nimia obſeryg eſlet dil per ner cedere, aduſta nis, Ri ritaum valyula trant ꝗ guinem delt, ud violent ket, 1 Noant

Lrn!
caelifelag uüültänen
hin„Gontinendt us, tKbong 1 Ricis inao
llares nna dlißer mang
leinde co unn r. At docterin
lorem her n ad heparaimit rconlittereinch dilioſi ſquetten ri hie languina dectat, emollRt
de Fobta 1 BILARH
duplici bileern nſculpti: Täius rs dicuntur. f expurpriibiina & fincerum dent Hofmaunumci 6. Idemquecln s craſſiorem&i r continet reuir acjacems, eif lus, ille dchen a, quiacnfi
fell, naene oc eſt, Pyritorm
embranadomim b
x& edemch 9 ui diſtioctr 1
.oropendel riu „omniftemmn
cx ecee
Luxdim, w
DE INFIMOVENTREN. 149 ds tertiæ ſuæ coctionis genita, ad arcendam bilis acrimo- niam.
Veſicula raro deeſt. Quod ſi præter naturam deficiat in monſtroſis, vel ſecundum naturam in quibuſdam animali bus, defectus ille reſarcitur Poro Bilario„ vel analogo alio organo.
Veſicula hæc parua eſt, lienis& renum reſpectu. Duorum fere tranſverſorum digitorum in latitudine: quo tamen AHᷣ%. quis bilioſior, eo veſicula major obſervatur.
Dividitur in fundum& cervicem.
Fundus rotundus eſt, inferiori loco ſitus, quando nimi-
rum epar ĩn naturali ſuo ſitu eſt, colore bilis flavo tingitur, fcula-
quanquam& nigro, quando nimirum bilis diu retenta ad- uritur.
Cervix fundo durior ſurſum ſpectat, oblongatur& an- Cervix.
Suſtatur, donec in anguſtum meatum& tenuiſſimum ab- cat, meatum Cyſticum dictum, qui in communem ductum inteſtina petentem deſinit. Ad cervicem obſervatur primo Iius quidam peculiaris ex ſpongioſa prominentia, quam Pro valvula habetéeigelius, deinde membranulæ vel valvula, aliquando binæ, aliquando ternæ, quæ bilis regreſſum impe- diunt. Gliſſonius ſolum annulum jibroſum agnoſcit, quo mea- tus hie valde arctatur. Expertus eſt enim bilem levi digito- rum compreſſione prorſum retrorſumque inter veſiculam & dictum vas fluctuaffe, uti& inter vas hoc& ductum communem, nec aliam ſe inveniſſe valvulam. Notat idem, meatus hujus ductum infra annulum fibroſum multo pa- tentiorem quam in ipſo annulo. In cane craſſitiem cervicis digitum æquaſſe vidi, ſine valvula, forſan quia obliterata fue- rat nimia diſtenſione. Multis rugis aſperam& interceptam obſervavit Highmorus& Riolanus, ne tam facilis ac lubricus eſſet bilis deſcenſus. Aperiri valvulas interdum à ſpiritibus Per nervum hepati inſertum, bilique reditum in hepar con- cedere, ex ira probat Regius,& ſubita ſanguinis in iratis ab aduſta bile efferveſcentia. Cæterum majori vi compreſſio- nis,& inflatu, nihil bilis poſſumus reducere. Et ſi tanta ſpi⸗ rituum eſſet vis, aperirent eadem facilitate,& recluderent valvulas in corde, quando in arteriis ſunt copioſiores. Pene- trant quidem ipſi ob ſubtilitatem clauſas valvulas, ſed ſan- guinem ſecum non ducunt. Bilis ſane aliunde accendi po- teſt, ubique in ſanguine calido hærens. Tandem à ſpirituum violentia frangeretur valvula,& periculum majus immine- ret, quam rupta veſica, cujus exemplum habet Salmut t Notant Blaſius& Sladus Communicationem in bove notabi-
K 3 lea

*
15o AkaAr. BARTHOLIN. LIB. I.
lem mediante vaſe quodam ſemilunari, inter cervicem ve-
Foramina ficæ& ductus Hepatici ramum proximum. Eſſe& plurima cervicin. foramina in cervice, quorum unum hujus communicatio- nis initium ſit. Ferri autem primo, quaſi ambiendo ipſam cervicem, ita ut paululum primo deſcendendo, hinc rurſus adſcendendo, quaſi ſemicirculum circum veſicæ cervicem fa- ciat. Conſpectiora hæc in bubulo epate ſunt, an in humano, necdum oculus potuit affequi. Accepit folliculus fellis plurimos exiles meat us fibrarum in parenchymate radicatarum, multifariis ramulis dondãtos, qui vaſa capillaria ſunt veſiculæ, in epate, inter cavæ& portæ radices, diſſeminatis; qui poſtea in unum, nonnunquam luſu naturæ, duplicem meatum, prope ſinum ſpongioſum, Cyſti- cum truncum vocatum juncti, bilem puram in veſiculam ad. vehunt. 1 1. Inter hos ramos conſpectior unus eſt in Obſ. Amſteloda- menfibus à Blaſio, Slado,&c. deſcriptus, vocaturque illis Dadus bi- Dudtus ſingularis bilarius, calami anſerini magnitudine, ve- larius ſin- ſicam ingrediens à tergo, ubi ea hepati adhæret. Valvul gularis. ſatis inſignis, qualis ad Coli principium, ad orificium circa 27 8 Val- veſicam apparet. Colligitur ex duobus ramis inſignioribus, 3 ſicque deinde per duplicaturam membranarum veſicæ, urè- terum inſtar, fertur in veficam, ubi dicta valvulaaperitur. Hæc autem veſica ubi ſe exonerat in inteſtinum, quotidie rurſum impletur,& ſic deinceps. Contra ac arbitratus eſt Arniſaus, repleri veſiculam à bile, quæ Achylo, per porum bilarium impedita deſcendere ad inteſtina, ad veſiculam re- gurgitet. Vidi enim ſæpe Walæum oſtendentem minima veſiculæ per manum compreſſione, etiam inteſtinis chylo repletis, bilem facile in inteſtina eructari. pna. Venas duas cyſticas gemellas à Porta accepit, exiles, ad reve- hendum ad Portam quicquid à nutritione membranæ ſu- pereſt: Arterias exiles à dextro cœliacæ ramo, ejuſque ſu- periore ſede, quoque accepit, ad tunicæ nutritionem,& calo- rem conſervandum. Ergo bile non nutritur, ut vult Fouber- tus. Arteriæ iſtæ licet parum, aliquid tamen bilis ad veſicam mittunt, non tamen ſufficiens, pro bile copioſa, ſecus ac Bc- kio viſum, reliqui enim meatus forent fruſtranei. Aliquid bi- lis per arterias veſiculæ infundi, flatus indicant, qui, experien- tia Fr. Sylvii, per arterias tubulo immiſſi, veſicam diſtendunt. Nec dubitandum de eo, quia pro nutritione ſanguis ad ve- ſicæ membranam pergit, ut per poros deinde facile& bilis à flatus penetrent. In ramos bilarii ductus hepatici quoque inſeri demonſtravit Fo. van Horne. Utraque autem vaſa, tam venæ
Fene quar. funcum he tl parisen Lmpha auter à1 cum reliq finit, exp ter plen Lovgiori Uſus vil que(ao- cipefe, moleſta ſtino rul haoemu eis incu De b Al qui 1 tum nec quam I buunt, auctore dan con jgn ſuh mus Nem coctonen dipicndun Addit. nre bilioltore melenter Adeo lan tur. C
cum m
ductur hepart nem. medoc per m. niam? genera

Lis!
1, iateamn um. Mkm uhus commanan valt amdiendonns endendo, Mne aveficxcenita
riles meatu in ariis ramuls èm te, inter cne im,Nonnunqun um ſpongoolund
*
uram in felcala
8 ſ in Obl. Ark iptus, vocun erum magultudn epati adhænet i um, adoiiicim ous ramisinlgd nbranarum tein i dicta valruh a inteſtinum, u Coatraac udi quxa chylo, 5 teſtina, ad velicl oſtendentem E ., etiam inteiu- ucturi.
a accepit, eiilss utritione menbe Jiacæ ramo, Slif icæ autritionem nutritur, ut wuß ld tamen diüdl bile cyiolofei nt trultranei indicacbgllen mif,veficumdie nutritione 6
ooros dein
4— i dutus eguit
12” Uuqxeaun
DE INFIMO VENTRE.
fundum pergunt. Nervulum parvum, vix conſpicuum, à ſex- ti paris exili propagine epatis tunicam perreptante.
151
venæ quam arteriæ, à cervice per membranam veſicæ ad
Lymphaticum vas à me Hafniæ obſervatum, deinde ele- Hiphati- ganter à Rudbeckio depictum, veſiculæ corpus percurrens, cum vas.
cum reliquis lymphaticis portæ, in communem alveum de- ſinit, expurgatque ſeparatam in hepate lympham, naturali- ter ſplendidam, ſicut nobis apparuit, licet ſubinde, mora longiori, bile infecta, flaveſcere ea poſſit.
Uſus bilem flavam, excrementitiam,& puram, tenuiorem-
que(non excrementum cum ſanguine miſtum, ut renes)re- cipere, nonnihil ad tempus retinere, ne inteſtinis ſemper moleſta ſit,& poſtea expellere, retrolabentem vero ab inte- ſtino rurſum recipere, quod Hormius amicus tuetur, nullum habemus indicium, tumque fruſtra expelleret. Situs cervi-
cis incurvus verſus inteſtinum, eidem refragatur.
De bilis autem hujus Uſu varie commentantur eruditi. Aliqui cum Ariſtotele nullum admittunt, habereque tan- tum neceſſitatem materiæ,& educi, ne ſanguis inquinetur; quam ſententiam tuetur Conringius. Aliqui plus bili tri-
buunt, ad totius commodum deſtinantes. 1. Epar calefacere,
auctore Halyabbate& Aben Sina,& inde digeſtionem ſecun- dam confortare, caloremque naturalem epatis juvare, ſicut ignis ſub lebete. Imo toti corpori calorem largiri, ſi credi- mus Nemeſio, imprimis ſtomacho ad promovendam con- coctionem. Id ſi verum, de moderata illius quantitate ac- cipiendum, alioquin nimius bilis calor ventriculum ureret. Addit Gliſſonius, ut hepar ab obſtructionibus liberum tuea- tur, ut ſanguinem à coagulatione vindicet, ut ſanguinem bilioſiorem attrahat, ſive allectet, verſus arterias cœliacam& meſentericam, quæ vaſis felleis è regione adjacent, utque adeo ſanguis bilioſus, per hepar reverſurus, ibidem defæce- tur. Quam magneticam bilis attractionem ipſe defendat, cum nihil tale in bile extra veſicam obſervemus, nec ullo experimento nitatur.
2. Hiſce vicinum eſt Helmonti dogma: eſſe hepatis& rotius ſanguinis balſamum, ab hepate ad meſenterium de- ductum, adeoque præcedere fel in opere ſanguificationis, hepar ſequi,& habere inſuper neceſſarii viſceris conſtitutio- nem. At quomodo in hepar perveniret, ſiquidem Anato- me doceat, ex hepate hunc ferri humorem, non referri. Nam per meſenterium nimis longa via, in qua propter acrimo- niam ad exitum properat, vel obtunditur vis. Unde autem generabitur, ſi ſfanguinis præcedat coctionem? Arteriæ&
K 4 venæ
Uſus.
GPilis uſa⸗ I4

Payus bila- rius.
152
Aliter nonni
ANAT. BARTHOLIN. L. 18. I. venæ paucæ ibi diſperſæ, bilis autem copioſa colligitur. Præcedere hepatis actionem, embryones docent, in quibus hepar ſanguine abundat, antequam bile turgeat veſicula, vel leviter tingatur.
hil Fac. de Back, bilem eſſe ſanguinis condi-
mentum, à memdbraneo cyſtis felleæ corpore, à ſanguine per arterias cyſticas advecto ſeparatam, in proprium prom- ptuarium, ut inde neceſſitate poſtulante, ſanguini addi& hæmatoſin juvare poſſit. Sed qua via ſanguini addetur?
Perfecit ex ingenio hæc de Bile commenta Fr. Sylvius,
duplici via ex veſicula deducens, partim ad hepar, per hepa- ticum ductum, partim ad inteſtina per communem, quem inteſtinalem vocat: illam ut ſanguini diluendo inſerviat, de quo capite ſuperiori diximus; hanc, ad juvandam pituitæ inteſtinalis ſeparationem,& chyli à fœcibus ſecretionem. Priorem viam difficilem reddit ſive valvula, ſive obliqua inſertio.
Jo. Tackius tincturam ſanguinis ex cibis elici judicat ſul-
phure per bilem accedente: Fel enim, ſi per diſtillationem examinetur,& ſal lixiviale præbere,& tincturam ſulphu- ream, inſtar rubini: Hincque felle corrupto icteritiam& hydropes in promptu eſſe.
3. Non diſſimilis eſt eorum ſententia, qui à putredine bilem tueri exiſtimant vel chylum, vel ſanguinem, vel vici- nas partes heparque ipſum, cui fidem ex eo facit Zerbus, quod amota fellis veſicula ab epate, ſtatim epatis ſubſtantia in circuitu fellis, diſſolvatur& liqueſcat.
4. Plures fœcibus expellendis deſtinarunt, ſive roboratis calore illius inteſtinis, ſive acrimonia irritatis. Quanquam enim in duodenum, aut jejuni initium inſeratur ductus bilarius, tamen ad colon& ileon facilis tranſitus. jejunum tranſire ex colore flavo liquet,& chyli celeri per illud curſu. Moderata tamen requiritur, alioquin alvus exſiccatur, vel nimium ſolvitur. Pecqueto bilis periſtaltice movet interio- rem inteſtinorum tunicam, clyſteris naturalis vices obit,&
mixta cum retrimentis excernitur.
5. Addo fœces fluxiles reddere, quem uſum pictoribus præſtat in miſcendis coloribus.
Alterum bilis receptaculum eſt CANALIS vel Ponus Bi- LARIlus, qui in iis quoque animalibus reperitur, quæ veſi- cula deſtituuntur, ut Cervus, Dama, Camelus, Capreolus, Delphinus, Vitulus marinus,&c. quod vena non eſt, quia diverſum à ſanguine humorem ſeparatim vehit, ſed eſt vas oblongum,& duplo latior meatus, quam eſt cervix veſi-
culæ;
culæyiã 7 ſe amyi R gitui ux zumilum gtur ette Ixæ anferir Antecuar jnter ven⸗ Jobiin an minores: cam, ut tur,& ſir Forur & eX VL cum vo Maznus vent, qu cula, in ctus illi hepatic trogred qui via cun? 4 quam ad Ane dubi murem, luß Wiiſinc ad Peoat rem⸗N Qüegpi tamene vatione mihid ductar Falopi licuid tumelſ lauue cuſæf quod tim? büiarii 7

A.Ln!
nia irritatis 5 nitium iaternue ccilis tranttos 4
a Opicn. DE INFIMO VENTRE. 173 nes doei culæ; vidi ego in cane amplitudinem inteſtini tenuis æquaſ- e dorgermih ſe, amplis venis& lympharicis, quia à callo obſtructus. Lon- gitudo, juxta Gliſſonium, ab exortu ejus ex hepate ad termi- relſe engunann num illum quo meatui cyſtico& ductui communi conjun- k corpone aln 1 gitur, eſt circiter duarum unciarum; magnitudo autem pen- W in prorun næ anſerinæ minuſculæ æqualis. Hig moro digito minori. ante, ſangun Antequam in hunc quaſi truncum creſcat, ramos ſpargit langrinizdt inter venas portæ totidem quot hujus portæ rami, vel quot ommenn lobi in anim alibus, ſed majores& craſſiores venis, poſtea in im ad beyu xa minores adhuc diviſus,& copioſiores quam illi qui ad veſi- er communene cam, ut ex ſingulis venis, quibus per anaſtomoſes jungun- äiluendoiuimi tur,& ſingulis hepatis particulis, bilem exſugant. „ad juen u Porum hunc bilarium ramum tantum eſſe Cyſtici ductus, 77, porus lfgdibusn& ex veſicula fellis per cyſticum ad porum, quem Hepati- faee ſe — 4 cum vocat Riolanus, bilem deferri pro ſanguine diluendo Raumus- Magnus Fr. Sylvius exiſtimat. Difficultates aliquæ me mo-²⁶⁵⁵ vent, quæ amicum conſenſum retardant. I. ſi infletur veſi- eibiscliſit cula, inteſtinum ſentit influentis motum, neutiquam du- 5„ü per dililn ctus illius hepaticus. 2. Deficiente veſicula an per eundem „& rinctunml hepaticum bilis deſcendit ad inteſtina,& adſcendit, ſeu re- corruptoierii trogreditur? 3. Obſtructo eodem ductu, quod alias vidi, .. qua via bilis ex veſicula perveniet ad ſanguinem hepati- tentia, qulähn cum? 4. Centuplo plures ramuli ad ductum hepaticum vel ſfanguinemi quam ad veſiculam diſtribuuntur, ex obſervatione Gliſſonii, dem exeofal ſine dubio ut demittat bilem copioſam ad ductum com- ſtatim epuult munem, nec opus ſit ut ab inopia veſiculæ aliquid hauriat. Kcat. 5. Deuſingi, contrariam Sylvuio rationem, non ſatis capio: ſtinarunt,fiem Ubi, inquit, veſicula nulla eſt, apparet non ad Hepar, ſed
hli celeriperhi tamen cjus ramulis in unum mox coaleſcentibus, ex obſer- uin Avwzerim vatione Riolani, ſimplex initio, in fine geminus Veſlingio, r lticemoct mihi duplex ubique obſervatus aliquando, per communem er. Iuimt ductum in inteſtinum(non in veſiculam, ut exiſtimavit 1narufal Fallopius) excrementum bilioſum craſſum recipiens, quod — uimm liquido animadverti poteſt, ſi is canalis apertus infletur, in-
„ quem tumeſcit enim inteſtinum, non veſicula. Et obſervavit Rio-
kw lanus quoſdam dy ſenteria à bile obiiſſe, quibus cervix veſi-
CaxalIése 9 culæ fuit obſtructus, ſed porus bilarius admodum dilatatus, basrepeciun, qd& Galenus agnovit, qui vult bilem recta propelli e- Ina, CamelCf tiam à jecore in duodenum, poſtque Galenum canalis hujus quod vemu ude bilarii deſcriptio vera Fallopio debetur. Non eßt
aratim ieti⸗ 1 Chylodochu- vocatur Gaſſendo, quod chylum trahere cre- hòode- ,05, quumes m K F dat. chus.
ab Hepate ad inteſtina per hunc ductum profluere humo- rem: Niſi ut neceſſitatem indicet fluxus bilioſi ad inteſtina. Quicquid ſit ab epate abit recta, interdum bifurcatus, binis

154 ANAT. BARTHOLI N. LIB. I.
dat. Idem Jac. de Back, qui vas lacteum appellat. Sed chya lus hac via ferri nequit, quia 1. vel valvula impedit, vel obĩi- quus ductus, vel ipſa rugoſa inteſtini tunica, quam admit- tit Backius. 2. deficiente ductu cholidocho, chyli tamen fit trajectio ad organa ſua. 3 Chylus in meſenterio obſer- vatus hunc ductum præteriiſſe. 4. Impurior chylus hepar intraret. Riolanus neceſſitatis tempus concedit, obſtructis tenuibus& meſenterio. Sed potius atrophia tum& mors
ſequetur. Balvula Canalis bilarius valvula caret. Experimento id probat caret. Riolanus. Si enim juxta hepar inflaveris ductum, diſtendi
videbis& veſicam& inteſtinum: fin à parte inferiore juxta inteſtinum, veſica& hepar turgeſcit. Simili quoque Fr. Sylvius tubulo, in ductum bilarium immiſſo, erumpentes in hepate maculas& veſiculas ſubflavas obſervavit.
Ductus Communis ductus ſeu meatus, in inteſtini jejuni princi-
communis pium vel circa duodeni finem abiens, conſtituitur ex cervi-
naturalis. cibus canalis bilarii& veſiculæ fellis,& oblique inſeritur, inter utramque inteſtini tunicam, digiti longitudine,& quidem aliquando bifidus, membranulis intimæ& mediæ inteſtinorum laxis orificio propoſitis.
Valvulam oblongam meatui communi apponit Higbmo- rus, ne ſi forſan obturetur veſicula, totaque turgeat bile, nihil tamen ad hepar regurgitet. In omnibus illam Mar- chettus vidit. Sed ipſam protuberantiæ hujus ſubſtantiam
obliquæ in⸗ tantum connivere obſervavit Fo. Faber,& revera ſufficit ob-
ſartimis liqua inſertio, quam ita deſcribit Gliſſonius, quod 1. in po-
deſcriptio. ſticam inteſtini partem, indeque inter tunicas ejus oblique
deorſum, feratur, ubi utramque exteriorem inteſtini tuni-
cam perrumpit, adeo laxe eum interior tunica complecti-
tur, ut digito huc illuc facillime dimoveatur. 2. Quicquid
illd verſum tendit,& ingredi conatur, id ſimul eodem
niſu interiores inteſtini tunicas verſus exteriorem compri-
mit. 3. Regreſſus omnis præpeditur à fibris annularibus,
quæ totum obliquum tractum obſident. Ex communi du-
ctu bilis copia, ut in bilioſis naturis, ſæpe regurgitat ad ven- triculum, quando hisjejunis venter diutius torquetur.
Præterna- Nonnunquam, ſed raro, ductus abit in fundum ventriculi⸗
turali. eo bilem effundens, Undeè bilis vomitus, iique homines di-
cuntur mxνορρρρ/ααρι νν Quod in animalibus rapacibus rarum
quoque eſt, ex obſervatione Argenterii, ut quoque in cani-
bus, ex obſervatione Foh. Walai, contra ac id arbitratus eſt
ALkakia. Si vero ad jejuni finem meatus inſeritur, dejectio-
nes ſemper bilioſæ obtinent,& ii dicuntur νοτπe/αα εαν.
Qualis
Quiis Ke chosi M. intettinam tur jmili cc
Riulana.
1 IEN regi gmate; 1 humiliol dorſali pe ſpuris i qus ad ab mufatur Nume ſtot dles4 mæ PAn Boſcu. Tuea cit ut lo tuus, NÖ¹ me ſcer in ſcqerta vügh in culo,quo niſi Dim peſlwel tuos nod exterion habend princiy qui lie tus eti tum n genere fine ne & ia! furrill Lier Aüglia

u. Lu!
1 w häede DE INFIMO VENTRI. 155 ü unes ent Qualis eſſe debuit, ille cui in colon implantabatur Cholodo- didocho, 8 chus à M. A. Severino Neapoli diſſectus. Quia enim colon in neimnn inteſtinum ſæpiſſime tangit veſiculam, ab ea quoque tingi- mpuiuchnii tur ſimili colore,& inde fluida alvus reddi poteſt, judice us conrei lud Riolano. 7 vdt mchaammd C4A v. XVI. rerimen u DE LIENE. reris ductmn, 1apanceinfenm IEN five SpLEN, in finiſtro hypochondrio ſcrus eſt, è Tienis fa- dit. Simil qan regione epatis, tanquam alterum epar, ſub diaphra- tas. immilſoenma gmate, inter coſtas& ventriculum, in nonnullis altiori vel obſervarit. humiliori ſede quam in aliis; in omnibus tamen poſtieæ ſeu inteltinijewin dorſali parti vicinior eſt, quandoquidem vertebris& coſtis a, conftituingen ſpuriis innititur, ut tactu deprehendi nequeat, niſi tumi- s, Kobliggeit dus ad abdomen appropinquet, atque hic ejus ſitus raro im- digiti lngnt mutatur, ut in dextro ſit latere,& epar in ſiniſtrio. anulisitimekt Numero plerumque unus eſt, raro duo, ut notavit Ari- Numerusa ſtor eles 4. de generat. animal. 4.& Poſthius Monſpeli i& Ro- umuni yranth m« T2 ap, Patavii Juoque Neyereerii.& olim Hipp. 1, totaque un oſcus. Rarius tres ſibi invicem uperimpoliti„non tamen In omatdln æque magni, ut obſervavit Fallopius, rariſſime penitus defi- mrir bojubit cit, ut loco dicto meminit etiam Ariſtot eles„item Lauren- tius,& Schenkius de Matthia Ortelio,& Hollerius de puella: ber,& riarli nec deficere poteſt naturaliter, ſiquidem natura non abundat lilouus; oc in ſuperfluis, nec deficit in neceſſariis. Fabuloſa ergo opinio An lien ater tunictewa vulgi, in curſoribus eximi& eximi poſſe abſque vitæ peri- eximi poßit tteriorem intii culo, quod à paucis hactenus viſum, aut literis mandatum, ex corpore? tterior tunicacuon niſi à Plinio, Fluddo, Fioravanta, Rouſſeto, qui ſi veri ſunt,
moveatur. 2.O natur, id fmda ſus exteriotem o tur à fibriswnl- dent. EXcomma- „fepe regurgtti c diutius torquen- dvit in fundum Fer nitus, qve dors nalibus nnrcbs reru, ut quoquell wontra zcirdi atus inſeritu, 1 licuntur m&e 6
peſſime ſane vixiſſe homines certum eſt, vel brevi poſt mor- tuos nobiliſſimi viſceris defectu, vel parte tantum truncatos exteriori, nam profundiora lienis vulnera pro lethalibus habenda, ob arteriarum copiam,& conſenſum cum partibus principibus; nata indubie exantiqua Eraſiſtrati opinione, qui lienem fruſtra à natura creatum exiſtimavit; quod Plau- tus etiam in Mercatore habet, quos alii ſequuntur eo tan- tum nomine excuſandi, ſi minus neceſſarium eſſe velint in genere animalium, non in hac vel illa ſpecie. Carent enim ſine noxa liene, quæ veſicam non habent; ut Chamæleon & alia multa. Inſecta vero ſplene carent. Quamobrem fal-
ſum illud: Habet& muſca ſplenem. Lien tamen innoxie canibus, felibus,&c. eximi cœpit in Anglia. Hatniæ idem cum ſucceſſu tentatum vidimus præ- ſente

156 AxAr. BARTHfl. LIB. I. DE INFIMO VzHNTRV. FIGURARuM EXPLICATIoO.
F G6URA I. Bovis Lien, ex Highmoro.
AA. Subſtantia Lienis ejus tunicé propriâ tecta.
B. Vena Portæ portio.—
C. Ejus Ramus ſiniſter, ſeu Ramus ſplenicus.
D. Ramus hic prope Lienem apertus, ut Valvula b oſtenda-
SLaur.
EE. Lienis tunica diſſecta& inverſa, ut vaſorum& fibra- rum progreſſus ac plexus melius oſtendantur.
FF. Arteriæ ſplenicæ portio, quæ totam lienis ſubſtantiam der-
Lurrens, in illam
aa a. Suroulos ſuos diſpenſat.
G G. Fibra quædam nervoſa mire complicatæ, inter quas Ar- teriæ ſurculi excurrunt,& quibus parenchyma lienis af fixum adnaſcitur.
b. Valvula in Ramo ſplenico, extrorſum verſus portam ſhe- ctans.
ccc. Foramina quæ in termino Rami ſplenici à Lienis ſub- ſtantia ducentia, conſpicua ſunt.
d dd. Nervi per latera arteriæ ſplenicæ percurrentes.
eec. Terminus Rami ſplenici ad portas pene Lienis deficientis
FIGURA II.
Vaſa Lymphatica& ſanguinea in Liene ligata ex Fr. Ruyſchio. Lien Vit uli. Taſa ſanguinea& lymphatica ligata. Vaſa ſplenica. . Arteria ſplenica. Nervi ſplenici, quorum numerus incertus.
Vaſa lymphatica in extima Lienis parte ortum ducentia. ffff. Valvula in iſdem Vaſis. G. Ligatura.
NROUO8
—
V

X N I
N XN 4 5 85
„ 8. De 2n p,
. X d . b p n 9. N- NS
N F N 6 2, 9ℳ 19
——— 8 Ghreu p A — 4 T 8
———— 3 5 S 2 6 5— 8 S
A3 8
6 4— 2 ſh 24 ——— 9⸗ 2
1
us Hareuhma
A
0 vun
. 1—
parte rtumun
vxcertus.
Il
nea in Liereli
dio.
rſam vnnſun ami(lenia aln tus peme limuii
ice perturratu
antur. un liens lultan ata.
4
pria tecti. nlicate, iuwn
J.
bmon. plenicus
„ ut Valuula- 4, nut Va nd

4
Cas Homins ſies ma- gulis 5
Figura.
158
ANA T. BARTHOLIN. I. I B. I.
ſente Rege Auguſtiſſimo Friderico III. animalibus exinde fanis& agilibus. Quater enim ex canibus majoribus mino- ribuſque extractum lienem totum exſcidit Regius Chirur-. gus Philippus Hacquart, vidimuſque vivos& ſuperſtites,
b I
præter unum majorem. Id noluit olim credere Cæl. Aure- lianus. In homine ſuccederet forſan experimentum, niſi viſceris magnitudo& vaſorum copia impediret. Secuit ta- men extra coſtas prominulum Ballonius, idem viſum P. Bourdelotio. Et in ſcirrho proficua foret ſectio, quam in ve.
tula cum felici ſucceſſu inſtituit Fioravantius,
quod in Cent.
Hiſt. annotavimus. Nihil viſceris neceſſitati id derogat, quia & uterus neceſſarius exſcinditur, ſicut in Epiſtolis docui. mus,& aliæ partes. Supplet ejus defectum Pancreas. Magnitudo non tanta eſt quanta jecoris, homini tamen ſatis craſſus lien eſt& magnus, non tam ob humorem quem frangere debuit contumacem,& ductu difficilem, quam ob arterioſum ſanguinem fermentativum, quem continere debet: longitudine ſcilicet fere ſex digitorum, latitudine trium, craſſitie unius, qua magnitudine in nullo alio animali eſt. Diverſa tamen eſt magnitudo pro ſubjectorum varie- tate,& conſtitutione hominis. Majorem putant datum eſſe
iis, qui Melancholicum, ſeu acidum ſuccum ſiorem accepere, quo affluente augeatur facile
natura copio- ob laxam ejus
raritatem. Quibus augeſcit, iis minuitur corpus,& minus floret; unde Trajanus Imperator fiſcum appellavit lienem, quia, ut, hoc diteſcente, plebs depauperatur, ſic, liene a- geſcente, minuitur corpus. Cauſam hanc adferunt, qui ela- borare chylum credunt, quod nimis per ramum ſplenicum
trahat ex chylo epatique ſubtrahat. Sed cum
ea lienis actio
ſuſpecta ſit, alia inquirenda ratio. Cl. Conringius in magni. tudine præternaturali id fieri concedit, alioquin ſi naturalis
ſit& legitima, floret corpus cum liene.
In quocunque ſtatu ſit, exiſtimo minui corpus, ſi lien augeatur, quia acidum ſanguinem fermentantem reliquo corpori detrahit,& vel in ſui nutritionem abſumere, ſi na- turaliter major ſit, vel non poſſe præparare& expellere, ſi
magnitudo ſit vitioſa.
Figura ejus plerumque oblonga eſt inſtar linguæ bovis⸗ unde linguoſum viſcus quibuſdam; foris ad latus ſiniſtrum & diaphragma gibba nonnihil: nonnunquam ob coſtas im-
preſſiones habens, latere dextram reſpicient adjacentem ventriculum: ubi per longitudi
e concava, ob nem meédiam,
linea quæxdam alba prominentiis donata, venas& arterias
cum omento admittens. Alias præter natura
m vaxrias acci-
pit
diegarts: eminectuse notait Arc
aiit Highm
liege qul re Cdlor in terparo: rem qo! beun in: Syigelius, nis. Cohr tio, in pri hic mult tem lien tem, livi cat quam Cunei peritonæ negat Fon diaparagt ctitun ne branasd 9 cundum al Tuntam membrana pe indunatu corii hodali aberigl ſa wruc mus, R&O chywan Lubſt coneretl fluenter Fübra Variiz el cari Cas, morus a ſeribit, nabenti tia,(ed comalie quædan inkerjeck

LIAI
mimalid e us majoridoom dit Kegius(i vivos& ſopen n credere calg xperimentum, npeditet. dei nus, idem vilu tſectio, qummi antius, quod u aati id derogg, t in Fjitola tum Pancres oris, homiuin ob humoremg diſhcilem, qur m, quem coli gitorum, ltt in nulloalion ofubjectorum em putant dator
uccum maturad
facile ob laumm ur cor pus—&n m pellarit ie ratur, ſic, liene d adferunt, oi amum ſpleii cum ea lienis nnringius in m loquinſ ml
ninul lcorpus,! rmentantemsh dem abſumeren Kerpe
DE INFIMOVENTRE. 159
pit figuras: globoſam exacte, triangularem, acuminatam,
eminentiis exaſperatum, bipartito ſectam,&c. ut recte an- notavit Archangelus Piccolomiueus. In lobos diviſum obſer-
vavit Highmorus, Horſtius Junior. Nos quinque vidimus in
liene, qui renes bubulos referebant. Rotundum Rhodius.
Color in fœtu rubens eſt, ut epatis, cum nutrimento ala. color. tur puro:
in adultis vero ſubnigricans, ob fuccum craſſio- rem quo alitur in provectioribus ad livorem tendit. Ru- beum in adultioribus obſervavimus,& ante nos Veſalius& Spigelius, qui iccirco credit nigriorem ſani non eſſe homi- nis. Conringius colorem illum obſcurum nimiæ diætæ vi- tio, in primis potui adſcribit. bᷣgo temperamento cujuſque hic multum tribuo,& caloris varietati. Præter naturam au- tem lien varios colores induit juxta humorem dominan- tem, lividum, cinereum,&c. In brutis calidis magis nigri- cat quam in homine, in porcis magis eandicat. b
Connectitur per membranas tenues à peritonæo natas ipſi Connexi⸗,
peritonæo, omento,& reni ſiniſtro, aliquando& ſepto, quod negat Fernelius, qui excuſari non poteſt, niſi eum centrum diaphragmatis intellexiſſe dicamus, huic enim non anne- ctitur. In cava vero parte annectitur ſuperiori omenti mem- branæ, à qua etiam„ſive, ſecundum alios, à peritonæo, ſive, ſe- cundum alios, ſui generis
Tunicam accepit tenuem& ſimplicem, hepatis tamen runicae
membrana craſſiorem, quæ in ſeneſcentibus plurimum ſæ- Pe induratur, ut& oſſea evadat& cartilaginea. In ſplenetico corii bubuli inſtar craſſam vidi. Craſſior eſſe debebat, ut vim arterioſi ſanguinis fortius ſuſtineret. Duplicem dicit High- morus, in cujus medio linea eſt, quam omento tribuit Linda- nus, ex congreſſu omenti cum membranis vaſorum paren- chyma ingredientium J. Theod. Schenckius.
Subſtantiam vel ⁵ ⁄ναμαα habet inſtar craſſi, nigri,& Subſtantia.
concreti ſanguinis, ſolubilem, adeoque à vaſis ſuis facile dif- fluentem,& Fr. Sylvio placentæ uterinæ ſimilem.
Fibras abſolvere parenchyma, mire inter ſe conte xtas in Variis elutis& expreſſis obſervavit F. Fac. Wepferus. Impli- cari eas, ex tunica ortas frequentes cum arteriis multis Hig h-
morus advertit, quas ſibras poſt Veſalium accurate idem de yihrarum ſeribit, quod ſint filamenta tenuia, valida, nullam cavitatem deſc triplio.
habentia, nec à ramo ſplenico, nec arteria originem ducen- tia, ſed varie inter ſe complicatæ fibræ, quaſi retia multa complicata& connexa, circa quas parenchyma, carnoſa quædam ſubſtantia, leviter undique circumvoluta, adhæret, inrerjeci ubivis foraminibus plurimis, quæ cancellos, ſeu
Vacua

Uſur 82
Wend.
Arteriæ.
160 ANAT. BAaRTHOLIN. LIh. I. vacua illa ſpatia, quæ retium chordis interjacent, referunt,
ſeu foraminula illa inania in ſpongia aut pumice expri- munt. Excurrere quaquaverſum ad tunicam ipſius, in- deque reflecti addit Whartonus. Uſus harum fibrarum ner. voſarum ex mente Highmori, quem ſequitur Deuſingius, eſt 1. laxum ſpongioſumque lienis parenchyma ſtabilire, nea ſanguinis ex arteriis affluentis impetu rumpatur. 2. Spon. gioſum idem parenchy ma conſtringere, ut ſanguis, per laxas cavitates diffuſus, in venam ſplenicam comprimatur, ſicque arteriarum pulſus ancillentur. 3. Gliſſonio, partem ſangui. nis tenuiſſimam⸗mitiſſimam& aquoſam elicere, indequein nervos capillares, ſibi conjunctos, transferre ad plexum ner. vorum, glandulis renalibus appoſitorum, ut vicem veti. culi ſucco nutritio præſtet. Sed chylo ſufficiens eſt liquor, quo diluatur, prope glandulas. Quem hic accipere tradit alibi reddere docet. Vid. Spicileg. Vaſ. Lymph. 4. Ut intra ſpongioſas has cavitates& denſos meatus ſanguinis fæculen. tia ulterius excipi& contineri poſſit, Wiliſio auctore. 5. Credo ego, pleraſque eſſe Lymphaticorum propagines 6. Ex genere vaſorum emerſiſſe has fibras,& vaſorum n- turam retinere, cavas eſſe,& ſanguinem vehere, probat. Th. Schenckius, quia ſi ſtylo proſequaris diſtributionem, in nulla alia corpora tandem dirimi obſervantur.
Vaſa habet Lien omnis generis.
A vena porta inſignem truncum, qui ramus ſplenicuscê citur, longe infra epar ſitus,& traniverſim ad lienem mit ſus. Hujus rami numeroſi ſurculi, ſed ut plurimum fibur rum inſtar tenues, vel fibræ ipſæ invicem contextæ ex Hiig- moro, abſumuntur in liene, præter duos qui à liene quar- doque prodeunt: unus dicitur vas breve, ventriculum in- grediens modo una, modo pluribus propaginibus: qui fre- quentius, quod Malæo debemus, ramulus eſt venæ ſplenicx, qui ubi ad ſpatium inter ventriculum& lienem medium venit, in duos bifurcatur ſurculos, quorum unus lienem, alter ventriculum accedit, quod vas volunt alii ſanguinem acidum eructare ad appetitum, aut ventriculi corroboratio- nem, qui deinde per inteſtina excernatur. Alius ad anum abit,& hæmorrhoidales venas internas gignit. Vaſa venoſa concomitari arterioſa ad ſplenis extrema fere uſque, notat Ruyſchius, ſecus ac in ſplene bovino.
Arterias habet magnas, multaſque, quintuplo plures quam venas, à Cœliacæ ramo, ſecus quam epar. 1. ad vitam& ca- lorem innatum fovendum. 2. Ut fortius mutari poſſit ſan- guis. 3. Ut ad nutritionem ſui accipiat ſanguinem,& Da
paret
paret jnlen delstum, Tiis 4000 breue nalc nutybvida do ingne Obſerx tes,arter giis an ſunt. I terix pe preſſus Lucte nal beca, qu veſicula
aqueum
mate, d Medum ram val ro idem verum voſquec ris, nac. taguldere tur figarar Netuulg per talicar Atüng⸗ in bopino tudinis, tes, pra propiort aliquo, re. Iu ho Uſus ad liend gius ac dum ib fermen eaden wallaß vos lab raà Ir.

R. LIn 1
ſequitur Dauſ 4 lenchymalkdin aetu rumpätur. zere, ut lugui em comprimaui 9 onio, Dartemk 1ſam elicere ind 2usferre dd pleun Tutorum, utviom tylo ſucäcienseil uem lie accixen: 29aſ.Lymph. 4 U ²atus funguintsſa voſlit, Milſſe a Lohaticorum proyn Ss fidras, R valoru raünem federe, pu Maris diſtributionen ſeryantur.
aa ſui mmus ſplenia Ferſim ad lienem adutplurimumf nem contextæ ex¹ duos quiäliene hee, ventriculm dropaginibus: qu lluseſt venæ ſhe am K lienem ilte
uorum unusltt Besvolunt lũ uug 4 entriculi corn ernatur. Kliusal- e usgigrit. Tun tremafere uſque
lepar. 1.497 fortius motall 1
joiat fnguider 4
DE INFIMO VENTRE. 161
paret inſuper acidum ſuocum cum ſanguine arterioſo ad ſe delatum, pro chyli& ſanguinis totius fermentatione. Arte- riis 4000. conſtare ſcribit Grembſius. Arteriarum hinc Va⸗ breve naſcitur, multis furculis, ſicut vena, diviſum,& ha- morrhoidale, quod nomino, ob uſum in viſcere hoc deplen- do inſignem.
Obiervandæ autem præcipuè ſunt Anaſtomoſes frequen- Anaſtamo- tes, arteriarum lienis cum venis ejuſdem, præſertim una in-* ſignis ante ingreſſum vaſorum in lienem: reliquæ in liene ſunt. Iſtius uſum vault Highmorus, ut aliquid ſanguinis ar- teriæ per venam hanc amandent, ne lien, nimia illius op-
Preſſus quantitate, obrueretur, ab officio impeditus.
Lacteas nec Aſellius, nec poſteri obſervaruntꝗ.
Vaſa Lymphatica circa lienem exorta adumbrat Ol. Rud-PT Dm-
5eck, quæ ſerum ex liene& proximis partibus abſorbent,& Fdtica. veſiculæ chyloſæ tradunt. Quanquam ea neget Whartonus, aqueumque liquorem à ſanguine, mediantibus parenchy- mate,& fibris nervoſis, prolici; admittit tamen Fr. Sylvius. Modum ea in liene detegendi aperit Ruyſchius, per ligatu- ram vaſorum omnium& amputationem lienis. Notar por- ro idem 1. Vaſa illa non ſolum in ſplenis ſuperficie reperiri, verum etiam in parte interiore arteriam ſpleneticam ner- voſque comitari. 2. In omnibus animalibus ejuſdem gene- ris, haud æque eſſe copioſa. 3. Lienem humanum non tan- ta gaudere Lymphaticorum copia, quanta vitulinum. Igi- tur figuram horum vaſorum ia liene vitulino exhibuit.
Nervulos etiam à ſexti paris ramo coſtali ſiniſtro, magis Nervi, per tunicam quam ſubſtantiam diſperſos.
At ſingulis arteriæ ramis, plures nervorum ramos adſtites in bovino liene obſervat Gliſſonius, eoſque diverſæ magni- tudinis, quorum bini arteriæ trunco utrinque accumben- tes, præ cæteris fint conſpicabiles. Nervos iſtos quo lieni propiores fiunt, eo etiam grandeſtere magis, idque ſpatio aliq uo, poſtquam lienem ſubiere, ſimiliter iiſdem continge- re. In homine id negat obſervari F. Th. Schenckius.
Uſus nervorum lienis, ut devehat ſpiritum animalem UVus ner- ad lienem pro illius ſenſu, robore& motu. Addit Deuſin- vorum ad gius, ad ſanguinis in liene fermentationem, ac conſtituen- enſum. dum ibidem naturale aliquod fermentum ad ſanguinem fermentandum& ſpirituoſum reddendum. Sed cur alibi Nen fer- eadem vel fermentatio fit ſine nervis, ut in ventriculo, vel""num., nulla fit cum nervis, ut in aliis partibus omnibus, quæ ner- vos habent, ſine fermento. Abſona tamen non eſt conjectu- raà Fr. Sylvio ante probata per chymiam. Spiritibus enim
1. ani-

15² ANAT. BARTHOLIM. LI B. I. animalibus digeri hic ſanguinem arterioſum& in tincturæ aut fermenti ſanguinei eſſentiam exaltari, ſicut omnia fixa unius ſpiritus volatilis ope redduntur volatilia,& ex flxi volatilifatione, hinc volatilis fixatione, manant multæ mu- tationum tincturæe. Car multi Williſius rem hanc illuſtrat& confirmat. Multis enim neras lie- lieni opus eſſe nervis⸗ut 1. fibratam ejus texturam convellen- ni? o, frcem atram in eo reconditam conquaſſent, ipſamque à putredine& coagulatione vindicatam natura acida& fer- mentativa imbuant. 2. Vaſa ſanguifera modo cont rahunt& couſtringant, modo aperiant d dilatent, ut ſanguinis fæcu- lentia modo uberius, modo parcius ex arteriis in lienem de- ponatur, etiam ut fermenti in liene confecti plus aut minus cruori ſuffundatur. 3. Proprium liquorem lieni inſtillent, qui viſceris virtute fermentativam promoveat. 4. Abeodem Aumorem acetoſum& quaſi vitriolicum ſæpe imbibant, à cujus acrimonia ac inſigni vellicatione in ſpaſmos aguntur. Sed poſteriores duo uſus ſi de animalibus ſpiritibus acci- piantur, notandum eos inter humores minus proprie nu- merari, nec eos ſecundum naturam acidos eſſe, aut vitriola- tos, alioqui ſpaſmi in cerebro eſſent perpetui.
Lienis Acrio ex veteri opinione triplex potiſſimum do- ctoribus eam ſequentibus ſtatuitur. I. Attrahere humorem melancholicum, excrementitium& limoſum ex epate. 2. Melancholicum excrementum inde ſecernere, ut bono ſanguine nutriatur. 3.Secretum in ventriculum 8& inteſtima eruétare. Statuitur enim alimentum lienis ab arteriis elabo- rari& frangi, quia caro fungoſa& laxa nutriri debeat ſan- guine vaporoſo& ſubtili. Ductus per quos eructare putatu excrementum melancholicum, ſunt primo Vas breve; dein. de vena hæmorrhoidalis. Volunt itaque ſplenem eſſe me- Jancholici excrementi, ſeu fœculenti, craſſi ſanguinis in epa- te ſegregati, receptaculum(quemadmodum veſica bilaria flavam dbilem recipit)& ideo lienem S regione epatis po-
itum. L An Ren Lienem vero excremento recipiendo tantum dicatum ex en- eremen rundem auctorum ſententiis, negamus; nam 1. in liene nul⸗ um melan- Ia ampla eſt cavitas excipiens, quemadmodum in folliculo chalicum fellis& in renum ſinibus mem branoſis atque veſica. 3. 81
echuet ⁴ ecrementi receptaculum eſſet, cur non inferiori loco ſitus ae eſt, ut commodius ſuſcipiat ponderoſum excrementum, quenadmodum reliqua receptacula? 3. Rondeletius negans
Henem eſſe humoris melancholici receptaculum; hanc dat
rationem: quod humor is, dum naturalis eſt, totus ino 44
₰ℳ C120 lie⸗ ic.
Ruudt nebis po dicatam jaſenſib m DsV ſtantiam rani ſ pi. in epate aitur, to nutt bere e ſplenic rurſun menti tionis A fect rum a taatib xiam? nielier In mel cancro turgent
Iotamm
refertum
Kutude!
nrsghic Dokder
elaborn
C. Zart
mi par
ſangun
1. Prol
admod
vaſis pl ita etia
Variè il
congel
anaſton dlabora mis,& infra er mi„ſiye

(X. Ln
erioſum geint Itari, lie onun r volatlia,be nhe, manant da.
zonfirmat. Mi rJus textunman = Conquallendin tam maturaac Dtera modocmna ent, ut faogunn exarteriüsinlimn ¹ confecti plusan Aaiquorem lieniint a dromorveat.. hh 1 licum ſæpe imi oone in ſpalmora * malibus ſpiriite Aores miuuspo as acidos eſſe, uti ² perpetui. 3= triplex potilima — 1. Attraherehum i& lmofum 3 inde ſecerpere,i ventriculum Lir — m lienis b arrüt
DS INFIMoO VINTRE. 163
& alias duras& ſiccas partes impendatur; atque cum ejus in nobis portio minima ſit, ei excipiendo partem nullam eſſe
dicatam, uti nec ſanguineis excrementis, quæ ſudoribus&
inſenſibili tranſpiratione abeunt. Hoc tamen argumentum
minus validum exiſtimamus. 4. Cur non per epatis ſub-
ſtantiam diſperguntur furculi hujus receptaculi, aut ſaltem
rami ſplenici, quemadmodum veſica bilaria ramulos ſuſci- Pit in epate diſperſos? 5. Cur non ſunt ductus quidam ab
epate hunc ſuccum deferentes? 6. Nulla pars excremento
alitur, quicquid Columbus dicat, nullam partem excremen-
to nutriri, liene excepto. 7. Abſurdum eſt regurgitare de-
bere excrementum in venam portæ,& poſtea in ramum
ſplenicum. 8. Per eoſdem ductus excrementa fuſciperet,& rurſum expurgaret. 9. Firmifſima ratio eſt: lienem excre- menti receptaculum non eſſe, quia alterum eſt ſangui fica- tionis organum, ut paulo poſt probatur. 10. Fr. Sylvius in Affectibus melancholicis, etiam diuturnis,& poſt multo- rum annorum vexationem ad mortem uſque ægros comi- tantibus, in cadaverum plurimorum perſcrutatione, inno- xium& plerumque præ cæteris viſceribus ſatis ſanum inve- nit lienem, non inflatum, non induratum, non obſtructum. In melancholicis tamen putres obiervavit lienes à ſucco cancroſo Ballouius,& in quartanariis atro piceoque colore turgentes Car. Piſo. Ex quartana& mœrore Fernelius lienem inflammatum contraxit, tumidum, lividum, pice nigra refertum, ſicut in Vita ejus narrat Plantius. Sed ex morboſo ſtatu de ſede melancholici excrementi naturali non aude-
Klananutrmän mus quicquam probare. er quos eruckmſ Poſterioribus viſum, lienem inſtar hepatis ſanguinem ee, de. tprimo Vöan elaborare. ſed nec de via conſentiunt, nec de chyli natura. ſangnißcee iaque ſplenne C. Bart bolinus Parens noſter ſtatuit, lienem ex craſſa Chy- ut epar? u cra uman mi parte per ramum ſplenicum inſita facultate ad ſe tracta
madmodum ſeln
ſanguinem craſſiorem, ſed tamen laudabilem eluborare. 1. Probavit hoc ex ſtructuræ affinitate cum epate. Quem- admodum enim epar carnoſum viſcus eſt, tunica veſtitum, vaſis plurimis donatum, cujus caro quaſi ſanguis affuſus eſt:
eu o tantum Än ita etiam Lien viſcus eſt, tunica donatum,& plurimis vaſis — nus mam 1 uth varie implicatis, cujus caro propria quaſi ſanguis affuſus& madmocum congelatus eſt. 2. In Liene plexus ſunt plurimi& infinitæ anoſis aaue anaſtomoſes. Nuſquam autem ſunt plexus, niſi ad novam rnon— elaborationem, ut videre eſt in cerebro, epate, teſtibus, mam- derotum ernus mis,&c. 3. Patet hoc ex ſitu rami ſplenici„qui eſt longe ?;. 1 4„ infra epar, ex trunco venæ portæ ubi attrahitur Pars Chy- a receptaculu wi mi, ſive chyli ſanguinis aliquam diſpoſitionem habentis; ſi aturdis cho 3 2 itaque

lien ſangui- tum nutriendum,& Sed ille ſtatuit hoc non fieri,
16% ANA T. BARTHOLIN. I. I1B.I. t, ex qua fit ſanguis, cur none- 4. Natura ſolet corporis partes unum latus tribuatur, quemad-
itaque materiam ibi recipi
tiam ſanguificabit lien?
aut gemindre, ut cuivis
modum patet in renibus, teſtibus, pulmonibus, mammis, organis ſenſuum,&c. aut ſi unicam facit, eam in medio lo- care, ut cor, ventriculum, uterum, veſicam, naſum, lin-
guam, os,&c. Lien ergo erit alt bi, quemadmodum& epatis, 6. Interdum epatis ſitus mutatur lien in dextro. 7. Epate deficiente & epati opem fert, uti exemplis mu
erum epar. 5. Lienis mor-
ſangui ficationem lædunt. ut ſit in ſiniſtro latere,& & minuente augetur lien,
ltis notum eſt, unde lien
ſæpe viſus fuit in diſſectionibus major& rubicundior epate.
8. Veriſimile non eſt tam numer di in excrementorum gratiam, ꝗ craſſiorem ſanguinem,I ut ita per contumax crafſities frangi poſſit. epar, ob cauſam ſupra data pæne lienis. 11. Et vitia tolluntur remediis. 12. Si auctor
oſas arterias lienem ingre- uin potius ad coquendum
contrariam tenuitatem 9. In fœtu lien rubet ut
m. 10. Quales morbi cpatis, tales lienis atque epatis iiſdem prope itates valent, prodeat Ari-
ſtoteles lib. 3. de partibus animalium cap. 7. ubi ait; ſimili prædita natura epar& lien; item, lienem eſſe quaſi jecur adulteratum,& ubi lien exiguus eſt, ibi epar bipartitum
eſſe,& quod omnes part
es fere in corpore bipartitæ ſint.
plato lienem vocat expreſſum epatis ſimulachrum. Alii vo-
cant epar vicarium, finiſtrum,&c.
Auctor libri de reſpiratio-
nis uſu hoc conärmavit, uti& Aphrodiſæus, Aretaus,& dlii.
Archangelus alterum uſum lienis facit copioſiorem ſangui.
nem conficere.
Si quæratur, in quem uſum
ſanguis à liene confectus?
«·*
Alii putant eundem cum epate, videlicet ad corpus to·
ad auxilium epati ferendum. niſi neceſſitate poſtulante in
epatis aliquo defectu, vel affectu vitioſo.
Ordinarie autem putat lienem eſſe organum conficiendi ſanguinis, ad nutrienda viſcera infmi ventris, ut ventricu- lum, inteſtina, omentum, meſenterium, pancreas,&c. atque ipſum etiam lienem nutriri ſanguinis iſtius aliqua portione, reliquam vero ad partes dictas amandare. Epar vero arbitra-
tur, ſanguinem procurare re
liquis partibus corporis, præſer.
tim muſculoſis. Probatque 1. quia Aſplenica, vel ramis ex hac natis, aut huic vicinis, videlicet ramis venæ portæ ſolis habent nutritionem viſcera infimi ventris, non àA vena ca- va. 2. Quia viſcera iſta craſſa ſunt, magis terreſtria& ſor-
dida: quales partes in reliquo corpore non inveniuntu
r. Ideo talem
talein lan epa ma) lien mine necſſita ells KR ſuorinc „. Oon- dus mu mter p ventte, tredine ſior,( ſa eitin lienis hujus
putrel
6. Ar reperi ſunt e muſci liquet duplic mofrh ſipe int Er! morix, nem pro moie dinas ge condor innodo nullur trau, velco hilp meſa darat mede ſede ehylt guine undc N chyi

S1N. LInI fit ſangas, en aa ſolet corai lus triduatu,a dulmonidus, afacit, eaminm 2, veſicam, uin m epar. 5. lier * guificationen! auT ſit in ſinitmah — minuenteauge altis notumehm A'or& robicunin
⸗as arterias lientgi
² i potius adcaam
contrariam temu
— 9. In fcttullnn —ules mordichu
= que epatisülttn, ü ates valent yute im cap.7. Witt „., lienem elequi a eſt, ibi eperdir in corpore bii Dis fimulachrum f Auctor lörniien — rodiſcuui, Anttul ar acit copioſorn
us à lieme enſihn *, videlicet uol pati ferenäm b Ineccſſitate oll- tioſo. 3 organnae 2 im ventriu, utſel-
DE INFIMOVINTRE. 165 talem ſanguinem hæ partes à liene requiſiverunt. 3. Et ideo epar majus eſt, quia pro toto reliquò corpore ſanguificat: lien minor, quia tantum pro infimo ventre, niſi quando in neceſſitate epati opitulari debet. 4. In canibus lien eſt gra- eilis& longus, quia partes vel viſcera imi ventris minora ſunt in cane,& minus ſunt circumgyrata quam in homine. 5. Conſpicuum eſt diſcrimen inter pinguedinem in parti⸗- bus muſculoſis, aut iis, quæ à cava nutriuntur genitam,& inter pinguedinem cœnoſam& facile putreſcentem in imo ventre, ut omento, inteſtinis, meſenterio,&c. Hine tot pu- tredines in partibus meſentericis. Et quo humor eſt craf- ſior,(uti eſt pinguedo cœnoſa) eo citius putreſcit: ut cœno- ſa citius quam pinguedo in partibus muſculoſis. Sic ſanguis lienis magis eſt diſpoſitus ad putredinem, quam epatis,& hujus magis quam cordis dextri ventriculi. Deinde minus putreſcit ſanguis arteriarum; minime omnium ſpiritus. 6. Argumentum firmiſſimum hoc credit, quod ubi pars reperitur viſderum ſubſtantiam habens, ibi etiam venæ ad- ſunt ex porta ſeu. ramis lienis: ubi vero pars eſt carnoſa muſculoſa, ibi venæ adſunt ex cava originem habentes, ut liquet in inteſtino recto, in quo, ob duplicem ſubſtantiam, duplices venas natura poſuit. In muſculoſa venæ ſunt hæ- morrhoidales externæ dictæ, ex cava oriundæ: in viſceroſa ſive inteſtinali ſubſtantia, venæ ſunt ex porta.
Hæ ſimileſque rationes permoverunt Purentem piæ me- moriæ, ut ex chymo per ſplenicum ramum attrahere lie- nem probaverit. In quam ſententiam conceſſerunt tum A- natomici plerique Varolius, Peſthius, Feſſenus, Platerus, Bau- hinus, Sennertus,& Riolanus in Anthropographia prima. Sed condonandum iſti ſeculo, quia ignoravit, quæ poſteris jam innotuerunt. Venæ enim lacteæ ab Aſellio detectæ docent, nullum chylum ſeu craffum, ſeu tenuem à meſeraicis venis trahi, aut uſquam deferri, ſed per lacteas tantum ad hepar, vel cor, non lienem. Ad hæc ligatura in vivis monſtrat, ni- hil per meſeraicas deduci ad lienem, ſed contra à liene ad meſaraicas. Rationibus autem ſupra adductis id ex parte damus, fieri ſanguinis quandam in liene generationem, modo poſtea explicando, non ex chylo, cujus hic nullæ viæ, ſed ex ſanguine arterioſo à corde tranſmiſſo, cui forſan ſuus ehylus admixtus. Sano igitur ſenſu, eo modo lien ad ſan- guinem conficiendum concurrit, quo hepar„nempe perco- lando acidum, ſicut hoe bilem.
Hofmannus& Spigelius per arterias meſaraicas lutoſam chyli portionem deducunt ad lienem, ut ibi in ſanguinem
coqua-
An ely! 3 portis ad

lienem de-
feratur& Per qucs vias.
166 ANA T. BARTHOLIM. LIB. I.
coquatur. Qui eadem culpa tenentur. Arteriæ enim ſan
guini ad meſenterium devehendo deſtinatæ ſunt, quod ex ligaturis oppido manifeſtum eſt, eademque via vehi ſangui- nem& revehi chylum à natura eſt alienum, ne contun- dantur. Præterea, nunquam in ſectionibus vivis chylus ibi obſervatus. Lutoſa autem portio chyli, qua nulla pars ad ſui nutritionem indiget, rectius per inteſtina expurgatur.
J. Sperlingius, vir eruditus, per lacteas venas hoc nego- tium, ut ad hepar, abſolvi putat. Quæ via expedita foret, ſi lacteæ venæ ad lienem pertingerent, quod nemo adhuc ad- vertere potuit. Aliter opinantibus impoſuere nervoſæ fi- brillæ.
Alii, qui meſenterium nihil mittere ad lienem pervide- runt, à ventriculo rectà chylum ad lienem advocarunt Viis manifeſtis vel occultis. Manifeſtæ viæ illis eſt vas breve ve- noſum, ejuſque rami, per quos aquoſiorem chylum lien ſugit. Sed vas breve ad ventriculum ſuccum acidum vehitaã liene, nihil ad lienem, ſicut nec ullæ venæ. Ad haæc inter- Jum non inſeritur in lienem, ſed ramus eſt ſplenicæ extra illum, adeoque nihil ad lienem, ſed ad jecur defert. Taceo nunquam vas breve candicante ſucco fuiſſe repletum. Sub- ſtituit quidem in hoc caſu venam ſplenicam Foh. Daniel Horſtius, ſed invita experientia& venarum officio. A liene & arteriis omnem ſanguinem accipit, nihil reddit ſplenica vena, unde ligata in vivis verſus lienem impletur& tumet ex Walai obſervatione, ſed verſus hepar inanitur. Ad liga- turam tamen provocat Regius, fieri vaſis brevis intumeſcen tiam inter ligaturam& ventriculum, inter ligaturam vero & lienem fieri detumeſcentiam. Nihil id movet Bachium, qui nodum tamen non ſolvit,& Hogelandius in hac obſer- vatione eſt diverſus, ut valde dubitem, quia difficile expe- rimentum, per ſe vas breve ita ſolum impleri, antequam accuratius pluribus oculis viderim.
Præter vas breve, etiam per venas gaſtricas& epiploicas ſeroſum& potulentum ex ventriculo abſorberi probat Ca- rolus Piſo, qui ignoravit motum humorum in his venis. Utraque vaſa ſe exonerant in ramum ſplenicum,& tum re- cto ductu ad hepar amandatur ſanguis, nec, obſtantibus val- vulis, ad lienem regreditur.
Occultas vias qui urgent, vel poros ventriculi, vel diſtin- ctum vas nobis inviſibile& incognitum adhuc, obtrudunt. Inter illos eſt Veſtingius, quem Barbatus non improbat, nec tamen defendit ejus Commentator Blaſius, inter hos Con-
ringius, qui tamen in humore coquendo differunt. Veſlingius lienem
neiem co ne, admi jm ilbile & ncre ril bile y R conter gun. Ö noois WM
gius pro
axgulti
& quis dent.“ mihi vi giorem forato ſtetu p eins al Barbat therme Cæt gillie adeoq! Sel Il. nit⸗ſtæ rehculc non flua eonlitut Shacttar csraeig for Gy chylus ciet, ü pylon coctu multe tatori eundc moru cultat eſſe te conti aai i Sunt fern

21 Lis. 1
Zur. Krctieei Rinat⸗ dun, g =mque rumüld
4 zenum, Man =üonidusrnäüchſ =li, qutuln — nteſtimaerpum * acCteus penas hat — riaexpeüntr = quod nemouk eimpoſuere veni-
m tere ad lienemm llienem advocun riæ illiset wuba
= uoſiorem chyin
= ſuccumacicumt
x venæ. Adhaui = amuseſtſpleria aajecur decent = o fuiſſe tepletun ſplenicam Jil
Senarum offcio.
it, nihil retüätſt
= nem impletutt
epar inanituf. K afis brevis intuns nn, inter ligztun ühilid morethn oxelundiusin bun em, quia dis
d umiimpleri, urn
— erbieudif uloabſorbeimnt „ humorum In 5 —m ſlenicumie vis, nec, odand,
cos rentiicubii- itum adhuc;d 1 zatus nonim— r Jluſus, n — ado itrrunt — ien
DE INFIMO VENTRE. 167
lienem conficere vult ſanguinem ex aquoſiore chyli portio- ne, admiſtiſque partibus terreis ſordida, attractis per poros inviſibiles lacteis ſimiles, ex ipſo ventriculo ſibi accumbente & pancreate. Conringius ſolum potulentum per vas nobis in- vifibile propter cohæſionem arctam lienis cum ventriculo & contentum ſerum non ita candicans, aliquando detegen- dum. Sed ſalva res foret, ſi aut pori illi, aut vas peculiare nobis monſtrarentur, quibus oculatæ manus. Ipſe Conrin⸗- gius pro candore ſuo hanc poſtea ſententiam mutavit. Pori anguſtiores ſunt, quam ut ſordidæ chyli partes admittantur, & quis impediet quò minus aliò quam in lienem tranſu- dent. Sæpe in minori cohæſione cum ventriculo, nullum mihi vas apparuit, nec tale quid in juvene, ſubito poſt lar- giorem potionem à fruſtulo linguæ bubulæ nuper hic ſuf- focato videre potuimus. Contingere tale quid aliquando in ſtatu p. n. aut in certo quodam individuo conſentit Rolfinc- cius auctoritate Coi 4. de Morb. Quod dicendum quoque Barbato, cui prompta lienis intumeſcentia eſt eorum, qui thermales aquas abſorbent.
Cæterum ſolum potulentum ex ventriculo ſtatim exſu- gi à liene exiſtimant Reuſuerus, Piſo, Hippocratem ſequuti, adeoque ſanguinem tantum aqueum conficere ordinario. Sed nulla ratio firma id perſuadet, ſiquidem viæ deſunt ma- nifeſtæ. Nec tenue ſolum attrahere debet, quo tanquam vehiculo& chylus, ò& ſanguis indiget, quanquam ſeorſim non fluat, ſed varie cum craſſiori miſtum pro ſanguinis conſtitutione, donec officio ſuo defunctum, vel à renibus ſeparetur, vel toto habitu corporis exfudet, vel lymphati- cis recipiatur. Si præter naturam in ventriculo ſerum à craſ- ſiori chylo ſegregatur, vel per vomitum redditur,& craſſior chylus hoc vehiculo deſtiturus in inteſtinis colicam effi- ciet, ficut apud magnum noſtrum Wormium vidi; vel per pylorum excernitur, ſemper patulum liquidioribus& con- coctu facilioribus cibis, obſervatione Walai deſideratiſſimi;. multo magis largiori potu, qui celeriter interdum in po- tatoribus ſtrenuis per urinam redditur, non lienem tranſæ- eundo, ſed per inteſtina, ſi convenientia adſit qualitatis, hu- morum tenuitas, laxitas vaſorum, roburque trahentis fa- cultatis, quibus conſpirantibus recte Aſellius aſſerit, nullam eſſe tam longam viam, quæ non facile acceleretur. Aliter conſtitutis, non ſtatim per urinas potus labitur. Sunt enim qui integro die Baccho indulgent ſine matulæ neceſſitate. Sunt etiam quibus lubrica alvus ſolvitur, ut per inteſtina. ferri dubitandum non ſit. Sanguis quidem lienoſorum te-
EL. 4 nuis.

Qud ani-
168 ANA T. BAATHOLTN. L 13. I.
nuis eſt& aquoſus, non quod talis immediate ex ventriculo proveniat, ſed vitium eſt totius ſanguinis per arterias lieni communicatum. Taceo lienis male affecti hæe eſſe ſigna, à cujus ſtatu præter naturam ad naturalem nullum firmum argumentum ducitur, qua reſponſione alias omnia quæ pro hoc potulento chylo adducuntur à viris doctiſſimis, ſol- vuntur. Aliis argumentis chylum aut ſanguinem liquidiorem ad lienem abire negat Velr buſius, quia 1. Lien viſcus ſiccum eſt, & quando à temperie juſta deflectit, citius ad temperiem ſiccam quam humidam labitur. 2. Lienoſis ſæpe os ſiccum. 3. Tartarei humores& craſſi in& circa lienem inqdi- cant magna lienem non prolui humiditate. 4. Nulli aut pauci, quos vitium lienis affligit, cache xia laborant, aut ſu- perfluo humore multum turgent, aut tumeſcunt. Pro in- ſtituto parum valida videntur argumenta. Ad ſiccum non vergit, niſi inflammatum, quod in quartanario vidit C. Pißo. Alias humidum eſſe, veſica indicat apud Coiterum. Et ſcor- butici plerumque ſputatores, ſudore diffluentes. Quando vero ſerum à liene intercipitur, ad ductum ſalivalem reli. quumque corpus parum cumulatur. Dubium eſt cur lien ſolis illis animalibus obtigerit, qui-
malia liene bus renes& veſica teſte Ariſtotele, quod in Chameleonte
deſtituan-
kur.
verum invenit Panarolus? An propter ſeroſi humoris tra- ctionem? Non crediderim. Sed liene carent, quia parum ſanguinis elaborant, unde& ſeroſus humor non opus habe- bat peculiaribus receptaculis, ſuperfluum autem in ſangui- ne, abſumitur in pennas, cuticulam, ſquamas,&c. Liene igitur carent, quia fermentatio neceſſaria haud erat in im- perfecta coctione illorum, qui perpetuam& naturalem lien- teriam habent.
Mixtam ex omnibus his opinionibus lienis actionem nu- per procudit in enchiridio Riolanus, limoſum ſanguinem attrahere ad fui nutritionem, inde ſerum quoddam parti- culare fermentativum per arterias ſplenicas effundere in ventriculum,& cum ſit bibulum ejus parenchy ma, per ve- nas elicere& emungere ſuperfluum liquorem ex ventricu- lo. Ad quæ per partes jam fuit reſponſum. Nobilior ſane eſt lienis actio, quam ut ſuperfluum ex ventriculo ſuſcipiat. Id autem per quas vias? Nam venarum officium eſt ſangui- nem in partibus ex arteriis revehere ad truncum, ex doctri- na Circulationis fruſtra hic à Rolano impugnata. Nec aliud ligaturæ in vivis docent.
Franciſcus Ulmus, C. Piſo,& Eumilius Pariſanus conten- dunt
Jont kene uinem e refuttur- ventiicul er Aort⸗ 1. permi dem via redderet ritos ger I1. D ficere ſ das& v qui po tionem telligat Ad vitius, ſui fen ſiti æ; dentis. mantu ridaſc tum c ners,, chunp) cunture demum ram nor cs, nt. Verigh tricla micon liosuß li fern miun. eſt, af malic run potiu nem, liener dur des:ſ autem

J. Lu! — meciiadeer end,
— —
² affech mchn 4 alem dülemin
w alis omnie) 3 VIris docilind
= pinem lquümn — Lien rilcwſien =t, ctius aäteon = ienolis lepect X circa Nenen, niditate. 4. Nü hhexia aborut a utt tumeſcunt h nenta Ad dcem
DE INFIMOVENTRE. 169
dunt lienem pro ſiniſtro cordis ventriculo arterioſum ſan- guinem conficere, ſicut pro dextro hepar. Quæ ſententia refutatur, quia 1. nulla eſt via per quam in cordis finiſtrum ventriculum illabatur ſanguis hic confectus; neque enim per Aortam poteſt, propter valvulas ad oſtium ejus ſitas. 2. permiſtio fieret ſuccorum, perfecti& imperfecti, ſi ea- dem via, eodemque tempore acciperet cor ſanguinem& redderet. 3. fine liene multa vivunt, quæ tamen vitales ſpi- ritus generant.
M. De la Chambre tract. de Digeſt. exiſtimat lienem con- ficere ſpiritus in uſum abdominis. Sed is ſpiritus ad nutrien- das& vivificandas partes inferiores per aortam ſuppeditatur qui poſſit fufficere. Si tamen ſpirituoſi ſanguinis modifica- tionem quandam in uſum abdominis accommodatam in- telligat, excuſari meretur.
Ad nobiliores actiones lienem deſtinavit Helmontius no- An lien ßt vitius, ejuſque commentator Grembſius. Pro ſede Archei ²½nnm a- ſui venditat, qui cum ſit organum immediatum animæ ſen-"imæ ſenß- ſitivæ, determinat actiones vitalis animæ in ſtomacho reſi-“να⁸
uartanario wiätt = pud Coitermm. I — re cilluentes d
— lductumflimm dentis. Sedem vocat 1. intellectus, in qua conceptus for- m.. mantur, quia viſcus eſt omnium ſanguineum maxime, plu- emalibuscdigme ribuſque arteriis opulentum, cerebrum autem ſervare tan- —, quod in(am tum conceptus à liene miſfos. 2. Somni& ſomnii. 3. Ve-
pter ſerol hunan
—
ene carent, qun
neris, quia pollutiones ſunt nocturnæ, ibique eirca ſtoma- chum primi Veneris motus ſentiuntur: Ex lumbis enim di-
humor woncn cuntur egreſſi, in quibus lien princeps membrum vitale; Auumautenith demum quartanarii affecto liene minus ſalaces. 4. Vario- n,Gguamshl rum morborum, qui alioquin cerebri creduntur& thora- ceſſariahmderii is, ut Aſthma, Pleuritis, Apoplexia, Epilepſia, Incubus, ruam Knmma Vertigo,&c. Sed 1. omnia falſo ſuppoſito nituntur. 2. Ven- etu triculum eſſe ſedem animæ, non cerebrum, nemo Anato- e lenbahms micorum ſaniorum concedet. 3. Lien fanguineus eſt in a- ribus dnr lios uſus, ut ſanguinem acidum pro torius ſanguinis& chy- R, limolim 4) li fermentatione præparet. 4. Sunt animalia quæ& dor- geſerum quun miunt& æſtus Veneris ſentiunt ſine liene, etiam eo, ſi ad- d2 ſplenica eſt, affecto. 5. Pollutiones nocturnæ à calida vaſorum ſper- zus parenctſm maticorum conſtitutione,& ſanguine ſeroſo acrique illa- afm liquoremaun rum diſſectio docet. 6. De renibus in lumbis id dicendum aſum. N. 3 potius infra patebit. Aliæ in abdomine partes, præter lie-
nex rentriclb nem, in quartanariis afficiuntur. Negandum tamen non eſt, um offcciume lienem aliquid conferre, ut cauſa remotior, ſanguinem aci-
ad truncum,9 dum ſubminiſtrando. 8. Lien morborum adductorum ſe-
w impugpan des eſt remota, propter vapores inde elevatos; Idiopathici
Enilu TEjuc
autem morbi primario à cerebro dependent. L 5 Ulti-

Walæi de uſu lieni 1 ꝛntent ia.
170 ANAT. BARTHROLIN. LI S. I.
Ultima ſententia, eaque veriſſima, eſt Fob. Walai, Pre.
ceptoris quondam noſtri meritiſſimi, ex a‿τκνιε& certa ratione deprompta. Is cum in vivis diſſectionibus nullum humorum motum per venæ portæ ramum ſplenicum ad lienem obſervaret, certo concludit, non eſſe veroſimile vel melancholiam ex hepate, vel chylum per ramum ſpleni. cum ad lienem ferri, quare nec lienem melancholicum re-
cipere ab hepate excrementum, nec ex melancholia chylove
in liene ſanguinem fieri. Sed contra animadvertit ſemper, omnem ſanguinem ex liene& celeriter ſatis& ſatis valide continuo ad hepar deferri, ut& illum ex vena hæmorrhoi. dali, vaſe brevi,& aliis venis quæ ramo ſplenico junguntur. Nullum autem humorum motum eſſè ad lienem niſi per arteriæ cœliacæ ramum ſplenicum: quare lienem aliunde naturaliter non accipere materiam quam immutet, quam ex arteria cceliaca: putat autem veroſimile eſſe ſanguinem ulterius perficiendum, à cordis calore diſſolvi,& ubi isa corde adigeretur per arterias cœliacas in lienem, non totam illam ſanguineam maſſam retineri à liene, ſed ut veſica felli tantum bilem, ita lienem partem ſanguinis acidam vel craſ- fiorem capere, quam poſſis melancholiam appellare, non aliter ac deſtillatione Chymica ſegregari è rebus ſpiri⸗ tum acidum videmus: Illum acidum humorem perfici a lie. ne, à quo lien nigricans& acidus ſentitur. Hunc acidum hr- morem permiſceri poſtea ſanguini in vaſis,& chylo in ven- triculo,& eos reddere tenuiores: quare obſtructo liene crar ſos in corpore humores coacervari, non quod craſſi humo- res à liene non trahantur, quos nec in eo naturaliter licet in. venire; ſed quod lien attenuantem illum humorem acidum nequeat ſanguini chylove communicare. Hujus acidi hu- moris quicquid ad nutritionem ineptum eſt, id cum ſero per urinam excerni, facile enim talia acida, ut acetum, ſpiri- zus fulphuris, aquæ miſcentur, qui& acidus humor poſſit deſtillando ex urina iterum gelici.
In melancholicis ex den che brachii, nigri& aduſti ſan- guinis grumus, digitum longus, extractus apud Fr. Ulmum juniorem, unde ex Valleſio ſentit, humorem melancholi- cum idem in ſanguine præſtare, quod in lacte coagulum R& acctum. In hac ſanguinis parte crafſiori ſeu acida, ple- rique cum Walao acquieverunt, fermentum ſanguini hinc
4
mutuati,& fluiditatem. Particulas acido ſalinas& fixioris
naturæ in fermentum acidum converti Williſius conſent t.
ibidemque in tincturam perficitur Fr. Sylvio. Verbis non
re diſcrepans Carteſius partes vocat quæ minus in corde in- flam
—
gampari res ſunt a nem tetre erfdi. C omnes Co. Succur yld, wuia ritur,& Jlio. Fac nium ve cte dwa rulis lie fixum perari, Theud. dita& dulcedo effectus eſſe viti Uſur ſuo, ꝗ motain men un tio. ded Quidiet in Aypigs Ktorbue tamen her te exeihi ſubmimd ſplenaa denfiore parvum ſucſictt. ſangris movca- quo ſur oii Utyeai pParetur nervorp ubi ner el, 1 Dus pro⸗

1 8 aymüan 8 ake dileciwidund — ramumüherin 2 von eſcezerolme um perumund * m meancholicn = melanchwluch — animadveriten riter ſatis& lin A nex vema hann — noſplericojug an eſſe adlienemu —: qauee lieneni uam immott, ofimile eſſe ina dore dillolvi,&i isin lienem, none liene, ſed ut ſelu aguinisacidum Nancholiam w nſegregui èndu rhumorem pefu titur. Huncaciin m n vaſs, Kchjti re obſtrucvla — voa quodcnil neo naturaliteli a cllum humofena en icare. Hujun areptum et, iias aacida ut acmm u R acidus bunn
DE INFIMO VENTRE. 171
flammari poſſunt, ſicut veſicula fellis purgat illas quæ aptio- res ſunt ad inflammationem. More veteri Mœæbius ſangui- nem terreſtriorem copioſo ſero dilutum ulterius coqui& perfici. Quot auctores, tot in verbis ſententiæ. In re fere omnes conveniunt. Succum acidum ex liene provenire non credit Highmo- rus, quia in liene talis ſapor, ſi comedatur, nunquam repe- ritur,& ſanguis in illo ejuſdem eſt ſaporis ac dulcedi nis cum alio. Facultatem vero coagulandi ſeu fermentandi in om- nium ventriculis, ſicut in vitulo, vigere& eſſe ſemper. Re- cte Smalvius ex principiis quoque Sylvianis, ſanguinem po- rulis lienis& carne ſpongioſa ſubigi,& ope ſpirituum fixum reddi volatile, quod acidum& auſterum nimis tem- perari, exaltari, perfici, genuinam ut ſpiret gratiam. Et Jo. Theod. Schenckius: terreſtrem illam ſeu melancholiam aci- ditas& acerbitas ſequitur ex neceſſitate materiæ, quanquam dulcedo inſit ſanguini, eſtque agentis extrinſeci alterantis effectus: Remiſſam dulcedini non contrariari, ſin intenſa, eſſe vitioſam.
Uſum vero duplicem aſſignat Highmorus: 1. Ut calore Highiori ſuo, quaſi foco ſuppofito, concoctionem promoveat, ut ſuu.
motu inter particulas ciborum inde oborto, facilius per fer- mentum ſtomachale& partem potulentam fiat ſalium ſolu- tio. Sed communis hic uſus, minus ex dignitate viſceris. Quid fiet ventriculo, quando laxatis ligamentis procumbit in hypogaſtrium. Riolani eſt prognoſticum, multum lædere & turbare ventriculi actionem, ſi illi incumbat. Æmulum tamen hepati æſtuarium eſt Pecqueto, proprio quoque fomi- te ex copioſis arteriis, ventriculo ad concoctionem calorem ſubminiſtrans. Hinc bibulas magis animantes, ampliori
ſplene donatas, quia ventriculus adverſus aqueum frigus denſiore indiget incaleſcentia: in iis quæ parum bibunt, parvum eſſe, quæ nihil, nullum, quia illis ad calorem jecur fufficit. 2. Ut per nervum mediantibus nervoſis illis fibris, ſanguis à ſpiritibus animalibus ad nutum paſſionum com-
moveatur& agitetur. Agitaretur autem tum prius jecur,
quo ſanguis fertur, quam cor.
Gliſpnius ex novis ſuis principiis aliud officium attribuit: Gliſſonii Ut vehiculum ſucci alibilis per fibras nervoſas à ſanguine ſe-"ſus expeue litur.
paretur,& in nervos fibi conjunctos transferatur; hinc in nervorum plexum glandibus renalibus adſitum, traduci, ubi nervorum confluxus, eidem excipiendo par in promptu eſt,& cum ſucco alibili à glandulis meſentericis& lumbari- bus promanante miſtum, tempore ſomni præcipue intro ad

1
Qawwud⸗
lien dicat
ſades riſus? habent;
Quomaodo
excernat
excrementa modo. Et pars excrem
17²
ANAT. BARTHOLIFN. L IB. I.
ad cerebrum,& ſpinalem medullam ſimul cum eo conflue- re, quo potiſſimum tempore liquore illo nutriuntur: Ex. cuſſo vero ſomno, cerebrum& medullam ſpinalem ſeſe contrahere ac tenſiora evadere; hinc motum fucci alibilis in nervis fieri refluum, ferrique pedetentim liquorem illum m in ſolidas partes nutriendas, partim ad glandulas e- ctrices. Ingenioſum uſum nulla obſervatione firmat, nec unquam in nervis vel fibris lienis quicquam fucci alibi- lis monſtravit, etiam eo tempore quo maxime eo turgere debent. Hinc difficultates movent Highmorus& Deuſingiun quarum hæc ſumma: 1. Credibile non eſſe aquoſos humo-
parti mun
res abſorptos per nervo vehiculum ſucci alibilis à ſanguine ſeparet
vos ad cerebrum refundi. 2.(uomodo
ur in animalibus
liene carentibus, aut quibus exſectus fuit? Certe canes, qui- ademptum lienem vidi, commode nutriuntur& expe-
bus dite
peram præſtabit. 4. In ca bilis& vehiculi ejus præpar
ſe movent. 3⸗
neratione ambo ſimul præparentur reciprocum, ſi quidem potſibilis, in nervis perfici non poſſe
quia li
ven
itur pulſifica,
excuſſo duntaxat ſomno recedit ad
tes& animalia diu dormientia. non cerent. 7. Cur nervis his aliud quam cæteris officium
ad noſtra redeamus.
Quatenus ergo lien acidam trahit,& mittit præparatam ad meſenterium,
par
dammodo locum nem eſſe riſus ſedem. Etenim animal ſalaciora plus jecoris; placidiora minus fellis; 8i-
mi
Lien nobilior ſubſidiariam glanduliso- ſſum diverſas partes pro ſucci ali. atione conſtitui, cum in chylige-
in ventriculo.. Motum
quida ſeipſa movere nequeunt, nec in nervis virtus in- qua à loco ad locum promoveantur. 6 d
partes nutriendas, infan. ſnutrirentur, vel marcel-
Sed
ſanguinis partem ex corde
ut reliqua
s ab epate elaboranda fiat purior& illuſtrior, poteſt quo·
habere antiquorum opinio, ſtatuens lie ia alacriora plus fpleni
diora plus cordis; magis vocalia plus pulmonis,&cc. Unde illud: Cor ardet, pulmo loquitur, fel commov't iras,
Splen ridere facit, cogit amare
Quamobrem lien ſanguinem pr viſcerum infimi ventris,& totius corporis, eo quo dictum entitia, quæ à liene ſeparari non po-
jecur.
æparat pro commodo
ſua tenuias teſt, expurgatur, ſi tenuis&t aquea 1. per arterias, non ſolum
ad inteſtina, verum etiam ad renes per emulgentes. in affectibus ſplenis urinæ ſæpe nig ticis utimur. Et ſplenetici atque me dant ſero, ut ex Hippocrate& Galeno notum, nam
(Hinc ræ, ubi propterea diure-
lancholici dicti abun- ſerum
cral-
crälliwi- ri copiobli hærorrho jira prore livaionerf Hins etiat meciante z.Per LI ai cral verttich lenuus„ tate deo internas rat, à f nus ſene
FE XI nui rium, de prior eſt, Ceter de Ven h RNSS Graciine etymdc rivulcao Byir eſt copi perat, langiis Alter m quod t affecto ſervat in illise ſs, qu rume lo gra tr ariu- oculo

Din Ln. 4** llommm —edullam(Ne nc uncha „Ctentim l c quoren Partimad de l odſeraürni as quicquam inn —₰ quomaiime en uighmoruk 2 — non eſleaquoln a refundi. à(a ¹ ſepareturinun csfuit? Cenecn — ode nutriuntu an ubſidiariam gu — erſas partesyp ar ooſtidui, cumiach in ventriculo, rnervis perütim arunt, nec in neripir um promorenn an purtes nurrienät — mutrirentur, am ceterisofiir
=mguinis partene
meſenterium, n ar K illuſtrior,nt
tum opinio, h aulia alacrion n acidiora minu plus pulmonät
vmnoust ira* e jecur.— — preparat o d — us corporis, ocl — muxdliene pa a1. per arte:isil
„Caleno nctum, W
DE INFIMO VENTRE. 173
craſſiſſimi humoris vehiculum eſſe debuit. Hinc quartana- rii copioſiſſime ſudant, mejuntque)& in nimia copia per hæmorrhoidales. 2. per ventriculum(unde in ſcorbuto ſa- livæ proventus uberrimus, uti& in quartana, adeo ut ſa- livationem in numero ſignorum ejus poſuerit Galenus- Hinc etiam melancholici ſputatores inſignes eſſe ſolent) mediante non ſolum vaſe brevi, ſed& aliis vicinis vaſibus. 3. Per Lymphatica Vaſa.
Si craſſa& terrea fuerit, per anum evacuatur recta(non Quauodo ventriculo mediante:) nam 1. à melancholia, ut docet Ga- craſſa? lenus, excrementorum eſt nigredo. 2. à pondere& gravidi- tate deorſum cogitur. 3. humoris nigri per hæmorrhoidas internas vacuatio, à præſentibus morbis melancholicis libe-
rat, à futuris vero præſervat, ut locis pluſculis docet divi- nus ſenex.
C A P. XVII. DE RENIBUS.
E X fanguine triplex repurgatur excrementum: bilis te- Triplex ex- nuis in folliculum fellis, bilis craſſa in canalem bila- crementum rium,& ſerum in renes,& in lymphatica vaſa. Quia ergo /angvinis. de priorum duorum excrementorum receptaculis dictum
eſt, de tertio quoque nunc agendum, Lymphaticis ad Libell.
de Ven. rejectis.
RERES à fluendo dicti, quod per eos materia urinæ fluat, Renum ety- Græcis ερρσον appellantur, quaſi mingentes, à veicesr; à qua mon. etymologia nihil diverſum ſentiunt, qui ex Varrone quaſi rivulos dictos renes putant.
Bini reperiuntur, quia inter omnia excrementa ſeroſum Numérw. eſt copioſiſſimum,& utramque bilem excrementitiam ſu- perat, ob ſanguinem, cujus vehiculum eſſe debet, donec ſanguis in cavæ ampliores venas pervenit;& ut uno affecto, alter humorem trahat ſeroſum: verum enim non arbitror quod tradit Beverovicius,& Loſelius poſt illum, uno rene Au uuo re- affecto alterum quoque urinam non expurgare. Idem ob- ve affe⁵⸗ ſervat Riolanus doctus à Foreſto. Vidi& ego, ſed ſciendum*lter ff- in illis exemplis, ſimul obſtrui lotium interdum in calculo-“, uon ſis, quia alter ren prius fuerat calculo obſtructus. Contra- fala: rium enim apparet in iis quibus ren alteruter tantum calcu- lo grandiori obſtruitur, aut ulcere conſumptus eſt;& con- trarium ac illi exiſtimant, in aliis partibus contingit, uno oculo læſo alter videt, conſumpto omni pulmonis lobo in
una

174 ANAT. BARTH. LlB. I. DE IuriNO VENTRI. FIGURE EXPLICATIO0.
Inſtrumenta urinaria,& generationi inſervientia virilia in ſuo ſitu oſtendit.
AAA. Hepatis pars ſima.
B. Veſicula fellis. M
C. Dudtus ilarius ſurſum reflexus.
D. Vena Cyſtica.
E. Arteria tum in hepar, tum ad veſiculam diſtributa.
F. Vena umbilicalis ſurſum revoluta.
GG. Vena cavæ truncus deſcendens.
I1 H. Arteriæ magna truncus deſcendens.
II. Venæ emulgentes.
K K. Renes in ſitu naturali. V
LL. Arteria emulgentes.
M N. Capſulæ atrabilariæ cum propaginibus ex emulgentei illas diſtributis.— 2
NN. Ureteres è renibus ad veſicam deſcendentes.
O. Voſica urinariæ fundus.
P P. Ureterum aa latera veſica inſertio.
QQ. Urachi portio. 1 V
R. Fortio recti inteſtini abſciſſi.
S 8. Fena praparantes, quarum dextra ex trunco, ſiniſtrau emulgente vena naſcitur.
T. Carpus pyramidale ex venarum&ꝶ arteriarum praæparus- tium unione ortum in ſiniſtro latere expreſſumn.
V. Arteriarum praparantium è trunco aortæ origo.
XX. Teſtes, quorum ſiniſter communi integumento eſt ex- ut us.
V X. Vaſa deferentia, qua à teſtibus ad abdomen aſcendunt.
Z. Penis. N n. 489:
a a. Scrotum, quod teſtem ſiniſtrum integebat, ab eo ſepa⸗
ratum.
b b. Ilia.
cc. Oſa pubis.
d d. Lumbi.

XXVI.
TA B VU L A
ICATlG
☛ᷣ 8
——
— — 3— — — XN 8 NNN NN
— ——
2
5—
— . 5,. 8 SS
8 ₰ — — —
—
— —
. 22 AAAAAAIAARAARN 2 aALAA 1AAAn
8 5 3 ....en.
8nn: 8
8 8
8
0 5
9..
N ℛ 8.
.
— — 7
— —(
—èé'
d,
— S.— — 1 3— X. 5 3 N. 3 7. N N 5 5——— AI Sc7; 7 3 ò N—²*— 5 Sc 5 S 8. 5— 6 4— 5— 4„ 2 5———— r.—— 242 1 7 5 8 2. 2 9 e — eeeeeee 2 2e00 ́- 8 S e 5 ₰ 4 8 8 3
818 418
. .
8
B ——yͤVx
hat, 04G
¹ 1 u
ex mi
wi am eſcenlentan
nlert iüßrinnn tegumex
6
tra ex trunc, arteriurun ayreſum
n“o. 5 —* —
eratlo
ani in
3
eer in intege
uo aorta orig,
— — 1 — . — .

.LIR. I. 176 ANAT. BARTHOLIN
. 9. Jo,& ſi forte utra. vit. te, alter reſhirationem promovet, un enim inter- vnnum una par à communi cauſa afficiatur, alioquin eemntet,p Wnhesn que parsa tum fieri, fateri coguntur. Raro waird em layr dum id tan ian e magnus in medio poſitus, cum alias ardud ⸗-j 8 U— T. n- reper Aurd d non eſſet, nec vaſa commode fer en nul. au Ehu in æquilibrio ſi in unum uterque inferiori loco collig 1 249 ſtroſum eſt, ſi in uod Patavii vidimus. Rarius tres ve b hetis —= Unvice ſibi vel impoſiti, vel ſubjacen- i quatuor reperiuntur, in um colligitur... ad Mec lhs quando ſcilicet bopioſeh ſauce dhererabunt ſpine rem wi 8, abent ſub epate& liené, uni aneuds ad latera ij pocn Siüutum haben.; henn duas peritonæl tunicas, ad latera H 5 Leu. jumborum muſculis, in ſub quibus maximi nervi re- bris; n væ& arteriæ magnæ, ii ad crura hac aliis br nd ebär Ban ipſius muſculi Ploæ, uann dii aa erarahe Cu on foſtetranſghntes unde fit ut calculo in R arum eſtgudl nevch Wa or in ejuslateris crure perſentiatur. cumbene e e Pferkavi Cabrolius ſpinæ ipſi lumborum int ne tractionin cœcoi 3 e plane eregione ſibi invicem opPunn- ali Ba ſeri præter- V Hinc: — Paumeontum aliquod eſſet,& nepa ennon bit, ut cedatje. yhr tis . WPretux. Sec Kerel⸗ ren 1 homiga e,iur el, vertebram decept nam altior? cCori, Culi proxim latior eſt ſiniſtro, raro etian er ut plurimum lieni ex par- mans liene fuperior eſt. In brutis contra lien 2tutie lien& ren dexter magis furſum, qume na lpirurob renem: quodin homm eama 3 Notant hic quidam, dextrum 4 e, ſiniſtrum magis remotun, Alaam imitrut. dextra eſt lon- hrenten wentem quæ longe quam ex lIgentem, quꝶ long 1 4 voluchdu 5 tur, ine ut rele renesd duabus ctum: &K extenuatur. Majores conſull um aliis obſer Vvavi, Sed non æ- ductio . 3 1 4 8 rtiO.. iens eorum eſt proportio- quider d renes i explica He Dagnin 5 ſſe conſentit rum: cem obduci nium, & urſo, in vitulo,

0. 1. 11 4 noyet nil d e, liocuinenn . Naro wiicad Wltus, cum ld * mode fenectu 3leriori lcoon 8 dimus. Naiw- * limpolnllh ² colligiter. =, udiincunbu — tonai tunica u uuidus muimiu n. quam llüadan alculoin reuibua d titur. Raund A orum incumda — oſiti ſunt, n —e parsaliqunſti emferior elh uie ** ſuo tentam ſen = eſt finiſtro, m plurimum leit eit Inbrutiscmm er magis furlum enem; quodin — nthic quicm t rum magüö mm age quam dextuu 8—
e utriuſque ethit *— latuor vertediun
eu erallities pals
maue, quucd
rolam ſunguina
5 K extenustul. 1 is obſeryani K — rum ettprohun 4 1s& ludiiame — se quuf ex milo iquod frequeute
4 4 ep reh endere pot epfet
DE INFIMO VENTRE. 177
vitulo,& omnium elegantiſſime in Turſione, inſtar racemi uvarum quadratis triangularibuſque teſſeris compacti arti- ficioſe, ut in Anatome ejus demonſtravi. Color ruber eſt obſcure, raro intenſe rubet. In male affe-(ꝛlor. ctis varie colorantur renes; quemadmodum& epar& lien. Fgura eſt phaſcoli, item folii aſari, ſi planam ſuperficiem Eigura, ſpectes. Exterius in dorſo ſeu ad ilia gibboſa& rotunda eſt figura; inferius ad partem ſupremam& imam gibba, ſed ad mediam concava& ſima. Renem ſiniſtrum triangula- rem vidit Helmontius, ubi dexter ne avellanam æquabat. Hippocrates pomis comparavit: ſine dubio latioribus& ru- bris; niſi per Aα⁵πηϑμν öõ—imilitudinem quoque renum cum aliis brutis indigitaverit. 1 Connectuntur per membranam externam, quæ à perito- Connexio næo eſt, lumbis& diaphragmati, per emulgentia vero vaſa cavæ& aortæ, per medios ureteres veſicæ. Et dexter ren cœco inteſtino, quandoque& jecori, ſiniſter lieni& colo. Hinc flatuum& excrementorum copia exacerbatur ne- phritis,& à colico ſæpe diſcerni nequit, ut etiam in eo ſit deceptus Galenus. Membranam duplicem habent: primam internam proxi- Afembra- mam& propriam, abſque pinguedine& venis, tenuiſſimam; næ. à tunica externa& communi vaſorum ingredientium dila- tata,(nam vena ingreditur tantum cum una tunica) quæ cum arcte connaſcatur, carnem compactiorem reddit,& intro reflexa comitatur vaſa, ventreſque ſubit& ſuceingit. Alteram externam à peritonæo, ſeu ejus duplicatura, laxe ad- hærentem, unde faſctam renum vocant. Eſt enim renum in- volucrum& ſtragulum, quia multus ei adeps circumfundi- tur, in ejus gratiam venam adipoſam dictam recipit; adeo ut renes in obeſis occultati non appareant. Unde ſerutari Scvutari re- renes dicitur, qui occulta ſcit aut rimatur; Scriptura enim nens, quids
duabus vocibus utitur ni92& nſ illud à perficiendo di-
ctum vult Mercerus& conſuimnmando, quod in renibus vis conſultandi inſit& confilii perficiendi: Hoc à Typ litura ob- ductione derivant,& radice D' linire, ineruſtare, quando- quidem renes adipe incruſtantur& occultantur. Scrutari renes quidem de concupiſcentiis& Venerea delectatione explicatur à quibuſdam à 170 deſiderare, teſte R. Dawide& Pagnino, vel à 98 vaſe, eo quod in renibus& ex his ſit illa- rum rerum libido: tamen etiam hoc eſt occultum ſcruti- nium; Furtiva Venus noctes amat& occulta, quod fuſe in MN win.

178 AxAr. BARTH. LI B. I. DE INFIMO VrNTR.
FIGURARUM EXPLICATIO. Tabula proponit renes, tum integros, tum diſciſſos, ut vaſorum ingreſſus egreſſuſque ſpectentur. FréS. I. Renum formam& emulgentia vaſa exhibet. AA. Membrana renum communis adipe circumfuſa ſepa- ratu. B B. Capſulæ atrabilariæ, ſeu renes ſuccent uriati. CC. Renes. P. Membrana renum propriæ particula ſeparata. F E. Truncus venæ cav deſcendens. F F. Truncus arteria magna deſcendens. GG. Ureteres. H H. Venæ emulgentes. II. Arteria emulgentes. K K. Venaæ ſbermaticæ. L.L. Arteria ermatica- en. Vena adipoſa ex emulgente. n. Arteria adipoſa. 1 FIL G. II. Vaſorum emulgentium in renum ſimam 3 partem ingreſſum demonſtrat.
AAA. Renis diſſecti facies interna. B. Pelvis uret eris. C. Vrna emulgens variis ramis in renem diffuſa. P. Arteria emulgens multifariam diviſa, venæ ramuſuli ſaſe jungens. FIG. III. Ureteris exortum adumbrat.
AAA. Ren diſſectus- B. Sinus amplus, ſeu pelvis ureteris circa renem.
C. Ureter deorſum vergens. b PD PD. Tubuli ureteris carunculas amplectent es.
EEE. Carunculæ papillares. FIG. IV. Carunculas oſtendit.
AAA. Diſciſſt renis aſpectus.
BBB. Ureterum, quæ carunculas ambiunt, ora aperta. CCC. Caruncula papillares dictæ, quæ urinam in renes trauſ
colant.
FIG. V. Apertus Ren in ſinum uſque exhibetur,
AAA. Ren per gibbam partem diviſus. BBB. Caruncula per medium ſecta. CCC. Tubuli ureteri.
D. Vulnus in ipſum uſque ſinum penetrans.
——
.—
—
I,
Se.
5
21—

““
———
△X/ ů
1— 8 I
8—— ⁸ — SB—
5 NKX XN
8
8 KAd
761
G
3
. NNN 3 3 G 3 X:
8
N
Gh
Knnu
— EII
X =S
M
1 t
aa
Sros tumal veuu u
108 ſque eüt ¹ ullgeutianen
₰ auipe ein
—bl. 1CAnn.
— e
—
um in renun zemooſtrat.
— +—
1 rrHoſen amplectente
ula ſearats
n ſuccenturiut, — — en.
enem aifuſa.
* driſa, c etum adumbmt u circa renem
ulss oſtendi
8
₰
— 2 + 2—2 —
A
A
—₰
—
—u 5. 1

180
Vindiciis noſtris An vimus. Adeps autem
ſeri copia,& a
ſtoteli, plus ſiniſtro: quia cal
Lindanus con]
nit, vel concretum liquat. icit, ne lumborum attrit
ANAT. BARTHOLIN. LT B. 1.
atomicis contra Hofmannum demonſtra- datus ad renum calorem ſervandum à
d vaſa tuenda; dextro minus, ſi credimus Ari-
perari calorem renum,& præſervari probabilius ex ſubintr fiſtulas, quibu falſedinem urinæ: tionem, cum redeunte amiſceri; contabeſcere enim renes ſente, ex Foreſti obſervatione. Subſtantiam vel carnem denſam, fere ut Cor, ſed ſunt fibræ. Sed a dipe, apparet ſubſtantia
Subſtantia·
caro ſub In cane ejus magnitud
.
Canalicula⸗ ris..
s ſeparatur urina,o Forſan etiam non exi ſanguine,
ante pingue
d ſinus interni utrumq laxa, inæqualis
non ita fibroſam, ue latus, remoto a-
& cavernoſa. Hæc
inde abſumitur putretque, unde vermes in renibus. inis vermem vidi
or dextri vel concreſcere non ſi⸗ Hoc cubatu molli ipſis opus eſſe u doleant. Imo tem- ab ardore. Malpighio dine pelvis membranas& bliniri contra acredinem&
guam adipis por-
per venam cavam com- & corpus, eo adipe ab-
habent duram, compactam&
quia vaſorum ad⸗
(vidit& Blaſiu
in rene dextro cochleæ inſtar latentem, ut præter externam renis tunicam nihil ſupereſſet ex carne. De ſubſtantia ita hactenus credidimus.
tius Bellinus prodidi quam canaliculorum& capillarium meat uunm, in pelvim effluat, riri. Secto enim per uamvis partem Re ſpici fibras dualcean
vum uſque pe
tem ſubrubro colore eſſe duere,& invicem conte Pelvis, non in plures papillu
lvis producta.
abeuntia, etiam in homine.
aggeriem, nec eu filamenta ſuper at ubi Pelvim ſu
xta& implicata las divi
Verſus ext
At nuper Lauren.
t, fubſtantiam Renum, nihil aliud eſſe
per quos urina
aliam in illis carnem rehe- ne, ſatis aperte colm ficie externa adex
ernam renum pit-
biere, albedinem in- deſinere in cavitat ſas, ſed in unum corpus Ablata enim Pelvi in conſpe-
ctum venire fibroſam R millas diſtinct
am, ſed inordinato,
enis carnem, non in plures mam- tortuoſo& implicito du-
ctu pelvim undiquaque circumdantem. Hæc Flumenta elie
meut us
primantur, in culis. Si coloratus liquor ta
& canaliculos, per quos ſerum ſalſum ſtillat inpel⸗ ab altero illorum extremo pe de enim prodire urinam,
Ivim ſpectante com- quaſi ex tot ſiphun- m venæ quam arteriæ emu gen-
ti injiciatur, ubique conſpici intumeſcentiam de ſurculo,-
Perſpicillis id quo
que obſervari.
negari non poteſt; ſed aliis quoque impervi
donari renum ſubſtanti
am,
concedi pariter
Fibras nonnullas cavas eſie,
is carnoſis fibris debet. Hincm
Obfervationibus ſuis Amſtelodamenſes notant, in renibus cu-
b
nitis'ider vſql in aan ube ſabkacti- wul ſar quis„ut danr pro vel doro Crenus. Vent 4 opo p primu quadri donec terior nusme panſis nuant rimun in mo Car & diri vis RMh vocatyr papilli ſuperius mdente & cnnil dum lu runcrh boveit pro n bile in meat urinal Num num potui i Bell Vu/ 1. Refer copia heaten

— z. L12. †
fmamun demi * calorem ſenah Linus,ſcremn, — tiel concnelcenn — tu molligüög — tu doleamt l — i abardore. N de pelvis memhn Iri contraackin on exigumain — r venam cua. =— R corpus, adh
duram comn ſam, quianim m mqpue kt, m ullis&R caperoli unde vermesint en vidi(widit k m, utprateren rne. mus. At nopal KRKenum, niblà Ameatuum per qui iamiailliscnmn — Rene, ſits — ſoperüicie ettn — usexternam tal im ſubiere,Ab ieata deſinenne ſs, ſed in un Aenim kelii mem, noninpm
DE INFIMO VENTRL. 181
ninis videri, quo pacto à pelvi, per glanduloſam ſubſtantiam, uſque in carnoſam renum partem, deducantur fibræ quæ- dam albæ, per quas ſerum coletur: ipſam vero glanduloſam ſubſtantiam, ſi prematur, nil nifi ſerum emittere, carnoſam ſimul ſanguinem. Perſpicilla fallere quandoque poſſunt, quia, ut recte ac. Henr. Paulli, facile vel inæqualitas quæ- dam pro vaſculo, vel rimula, vel tenuis ruptura pro fovea vel poro accipitur. Sed perſequamur Renum hiſtoriam ha- ctenus receptam:
yentres quaſi binos accepere; exterior in parte ima, Fal- Vantres.
lopio porta dictus; per quem emulgentia vaſa feruntur,& primum ingrediuntur bipartita, ſtatim vero plerumque quadripartita diſſeminantur in totam renum ſubſtantiam, donec tandem in tenuiſſima capillamenta abſumuntur. In- terior nihil aliud eſt quam ſinus ureteris amplus, hoc eſt, ſi- nus membraneus, factus ex ureteribus, in cavo renum ex- panſis& dilatatis. Ureteres vero in progreſſu intus non atte- nuantur, ut alia vaſa, ſed ramorum, octo aut decem ut plu- rimum, inſtar fiſtularum fines habent latos& apertos cribri in modum Ruffo, excipientes carunculas nonnullas.
Carunculæ hæ ſunt inſtar glandularum, minus coloratæ Carunculas.
& duriores reliqua carne. Primuseas Carpus invenit, quam- vis Rondeletius ſe primum inventorem ait,& mammillares vocat proceſſus. Alii papillares carunculas appellant, quod papillis mammarum ſimillimæ ſint, piſi ſunt magnitudine, ſuperius ſunt latiuſculæ, inferius convexæ;& perforationes habent anguſtiſſimas, ut vix capillum admittant: qui ſulci & canaliculi obſervantur, Euſtachio deſcribente, ſi ſecun- dum longitudinem renes ſecentur; qua ſectione quoque ca- runculæ ſecantur& conſpiciuntur. Loco harum calculos in bove inveni. Tenues debebant eſſe perforationes, ne ſanguis pro nutritione renum requiſitus una efflueret cum ſero& bile in ureteres, quod alioquin fit renibus male affectis, aut meatibus nimis patentibus. Per canaliculos hos lotium in urinarii meatus ramos percolari non dubitat Euſtachius. Num autem à tenuiſſimis venis& arteriis fiant, an in ipſa re- num ſubſtantia ſint excavati, ex Anatome dijudicare non Potuit. Lindanus extrema eſſe arteriarum pronunciat. Quid ſi Bellino hic præluxerit Euſtachius?
Vaſa habent omnis generis. Venas à cava.
1. Emulgentes ab officio dictas, Blaſio potius Renales ve Referentes, quæ magnæ& inſignes ſunt, ob ſeri in corpore copiam: in quibus valvulas obſervari ait Baubinus, prohi- bentes ſeri in cavam regreſſum, ſed aliud docet experientia, cna.
M 3 latio-
EZenc&◻ꝙ arteriæ e- mulgentes. Val vnula in⸗

182 AxAr. BARTH. Li. L DE INFIMO VrNTRE.
LIGURARUM EXPLICATIO. Ex L. Bellino.
F I G. E.
Renis humani ab Uretere ad pelvim uſque per lon- gum ſecti. V
AAA. RKen diſſectus.
B. Uret eris dimidium ad dextram refleæum.
C. Alia Vreteris mediet as au ſiniſtram inclinata. D. Vena Emulgentis ramus.
E. Arteriæ Emulgentis ramus. F. Alter venæ Emulgentis ramus. G. Pelvis aperta.
H H. Quædam papillaris corporis conſpicuæ. J. Principium Ureteris
F 1 6. II. Humani renis medietas Lelvi vaſiſque plurimis liberata, ut unio& coitus tortuoſus Renalium duétuum repræſentetur. AA. Evtrema filamenta ad extimam ſuper ficiem deſinentiu
BB B. Renalium duttuum coitus, qui papillare corpus tortuu-
portiones à Pelvis tubulia
ſum efförmat. 847 C. Guttula ſeri& papillari corpore digit is expreſſo f. uentes. 4
F 1 G. III. Ejufdem papillæ porrio ſeparata. A A. F izrarum extremitates ad ſusperficiem Reni B B. Albicans ejuſdem papilla pars, ex qu CCC. Guttula ſeri eliciunt ur. F 1 G. IV. Cervinæ papillæ portio à Rene ſfeparata. A. Cer vina papilla albicans pars, ex qua ſerum exprimitun B. Filamenta ejuſdem à Pelvi ad uſque Renis ſuperſiciem ci
5 proten 4
—
=
—
—
an
rdlse,e
A

Julo Verrn .10 ATIO
8 41
plqve perln.
unmn. nclinata.
iones a Peluuha
de plurimisliber alium ductuum
4 bor/ ſciem dehm apillare cwzum
rt agiti ern
ſeparata. iem Reripunn lua
ene ſeparati
au ſmunuafis Renis ipelttn
——
Anhuh„ 71htzt’“ Wöccp 2
h H
—
HAnnu,
. „
ſß 5 1
7 7
ᷣ S
8 8. —₰ ☛ 8
= =
— =S
— ₰ .
— — 8
= —
—
—
EN
d
N
S
A N N
— ò — —— — — —
—
— —
—
8
¼ —
X

184
ANA T. BARTHOLIM. LI B. I.
latiori enim ſua parte cavam, acuminata&!
tant, à quibus aper au i veram inveni nibus per emulgentes ad ve
iuntur ex
lennis circuli circuitu. Brevi& obliquo deorſum ad renum ſimam partem, quemadmodum& ar-
viter promovent.
De ramis emulgenti pelvis involutos per fib illius partes amplectentes, or
ab interna horum circulorum minores ſurculos ſimili forma
Adipoſa-
teriæ emulgentes, quæ inſignes derivatæ non tam ad calorem vital frigiditati obviam eatur ſerum in ſanguine arteria gandum; vaſa enim hæc em
„quam ad
li copioſiſſime co
unari renes ſpe-
Harveji obſervatione, quam & demonſtravi, ut facile aliquid à re- nam cavam poſſit remeare in ſo-
ductu feruntur
ſunt, ab aortæ trunco ad renes em ſuppeditandum, ut renum nutritionem,& ad
ntentum expur-
ulgentia„raro fibi Himilia aut
unius numeri, ſed aliquando ſenis, quinis, quaternis, ter.
nis, plerumque binis ramulis
vel utroque later
nis partem ingreſſa ſunt, uterque r aut quinque minore
e vel alterutro, raro unico,
sſubdividitur, qui
diſtincte renes adeuntia, idque
ubi ea ſimam re.
amus fubito in quatuor rurſus in alios mino-
tandem in capillares minimaſque venulas ar-
res dirempti,
teriolaſque reſolvuntur nunt, in quæ ſerum tra diſtillet: nuſquam tam aperiuntur. Flatu enim aut a quidem fluit, per tubulos aute
„quæ ad capita caruncularum deſr- nsfundunt, ut ad ureterum tubulos en emulgentes ad tubulos ureteris qua immiſſa, per emulgentes m non effluit. Emulgenti ſi⸗
niſtro quibuſdam inſeritur ſurculus venæ Aοννs, à quo con-
ſenſus creditur thoracis cum renibus, quem arteriæ non le⸗
um minoribus notat Bellinus, tunica roſam carnem diſperſos circulariter bicularem figuram æmulari:& ſeu alveolorum parte prodire orbiculari, ſicut Hig hmorus
deſcripſerat. At à ſe inventum addit: ab externa circulo-
rum parte, tam
ad extimam uſque Renis ſuperficie quaque fibroſæ carni miſcentur, quo ſtrat, abraſa carne& immiſſo humore co arteriam emulgente ſudare liquorem;& eodem colore tinct
2. Adipoſas. Dextram ab emulgente,
arterias quam venas capillares produci, quæa
m, tum eni
mexcurrentes, unde- d videri poſſe demon- lorato in venam è. m per ſuperficiem renis ex- ſecto rene, filamenta directa apparerè, aad ſuperficiem pertingentia.
, rarius à trunco, ſi-
niſtram à cava productas ad exteriorem tunicam, quæ ſan⸗ guinem continent pinguedinis. Ex adipe propriis vaſis adi- poſis per membranam adipoſam propagatis hæc deducit
Malpighius. Aliis porr renes, præter arterias, nonnunquam
EX
o vaſis ad nutritionem non indigent
aorta immediate, inter⸗
———*
ntereun nam Nol Neydh aris ral ventt cl fubrerl ca pr. n cum ar Kantia haben- lus i4: plexan Vrilul petit, niuna Vaſ Hiſt.- qua! legitir 31n phrir vel V impe deyen mant. fungi, Ke li biug. frigid ment nem hanc tra 8 per nobi cent

rtaclethnit doſſit reneai luo ducu keu emadmodung, ertætrunco aün ſuppeditunämn, n nutritionem, e contentumen. raro lbiümin uinis, quaterub enes adeuntiuit lico, ubiexſmn aus ſübitoinqu rurſusin aliom mnimaſque vem a caruncularunt tad ureterumm es ad tubulosm iifa, per emu effluit. Emulgn enæ auνν⁸, 1ohn quem arteriam
notat Delluns,n n diſperſosanut nfiguram amls colorum partey lari, ſicut Mihm t: ab extermdu apillares produi m excurrenté,i zd videri pollete e coloratoin ſele er ſuperfciemm nenta directachi ertingentü⸗ nte, rarius t em tunicam, qu ipe propriis u adipe p
DE INFIMO VENTRE. 185
interdum ex cœliaca ortas, ſicuti veſica bilaria& urinaria; nam non ut hæ purum excrementum trahunt.
Nervum utrinque unum habet exilem à Stomaclico ſexti Nervi.
paris ramo in propriam membranam diſtributum, unde ventriculi& renum conſenſus, ut in nephriticis ventriculi ſubverſio& vomitus. Paucæ vero nervorum propagines cir- ca principia arteriarum meſenterii prodeunt, quarum pars cum arteriis emulgentibus cavum renum ſubit,& per ſub- ſtantiam diſſeminatur. Hinc nephritici dolores gravativos habent vehementiores: ſed dolor tamen fit acrior, ſi calcu- lus in ureteres anguſtos& valde ſenſibiles ingrediatur. Inter plexum hepaticum& renalem nervum amplum protendit Wilnſius, unde conſenſum ventriculi& nephriticorum re- petit, quia in tali vomitione vaſa cholidocha irritata ina-
niuntur.
Vaſa Lactea propter viciniam renibus communicare in Ladtea.
Hiſt. Lact. Thor. ſuſpicabar, quia brevis ea eſſe via videatur, qua 1. potatores citiſſime& copioſe mejant. 2. In diabete legitima potus talis brevi reddatur, qua fuit aſſumptus. 3 In quibuſdam lac ſou chylus cum urina ſit redditus. 4. Ne- phriticos exhibita lithontriptica ſtatim ſubinde ſublevent, vel Venerem ſtimulantia, legumina,&c. brevi mora& ſine impedimento viarum ad arterias emulgentes& ſpermaticas deveniant. 5. Diuretica in urinis odorem& colorem impri- mant. 6. Cum cibis deglutita multa, acus, pili, apii radices, fungi, muſcæ, ſemen aniſi, carbones, alkekengi, paleaæ, olus, xo. ſimul cum urina ſint reddita. Defendit id mecum Mæ- bius. Hinc in fœminis pleriſque, ut& aliès in temperaturis frigidioribus, ex chylo aquoſiori, ſemper tale albicans ſedi- mentum in urina etiam ſana deprehendi. Alii communio- nem manifeſtam non inveniunt. Tutatus ſum interim hanc theſin in Defenſ. contr. Riolanum,& in Hep. Exaut. con- tra Schenckium, commodiorem ob viæ brevitatem, quam per vulgares ambages. Vicinitatis jus multum poſſe, viis nobis, non Naturæ, ignotis, variæ in corpore es&sᷣεσννεᷣ do- cent, alibi propoſitæ.
Lymphatica vaſa ad renes quoque lympham immediate Dmphati (o⸗
ob viciniam deducere, in Hiſt. Vaſ. Lymph. dubitabam. Me- diate per lacteas vicinas concedit Mœbius. Lymphæ ductus Renibus aſſignat Bellinus accuratiori manu aliquando oſten- dendos.
Hæo vero ſtructura renum eſt in homine. Nam alia in cane Structuna , renis cans-
eſt, ubi aliæ adſunt cavitates, in hominis vero renibus null niſi quæ ab emulgentibus& ureteribus varie divifis forman- tur. M 5† Ficti-
Cur in cal- culo renum vpomit us 2

186 ANA T. BARTHOLIN. LIB. I. Cyribrum Fictitium quoque veterum nonnullorum eſt de cribro be- venediTam nedicto ſomnium. Finxerunt enim, in renibus duas cavita- antiqno- tes ſecundum longitudinem ſitas: unam ſupremam, in quam vums. ſanguis ſeroſus ex emulgentibus effunderetur, alteram in- fimam, quas tranſverſa quædam membrana diſtinguere putabatur, inſtar cribri anguſtiſſimis foraminibus pervia; unde colatorium vocarunt,& benedictum cribrum, per quod voluere percolari ſerum in ureteres, ſanguinem vero probum remanere pro nutritione renum. Hæc antiquorum veſalii er- ſomnia Veſalius recte rejicit; ſed interim hallucinatur, dum zer. cavitates retinet in humano rene, quales in canino cernun- tur, prohibetque ſecari renes hominis& ovis ob pinguedi. nem. Defendit hoc cribrum Riolanus, ſed per carunculas tantum explicat, ut nos, tenuiſſimis foraminibus pervias, ut ſupra dictum.
His foraminibus ſeu poris certa magnitudo& figuraaſſ- gnatur ex Carteſii principiis, quibus accom modati liquores permeant, non alii diverſi. Fruſtraenim, ut Pecqucer uss bene urget, poſtque eum Deuſingius, circulari foramini triangu- lum æqualis cum illius diametro altitudinis, ut& triangu- lari quadratum, aut aliud ejuſmodi Polygonum coneris in- trudere. Hinc bilis excluditur, quando ſerum admittitun quia figura utriuſque eſt diverſa.
Qumuodo Quomodo ſine facultate ſecretrice, ſeri in renibus ſecre- ſeri ſecretio tio fiat, aperit Bellinus ex mente Jo. Alph. Borelli. Sanguis fas quippe per arteriam emulgentem ad ſubtiliſſimas arteriolu renis, inde extra vaſa effluit in ſpatiola inania, ubi& venæ emulgentes capillares,& Renales ductus ſibi proportiona-
tos ingreditur, pelliturque motu diaphragmatis, comprel- ſis renibus, ad pelvim, ſanguis vero ad venas, ut ad cavam regrediatux.
2 eem Üſus. Eraſiſtratus& Aſclepiadis ſequaces fruſtra à natura „ſe Ariſio- conditos renes putarunt. Et Ariſtoteles quandoque afſerit telis error. nullam eos neceſſitatem habere. Sed
Vrina quo- Uſus eſt, ſeroſum ſanguinem attrahere per emulgentes modo fiat, arterias, ut ita ſanguis repurgetur. Per hæc vaſa ergo egre- diens ſanguis ſemper fertur pervamos em ulgentium, qui in
carnem totam renum diſſeminantur,& in tenuiſſimas tan-
dem abeunt vias, ut in carnem renum tandem effundatur
recta humor ſeroſus: pars vero ſanguinea& laudabilis par-
tim remanet pro nutritione renum, partim per emulgentes
venulas patulas in cavam redit ad cor, ſeroſa& aquea perco-
latur per carunculas papillares, perforatas in ramos urete⸗-
rum, qui in unum amplum ſinum ſiye ureterem expanſum coëunt,
Porrum fi- gura.
coeunt ¹ cam, Ul bilis fa re, ut m Olhuaj ſequun Lichſa Atribo frigici quæY rant, minis 2dmo lidern tis Vel tabes menti⸗ tali m ad ger calert perc Xcc Wal⸗ nam. tes R. delabi elliar 1. f4 emut arter id ine ſit,( inep
nibt
rebr min facil eitat

LIn.l
rum eſtdenni renibusdug d upremaman d leretur, Aten mbrana dillin koraminidu ctum cribnn, es, lunguinn n. Hæc antign n hallucinau; es in caninocm R ovisoh jin „ſed per cuu aminibus peni
mnitudo& ign commodutila n, ut Pecquta ri toraminitu dinis, ut Rui lygonum cani do ſerum adot
ſeri in renidus Iph. Borelh. btiliſſiman inania, ubibe tus ſibi proyan ragmatis, ce Ivenas, utda
uaces fruſtniu es quandondt
here peremuge r hæc vaſaer m ulgentium in tenuificu n tandem efius nca& laudatihé rtim per ewu⸗ eroſa& aqreap- ratas in rmoi ureterem expul
coel
DE INEFIMO VENTRE. 187 coéunt, in quem effunditur ſerum,& per ureteres in veſi- cam, unde urina. Quia vero flaveſcit urina, putatur portio bilis flavæ à folliculo fellis non repurgatæ cum ſero permea- re, ut mundentur ureteres à bile, ſicut inteſtina.
Olhafius, Sennertus, Olaus Mormius, quos magno numero An rtnes
ſequuntur alii, Hofmannus, Meibomius, Horſtius, Loſelius, εαιμνιν
Eichſtadius, Sperlinger,& plures, præparationem renibus attribuunt, quod calidi renes propenſionem ad libidinem, frigidi Veneris ſegnitiem adferant, quod in iis animalibus quæ Venere utuntur, odore ſaporeque ſeminis virus refe- rant, quo deſtituantur caſtrata. Quod in Gonorrhœa à ſe- minis copia, remedia refrigerantia non ſine ſucceſſu renibus admoveantur: Quod ex lumbis egreſſi dicantur homines, iidemque pro libidinis ſede decantentur: Quod iis flagella- tis Venereus appetitus ſuſcitetur: quod denique in ſalacibus tabes nephritica contingat, quæ certe non ſunt nullius mo- menti, niſi forſan odor ſaporque inde renibus adveniat, quod tali nutrimento nutriantur, qualis ſeminis materia eſt quæ ad generationem ſeminis vicino loco defertur. Et cum renes calent aut frigent, vicina quoque caleant frigeantque loca, per quæ ſeminis materia defertur, in quibus alteratur, quare & conſtitutioni renum ſemen reſpondeat. Putat enim Job. Walæus, huic renum uſui circulationem ſanguinis obſtare; nam à renibus ad teſtes non defertur ſanguis, per emulgen- tes& venas; ſed tantum ex aorta per arterias Spermaticas delabitur. Poſſet tamen cum circulari ſanguinis motu con- eiliari hæc renum actio à tantis viris defenſa, ſi dicamus 1. fanguinem arterioſum ſeroſiorem trahi à renibus per emulgentes arterias, unde reliquus qui recta deſcendit per arterias Spermaticas fit defœcatior& ſemini aptior. Cujus id indicium habemus, quod ſi renum attractio imbecillior ſit, ſanguiſque ſeroſior ad teſtes deveniat, ad generationem ineptum ſemen effundatur, quanquam copioſius. 2. Are- nibus irradiari vaſa Spermatica vicina, quemadmodum ce- rebrum ſubjectas ſibi partes irradiat inſita proprietate, lu- minis æmula. 3. Si quidquam ad teſtes ex renibus ferretur, facile eſſet à ſero rem expedire, quod acre titillationem ex- eitat ad ſtimulum deſideriumque Veneris. Non enim Hel- montii argumentis perſuadeor, ſal lotii tollere ſemini fœ- eunditatem, ſi moderatum fuerit, cum juvet& acrimonia fſua ſemen& fluiditate. Carent quidem aviculæ maxime ſala-
C
erutn?
Conciliatur hac ſenten- tia cum ixculatio- nis octri-
ck.⸗
ces renibus& veſicaſed renibus vicarium quid habent, nem-
pe carunculas quaſdam renum ſpeciem oſtendentes, teſte A- riſtotele, aliiſque continuas cum vena cava& aorta per emul- gentia vaſa, Beve-

An gene- xent ſangui- nem?
Inventon primus.
Situs.
Numerus.
188 ANAT. BARTHOLIN. LI B. I. Beverovicius ſanguificationem quandam renibus tribuit,
1. Quod parenchyma,& plurima vaſa habeant. Sed paren-
chyma potuerint ob vaſa habere, ne implicarentur: vaſa autem debuerunt habere plurima quo copioſe ſerum expur-
garent, ita ut plurimis minimiſque oſtiolis ſerum ad carun-
culas ſine ſanguinis copia emitteretur. 2. Quod quiĩ in ſanis rubri, clari, ſolidi, pro morbi ſpecie, modo obſcuri& ſub. nigri, modo ſubalbidi inveniuntur, interdum laxi& fragi- les& quaſi putres, interdum duri& aridi. Sed id potuit con- tigiſſe, quod ut reliquæ quædam partes, ita& ipſi renes æ- grotaverint, aut quod præ morbo læſa alibi concoctione, bono nutriri ſanguine non potuerint. 3. Quod crudæ cal- culoſorum fint urinæ, ſed ejus rei aliam vulgo reddere cauſam ſolent, quod obſtructis renibus tenuiora tantum queant exire. 4. Quod quaſi ex leucophlegmatia calculi tu- meant& palleſcant; verum id facile contigerit quod à de- bilibus renibus, aut non ſatis è corpore trahatur ſerum, aut renibus obſtructis debite haud poſſit exꝑelli. Si tamen afſe- rere is aliuſve velit, quod admiſſa illac ſanguinis circulatio- ne, ſanguis hic paulo amplius quam in ſimplici vaſe immu⸗ tetur, me non habebit adverſantem. Pro ſe quidem ſangui-
nem mutant, ſed pro reliquo corpore tantum ſerum ex.
purgant.
C A P. XVIII.
PDE CAPSUIIS ATRABILARIIS.
H Ec vaſa à plurimis negliguntur, nec obſervantur: quamvis ſemper& in omnibus cadaveribus invenian- tur, quicquid contradicat Archangelus. Neque ſtatuen- qum eſt, eſſe has capfulas ex ſuperflua materia, ut eſt ſextus digitus.
Prima inventio horum corpuſculorum debetur Bart holo⸗ mao Euſtachis, qui ſub glandularum nomine meminit, poſt eum Archangelus& Baubinus. Caſſerius renes ſuccen turiatos vocat. Nos ob uſum, quem iis tribuimus, capſulas atrabilarias vocabimus. WPhartonus glandulas ad plexum no- minat, ſeu glandulas ad plexum nerveum ſitas.
Sunt vero capſæ hæ ita ſitæ, ut foris incumbant renibus parte ſuperna qua venam cavam reſpiciunt, adipe tectæ& membranis. Hepati dextram adhæſiſſe ſemel vidi.
Numiero tot ſunt quot renes. Cuilibet enim reni una capfu⸗
la incumbit. Quatuor nobis aliquando viſæ, quarum duæ majo⸗
maofet ra rotul ſite. Magu gittram! nes fer- ſuccum nonen adultis ventus collect artirn hunah prim: tum d jorem! Catꝭ trewite pfobe: tinere parien tibus tem quam capacie piſa co lentia. poris narun multe quidt R bil ptacl ros tis ac pieb. Wha deur Lym dehi- tam

113. I
renibut cant. dedpa dlicxrendur 1 oſe ſerumen lerum a0 a Vod owüint do obſcuni dum laxi dd ed id potutn lta&K ipnn libi conci odcnka m vulgo n tenuioraun g matia calel tigerit quoli ahatur ſerun; lli. Si umans guinis cirai nplici maſeim ſe quidemin tantumferm
31LAI.
nec oblermu. averibusinmi . Neqpe ts ateria, utetkr
debetur Wn nine memilt erius renesſli ribuimus ci as ad plesug
im reniumch iſe, quuron 1
Cavitatem habent i
poris. Ne
DE INFIMoO VENTRE. 189
majores figura quadrata ſupra, totidemque minores figu- ra rotunda, ſed inæquali& aſpera, infra emulgentes erant ſitæ. Magnitudo non ſemper æqua niſtram ſuperat, aliquando tamen& hæc illam, in fœtu re- nes fere adæquant, forſan quia humidiores,& dilutiorem ſuccum melancholicum continent, quem cum fortiter ſatis non expellant, ſed coacervant, hæ capſulæ dilatantur. In adultis vero arctantur, minoreſque fiunt, quanquam pro- ventus melancholiæ illis fit uberior, partim quia paulatim collecta melancholia paulatim excernitur ob robur naturæ; partim quia ſerum àcalidioribus exſiccatur, quo fœtus a- bundabat; partim denique quia creſcentibus renibus com- primuntur: tamen in adulto ob atræ bilis copioſum proven- tum dupla magnitudine ſemel obſervavi, quum alioqui ma- jorem nucem vomicam non ſuperent.
nternam manifeſtam in majori ex- Caritas. tremitate tam in adultis quam fœtu, extrema totius fere ca- pſulæ interius ambientem, in qua humorem quendam con- tinere deprehenduntur fœculentum& nigrum, ut etiam parietes interiores eo nigrore tincti appareant. In infan- tibus ſubinde ſanguis ſeroſus mihi apparuit. Miror cavita- tem hanc non vidiſſe Riolanum, Ve quam adeo exiguam clamitet, ut vix tenue piſum admittat, capacior tamen eſt ſubinde,& ſemper adeo diffuſa, ut multa piſa compreſſa capiat,& ſtilum hinc inde adactum ſine vio- lentia. Capax igitur continet ſpatium reſpectu exigui cor-
c unquam natura fruſtanea etiam in minimis ve-
narum capillarium ſpaciis. Exigua eſt recepti portio, ſed multa cenſetur, quia ſucceſſione recipitur& ejicitur. Poſſet quidem à ſanguinis permiſtione miteſcere hic humor, ſicut & bilis poſſet, utrique tamen excremento ſua vaſa& rece- ptacula dicata ſunt, ne ſanguis inquinetur. Lindanus nos ve- ros putat in fœtu, Riolanum vero in adultis. Sed in fure ſa-
tis adulto piebat. B
demonſtravi Hafniæ cavitatem quæ 12. piſa ca- laſius ſimilia obſervat. De hac cavitate duo notat
Wartonus. 1. In eam plurima è glandulæ ſubſtantia pro- deuntia foramina hiantibus oſculis terminari. Forſan ex Lymphaticis. 2. Cavitatem ipſam, in venam ſibi proximam dchiſcentem, ibidem valvula muniri, venam verſus aper- tam, retrorſum clauſam. f Figura& ſubſtantia ſæpe renibus reſpondent; niſi quod hæc nonnihil laxior ſit, ut videantur quaſi parvi renes ma-
gnis incumbentes. Unde forte Caſſerio renes ſucce
nturiati dicun-
lis; ut plurimum dextra ſi-Magnita-
0⁴
Vide Ta- bulam.
Riolanus
Ividere noluiſſe, quan- notatus.
Figura ◻ ſubſtantia.
——
———— =

Igo ANAxT. Banra. LIB. I. DE INFIMO VENTRE. FEIGURARUM EXPLICATIoO.
Capſulæ atrabilariæ hominis& aliorum anima- lium exhibentur. In quibus omnibus
A. Capſulas integras repræſentat. B. Eaſdem diſſectas, ut in conſpectum veniant cavitates inte- riores diverſa forma varias. C. Venas ey urterias earum indicat, tum ab aorta& cava, tum ub emulgentibus enat as. D. Vena eſt cavaà. E. Arteria aorta. F. Vaſa utriuſque lateris, emulgentia dicta. G. Renes decurtati.
dicuntur: ſæpius vero depreſſa ſunt ſubſtantia inſtar placen- tæ(intus tantum excavatæ)& figura quadrate oblonga; ſubinde triangulares, rarius orbiculares, quia raro eadem figura cernumur.
Conmmectuntur, ubi incumbunt, exteriori renum mem- branæx adeo firmiter, ut negligentioribus diaphragmatis membranæ connexæ relinquantur exemptis renibus. Hinc fit, ut multi non obſervent.
Vaſa habent: venas& arterias ex mediis emulgentibus eo derivatas. Interdùm ex rene ſimul eo vena mittitur, ali- quando autem ſurculus juxta epar ex cava eo producitur, aliquando& ab adipoſa, aliquando ex omnibus iſtis locis, modo ſimplici, modo duplici ramo. In dextra parte fere ſemper à trunco venæ cavæ ramus oritur, in finiſtraabe- mulgente, teſte Marchetto. Aliquando arteria ſimplexex emulgentibus, duplex aliquando, nonnunquam ex aortæ trunco modo unus ramulus, modotres.
Hmphaii · Lymphatica vaſa quoque habent. Exiſtimat enim Balthu- ca vaſa. ſar van den Cruyce in Epiſt. ad Deuſingium, in bibonibusad has glandulas excretorias per venas lacteas ſeu aquæ ductus,
qui à ventriculo verſus pylorum& circa duodenum oriun.
tur, ferri aquoſos& ſeroſos humores, quando ventriculusà
potu diſtenditur& repletur. Idem poſtea multis præſenti-
bus confirmaſſe& palam oſtendiſſe Bilſium, ac prætereaa Lymphaticis illis recta tendere ad Receptaculum quoddam membranoſum capacitatis ſatis amplæ inter Renes ſuccen- turiatos ſitum. Narvi. Nervos acceperunt hæ capſæ. Nam circa principia arte- riarum
Connexi*.
Fenæ&◻
ayt eriæ.
cmlie-

d Vim 1 Ar- orum ana
]
‿
— — —
A
N N E — 5 = „ = 2
„ ——
8 M ,
baunne
N
S E ASEEB
K
—
₰ 88 —
= —
—
— —B— —
tia inctrſe adrate oqhn quiararoca
ori renunm
1s diaphe
E is renidus.k
—
N N v
N— 4 14 2 S — S 8 8 —
“
iis emugn ena mittitu ka eoprodu- nnibusitut dextrapmti „ in fnibu rteriaucger unquamein
3 1
17
nat enim lu „in biboni ſeu aquædis 3 luodenumomn h 1 5 ado venric„ 2 Vühd multüpern S
1m., ac prei culum qwoi- ter Renesſ
KRNN T
.“
—
.
Mk 12N G
⁴☛
NX
ca priucpin ru

19² ANAT. BARTHOLIN. LIB. I.
riarum meſenterii, aliquæ nervorum propagines invicem miſtæ producuntur, quarum pars una renes& incumbentes has capſas adit.“ vſaa ſecun· Uſus hactenus ignoratus eſt. Si aliquid conicere licet, uti recte conſiderata ſtructura& ductibus omnino licet; di- cemus recipi in his capfulis humorem bilarium, craſſum à& excrementitium, qui à ſanguine in epate, vel corde, vel lie- ne, vel utroque confecto, maxime vero eo, quem in lienee- laborari ſupra probavimus, nondum expurgatus fuit ibique ſervari& vinci, quia per anguſtos renum meatus penetrare non potuit; neque nos gravis rei ſurſum aſcenſio moveat, quæ ſubinde à facultate partis expultrice vel tractrics in cor- ore noſtro evenit, imo tractio vel pulſio vehementior ela- tiori poſitu in ſpiritualibus juvatur. Hinc forte urinæ etiam nigræ ſunt, ſi aliquando humor hic in capſis nimium cox cervetur: ubi quoque ſedes alicujus cauſſæ morbificæ indu- bie ſæpius eſſe poteſt, præſertim melancholiæ, cujus ſen- ſum doloris quo minus percipiant melancholici impediunt nervi exiles& humorum crafſities ſenſum obtundens. Quanquam hic humor ſit pin. nec in bene diſpoſito cor· pore reperiatur, ſicut objicit N ighmorus; tamen etiam hiſee ſimilibuſquc excrementis glandulæ dicatæ ſunt, ne corpus morboſum evadat ſi retineantur. Quanquam etiam excte- mentitia materia ſemper tranſmittatur ad aliqua emun- ctoria ut foras è corpore eliminetur, ut recte hart omus ur. get, non tamen id ſemper immediate, quod in ſero vicde- mus, venoſum genus aliaque loca interdum percurrente. Marchettus pueros nobis obvertit, in quibus, tali ſucco non abundantibus, majores glandulæ cernuntur. Cui ſupetius ſatisfecimus. Laudatus antea Sruycius optima ratione à no- bis vocatas Capſulas Atrabilarias defendit, quia à Liene per funiculum nervoſum humorem recipiant in cavitate ſuaa- trabilarium, ſpiritu ſalis acidi imprægnatum, qui inde per ductus ſatis conſpicuos ad vaſa emulgentia& ipſos Renes Secundum derivatur. Cl. Veſtingius in uſu hoc convenit, ſed unde yeniat non explicat, aut quomodo. Nam tractum ſeroſæ humidi tatis adjuvare credit, atræque bilis particulam recondere, quæ coaguli inſtar ſeri à ſanguine ſeparationem promoeat. Secundum Olhafius excrementis renum eraſſis& terreſtribus à conco- Olpaſum. Gtione illorum reſultantibus aſſignat. Unde quia à majorl viſcere majot excrementorum copia redundat quam àmi- nore, conceptaoulum ejus in dextris debuit eſſe amplius,& dextræ capſulæ majores, quia major ſiniſtro eſt ren dexter. Nullus autem de viis cogitavit per quam ſandisates hu
lorem⸗
Defeufus cantra Higbmo-
rum,
& Mar- cbettum.
Peſlin- Cium.
Lepole erag ecul⸗ nutrin vinis cuatul quon nacile AAi excr eſt,? rent gred guin fior o plicib ſubin apert inſer Alac laris ſery eri cara in rer ſinua tidus tur. C Cru mate cedi min tam
nod
Vus
culc
Cat— quo⸗ men d nur ſang Rey

anrinn. Da IuFIMOVENTRI. 193 cama Geponatur. In promptu funt arteriæ circulatoribus(nam ex antiqua opinione facile eſt viam invenire) capſulis his ab vonjjcend rmulgente communicatæ, vel ab ipſo aortæ trunco, quæ ninole, nutrimentum qualecu nque adferentes, una deponunt fan- am al guinis arterioſi excrementum, quod in ſuperioribus eva- Acorie cuatum non fuerat. Sed quomodo regrediatur ex capfulis, Qua vis wemuult quomodo ad renes perveniat, ut tingantur urinæ, non æque bumar?2 aros kuti facile eſt explicatu, nam venæ in emulgentibus deſinunt 2hhhe ad dertuxn vel ipſa cava, raro in renibus, atque ita vel ſuccum illum zone 7— Kcenfom excrementitium perpetuo ſervarent, quod veroſimile non trachricem eſt,& venæ tum nihil agerent, vel rurſus ad cavam remitte- ſehemeni rent& ad cor, vel ſane per emulgentes venas recta renes in- orteuin grederentur, nihil repugnante contrario motu exeuntis ſan- düsrimim guinis ex. renihus. Hunc motum contrarium humor craſ- mordiüte Lidr& validior facile ſuperat, contranitentibus etiam multi- dlie, aju zelbus ramis, quemadmodum in fluminibus contrarias aclidimn ubinde aquas ad margines& in medio decurrere videmus obtundes erti oſtiolis. At ſæpius vena capſulæ dextræ immediate enedintn 1 3 Eritun Ltna cavæ: Tum ſane vel non ſatis expurgatur amedeun 1 acapſulas unde morbus latens; velnegligendus ibi circu- 4 aris motus, qui in minimis non raro variat; vel ſi religioſe eiunt ſenf ſervandus eſt, reverberium renum hic concipimus; ſanguis uametuna enim ex renibus per emulgentes venas refſuens ſurſum ad ad aique cavam, quia ſerum tantum, non ſuccum alium craſſiorem Ste yham in renibus depoſuit, per venam capſulæ proximam ſeſe in- quodin ſem ſinu at,& ex capſula per arteriolas regrediens cum emulgen- dum deten tibus arteriis rurſus renes adit, indeque per urinas expurga- dus, talilumn tur. Qui optime conjecerit, optimus vates eſto. atur. Collhe Commercium Capſularum cum liene per nervos fieri ex tima ratinr3 Cruycio audivimus. Non diſſentit in viis Whartonus, ſed in t, quiaälin materia. Melancholicum ſuccum quidem impugnat, com at in cxitteli cedit tamen aliquid ex liene ferri ad has cavitates, quod no- arum, quim minare neſcit, nervis inutile, ſed venis proficuum, ad ſerum ntia Kipbib tamen accedens, per nervum ſexti paris turgidulum& quaſi nit, ſed unieſs nodoſum, cui arcte appenduntur hæ glandulæ, cujus ner- um ſcrofebr vus ex plexu in faniculum unum copulatur, ex quo funi- ticulamteun. culo nervi ad lienem diſſeminantur. Sed tanti non eſſe judi- toonem on cat F. Th. Schenckius, ut tale excrementum ipſis imputetura erreſtridoich quod ſubſtantia etiam à communi iſto nervorum excre- vn quuns mento differt. e edundat denn Mied 3 quidem retinet Fr. Sylvius 2 ſed nihil ab illis alie- bvit elſe amp nun lubſ ituit; liquorem enim hac cavitate contentum ex niltvoettm 4 anguine& animali ſpiritu paratum inſervire ſanguini à
aam faDgll 6
Renibus poſt lotii ſeroſi ſeparationem redennti& hactenus N minus

Uſus ſecun- dum Spige- lium. Lauvren- bergium.
An in a⸗ dult is ha- beant u-
ſum?
Uret erum
Numerus.
Situs.
194 ANAT. BARTHOLIN. L15. I. minus fluido à coagulatione& coĩtu ſervando. Spigelius, quem imitatur fideliter Roſtochienſis Lauren- bergius, his capſulis alios uſus aſſignavit, 1. ut impleant vacuum inter renes& diaphragma. 2. ut fulciant ventri=- culum eo loco qui eſt ſupra venas& arterias emulgentes. Sed Reſp. I. Natura nihil facit fruſtra aut inconfiderate, multo minus partem nobilem& animatam ſoli ſpatio im- plendo deter minat, quam paulo majori rene poterat replere. 2. Fulcra hæc propter exilitatem nimis forent debilia. Nec ſoli ventriculo, ſed aliis partibus vicinis communis eſſet hic uſus. Riolanus glandulis accenſens nullum in adultis habere uſum ſcribit, ſed eſſe poſt partum inutiles, tanquam viætas & marcidas, inſtar vaſorum umbilicalium, adeoque uſum quærendum in fœtu, ubi ſunt grandiores, quorum renes quum adipe deſtituuntur, excipitur in capfulis ſuccus adipi renali generando dicatus. Sed 1. marcidas eſſe in adultis, vetant cavitas, venæ, arteriæ, humor,&c. 2. Umbilicalium uſus ceſſat, quia non alligandus amplius fœtus, nec à matte attrahendum alimentum. Has autem capfulas inſervire a- qultis, ſupra probatum, alioquin fruſtraneæ venæ: arteriæ, &c. 3. Fœtus renes carere ſemper adipe, falſum deprehendi- 4. Adeps à ſucco illo ſeroſo& atro nunquam generatur, o- leaginoſus autem vix ab ullo hic viſus. 5. Nec glandularum uſus in adultis ceſſat, quanquam moles contrahatur.
CàA v. XIX. D EFE URETERTIBVUsS.
1 Reteres ſeu urinæ ductores, ſunt vaſa oblonga vel cana. les, è renibus oriundi, in veſicam explantati, urinam? renibus in veſicam advehentes. Numero communiter ureteres bini ſunt; utrinque unus aliquando duo, aut etiam plures, ante inſertionem tamen in unum coëuntes, ut in ſubjecto quodam quoque obſerva⸗ vit Car. Stephunus,& Fo. van Horne; At ureteres utrinque binos in veſicam diverſis locis inſertos, alterum juxta cer- vicem, alterum in fundum veſicæ delatum, in cadavere lue Venerea laborante vidit Cl. Riolanus,& in alio Panarolus. Salomon Albertus dextro lateri tres, ſiniſtro unicum nota- vit. Nos parem diverſitatem advertimus ſæpicule, ut in li⸗ ſtoriis Anatomicis rarioribus inter alia monſtramus.. Situs. Plures occupant partes ſecundum principium, me,
dium& finem. Principium eſt in ipſis renibus, quicqui Hofmau-
Bofu cont tai, criunt mov-¹ natur- refen videt
quu
men biun cem tul⸗ nant mos, mam ſinun totus ter d
ptic
que
men
dage reter tola, plan in fo gred cery Riol licet non Xam min exac cum valy dere X tus.
Vay 4

OLIrn. 1. 15.1 coitu ſervando. idliter Rafezaßle s aſſignavt, 1.u 1 utd ragma. 2. Willema venas R arterisemie acit fruſtra aut vun m R animatamüüigä, lo majori rehe ennn tem nimisforenänn dus vicinis commuud enſens nullum induna artum inutiles, nnron umdilicalium, atuai unt grandiores, qumm. xcipitur in capſulstum Sed 1. marcidu eſtint c, humor,&c. 2. Voti ndus ampliusfœtw, mu Has autem capflsur loquin fruſtrancæsena ſemper adipe, falſumä d& atro nunquam germ lo hic viſus. 5. Necgu aquam moles contrabnr
A r. XIX. ETERIII
Aores, funt vafiodbu di, in veſicam expbarnn. hentes.
urcteres bini ſunt, um am plures, ante infeim in ſubjecto quodam quss Jo. van Horne; Atue ſis locis inſertos, emn dum veficæ delarun i
6
zit Cl. Riolanus Ki nilt ttro lateri tres, lnl 4 atatem advertimus 1 ribus inter llia mon 19 dant partes ſecun 1urg, cipium eſt in i
711, 18 9
DiINFIMO VENTRE. 195 RHofmanuus, Riolanus, Laurenbergius, Plempius, Lindauus, contra auctoritatem veterum, H ippocratis, Ariſtot elis, Are- tai, Rufi, Celſi, repugnent, in quibus veluti radicesè terra oriuntur, ut vena ex hepate. Nec ſimilitudo cum veſica nos movet; quia 1. ureterum peculiaris, ab utroque diſtincta, eſt natura. 2. renum ventri parum abſimiles. 3. non omnia referunt naturam ſui ortus aut colorem, ut in aorta& cava videmus. Neque cohæſio cum veſica quidquam infert, quum arctior hic quam in renibus non ſit, commode inter membranam veſicæ& muſculum ſeparabilis. Ergo Princi- Uerum pium eſt in renibus, ex fiſtulis ſeu canaliculis novem vel de- principium. cem, quibus ſingulis carunculo ſupra explicatæ apponun- turz licet etiam medio eorum perforato carunculæ appo- nantur. Fiſtulæ vero illæ in pauciores& majores abeunt ra- mos, communiter tres, diſtributos in renis regionem ſum- mam, mediam& infimam. Hi deinde in unum amplum ſinum coëunt, qui ſima renum parte egreditur. Medium eſt Afedium. totus canalis oblongus, lumborum muſculis incumbens, in- ter duas peritonæi membranas, quibus 8 e 1
Connectuntur Ureteres;& ſuperius renibus, inferius ve- Connexio- ſicæ, cujus interiori fubſtantiæ continuantur, ut citra diſru- ptionem divelli nequeant. Finis eſt, ubi implantantur, obli- Urererum que delati ad latitudinem digiti inter veſicæ propriam finis. membranam& muſculum ejuldem circumvolutum, non longe àA collo veſicæ in poſtica ſede. Et præter obliquam u- car uina reterum inſertionem, quæ prohibere nihil poteſt, quia pa- egredi ne- tula, niſi leviter ſeri ad ureteres regreſſum, apponuntur im- queat in plantationi duæ membranulæ tranſverſæ inſtar valvularum emulgene in follibus, occludentes ureterum introitum, ne urina re- tes? gredi queat. Hinc ne flatum quidem veſica inflata,& ad Cervicem arciata immittit. Negant has valvulas Laur entius, Riolanus, Plempius, reliquis repugnantibus cu nétis. Sed licet tortuoſus ſit ductus, patulus tamen eſt. Colon quoque non parum intorquetur, magis ileon, valvulam tamen affi- xam habent. Quin ipſi coguntur, præeunte Veſalio, fateri ge- minam membranam mutuo applicatam foramen ureterum exacte intercludere, quam nihil prohibet valvulas appellare, cum revera valvularum figuram habeat& uſum. Unam valvulam mitralem in viro ſano obſervavi, tam arcte clau- dere anguſtum orificium, ut ſtilum quidem admitteret, ſed ex vefica nullum regreſſum. Foramina ureterum& mea- tus urinarii ad trianguli ſiguram ſe mutuo reſpicere, obſer- vavit Borrichius. 21.
Magnitudo. Oblonga ſunt vaſa, crafſa& concavæ„pa- eu 2
N 2 leam

ANAT. BARTHOLIM. I. 1 B. I.
lcam lata. At in calculoſis diſſectis, ſæpius vidimus cavita-
tem eorum duos digitos admittere, imo æqualem inteſtinis
fieri.
Figura. Teretia ſunt vaſa inſtar canalium, nonnihil ob-
liqua, inſtar literæ S.
Membra-
AMembranam duplicem habent: Unam communem à
næ. ꝓperitonæo ad validitatem, alteram propriam ſubſtantiæ in-
teriori veſicæ ſimilem& continuam, albam(hinc vocant
quidam, inter quos Celſus, venas colore albas) exſanguem,
nervoſam, craſſam, validam, fibris rectis& obliquis, ut di- ſtendi queat, donatam. 1
yenas& arterias exiles à vicinis partibus recipiunt. Nervos vero à ſexto pari& medulla lumborum. Unde
exquiſite ſentiunt, caventque ne pituita viſcida inhærendo neceſſarium meatum occludat, divinante Lindano. Et do- lent, ſicalculi pertranſeant, quem doloris ſenſum juvat& diſtentio membranoſi hujus corporis à calculis grandio- ribus.
Uſus eſt, ut per eos tanquam canales urina in renibus
fanguine ſegregata feratur in veſicam; arenulæ etiam ali-
quando& calculi, vermes, aciculæ, capilli, pus, ſanguis,&o.
Urina vero fertur manifeſto ductu antea explicato in veſi
Errer Af cam, quem ductum quia ignoravit Aſclepiades, voluit cœco
clepiadis, & Parxa- celſr.
Veficæ ſi- 4 Ihſ.
de quo nos in Hiſt. Rar. putamus-
modo ſerum in veſicam duci, ac ſi in halitum prius reſql-
veretur, tranſudaret,& poſtea in humorem priori ſimilem
concreſceret: quam etiam tranſudationem ſtatuit Para.
celſus. CA y. XX. PDEVESICA URINARIA V Efica hæec in hypogaſtrio ſitu eſt, inter geminas perito-
V næi tunicas, in cavitare, quæ fit ab oſſibus ſacro, coxa- rum& pubis, tanquam in proprio ventre& ab abdomine ſeparato; in viris ſupra rectum inteſtinum; in fœminis in- ter collum uteri& os pubis. Veſicam nullam in Patavino invenit Marchettus, ſed ejus loco cavernulas. in puella quo- que ejus defectum obſervavit Fo. van Horne: uretores enim in media pube ſe exonerabant, qua parte glanduloſa quæ- dam corpuſcula exterius eminebant urina tranſudante ma- dida. Veſica quoque caruiſſe hominem illum, qui, deti- ciente pene, lotium ex ſpongia emittebat ſub umbilico ſita,
NMagn-
An- Jor quo avimali oütendi nctu de ogaol culeſt
Fin p ſ duas; anno vithe cam cum narra reper rum; erat torg exce
dem nib tur ſepe io ve dem mor tion Beu ſtur ( mes les cer huj tur viri 8 Rc bet

01. 1 N. Lt 3. a ehimſäraag »lmo xcuanides urüu
ſtar canalium, wrnül
ent: Unam commur ram propriam idtan anuam, äban ſtien nas colore alda eltmr
fibrisr..d
inis partibusreciim,
X medulla lumbcrun.) ene pituita viſcicaiu at, divinante Lindan. quem doloris ſenlumſn
corporis à calcili gu
uam camales uriminni n veſicam; arenulæeiu iculæ, capilli, pusfgi d ductu anteaexplicwi oravit Aſclepiadesnolu ci, acſiin halitumpias ca in humoremprioit
tranſudationem ſtaru-
„. XX. VURINAIA
o ſita eſt, inter gerinur qux fit ab ollbuslch proprio ventredeada zum inteſtinum; lalrne is. Veſicam nullam uhu loco caveruulas nelt it Fo. van Herne: 8 dant, quapafte dunn 4 minebant urin ranläcin ille hominem luun gia emittedat lüb u
tamus. 1
DE INFIMO VENTRE. 197
Magnitudo variat, prout enim majores pulmones, eo ma- Maxnitu⸗
jor quoque veſica eſt, adeo ut quæ pulmonem non habent do. animalia, veſicam quoque non habeant:& prout varie diſtenditur: aliquando enim plena in ventre prominet, ut tactu deprehendi queat, aliquando vacua in ſectionibuswix cognoſcitur ſtatim ob parvitatem, quæ inſtar pyri majuſ- culi eſt.
Figura eſt oblonge globoſa pyri inſtar& rotunda, ut ca- Fizura⸗
pax ſit: atque intus cavitatem unicam habet veſica, raro duas, membrana ceu ſepto diſtinctas. Quales in puella 35. annorum invenit Volt herus Coiter,& Caſb. Baubinus. Moi- nichenius noſter ex Anatome Patavina Molinetti refert veſi- cam parvam majori aliquando fuiſſe adnatam, quæ tamen cum ipſa communionem habebat. De veſica vitulina idem narrat Blaſius. Nec diſſimiles in cadavere Magni Caſauboni repertas nobis deſcripſit Raphael Thorius,& Brouardus, qua- rum altera ſiniſtra adſcititia rotundo foramine in dextram erat pervia quatuor digitorum apices admittente, urina turgens, quam ſtatis vicibus& ſolito conatu per dextram excernebat, capacitatis ad illam ſextuplæ membranis toti- dem illi continua ſpiſſis& reliquis veſicæ majori commu- nibus. Duplex hæc cavitas in his ſimilibuſque non forma- tur ex dilatatione ureteris intra duplicaturam veſicæ, quod ſæpe tamen evenire poteſt, ſed in Caſaubono uterque ureter in veſicam deſinebat, eandemque talem ab ortu fuiſſe, idem demonſtrant. Ita volente natura, ut ſicut animus ejus ſupra mortales, ita corporis ſingularis conſtitutio parem admira- tionem poſteris relinqueret: hujus autem figuram exhibuit Bewerovicius. A fundo ſenſim coarctatur in collum angu- ſtum, unde dua veſicæ partes: fundus& cervix.
Connectitur fundus peritonæo, item umbilico per inter- Connexis.
medium ligamentum, urachum dictum,& duas umbilica-
les arterias reſiccatas, ne homine recto incedente fundus
cervici incumbat: unde veſicæ& umbilici- conſenſus eſt,& hujus dolor à calculo veficæ magno. Ceraix veſicæ oonnecti-
zur in fœminis collo uteri& vicinis offibus coxarum. In
viris, recto inteſtino.
Subſtantia eſt partim membranoſa ad robur, extenſionem ęubſtantia⸗
& corrugationem: partim carnoſa ad motum. Nam duas ha- bet membranas& unum muſculum circumvolventem to- tam veſicam, quem omnes alii Anatomici, excepto Aquapen- dente, tertiam ejus membranam faciunt, non muſculum.
Prima membrana eſt extima& communis, à peritonæo, Afembra- valida& denſa. næ⸗
N 3 Altera

AA. Tunica veſicæ communis.
BB B. Zunica ejus media muſculoſis fibris donata. C. Tunica ipſius intima rugoſa. DD. Cervix veſicæ.—
E. Veſicæ ſplincter.
198 ANAT. BARTH. LIB. I. DE INFINMO VFNTRB. EIGURARUM EXPLICATIO.
1.& II. Veſicæ tunicas, tum à poſteriori ejus parte ſitas veſiculas ſeminales exprimit.
FIGURA I.
F F. Glandulæ proſtatæ. G G. Uret erum portio, h h. Eorundem inter duas veſioæ tunicas inſertis-
FIGURA II.
A. Veſicæ apertæ intima tunica.
BB. Ureterum pars.
CC. Orihicia ureterum in veſica diducta. DD. Vaſorum deferentium portio. E E. Veſiculæ ſeminales expanſæ.
F F. Glandulæ proſtatæ diviſæ. G. Foramen à weſiculis in urethvæ pri Ppula praditum.
„ 3
ncipium tendens, un-
2
H. Meatus ſemini urinaque communis.
FIGUR A III.
A. Veſicæ poſterior facies, externa tunica denndata-
BB. Ureteres.
CC. Vaſorum ſemen deferentium portio. D D. Capſulæ ſeminales.
d d. Earundem finis.
E E. Veſäcula ſeininales cellulas exprimentes varias. F F. Glandulaæ proſtatæ.
G. Uret hra.

8. IpIMG vm KPLIc- r
tum A holkeiri les exnptint.
I
i Fbrin donata
tumicas inſerti.
Il.
diducta.
ra prineipium taun
munus.
àA IlII. nua tumica dezudatl.
m hortio.
xprimentes vxris⸗
3 d 7 A - N
AA
W 8 waunhwW NW 4 7. K 8 S 2 77/ C— K 7 177 A WW 4„ rM A Ah 9 4 I N 1 7 4
77

200 ANAT. BART HOLIRM. I. 15. I.
Altera eſt intima& propria, tenuis, exquiſite ſentiens, o- mni fibrarum genere intertexta, ut multum queat diſtendi & contrahi, ubi rugæ quamplurimæ in calculoſis& veluti cuniculi exſculpti cernuntur calculos ſervantes, ex dilata- Cyuſia veſ tionis deſuetudine contracti. Hinc obducitur exuſta carnoſ, ca. vel quaſi tunica rugoſa ex excrementis tertiæ coctionis, ne
intima tunica ex acrimonia urinæ lædatur. In 5. vel 7. te- nuiſſimas membranas hanc diviſit Borrichius, vaſis ſangui- neis per internas membranas diſcurrentibus, unde ſangui- nem veſica non fundit ex ſe, niſi ea tunica exeſa& vaſorum tunica.
Quxæ inter hanc propriam& extimam communem in medio eſt, ab aliis ſecunda propria membrana appellatur, quam tamen concedunt craſſam eſſe,& fibris carnoſis do- natam. 4
Maſeulas Sed muſculus potius eſt ambiens totam veſicam: quia fi. veſicæ ex- bras habet perſpicue carnoſas ad veſicæ initium inſertas: ita gretivur, ut, quemadmodum muſculus circularis ille ſphincter di- ctus, veſicam conſtringit, ne involuntarie nobis urinaef- fluat, ita hic muſculus ad excretionem urinæ faciat, dum ſe contrahendo veſicam conſtringit. Atque hæc quidem A. quapendentis præceptoris noſtri eſt ſententia, cujus verita- tem ita comprobare fſolet lalaus in vivis canibus, reſectis omnibus abdominis muſculis, exile penetrans vulnus veſicæ infligit, è quo vulnere non minus in diſtans urina, quam in ſanis per penem ejicitur: non detrectamus tamen aliis con- cedere, muſculos abdominis quoque ad excretionem con- ferre. Non obſtat, quod ventriculus& inteſtina& uterus habeant ſimilem membranam carnoſam; illà enim indige- bant quoque ut diſtendi facilius& conſtringi poſſint;, hine etſi carnofior Veſicæ ſit membrana, laxo tamen ſigni ficatu etiam iſtorum membrana dicatur muſculoſa. Ad Walæi ex- perimentum Riolanus reſpondet, eadem ratione& ſangui- nem ſecta brachii vena ad diſtans fluere ſine expellente muſ culo. Cæterum diverſa eſt ſpirituoſi ſanguinis cum impetu exeuntis,& urinæ ſegnis conditio. Præterea in venis ſan- guis ab alio ſanguine pellitur ſuccedente, ex legibus circuli & inſita facultate. Hinc fibris læſis, quod à nimio coitu fa- tum narrat Ballonius, urina ſupprimitur, quia actio muſ- culi in expellendo ceſſat.
Feramina- Foramina tria habet veſica: duo paulo ante cervicem, ubi inſeruntur urcteres, de quibus ſupra; tertium in cervice eſt pro urinæ exitu. Quartum foramen adjicit Highmorus, nempe Urachi, quod tamen fœtui proprium. 14
TR
quam! gumi busſib ortum tur, h' recta d In utro coalel mum tranſi rie no dicitu fectu! . noſter tranſyi culari ſpbine tillun Hun analc tanti noſt In SoyriN eoque faillo proxi bras, fibra Va later⸗ mutt pervi ratur

.LI
ledatur. ul,, Gorrichius, walsln fremridus, uleßn tunicaexen Knubn
xtimam communxn. la membramaapyalt lle,& fibris crroolke
stotam relem rai
licx initium inlem
rcularis ille pphincn
voluntarie nobisum
aem urinæ facigt in
. Atque hec quice ſt ſententia, cijum rin vivis canibus, u le penetrans rulauti in diſtans urim, quu
rectamustamen al
oque adexcretiouen
culus& inteſtinau rnoſum; illäenimim K conſtringi polint na, Bxo tamen tgul rmuſculoſa. Admäli „eadem ntione Kich Huere ſine expelketes uoſi ſinguiaiscumim tio. Prætereain fenbb cedente, ex legbon ſis, quod 1 nimio ci primitur, quin täol 1 paulo ante cenicnt upras tettium i crnit ramen adjicit Aiymn ui propri um.
DE INFIMO VENTRE. 201
Eſt autem cervix veſicæ vel collum anguſtior pars, per cervix. quam urina emittitur. In viris collum hoc eſt magis oblon- gum, anguſtum,& nonnihil contortum, quia penis corpori- bus ſubjectum ſurſum ſub oſſibus pubis ab ano ad penis ex- ortum fertur: cui poſteriore parte glandulæ binæ apponun- tur, proſtatæ dictæ: In fœminis brevis& lata cervix eſt, recta deorſum protenſa,& uteri collo ſuperius implantata. In utroque ſexu cervix carnoſa eſt, quæ vulnerata propterea Maſculus coaleſcit, cum cætera veſicæ vulnera fint lethalia utpluri- conſtricti- mum ex Hippocrate, plurimis fibris contexta, præſertim 29e 2 tranſverſis, quæ conſtringunt collum veſicæ, ne involunta- Ebindter. rie nobis urina effluat,& muſculus hic orbicularis ab hoc uſu dicitur, ſphincter: qui ſi refrigeretur, paralyſi vel alio af- fectu lædatur, fit mictio involuntaria..
De fibris ſphincteris accuratius quæ obſervavit Borrichius F ibrarum noſter merentur expendi. In fœmina. Cervix veſicæ duos/inders tranſverſos digitos longa, ſphincter parvus, ſed non orbi--eriptio⸗
4 Sitos longa, 15 EP 2 7 in fæmina. cularis, ut vulgo dicitur, verum ſecundum longitudinem ſphincteris porrectis fibris inſignis, niſi quod fibræ illæ tan- tillum ad obliquos angulos, ſed vix notabiliter, inclinarent.
Hunc ſphincterem corpus nervoſum craſſum, penis corpori analogum exterius cingit, in quo fibræ circulares, niſi quod tantillum ad figuram helicis inclinent, ut ſolent in corpore noſtro fibræ fere nuſquam perfectum deſcribere circulum.
In Viro, qua parte calculus exſcinditur obſervavit idem In Vio. Borrichius fibras procurrere ſemiobliquas, non circulares, ad- eoque earum multas diffecari ab imperitis lithotomis. In ſuillo ſphinctere vidit plures eſſe uno muſculos, eumque quĩi proxime ambit cervicem veſicæ, accedere ad circulares fi- bras, licet plane circulares non ſint, reliquos duos agnoſcere
fibras ſemiobliquas, ſicut in viro. 1
Vaſa. Venas habet veſica, hypogaſtricas dictas, ad cervicis Vaſa. latera implantatas, quæ varie diſtributæ per veſicam ſibi mutuo arteriiſque conjunguntur, mutuifque foraminibus perviæ ſunt, ut facile ex uno in alium ramum ſanguis defe- ratur ex obſervatione Fr. Sylvii, ad nutrientis ſanguinis, per arterias delati, refluxum; quia trahit purum excremen- tum, nempe urinam, qua non alitur.
Arterias ab hypogaſtrica in viris, in fœminis à vaſis ute- ri cervicem petentibus.
Nervos inſignes à ſexto pari& medulla oſſis ſacri.
Uſus eſt, Urinam continere inſtar matulæ corporis, item v⸗ calculos& arenulas: interdum& alia, ut pilos, teſtibus CGaleuo, Donato, Hollerio, Schenkio; Tulpio; vermes, au⸗
N Store

202 A
ctore Hollerio, Mundanella
niæ recens eſt
lus, ex nupera Pob. van Horn tempore expellere.
De veſica
Nempe incocta acidis in mucilagine incraffatur patiturque
oleoſis, ut& 1
incineratarum, non incraſſatur,
NAT. BARTHOLIN. L I B. I.
„Dodonao, cujus etiam hic Haft- exemplum, aciculas,&, quod mirandum, o- obſervatione: deinde juſto hæc obſervavit curioſa Borrichius. mabit tandem, in ſalſis ſe in phyliras ſecari commodius, in
iquore ſalis alkalium, ut Tartari, herbarumque non abit in mucilaginem,
univerſa
ſed quaſi prunis can
e quaſi in pulverem teri. periculo ‚ad lapidem frangendum vel acida leoſa injiciantur.
gentibus impoſita aduritur, patiturque Ex quibus apparet, quanto veſica
„Vel ſalia, velo-
DEVASIS SPERMATICIS VIRI LIBUS PRPARANTIBS.
Actenus nutritionis organa: ſequun I I ſeu generationis, quæ aliter ſe habent mulieribus. In viris omniu Faſa ſper- Vaſa ſpermatica duplicia, matica,&& duæ arteriæ. 60⁴mꝛꝛs w. mulgentis exortum: ſiniſtra beret aortam ſupergredi,& im mineret per aut potius ne pulſu arteriæ motus ſangui tur quoda va, aliquando ex utroquè loco oritur. Arteria ſeminalis utraqu duorum digitorum tranſverſorum
tibus.
antu- Magnitudo.
Vena dextra, àtrunco venæ cavæ oritur, ab emulgente, nam alias de-
tur procreationis
in viris, aliter in
m primo occurrunt qua nimirum vena ſpermaticx,
paulo iufrae-
iculum ruptionis
nis in vena fiſtere:
mmodo& impediretur: quamobrem rarius àcx
eab arteria magna oritur, pene intervallo ab emulgem
Vaſa hæc in viris majora ſunt quam in fœrmi. nis: Arteriæ vero ampliores ſunt venis, quia plurimum ca
da. loris& ſpiritus vitalis& ſanguinis arterioſi pro ſemine re quirebatux. Aliquando una arteria deeſt, aliquando utraque & forte in ſterilibus. Arteriarum deficientium loco⸗ in utſo: que latere duas venas vidit PFavius. Dadus. Hæc vaſa nonnihil à ſe invicem diſtant, fupra ureteres ob⸗
ſed in progreſſu junguntur per
lique ducuntur ad inguina, æ& arteriæ, ut intra tunicam
utinitas anaſtomoſes hæ ven venarum arteriæ ita copulentur, quaſi unum eſſent vas,& connectuntur membrana à peritonæo enata, atque ad teſtis principium poſtea capreolorum vitium inſtar deferuntur;
— W—E———
adeo
adeoin queat erque 1 Tali autiuſ diſting rantia cuntu rumi niforr Re hss ob medit lorem Baubin Not cipioi ſerum dimic tiam rum. 17 bus J.II
neceſl

L1N. Lun!
169, cujuseim bed X., Cuod nirnnn, dlervatione: bärei rvavit curicſa Dena nem dit nndem iras ſecan canmiu ut Tartari herdamn, von ditin nerlän poſita aduritur, detw 1bus appafet, quant m velacida, veliu
XXI. AMATICEBW ARANTIBUS
ma: ſequunturprccr ter ſe hadent in rinb¹ primo occurrunt
nimirum umaſpem
E cavæ oritur, paldi ab emulgente, mmt
awineret periculumm notus ſanguinisin en ctur: quamobtemm o oritur. aab arteria magnaois rſorum jntervalloddes- ris majora funt dum ſant venis, qvia pum nguinis arterioſipw e. arteria deeſt aüquascod,
geienti n. rum defcientlum oco⸗
21us.— 4. aurer vicem diſtant euin
in progrefu ubp „Lio naßrlüſa
D= INFIMNO VENTRE. 203 adeo invicem implicita, ut oculus accuratior diſcernere ne- queat venam abarteria, quanquam fevera diſtincta ſint vaſa, perque ea fiat circulatio.
Talis vero plexus conſtitutus vocatur à nonnullis corpes Corpus za- varicoſum, pampiniforme, pyramidale,&c. quæ ita aliis ricoſum.
diſtinguuntur: ubi primo ex anguſto principio vaſa præpa- rantia in latiorem veluti baſin ſe explicant, pyramidalia di- cuntur. Ubi vero poſtea ante ingreſſum ad teſtes flagello- rum inſtar vitis hinc inde varie criſpantur, dicenda Pampi- niformia.
Recto ductu, non tortuoſo, ad teſticulos tendere arterias has obſervat Graafus. Circa vaſorum plexuumque horum medium obſervatur ſanguis commutatus in albicantem co- lorem, velut ſpermatis rudimentum primum, ſi credimus Baubino, Glacano,& Rogerſio poſt Galenum.
Notat vero Barbatus Pyramidalia vaſa ex anguſto prin- cipio in latiorem baſin ſe explicare ut ſecernatur à ſanguine ſerum, perfici enim ſemen in teſtibus, ſpumeſcere in Epidi- dimidibus, aſſervari in paraſtatis: nullamque eſſe differen- tiam inter refrigeratum ſemen,& ſecluſum ſanguinis ſe- rum. Adjuvant
Vaſa Lymphatica, quæ ſurſum ad Receptaculum ex teſti- bus procedunt, vaſa præparantia comitantia, quæ judicat! J. Th. Schenckius ad elaborationem d perfectionem ſeminis neceſſaria. Non quod deferant materiam, ſed referant lym- pham ſuperfluam. Cæterum hæc vaſa peritonæum non per- forant, ut in canibus; ſed feruntur inter ejus duplicitatem cum nervo exili à ſexta conjugatione,& muſculo Crema- ſtere, qui Riolano monente, peritonæi proceſſui foris incum- bit,& cum eo ad teſtes deſcendit.
Vaſa hæc generationis præparantia cum jam teſtem at- tingunt, non mutantur in vaſa deferentia, tanquam conti- nua ſibi corpora, ut multi putant: ſed propriam teſtis tuni-
.
cam penetrant,& per cjus ſubſtantiam diſpergunt atque de-
finunt. A. Uſus arteriarum ſpermaticarum eſt. ſanguinem&c ſpiri- Vſia.
tum ad teſtes deducere,& in plexibus iſtis variis, vi& effi- cacia à teſtibus accerſita, præparare per moram& accura- tum examen in labyrintheis anfractibus, ad futurum ſe- men d& teſtium nutritionem, cujus nutritionis gratia in im-
puberibus arteriæ hæ fanguinem vehunt antequam poſſint
2 4
elaborare Venarum vero ſpermaticarum arteriis circa teſtes arcte implicatarum, ſed per mutuas anaſtomoſes, quæ inter venas maxime ſunt eleganti retis forma, obſervante Horuio, e linter

294 Akar. BARTHoOL. LIB. I. Dg INEFIM. VENTRx. EIGURE EXPLICATIO.
Complectitur hæc Tabula Renes, Veſicam, Pe- nem,& Vaſa ſeminaria, Prout& corpore exem. pta ſolent oſtendi. 3
A. Renes ſuccenturiati.
B B. Renes veri.
CC. Vena emulgent es. PD. Arteria emulgentes.
EE. Vena ſpermaticæ. F F. Arteria ſpermat icæ.
G G. Vena cavæa Truncus in ramos Iliacos diviſus. HH. Arteriæ magnæ truncus itidem diviſus. IIII. Ureteres.
K K. Vaſa ſemen præparantia.
1.L. Eadem vaſa ubi Pampiniformia conſtituunt. M M. Teſtes omnibus ſuis involucris tecti.
NN. Vaſa ſemen deferentia retro veſicam euntia- O. Veſica.
P. Ejus cervix.
QQE Glandulæ proſtat æ.
RR. Muſculi duo penem erigent es.
SS. Duo alii muſculi uret bram dilatantes.
T. Corpus penis..
V. Praputium glandem obtegens:
(inter has enim& arterias nullas dari antequam ad telte ervenerunt, probat G raaſius, quia tubulo imnallus inard⸗ rias ligatas liquor, ſiſtitur, nec in venas intrat)conjunctarum Uſus eſt, ſanguinem à teſtium nutritione& ſeminis gene- ratione ſuperfluum revebere ad emulgentem ſiniſtram, ve ad venam cavam immediate in dextris, ubi vena ſpermati- ca plerumque à cava propagatur. Nec metus eſt, ne ſemini iſte per venas recurſus materiam præripiat, aut ſpirituse- nitor à teſtibus ſuperne remeet: Nam per intricatam vaſo⸗ rum commiſtionem, nulla pars remeat, niſi quam teſtes: übi & toti minus neceſſariam remittunt. Igitur arter das vehen⸗ tes majores ut plurimum cernimus, venas vero ſper maticu revehentes minores, quia teſtes tantum non emittunt quan- rum acceperunt. Spiritum autem retineri, tacitus fangui- nis curſus per venas indicat. Is ſfane eadem in teſtibus vi re
dinetur ne refluat, qua in cæteris partibus. N Nr⸗

De lerin vum LICXTIo.
3
erOut corporeen
0s Iliacos diriſu dem diiſus.
ormia eonſtituun. aeris tecti. tro veſicam euntiu
enfes. m dilatantes.
1
nullas dari antequmm- s,quia tubulo immilbi in venss intratoüjut um nutritione Kfemii ead emulgentem ſoütn ein dextris, ubi ren zatur. Nec metuschr riam præripiut, uthu acet: Nam per unriim
ii cume Iteriue
6
a autem retinen; 1 t. E Lane eadem iut xteris paftibus 3
T A B U L A XXXI. 205
—— A * W S
—e 2
V
63
MII))
8
V’Rkichhht Itlifhhhhht
d RK
2rn.
M
ab

ANAT. BARTHMOLIN. LI B. I. † A B UL EXPLIGATIO. Exhibet Vaſa ſemen Præœparantia& Deferentia Teſticulorum, prout ea in ſubjecto humano repræſentantur, ex K. de Graaf.
FEIGURA I. atque rurſus regreditur per Teſticuli ver- trem, ubi in plures rannos dividitur. F. Globus Epididymidis major ſuperiuni Teſliculi parti firmiter annexus. G. Epidid ymiclis pars media inderſa, ut ayteria ramificationes; per partem djus inferiorem excurrentes, Cou ſpiciantur- H. Globus Epididymidis minor infferini Teſticuli parti firmiter adhævens. I. Epididymidis finis, ſive principium da. ſp ſemen deferentis. K. Vas ſemen deferens ante quam ad veſica urinariæ poſteriora pervenit, abſciſſum. L. Teſticulus ea ratione colloc atus qua unſi ejus optime conſpiciuntur
A. Arteria ſemen praparans modlo natu- mli ab Arteriæ Aortæ trunco uſque ad reſticulum excuri ens.
B B. Ramiſäcatio Arteriæ ſemen præparan- tit ad Teſticulum properans, præterquam in hoc ſubjecto, rarius obſervata.
C. Osdinaria Arteriæ ſemen praparant i divdricatio in duos ramos-
D D. Kamus Avteriæ ſemen præparantis minor, quæ ad Epididymides excurr it.
E E. Rumus Arteriæ ſemen præparantis major, quæ ſuperiori Teſticuli payti im- plantatur,& per ejus dorſum deſcendit derſus Teſticuli partem inferiorem, cui anuexus eſt Globus minor E pididymidis,
FIGURA II.
A. Vona ſemen præparans à venc cavæ miſicat ione detentus, per alteyam al cij erunco deſcendente eleganti muodo uſque vedire poßit. ad Teſticulum excurrens. F F. Superior Teſticuli pars cui Dena yis-
Bͤ B. Rami Veuæ præ parantis ad omentum parantis ramific ationes in dorſo Bimyler cœ Peritonæum tendenter. tantur.
C. Pima Venæ præparantis diviſio in G G. Ramificationes Wenarum prayaia- duos ramos, qui poſted rurſus varid mocdlo ium ad latera Teſticulorum per tunuam fubclividuntur, iterumque uniuntur. albugineam repentes.
PDDD D. BValvulæ Venarum præparan- H. Coypus Teſticuli. 1. tium, citca quas venæ, dum inflantur, I. Olohus Epididymidis minor inferuun nodoſc apparent. Teſticuli parti hirmiter annexus.
EEEE. Vamarum praparantium diviſio- M. L as ſemen doferens in Hellio fere ab nes ac unioner plurimæ, ut ſanguis à ſe- ſeiſſum. minis generatione ſuperfluus in una 7a-„
FIGURA III. zmdis eſſe tantum unztunz das cumi nuatum, quod ſenſim Teſisuli partem ſa⸗ V periorem attingens magi masiſqut alte- d nuatur.
A. Vaſis ſemen deferentis portio, in ba cavit as conſpicua.
B. Senpentini flexus circa finem Epidid)
midis ex parte ſoluii. 1 C. Vltima Epididymidis ſolutio. fH. Olobus major ſive principium Epididy P. Serpentini flexus circa medium Epidi- midis, prope quod vas ejus, in plures is:
dymidis ſoluti. mos dividitur.
F. Ejus partis ultima ſoalutio. I. Venter Teſticuli-.
F. Altera pars circa medlium Epidiclymi. K. drteria præparaus qu ab inferiur: dis ex parte ſolula.. ſticuli parte per ejus ventitm aſcendit.
G. Ejuſdem partis ultima ſalutio; quapro- L. L. Lenaxum praparantium ramificauil pter vicletur totum conpus Rpid idg nes.
feriori Te
—————

N. Lra. I. L10 A ro
3 el erentia Telhe dul berun p 9 mtandur 4 ex K deGraf
A I.
ut que ni ſa nererlte rem, ubi in plusts raud 1 014bus khidicymiui mir Te ticuli part ifrmutr annn. Epn dichmidii enm um art erid ramiicaas 8 in feriorem excunmttn ui 1aba1 kpi iliimi d um eſt cnli part ifmunal Roa 1 pulich midinfmn t hrpia 3 ſemen deſt erenti. Vas ſemen iefmuuas tnn urmari pa leriuna erei b Teſliculut earatine ulun ejus ptime cinſjiciuun.
*
14 II.
mißcatiane detentus, erai dere heßit.
FE P. Superner Teſicai felu parantii ramifccatineint tantur.
G G. R. imifci zaues! enum tium ad latera T'eaenm albug inean repeuti.
H. Cerpus Teſte
1. Olabas r midi u Teſticun rt denniter un
„ 2 Aoters A M. Tuas ſemen detans!
R A III.
mldis tumm au nuut um, quad Iſaßas 11 u uu
periartm dut ugn
A nr.
. he pudu
d P . 1 Kur. Me* 1 Teticuu- . uaupuli, 1 K. 4 ferid pf 9K Ä 1„ der Ttjal an. 1 darte en 2 7 tzalt 1 4 1 mun fase 2 e⸗ 4
94Aℳ
BuliiAAA444

Nervos C0. minat Gliſea qui liquore zunt. Neque ſunguinem 1 focillandis! ged fanguir
i manifel ſcunt. Whui dem deduci nervos aut argument cunque ſint enim liquol quia candid 3. di propri defenfionis ſeminis aci deferri. 4 que inſeri retrahuna-
rum vele perfluum ſubtilior⸗ quann i vig rehrum quo tam,& lar nem.
Lacteas vatas cum materia c
Bilſti. Vid
nutritis d Partes. 8 juniores Gpiritus à tationen pinguior priusin

DE INFIM.OVENTRE. 207
Nervos copioſos inter hæc præparantia primo loco no- minat Gliſſonius, Rogerſius, Wbartonus, Charletonus, quippe qui liquorem aliquem ſpermati condendo utiliorem adve- hant. Neque enim arterias canalem ſeminalem ingredi, aut ſanguinem in illum infundere, adeoque potius calorem re- focillandis iis partibus quam ſemini conficiendo advehi. Sed ſanguinem afferri ad teſtes inviti fatentur, cujus veſti- gia manifeſta in medio teſticuli prope vas nervoſum agno- ſcunt. Whartonus concedit arterias ſanguinem ad teſtes qui- dem deducere, ſed tantum pro materia ſeminis ignobiliori, nervos autem nobilifſimam virtute plaſtica imbutam. Ad argumenta oppoſita notandum: 1. nervVos copioſos, qui- cunque ſint, animalem ſpiritum ad ſemen conferre, de alio enim liquore nihil conſtat. 2. Subſtantiam teſtium albicare, quia candidum ex ſanguine humorem extrahit vel conficit. 3. Si propria teſtium tunica eſt expanſio nervorum, certe defenfionis gratia id factum, non ut per tunicam materia ſeminis advehatur. Alibi non memini per tunicas alimenta
Nervi.
An male- riam ſemini dehant?
deferri. 4. Nervos à ſexto pari huc protenſos, ſenſui quo-
que infervire, qui in teſtibus exquiſitus,& motui, nam retrahuntur in congreſſu. 5. Lymphatica vaſa ſuum ſe- rum vel ex arteriis, ut alibi, vel ex coctione teſtium ſu- perfluum revehere. 6. Semen eſſe ſanguine nobilius, quia fubtilior ejus eſt pars, ex cujus jactura magis debilitamur, quam ſi vigeſies tantundem ſanguinis ſit ablatum. 7. Ce- rebrum quoque debilitari propter animalis ſpiritus jactu- ram,& ſanguinis melioris, quo inſtauratur, ſubſtractio- nem.
Lacteas venas ex Receptaculo Pecquetiano ad teſtes deri- vatas cum vaſis ſpermaticis, ſuccum chyloſum pro ſeminis materia deferre Antoni Everardi eſt placitum, auctoritate Bilſii. Vidit enim in cuniculis junioribus lacte materno e- nutritis diſtributionem horum vaſorum in omnes corporis partes. Sed lacteas in teſtibus ego non vidi. Nec cuniculi juniores hic quicquam teſtari poſſunt. Admittit tamen& ſpiritus animales& ſanguinem arterioſum ad hanc fermen- tationem. Cur igitur entia multiplicanda? Si chyli pars pinguior neceſſaria, per arterias poterit apportari, accepto prius in corde ſanguinis ſignaculo.
CAp.
An Tond Ladleæx?

Teſtium
Numeyus.
ANA T. BARTHOLIR. L. 13. I.
C A P.
XXII PDE TESTITIBOS.
EsrEs ſeu TEsTrIcuLI, quaſi atteſtantes virilitatem
& viri robur, ſine quibus in licebat, εν etiam ſeu gemell
niter
lœ& Cottæ, teſte Arriano, memini, rarius tres, ut in Agat miliis nonnullis Italiæ Coleorum,
Numero bini ſunt. Raro unus tantum& magnus: ut Syl⸗-
uod& ego in fœcundo Viro dhede Siciliæ Tyranno,& fa- Bergomi imprimis, alio-
rumque Pariſiis, notante Fernelio Germania familiæ proprium. De
yeſalius, Foreſtus, Plaæ onus; Rolfinccius, Patinus. In Pr. es teſtes Chirurgus eſſe dixit, cum aü uem tamen impugnat le-
Item quatuor, quod& Ariſtot eles ex parte
Philipellio Romæ tr enterocele laborare crederent, ꝗ lius Zaccagnius.
annotavit. Et Riolanus pater ade
foro Komano atreſtari non i appellantur, quia commu-
„quod& illuſtriſſimæ in tribus à ſe viſis teſtantur
Oexiles ut ſteriles fuerint,
unt ſatis, vel non
quia materiam ſeminis vel non concoqu
Cur teſtes
in viris fo-Cem Ariſtot eli credimus.
ris ſiti?
facile ob anguſtias admittunt dit. fed duos de medulla glan
Situs in viro foris eſt extr penis in ſcroto ſeu involucro Nam animalia, quæ teſtes habent abdi. iora ſunt; ſæpius coëunt,& u-
Varolius quatuor quoquei duloſa explicat Whartonus. a abdomen ſub ventre ad radi-
ſuo. 1. Ob caſtitatem, ſ
tos intus in corpora, ſalac
res fœtus gign
unt. De circumfor
aneo ſalace
hiſtoriam reci
tat Rolfinck. 2. Ut ob longior teriæ ſeminis mora meliorem
3. Vult Laurenbergius uti forent viciniore quo debebant generare. Sed certe illa vicini
penis vicinia, ad generationem confert: nec hoc obſervar
in pluribus animalibus videmus, quæ extra ſe generant.
em ductum diuturniorma- præparationem efficiat.
sexterno illi in a nihil, verum
reſtes intra cavum abdominis ad pubertatem u
tuiſſe, duabus hiſtoriis probat Mart. Rulandus, unica Plate.
ſque L.
————nn—
Vidi Hafniæ pue-
rus& Paraus,& non difſimili Riolanus.
rum, cui à prima nativitate teſtis in abdominis cavo inch-
ſus greſſus difficultatem faciebat. In quibus, fi penis lateat,
ſexuum mutatio apparens
ſubinde fieri poreſt.
M agnitu-
Mo.
Teſtibus tranſverſim incumbunt& ambiunt culi, oblongi, rotundi, albi& tortuolm ſed in utroque extremo acutiores, de quibus cap- ſed.
Magnitudo communiter in viris eſt inſtar exigui
des, quaſi parvi teſti
vpilicm.
galling- 5
cei ovi, jn mulie Figu didymic nonnun unde no tur etian de Hiy quodſs magno contin ab em teſtis illud,: Xtris 8 muliere Verum rari, il ſubinde arteria munic quam det àſſ totius ſeminie dicuntu jer. Un borxe ſet, nis Et! & vena rum 8 lorum gener. fœmil marer Atqui ration, ſempe minae tempo ris vite ri. ge Daytila

tetants jünd om de wantar guingn
a magaden SHoin ernd icllie Tyruu. wmi inpim, uod K ilubnikr bus äſe fiüt ccius, Datmu. us eſſe dinit, a tamen inpagr & Arſfatzan ilesut teilsn coquumtſt, aus quatuor quu- xplicat ſhnn aen ſub venrau *. 1. Obealütt lux teſtes Mbö lepius cOeun o ſdlace hiſn ſuctum diutm xparatioden ciniores item- lavicinanil fert: vec hocdis extraſfegeten, dpobenttenä Rulandus wuuil nnus. Vid ün aabdomici ann n pude lipeub. eri potet. — Sntimm hu rotundi aibidie equidus da 1 cttintr esisl
DE INFIMO VINTRF.
in mulieribus.
Figura teſtium eſt oblonge rotunda ſeu ovalis, ſi ſine epi- didymide ſeu paraſtata conſiderentur. Variat hæc figura nonnunquam, ob vaſa vicina magis vel minus turgentia: unde nonnullis dewter teſticulus varicoſior dicitur:& puta-
. 28589 cei ovi, vel columbini. Et in viris majores ſunt teſtes quam
Figuraz
tur etiam calidior, ſemenque magis percoctum habere. Un- de Hippocrati dpenνιν vel marem generans dicitur, eo
quod ſanguinem& ſpiritum puriorem& calidiorem à vaſe
magno accipiat, nempe arteria magna. Siniſter frigidius ſemen An ſiniſten
continere putatur, ſeroſius& imbecillius, quia ut plurimum ab emulgente materiadeferri creditur, ideo Hippocrati hic teſtis hnàνρρμ ⁸α dicitur, fœminas procreans. Unde vulgatum
teſtis dex= ero ſit frigi⸗
10†
illud, fœminas generari à ſiniſtris& in ſiniſtris; mares à de-
xtris& in dextris. Et Hippocrates ait: Ineſt ut in viro, ſic in muliere, ſemen virile& muliebre, id eſt, calidius& frigidius. Verum non arbitror fœminas perpetuo à ſiniſtro teſte gene- rari, illumque frigidius ſemen accipere. nam 1. Viragines ſubinde mares robore& corporis& animi ſuperant. 2. Ex
arteria magna æque finiſtro teſti atque dextro ſanguis com-
municatur. 3. Sæpius in dextris deficit arteria ſpermatica quam ſiniſtris. At ſequioris ſexus generatio non tam depen- det à finiſtri teſticuli frigore, quam utriuſque teſticuli, imo
totius corporis conſtitutione frigidiore, quod materiam
ſeminis ſubminiſtrat. Partes tamen ſiniſtræ in univerſum dicuntur frigidiores. Siniſter etiam dextro plerumque ma- jor. Unde deceptus adoleſcens Patavinus cum ſe hernia la- borare crederet, ſecandum ſe operario imperito commiſiſ- ſet, niſi ab Aquapendente aliter fuiſſet edoctus.
Et finiſter teſtis inſimul ſemine magis turget, plenior eſt, & venam arteriamque majorem habet, ut natura fœmina- rum generationem magis intendere videatur, quam maſcu-
lorum. Male ergo Ariſtoreles, naturam ſemper intendere Error Aris generationem maris per ſe, tanquam id quod perfectum,; Katelis.
fœminam vero fieri, quando natura impedita non potuit marem gignere, unde mulier ipſi quaſi monſtrum naturæ.
Atqui natura videtur magis eſſe ſollicita de fœeminæ gene- An natara ratione quam de viri, ob cauſſas ante dictas, neque natura ſemper in- ſemper melius reſpicit, ſed magis neceſſarium, quale fœ- tendat ge- mina eſt: harum enim multæ pro uno viro ſufficiunt. Nam ¹⁶"ονε⁸ tempore fœtus inutiles ſunt fœminæ, deinde etiam brevio-
ris vitæ, nec tam diu operam dare poſſunt liberis atque vi- ri. Sed de hac re plenius egimus Controv. Anatom. 1 2. de
partibus.
0 Inte⸗

210 ANXT. BARTHOLIN. L 15. I. Triegumen- Integumenta& involucra data ſunt teſtibus, alia commna⸗ mena nia, alia propria.
Communia. Communin aliis partibus& ad tutelam ab externis injuriis data ſunt duo. 1 83 Serotum. Primum ex cuticula& cute tenuiore, quam alibi, effor- matum,& dicitur ſcrotum vel ſcortum inſtar ſacculi vel bur- ſæ foris propendens& tactu obvium. Molle eſt& rugoſum, pinguedine carens, ad faciliorem extenſionem& corruga. cær pin- tionem: Quia materia pinguedinis oleoſa ad teſtes abit i guedine ca- ſemen. In infima parté lineam habet ſecundum longitu- reat? ginem excurrentem, qua in dextram ſiniſtramque partem dividitur, ſuturam vocant.
Secundum ex panniculo carnoſo conſtat, etiam tenuiote quam alibi, veniſque& arteriis referto,& ³α◻ο dicitur: quod tegumentum ab aliis ſub ſcroti nomine comprehendi. tur.
Propria. Propriæ tunicæ vel involucra, utrinque quemlibet tell.
culum inveſtientia ſunt tria:
Prima Tunica propria dicitur dAuai s„id eſt, vagima- lis, aliis vero αινοιε eſt Aforma, quæ tenuis, ſed tamen valida, venis referta, orta à peritonæi proceſſibus, Darto an- naſcitur fibris multis membraneis, quas alii pro peculiai
tunica recenſuere; unde extima parte aſpera, interiori vero lævis eſt. Secunda dεοεεοεε rubra,
& fibris carnoſis donata nol- nullis, àcremaſtere enata, quæ priori ſtatim intus obducitar. Rufus hanc primo loco nominat, eumque ſequuti Riolanu & Veſlngius pro prima tunica habent, quia elythroidi cir cumjecta,& a muſculo cremaſtere propagatur.
Tertia ultima& infima immediate teſtis ſubſtantiam am biens,& veluti conſtringens, albuginea dicitur, aliis nerlen quia alba eſt, craſſa& valida, à tunica vaſorum ſeminario- rum orta. I
3ahſtantia. Subſtantia teſtium eſt glanduloſa ‚ alba, mollis, laxa x b ſpongioſa, ob plurima vaſa ibi diſperſa,& cavernoſa, abl- que tamen cavitate, uti epar& lien etiam cavitatibusc- rent. Sui tamen generis eſt ſubſtantia. Nam ſi coquatul; more glandularum non exſiccatur,& friabilis evadit, ie
coit magis, lactis inſtar,& luti in modum exſiccata conden
fatur. Ita cum Harveo ſentit J. T. Schenckius. Pultaceam e& Ruffo explicat Lindanus. Fibroſam ſubſtantiam vocat Rip- Gmnino eſſe vaſatam ſeribit Vauclius Dat herlus
lanus. Bonglarus, ita ut totus teſtis ſit totum vas: in Aprugnoe-
nim teſte vaſa intejacere teſticularia& leve ſtratum pro⸗ * prix
piixc ſervaßi mu jla vdl deferer tunica nica de cem! Gibur joren rente D. delcr Blaſij in qt Hicc ſceni tiſtm Kin! heret terve rus! Catu quer effun teria geren canal Ktant neel 7 nari R&m crer ſime cti, Cas dent brill cred poui dum 15t 1.

Lul Ridu— n on
1n eürnüihe
„qrmäi.,8 nttar Kcal Koleh on enflobem Kom oleoſaadteha et ſecundumbh ünittamqx
dſtat, etimim erto, Ki nomine couge
ninque queniti
wendis, lächn equx tenui, ti 1 procellidolh s, qosslühny ne aſpern inten
ris carnoſsda ri Katim intuo cumque ſcqui dent, quiaelſts e propagatl. aate teſtis fodkun gmea dicitu, u unica vaſorunit
ſil 1ofa, Albaswolb iſperſa, Kcem
en etiamciitt lien etiamchn ſtantia. Nmmäd & frubibe zum excchid
Dr INFPIMO VENTRNE. 211
priæ carnis. At ſiquidem propriam carnem in aprugno ob: ſervavit, ob magnitudinem conſpicuo, cur humano denega- mus, quamvis ob exilitatem non ita diſcernatur. Conſpicua illa vaſa vidit Grafius in cane ſeminali materia impleta, vaſe deferente prius ante coitum ligato. In gliribus quoque per tunicam albugineam tranſparere ſemine candida, quæ à tu- nica denudata, in pelvim aquæ in ecta& agitata, à ſe invi- cem ſecedunt: Prodire vero ſex vel ſeptem tenuiſſimis du- ctibus è teſticulo, qui ſinguli de laterè in latus curvati ma- jorem Epididy midis globum conſtituunt, in eoque concur- rentes uno ſimplici ductu ad veſiculas ſeminales excurrunt. Duduam novum in medio glanduloſæ teſtium ſubſtantiæ Ducur deſcribit Highmorus, quem Wulæo etiam obſervatum teſtatur"⁵ν³² Blaſius, vocatque nerveum Wartonus, rectius alii ſeminàlem, in quo forſan latuit calculus ibidem inventus à Salæ manng. Hic ductus à teſtium fundo ad ſuperiorem illius partem ad⸗ ſcendens, in tunicæ albugineæ interiorem partem quam for- tiſſime implantatur, neque tunĩcx ſolummodo affixus, ſed & in Paraitatarum caput ſe inferens, cui pertinaciſſime ad- hæret, in inferiore vero ac media parte non niſi vaſorum in- terventu membranæ alligatur. Unde Uſum ductus Highmo- Ejus ſus. rus ſtatuit, ut ſemen à teſtibus elicitum, in Paraſtatas edu- catur per illum. Ut ſit quaſi communis ſeminis alveus, in quem confluit ex ſubſtantia teſtium& inde ad Epididy mida effundatur, quibus continuus eſt ductus. Infundi huc ab ar- teria ſpermatica depuratum ſanguinem Fo. van Horne cre- deremus, niſi tanta fiducia negaret Gliſſonius uſpiam arterias canalem hunc ſeminalem ingredi. In ipſam autem ſub- ſtantiam teſtium arterias ſanguinem pro ſeminis generatio- ne effundere, inſertio illarum fidem facit. Nam vaſa acceperunt omnis generis. Venas& art erias Aſemi. 74, nariis, quarum per tunicam& ad interiora diſtributiones, & mutuas anaſtomoſes tradit Higbmorus. Nervum medio- crem à ſexto pari. Aliquando etiam bini recipiuntur à vige- ſimo primo pari ſpinalis medullæ, vaſis ſeminalibus conjun: cti, cum his per peritonæi productionem delati,& in tuni- cas diſſeminati; unde albugineam tunicam conſtituere vi- dentur, à cujus interiore ſuperficie hinc inde numeroſaæ fi- prillæ ſpargi in ductum nervofum, eundemque conficere creduntur Warrono. In teſtium parenchymate longe plures ponit Gliſſonius, non tamen ad ſuccum germini advehen- dum, ut Rogerſius cum civibus ſuis credit, ſed pro animali- pus ſpiritibus traducendis.. Lymphntica vaſa in teſtibus funt illuſtria& manifeſta. ue bm . 0 2 Con- Phdtiede
☛

212 AMAr. BARTN LIB. I. De INFTIMO VFNTRE FiGURARUM EXxPLICATIO.
Teſtium tunicæ, ſubſtantia,& vaſa proponuntur, 1e milhat KX PFeſlingio(. A4. Catk Pros fhee, Seee sekee BBB. Membrana gurnoſa, hic Dartos appellata. CC. Prima teſtium tunica Elythroeides. DD. Muſculus cremaſter. E. Secunda teſtium tunica, Autori eryt hroides dicta. F F. Teſtium runica albuginea. G. Glanduloſa Teſtis ſueſtantig. H. Vas pampim forme ſeu pyramidale-. II. Fpaimncs,, vnriciformis.
.
K. Paraſtates
1r F ½ G. II.
A. Vaſorum praparantium portio.
B B. Vas pyramidale.
CC. Epiaidymiic.
DD. Paraſtates variciformis. e li E. Teſticulus membrandà propria opertus diun F. Vaſis deferentis portio: 5 b AA. Vena& arteria in vaſe pyramidali explicitæ. B. Epididyms. t as CC. Paraſtates variciformis.
D. Vas deferens.
Conſpectiora illa in majoribus animalibus, tauro, equoh ariete, verre, quæ bene vaſata ſunt; in teſticulis quoque Viri, aliorumque animalium deprehendit Glaſſonius, nec du bitat quin in omnibus, licet haud æque facile, reperiantur- Depingit hæc vaſa ex teſtibus ſcaturientia, ac veſiculam chylofam ab utroque latere ingredientia Ol. Rudbeck. In cane miræ magnitudinis vidit Moinichenius noſter cum ſper⸗ maticis è teſtibus adſcendentia in glandulas Receptaculo vi- cinas. Accuratius Whartonus deſcribit, quod oriantur a
ipſis teſticulorum tunicis& inde venas per proceſſum con- comitantia, abdomen ingrediantur,& venas paulo poſ de-
eren-

— cg——— 3— .—— ᷣü—õ—õ—õ——- ᷣℳꝓC—õ—
213
—
——
T A BU L1. A XXXIII.
—
2 AAAAAnn S 8 2 ¼ — 8 5 8. S GS8S ——— S———— 8 2 8—— 2
4—. B* 8S8SAESSSS — S.— 3. 8 r,—.— ES 8 32S EeR— 8 4* 6* 3 44

———
—
2144 ANAT. BARTMOLINI. L. LIB.I.
ferentia ad meſenterii glandulas vergant; unde cum lacteis ad Receptaculum commune deferantur. Unde radices lym- bphaticorum in tunica albuginea ſuſtineri ait Fo. Th. Schenc- kius. Ab interna etiam teſticulorum ſubſtantia provenire Graafio credimus.
Taum que De Uu Lymphaticorum non convenit, Gliſſonius, Wnnr. uiſus. tonus, Charleton, ancillari ſuperfluæ ſeu aquoſæ parti ex ner-
.
vis reducendæ conſtanter exiſtimant. No⸗ ſerum in coctione teſtium, vel arteriis ſuperfluum revehere credimus,& no- biſcum Rolfinccius, Mœbins, Rudbeckius, ut ſemen exinde fiat purius,& teſtes inutili ſeroſitate liberentur. Hinc illis vaſis vel obſtructis, vel non bene ſerum trahentibus, ſemen fit aquoſius& ad generandum ineptius; cumulanturquein teſticulis humiditates, unde hydrocele, quod in pueris ſero abundantibus familiare, lympha per tunicarum ſubtilita- tem in teſtibus tranflucente. Ex arteriis hæc proveniumt, quibus lymphatica ſociantur. In nervis talem lympham nemo vidit. Hydrops non raro ſcrotum occupat, arterib ſerum mittentibus,& lymphaticis non accipientibus. Motum lymphæ à teſticulis eſſe hoc experimento com- probat Graafius; nam ligata lymphatica, ſi prope teſtes a. ſcindantur, nihil ſui liquoris emittere, contra, ſi propell- gaturam. At ſtui. Muſculum habent utrinque unum, ortum à ligament valido, quod in oſſe pubis eſt, ubi muſculi abdominis tranl- verſi finiunt, quorum quaſi partes eſſe videntur, non A pol⸗ tione ultima carnoſa muſculorum oblique adſcendentium, quod cenſet Riolanus. Incedunt autem per proceſſum per: ctoncxi, quem fere ambiunt,& initiis teſtium adnaſcuntur. Vſus mu- Dicuntur Cremuſteres ſeu ſuſpenſores, teſtes enim alias pen- ſculorum dulos ſuſpendunt, ne vaſa ſeminalia nimis detrahant. In cor eeſtium. tu etiam teſtes retrahunt, ut canali ſeminario abbreviato, citius& facilius ſemen advehatur. Quod tamen m axime li- quet in nonnullis(muſculos hos motus voluntarii eſſe parti cipes) qui pro arbitrio retrahere teſtes poſſunt,&R rurfum dimittere: ubi hi muſculi procul dubio ſolito ſunt robuſtio. res, ut teſtes non tantum contineant, ſed etiam de loco in locum moveant. Seminis Uſus teſtium eſt, calore& vi ſeminifica ſemen conſicere. cauſa ii- Seminis enim cauſa efficiens eſt maps us teſtium pro- ciens · prium, tum ob temperamentum calidum& humidum: tum ob ſpecificam proprietatem; cum huic carni ſimilis alia in corpore non reéperiatur. Convertunt autem ſanguinem ex
arteriis præparatum in ſemen, quod pro conſervanda ſpecis . requl⸗

LIn. Lunl
gant, unde on vr. Undena ineri ait*ena
m fudſtamua m. EM
Dwenit, Ghiſana ſeu de t Nos ſermmua
chere credmu,
deck.us, Uü ſelent
Ve liberenn. R
um trabensidu,
ntius, cumaluuna
Lcele quodinm
per tunieuum ui
Sarterüis hxcgua
nervis talem hu
»:rotum occun;
3non accipiccitu e hoc experimem
m hatica fiproyets
rrtere, contn,i
um, ortumalg Pmuſcult abdomi as eſſe videntur m oblique aülert rutem per proccie itiis teſtium un Ires, teſtesenimi- Sa nimis detrahun aali ſeminzrii- „ Quod tamensr caotus voluntric- jteltes pollumt, 5 dubio tliuſun eant, Kdetune“
DE INFIMOVENTRE. 215
requiritur: quod vero ſupereſt, vel regreditur per Venas ſpermaticas ad cor, vel in teſtium nutritionem abit, vel per lymphatica excernitur. Neque ſine teſtibus ſemen or- dinarie gigni, aut animalium perfectorum generatio fieri poteſt, ab iis enim ſemen& formam& colorem accipit. Sine teſtibus generaſſe quoſdam, ſed non ordinaria& integra naturæ lege probat Smetius in Miſc. Fontanus in Phyf. Ca- brolius, Hofmannus de Gen. aliique. De canibus, tauris, e- quis nonnulli quoque teſtantur, exſectis teſticulis generaſſe. Sed vel mala fide caſtrata fuere, vel reſiduum aliquid ſemi- nis concocti in veſiculis ſeminariis hæſit. Ita Capones inter- dum gallinas ineunt, relicto in illis altero teſticulo. Nar- rant quidem de mulieribus, quæ ex concubitu cum Eunu- chis aliquando conceperunt. Sed concludit Th. Cornelius, à meretricibus non extorqueri veritatem. Locus autem ubi generatur ſemen, non eſt ampla aliqua teſtis cavitas, ſed vaſcula tenuiſſima inibi formata,& tunica fubtili donata, ut recte Veſalius. Teſtibus autem ſeminis generationem au- ferunt poſt Ariſtotelem, Fallopius, Cabrolius, Poſthius, Caſs. Hofmannus, Caſar Cremoninus, Adr. Spigelius, Regius, Lin- danus, aliique, quia materia ſeminis teſtes non ingrediatur, nec unquam ſemen in illis reperiatur. Eſſe vero primario ſeroſi humoris cum ſemine defluentis receptaculum ex glanduloſa eorum fubſtantia& ſiniſtri teſticuli magnitudi- ne colligunt: ſed ſpadones& caſtrata eos refutant, quæ vũ- rilitate exſectis teſtibus vel contuſis privantur. Et in teſti- bus non raro ſemen obſervatum eſt, ut teſtantur Dodonæus Obſerv. 39. de milite Hiſpano, Hofmannus de generat. ca- pite 18. Carpus, Riolanus; plus in ſanis, minus in morbi- dis, recte docente Rolfnccio; Deeſt quidem in quibuſdam cadaveribus, quia à morbo,&c. generatum non fuit, vel in morte difſipatis ſpiritibus q;us loco aqueus humor ſubſtitutus: nec niſi per teſtem ad vaſa deferentia pervenire poteſt, quæ à teſtibus incipiunt, ſicut præparantia in eoſdem deſinunt ex Anatomicorum plurimorum obſervatione,& cur ſiniſter teſtis dextro major ſit, aliam cauſam reddunt eruditi.
Teſtes ſemen ex ſanguine conficere negat Marchettus, quia I. venæ à ſpermaticis ortæ ad teſtem aut membranam ejus inſertæ, nutriunt tantum teſtes& membranas. 2. Nulla foramina ſunt per quæ ex teſtibus ſemen confectum exeat, ingrediaturque in vaſa deferentia. 3. Semen ibi non inve- nit, ſed in Epididymidibus. 4. Nullam cavitatem habent. Igitur Uſus teſtium illi eſt, fovere calorem Epididymidum,
0 4. ut
Sine teſti- bus non Ft generat i⸗

216 AAr. BARTH. LiB. I. DE INFIMO VrNTRE,
TABULFT EXPLICATIO. — Exhibet Teſticulos humanos cum ſuis involu- cris propriis,& vaſis, ex R. de Gaaaf. FIGURA I. 4 A. Vaſorum praparuntium partes abſciſſe. B. Tunica vaginalis omnia Teſticulorum vaſa in ſe continen“. C. Muſculi Cremaſteris principium.— D. Muſculi Cremaſteris fibræ carneæ, quæ tunicæ Vaginali an. nectuntur, atque per ejus longitudinem excurrunt. EE. Muſculi Cremaſteris fibræ carneæ in tunica vaginali od. ſcuro fine terminantes. 12 53 F. Tunica vaginalis teſtiulos cont inens. FIGURA II. A. Vaſa praparantia tranſverſim diſſecta. B. Vaſa Teſtieulorum à tunica vaginali liberata,& per teuuiſ⸗ ſimas quaſaam membranas ſibi mutuo leviter connexa. CC. Arteria ſemen praparans per ventrem Teſticuli aſeen dens. D D. Venarum ſemen praparantium ramiſicationes ad latera Teſticulorum excurrent es. E. Tunica albuginea Teſticuli ſubſtantiam undequaduze contt nens. F. Tunicæ vaginalis pars retracta. G. Globus Epididymidis major. IH. Epididymidis pars media.
I. Globus Epididymidis minor.. K. Epididymidis finis ſive vaſis ſeinen deferentis principium. L. Vas ſemen deferens abſciſſum.
FIGURA III.
A. Arteria ſemen praparans prout ordinarie in corporibus hu- manis reperitur. B. Arteriæ ſemen praæparantis diviſio in duos ramos. CC. Ramus Arteria ſemen praparantis major ad Taſticulum excurrens. D D. Ramus Arteriæ praparantis minor ad Epididymidem properans.— E. Globus Epididymidis major Teſticulo adhærens. FF. Epididymis inverſa, ur videatur qua ratione arteria ſub illa excurrat.. G. Finis Epididymidis. H. Vaſis ſemen defereutis portis.

2 INPIN 4
08 cum lün
.I.
a6 ſciſſe.
rumm vaſanim 4
2s, qus tuutatn
iinem extumn
ruea in tauamn 66
gens.
1I. liſect 4. mmali iberatao nut uo leviter amn er veutrem Tam
um ramijſcatuuu
kantium uniualun
men deſermiſin
III.
t erdinarieiu am
Iſio in duas rau ¹
. 7 erantis majoral „ minor à J9
Liculo adherm. tur qua ratuk 1
—— —— ——
—
—
———— ———————— ———*₰ S———4³³³——— —z— 2 4——— 2 2—*.
⁸ I— K
Pht,
————y————————— ——— —— 8

218
Exhibet Teſticulos brutorum ani lorum tum artificio, tur, ex R. de Graaf, editione præfuit.
F r G G
AAA. Tunica wagindli⸗ Teſliculi ad la- tera deducta.
B. Arteria præparans quæ antequam ad reſtem accedit, de latere in latus ſurſum dcorſumque volitur.
C. Vaſa præparantia tenui quadam mem- brana adhuc ſimul connexa⸗
D D. Arteria præparans pex ventrem Te- ſiculi ſur ſum aſcendens·
F 1G U
A. Vaſa præparantia abſciſſa.
B. Vaſa præparantia prout adl teſtes ex- currunt.
C. Vaſorum præparantium ramificat iones ad Epididymides tendentes.
D D. Arteriæ præparantis ramus maxi- mus per ventrem Teſticuli excurr ens-
E E. FVenarum praæparant ium ramificatio- ner.
F. Teſticulus Caninus ſemine turgidus.
F 1 G U
AA. Olobus Epididymidis major inver- ſua, ut videantur ductus Epididymidis divaricationes, evrumque progreſſus.
B. Superior pars teſticuli ex qua vaſcula ſeminaria egrediuntur, quæ globum Epi-
FrI G U
A. Teſticulus caninus tranſverſim diſſectus. BB B. Vaſcula ſeminaria prout inter mem
FI G U
A. Teſticulus gliris in quo vaſcula ſemina- ria nulla præparatione præ via ita ſemine rurgent ut per membranam albugineam clare at que diſlinate appareant, eaque ablata ſponte à ſe invicem ſecedant.
B. LZaſa præ parant ia abſciſſa.
C. Arteria præparans.
D. Veonæ præparantis ramificationes.
E. Egreſfus Laſculorum ſeminariorum? Teſtic ul.
ANAr. BARTH. LIB. I. TA BUILÆ EXPLICATIO.
Dr INFIMO VENTRE.
malium, in quibus vaſa Teſticu-
tum naturâ ſuàâ facilius& clarius conſpiciun- qui ipſe ſuarum figurarum correctioni in hac
R A lI.
E. Feoend præparantis profagines
F. Teſtic. caninus cum Epididymide ſemi- ne turgidus.
G. Globu⸗ Epididymidis major.
H. Globua Epidid ymidis minor.
1. Principium vaſis ſemen deferentis.
K. Vas ſemen deferens in cane ante cuiium ligatum.
R A II.
G. Globus Epididymidis major ſemine tu. gens.
H. Olobus Epididymidis minor ſimiliten 5 copiam ſeminis diſtent ua.
I. Finis Epididymidis five principium us- ſis ſemen deferent is.
K. Vas ſemen deferens ſimiſiter ante cu- tum ꝛllaſis vaſis præparantibus in inbu- ne canis ligatum, ut vaſcula ſeminatia ſemine repleta clarius conſpiciantur.
h A III. didymidis majorem conſtituunt.
C. Vaſa præparantia abſciſſa.
D D. Vaſorum præparantium tiones.
E. Corpus Teſticuli canini.
R A IV. branas certo ordine collocata detintntur-
C. Radix Epidid ymidis Highmari dicta.
R A V.
divarita⸗
F. Olobi Epididymidis majoris pars canca- va Teſticulo naturaliter adjacens jam ſurſum protracla..
G. Globus Epididymidis minor, cujur pri- ma diviſis in hoc animali quaſi in otbem vertitur.
H. Vaſis ſemen deferentis portio.
I. Vaſorum præparantium ramificatianti aa Epididymides excurrenies.
——

1Mo Vum cATh
in quibua, arum conch„ fic. 1 ⁴
ræarautus naa caninus cun his „ͤ Epididymiduua
9 Amitunes
E pid d Umädu uan. Dtum 90 6 ſeurntiin men defereu nuna
Epididymitu un ſeminu iiſtetu pidimidi haf n defereutu. men defereus ſmia eſis 2aß r«jenan „ ugatum, i uſ repleta clariu capjas 1I.
dis ma)jatem tuſfin prapar ntia ſcil 4 rum itaraum 6 Teicali cmim- V.
certo urdine allctit ir koidid uidi Mr V
FE pid id mit 3 nimt Nicubo nttatain&r prutradlti. 1 hyididmitiin diße in hoc minaigs .. 3 ſemen iefnmihi u prapuanimn 1
5 ididymidt excu
— —
—
—d
—
—
— —
*
1 ——BBB—B—B—:rm-—-—-————
—=
— —
—
—
CGG,.— an
☛
„f„

ANAT. BARTH. LlP. I. DE INFIMO VeuTRE. TA B U L KÆ FEXPLICATIO.
Kxhibet teſticulos humanos variis modis diſſectos cum corpore Glanduloſo, ex R. de Graaf.
FzeGunA I. 4 A. Principium Epididymidis ſeue locus in quo Daſcula ſeminaria noſtra tunitam Taſti- eceuli albugineam perforant.. V BB B. Globus Epidadymidis major ſurſum protr aclus ut conſpiciantur e jus ramificatin- nes varia, excurrendi modus,& earum in Teſticulos ingreſſus. C. Vaſa praparantia ahſciſſa..“ D. Paſorum praparantium per tunicam albugineam repentium divaricat ioner. E. Tunica Teſticulorum albuginea Teſliculum undique quam artliſime contineuse
FEIGSuRKuA II.
A. Corpus Teſticuli d tunica albuginea denudata.
B B. Tanica albuginea inwerſa& ſurſum protracla.“
CGCCG. Vaſarum præparantium tunicam albugineam perforantium portiunculæ abſciſſe,
D. Thncee albuginea dorſo Teſliculi propter membranas Teſticul. ibi concurrentes fumitn adhærens.
Frouxa III.
A. Subſtantia Teſticuli à Tunica albuginea denudata. BB B. Coyporis Teſtic uli ſolutiones, quibus patet illud non eſſe glanduloſum, uti hima fronte apparet, ſed ex vaſculis compoſitum.
C. Tunicæ albugineæ ſurſum protractæ portiuncula.
FIGuR A VV.
AAAA. Vaſcula ſeminaria Teſticulorum inter membranas tenuißimas certo onlins collocata.
B B. Vaſcula ſeminaria per membranaceam ſubſtantiam Teſticuli dorſo adhhærentem ex- currentia.
C. Vaſculorum ſeminariorum tunicam albugineam perforantiun portiuncula abſciſſe, antequam ſeypentins ductu, ut viclere eſt in Fig. I. BBB. globum Epididymidi⸗ majt⸗ rem conſtituunt.
DD D D. Tanica albuginea in parte anteriori Teſliculi aperta& ad latera deducta.
FI GuRA V. A. Teſticulus tranſverſim diſſectus. B B B. Vaſculorum ſeminariorum diſpoſationes.
C. Membranarum Vaſcula ſeminaria, ne confundantur detinentium cancuxſus Teſticul dorſo firmiter annexus.
FIGu A A VI. AA. Glanduloſum corpus in anteriori parte diviſum. B. Urethra in ſuperiori parte aperta. CCC. Ductus glanduloſi corporis denudati. u O. Locus carunculæ per quam ſemen à T'eſtibus& Vi ſiculis ſeminariis praftuens tyaut pit.

m
iran enifca
eh. neu.
eule ſife ente Ima
d4 cerunun Thærenema, d
neul dſiſe V dmüdiimtg
ra deuuda
l A 4
roßtueng ont
T A VUI 4A4
Elagg
K
3 XX
—
—— ———
— †·—*
=
S— ,–‧–
“]

2²² ANAT. BARTHOLIN. LI3. I.
ut facilius hæ ſemen conficiant. Ignobilis ſane uſus partis
uæ nos teſtari concedit. Calorem habent pro vicinorum
fotu, ſed præcipue pro commodo proprio. Plures vero arte-
Snccum ner deums non eſſe materiam ſanguinz.
Con ſenſus teſtium
cum toto
C0* pore.
refrigerantia in virium defectu
rias ma) oreſqus accipiunt, quam pro privata nutrition par. vi corpuſculi ovalis. Ad cætera nuper reſpondimus. Nec ſoli ſegregationi lymphæ ſeu ſeri ex ſanguine inſer- viunt. Prodidit id poſt alios Lindanus. Quorſum enim tan. ta copia ſanguinis ad teſtes procumberet, ſolius ſegregatio. nis cauſa. Segregatur quidem ſerum& per lymphatica vaſa reducitur, fed peracta teſtium coctione. Plus quam ſerum in teſtibus conſpicitur ſanis. Oleoſum ſemen R& pingue, quod Diſſectoribus apparet, ab illo differt. Præter ſanguinem ex arteriis, pro materia ſeminis etiam ſuccum nobiliorem per ner vos quadruplo numeroſiores quam reliqua vaſa, in glandula teſtium excidentes deferunt Angli Proſectores, cum ſanguine eundem miſceri in teſticuli parenchymate, digeri& nonnihil alterari. Superius ratio- nes huic ſucco nervoſo oppoſuimus. Jam Williſius ſolus ſuf- ficit huic conjecturæ, quæ Anatomen noſtram turbat, con- vellendæ. Is fedulus nervorùm ſcrutator; non nili unicum nervum, è pari vertebrali profectum, huc pertingere depre- prehendit, qui etiam magna ex parte muſculo cremaſteri impenditur: debilitari autem cerebrum, quia poſt magnas profuſiones ſeminis majora tributa liquoris ſpirituoſid ſin.
guine exiguntur, quo cerebrum defraudatur: prætereaſpi-
ritus animales, proſtatas actuantes, à medulla ſpi nali accelſi⸗
tos in actu Venereo, multum abſunim. Teſtes etiam calorem& robur videntur corporibus virili.
bus addere, ut patet in caſtratis, qui quaſi in fœminas mu-
tantur habitu, temperamento, moribus,&c. Et certe mari- mus conſenſus eſt teſtium cum partibus ſuperioribus, præ ſertim vero corde: videmus enim epithemata cordialiade tu&r hæmorrhagia teſtibus ah. entur, vel parti affectr. Facchinus, Laureu ni affectibus, qui libi oſi, magni enim ama. lepe iræ aliiſque animi habitum non recipiunt.
plicata juvare, ac ſi cordi admov Quæ ejus rei ſit cauſa dictu difficile tius, Hofmannus id fieri putant aba dini junguntur. Sed& eunuchi libie tores mulierum ſunt:& eunuch affectibus indulgent, vfri tam Galenus videtur arbitratus in teſſ de per totum eorpus diffundatur: Sed glanduloſa corporae quorum genere teſtes, inepta ſunt ad calidi ſpiritus genera. tionem,& viæ quoque circa teſtes non fuppetunt ad novl illius ſpiritus diſtributionem, ex opinione Galeni. Quafe
nec
libus ſpiritum gigni qui in-

1
uüüsne vicinon Srerog ritlolen.
zuine lul nenimt ſegregu Juam keu K lith
mminisetin numerolin tes defenr ri in tecier aperiuoni us ſolusli turba an rnint uniu ngereden lo cremu poſtman iritvoſilt prætemi
dinal aur⸗ V
voribusi fœmimuor t certewit loribus, a ta cordilis
ria telliden partiaftch hinus, Lan 6 tibus quili rni ewim ant „ alüſque ann non reciiui
- gigsicu 1
loſa corpun- iritusgelen eetunt alun aleni. E.
DE INFIMO VENTRE.
nec Mercati placet opinio, cogſgiritus ibi quidem non gi- gni, ſed vitales in teſtibus majti pia colligi, ut ex iis per totum corpus remeent, nam qui colliguntur, ad ſeminis generationem faciunt. Sed magis arridet Th. A Vega opinio, donec probabiliorem invenerimus, auram quandam ſemi- nalem in generatione ſeminis elevari, quæ ita corpus im- mutct. Certe non caſtratorum carnes ſeminis aliquod virus referunt, quod caſtrata non habent. Aura iſta ad cor perve- nit, ſive per corporis ſpiracula interiora, ſive per venas, vel lymphatica vaſa, referentes adcor generati ſeminis ſuper- fluitates. Helwontius actione Regiminis ad diſtans teſtes a- gere ſuſpicatur, ſicut ſtomachus in uterum, uterus in ſupe- riora, idque ſine rectis viis aut notis, quas tamen libenter quærit Anatomicus, ubi poteſt. Veſlingius ingenioſe muta- tiones has aliaſque vocum, remperamenti, roboris, deducit ab inſiti caloris à copioſa materia, quæ faceſſere in ſemen debebat, oppreſſione. Conſenſus autem cum corde partim à nervis dependet, partim(quia circulationem in teſtibus defendimus) à venis dictis ad cor ſucceſſive remeantibus, quibus& cordialium vis aſcendit,& refrigerium, quemad- modum in extremis manuum cordialia& refrigerantia eo- dem ſucceſſu applicamus. Conſenſum per nervos cum ce- rebro habent. Nam teſtatur Crokius& Rogerſius juvenem libidinoſum correptum Epilepſia vehementi ab exiguo tu- moreé teſtium. ExX teſtis læſione vidit Marchettus convulſio- nem in maxilla inferiori.
223
CA v. XXIII. DE VASIS DEFERENTIBUS, Ejaculatoriis, de Paraſtatis, Veſiculis ſeminariis,& Proſtatis.
T Aſa ſpermatica præparatoria ſupra propoſuimus, quæ deſinunt in teſtes, ad quas materiam pro ſemine adve- hunt.
Alia vero vaſa ſunt, quæ incipiunt àteſtibus,& deſinunt ad radicem penis, quo deferunt& ejaculantur ſemen jam in teſtibus confectum. Suntque duo talia deferentia vaſa, utrin- que unum.
Dividimus autem hæc vaſa in principium, medium ð finem.
Principium vocant Paraſtatas, quaſi ſuperficialiter teſti- bus aſtantes, item corpora varicoſa, ſeu variciformia, quia
vari-
Baraſtatæ.

FIGURE EXPLICATIO. Teſtis ſubſtantia vaſata, ex Raucl. Dathirid,
A. Teſtis per medlium diſciſſus.
B. Tunica albuginea..
C. Vaſorum præparantium in albuginea inſertio. D. Ductus Higbmorianus. 3 EE. Vaſa praparantia albugineam perforantia,& ductui ſe⸗
micirculari nexu commiſſa.. FF. Genuina teſtis Virilis ſubſtantia vaſata.. G. Exiles fiſtulæ, modo plures, modo pauciores,? ductu, ubi ſtatim ex albuginea emerſit, in capite teſtis, exortd.
K. Vas ejaculatorium, recta Epididymidis continuatid.
Varicut Hipy. bant, 9 mides! alii inn re,nelc oblong men d RS- in Ep Epidi 4. cal dunt divid capun C⸗ rius, ſtans aig busc in co non! C tenſu Torum git cu thr. Cau todero Valle ut re D⸗ pron nali. de ca ſet L dibu vas ꝗ ulnas quoc u, defer pent nuit.

rIO. J. Dathini
i0. 12, G zudi 769,2 dulni
exort 4. gtinuattl.
—
DE INFIMOVNTRL. 225 vVaricum inſtar contorquentur: apud Galenum in Exegeſi voc. Nomen Eipp. veniunt nomine νπν⁴νέι‿ε⁵ινν quod teſtibus incum-
bant, quæ tamen uſu peculiari alii diſtinguunt, ut Epididu-
mides ſemen præparent, Paraſtatæ vero ulterius perficiant:
alii invertunt, haſque prxæparare ſemen credunt, illas perfice-
re, neſcio an ſatis bene ex antiquis Medicis. Suntque corpora oblonga teſtibus impofita, alba, craſſa, teretia, nonnihil ta-
men depreſſa, ſolida, quæ ſenſim anguſtantur.
Rogerſius vocat vaſa Comparantia. Wartonus diſtinguit in Epididymida& Epiſtatam. Alii diſcrimen ponunt inter Epididymida& Paraſtatam: 1. fitu. 2. fubſtantia. 3. colore.
4. calore. 5. ductu minore vel majore. 6. ſucco. Sed confun- dunt partem cum toto. Commode enim, doctrinæ gratia, Epidiaymi- dividitur Epididymis ſeu Paraſtata, quia vermi ſimilis, in dis diviſion caput, corpus& caudam, quæ ita diſtinguuntur:
Caput, teſtium ſuperiori parti adhæret valide, latum, du- Capat, rius, ex plurimis glandulis per membranas compactis con- ſtans, vatis nonnullis à præparantibus donatum, cavitatem exiguam à ductu nervoſo admittens, qua ſemen in teſti- bus confectum recipit, quod hic cinericeum magis, quam in corpore, ubi perficitur& candidius apparet. Sanguis vero non niſi per vim& p. n. hac effunditur.
Corpus ipſum ad medium teſticuli laxa cohæſione pro- Corpas, tenſum, tortuoſum, inſtar varicoſorum corporum ſeu gy- rorum inteſtinalium circumvolutum, ad fundum teſtis per- git cavitate præditum, in qua ſemen candidius efforma- tur.
Cauda à fundo teſtium, cui arctius accumbit, triangulari Caudæ, tuberculo ſimile Lindano, ſurſum adſcendens continuatur Vaſi ejaculatorio ſeu Deferenti, gyris paulatim obliteratis, ut rectà ſemen deferenti vaſi infundat.
Datlirius Epididymida, ſicut teſtes, plane vaſculoſam pronunciat, ex fiſtulis ſubortam, fiſtulaſque ex ductu ſemi- nali. Qui de corpore ipſo Paraſtatarum admitti poteſt, non de capite glanduloſo. Vaſis quoque poſt Hippocrat em accen- ſet Lindanus, qui cum Higbmoro in deſcribendis Epididymi- dibus accuratus eſt. Poſtremus Graafius duplici ſeparatione vas quoque eſſe invenit, cujus diſſoluti longitudo quinque ulnas excedit, ut conſtet ipſi 1. Teſtes ab his non differre, niſi quod illi ex variis, hæ maxima ſui parte ex uno tantum du- ctu, ſed parum craſſiori, conſtent. 2. Epididy mides à vaſe deferente non differre, niſi quod hoc recto, illæ quaſi ſer- pentino ductu incedant,& molliores evadant propter te- nuitatem..
P Quo-

Sabſtantia.
Ortus.
Vhas.
gemen bir Semen primario in Epididymidibus elaborari mon elabo- probat, quia 1. in vaſis præparantibus ſanguis, non rari prima in deferentibus ſemen, non ſanguis.
vio.
226 ANA Tr. BARTHOLIM. LI B. I.
Quoad Subſtanriam igitur, media hæc Paraſtata eſt inter teſtes& ipſa vaſa deferentia: habent enim fubſtantjam his molliorem, iis duriorem, quia intus glanduloſæ ſunt, à& fungoſæ; exterius vero membranoſæ
Unde autem oriantur, Spigeliirecentiorumque nonnul- lorum opinio contra omnium authoritates ita ſtatuit: per continuationem oriri à vaſis ſeminariis, ſeu arteriis, ita ut continua ſint& vaſa præparantia& paraſtatæ,& vaſa defe- rentia,& pro vario tantum officio& ſitu varia iis imponun- tur nomina.
VWalaus vero Autopſiæ magis reſpondere arbitratur, non oriri à præparantibus hæc vaſa, ſed illis permiſceri potius, connecti,& in ea aperiri: idque, ut ille putat, quo ſanguis per arterias præparantes impulſus deponere in vaiis deferen. tis ramulis eam materiam poſſit, quam ad generationem ſe- minis aptam habet. Reliquum vero ſanguinis ad nutritio- nem, ſeminiſque generationem ineptum, per Anaſtomoſes alias venis infundi,& circulatione ad cor redire..
Coæterum oriuntur à teſtibus, per fiſtulas exiles Galem ob- ſervatas ſeu fibras candidas innumeras:& nullum omnino vaſi ſemen deferenti cum venis& arteriis teſtium commu- nio eſt, quod ex ſectione patere putat Veſalius. Teſtium ve. ro intimæ tunicæ illigantur, quamvis& propriam habeant.
VUſus paraſtatarum eſt, ſemen perficere& abſolvere, vii teſtibus accepta; Deinde, dum in iis ſemen moratur, fitut libido vehemens& crebra non excitetur.
Ulteriorem hic fieri elaborationem, qualis apud chimi- cos circulatione illa ſeu Pellicatione celebratur, concedt Highmorus. Sublimare ſemen& volatiliorem reddere Ro- gerſio placet, qui tamen poſt Veſlingium ſeminis rudimenta ad teſtes, non à teſtibus tranſmittens, iter videtur ignorare naturale per vias manifeſtas conſpicuum. Ex ductu enim ſeminali patet ad caput Epididymidis foramen, hinc per corpus ejuſdem tortuoſi flexus cavi ad deferentia vaſa ape riuntur.
Lindanus ſemen fit:
ſemper pleni reperiuntur, poſteaquam Venerem experiri. 3. ex ſtructura ipſa. Ideo enim arterias illas, quæ Epididymides conſtituunt, tam mire eſſe conglo- meratas, ut dum in hac viæ longitudine diuturniorem mo- ram ſanguis trahit, fiat ex eo ſemen elaboratiſſimum. Nos, quia à parte teſtium in hoc negotio ſtamus, ad n, 4
—
2. Proſtatæ ſeminis b ſemel quis cœperit
dam n conke per Pa parant dusqu illis Ktatæ. nonp tor„ ſtatis ficer
dom torii ad lli tatem cunto adyeß En C part glan aliq mat ſum mo tion datl ubi craſ Rolf Fali tuun V

1
ata etin ſtantiand ole ſunt,
que nonnu- Atatut, n tteri an „Kmüc M unpoc
ditmtu
milcerinn
t, quoſbni
a valtsddefen,
nerationend nis ad nuui er Anaſtomds ire.
xiles Galud nullum onuu eſſtium comn us. Tettium ppriam bbr Kabfolter moratur, dlis apudci ratur, cosi rem reddenl minisruämn videturigun EX doctue ramen, lu- ferentiauu-
laborxilns gis, nonſemat
Proſtite Krl- emel qui deßs deo evim uns mire eſlecoih liutumiotens ratiſſimum- tio ſtamlo- ¹b
1
DE INTIMOVENTRE. 227 dani rationes reſpondemus. 1. In teſtibus ſemen primo confici ex ſanguine præparato in præparantibus,& exinde per Paraſtatas ferri ad Deferentes, unde hic ſemen, in præ- parantibus ſanguinem conſpici. 2. In Proſtatas tam ex teſti- bus quam Paraſtatis ſemen profluere, ex his immediate, ex illis mediate, ſi ſemen vocandum eſt, quod continent Pro- ſtatæ. 3. Diverſam ſtructuram, à nobis allatam, oſtendere non per arterias, quæ paucæ ad caput Epididymidis inſerun- tur, ſed ex ductu ſeminali ſemen ex teſtibus infundi Para- ſtatis,& gyris innumeris ibidem perfici. 4. In feminis de- ficere, in quibus tamen ſemen fit, licet ſeroſius.
MeprVM ſimpliciter dicuntur vaſa ejaculatoria, vel vaſa ſpermatica deferentia, quia ſemen à teſtibus& epididymi- dibus ſeu corporibus varicoſis ad veſiculas ſeminarias defe- runt: nam humorem albicantem continere cernuntur, imo & paraſtatæ ſæpe ſemine refertæ reperiuntur.
Subſtantiam habent albam& nervoſam: Figuram tere- tem& longam: Cavitatem obſcuram, quia ſemen ratione ſpirituum, quibus pollet, facile permeat. In majoribus ani- malibus manifeſta, monente Highmoro. In aliis etiam in va- ſis progreſſu.
Situs corum eſt partim in ſcroto, partim in cavitate ab- dominis ſupra os pubis. Nam ſurſum feruntur,& præpara- toriis nectuntur per tenuem membranam, atque pergunt ad ilia& os pubis, quod eam ob cauſam ſuperficiariam cavi- tatem habet. Deinde deorſum reflexa ſuper ureteres dedu- cuntur,& ſub poſteriore parte veſicæ, ſuper recto inteſtino ad veſicæ collum utrinque dilatantur, ubi
Finis eſt.
Circa finem craſſiora fiunt& latiora, teſte Veſalio, quam
partem pro altero teſtium pari Varolius habuit. Medullam Medulla glanduloſam in canali hac parte ponit Whartonus, digitorum&andulſa⸗
aliquot ſpacio, ante ingreſſum in penem, 1. ut extra coitum materiam huc delapſam ſiſtat& conſervet in futurum u- ſum. 2. Ut in coitu ſeminis profuſionem aliquandiu re- moretur, ne confeſtim& minore cum impetu ac delecta- tione effluat, neve guttatim exſtillans, generandæ proli red- datur inefficax: Incipere hanc medullam exortu tenuiori- ubi vaſa deferentia primum ad veſicam appellunt, deſinere craſſiorem ad urethram veſiculis ſeminalibus conjunctam. Rolfinccio nihil aliud eſt quam craſſior pars deferentium he- ſalii& Vuarolii. Circa finem hunc dilatata hæc vaſa conſti-
tuunt VISICULAS S8EMINARIAs multas ſeu cellulas, quæ quaſi P 2 utrin-

228 ANArT. BARTHoL. LIB. I. DE INFIM. VENTRE. FIGURARUM EXPLICATIoO, Ex R. de Graaf. b
F 6. I.
A. Vena ſemen praparans à venæ cava trunco deſceudeite ul Teſticulum excurrens.
B B. Rumi yena praparantis ad omentum& Peritonaum tenn
dentes.
C. Prima venæ praparantis diviſio in duos ramos.
DD D D. Valvulæ venarum præparantium, circa quas venu, dum inflantur, nodoſe apparent.
EEE. Venarum preparantium diwviſiones ac uniones pluri.
ma, ut ſanguis A ſeminis generatione ſuperftuus in uura. mificatione detentus, per alteram ad cor redire poſſut.
F F. Superior Teſticuli pars, cui Vena praparantis ramißtatin nes in donſo implantantur.
GG. Ramificationes Venarum præparantium ad latera teftiu- lorum per tunicam albugineam répent es.
H. Corpus Teſticuli.
I. Globus Epididymidis major ſuperiori Teſticuli parti firmituj annexus.
K. Epididymidis pars media Teſticulo leviter adhærens:
L. Globus Epididymidis minor inferiori teſticuli parti firmin- annexus.
M. Vas ſemen deferens in medio fere abſciſſum.
EI c. II.
A. Vaſis deferentis ſemen portio,& in ea cavitas conſpicus. B. Serpentini flexus circa ſinem Epididymidis ex parte ſoluii C. Ultima Epididymidis ſolutio.
D. Serpentini flexus circa medium Epididynidis ſoluti.
E. Ejus partis ulrima ſolutio.
F. Altera pars circa medium Epididymidis ex parte ſoluta- G. Ejuſdem partis ultima ſolutio.
H. Globus major ſeu principium Epiqidymidis, prope quod uns
ejus in plures ramos dividitur. I. Venter Teſticuli.—
K. Arteria præparans, quæ ab inferiori teſticuli parte per eii
ventrem aſcendit. L. Venarum praparantium rumiſicat iones.

TABUILAXXXVIII. 229
*†
eſtaun
Leritmaung— b
v. carca quun
ac unimma
nkuu mun, ure poſſt antus runjin. ad latmatii culi pariijn adberm .. 4 8 iculi pariijm culi parti 1— 4 vitas enſiu— is ex parteſu . 1. 8 3 millis ſalui 5 ex parte ſän n ddis, pripe lusi „ 1 2 ſticuliyntahne 2 3 S

— 7
230 ANAT. BARTHOLINM. LIB. I.
utrinque una, inſignis, magna& anfractuoſa videri poſſet, cum una in aliam cat„ quas non rectius quam uvæ racem, comparaveris: cavitates granorum mali punici cellulas or. dine& figura eleganter æmulantur.
Riolano utrinque 4. Whartono 20. Rolſinccio 3 0. Rogerſu favillæ dicuntur. Deuſingius dividit in Veſiculas, ſalivalem humorem continentes,& Capſulas in extremo Vaſorum de. ferentium, ſemen aſſervantes. Neſcio quo auctore. Niſi capſulæ illius fit Whartoni glanduloſa medulla. Idem Whar. tonus dupli ſubſtantia conſtare in equis obſervavit, veica nempe membranoſa& glanduloſa fubſtantia. Sed rectius Rolfinccius cellulas vocat glanduloſa ſubſtantia intertextas. Inteſtino avium minorum varie contorto aſſimilat Graa- fius. Rondeletius has veſiculas primus deſcripſit,& poſt eum Fallopius. Veſiculæ hæ nerveæ ſitæ ſunt inter veſicæ urimiæ & recti inteſtini ligamenta, ad latera vaſorum deferentium, paulo antequam hæc vaſa craſſiora fiant& uniantur. Patent in urethram per foraminula, per quæ ſemen velut ex corio Mercurius, emittitur compreſſa. Dextræ veſiculæ forami- na diverſo loco, quam ſiniſtræ inſeri notat Graafius ex ſyrin. ga ſua.
Uſus eſt, ſemen elaboratum continere& reſervare ad fu⸗ turos coitus, adeo ut ſufficere ſemen poſſit etiam pro mul.
Taurui an tis fœtibus. Itaque non mirum, quod Ariſtoteles propoluit Tui. taurum, cui exſecti erant teſtes, tamen poſtea genuiſf: Fee enn quam vis hoc alii proſtatis adſcribant„ ut Archangelus& 0 rare potue- lumbus. Poteſt autem in iſtis cellulis ſemen à multis merlr ou? bus coacervari,& pro harum veſicularum multitudine in pluribus congreſſibus ſemen emitti poteſt; nec tamen uno coitu totum effundi.
Whartono peculiaris generis ſemen in ſe conficiunt, quis glanduloſæ ſunt, idemque in veſica ſua ad coitus tempus al ſervare. Non determinat, quale ſit ſemen. Si plura genera ſint, ſolum illud fecundum cenſetur, quod teſtes ſubmini- ſtrant. Non credit Rogerſius novam hic fieri ſpermatoſin, ſed velut in ventriculo cerebri quarto ‚„à novo fermento ſpiritus ad germen ulterius imprægnari& confici. Cur au- tem hic ſemen colore illi eſt ſubcineritio vel liveſcente? Deuſingius in veſiculis vel excrementum veri ſeminis per peculiarem vaſis deferentis ramulum advectum, vel ex at- fluente ſanguine generatum, ad illinendum meatum, in capſulis ſemen contineri ſcribit. Sed diſtinguit conjungen- da;& quis peculiarem illum ramum obſervavit? Diverfi- tatem quidem hujus liquoris ab illo in teſtibus advertunt
2— alii.
M.h tate, ſmilie menültt mam J ſercr vom h mur E ter a penie ſtatiu man prir Quoc nonl his ſer run- ner por
rito

8. 1.
aücein muremn dei cellun
110 zo. un ulas, lln do ValonmR d aucim) la ldem Vi ſernt, tia. Knä ntiaictentn adimilao. püit Kylie velicæ uin im deferenn uniantur. en veluteu veſiculæſor raafuusenſi
X reſervxrel ttetiam yur toteles ywyi poltea gen irchangelu en Amultör m maltitult t; necuma
confcciunt,9 coitus tempö- n. Siplun g od teſtes ſid fieri ſpernit à noro feme confci.(ur
„
tio vellirettb
n vemi ewiui vectum, Kldle adum meatoc inguit conjotg ervasit; Dis teſtibus abhe
Dr INFIMO VIENTRL. 231
Mii. Schenckio diſtat conſiſtentia, colore, odore& pellucidi- tate, quæ etiam cauſa ſit, quod excretum in coitu ſemen di ſ⸗ ſimilare appareat, maxime giutius retentum. Riolanus excre- mentitium quoque judicat, cum probabile non ſit, purifſi- mam materiam ac ſpiritum genitorem inter ſordes lotii& ſtercoris contineri. Sed rectius Bauhino& Highmoro ſubfla- vum hoc ſemen dicitur& oleaginoſum, quia tale utpluri- mum ſecundum naturam in veſiculis conſpicitur.
Et quod ſemen verum contineatur in hiſce veſiculis;præ- An in ve- ter auẽtoritatem Fallopii, Varoli, Plateri, Laurenti, Aqua- ſiculis con- pendentis,& Caſſerüu, patet ex hac experientia: ſi premantur, Srur 84 ſtatim ſemen ad fiſtulam virgæ exprimitur, ſicuti lac ex 3 mamma, lotium ex veſica,&c. At ſi proſtatas digitis com- An profia- primas, nihil tamen exit abſque veſicularum compreſſione. tæ‿ 1εmen. Quod autem perpetuo ex illis in meatum urinarium ſemen ont inc ant 5 non exſtillet, caruncula impedit, quæ foramen obturat. In his Gonorrhœæ virulentæ perpetua ſedes recentiorum ob- ſervatione in diſſectis abſceſſu manifeſto prodita: A ſitu ha- rum veſicularum& teſtium extra cavum peritonæi ratio- nem quærit Riolanus; cur Viri corrupti ſeminis tetris va- poribus non ita crudeliter infeſtentur, ut mulieres. Sed pe- ritonæum non impedit ſeminis evaporationes, quia venæ interius ſurſum patent: Ad hæc Viragines iis neutiquam af- ficiuntur. Ratio igitur in ſeminis qualitate inveſtiganda, quæ Viris& Viraginibus benignior cor nec petit nec infi- cit.— Poſt conſtitutas veſiculas ſeminarias vaſa illa deferentia deinde uniuntur in unum exiguum duetum„qui in proſta- tas abit.
PaoOsSrATX autem quaſi atteſtantes ſunt glandulæ duæ, à veſiculis ſeminariis uſu, forma, ſitu& wagnitudine mani- feſte diverſæ, ſecus ac ofmanno viſum, quarum W
Situs eſt ad radicem penis ſupra ſphincterem ſive muſcu- lum veſicæ, utrinque ad hujus collum. Columbo dicuntur paraſtatæ, Veſalio glandoſum corpus, Fallopio glandoſum aſ⸗ ſiſtens. Alii teſticulos vocant ad differentiam teſtium. An- terius& poſterius ſunt depreſſæ ad latera rotunda.
Magnitudo fere nueis juglandis eſt, majores in laſcivis. Venis, arteriis, Iymphaticis& nervis donatæ.
Subſtantiam habent ſpongioſam, duriorem tamen&al- bidiorem quam aliæ glandulæ, membranaque involvuntur
denſiore;& hæc omnia, ne oleoſus,& alias facile penetrans humor exſudet& diffluat:& quia ſenſu ſunt exquiſito, in congreſſu voluptas excitatur. Patent hæ glandutæ poris qui- P 4 buſdam

1 8
———— — 2
232 AxAr. BARTH. LiB. I. DE INFIMO VrNTIT. FIGURARUM EXPLICATIoO.
Exhibet Vaſorum deferentium cum Veſiculis ſe- minaribus communionem prout in corpore hu- mano naturaliter occurrit, ex R. de Graaf.
Fr G. I. A A. Vaſorum ſemen deferentium partes craſſa ſubſtantia&
exigua cavitate donatæ.
BB. Vaſorum deferentium partes tenui ſubſtantia& magm cavitate capſularum ad inſtar dilatatæ.
CC. Paſorum deferentium extremitates rurſus coarctata& exiguo foramine in Veſicularum ſeminariarum collum hian- tes.
DD. Veſicularum ſeminariarum collum membrana quadan
intermedia in duas partes diviſum, ita ut unius lateris ſe- men, cum ſemine alterius lateris confundi non poſſit ante. quam ad Urethram pervenit.
E E. Veſiculæ ſeminariæ flatu qiſtentæ, ut mirabiles earum di latationes& coarctationes conſpiciantur.
F F. Vaſa ad veſiculas ſemiuarias tendentia.
GGG. Membrana quibus veſiculæ ſeminuriæ& vaſu defe- rentia in ſuo ſitu detinentur.
H H. Vaſa ſanguinea aad latera vaſorum deferentium excur- rentia, eaque ſuis ramificationibus amplectentia.
I. Caruncula caput gallinaginis repraſentans, per cu jus quuſ oculos ſemen in Urethram erumpit.
K K. Ductus corporis glandoſi in Urethram ad latera Carun- culæ hiant es.
LL. Corpus glandoſum in anteriori parte diviſuum.
M M. Urechra aperta.
F I G. II.
Omnes hæ liter quemadmodum in priori externam, ſic in us internam 2.edn ſeminalium ſubſtantiam exkibent.

ſa ſuſtau
us cuarän uam columa
nörana zun unius lum
li non zuſt
abiles exrun.
vie G unſuth ferentiuman entig.
her cujun
ad latera Crn
viſam.
ernam, ſeui iam exkum
—) 2 5 ANe⸗, = 46 3
d5

234 ANA T. BARTHOLIN. L 18. I.
buſdam in urethram, qui evidenter apparent in iis qui Go- norrhœa obiere, cujus Gonorrhœxæ non raro hi pori dila tati propria ſedes ſunt, conſentientibus Veſalio, Spigelio, High-
mord. In equo 12. foramina exigua advertit Whartonus, quæ
fingula in papillis, grani ſinapis magnitudine, in urethra protuberantibus reperiuntur. Tria vel quatuor in cadaveri- bus obſervavit Rolfinccius. Pauciora quam decem in homine Graafius non invenit.
Meaxtur no- Meatum novum, ſed exilem, concavum in homine inve-
vus. nit †ob. Dan. Major cum Caſp. Marchio, qui ex poroſitati- bus proſtatarum in urethram educitur& terminatur, per quem ſeminalis ille liquor in fiſtulam ſtillat. Tot ductus quot foramina vidit Graaſius, qui ita à ſe diſtinguuntur, ut uno inflato reliqui non intumeſcant, quia tot claſſes, quot ductus.
Uſus earum eſt continere humorem oleaginoſum lubri⸗ cum& pinguem, qui exprimitur cum opus eſt, ad meatum urinarium illinendum, ut defendatur meatus hic ab acri- monia ſeminis vel urinæ,& ne exſiccatus conſideat, ſed lu- bricus maneat; quandoquidem per eum in coitu ſubito d fimul humor iſte una cum ſemine exit. Oleaginoſi hujus humoris defectum vidit Riolanus ſuppletum liberali victu humectante, ſemicupio,& oleo amygdalarum per ſyrin⸗ gam injecto in Urethram.
Hæc voluit Galenus, quando dixit in iis contineri humo-
rem quendam ſpermati ſimilem, ſed longe tenuiorem cu-
jus humoris uſus ſit ad Venerem excitare,& in coitudele-
Ctare. Plazzonus addit, ut præſidio ſint vaſis deferentibus
contra vel diſruptionem vel compreſſionem à Veſica aut in- teſtino recto; hincque ſimul ſeminis aliquid exprimitur in valido egerendi duratas fæces conatu. Suppreſſionem urinæ
à proſtatis tumefactis obſervavit Riolanus,& à calculo in i-
lis genito Rhodius noſter.* 3
AIn proſa- Interim Spigelius, Riolanus, aliique ſunt, qui ſemen conti- tæ ſimen nere putant, colligere,& hinc excernere, perfectionem- conſiciant? que quandam largiri, ut autumat Veſlingins. Alii, ut Lau- rentius, utrumque; vult enim eνεεςᷣ& ſemen incraſſare,
&R tenuem humorem gignere ad titillationem excitandam. Cæterum ſemen non continere, compreſſio illarum mon- §,3 G, ſtrat, nifi unà Veſiculæ comprimantur. Et cum hic Gonor- worr bax. rhoœcx diuturnæ ſæpe ſit ſedes, frequentioremque illam ad plures annos obſervemus ſine inſigni valetudinis noxa, non fit veroſimile ex proſtatis ſperma fluxiſſe. Patavii quicam
mihi viſus, qui ultra annos 30. eo fluxu laboravit,&a B b eæte-

1 1 is duic hi dorit Digelusi artonuund *, nurt rin cadan emiin bom
hominr w ex porckn minatur, at. Tota Inguuntu, t clalles, n
inoſum, eſt, ad men atus hicdi onfideat,al ncoitu ihn Nleaginolt um lidenlit arum perſſ
continerib etenuioren „K in coit Jaſis defete n à Veſicau nidexprimir reſſionemm X cllclbi
qui ſemenor e, perfecun 115. Xlii,u ſemen incn nem excitus To illarunt It cum licbi oremque I- tudinis no . Patrüſ aboraxitae
DE INFIMO VENTRE. 235
cætera fanus, laborat. Non igitur ſemen in his continetur, nec, ſi pertranſeat, commoratur.
Sunt alii, qui putant facere ad ſeminis generationem, pnſtatæ imo ſolas cum Veſiculis generare ſemen, ut probare ſatagit non faciunt Regius; quod ſi verum eſſet, utique caſtrata etiam genera- adl ſeminis
rent. Emittunt quidem caſtrata ſemini ſimilem humidita- geueratio- nem⸗
tem& ad Venerem incitantur, ut de Eunuchis notum, quos pollutiones nocturnas pati ſcimus, ſed ſpe prolis fruſtrantur. Quod ſi obſervata ſint generaſſe, quod de caballis tauriſque, exſectis teſtibus vel contuſis narratur; ſupererat ſine dubio in veſiculis ſeminalibus ex teſtium generatione, quod ſemel ſufficeret; ſin ſæpius, jam alter teſticulus fuerat relictus. Lindanus revera eſſe materiam ſeminis concludit, neque di- verſam eſſe ab ea quæ fœcundat feminas, niſi quod in con- greſſu imprægnetur ſpiritibus& ſpumeſcat&. craſſeſcat, agitata ab illis. Hinc coagulari dicitur Rogerſio.
Triplicem materiam ſeminalem conſtituit Riolanus, pu-An mate- riſſimam in teſticulis, excrementitiam in veſiculis, oleagi-ria ſemma- noſam in Proſtatis. Whartonus ſententiam exinde firmat, lis triplex? quod Proſtatæ peculiari ductu in Urethram deſinant, diſtet- que in nonnullis animalibus exitus proſtatarum ab exitu de- fèrentium& veſicularum: materiam vero ſeminalem, quæ hic generatur, magis craſſam eſſe, lubricam& viſcidam, cum teſticulorum ſemen ſit lactei coloris, veſicularum ſero- ſiorem& pallidam, omnia tamen ad generationem requiri:
Nam proſtatæ in calculi aſperi extractione, ſi à lithotomis
lacerentur, ſteriles fieri viros, uti& ſi veſicæ diſi umpantur.
Certum eſt, ſemen quod excernitur, eſſe heterogeneum,
mixtum ex ſemine vero teſticulorum,& oleaginoſo liquo-
re proſtatarum. Sed prolificum ſemen illud eſt,& ſolum vocatur. Hic liquor una exit, propter cauſas ante dictas-
Sufficit unum, illudque verum, quod ut fiat prolificum, per varias epididy midum veſicularumque vias debet perfi- ci. Hinc læſio proſtatarum& veſicularum ſtérilitatem in⸗ ducit, quia ſemini perfectio ſubtrahitur& vehiculum.
C 4 p. X XIV. DE PENE.
M Embrum virile ſeu genitale communiter Penis dicitur, VI à pendendo, item Virga, Colis,&c. Alia nomina ſo- lent imponi plurima, quæ reticere præſtat, quam nominare, in quibus recenſendis operoſus eſt Rolfinccius poſt Bauchi-
num.
—————
—yy—————

— eree—
—̃
—
Penis partes omnes repræſentantur, ex Caſerie.
236 AxAr. BARTH. LIB. I. DE INFINMO VENTRL.
FEIGURARUM EXPLICATIO.
FI G. I. AA. Urethra diſſectæa interior ſuperficies. B. Pars urethra qua glandem perforat. CC. Glans. PD D. Duo penis corpora ner voſa.
FIG. II.
A. Corporis nervoſi membrana ſeparata. B. Medulla eſuſdem corporis nigricans. C. Glans nuda.
F 1 6. III.
AAA. Interna pars nervoſi corporis, à quo omnis ſpongiaſu ſubſtantia detratta eſt.
B. Nervus hoc ipſum corpus ingrediens.
CCC. Arteria ejuſdem corporis.
DD. Septum pellucidum, Spigelio dictum.
F 1 G. IV.
AAA. Pena per dorſum penis excurrentes. B B. Arteriz.
CC. Nervi penis.
D. Glaus.
FIG. V. Penis muſculos in fitu oſtendit. AA. Partes circa nates. B. Pubis regio. C. Penis cute nudatus. DD. ODua uer voſa eorpora. E. Urethra. F F. Duo muſculi urethram dilatantes. GG. Duo muſculi penem erigentes. a a. Principium eorum abſciſſum ab oſſe coxendisis H. Anus. I. Sphincter ani.
KK. Duo muſculi rectum int eſtinum ſurſum tralentss.

— ͤ“
————
— 3——————
——
———— S
1 N—õ— ☛
RQʒDW BBB—
4 8 8
——
⁊xX
—⁊Zö— ⁸ V
. X ʒʒD
₰ ᷓ— S S b
88 8 NS Ser ⸗ g N, h 1
PEERbeewpf. ¶G“ V X ☛ X 1 S
61 ARA RRRR00 4
☛ᷓ 0 00
T AA V P A
5 4 X 5* A, 1 3 8— 77
1
2
ur, ex ciſi coxendidis
4 quo omnis
&8
ſitu oſtendit. r fum t rahbentu
2 fes.

— —
———
———— 2 *—
———
238 ANAT. BARTHOLIN. LI. I. num. Plato in Timæo animali cuidam comparat, quod ei inſita ſit vis generandi appetens. Cæterum eſt pars& inſtru- mentum animalis, viſque appetens cerebro inſita. Situs. Situs eſt ad oſſis pubis radices, ut commodius fieret con. 2 greſſus,& aliis partibus impedimento non eſſet, eſtque in medio pofitus, quia Numero unicus. Quidam tamenali- quando Bononiæ diſſectus duplicem penem habuit. Quod & in prodigiis de puero narrat Ob equens. Alius Annæ no- mine in Latio nuper errans eo plane caruit: ejuſque loco ſpongiam fungoſam ſub umbilico excernendæ urinæ àm. tura geſtavit. Figura oblonge rotundus eſt; ſed non exacte, quia in ſu- periori parte, quam dorſum penis vocant, eſt latior. Magnitudo, quæ in craſſitie& longitudine conſiſtit, va- riat tum in ſpecie, tum in individuo. In ſpecie homini tanta eſt, quanta ad procreandam ſobolem requirebatur: In pro- portione vero brevior, quam in multis brutis, ob modum congreſſus in genere humano, qui non fit more brutorum. In individuis maxima eſt varietas. Nam ut plurimum majer eſt 1. in parvis viris. 2. in iis, qui à coitu abſtinent, ſi Galem creditur. 3. Si vaſa umbilicalia non proxime ligentur ad umbilicum in infantulis: alias enim ob urachum, veſica& vicinæ partes magis ſurſum trahuntur, quamvis contraria hic omnia exiſtimet Spigelius. 4. Naſutis: nam penis magna ad naſum proportio, ſi credimus Phyſiognomis. 5. ſtolidis & aſinino ingenio præditis. Nonnullis nationibus magii- tudo hujus membri eſt inſignior, ut EÆthiopibus. Conſtat cuticula, cute, panniculo carnoſo,& propria ſub⸗ Penis cur ſtantia. Pinguedme caret etiam in obeſiſſimis hominibus. punguedine Cauſa vero cur neque in eo, neque circa eum adeps reperi.
careat, opi- tur, quæritur. Alii, ut Laurentius, putant cauſam eſſe, quod
2 I. pinguedo mollicie ſua erectionem impediret: Atqui quam- 42 1 A 2.. 4 2* 5 27
aener diu corpora penis inflata ſunt, erigitur penis. Alii cauſam crr.
dant, ne pondere læderet,& ne penis in nimiam molem excreſceret. At ſi pinguedo pauca eſſet, non ponderaret, neque penem nimis amplificaret. Verior ergo cauſa eſt, deeſſe pinguedinem, ne ſenſus obtunderetur,& voluptas minueretur, fuſa per frictionem pinguedine.
Subſtantia propria non eſt oſſea, quemad modum in cane, lupo, vulpe, roſmaro, balena,&c. ſed peculiaris& propria, Penis par- qualis nulla eſt in alia parte corporis. Quatuor autem ſunt tes 4· propriæ penis partes, Urethra, glans& duo corpora ner-
voſa. VU/cthra. URETHRA feu Fſtula urinaria eſt canalis nervoſus, jac em
dem non quan ghns cillel dente intol latat ret.

LI
Compuat, ou um eſt par Ku dro inttta. mmodiusſer noneſlet, ehr Quidam u enem kabuit 4 ens. Alius KAuna caruit: ejuſqret vernendæ urine
on exacte, quuii ant, eſt latior. ltudine confiſit, In ſpecie hominit equirebatur: N is brutis, obmas in fit more bruwn a ut plurimumm tu abſtinent, Gi proxime ligean b urachum, ſei r, quamrisconha tis: nam penisma iognomis. 5. hi lis nationibusm Ethiopibus. rnoſo,& proptii vcſifſimis homin rca eum adepst ant cauſim eſſe pediret: Atquiq ur penis. Alii cul nis in nimiam mis Het, non pondens erior ergo cacht nderetur, KuW uedine. jemadmoduminc 1 peculiaris Kp r. Quatuof auteml- as Rduo cofpunir
canalis nerioſid,
6
4 DE INFIMO VENTRE. 2 39 dem ſemper amplitudinis à veſicæ cervice, cui conjungitur, non tamen naſcitur ab ea, nec cum ea continuatur, tan- quam longior aliqua cervix ad extremum penem; niſi ubi glans cum nervoſis corporibus jungitur: ibi enim ſuperfi- cialem habet cavernulam, in qua aliquando humore ero- dente collecto ex gonorrhœa vel aliunde fit ulcus& dolor intolerabilis. Valde dilatatur in calculoſis. Alpinus adeo di- latatam in Ægypto vidit, ut magnam avellanam admitte- ret. Hinc inflari& facile calculum extrahi.
In hujus principio pori illi ſunt per quos ante diximus ſe- men extillare: adeſt quoque embranula ſeu caruncula in- ſtar valvulæ circumtenſa ne ſemen& urina ad vaſa ſperma- tica refluant. Eroditur hæc ab humoribus acribus, vel à cathetere, unde gonorrhœa perpetua. Obſervante Riolano in pueris uſque ad vigeſimum annum iſta invenitur, ſed cur poſteriori ætati denegetur, ubi major aucto ſemine ejus eſt neceſſitas, cauſſam non video.
Urethram hanc amplectuntur corpora penis& contin- gunt, ſub quibus ponitur,& una cum iis reffectitur, atque deinde ad glandem exporrigitur, deſignans hac ratione fi- guram literæ S.
Duplicem. autem membranam& ſuéſtantiam inſuper ha- bet propriam urethra.
Una membrana eſt interna& tenuis, exquiſiti ſenſus, ut calculoſi teſtantur: qua etiam glans integitur, nata ex mem- brana tenui penis nervos inveſtiente: altera exterior& car- noſior& fibris tranſverſis. Subſtantiæ propriæ medium eſt laxum, ſpongioſum& nigricans, ut cum corporibus ner- voſis diſtendi queat.
Uſus urethræ eſt, ut ſit ductus communis urinæ, ſeminis & humoris oleaginoſi, in primis tamen ſeminis, nam ex A- riſtotele iis adeſt, qui urinam non reddunt,& abeſt quibuſ- dam qui mingunt.
GLANsS vel caput penis eſt pars extima tumens, ſubrotun- Glans.
da vel turbinata, æqualis, coronæ modo circulo cincta.
Carnem habet ſenſilem magis& ſolidiorem, quam in re- liquo pene eſt, tenuiſſima membrana intectam.
Mollis eſt& exquiſiti ſenſus, pruxitus ergo. In aliis acu- tior, in aliis obtuſior. 474—
Involucro vel tegmine donatur, quod praæputium dicitur, à putando, ab Hebræis enim& Turcis reſecatur, unde apel- læ& recutiti dicuntur. Apud hos autem mirum eſt, quod a⁴παᷣ mihi retulit Fob. Veſlingius, præputium in puerulis frequenter ita excreſcere ut caudæ in morem acuminetur, carno-

Cerpara ner voſct.
balani terminatur. ab extremitatibus nervorum conflarl
2460 AxAr. BARTH. Lr. I. DE INFI MO VENTRT, FIGURE EXPLICATIO.
Exhibet Partes genitales ſimul cohærentes prout à parte anteriore ſeſe repræſentant, ex R. A* Graaf.
A. Veſica urinariæ pars anterior.
B. Collum Veſicaæ urinaria.
CC. Uret erum portiones.
D D. Vaſorum ſemen deferentium portiones.
EE. Vaſa ad veſiculas ſeminarias excurrentia.
F F. Veſiculæ ſeminariæ.
G G. Broſtatarum ſiwe Corporis glandoſi pars anteriar.
H. Urethra ſpongioſæ ſuæ parti adjacens.
II. Urethræa pars ſpongioſa.
KR. Muſculi penem erigentes vel extendentes dicti.
LL. Corporum nervoſorum principia, ab oſſibus pubis ſehars. ta, quæ folliculorum auinſtar dum penis inflatur protub- rant.
M M. Penis cutis ad lat era diducta.
NN. Gutis duplicatura præputiuin conſtituens.
OO. Cutis qua retro glandem annexa fuit.
P P. Penis dorſum.
Q. Glans penis.
R. Meatus urinarius quo Glans in anteriori parte perfiu tur.
S S. Nervi ſupra dorſum Penis excurrentes.
T T. Arteriæ ſupra dorſum Penis excurrentes.
V. Corpora nervoſa ſimul concurrentia.
WW. Vena dua qua ſimul cocunt& uno ramo inſigni per fe- nis dorſum excurrunt.
X. Vena aperta, ut valvula in ea conſpiciantur.
carnoſum& magnum valde in quodam obſervavit Hilda- nus;& inferiore parte glandi alligatur per membranam vel vinculum quoddam, frænum appellatum, quod in foramine
quidam volunt. Carol. Stephanus ex tendinum muſculorum penis& nervi complexu.
Duo CoRpoRA NeRvosa, utrinque unum, reliquam, & quidem maximam partem penis conſtituunt: quæ ſubſtantia tota eſt quaſi craſſiſſima arteria, fungoſa carne infarta. Dauplex

NrIu- Vän— a CATIo.
cohcærentes n ſentant, e 1
ioneg. rrentia.
oſi pars antein. ens.
endentes dici. „ab oſſbus puliin penis inflatun in
onſtituem. a fuit.
ant eriori darteyn ventes. urrentes. uno ramo inſgi 4 diciantur.
pdam obſerenit dar per memdreanm, tum, quodintumm „Hus nervorum did endinum mufedle-
,„.—
aque unum, rliu ais conſtituunt, 3 arteria, fungohe
Dg 6 b

242 ANAT. BARTH. LIB. I. DE INFIMoO VrNTRT.
FIGURARUM EXPLICATIO. Ex R. de Graaf.
F.I G6. I.
Exhibet Membrum virile à ſuperiori parte uſque ad Ure- thram per medium diviſum. & A. Glans Penis cum ipſis Corporibus ner oſis per medium diviſa B B. Corporis nervoſi Penu membranæ à ſe invicem didulæ. CC. Auteria per ſpongioſam Corporis ner voſi ſubſtantiam repent. P P. Membranacea ſie ſpongioſa Penis ſubſtantia, per quam arteriara- mificationes excurruntk. 5 E E. Septum intermedium. F F. Fibroſce Septi intermedii propagines pectinis aclin ſtar aſcendentes. G. Vreihra circa Corpuo glandoſum abſciſſa. H. Urethræ medium. 1. Urethræ finis Glandem perforans. K K. Urethræ ſubſtantia ſbongioſa. 8. L. L. Corporum ner voſorum princi iafolliculorum adiinſtar dilatata⸗ M M. Muſculi Penem erigentes vel extendentes dicti.
F 1 G. II. Exhibet Membrum virile ad latus ſecundum longi- tudinem apertum.
A A. Glans nuda. B. Frenum- CG. Poytiuncula cutis à qua reliqua parss Penem tegens, ſeparata ſ. P D. Vrethra Corporibus ner voſis ſubjacens. EE. Corporis nervoſi Penus membrana diviſa- E F. Arteria per Corporis ner voſi ſubſtantiam ſpongioſam excurrenl. G G. Carporis ner voſi ſubſtantia ſpongioſa. 1 H H. Arteriarum abſciſſarum oriffcia in Corporibus ner voſis conſbicua. I. Urethra. K. Spongioſa Urethræ ſubſlantig. L L. Septum intermedium Corporum nervoſorum⸗
F e. III. Exhibet membrum virile tranſverſim diviſum-
AA. Spongioſa ſioe fibraſa Corporum nervoſorum ſubſtantia- b b. Arteriæ duæ Corpora nervoſa perambulantes. C. Urethræ meatus urinarius.
D. Urethra ſubſtantia ſpongioſa-
E. Septum int ermedium.
F E. Membrana Corporum nervoſarum validiſeima. G. Membrana tenuißima Urethræ ſubſt antiam ſpengi
ſam contisesi. H. Vena inſignis per penis dorſum repens.
8

er eri. ehres weve
4 1—.
—
mmuuuuu ——
üü ööſſ— Gccʒʒ——— 5.———— 2 8
—
ʒʒʒʒ
2— X N
3 G— 1——— uu ̃ 3 8 X₰ S X N W 9 W
X
. 5
1
9 *
N
—
n
N
243
L
— uu 7 3 n. 2 8 8 11. ¹ 8 4 6 7 S 8 3 S 47 At5:Nn.— S 8 X A— 90 19” 1 1„. 5 8 S NX A[ 9 9— 1 ☛ G N N NA 8)— N d G 8.— 1 1 1 9— 8 ☛ I— 4 8 b 77 4 4— 8 —— 8 7 9 X ½.„ 8 4 4— I S* ☛ BAQARNᷓENAᷓAEAQ—½̃— —f—-BVBNBNSN AAAAASAABABABABABABBZBBB 8— 5 8 . ‧ Sſſſſͤ
—— —
6 — — 2 d N J I 4— —— 1 6 1 S₰ 6 1 1 1 1 f 1I 9 4 ⸗ I 52 W —,. . b — 1 —— „ 4— 2 S K ₰A*
dium wicem didud«.
1/5 ubſtantian ulinſtar aſcmum
antia, her qunan
.
1VI
dri parteu tus ſecundum ba
zum. Penem tegent, ſnvus
on ſdongiiſam exeunan
4
arporibus Kneruſuu anſverfim diriſen
INFIMO vun LIcA' rum adinſtar ntes dicti.
— ſarum ſ6 abf
ſorum. II. ulantes. ßi
b nig J. . 24.
ſum. 15 per me

——
—
24 4 ANArT. BARTHOLIM. 1,12. I. Duplex enim eſt ſubſtantia, prima exterior, quæ denſi,
dura& nervoſa; altera interior, fungoſa, rara& cavernoſ, 4 atque ex nigro ſubrubra, unde Veſalius ait, impleri eam 65 lurimo nigricante ſanguine, inſtar farciminis. 3 Vnde penin Raraà autem eſt hæc fubſtantia, ut impleri poſſit cpiritu„ isduratio& ſanguine utroque, quod dum fit, nervoſa ſubſtantia magis 4 & erectio? tenditur;& efficit, ne ſpiritus cito diſſipetur, unde penis 3 induratio, adeoque erectio, non tam coitus cauſſa, quam 1 ut recta& longiſſime ſemen vir ejaculari queat, ad uteri ori- 4 ficium prius facto virilis membri intra muliebrem ſinum motu.
corpora oriuntur ex inferioribus oſſium coxen-
vchentes a

Lra. I
tterior, quads 4, rara 8 Calerne Cimints. mpleri poltthin oſa ſfubſtanaua- lipetur, uncex Coitus caulli oa ri queat aduna ra muliebrem lu
dribus ofſium um dili fundamente, „ ubi in exorum deinde ſurſumien cunt, inſtarduna que corporemn antia fere tertuma n manent intenen duplici, ut inem tat, tenuiſſimiky rerſis firmatijqumn rii. untur, nervi, un ates, àpudendt:i ille ergo veniscett neæ ſunt duæ icig uur ad initium cal em penis diſleai auius eſt, per ſnuin dextra afteruine piritum& ſangur henem,unda⸗ rtiam per pedeman um interni K ulg aſcendunt, iqdest diſſeminantur,ſ ex cerebri impti nem maxime ts ui detineaturitiis
nis Pimmmfe⸗ ale Spigelio ün
ice coens appendic p
DE INFIMO VENTRF. 245
& carnoſum fertur ad penis corpora, in quæ non procul ab exortu inſeritur. Uſus eſt penem erigere& ſuſtinere in con- greſſu. 4 4 4
Secundum par Urethram dilatans eſt longius, ſed graci-
lius, proliferum Lindano. Oriuntur hi duo muſculi carnoſi à ſphinctere ani ſecundum longitudinem penis: ſubtus dein- de feruntur,& ad latera urethræ circa medium inſeruntur.
Uſas eſt inferiorem urethræ partem dilatare, tum in mi-
ctione, tum præſertim in coĩtu, quando corpora penis re- pleta ſunt, ne ſeminis exitus cohibeatur. Comprimere ve-
ſiculas ſeminales non videntur poſſe, quia eas non attingunt.
Atque in his muſculis locus eſt, ubi calculos extrahunt com- muniter Chirurgi, ſecundum illorum longitudinem, non latitudinem lineàd ſcroti in cute ad latus diducta, ut con- tra antiquos adnotat Marianus Sanctus, immiſſo cathetere excavato in urethram, ſuper quam inciſio facienda, quem
modum Aquapendens deſcribit& approbat.
Tertium par Tranſverſorum ex Aquapend. addit Lindanus. Hi origine eadem cum primis, tranſverſim abeunt ad inter- medium ſpatium, quod ſphincterem inter& par ſecundum eſt, inibique ad cavum ovale, urethræ implantantur. Uſus, ad diducendum illud ovale cavum& faciendum locum ſe- mini iſtuc primum à Proſtatis vehementius erumpenti ac ſpumanti.
Uſus penis eſt ad coitum: qui à viro recte fieri nequit abſ- que erectione pudendi,& hanc conſequente ſeminis excre- tione. Vir enim α*ερραα recta ejaculatur ad os uteri, ubi poſtea junctum cum ſemine fœmineo,& ab utero attra- ctum quando eſt& retentum, conceptus factus eſſe dici- tur.
Secundarius uſus eſt ad emittendam urinam; ob quam
tamen non eſt factus, cum ſine eo fœminæ lotium excer-
nant. Ob duplicem hunc penis uſum totidem meatus con-
ſtituunt Arabes teſte Veſalio, qui ſimilem conformationem
in quodam obſervavit.
Nonnullis glans parte qua debebat anteriore perforata non eſt, ſed inferiore, ut ex Ariftot.& Paulo annotat C. Hof- mannus, qui niſi erecto pene vel ſedentes mejere non poſ=- ſunt; aliis& frequentius ſuperiore: utrique ad generatio-
nemn non ita apti ſunt: ſubinde plans impervius, ut notat Fu- lius Oéſequens.
O3z3 CAy.
Coitus.
C onceptus 2

246 ANAT. BAMTN OLIN. I.I2. I. Car. XXV. DE PARTIBUS MULIEBRIBUS
Generationi inſervientibus,& primo de Vaſis ſpermaticis præparantibus.
Maliehria P Artes Muliebres generationi inſervientes nonnullæ genitalia à E conveniunt quodammodo cum virilibus, ut vaſa ſper- virilius matica, teſtes,& vaſa deferentia. Aliæ vero plane diſcre- penitus dif pant, ut uterus cum fundi orificio& collo, hymen, carun- ferre. culæ myrtiformes,& vulva cum alis, clitoride,& monticu- lis.—
Neque enim exiſtimandum eſt cum Galeno. Archangelo,
Fallopio& aliis, hæc muliebria dicta membra à virilibus non
differre niſi ſolo ſitu. Quæ opinio nata eſt ex iis, qui puta-
runt, fœminam eſſe tantum virum imperfectum;& ob frigiditatem membra generationis non potuiſſe foras pro-
trudi; quemadmodum in viro vi majoris caloris extra pro- pelluntur. Cuterum muliebres partes non tantum ſitu à virilibus differre, ſed univerſa ſtructura, quoad numerum, ſuperfi- ciem, magnitudinem, cavitatem, figuram officium& uſum,
ſatis manifeſtum eſt perito Anatomico,& cuivis, qui ſe-
quentia hæc cum præcedentibus conferre velit. 3
Similitado Et fatis apparct opinionis eorum falſitas, ex multiplici
penir cum quam afferunt; conjectura. Quidam enim uterum ſcroto
e, eps virili aſſimilant, quidam glandi penis. Peni virili aliqui . uteri collum reſpondere volunt, aliqui clitorida. Quæ om-
nia propria fragilitate cum concidant, ad explicationem par-
tium accedimus. Vaſapra- VasX SERMATICAPRRæPAR ANTIA in mulieribus nu⸗ parantia mero, ortu, officio,&c. ſe habent ut in viris. Quomodo mulierum. autem differant, nunc duntaxat dicendum. Quomodo 1 Airant à breviora ob brevem viam: ſed ideo etiam anfractibus plu- ouilibus. ribus corpus varicoſum conſtituentibus, pollent: quo diu ſatis ſemen immoretur& præparetur. Deinde inſertione. Nam in mulieribus non tota ad teſtes feruntur, ſed in medio dividuntur itinere:& major pars ad teſtem abit, corpus Vari- coſum conſtituens; minor in uterum deſinit, in cujus latera diſſeminatur, præcipue vero ad ſuperiorem fundi portio- nem, pro nutritione uteri& conceptus;& ut per ea va a menſtruorum pars aliqua in non gravidis expurgetur. 8 u
Differunt primo Magnitudine. Muliebria hæc vaſa funt
5

EBNIIWE K primo de b tibus.
evientes monülle libus, utnüüſs e vero plane di Uo, hymen, cuw toride,& mocta-
Galeno, Archmng nbra à virildum teſt ex iis, quipur nperfectum kä n potuiſſe foru
ris caloriseunm
tum ſitu àwüi Jnumerum, Lures m, officium&uim -0,& cuivis, qul œre velit. alftas, ex muliii enim uterum ſclh sis. Peni vitil Lii clitorida. Ccs ad explicationenft
DE INFIMO VENTRE. 247
Kqus enim minor ramus infra teſticulum in tres ſurculos ſeinditur, quorum unus, ut dictum eſt, ad uterum excurrit, alter vaſi deferenti ſive tubæ uteri,& ligamento rotundo, diſ-
tribuitur, tertius furculus, uteri latus ſub membrana com-
muni perreptans prope veram uteri cervicem deſinit, venis
hypogaſtricis etiam inſinuatus, cum quibus& arteriis per
anaſtomoſes junguntur. De quibus videantur Zerbus, Fallo- pius, Platerus, aliique qui Riolano mihique viam monſtra- runt, ſicut fuſius demonſtravi in Defenſione Vaſ. Lymph. Ra- rum eſt quod Beſterus depingit, arterias ſpermaticas cum arteria emulgente habere anaſtomoſin. Hanc ob cauſam in mulieribus vaſa hæc non excidunt peritonæo, nequẽ 0s pu- bis pertingunt: quia teſtes& uterus intus ſita ſunt.
Venæ iltæ& arteriæ ſeminales pluribus mirabilibus ana-
ſtomoſibus implicantur ad ſeminis præparationem: imo etiam venæ arterias hy pogaſtricas uteri in ſe admittunt, ex
obſervatione Arantii& Riolani. Arterias tamen in fcœmina,
quæ maſculos pepererat, defuiſſe memini,& Rhodius vidit. Singularem arteriarum ſpermaticarum multiplicationem in meretrice Patavina obſervavit Rolfinccius. Nempe, gemi- no, in latere ſingulo, à trunco oriebantur principio, inſere- banturque prope teſtes minori& prope cornua uteri majori propagine. Aderant etiam hypogaſtricæ arteriæ, quæ latera uteri adlambentes, cum illis jungebantur ad uteri cornua. Ner vos&e Lymplntica vaſa addit W hartonus; illos ut præpa- rantes cum arteriis, hos ut reducentes cum venis,& Fr. Zanchez Toloſanæ in lapidem induratas narrat.
ahee2 e hrsekal H Aer. FAv— DE TESTIBUS FEOEMINEIS.
TEsrrs vero MuLiEnRES, licet uſu conveniant ex par- Quemodo te cum virilibus; in multis tamen, quoad ſtructuram, teſtes mu- zum. differunt. Etr. quidem en. lie bres dif- Aliebria hæc nüll Situ; quem habent intrinſecus in cavitate abdominis Ie-an¹ 4 vi- bo duorum digitorum latitudine ſupra fundum in non gravi-"059us. dis,&c ope ligamentorum illi ſuperiorum adnectuntur, 679 aſa, nempe ut calidiores ſint atque adeo fœcundiores; cum ma- Daehec
A in mulierbol git in viris. Qod
. Densirs reria cluborare debeanteex qua ioia homo genersridebuid ſtem abit Colnd accedente virili ſemine, non ut materia, ſed ut efficiente. Kenit nehn a. Magnit udine quæ non tanta in mulieribus, niſi raro. orem funäpu Nam ob caloris augmentum poſt annum 24. nonnihil con- Pe⸗ K utyer 7 trahuntur, antea albo ſucco amplius diſtenti,& mollius.
3.-

248 ANAT. BARTHMOLIN. LII. I.
3. Superficie externa, duæ inæqualior eſt.
4. Figura, quæ non ita rotunda, ſed antica& poſtica par. te lata atque depreſſa eſt. Magis etiam teſtes ſunt interius cavi,& repleti magis humore ſpermatico.
F. Subſtantia, quæ putatur nonnullis durior eſſe quam in viris, ſed verius nonnullis mollior,& ſi à membrana ſepa- res, tota ex pluribus glandulis ac veſiculis coagmentata) ra- ro tamen virilibus ſimiles. Rolfinccius ſex vel ſeptem glan- dulas numerat. Præter has tamen majores, hyatidibus fimi- les, obſervavi in puerpera exilia alia corpuſcula conglobata inſtar ovorum formicæ. In Cetaceis nonnullis nulla, niſi in magnitudine, ſubſtantiæ diverſitas.
Mulierum teſtes eſſe ovario analogos, Problema eſt Stem- nii noſtri, quocunque demum modo ex teſtibus in uterum ipſa ova, vel ovis contenta materia tranſmittatur. Ex Ana- tome piſcis ex canum genere id ſuſpicatur, cum videat vivi- parorum teſtes ova in ſe continere, cum eorundem ute- rus ibidem in abdomen, ovi ductus inſtar, apertus ſit. Certe ex ovo omnia generantur, etiam homo, quod in Pſaltria do- cet Cous. Ovum excluſit mulier Norwegica, ð& alia puerpera Hafnienſis, de quibus in Hiſt. Rar.& Epiſtolis egimus. ſimile exemplum recitat Rhodius. Meduſæum caput in ovo galii- næ invenit Paraus, cujus generationis modum tradit Lice- rus. Commoda hypotheſis ad explicandum hominis bru- tique conceptum ex Harvejo. Ad uterum mittitur ea via qua alias ſemen muliebre ſolet. An vero tot fœtus expectandi
uot veſiculæ in teſtibus, ſi fœcundatio à Viro accedat? An deuf in gallinis tria ova, in Africanis 30. unica galli com- preſſione, ita in gemellis vel trimellis humanis, totidem veſiculæ imprægnantur? Dies ſingula docebit. Legi meren-
tur quæ habet Kerckringius. I8
36. Temperamento, quod putatur communiter eſſe frigi: dius,& ſemen contentum humidius, tenuius,& aquoſids aquoſo lacti perſimile. IIltri-
7. Integumentis. Nam integuntur una tantum tunica: quia Aias in loco ſunt abdito:& illa validiſſime adhæret, atque Galeno d dicitur. Interim ubi vaſa ſeminalia teſtes ad mittunt, quoad mediam partem à peritonæo inveſtiuntur.
8. Connexione; nam duplici meatu manifeſto, imo alte- ro obſouriori, utero connectuntur, quibus in coitu effundi tur non ſerum ſed muliebre ſemen. Diſtinctius Voſlingiun ductum porrigi ad fundum uteri evidentem, utcunque bre· vem, tum ab eo exiliorem alterum, ſæpiuſque deliteſcen.
tem, ad cervicem. Non tam arcte nectuntur, quin diſtenti humo⸗

LinI
ior eſt. lantica Knalie am telteslunim co. 4 lis durior tlegme Kfà mem dran culis coagner s ſex vellcqumn Jores, hyztiübud corpuſcula cngi
nonnulli nülan
os, Problemacih Io ex teſtibusiam rranſmittatur. icatur, cum iiden e, cum eorunten inſtar, apertuite mo, quodin kü rwegica, Xal Epiſtolis egimui xum caputinong onis modum tratl Slicandum bomiu erum mittitureaſi ro tot fœtusernir datio à Viroacrtii anis 3o. unicaglla aellis humanis, mh- ala docebit. legiur
ir commuaiteteli . 6 us, tenuius,Kahb-
r una tantum tunien
am, fepiu quecin
ncctuntur, quue
g
—
——
DE INFIMO VENTRE. 249
humoribus in pugni magnitudinem eleventur in hyſterica paſſione, pro utero reputati.
Vaſa præter venas& arterias, habere quoque Lymphatica, aiſa Dym- quorum omnia ſunt plena, recte conſentit Rolfinck. His ob- Pbatica-
ſtructis cumulatur in teſticulis lympha. Veſiculam mag- nam lympha refertam inveni in infanticida Hafniæ,& ve- ſiculam aliam ſero plenam, loco dextri teſticuli in adultera Pariſina notavit Borrichius,& in alia Rhodius, tumidumque ſero in hyſterica Riolanus, in tympanitide Zalſus,& a- queum tumorem in ligamento finiſtro Rolfinccius, de qui- bus nos in opere de Morbis Lymphaticis.
Arterias ſpermaticas à trunco aortæ in mulieribus Harve- Arteria jus admittit nullas, ſed ramos hypogaſtricæ arteriæ adſcen- ſpermatitæ.
dere ad teſtes muliebres, id quod ad circulationem perfi- ciendam eſt ſatis, quanquam Beſterus arterias ſpermaticas à trunco deſcendente ortas depingat. b
Uſus eſt, elaborare ſemen νκνπιν öſuo modo: quod contra omnem rationem& experientiam mulieribus denegare au- ſus fuit Ariſtoteles, in locis nonnullis, contra expreſſam Hip- pocratis doctrinam de genitura, ubi ſemen è corpore etiam emittere mulieres tradit, interdum quidem in uterum, ex quo humidus redditur, nonnunquam foras, ſi plus æquo uterus dehiſcat. Conferre autem in utero ad generationem exinde demonſtrat, quod poſt coitum, ſiquidem mulier be- ne conceptura ſit, ſemen ab utroque emiſſum profluat. Alii autem Anatomici quidam negant, teſtes elaborare: vel eſſe tantum glandulas ad recipiendam humiditatem, qua abun- dare debet uterus, cujus opinionis Cremoninus eſt; vel notæ tantum gratia& ſigni conditos, cujus effati auctor eſt Rhodi- ginus,& demum Hafmaunus, cui cadavera potius teſtium cenſentur, quam teſtes, quia parvi, exſucci& impactiles funt. Sed quod humiditatem attinet, negandum 1. non tan- to opus fuiſſe apparatu ad uterum irrigandum. Unico vaſe ſerum lentius advehente poterat ſatisfieri huic poſtulato, imo ſolis poris, vel lymphaticis, ut in humore lento in genu deſtillante fieri notum eſt. 2. utrumque uſum præſtare poſ- ſe, 23νμμσν eſſe& irrigare. 3. ſemen, non humiditatem aliam, ex diſſectis fœminarum teſtibus erupiſſe, experientia con- ſtat. Eo copioſius erumpente Guinterius fuit in ſectione im- peditus. Teſtantur idem pollutiones mulierum nocturnæ,
&c illis caſtratis ſteriles olim evaſere, teſte Athenao. In ſui-
bus id expertus eſt Galenus, noſtrique ruſtici ſues fœminas, equas, vaccas, exſectis teſtibus caſtrant. Varro vaccas exſectis teſticulis, ſi ſtatim admittantur, concipere ſcribit. 4. illud
◻ ſemen
4 1 3 1 3 4 4
* 4„„“ſſſ
4 8 1 ,fß„˖ o.–˙‧*— 8

230 ANAT. BARTHoOL. LIB. I. DE. INVIN. VINTRE. FIGURE EXPLICATIO.
Partes muliebres generationi inſervientes in ſitu naturali, repræſentantur,& Mamma interna ſtructura exhibentur, eadem Tabella.
AA. Hepar in ſuo ſitu.
B B. Veſicula fellis cum poro bilario.
C. Inteſtini duodeni portio. 14 3 1 Maiiauh
P D. Pancreas in ſuo ſitu, per quod vaſu ad lienem tendunt. E. Lienis corpus. 1 FF. Vyena cavæ truncus deſcendens& ejus divaricationes.
GG. Arteria magnæ truncus deſcendens, inferius varie divi-
H H. Emulgentia vaſa.
II. Renes veri.
KK. Renes ſuccenturiati.
L.L. Ureteres ad veſicam deſcendentes.
M. Veſicæ urinariæ fundus.
N. Urachi in fundum ejus inſertiõ. 11n
O. Inteſtimi recti portio.
P P. Venæ ex utroque larere praparantes.
Q Arteriarum præparantium? trunco exortus.
R. Locus divaricationis truncorum Cavæ e aorta, ubi arte-
ria venam ſupergreditur. I iI AE Kn
S S. Arteriarum umbilicalium portiones.
T. Uteri fundus. ud
VV. Teſtes muliebres. 1IO2 I. 8*
XX. Vaſa ſemen à teſtibus ad uterum deferentin.
2. 2. Tuba uteri Faliopio ſic dictæ, ſive cæci meatus ſeminit.
N. Duo ſuperiora uteri ligamenta: veſpertilionum alis aſ-
ſimilata. BE HIs TEAe e a a. Duo inferiora ut rei ligamenta, rotunda, à pube abſciſſu.
5 b. Cawitas oſſis Ilium, quæ in faminis amplior quam in virs
ef.
Mammæ muliebris characterum explicatico.
eac. Vaſa per ejus ſuperficiem ſparſa. d. Glandularum maxima& media. e. Papilla.
i,, c Sch M

—“
,22 —
X— K—
* —=——— K=——
—
—
—— —õy————=— 2——ʒ-——————— 8 2 3——————. 2— MWPccf.“— u, , 5—— Schn LWeee——— 5 1,—— 82 7 u— ARRRRARARE 8—ᷣ ☛ eeSo SREEe 71= 1 8 1 72 ☛ e 5 5 ☛ I, u, AN Se g 4 MAEe 5 ᷓ SS 8.0 7 8 5 7 3 ʒ ö AN* 5 ,1 . 9 6 WN 3 F☛ðẽẽ 4 AM . 5„7.,„ 5 H AA S,. 5 5 1 9* 8 3 X 5 A O 0
A2 een
S
W b I . W 8 8
8
N 60000. 0 „
—2ꝑ ₰
N 8 1=„ 4— ☛ b d ☛ — ‿ N
=
T.A UI A XLIII.
2 2 k,
——
= 5— ·—— „ 7 ☛
— ☛
— ☛‿
³
— *
4
1
4 4
Alu
„ al 7
n ig. atus ſem ertionum di
*
Varicattohe.
cœci me weſ
s, inferius unu deferent
ſervientes evortus. 2 aorte
NFIM. Var. — 2ATIO. us d
75.
.
à7

— ee
25³ ANAT. BARTHOLIM. L I8. I.
ſemen in fœminarum diſſecrione reperitur, ſi vegetiores fuerint& à morbis liberæ. In his& gravidis tumentes ſe- mine invenit Beſlerus,& figura eleganti expreſſit. 5. verum ſemen eſſe, re& ſenſu, ex effectis colligimus maſculo ſimi. libus, ut mola, ovis ſubventaneis,&c. quanquam imperfe- ctioribus, ob ſexus diſcrimen, cui mas vitam d& perfectio. nem ſuperaddit. 6. calor in fœminis ad ſemen ſuum gene. randum adeſt ſufficiens, adſunt inſtrumenta; imo nonnulle viros ſuperant. Parvi quidem ſunt d& exiles, ſed neutiquam cxfucci. Exilitatem numerus compenſat, ſicut ex uvæ ra- cemo plus ſucci interdum exprimitur, quam ex ſolidoyo- mo. 4 Aliis argumentis ſemen muliebre impugnat Harvejus quia 1. mulierum major pars aſſerit, ipſas in coitu ſemen non effundere. Et licet ſalaciores quædam humorem ali- quem emittant; eum tamen fœcundum ſemen noneſfe, plurimas enim 2. ſine ejuſmodi effuſione& nonnullas quo. que citra voluptatem aliquam concipere. 3. Coitus temho. re, quando maribus teſticuli turgent, in cervis& damis cæ- teriſque viviparis omnibus uteri cornua immutantur; telt culi autem dicti nec turgent, nec quicquam à ſolita conſii tutione variant. 4. Eſſe igitur potius glandulas meſenterü, glandulis proportione reſpondentes, ut ſtabiliant venarum uterinarum divaricationes,& humorem lubricandis parii bus conſervent. Probabilem Harveji ſententiam judicat hu- finccius: nihil enim emittere ſpirituoſi feminam viden, quia hoc agentes non excipiat magna virium debilitas. At Fac.de Back voluptatem in coitu eſſe majorem vel mi- norem urget. Addo, quia nec tam ſpirituoſum ſemen con- ficiunt, nec longa eſt ad uterum via. In damis teſticuli non turgent, quia turgent cornua. Dubitat vero Backius 1. num tanquam medium inter genituram maſculam& uterum interveniat ſemen muliebre, ut aptior ille fiat. 2. numad
fœtus auctioris alimoniam& augmentationem conferat
ſicut pullus albumine& vitello nutritur. Everhardus, lieet Harvejo favens, fem inarum teſtes ſemel
conficere, ſed minus perfectum, adeoque quod neque eff⸗
cientis neque materialis cauſæ vices compleat, negare non
poteſt, ſed tamen in uſus neceſlarios: ſiquidem ejus benel⸗
cio, mediante circulatione ſanguinis, ac ſpirituum commu- nione, multæ alterationes mulieribus accidunt; ſuccreſci pubes, menſtrua fluere ineipiunt, ſororiant mammillæ, at- que uterus virtutis ſeminalis irroratione ad generationem diſponitur. Semen ſui ge: ris in teſtibus confici& ad ge-
nera latet nec

1. L. u
eperitur, i 9 & gravidäunan zanti exteltt 3 Alligimus mün c Auanquanin mas vitam Kexe ais ad ſemen un rumenta; iwomn X exiiles, ſednern penſat, üicltenn tur, quamextit
bre impugmt Nr rrit 3 1 ſas in conde quædam huumn undum ſemenm fuſione R& nonuul iipere. 3. Coitu nt, in cervis&qu ornua immutann quicquam à coliu tius glandulasmes es, ut ſtabiliantſa Imorem lubricanch vji ſententiam juuu rituoſi femicami nma virium dediin ditu eſſe majoren n ſpirituoſum ſemn iin. In damistelioi Ibitat vero Bacuul am maſculam àc aptior ille hat 11 gmentationem al tritur. „ feminarum teks
a adeoque quodies.
ees compleat, u ios: fiquidem è
2. rumc nis, ac ſpirituuma
jribus accidunti ue ſororiant manm oratione 36—
n teſtibus confe
DE INFIMO VENTRE. 253
nerationem concurrere, vix dubitabam. Sed modus adhuc latet. Magis tamen materiæ quarn efficientis obtinet ratio- nem.
CAr. XXVII. De VASIS DEFRRENTIBUS, imprimis TUBA UTERI.
E vaſis ſemen muliebre deferentibus paulo intricatior eſt doctrina tradita hactenus ab Anatomicis, partim opinionum varietate, partim rei ipſius obſcuritate, quam tamen reducere conabor,& quantum fieri poteſt, illuſtrare. Vaſa deferentia vel lato ſignificatu ſumuntur, vel ſtricto. Stricte pro obſcuris tantum ductibus ð& vaſis, quæ ſeminis in teſtibus generati partem ad uterum deferunt. Late& in genere. 1I. Pro præparantibus etiam. 2. Pro his& tuba uteri, quam ad vas fervatorium& jaculatorium alii referunt. De utriſque nos breviter& diſtincte.
Vaſa deferentia proprie ſunt ductus exiles à teſtibus deri- vati, vel ad fundum uteri, tranſitu breviſſimo, vel ad tubas uteri variis ramulis eiſque tenuiſſimis venarum lactearum æmulis, niſi ipſæ venæ lacteæ ſint, vel illas comitentur, per membranas diſſeminati, ex vaſis Spermaticis præparanti- bus orti illiſque continuati, ſed hic nomen& uſum mutan- tes, quia teſtes tranſeunt& lambunt proxime.
Priorem in ſola uteri latera, quæ cornua dicuntur, inſer? opinio eſt Galeni,& aliorum Anatomicorum, qui aliam inſertionem ſe reperire non potuiſſe profitentur. At Zer- bus, Fernelius, Laurentius alterum ex hoc ramulum inve- nerunt, qui non in fundum, ut prior, ſed in cervicem abit, adeo ut hujus vaſis deferentis pars una brevior, ſed amplior, in ſui lateris medium cornu inſeratur,& ibi in uteri capaci- tatem ſemen qualecunque effundatur: Altera vero pars an- guſtior& longior, ſecundum uteri latera feratur infra os ad cervicis initium. Varolius hujus alterius partis etiam memi- nit, aitque eam in iis quæ non conceperunt, adeo exiguam eſſe, ut non niſi à perito Anatomico obſervetur, in gravidis vero ampliſſimam. Spigelius, quum invenire non potuerit, pro luſu naturæ habet. Veſtingius admittere videtur, quan- do ad fundum& vaginam à teſtibus materiam ſeminalem hac derivat. Ego libenter acceſſerim Spigelio, quia raro com- paret. Semper quidem ad uteri cervicem ramuli diſſemi-
nantur, ſed illi recto itinere à præparantibus veniunt, ſan-
guinem

254 ANAT. BAXTn. LI B. I. DE INFIMO VENTRE. EIGUREÆ EXPLIC ATlo. Genitales Mulieris partes anticas proponit.
AA. Renes muliebres extra corpus ſeparati.
BB. Capſulæ Atrabilariæ ſurſum elevatæ.
cc. Cavitas in capſula atrabilaria dextra.
d d. Vena ex cavæ trunco ad capſulam dextram,ex Emulgens ſiniſtra ad ſiniſtram derivata.
ec. Arteria ad capſulas deducta, ex trunto arteriæ mugna.
FF. Vena cavæ truncus deſcendens.
GG. Arteria magna deſcendens.
H H. Emulgens vena utrinque ad renes producta.
111I. Ureteres utrinque ex renibus ad veſicam deſcendentus.
K. Vena ſpermatica ſcniſtra ex emulgente.
L. Arteria ſ(bermatica ſiniſtra a trunco arteriæ deſcendenti.
m. Vena eæ Arteria ſpermatica conjuncta per membranamir- volventem.
n. Teſticulus ſiniſter membrana ſua adhuc involutus.
0. Veſica urinaria deorſum reflexa.
P. Uterus muliebris.
Q. Vagina uteri.
R. Pudendum muliebre externum.
S 8. Ligamenta uteri rotunda.
t. Clitoridis veſtigium.
u. Ligamentum latum membraneum teſticulos involvens.
XXXX. Tuba uteri.
y. Tefticulus dexter à membrana lata ſeparatus.
222 z. Arteriaæ e& Venæa ſpermatica dextræ Variis anaſtoma- ſibus linc inde cohærentes, circa teſticulum vero à menbni- nis ſeparatæ.
guinem vel cum eo chylum potius quam ſemen deducen- tes, de quibus Anatomici alii videantur, imprimis Plateruu Riolanus,& Bart holinus Pater. Uſus horum vaſorum eſt; materiam ſeminalem partim ad tubas uteri perferre, ut ibi ulterius perficiatur R ad futu- ros uſus reſervetur, partim ad uteri fundum. Ubi ramusa- ter in cervicem deſinit, hac quoque ſeminalis humicdits emittitur, majorem delectationem creans ob viæ longitu- dinem. Vas alterum deferens, quod antequam ejaculerur, ſemen aſſervare debet, eſt tuba uteri à Fallopio ita appellataaſ- militudine claſſici organi, quam ita deſcribit ipſe: Meatus
ſeminarius gracilis& anguſtus admodum oritur nerveus 3 3 candl⸗
c

CATI0. ant lcas dop. eparati.
atæ.
vtra. dextraman l
trunto arterann
X XN I ⁸ ‿ 3
es producta.
d veſicam deſia ente.
anco arteris leſal 111
aucta der memura
d huc involutu.
V
n teſticulos mun
ata ſeparatu.
ca dextré varum . N
eſticulum venan
——=E
4 4—
— P.
—
—, — lᷣ.
ius quam ſemebis 8 antur, imprimüh-.. 84 N I .. N 3 b X 8 S N 3 8 S X 6 7 8 3 c hh,ſ⸗ j 3 teriam ceminla N N„ N=SZS X un erius perhciatur 3— XN X I— X ,⸗
8— 8 3 8 K 72* G 8 A
—
ri fundum. Uim— 1oque ſemicalobe 2
em creans ob viel
5 K— —
tequam cjaculem à Fallopio ita Tfe ita deſcribit int Imodum ofitai 1

256 Anar.
FIGURE EXPLIGATIoO.
Haæc Figura Geni oſtendit,
BARTM. LIB. I. DE INFIMO VENTREA
ſive partem
AA- Renes qua dorſum reſpiciunt. b b. Emulgentes arteriæ.
c c. Venæ Emul gentes.
D D. Arteriæ Magnæa iruncus deſcendens. E E. Vena cavæ truncus dleſcendens.
ff. Capſulæ Atrabilariæ; in qui
g8⸗ Ureteres utrinque
diſci ßi.
h. Vena ad capſulam ddextram.
ii ii. Arteriarum Lumbarium exoytus.
K k k k. Venarum Lumbarium ortus.
1. Arteria ſpermatica ſiniſtra ex trunto enatæ. m. Vena ſpermatica ſiniſtra ab emulgente- n. Arteriæ& Venæ ſyermaticæ conjunctio per membranam. 0. Axteria ſpermatica deæxtra ex trunco: p. Vena ſpermatica dextra eæ trunco.
q. Anaſtomoſis ut riuſque vaſis ſpermatici.
rrrr. Vaſa præparantia ſeparata, bam uteri, partim ad me mbranam lat am di 888 8. Tuba uteri, in finiſtro cum ſua mem
ab illa ſoparata. t t. Teſticulus deæter yeant.
part im a
pey medium di ſſeflus,
tales Mulieris partes inverſas
poſticam.
bus cawit ds conſpicua.
d teſticulum, partim an la⸗
ſſeminata. hrana cobærens, in deatro ven
ut vaſula& ve ſicula apys-
u u. Veſaculæ duæ in teſticulo con ſpectiores, humore plenæ ſplendido.
X. Feſiculæ minores.
yy. Teſticulus ſiniſter integer, glanduloſa& veſiculæ hinc inde 2 z. Vas de ferens, five cornu uteri,
nalem perducens.
&. Ligamentum uteri latuma.
6. Uteri pars poſtica.
y. Collum uteri ſeu vaginæ poſticum latus-
& d. Venæ iliacæe bifurcationes, ex quarun teri ſparguntur ramuli infiniti. 4 6 66. Ramuli venarum per vaginam diſperſfi, cum arteriolis per ameſtomt·
ſes connexi.
„. Arteriæ iliacæ ramus.
XXXN. Ramuli arter iarum per vaginam diſperß.
ſd ſeparata tunica, in quo ſubſtantia iſſa gidentur tranſparentes. ex teſticulis ad uterum materi
am ſemi=
zteriori rams ad cervicemu
₰

— 2 ————— ——
—
RXLV.
1117
d
Ann
88
88
T A B V I. A
5
d
10 Veuru. ATIo. Partes inger dicam.
☛
Wluu
K
8
Se.. u——— .—
— ue— —
—
— ——
A
5 u,
L
1 5 Ge Me
W 4
8
☛
M S, —= mun S N — 3 u AA 5 —=—. G„l0„hic,,eti,, 7 = K ₰ MmWmmu, 5 —= A£, 5 1 iue,,, 8 u SAA —— 7, en,,ie, 7. 5 /— ÿ———y——X 7 72„nu, μιμ☛mhΤÜß u 7 S= u,—— 2,, S,,,, 3 777) —-—————— 777 711/ν0/ S=———— 77, v,,,,, 7 7 Wrrt, 217ie,erri, 8 7. rren Tu, rer 2, NNNNℳ0Kℳ90 taddnaaaadätan ä,e 8 AN SNSNSSS.uN i 4 7 7ℳ 772Ieenn, 772n 3 833; 1S 77,nnn 77een, ,nen A ARt 3 3 7 Tiattn, 775Aei„7n. 77zenn= ) e eEe„, 777,e,’= 3 2. 1 24 1e7a 2is 1,7eeeeeene,, o ,5— ‿2 Gausn 9 Viurſe i3 3., 5* 5237 53 53= vo 442732 14,à6.444.“ 1.. 74222 8 Ff AAA 77 NS 4 3 23227 1 8 4. ee 2 3 1::, 9, 8 85 2½ M ⁴NNNNNNNN 3 ₰O)hö⸗ 6 5 3 1 . 4 g 1 SSe 5 3 3 1
Were⸗ AW
̊ͥᷓAᷓA‚A‚A‚ARARARARARARARARR ARARERE’ENERED
Küüü K
8A
3—
X
RRNRR
AW A 8 A ☛
N
—
— —
—
8
*
☛
isss
X X
— —
☛—
1A 2 1ee eS.
1G
—
2
7 27
1
5
anu innn
1
36 ad uterum mater
6
du ſula E vtfruat ica, in qu parentes.
6
tobærens, in desma
emlranam. re plene ſpleuaiue
⅓
2———

258 ANA T. BARTHOLIV. LI. I.
candidus à cornu ipſius uteri, cumque parum receſſerit ab eo, latior ſenſim redditur,& capreoli modo criſpat ſe, donec veniat prope finem: tunc dimifſis capreolaribus rugis arque valde latus redditus finit in extremum quoddam, quod
membranoſum carneumque ob colorem rubrum videtur, xtremumque lacerum valde& attritum eſt, veluti ſunt
pannorum attritorum fimbriæ, ð& foramen amplum habet, quod ſemper clauſum jacet concidentibus fimbriis illis ex- tremis, quæ tamen, ſi diligenter aperiantur ac dilatentur, æ cujuſdam æneæ extremum orificium exprimit.
NNos Rngula diſtinctius: Tubæ ab uteri fundo naſcuntur una extremitate, nec proveniunt altera extremitate ad teſtes, aut ullam aliam partem inſignem. Ideoque hac altera extee- mitate non ſunt manifeſte perviæ, ſed occluſæ& cœcæ, ut ſint inſtar inteſtini cœci,& quaſi uteri appendix. Poteſt ta- men occluſio ea fieri ex fententia Fullopii, quam pro ſua ven- ditat illo poſterior Riolanus, à concidentibus fimbriis tuba- rum extremis, attrito panno ſimilibus.
Numero duæ funt, utrinque una.
Situ ſuo teſtes ex dimidio ambiunt, ſed ubique à teſtibus diſtant ſpatio dimidii fere digiti tranſverſi, niſi uterusſit affectus, quo contrahuntur& teſtibus propius applicantur. Ordinarie aligantur tantum per tenuiſſimas membranas alis veſpertilionum non diſſimiles, per quas venæ& arteria multæ diſſeminantur, à teſtibus in hos meatus delatæ, ſe
menque ex teſtibus transferentes.
Subſtantia ſunt nervoſas alba, denſa,& dura.
Figura tereti& cava. Interdum ita cavitas præter nata. ram dilatata fuit, ut molam contineret, quod Marquurdus in Emp. Pract. refert; aliquoties fœtum, cujus exempladi- quot recitat Riolanus. Nec viſæ ipſi aliæ viæ, per quas ſemen virile potuerit intrare, quam anfractuoſi vaſorum ductus Sed in viva ſemen maſculum ſpiritibus fœcundum facile i- luc trahi poterat per dilatatos ductus, in utero male affecto, qui ductuis deinde concepto fœtu& tubis diſtentis clauſi dir ſectoribus non patebant. An ſine maſculo ſemine ex matils ſolius in tubis contento informis mola& fœtus ammæex- pers formatus, qui à mare non animatus claufis ductid
tub
*
In Figura autem naturali principium, medium,& extfe-
mum confideramus. Inſertio ſeu principium ad uteri fuo- dum eſt amplum, ubi& tubulum nervoſum adipiſcitur ac medium tubæ fere extenſum, cavum, ut ſemen ad uten fun-
dum tranſmittat. Mediuns capax cellulas aliquot bute t

LL2. 1
barum ccelad ddo cripaan vlari uömgän m quodim,n em rubrun jidd tum ed, ſaluid amen amplumw tibus Rmdrüsil rianturac dilne ium expumi uteri fundoun Lextremitateut oque hac altna docclufæ R can iappendix. Pas opii, quam prolun tentibus fmdri
5.
e, ſed ubiquesn anſverſt, nitum us propius ayplen enuiſſimas meat der quas venebi hos meatus deln
ſa,& dura.
ita cavitas prett neret, quod Mun etum, cujusexem, aliæ viæ, per quit actuoſi raſorunt bus fœcundumi as, in utero mies tubis diſtenti d aaſculo ſeminetl mola& fœetsäli- nimatus Chausöd
ium, medium äe miuxum uis a nervofum aälfir 1m, ut ſemen alun cellulas aiquot
DE INFIMOVENTRE. 259
Emen candidum ſervantes. EFinis anguſtior, licet aliqualem amplitudinem retineat. Ante finem tanquam capreolorum inſtar intorquetur, ſicut in homine& brutis videre eſt. Mar- chettus in muliere vidit teſtes cum ligamentis& tubis ita implicatos, ut veluti ſine diſtinetione una maſſa carnea vi- deretur.
Ductus igitur tubarum non eſt rectus ubique, ſed flexuo- ſus, quia brevis via a teſtibus ad uterum. At voluptas non debebat eſſe brevis, quando ſemen in coitu confertim emit- titur à teſtibus in uteri cornua. Et quod in viris ſunt veſicu- læ ſeminales, ſemen aſſervantes, id in mulieribus cum ſæpe coëant,& ſemen emittant, eſſe poſſunt cœci hi meatus: di- ci enim ita poſſunt, quia annexi teſtibus ſunt per membra- nulas, ut per vaſa ad ſe à teſtibus tranſlata tanquam per ve- nas lacteas& meſaraicas facile trahant coctum ab ipſis ſe- men,& in ſe recondant ad uſus futuros, emittantque quan- do res poſtulat. In puerpera ductu diſſecto obſervavi liquo- rem ſimilem illi, qui ex teſticulis fluit. In vitula à cornibus uteri ad teſticulos proceſſus notabiles inſtar ductuum de- ſcribuntur in Oeſ. Amſtel.
Uſus eſt I. Fallopio in Inſt. Caminorum vices gerere, per quos uteri fuligines exhalent. Quod quidem non credide- rim. Nam fuligines condenſantur& in aquam reſolutæ ad tempus partus reſervantur, vel per inſenſibiles poros aſcen- dunt, vel per uteri os exſpirant, tam in prægnantibus, quia nunquam adeo arcte clauditur os, ut ſuperfœtationum ex- empſa teſtantur, quam in non prægnantibus. Nec quomo- do per anfractuoſos ductus tranſire poſſint fuligines, ſatis ſcio. Confirmatur tamen à Whartono, quia in animalibus majoribus immiſſo ſtilo ab utero in hujus vaſis ductum, nul- là valvulà impediente, ad expanſam tubæ extremitatem pertranſeat, ibidemque in abdominis cavitatem exeat: hinc- que in prægnantibus tot ſymptomata, ab exhalationibus hac egredientibus. Quid autem, ſi cœca illa ſit pars? 2. Eidem Fallopio in Obſ. ſemen generare, quia hic ſemen ſemper, in teſtibus nunquam viderat, quibus ſupra fuit à nobis re- ſponſum. 3. Verus uſus eſt ſemen ex teſtibus per cœcas vias vaſorum in membrana diſperforum attrahere, deinde attra- ctum perficere mora aliqua in capreolis& cellulis, teſtium irradiatione, ut ad fœtum formandum ſit accommodatius, denique deferre ad uterum, præſertim in congreſſu, per tubulos cornubus uteri implantatos, ut ſemini virili, ſive in uteri cavitate, five cervice occurrat ad conceꝑtionem. 4. Revera cornubus uteri cæterorum animalium propor-
K 2 tione

260 ANAT. BARTHOLIN. LI. I.
tione reſpondent. Hinc ſicut alia animalia ſemper in cor- nubus concipiunt, ita aliquando etiam mulieres ibidem fœ-
tum geſtarunt, quod notavit Riolants„ R& vidit Harvejus, i quanquam teſtetur Guido Patinus, ſucceſſor Riolami, nun- 1 quam id credidiſſe Riolanum, ſed tantum ſcripſiſſe, ne ſidem ſti videretur derogare aulico narranti. Forſan ſemper ſemen Ky maſculum recipit Tuba, quando, ex obſervatione Har veſisin utero nihil comparet. Suſpicatus id ſum in Reſp. adi. tor b Dan. Horſtium. Whartonus ex utero quoque hic aliquid re- dim cipi exinde credit, quod in Anatome equæ gravidæ, viderit
has Tubas plurimis valvulis toto earum ductu muniri, ne 10
quid regrediatur; ſed è cavitate uteri in tubas cernatur, fo- 20
ramen ſtilum admittens Quomodo autem virile ſemen hinc ad teſtes per fibrillas nervoſas, quas epididy midis loco el eſſe vult, deinde ad uterum redeat, illoque præparato, in 2⁄ ovum conglobetur, idem Whartonus exponit. 7 C a v. XXVIII. 1 PE UTERO IN GENERE. 1 3 Zeymon. Terus ab Utre ob cavitatem dictus, quo ſenſu uterum 1 navis vocat Tacitus: Iſidorus quod utrimque unusſt
Laxiori ratione venter in Digeſtis& Inſtitutis nuncupatur- t
Matrix etiam dicitur, utriculus,& loci muliebres, ubins-
ſcendi initia corfſiſtunt, teſte Varrone. In aliis animalibusp 4
teſte Plinio, vulva dicitur, præſertim ſuilla, quam veteres Ro- er
mani in delitiis habuerunt: qua de re videantur Plutarchu vie
& Langius in epiſtolis. Martialis quoque, Horatius, Apitiui p Athenaus,& inter novitios Caſtellanus. Vulvam à bulga in
corruptam credit Hofmannus. Bulga autem Lucilio, Varron ri
uſurpata vox, origine Gallicum eſt, ſi credimus F eſto, qui
ſacculum ſcorteum exponit. Nonio folliculus omnis& ſac- E
culus ad brachium dependens. Videndus de his Voſius. ded t
vulva laudatis jamjam auctoribus,& Celſo approbatur. ſ
Situs eſt in hypogaſtrio, ſeu infima parte imi ventris, n
quæ in cavitate, quæ pelvis dicitur, conſtituitur ab oſſeſſ- u car in h- Cro& oſſibus ilei: quare pelvis illa in fœminis amplior eſt: f V pagaftrio undeé etiam nates habent grandiores& ampliores. Situs al- i pſitus ute tem talis eſſe debuit, ut diſtendi uterus pro fœtus magnitu- ſ rus? dine poſſet& commode etiam excludi infans. p Deinde in medio locatus eſt uterus, ad nullum inclinans b
latus, niſi aliquando, dum utero geſtat mulier maſculum e
vel fœmellam: tum enim dextrum vel ſiniſtrum magis oc c
cupare ſolet, quanquam non ſemper. 5 2
3 oſſ-
———

Linl Uia ſemperin ulieres dicenſt & vidit Uen ellor Rulm, 1 ſeriplileneitn rfan ſewperlm v Mione Hara um in Reſp a- oque hie ü quæ grasidz,it m ductumunn m tudas cerutu autem virile h as epididymidtn loque præpan expoqit.
11. ENENI
n, quo ſenlaue od utrimqveu
DE INFIMO VENTRE. 261
Poſitus vero eſt inter inteſtinum rectum ſubjacens,& ve- ſicam incumbentem, tanquam inter duo putvinaria. Quid ergo ſuperbimus, qui inter ſtercus& urinam naſcimur?
Magnitudo conſideratur in longitudine, latitudine,& craſ. Manitu-
ſitie, variantque hæc omnia, pro ratione corporum, tatis, do. & Veneris.
Longitudo in iis, quæ mediæ ſtaturæ ſunt,& venere utun- tur, à pudendo uſque ad fundi finem communiter eſt unde- cim digitorum; fundi vero trium.
Latitudo fundi duorum aut trium digitorum, quia in non gravidis eadem eſt latitudo fundi& cervicis. Atque hinc amplitudo facile conjici poteſt.
Sed virginibus, quæ nondum Arlo attigerunt, parvus eſt,& veſicà minor: perfectis major: quibus tamen Venere abſtinentibus, uti& vetulis, ſatis parvus, ſed craſſus eſt. At major in illis, quæ ſæpe conceperunt,& utero geſtarunt: ut manu comprehendi quaſi poſſit, niſi quando jam gravide ſunt: tum enim magis magiſque amplificatur,& cum ante ingravidationem facri oſſis initium non ſuperavit fundus, poſtea ad umbilicum& ultra etiam extenditur, ut tenuibus inteſtinis incumbat.
Craſſities uteri eodem modo variat. Nam in virginibus uidi⸗
Inſtitutis uunent tenuis eſt ſubſtantia, in adultioribus craſſior;& quo ſæpius an att enue- loci muliehrs, W mulier uterum geffit, eo craſſior eſt uteri ſubſtantia. Menſi- tur uterusa ne. In alüs amimi bus fluentibus craſſeſcit uterus;& quando inſtat menſium villa, quam veten excretio, tumida& craſſa apparet uteri ſubſtantia. In gra- e videantur Ruun vidis Galenus, Veſalius, aliique Anatomici putant uterum, Errar Ga- que, Horatius i quo magis extenditur, eo magis attenuari, craſſitudinem leni& Ve- anus. Vulramabh in longitudinem abſumi, ut loquitur Galenus. Sed ocula- ſali. a autem Lucilioſn ris experientia refragatur,& auctoritates„ Sylwi, Mandelli „ſi credumus F Campana Chirurgi, Arantii, Varoli, Plateri, Bauhini, Heurnii, folliculus ommi? Rouſetti,& Laurenti. Nam à primo conceptu uſque ad par- endus de hö Viſiui tum augetur ſecundum omnes dimenſiones,& uti amplior, Celſ approdanm ſic craſſior paulatim redditur& mollior, ita ut poſtremis if wa parte inim menlibus duos digitos craſſa ſit uteri ſubſtantia. Adeo tum conſtituiturèd uterus à membranea ſubſtantia abit,& rubra fit, fungoſa d in fœminisamqiir ſpongioſa ſubſtantia, moreque pumicis foraminibus pervia, & ampliores S 6 multos Aun cortices diviſibilis: quod fit ob afuxum rus pro fœrtusmY anguinis& ſpirituum pro fœtu copioſum. De utraque o-
ldi infans. 18, ad nullum uis geſtat mulieYmin Svel finitrummg
F. ¹
pinione ita cenſet A. Falcoburgius; tenuiorem revera fieri uteri ſubſtantiam, ut in diſſectis gravidis obſervavit; ſed eam videri craffiorem, quod hepar uterinum illi arctiſſime connaſcatur,& hoc pluribus potuiſſe imponere. Nic. Fon- tanus vero dicit in utero gravidæ ſe ſeparaſſe hepar uteri-
3 num

262 ANAT. BARTHOLIM. LI B. I.
num à membrana,& membranam admodum craſſam inye- niſſe. Adeſſe quoque eam craſſitiem, ea parte, qua placenta utero non adnaſcitur, Harvejus teſtatur. Recte id quidem, imbibit enim membrana, veluti ſpongia, affluentem uteri humiditatem ſuperfluumque ſanguinem,& craſſiorem fub- ſtantig conditionem induit. Si tenuior aliquando præter naturam reddatur, five humoris defectu, ſive mimia diſten- ſione, rumpitur de facili: à fortioribus pellentibus idem in puerpera obſervavit Salmuth. Craſſiſſima vero eſt uteri ſub- ſtantia circa orificium internum, quod anguſtum; undead- miranda illa in partu dilatatio& poſtea coarctatio.
Figura Uteri aliis rotunda ſtatuitur; allis pyriformis. Sed licet ad rotundam accedat, quo capacior ſit uterus; tamen ſentimus cum Sorano& Falopio fundum cucurbitulæopti- me aſſimilari poſſe: quia fundus recta deorſum ſenſim an- guſtatur. Collum vero uteri canalem oblongum R& rotun- dum repræſentat.
Connexio vel eſt Colli uteri, vel fundi. Collum vel cervix ſua ſubſtantia& per membranas alligatur; fundus vero per ligamenta peculiaria.
A parte antica adnaſcitur cervix veſicæ urinariæ& oſſi bus pubis per membranas à peritonæo ortas. A poſtica per
fibras tenues, oſſi facro mediate, immediate vero inteſtipo recto cum aliqua pinguedine: circa pudendum verocum ano coaleſcit. Ad latera per membranas peritonæo laxe fe- ctitur.
Fundus ſua ſubſtantia non annectitur, ſed liber eſt, quia moveri debuit, ut in actione dicetur; unde doloribus ute- ri periit mulier Veneta, cui per omentum ligatus fuerat; ad latera vero annectitur per ligamentorum duo paria, quorum uſus, uterum ſuſpenſum tenere.
ligamenta Unum par ſuperius eſt latum& membranoſum, ſtatuitut uteri ſupe- à muſculis lumborum ortum; deſinit vero in fundum utenl riora. prope cornua. Laxum& molle eſt, ut extendi& contrali queat. Aretaus veſpertilionum alis affimilat. Atque hujus paris beneficio alligatur fundus oſſibus ilii. Verum quuat- bris carneis intertextum eſt, muſculos eſſe forte non imme- pyocidentia rito ſtatuunt Veſalius& Archangelus; deducunt autem hæc uteri unde? vaſa præparantia& deferentia, quem admodum& teſtes con- tinent. Laxatur autem aliquando hoc ſive ligamentorum ſive muſculorum par(ut per vim, difficultatem partus, pon- dus fœtus,&c.) ut fundus uteri in ſinum decidat,& inverſ aliquando cervice; atque aliquando extra propendens ab- ſcinditur; ubi tamen accedat neceſſe eſt quoque ſolutio con- nexionis colli. Alte-
Vteri figu- ra.
Iigamenta ut eri.
ͤ—

di gia, Ree em& erälora, nor aliqun du, ſire mnii us pellentiduit ima veroehun d anguſtumn ra coarctasio. ez abis pyriam Kior Iit uteru,e dum cucurlith m oblongumn
ndi. Collum nia gatur; fundum
veſicæ urimtah wco ortas. Apakt nmediate vewoitt ca pudendumm ranas peritomaut
Aitur, Kdliderd zur; unde dolerte eentum ligatut rum duo oariu, ii
nembranoſum init vero in fondon. ſt, ut extendikor ſis afſmilat. Riki libus ilii. Verump ulos eſſe forte uor s; deducust ats madmodum kie o hoc ſve lign difficultatem re finum decidan,ê ado extra profede
ſſe eſt duoqoelie
DE INFIMOVENTRE. 26 3 Alterum par inferius eſt, rotundum inſtar lumbricorum, ſubrubrum inſtar muſculorum, unde quidam muſculos eſſé putarunt cremaſterum vicem gerentes, ut matrix his mo- veatur& ſurſum trahatur, aut ſaltem firmetur& robore- tur in oneribus ferendis, expellendo fœtu, clamoribus& la- boribus, in defluxu humorum ad hanc partem, quam ſen- tentiam amplectitur Pinæus. Cavum etiam eſt maxime in fine, ubi in puellis ſanguine plenum invenit Marchettus. Hoc oritur à lateribus fundi uteri& in initio tangens vaſa deferentia ad inguina aſcendit,& ſicut vaſa ſpermatica in viris, ſic hæc ligamenta in mulieribus per proceſſis perito- næi& tendines muſculorum oblique deſcendentium abdo- minis tranſeunt, atque in adipem ibi, membranaſve oſſium obliterantur prope Clitoridem, cui alligantur ac in latam nerveamque exilitatem degenerant: ubi muſculi alii duo incipiunt extra abdomen tenues latique, totam internam labrorum faciem inveſtientes; quorum ope quædam mu- lieres labra movent; reliqua pars præcedentis ligamenti in interni femoris membranam exeurrit uſque ad genu. Hinc eſt, Riolano monente, quod gravidæ primis menfibus de fe- morum interiorum dolore conquerantur.
Uſus hujus paris eſt 1. ut dictum, uteri fundum ſurſum trahere, nèe decidat in relaxatis& ponderibus& laboribus, quod tamen de primo pari rectius dixeris. 2. Impedire ad- ſcenſum uteri ad ſuperiora, qui per ſe fieri nequit, niſi unà pudendæ partes huic continuatæ& vagina ſurſum trahan- tur, ſed in relaxato utero& diſtento ſæpius contingit. 3.Per hæc ligamenta excrementitios humores uteri in inguinis glandulas nonnunquam deferri ſuſpicantur Riolan.& Mar- ohettus, ubi& bubones venereos excitatos invenit. Aliès bu- bones in inguinibus fœminarum à menſtruis deducit Hip- pocrat es, quos ad criticos abſceſſus refert Aurelius Severinus, eorumque vias in venis quærit Arantius; Per quàs ab utero ad inguina turgens humor derivatur. Venarum loco arte- rias repono, quibus purgamenta& hie& alibi ad extrema feruntur. 4. Spigelius in fœmina à nimio coitu mortua hæc ligamenta utero vicina, plena ſemine obſervavit. Unde ſuſpicor ligamenta hæc recepta ſeminali humiditate hu- mectare partes vicinas gravidarum, ut facilius omnia exten- di poſſint& laxari, in virginibus& ſterilibus ligamenta tan- tum ſunt,& humore uterum ab æſtuante calore defendunt. Jo. van Horne nihil aliud ſunt quam minutiſſimæ arteriolæ, peculiari involucro donatæ, ut ſecurius pergant extra ab- domen. R 4 Sub-
8 * . 8 1

26
ANAT. BARTHMOI.IN. Ll B. I.
Subſtantia uteri membranoſa eſt, ut dilatari& contrahi pro neceſſitate queat, plicis multis donata, quæ in gravidis expanduntur ad uteri extenſionem, contrahuntur vero ex- cluſo fœtu& in viætis. Præter plicas habet& tubulosam- ploſque ſinus, in gravidis maxime manifeſtos. Conſtat au-
Membrauæ tem ſubſtantia uteri membrana communi& propria.
uteri⸗ Communis duplicata eſt,& lateribus utrinque adnata, a peritonæo orta, craſſiſſima& validiſſima ad robur, lævis undique, niſi ubi vaſa ſpermatica intrant, aut exeunt liga-
menta.
Propria& interna etiam duplex eſt;
licet hoc non kacile
ob arctam adhæſionem diſcernere liceat, niſi in exulceratio. nibus. Inter utramque autem fibræ carnoſæ, quales in ven. triculo reperiuntur, adſunt: quas alii propriam vocant uteri ſubſtantiam& νρe½εναε cui fungoſum hinc inde corpus inſpergitur; eſtque uius ad calorem uteri. Sed hæ membra- næ non ſemper ejuſdem ſunt craſſitiei: ut ſupra de magvi-
tudine dictum.
Vaſa. Vaſa uteri ſunt Vaſa lactea& lymphatica, venæ, arteria, & nervi.
Vaſa La- Vaſa lactea ad uterum pertingere, alimentarium ſuccum
Rtea ad u- chyli pro fœtu advehentia, variis indiciis ſuſpicati ſumus terura. ijn Hiſt. Lact. Thor. quanquam oculis necdum ſatis pateant Monuerat Hippocrates lac in uterum confluere, id attrahi per os embryonis. Probavit idipſum Har vejus, quanquam viis necdum perſpectis. Sunt rationes quæ perſuadeant hre- viter ſignandæ: 1. In ventriculis nuper natorum,& ingh· vie,& inteſtinis primis ſimilis chylo materia,& inſtar lacis coagulati viſitur. Imo in ipſo utero ventriculus fundit chy- lum. 3. Excrementa in inteſtinis craſſioribugin uteroad- ſunt, qualia ſunt cum lacte veſcuntur animalid. Meconium Anatomicis dicitur ex Ariſtorele, quale in nuper natis quo- tidie obſervamus. Vide de eo Aquapendent em. 3. In ofe pulli in ovo& vitulorum in utero aqua reperitur ſimilis ili quæ in amnio, nonnunquam aliæ res cum chylo aſſumptæ. Obſervavit Carteſius gramen in collo digiti longitudine. 4. Prope anum ſtercora in pullis circa 16. diem, eademque ante partum in ſecundinas egeſta ſunt. Vidit idem Coiterus. 5. Bile& urina utraque veſica ſcatet. 6. Infans in uteri cer- vice hærens antequam ejulare poſſit,& quamprimum lu-
cem vidit, vehementer admoto tiendo,& ægre ſugendi conſuetudinem dedi
digito ſugit, quaſi deglu-
ſeit poſtea adul.
tior, ut vero ſimiſe ſit, diu aſſuetum fuiſſe ita nutriri. 7. Va-
gitus ſubinde auditur uterinus, non niſi patulo ore elendue
atu⸗

Lin t dilarrikan
us utriaqueun ſſima adubu) rant, aut elenn
d; licet hoem eat, niſi in eniln arnoſe„gulen propriam weu ofum hincince uteri. Sed hæna ei: ut lupndeu
phatica, vemam
„alimentariuml indiciis ſuſpiein s necdum fäuömn m confidere, in n Har vejus, qum es quæ perſuadeu per natorum, di materia, K intet ventriculusfundt craſſioribusinum ar animaliſ. Mau- uale in nuper mube uapendentem zn qua reperituf lni es cum chylo dſim ollo digiti longte rca 16. diem, eaca ant. Vidit idem u, . 6. Infams inlhnt it, R quamptima gito ſugit, quütt em dediſcityo den fuiſſe ita vunm Rniſf patuloqh 4
DE INFIMO VENTRE. 265
Patulum os in vitulo nondum ex vacca edito, ſæpe vidi. 8. Infantes nuper ex utero matris prodeuntes videas obduci lento quodam humore, velut cremore lactis. 9. Lac ex ute- ro, ſive chylum fluxiſſe, exempla fidem faciunt apud Lau- rentium, Zacutum, alioſque. 10. Medicamenta nonnun- quam illæſa ad uterum breviſſima hac lacteorum via pene- trant, ſicut de croco teſtantur Heurnius, H. ab Heer. 11. Bi- na exempla ſuperaddit Scoockius ex Senguerdio. Femina pe- perit prolem, cujus vertex tectus erat fruſtulis conciſi ole- ris, quæ pridie mater comederat. Alia peperit infantem clauſis pugnis farinam ſiccam habentem, fimilem illi quam nuper ante puerperium mater devoraverat. 12. Backius af- frmat, in ovo in aqueo humore pullum interdum conſpici roſtrum aperire.
Ex cotyledonibus uteri ſucco albo ſcatentibus exſugi pu- tat Harvejus,& exinde percolari per membranam in homi- ne ex vaiis ſanguineis allatum, judicat Courveus. Arterias ſolas hanc materiam chyloſam deferre Needham defendit,& fermentatione quadam ſecerni. Sed ſeparatio ſola ſuffice- ret. Patentes ſunt pori uteri in prægnantibus, quia diſten- duntur. Sed 13. vias detexiſſe ſe credit Deuſingius, qui in- numerabiles ramos lacteos per ligamenta uteri lata ad ipſa cornua, totumque uteri corpus decurrentia in catella fœta obſervavit: quin& cum vaſis umbilicalibus, lateum ramunm ingredi per umbilicum catellorum in utero adhuc conclu- ſorum notavit idem cum Eyſſonio. Hujus autem rami inſer- tio neglecta vel omiſſa, dubios nos adhuc reddit. Ubicun- que lateant, dari hic lacteas non ambigimus, ex quibus chy- lus defluit in chorion, exinde quaſi per bibulam chartam
per amnion, ex quo fœtus adultior conniventibus labris ſu- git
Au er ecs- tyleclonibuæ chylus 2
An ramur lact eug ma-
nifeſtas.
Lympbatica vaſa uteri deſeripſit Gliſſonius& Whartonus. Dmphati-
Eadem ex utero progredientia delineavit Rudbeckius, quæ ca vaſa.
evaporatum ex utero ſerum in veſiculam chyloſam ducunt.
Venaæ& Arteria ſe invicem comitantes feruntur inter Venæ G& uteri tunicas, inque tubulos illos membranaceos uteri ſan- arteriæc.
guinem ſuum effundunt, non in intimam uſque uteri cavi- tatem deferuntur, ſuntque duplices: Aliæ ſuperne oriun- dæ, aliæ inferne. Nam à ſuperioribus& inferioribus parti- bus, hoc eſt, à toto corpore venire debebat fanguis, tum ut in menſibus totum corpus expurgaretur, tum ut tempore aliquo geſtationis fœtus nutriretur. Quæ ſuperne veniunt, uteri corpus totum, ſed fundum præcipue perreptant, ſunt- que rami ex ſeminalibus derivati, antequam vaſa præparan-
R F ria

266 ANAT. BARTHOLIN. LLI3.I.
tia conſtituantur:& quoque ab hæmorrhoidali ramo; unde
uteri& lienis tantus conſenſus eſt. Termini venarum&ar-
eriarum ſfiniſtri cum dextris junguntur: ut pars dextra e- car ateri tiam augeatur copia alia ſanguinis. Per arterias fanguis venæ ſini- menſtruus funditur in non gravidis; unde ſi circa tempus Iiræ cum menſtrui fluxus, cordis arteriarumquè pulſus major fieri 44 2T 63„ poſſit, obſervavit Wulaæus menſtrua melius promoveri, quod 423 per arterias vehementius ſanguis in uterum pellatur. Vide- mus quoque inexhibitis cordialibus, utero appropriatis-& ſanguinem ſpirituoſum urgentibus, urgeri ſtatim adezi.
tum menſtrua. Color denique menſtruorum in ſanis arte.
rioſum ſanguinem prodit. Per venas autem arteriis conti-
nuatas recurrit, quod totum evacuari nec poteſt, nec debet.
Illis obſtructis, quia ſanguis libere ſurſum à minoribus uteri
venis ad majores meare nequit, menſtrua colliguntur, ve- rias in utero turbas excitantia. Quæ venæ& arteriæ ab infis veniunt,& aſcendunt, à cavæ& aortæ ramis hy pogaſtricis oriuntur,& uteri collum perreptant,& infimam fundi par. tem, ubi cum ſuperioribus ubique junguntur. Nam vaſa
per fundum lata admodum uniuntur& extra, R& inipfins
Anaftomo- uteri ſubſtantia. Quææ A‿⁵oee dozis magis apparent in men- ſex in utero. ſtruoſis& gravidis. Et facile obſervari poſſunt, ſi in cadane- ribus aliqua illarum infletur: omnes enim flatu intume-
ſcunt. Horum vaſorum, aut tubulorum potius oſcula cari-
tatem fundi ſubeunt, quæ acetabula dicuntur, item cotylle·
dones: qui hiant& aperiuntur, cum menſtrua purgantur.
& in gravidis, ubi epar uterinum iis jungitur(in brutis ſer.
ticilli) ſanguinem hauriens pro fœtu. Et quia in collume
teri ab his vaſis rami feruntur, per eos gravidæ plethoricæ
menſtrua mittere poſſunt primis menfibus, ubi plus ſangui-
nis ſuppetit, quam pro fœtu opus eſt. Illum enim ſangur-
nem ex utero venire non eſt probabile: nam fœrtus ſuffoca retur,& ex nimia oris interni apertione abortus ſequi poſſet. Magnitudo Notandum autem, vaſa uteri tempore geſtationis adeo venarum u- turgere ſanguine,& præcipue circa partum, ut emulgen- terinarum tium amplitudinem vel venæ cavæ aut aortæ mediam in- in gravidis. duant, quia tum tardior hic fit circulatio,& craſſiores partes ex arteriis ad venas amandantur,& per arterias copioſus ſan
guis labitur. Obſervavit enim Harvejus arterias multo quam venas eſſe numeroſiores in utero, caſdemque inflatas, vicinas venas pariter diſtendere, quod illis, ab inflatis ve. nis viciſſim non contingit, valido pro circulatione argu- mento: eſſe vero plures arterias, quod copioſo alimentoa
nutriendum fœtum opus ſit, cujus reliquias pauciores venx rege-
·
— ——
———, ꝗõ—j———
—,—., ↄ—,—.—„

. L. 1 8.1 mim venaruna. ir: Ut han em er arterig unde lleitam ae pullus nax, lius promoei, erum pellarur utero appropm urgeri ſtuum a ſtruorumin im s autem arteria nec poteſt, mti ſum à minonda, aſtrua colligunu fenæ X arteriant tæ ramishypext „& infimam fua junguatur. N tdur& extra,&us magisapparectin ari poſſunt, üinci nes enim faum Srum potiusole dicuntur, itemd
un menſtruaput
jungitur(nduu tu. Et quiainolt r eos graridæ h
lenfibus, ubi Duss
eſt. Ulum enims bile: nam fœxtuis one abortusſequ empore gettttone ca partum ntem 7X aut aorftæ m 1 alatio,& crafſor
er arterias copus Harvejus artelld 1 tero, caſdemqueie
uod illis, bi 3 10 pro circultioni
3
1
Ds INFIMO VENTRE. 267
regerant. Courveus, ne deficeret ſpirituoſa ſeroſitas, quæ ex arteriis ad membranam uteri, exinde ad uterum depluit pro fœtus nutritione. Hincque uterum intumeſcere ſcribit Fo- van Horne, qui de his arteriis notat, inter ſe conjungi, ut ſanguis ab uno in alterum moveatur; adeoque fluxum& refluxum aliquem in iiſdem tempore geſtationis fieri. De- prehendit id I. flatu immiſſo, qui modo per hoc, modo per illud foramen erumpit. 2. Quia in diſciſſa uteri ſubſtantia apparent hi tubuli cavitatem majorem habere, quam pro arteriarum ad uterum pertingentium propagatione.
De Cot yledonibus monet Har vejus in convexa caruncula- De Cotyle- rum parte, quæ conceptum ſpectat, obſervari, quod in plu- donibux ob- rimis cavitatibus& coty ledonibus ſeu acetabulis exterius 4, Deee 79. hiantibus materia alba& mucilaginoſa reperiatur, quæ, ut. mel favos, carunculam totam implet, ſitque colore, conſi- ſtentia ac ſapore albumini ovi perſimilis: Conceptum vero ſi à carunculis iſtis avulſeris, illico ex fingulis coty ledoni- bus& favis, eorundemque mucore, totidem ſurculos ſeu capillares vaſorum umbilicalium ramuſculos ſimul extrahi.
Abutitur vero Harvwejus nomenclatura Cotyledonum, Abuſus no- quippe Hippocrates, interprete Galeno, vaſorum ad uterum minss. pervenientium ora, non ipſis adnatas carnes glanduloſas ita appellavit; niſi cum Segero, analogiam illi concedamus, quam cellulæ illæ ſeu acetabula habent cum oſculis uterinorum vaſorum. In homine vices Cotyledonum præſtat placenta uterina, in quam oſcula vaſorum lacteorum, ſicut in brutis in carunculas, hiant, unde mucor ille albus. In ove veras cotylas quærit Needbam, ibi enim glandulæ uterinæ cotyla- rum more ſunt cavæ, quæ alios in ſe alveolos continent.
Nerui, ab oſſis ſacri nervorum paribus,& à ſexta cerebri Nervi. conjugatione, complures féruntur ad uteri collum& partes circa pudenda, ad voluptatem: nec non ad fundi partem in- feriorem: unde conſenſus uteri& cerebri magnus. Ad fun-
di partem fupremam pauciores feruntur nervi, iique retis modo invicem impliciti. Williſio auctore, ad teſtes à plexu meſenterii maximo fibræ inſignes mittuntur,& aliæ pro- pagines à Nervi intercoſtalis trunco, aliæque ànervo, qui inter hunc plexum ac abdominis infimum intercedit ex- euntes conveniunt. Hinc paſſionem hyſtericam oriri, quæ eſt motus convulſivus horum nervorum,& globum illum in abdomine, qui eſt plexus hic inflatus, non uterus, qui interdum ſanus eſt. Actio Uteri& uſus eſt attrahere,& retinere ſemem mu- Acki. liebre à teſtibus expulſum,&virile à pene injectum. Hoc u- trum-

268 ANAT. BARrT HOLIN. L13. I.
trumque. inquam, ſemen in f undum trahitur, retinetur, con. ſervatur& fovetur, unde conceptus. Eſt enim matrix inſtar horti vel agri ſemen excipientis, conſervantis,& alimentum ſuppeditantis: ideoque Ariſtoteli naturæ campus vocatur. Nam R& uterus ager eſt generationis, locus vel materia in qua, ſuppeditans ſimul alimentum ex fanguine arterioſo, jmo etiam materiam ex qua, nempe ſemen muliebre, ſpiri- tuoſa vero ſeminis virilis ſubſtantia eſt architectus, qui opus abſolvit, animatque muliebre ſemen. Utriuſque autem ſe men debet eſſe fœcundum virtute Plattica à toto decidua, & apte conſtitutum; hujus quidem ad formam aunimatam ſuſcipiendam, illius ad dandam, quorum conjunstorum ſe- minum calori interno calor uteri externus ſejungit,& vir. tute ſingulari vim illam inſitam& Plaſticam fuſcitat ad opus ſuum perficiendum, modo nobis non ſatis cognito. Fermen. tationem ſeu actionem ipſam ſemini impreſſam, 8& juſtum maſſæ cujuſdam in ſemine ſitum addit Hogelandius, quia vi- demus ex ovo minima agitatione quaſſato, nullos unquam excludi pullos,& ſemper in medio ſeminis animalium pau- lo poſt concepium maſſulam quandam cryſtallinam pello- cidamque invenimus. Certum eſt particulas ſingulas ſemi. nis determinationem ſingularem habere, referentem illam partem corporis parentum ex qua fluxerunt, quamqyein fœtu debent effingere. Sed immutatio hujus vel illius mal- ſulæ determinatæ, ſitum tantum fœtus formati in uterove riat, ex qua cauſa fœtum vario ſitu in utero collocatumad. vertimus. Ova quaſſata minus fœcunda videntur A coate- ſione& quaſi ruptura ſingularum partium determinata- rum,& caloris deperditione.
Virtutem conformatricem utero aſcribunt Fab. Pacius& Harwejus, qui eam ſeruini denegant, ſed minus recte. Nam 1. Ova excluduntur gallinæ incubatu vel alterius avis, in le⸗ cto, in fornacibus artificioſis Egypti, Hetruriæ,& Daniæ, ſemina in tabulatis germinant nullius uteri auxilio. 2. Ci tius conformarentur externa membra quam interna. 3. 4 conformationem fœtus Pater nihil conferret. 4. Nullada- ri poſſet cauſa ſimilitudinis in fœtu modo cum Patre, modo cum matre.
A ſemine autem virtutem Plaſticam excludun: Certe- ſiani, inter quos Regius ſolo calore uteri& ſeminis particu-
las hujus aſſerit agitari, has vero agitatas ob ſuas figuras ne ceſſario in germen animalis abire, eo modo quo ex oblon- gis falis particulis in aqua vi caloris agitatis& inter ſe con- junctis, primum lamella& ex ea ſæpius multiplicata 1 nu

.Lnl
hitur, rer
Keumäa vantis& Vn uræ can ma Doswuca
locus elmm 5 ſanguine m emen mulide architectu u aurufhenn ttica à totodts
ad formamauin rum conjuncuyn eernus ſejungt, aſticam ſuſcitata- fatis cognito n impreſlam, kiu lit Hogelandiu, qi aaſſato, nullosun eminis animalm zam cryſtallimm articulas fingulat abere, referentent fluxerunt, quum atio hujus velilüs eus formati in ur in utero collocmu cunda videnturit
DE INFIMO VENTRF. 269
num cubicum, atque ex ſex globulis in plano aliquo agita- tis& inter ſe unitis, roſa;& ex particulis vaporum cellis tempore gelido in earum januas vorticoſo motu varie im- pingentibus variæ ſtirpium partium imagines efformantur.
Ex hoc deinde germine totam formationem fœtus citra ul- lum animæ vel alterius corporeæ facultatis intellectum,
hanc dirigentem, paulatim ita perfici, ut in officinis vitrario- rum poſt rudem vitreæ bullæ inciſionem chirothecas, ocreas,
& alia ab ignaris conflari;& in quibuſdam fontibus propter pororum in tubulis figuras, varias imagines vi erumpen-
tium aquarum produci videmus. Elegans ſane conceptio-
nis in utero& formationis modus, ſi verus eſſet. Nemo hic
naturam artificem ſatis aſſequitur. Mechanice autem in
eorpore omnia ruditer fieri, necdum mihi eſt perſuaſum,
qui nobiliora mihi de Natura ſemper promiſi. Ens homo foret per accidens, ejuſque conformatio prima, imo fortui- ta. Figuræ rerum no minatim ex accidenti evenerunt& con- tingenter, variantque in fingulis, quum nobiliſſimi homi-
nis conformatio Divina ſemper ſit eadem, eodemque modo
per ſe contingat. Sine animo quomodo iſtud germen for- mari poſſit, quod in manibus noſtris ſitum non eſt, haud ca- pio. Vitrum enim materiæ inanimis diductione conflatur, & ſicut hic manus artificis& flatus requiritur externus igne juvante, ita in fœtu animato vis plaſtica interna ſeminis ani- mati, cum calore uteri ſeminiſque ſe jungit. Nec apparens oſt fœtus formatio, ut aquarum artificioſæ imagines, ſed vera, ſed conſtans& permanens.
Abenſina, Paracelſus,& Amatus Luſitanus, contra etiam An ſine a⸗ ſine utero generationem poſſe fieri arbitrantur: ſed nemo tero cance- facile illis credet, niſi aliquod ejus oſtenderint experimen- p̃rio heri tum, quod nunquam facient eorum aſſeclæ. Nam formari pofit.
a partium detemm
aſcribunt FPu.u
t, ſcd minustedt tu vel Alteriusuui ti, Hetruriæ,&u lius uteri auslo! bra quam jnterne conferret. 4. W3 modo cum Datrer
Iſticam excluäui „uteri& ſemisät itatas ob ſuusfn „eo modo qwoel is agitatis Rim Aſæpius mulin
homunculum in vitro, ex ſemine virili& menſtruo intra fimum equinum collocato, necdum videre contigit:& du- bia debet eſſe fides, quum experimentum fieri non poſſit. Exſpiraret ſeminis ſanguiniſque vis& calor neceſſarius an- tequam jungerentur,& ſemen fœmineum illuc deducere admodum operoſum. Extra uterum factam conceptionem& fœtus formatio- nem exempla nonnulla teſtantur De Tuba uteri ſupra actum ex Riolani relatione. In Ventriculo junioris uxoris cujuſdam ſutoris nefandi, conceptum fœtum& per os excluſum di-
giti longitudine, ſed bene omnibus membris externis& in-
ternis conformatum deſcripſit ex litteris Komelari ad Go- thofredum Hofmannum Salmuth, nec de fide hiſtoriæ ipſius dubi-

Conc eptus quomodo
fiat?
270 ANAT. BARTHOLIN. L. 13. I. dubitat. De uxore ſervi Marc hionis ſcribit Gaſp. A Reje, carnis& oſſium fœtus quantitatem per os depoſuiſſe. Apud Marc. Donatum Florentina mulier infantis ſui oſſa evomuit. Felem gravidam catellas evomuiſſe Frater Albertus Bartho- Immus oblervavit. Quorum rationes expendimus Libr. de ln. ſol. Part. Viis. In collo uteri idem perfici illæ ſuperfœtatio- nes videntur demonſtrare, quando partus conceptionis prius excluditur, ut majori in utero locus detur exituro. Sed illa præternaturalibus accerſenda, rariſſime contingentibus, ſiquidem vera ſunt. In multis fit metaſtaſis ab utero ad yen. triculum. Superfœtatio autem ſive in utero ſive extraab uteri continui virtute dependet.
Quomodo uterus ad conceptionem concurrat; hæceſt nupera Har veji doctrina. Quia in diſſectis animalibus poſt congreſſum, nullum ſemen in utero invenit, credit ſemen maris in uteri cavitatem haud pertingere, nec diuibidem morari, ſed brevi vel elabi vel evaneſcere. Hinc ſufpicatu 1. Semen illud maris contagione duntaxat quadam fœcundi- tatem apportare. 2. Conceptum naturalem in utero orin, ſicut in cerebro fit conceptus animalis. Sicut enim ncsà conceptioue formæ ſive ideæ in cerebro, ſimilem ei in ope. ribus noſtris efficimus: ita& ideam aut ſpeciem genitoriiin utero, poſt genituram, etiam abſentem, formatricis facul tatis ope ſimilem fœtum generare, dum ſpeciem, quam h- bet, immaterialem operi fuo imponit.
In cuniculo Everardus, tertio à coitu die diſſecto, im. prægnatoque, nihil quicquam liquoris, ſucci, ſeminis,un quod ſeminis habeat ſimilitudinem, in utero reperit. Mii tamen corpus ſeminale in utero ſubſtitiſſe affirmat, ſHi. ritibus modo evaneſcentibus, in cornubus vero uterinis nihil, præter cornua jam fœta, rubicundiora nempe, 5 magis extenſa. Summa eſt: maſculum ſemen in utero tamdiu remanere, donec cjus virtute uterus fœcundetur, deinde evaneſcere. Illuſtratur paradoxon exemplo anima- lium, quæ ſolo maris genitalis confrictu concipiunt,& gallinarum, quarum ova gallus uno congreſſu quamplun fœcundat..
Multis difficultatibus premitur Harveji fabula, cui iyſ aſſimilat. Semen enim maris ſtatim omne evaneſcere, lon idea relicta, multa funt quæ repugnent. 1. Symptomana quæ poſt conceptionem, varia moſeſta funt, etiam ſtatim in quibuſdam. 2. Eædem mulieres à retento ſemine impræ- gnationem factam judicant, non niſi poſt diem tertiume-
cerni obſervautes quod ad conceptionem fuit inutile; i 4* K

1. Lnl
ſeridit Ga er 08 depoluite 4 antis ſuichlenn tater Alenun xpendimulih, riici ille lopeite 5 Ppartus conen ocus detutenitu iſſime confioge taſtaſis ib uterou in utero lifet
nem concurrt,h diſſectis animaih o invenit, crecht tingere, necdiun neſcere. Bincliht
taxat quadam
ien
naturalem inum malis. Sicut enb ebro, ſimilemein m aut ſpetiem gelt entem, formatrici dum ſpeciem qu
mt
à coitu die dillch
loris, fucci, ſenit in, in utero repent
ſubſtitiſſe armi
1 cornubus vetot rubicundiofa terj Mculum ſemenut rtute uterus fcenne tadoxon exenpur confrictu conche
uno congfe 1
faquc
m omne enuen ugnent. J. Ffph⸗
Heſta funt, etua
mt
3 retento ſewitels
„ nifi poft giem ten
tionem fait augt
DE INFIMO VENTRE. 271
vera ſemen maris remanere& ad fœtum conſtituendum concurrere, ſimilitudo indicat fœtus cum Parente, non tan- tum in idea, ſeu ſpecie aut indole, ſed etiam quoad corpus, adeo ſubinde ſimile alteri, ut ovum ovo. 4. Pfaltria Hippo- cratica conceptum, ovi ſpecie formatum, ſexto die rejecit. 5. Ruſtici noſtri equas poſt admiſſionem pellunt, ne ſemen conceptum rejiciant. 6. Quod in diſſectis Damis nihil inve- nerit Harvejus, cauſa eſſe potuit, vel quod nimio ſeu curiu ſeu conatu feræ rejecerint, vel quod inter tormenta diſſecto- ris ad tubas uteri confluxerit, ubi deliteſcere credo,& cum ſemine fœminino conceptum moliri, quando primo menſe non comparet in utero: vel quod non omnes conceperint, quæ concepiſſe ab illo putabantur. Fallit enim hæc res Vete- rinarios etiam peritos. 7. Diſſimilitudo eſt inter conceptus cerebri& uteri. Nam per organa ſenſuum ad cerebrum ni- hil materiale tranſit, ſicut ad uterum, ſed ſolæ ſpecies, unde ex illius conceptu immaterialis eſfectus ſequitur, ex hujus corporeus& materialis. Hinc quia materialis eſt effectus, non poterit habere principium immateriale, nec ſolo ideæ contagio adſcribitur. 8. Solo genituræ influxu uterus i- deam hominis nequit concipere, quia diverſa hominis ſe- miniſque eſt idea, nec credendum ea prudentia pollere ute- rum, ut ex ſemine rudi, qualis futuri hominis ſpecies ſit fu- tura ſibi adumbret. 9. Multæ fœminæ concipiunt, quæ ta- men ob viri averſionem, ſpeciem hujus hominis, quem o- derunt, animo non concipiunt. Contra multæ conciperent, quæ mariti vel abſentis vel alterius adamati ideam firmiter animo ſuo imprimunt. Externam ſpeciem quidem à phan- taſia matris immutari, vel Æthiopis viſi imago docet, ſed totum hominem materialem ex immateriali uteri conce- ptu efformari valde dubito. 10. Ut ex ſeminibus veris arbo- rum, herbarumque terræ commiſſis germinant plantæ; ita de homine ſtatuendum.
Non rejiciendæ tamen Harweji obſervationes, qui circu- latione ſua famam meruit& fidem. Sententiæ ſumma eſt, ſemen virile efficientis rationem habere, feminam materia- lis. Veterum nonnullorum ea de re conjecturas, obſerva- tionibus ſuis confirmavit. Eadem voluiſſe Ariſtotelem, recte Senguerdius monet. Ille enim marem eſſe 2οφmα⁴μι νκινοη⁵‿, feminam zυιν-m· conferre profeſſus eſt. Parens quoque noſter Caſp. Bartholinus in Contr. Anat. jam pridem ſerio defendit, Patrem activè, fœminam paſſivè concurrere; il- lu m formam ſuppeditare, ſeu animam, hanc materiam, ſeu corpus. Igitur quia ſemen maſculum anima ſua& ſpiritu
con-

272 Akxaär. BARTH. LlB. I. DE INFIMO VENTRE.. FIGURARUM EXPLICATIO.
Uterus extra corpus poſitus cum annexis, teſtibus, vaſis omnis generis,& veſica urinaria proponitur, ex Caſſrio.
F 1 G. I.
A. Veſica urinaria ad inferiora revoluta.
B B. Ureterum in veſicam inſertio.„
CC. Cervix uteri, ſive vagina, in quam plurima vaſadiſe- minantur.
D. Uteri fundus.
KEEE. Duo inferiora es rotunda ut eri ligamenta abſciſu
F F. Vas cacum, ſeu Tuba uteri, hoc loco ligamento ſuperinni
eôë lato adhuc aunexum.
GG. Idem vas in oppoſito latere à ligamento lato ſeparatun
H H. Vaſa deferentia urrinſque lateris A teſtibus ad umi fundum deſinentia. b
11. Superius& membranoſum uteri ligamentum, alis veſper. tilionum aſpmilatum, per quod complura vaſa à prapau- tibus orta diſſeminantur.
K. Vaſa præparantia unius lateris, nondum à ligamento mn. branoſo liberata.
L. Paſa praparantia alterius lateris, A ligamento membran- ſo liberata, ut eorum in teſtem inſertio conſpiciatur. M M. Teſtes, quorum devter membrana ſua tectus, ſinſin
omnino nudus oſtenditur.
NN. Vena ex arteria plurima in cervicem& fundum utii diſſeminaræ, expurgatiomi menſtruorum& nutritimiſe- tus inſer vientes.
00O. Nervi per uteri corpus diſſeminati, nimis malu es. ſculpti.
F 1 G. II.
A. Uteri fundus.
B B. Inferiora& rotunda uteri ligamenta ab ſciſſa-
C. Regio, in qua eſt oſculum uteri internum.
D. Teſtis dexter membrana ſua adhuc veſtitus.
E E. Vaſa deferentia ad uteri cornua à Teſtibus porrecta.
F. Superius& membranoſum uteri ligamentum, vaſa üefe: rentia Teſtibus alligans.
G. Membrana Teſtis ab ipſo ſeparata.
H. Glanduloſa teſtis ſubſtantia.
I. Uteri ollum ſive cervix, vulgo vagina. 1.
K K. Duclus ex vaſe referente ortus, in cerwicem uter! ſela⸗
tus in quem gravida ſemen ejaculari dicuntur.
—————

— ooöooöoöoöoöoöoöoöoöoöoöoöoöooooooͤoo
IFIMoO Varn
nexis, teübs, M . Oponttur, ex 0n
A 3 v A XLVI. 273
—
—ÿ. ,——— 8— P
Sch ₰ ₰ faA. ₰ & 1 87727 e/ . e54⸗⸗ 7 ſh Juam lur 53- 5 57, 1 9 7 4 5 5 M 7 7 3 . 8
X
△²⁹4 8
—
A 8 8
——
teri ligamentan dc loco ligamenii
Lamento lat t teris A teſtuu à
i ligamentum at amplura vaſtapn
vondum à lxmmm
8 NRNNNNRNNNN
, à ligamentu mn rtio conſpiciatu nbrana ſua teiu
cervicem& fuus
ruorum G uunin
zminati, zmb ug 2 h M
II S(
amenta abſciſt aternum.
huc veſtitus. u A TOſtibus pornan eri ligamemun, uI
7 nnremewnenet! 7 4 2
— 7 ne
et, S 2
7 12 fA.
I . I vagina·. an ◻ 6. ur. lari dicunt
„
6 mwäeet.
8 WIIIIHIIHIIIIIIIII
—
— —“ ,„†f„˖— ,o“
—

Motus ma- tricis.
27 ANAr. BAnTHOLIN. L v. I.
conſtat,& corpulentia: quando illa imprægnatum eſſſe- men fœmininum, citius vel tardius effluit corpulentia, tan.
quam inutilis huic negotio.
Sed cur interea, dum fœcundatur uterus,& ſemen fœ. mininum, in utero non comparet? JFanus Orchamus, vel oh. Vorſtius, in minimas particulas reſolvi, mox deinde re. colligi& ſub viſum cadere tardius in animalibus, in homine citius. Veterum ſententiæ conſonum eſt, ſemen atreſcere, Barbatus negat ſemen in cavitatem uteri attrahi, ſed à vasis exſugi, quibus menſtrua evacuantur, ibique miſturam fe. rĩ& à maris ſemine, ut efficiente, menſtruum imprægnuri ab arteriis fuſum,& in utero deinde concurrere. Prorſus cvaneſcere non concedimus, opinantes in tubis uteri deli. teſcere immiſſum ſemen maris, ibique cum fœmininocon.
jungi donec ſpiritum maſculi
fœmininum conceperit,dein-
de fenſim inutile excerni. Fatentur id mulieres, teriio die nonnunquam, interdum ſerius citiuſque humicditatem quandam ex naturalibus exſtillare. Hinc primo menſemi- tiora eſſe ſymptomata, ingraveſcere deinde, forſan quando
in utero ſedem figit conceptus.
Ad ſpeciei igitur conſervationem neceſſarius eſt Uterus Quanquam etiam ad Individui ſanitatem conferat, tanqum totius corporis emunctorium: Tamen fine illo vixerum plurimæ, etiam diutiſſime& feliciter, teſte Abenzoare,d. gineta, Viero, Zacuto. In prolapſu putrefactum citra pericu. lum totum fere abſciſſum obſervarunt Rhaſes, Carhuslli- curialis, Langius, C. Wega, Paraus, Bauhinus, aliique Te- nelius à ſe viſam refert puerperam, quæ una cum fœctume- rum radicitus evulſum abſque vitæ diſpendio emiſerit. Ali recenſet Saxonias. Soranus in Galatia ſues habitioresfei ait, utero abiciſſo. Plinio teſte caſtrabantur fœminæ ſuss ſuſpenſis pernis prioribus, reciſa vulva, ut amiſſo libidini uſu magis pingueſcerent, fierentque gratiores. Nec ratio aliena, quia multorum morborum mater eſt, à vaſorum mn. guſtorum obſtructione& humorum prompto decubitu, qui abſente utero, alia via patentiore promptius expurgantun- Veterinarii noſtri vulvam relinquunt, ſed aperto hypochon drio fuis fœminæ, teſtes eximunt, codemque modo equus
vaccaſque caſtrant.
Ulterius actio uteri ſtatuitur motus quidam naturalis:
unde Plato uterum animal eſſe voluit,& Aret aus velut ani mal in animali ob motum. Nam in coitu& appetitu con- aipiendi uterus nunc ſurſum nunc deorſum movetur, penem hiat inſtar animalis. Deorſum item moveturad ſe
& 20
—ꝛ——

. Lul a im Khutohn 3
ur uterus ſn Janus Onhmn reſolvi, mont aanimalidaiad 1 eſt, ſemennd uterl attrabl, 4 ur, dique nihr nenſtruumim ade concurren. aantes in tubr que cum fœumn uninum concehe atur id mulies, s citiuſque bun . Hinc primom
ere deinde, farle
em neceſſariwell nitatem conferr Tamen fine ibſ iiter, teſte Aberun putrefactum cia arunt Rhaſes, m 49, Baukhinus, ig 1, quæ una cunt x diſpendio enit zalatia fues Mür caſtrabantur fen A vulva, ut amii utque gratiots K m mater eſta tun um promptodeai ie promptius ene. aunt, ſed apero tt, codemque nn
motus quichm 3 voluit,& Arttauuſe n in coitud Ppe Hc deorſum moſeu arſum item mofell
DE I8FIMO VENTRE. 275
tus& ſecundinæ expulſionem tanto aliquando impetu; ut rocidat.
Deinde rebus odoratis movetur, gaudet& oblectatur: at Cur odora- fœtentia, ut caſtoreum, aſſam fœtidam,&c. fugit. Hinc ²εα mο 4 Ariſtoteles ait gravidas mulieres ad odorem extinctæ lucer- 88 2n ſ7„ 4 næ abortire. Niat odorers
cd uterus odores ſentit non ſub odoris ſpecie, ſed affici- tur ratione conjunctæ materiæ tenuiſſimæ,& vaporum. Sic- ut etiam videmus recreari omnes ſpiritus à rebus bene olen- tibus, non ratione odoris, ſed vaporis conjuncti, qui ſpiriti- bus familiaris& acceptus. Unde citius partes genitales afficiuntur, quia acerrimo ſenſu ſunt præditæ:& quia bene olentia bonos& gratos vapores habent conjunctos; fœten- tia vero tetros& fœdos; ideo ab his ſpiritus impuriores red- duntur,& cum ſpiritibus refertus ſit uterus„hæc averſatur, illis gaudet.
Reperiuntur vero mulieres pravum habentes uterum, cur quibuſ quibus ſuaviter olentia hyſtericam paſſionem pariunt, fœti- dam mulit- da vero ſanant: quia his irritata natura una cum fœdis vapo- ribus bene ribus hiſce materiam morbi excutit. Mllis vero excitantur in dlentia no- utero vapores tetri prius latitantes, ut aſcendant ad dia- 2und2 phragma, cor, cerebrum,&c. unde uteri ſtrangulatus, par- tim per inſenſiles poros, partim per venas recurrentes X re- ferentes ad ſuperiora vapores cum ſanguine uterino. Actio- nem enim Regiminis ſine viis manifeſtis& notis cum Hel- wontio non admittimus. Uterus autem non aſcendit ipſe aut loco movetur, niſi diſtentus majorem locum occupet, nec inſtar globuli revolvitur per capacitatem abdominis, ut Hippoerates& Fernelius divinarunt. Nec cornua uteri tu- mefacta magis oberrant quam uterus, ut ſuſpicatur Riola- nus, alligata enim ſunt membranulis ſuis,& in abdomen ſemen effundere nequeunt intercluſis viis, quanquam in or- gaſmo reſerari ſuſpicetur, vapores facillime, quibus diſſipa- tis, abdominis tumor ſubſidet.
Præter ſenſationes odoratus, guſtus, tactus, pollet& quodam brutali intellectu, ex mente Helmonti, unde fu- rit, ſi cuncta non reſpondeant voto. Cæterum Platonem hæc ſapiunt, qui improprie animali comparavit. Furor un- de ſit jam diétum. Hig bmorus ſuffocationem uteri credit oriri à nimio ſanguinis fubtilis ac flatulenti in pulmonum vaſis cordiſque thalamis infarctu. Forſan& cerebrum iidem Hatus lædunt, unde furor. Quod addit Novator ille Hel- montius, vivere fæepe, tumultuarique à morte muliebri quam intulit, nemo facile ſibi perſuaſerit. Atotius enim vita ejus
8 2 depen-

276 ANA T. BARTHOLIN. LIB. I.
dependet vita;& ſià morte tumultuetur, quod de Nobili Matrona in Hiſtorüs obſervavimus, vel flatibus remanenti- bus adſcribimus, vel fœtui, etiam mortua matre exitum quærenti, ut variis exemplis docemur. Sphynx Theologico- Philoſophica narrat extinctæ matris ab utero, ſubito puſio. nem emiſſo claro vagitu ſalvum& incolumem egreſſum fuiſſe. Quo modo Scipionis& Manilu ortum deſcribit Lau. rentius. Eberus duo exempla habet embryonis mortuama. tre excluſi, ut& †oh. Matthaus, nec diſſimilia hic Hafme multorum memoriæ obverſantur. Sed contra negantes m. chlerum, Sperlingerum alioſque notandum 1. infantis neceſ. ſarium eſſe robur. 2. matris amplum uteri orificium. 3. mo. riente matre diducendum os& divaricanda femora, alio- quin ante ſuffocatur fœtus quam exire poſſit.
C A4 P.. XIX. DEUTERIFUNDO,& OR.
D E utero in genere hucuſque egimus, ejuſque partibus
ſimilaribus. Sequuntur diſſimilares partes, in quaseum
dividimus: videlicet Fundus, Collum ſeu cervix,& ſhua pudoris, cum partibus annexis.
EFundus eſt pars ab orificio interno uſque ad finem aſcen- dendo. Dividimus eum in partem anguſtam inferiorem,& amplam ſuperiorem; cui tertiam partem, videlicet os adci mus.
Collum ute- Anguſta inferior eſt inter os uteri& amplitudinem inci ri brevius. pientem, atque collum breve vocari poteſt, ad differentiam veri& longioris colli. Nam antequam amplitudo fundiin- cipiat inter hanc& os interius, intercedit quaſi Atterum collum, vel anguſtior canalis, quam eſt amplitudo fundi idque& in hominibus& in brutis. Et hanc partem, ceri cem vocatam fuiſſe à veteribus, ut Galeno, Sorano,&cc. vult Fallopias. Pinao hæc pars eſt pollicari longitudine longa in cerva nos longam quinque digitis tranſverſis invenimus. Sterilitatis Hujus cavitas non eſt ampla, ſed talis, quæ ſtylum ma)o- quædam rem, vel parvam pennam admittat. Aſpera eſt, ne ſemen canſa. attractum effluat, quemadmodum fit in nonnollis ſterilibus quæ hanc partem ob pravos humores lubricam habent. Aſperitas hæc à rugis fit, quæ ex obſervatione Pinai radices habent inferne ſitas, aciem vero interne ſeu ſuperne ten- dentem, ut ingreſſum facile, regreſſum difficile ferant. Fund as. Ampla& ſuprema pars præcipue Fundus dicitur. Atſoe x

„In. Lu ltuetur, doa —, vel flatidun n mortuama 6 r. Sphymelh üis ab utero,ſün R incolumemg iili ortum delc embryonig un ec diſſimilin di 2 ded contra negm andum intui n uteri oriſiciun varicanda femmn Aire poſſit.
.
— Ix. DO,& 00
—3 mus, ejuſquen ailares Dartesinqu 2 Lum ſeu cerii,
„o uſque ad finen anguſtam infern aurtem, videliceta
ri& amplitudim
i poteſt, ad difes
am amplitudoin ntercedit quia
nam eſt amplitt * Et hanc parten Galeno, Soram t lui longitudineln ranſverſis invenlts talis, quæſtflums ſt. Aſperaeſt, r iit in nonnolloter aores lubricam W oſervatione Pmam interne ſeu ſuelt fum diffeiletenn Fundus üicitm.
DE INFIMO VEMNTRE. 277
Ræc pars uterus& matrix proprie appellatur, eſtque pars præcipua, in cujus gratiam reliquæ factæ ſunt, amplior èe latior quam reliquæ..
Situs eſt in pelvi ſupra os pubis, ut ibi dilatari queat. Rio- lauus hoc in gravidis agnoſcit, aliàs enim ſitum eſſe ſupra os ſacrum..
In homine unicam cavitatem habet, quæ nullis cellulis cavitate eſt donata, uti falſo ſeptem cellulas ei aliqui tribuunt. In in utero hn- brutis communiter bipartitus eſt: unde cornua dicuntur bi- man nul- na binæ iſtæ in brutorum utero partes: licet cornuum for- ma non in omnibus brutis conſpiciatur, ſed in vaccis, cervis, ovibus, capris,&c. Cornua tamen ex imitatione tribuerunt cwr in hu- etiam humano utero Auctores, quia ad latera fundi protube- mano uiero rantia utrinque eſt aliqua, ubi vaſa deferentia inſeruntur. dicantur 5 Rariſſime vero muliebris uterus bipartitur ſicut in brutis, ſe corunæs qualem in quibuſdam obſervarunt Baulini frarer, Sylvius, Riolanus,& ante hos Obſequens. Duplicem uterum LPariſiis obſervatum ſeribit Tilingius. An talis ſit illarum, quæ gemi- nos plureſque fœtus enituntur, dubito. Duplex membrana involvens duplicis uteri loco ſunt. Labeute anno Hafniæ plu- res fœminæ gemellos ediderunt præter conſuetudinem illa- rum, imo ternos, nihil tale ante aut poſtea paſſæ. Non igi- tur familiis gentilitium, aut ex duplici utero, quod ſemini imputandum. Neque in duplici utero concipi, placenta uterina convincit, quæ ſola multis fœtibus ſufficit, ſed to- tidem funiculos ſuſtinens diviſis locis, quot embryones, ut nuper in hiſtoria ſimili depinxit Beſterus. Cujus Figuram
hic addimus.
An geſtatio gemellorum ſigno aliquo in prægnantibus col- ligi poſſit, in Diſ. de Inſol. Part. Vis diſputavimus. Nul- lum euim dari poteſt. Non tumor abdominis, qui major in ſimplici fœtu aliquando, quam gemellis; nec motuum di- verſitas, quam non raro in gravidis ex ſolo embryone tan- tam obſervavi, ut gemellos crederes:& in gemellis mo- tum exilem, præſertim ultimis menſibus ob loci anguſtiam: non linea externa medium abdomen dividens, quod falſum in uxore mea deprehendi: nec pedum tibiarumque ultimis menſibus inflatis, quia etiam in ſimplici fœtu tument: nec, denique ampla ventris ad latera diſtenſio, quam varius ſitus in uno fœtu fingere poteſt. Rebecca geminos geſtare ſeex motu vehementi quaſi inter ſe colliſorum embryonum di- vinavit, quia à Deo confirmata. Simplicem cavitatem in mu- liere Ferrarienſi gemellos pariente Cananus vidit apud A-
5 2 3 3 Divi-

278 AxAr. BARTH. LrB. I. DE INFIMo VeNTRE.
Dividitur tamen in partem dextram& finiſtram. In illa ut plurimum maſculi generantur: in hac fœmellæ. Et raro aliter evenire compertum eſt, teſtibus Hippocrate& Galeno. ſionum an mas vel fœmina in utero geratur, hoc habent Venatores, ſi percuſſæ feræ in dextrum latus concidant, ma- rem conjiciunt, quia in dextro latere pondus geſtatum ka- tet, contra, ſi fœminæ. Mulierculas ferunt marem geſtan- tes ſemper dextrum pedem in ingreſſu magis elevare quam ſiniſtrum, ut annotat Salmuth. Quæ omnia ſigna tamen ſunt fallacia. Alia recenſet Hippocrates ejuſque ſequaces,ab hoc loco aliena. Solus hæmorrhoidum fluxus indicat ma. ris geſtationem in nota mihi muliere. Ex germine tiitici vel hordei quomodo ſexus diverſitatem divinet Petr. Buj- rus,& ex ſputo dulci vel amaro poſt inunctionem pulyeris ariſtolochiæ Henr. Martinius, obſcurum nobis.
Diſcernuntur dextra& finiſtra pars, per lineam vel ſutu. ram obſcure prominentem, quam medianam vocat Arißo- reles. Similis in externo abdomine ſub umbilico conſpici tur, in duas partes regionem illam dividens, quam tum con. ſpectiorem credunt quando gemelli geſtantur. Sed inpre- gnantibus nonnullis hanc lineam vidi manifeſtam, quæ uni- cum tantum fœtum poſtea enitebantur. Eadem nonnun- quam, ſed rubicundior, ab umbilico ad ſternum protendi- tur.
Superficies externa eſt lævis& æqualis, atque quaſi aqueo humore obducta. Interna multis poroſitatibus gaudet, que ora ſunt, per quæ tempore geſtationis ſanguis facile ex ir ſis uteri exeat, pro nutritione fœtus, vel ex recentiorumob-
ſervatione lacteus ſuccus, de quo antea diximus in Cotyle⸗
donibus.
O, R, Uſus eſt ſemen recipere, fœtum continere, nutrire,&c. wreyi inte- Orificium vel os interius uteri oblongum eſt& tranſyer⸗ nus.· ſum, fed anguſtiſſimum(quando vero dehiſcit, orbiculare3t & rotundum: unde forte obſtetrices Germanæ vocant lit
Roſe, roſam, Gallicæ vero, coronam; le couronnement deli
mere) inſtar foraminis glandis penis, ne intret nocivum ali⸗
quod; nec exeat facile attractum ſemen. Si quando extra
vulvam procidit aut invertitur, os tincæ piſcis exacte refert.
situs ſi immutetur, ut non in medio recta fundum re-
ſpiciat; ad illud recta vir ſemen ej aculari non poſſe putatur,
Ster:ltatis& ſemen potius refluere quam concipi. Si plane deeſt, quo quadam raro fit, ſterilitas omnino incurabilis caufſatur: uti& ſteri- cauſa. litas fit, ſi aliter afficiatur, videlicet cancris, ſchirris, obſtru⸗ ctione, calloſitate, nimia pinguedine: præſertim uimia n. 4 me
4-

— IMrINNo Vun
4— TABSUIA XLVII. 279 Ain hac temele Aus Hippocraex xro gerator 1u9—— um latus cncite 8— 1 Wun marnn H 5 eflu magis e dx omnia re⸗ ejuſquet 5 5 idum fluxssiuin 5 41 jere. Ex gerwin.— 5 Ttatem divinet D9 0 1 5 2 ſſt inunctionemy 1 6 rum nobis. I 1 * 4 X△ n 8 3— 54 rars, perllinemmt T W 1e medianam vorx- I N 5 1 1 N 1 4 1 3 f ſub umbilicoan W ſ ſiſf adividens,qummm N li geſtantur Sd- 3 69 7V ae 3 5 ridi manifeſtun N ſern U 5 eantur. Eademu b lico ad ſternummn 4 4 Wlilh
Aualis, atquequ A’ Pprgſſhe 3 1 1 voroſitatibusgn V 1 9 35 ſ G ionis ſanguishi„ ffle 4 4 , vel ex recenii. 17”” g 45 15 antez dirimseih E.Mune 6
her u 3 comtinere, dunn hae m 4 oblongum ette L gnnma, ero dehiſcitohin Whi 3 ices Germaneſde, am; le couramum S nis, n ne intret locſe 8
dſemen.§1 quui
X 8— 8 S ½ V BGB
tincæ piſcis eent
medio— 5
aculari non polt Å Si planecet ☛‿ 6
wini 6 ril N A
l is cau atur: 4 3 M‿O ⁴έ̊ͥ8.
tcancris, cimi
ine: ræfetins,

Vſus oriß
cii ut eyi.
289 ANAT. BARTHOLIN. L18. I.
mectatione& relaxatione, vel ex nimio congreſſu, ut in ſcortis, vel ex nimio profluvio humorum.
In gravidis viſcoſa& glutinoſa materia annaſcitur orifi-
cio,& collum breve fere opplet; ut humectatæ hæ partes fa- cilius in partu aperiantur.
Intra canalem hujus oris inferiori ejus parti tuberculum oblongum additum eſt, quod foramen exquifitius occludit, ex obſervatione Riolani. Ejuſdem monitu circa hoc tuber- culum pori ſive foraminula conſpiciuntur, quæ videntur eſſe extremitates vaſorum deferentium, ad cervicem deli- nentium. Vaſa illa pectinatim ſeu digitatim inſita, ſanguine plena, invenit Columbus.
Per hoc orificium uterus ſemen attrahit, quo concepto claudi dicitur:& vulgo quidem ajunt ita claudi, ut ne ſpecil- li aciem aut acum intromittat. Unde fruſtra& Medici per ſyringam liquores infundunt,& ſcorta fœtum conceptum
O matricis extrahunt. At reſeratur in ſuperfœtatione, pravi conceptuv,
quando a- periatur 2
ſalvo fœtu, ejectione, quæ interdum fit, emiſſione ſeminis & præſertim admirabili modo aperitur in partu; ubipro fœtus magnitudine dilatari debet, ut æqualis fere cavitasſit à fundo uteri ad pudendum, per quam fœtus exeat. Et hoc, inquit Galenus, mirari poſſumus, intelligere non poſſumus. Et idem hic monet agnoſcere nos debere ſapientiam& o- tentiam artificis, qui nos conformavit. Sed ex membranis corrugatis hoc orificium, uteri in morem, conſtat, quæ ex: plicatæ immenſum dilatari queunt.
XXX. COLLO MAIORE
CAr. DE UTERI
Nuteri fundo tria obſervavimus; fundum ipſum, colum
minus,& orificium. In collo majori itidem tria occurrumt. Collum ipſum, hymen,& os veſica. De hy mene vero ſequente agemus capite.
Colum, cervix ſive canalis uteri, Ariſtoteli aliquandoetiam
matrix dicitur,& uteri oſtium: Fallopio ſinus pudoris-
Eſtque canalis oblongus; cavus etiam ante nativitatem, & ſtilum& digitum admittens, ut in recenter natis videre eſt. Situs inter os externum& internum, penem recipiens inſtar vaginæ. Figura. Contortum nonnihil& obliquum eſt collum, brevius item& arctius, quando laxatum in ſe concidit; ut partes
* oooſoͤſſſſſſſſ ö——ͤͤͤſſſſſſ————— ———ᷓÿyꝙð————ÿy—.
ſſſſſ“

I. Lul
rum. el
kuteria annaſä umectaaken
A.
8
lejus pariitihan ken exquiftiuen nonitu cirealan ciuntur, quzſih Aum, ad cerricen
ugitatim inüid, t
attrahit, quocch t ita claudi,nt n Nide truſtra Na vrta fœrtum con atione, pranicun n fit, emiſſionelt eritur in parui at æqualis ferci un fœrtus exen. l neelligere nonzalt debere ſapientumd avit. Sed ex ment aorem, conſtua
X. O MXIOI 8 fundum iplun, 6
ri itidem triuccan ehymenc eroth
riſtoteli liqumae Fallopio lnli 3 tiam ante miine in recenter mlul-
num, penemmf
obliquum dkul tum in ſe coucg
DE INFIMO VENTRF. 281
partes internæ non refrigerentur. At rectum eſt& amplia- tum, 1. In coitu. 2. In fluxu menſtruali. 3. In partu, ubi ad- modum diſtenditur ad fœtus formam; unde etiam partu- rientium ſummus dolor:& tum, uti& in menſtruis, non parum refrigerantur fœminæ. Magnitudo. Longitudo communiter eſt octo digitorum, vel ſeptem, ut digitum longiorem æquet. Latitudo eſt, qualis recti inteſtini. Sed adeo variant longitudo& latitudo, ut difficulter deſcribi queant. Nam in congreſſu ad virgæ magnitudinem ſe accommodat, fitque cervix hæc longior vel brevior, latior vel anguſtior,& pro fœminæ libidine va- rie turgent: quod dum fit, carunculæ protuberant à ſpiritu replente, quemadmodum apparet in vaccis& canibus laſci- vientibus; canalis vero arctatur,& minor redditur, uti 8= in coitu; ut penem arctius comprehendat: ideo Fubſtantia eſt& ex carne dura nervoſaque,& nonnihil ſpongioſa& fungoſa, ut penis; ad dilatationem& conſtri- ctionem. Intus ſuperior pars rugoſa quidem eſt, quando non diſtenditur, at ampliata, lubrica eſt& magis lævis. Cæte-
rum etiam in diducto collo rugæ orbiculares ſunt& multæ, Rugæ in in principio canalis prope pudendum, antica parte prope collo nteri-
veſicam maxime, minus verſus inteſtinum rectum, cui in- cumbit, illadque ad majorem delectationem ex titillatione ab attritu glandis facta. Et in juvenculis rugæ arctiores ſunt, cervixque anguſtior, per quam menſtrua expurgantur, et- iam in virginibus adultioribus. Verum rugæ obliterantur, & latera calloſa fiunt, atquec lævia, ob factum crebrum at- tritum, 1. In vetulis. 2. In iis, quæ multum concubuòére, aut peperére. 3. In iis, quæ longo fluxu laboravere menſtruali vel albo. Atque in his omnibus ſubſtantia etiam fit durior, ut quaſi cartilaginea tandem evadat in vetulis,& quæ ſæpe conceperunt. At injuvenculis mollior eſt atque delicatior. Miram vaginæ dilatationem vel membranam intumeſcen- tem deſcripſimus in Hiſt. Rar. Duplicem vaginam habuit mulier Hafnienſis duplici orificio patentem, quarum una anguſtior, latior altera. Per latiorem ex marito filiam enixa eſt. Rugarum utilitas ad delectationem. Partum quoque facilitare protrudendo fœtum Roonhuſius cenſet.
Uſus Colli eſt membrum virile erectum recipere ad pro- lectandum ſemen. 11. 1
Tandem ultra partem mediam, ad finem colli antica& Opifciuns
ſuperna parte, non longe à vulva in conſpectum venit veſicæ inſertio, ut urina ibi per communem ductum expurgetur, digitalis internodii longitudinem æquat, exterius carnoſa,
87) vel
veſꝛcæ

——
— ——
——
—
—
——
—
28² ANAT. BARTHOLIN. I. I. J.
vel potius carnoſo ſphinctere obvoluta, Pinæo obſervante in. tus nigricat, ejuſidem ſubſtantiæ cum urethra hominis, quemadmodum quivis videre poteſt, facto prius à Riolan indicio.
Notavit WWierus in ſuis obſervationibus extremitatem cœl- li veſicæ exteriorem, non eodem in cunctis fœminis loco apparere, pluribus ſupra colli uteri angu ſtias exteriores ſub nympha conſpicitur, paucis introrſum in ſuperiore puden. di parte latet. A tergo vero ingreſſus veſicæ occurrit, quando adeſt, membrana Hymen dicta: de quo modo agendum.
C A p. XXNXNXI.
D E HY M ENE.
H Vmen ſeu membrana eugion dicta, clauſtrum virgina. le aliis appellatur, item flos virginitatis; quia cum ad- eſt, virginitatis nota adeſt.
Darireve- An vero detur aliqua virginitatis nota, dubium eſſe non
ra duνam debet. Experiuntur enim omnes, qui virgines uxores du-
virgrattatas cunt, obitare aliquid, quo minus abſque magna vi& im-
vorcm. petu virga intrudatur. Unde Terentius ait, primam coitio- nem eſſe acerrimam. Et hæc cum fit, ut plurimum cum magno dolore ſanguis egreditur, paucior vel copioſior:
quem etiam ſanguinem florem virginitatis vocant.
cur rimo Nam ob dilatationem anguſtioris colli,& lacerationem
ceita vugi- hymenis, omnes virgines primo coitu dolorem S& ſangui-
nibus dole nis profluxum habent. Juvenculæ quidem illum majorem,
3 an hunc minorem, ob hymenis ſiccitatem&e vaſorum exilitr- tem: Adultiores vero menſtruaque expertæ, illum mino-
rem, hunc majorem ob cauſas contrarias.
Exceptio. Si vero menſtrua fluant, aut paulo ante fluxerint, ob par- tium relaxationem facile penis intromittitur, unde paucus aut nullus dolor, paucus etiam aut nullus ſanguinis proffu- xus. Ideoque tum temporis non inſtituendæ ſunt nuptiæ, ne virginitas ſponſæ, ſuſpecta ſponſo reddatur.
Quid fie Quid vero ſit quod obſtat& prohibet virgam ab ingrel 2e u ſu, hoc eſt, qua in parte virginitatis nota confiſtat; opinio- olA 8
nes& diſcrepantiæ variæ ſunt: Opinio. I. Arabes Hymenem dicunt eſſe centonem efformatum Arabum. ex quinque venis ad colli medium, utrinque inſertis, ita ut dextrarum venarum oſcula cum ſiniſtris jungantur. Hæc ficta ſunt. 1 1 Oyinio IIL. II. Alii, inter quos Fernelius& Ulmus, latera weſ dr xreſce-

1 N. L 1 3.—
ta, Pineo oüde 4 m uretie wm , facdniaas
ibus extreni, n cunctis fenin
nguſtias enein im in ſuperinei Feſicæ occunt 4 uo modo zgendu
d ENI.
icta, clauſtrumiin Tinitatis; quuca
nnota, dubiumek qui virginesumn abſque magmuit nus ait, primamai fit, ut plurimam paucior vel coyi utatus vocant. s colli,& lacerm oitu dolorem ii cuidem illum mir tem& vaſorumci expertæ, ilumn arias. ante fluxerint uy zmittitur, uncefe aullus ſinguiniini tuendeæ ſunt wpiu- ddatur.. hibet virgim iis s nota confiſtioh’
centonem ecdim utrinqve inſerin niſtris jungrntlé
later d Ulmus us
DE INFIMO VENTRE. 283
hæreſtere ſtatuere, in cujus diſtenſione vaſa rumpantur, quæ ibi feruntur. Sed hoc contra experientiam eſt, quæ teſtatur etiam in minimis puellulis cavitatem collo adeſſe, nec latera cohærere.. 111. Alz membranam tranſverſam. Et hoc quidem re- Opinio III. cte. At falſo, qui cribri modo perviam finxère,& in extre- mitate infima ſinus locarunt: per quam voluerunt urinam emitti. IV. Recentiſſima omnium opinio eſt Severini Pinæi, Opinie Wa chirurgi Pariſienſis peritiſſimi, qui integrum libellum de notis virginitatis conſcripſit, alioquin non inutilem. Habet vero ille pro hymene quatuor carunculas myrtiformes, per membranulam vinctas, in exteriori ſinu poſitas; de quibus poſtea. Et eum hodie nonnulli viri docti ſequuntur, ut Bau- hinus. Nos in nuper nata hic diſſecta, non aliud invenimus, nec Marchettus in multis puellis. V. Sententia communior eſt, hymenem eſſe membra- V. Opinio⸗ nam tranſverſam intus in collo uteri, paulo ſupra collum multis au- veſicæ, quæ obſtat primo penis introitui. Atque pro hac Goritatibur opinione ſtant experientiæ& auctoritates plures:& primomuνα. quidem quatuor clariſſimorum Patavinorum Anatomico- rum, Veſalii, Fallopii, Aquapendentis, Caſſerü. Et vetuſtas fere tota non ignoravit. Unde auctor ipſius carminis an- tiqui: Eſt magnum crimen perrumpere virginis hymen. Adſtipulatur Archangelus, Alexander Benedictus, MWierus. Cognovit idem& Carpus, nec ignoraſſe videtur Scaliger exerc. 175. fect. 1. ubi loquitur de radice quadam mirifice ad Venerem faciente. Ait enim: Si quis ſuper ea urinam reddiderit, illico turgere libidinibus ajunt: virgines, qua præ- ſunt paſcuis, ſi ſuper ea ſedeant, aut urinam faciant, eis, perinde rumpi naturæ membranam, atque ſi à viro fuerint vitiatæ. Columbus& Sebizius ter invenerunt, Bauhinus bis, uti teſtatur in libro de partibus fimilaribus,& in inſtitutio- nibus aſſentiri videtur Wolßius, qui Patavii ſe inveniſſe teſta- tur. Adr. Spigelius in omnibus virginibus ſe deprehendiſſe affirmat,& nos cum Veſlingio Patavii vidimus. Nec opus eſt omnium auctoritates huc afferre. Rolfinccius ſæpe in fœti- bus obſervavit per ſtylum foratum ſpiritu appulſo ſeexpli- cantem: In recens natis ejus veſtigia: in adultis rariſſimam avem. Quod vero in his Columbus& Paraus negant ſemper in- Refutatis veniri; Laurentius vero nunquam ſe inveniſſe aſſerit: im. Lus u Jar putandum eſt inopiæ cadaverum, aut negligentiæ in diſſe egſar
-.. 2 „ † 3 ens tioni-I

————
—
28 ANAT. BARTHOLIN. L.IB. I.
ctionibus: aut ſi putarunt ſe virgines ſecuiſſe, defloratæ for- te fuere: aut ſi virgunculas; illæ quoque digitis nonnun. quam ex petulantia eam rumpere poſſunt. At ſi dicent ſe ſe. cuiſſe abortus, puellulas bimas, trimas,&c. reſpondemus,
non credi facile poſſe in illis deeſſe: cum auctoritates& ex.
perientiæ peritorum Anatomicorum citatorum adyerſen. tur. Deinde ſi in iſtiuſmodi aliquando deeſſe deprehenſum eſt, de quo dubitatur: eodem jure, quo illi dicunt præterm. turam adeſſe hanc membranam, nos dicemus præter natu- ram abeſſe. Raro enim deeſt, ut plurimum adeſt. Alii vero nobis contrarii& Laurentio conſentientes, ut Capivaccius & Augenius, tanquam parum Anatomici rejiciantur. Inju- rius eſt in naturam Highmorus, qui negat ullius eſſe uſiu, adeoque nec à natura intendi, quod uterum tegere non pol. ſit magis quam nymphæ& cervicis latera concidentia, nec naturam curare an virgo vel defforata ſit, modo generet. VI. Media eſt ſententia Melchioris Sebiziu, omnia ſigna virginitatis eſſe conjungenda quando adſunt. Hymenau- tem quando abeſt, in collo anguſtiore& aliis acquieſcen- dum, quo dilatato& ſanguis& dolor in complexu oritura ſolutione continui. Hiſce ita præfloratis, ad ſtructuram hujus hymenis ſeu membranæ tranſverſæ acceſſum faciemus. Situs eſt in collo uteri prope finem, à tergo colli veſicx inſertionis, vel paulo interius. Variat enim ſubinqde fitus, ſed parvo intervallo diſtans. Atque ibi hæc membranair- ſtar diaphragmatis per tranſverſum ſita eſt.- Figura. In medio eſt inſtar annuli perforata, ut minimi digiti apicem in adultioribus intromittat, per quod fora- men meuſes effluant. 2
VI. Opinio.
Foramen Verum hoc foramen tripliciter invenit ſæpiſſime Aqua- pe nis pendens. der ho. I. Ut naturaliter ſit conſtitutum,& reſpiciat foramen
vulvæ. II. Ut ſuperius appareat,& non vulvam reſpiciat- III. Ut in medio non foramen ſit rotundum, ſed rima ob- longa. Sebixius falcatæ Lunæ aſſimilat, ſed pleniori. Nam in figura hic ludit natura.
Rarum vero eſt, hymenem eſſe abſque ullo foramine:& tum menſes egredi non poſſunt, unde tandem morbi à& mors, niſi aperiatur, ut exempla teſtantur, nobis quoque nota.—
Magnitudo. Ad latera cervicis ubi enaſcitur, craſſior eſt quam in medio. 12
Connexio. Continuatur ſubſtantiæ cervicis, ac ſiex eae-
naſceretur. Sub

1 N. Ln!
lec ills ha, uoq ue digi
kentes, ut Cahun
Dz INFIMOVENTRE. 285
Subſtantia eſt partim membranea, partim carnea, neque tamen admodum craſſa eſt. In aliis vero tenuior eſt atque jmbecillior, ut in virginibus Prayanis Campaniæ, quas à 12. anno ætatis devirginari omnes ibidem amicorum rela- tione accepi ab Solis partim, partim proprio æſtu Hyme- nem dirumpente, in aliis ſolidior craſſiorque,& aliquando ita firma, ut ſectione opus ſit, præſertim quando ſegnior&
impotentior eſt maritus; alioquin ſi hic validus, ſolet tan-
dem poſt menſes aliquot pertundere. Venulis donata eſt hæc membrana multis, quibus in pri- mo coitu ruptis, dolor& ſanguinis profuſio oritur. Tandem
mici rejiciantu. vero evaneſcit ex coitu vel alias petulanti attritu, quemad-
i negnn ulliuck modum in viris frænum glandis quando laceratur.
ſterum tegen w Quæſtio vero gravis eſt, an primo coitu egredi debeat ſan- Quaæſtis de Vera concideni, guis in omnibus virginibus, qui certa& indubitata ſit virgi- egreſſu fan- àlit, modo gelen nitatis nota? guinis in
s Sebixu, omuih
Reſpondemus fieri ut plurimum,& fieri debere. unde rimo cai= lo adſunt. Hyna
Deut. 22. cruentatio linteorum in nuptiis ſenioribus oſten-“*
Ore& alüs acquii debatur, incorruptæ antea caſtitatis teſtimonio. In Mauri- r in complemuqn tania idipſum obtinuiſſe refert Leo Africanus, ſervarique
adhuc in Syria ex Syro intellexi. Augenius quidem ex R. Sa- am hujushymeni lomone& Lyrano ſenſum ſcripturæ metaphoricum acci- emus. piunt, ut expandere veſtimenta idem deſignet, quod per
n, Atergo collim iat enim fubiacet ibi hæc memdeu ita eſt.
perforata, utoi mittat, perquoln
venit ſæpiſſime
„& reſpicitt eum non vulvam feip- undum, ſed imud at, ſed pleniori K que ullo foramin ade tandem morti tantur, nobiduct
enaſcitur, calir
iaes cervicis, aclan
verba teſtium declarare& diligenter inquirere in ſponſæ caſtitatem: Sed verum ſcripturæ ſenſum, ut verba ſonant, retinent meliores Interpretes. Perpetuum apud illos ſignum fuiſſe Sebizius probat, quia 1. juniores virgines elocabantur. 2. curam ſui quiſque habebat ob latam à Jehova legem. Alii contra ut plurimum ex cruentatione ſumi ſignum. Marius ad h. l. excipit cum impotente Viro, à Chirurgis facile diju- dicandas. Sennertus in illa lege affirmativam valere aſſerit, non Negativam illationem, nec aliud concludere, quam, ubi adſit, eſſe ſignum. Ergo impediri poteſt,& non fieri: I. Si ex petulantia ruperint virgines digito vel alio inſtrumento. Hinc quidam populi in recens natis fœmellis vulvas con- ſuunt, interea ſpatium exiguum pro egreſſu urinæ relin- quentes; nec aperiunt uſque ac tempus nuptiarum: tum vero ſponſus aperiri curat, ut certo virginem habeat. 2. Si tempus ſit menſtruorum, aut paulo ante præceſſerit, quem- admodum ſupra dictum. 3. Si rima oblonga ſit in hymene: tum enim dilatatio fit, non ruptio. 4. Si collum uteri am- plum ſit admodum& penis anguſtior, nec ſatis craſſus. 5. Si dextre mas intrudat penem. 6. Si paſſa eſt virgo prociden- tiam uteri: unde ruptio hymenis. 7. Si tardius virgines
elo-

Apn ſine la-.
ſione hyme- nis freri poſ ſit conce- ptio?
286 ANArF. BARTHOLIN. LI B. J.
elocentur. 8, Si humorum acrium defluxu perpetuo vel irrigetur hymen, vel erodatur, quod in morboſis frequen, temperamenti& cœli vitio. Saniores virgines Hebraæ, ob latam legem, cœlo favente& temperamento robultiore, hæc incommoda dato ſtudio facile evitarunt.
Uſus hymenis eſt partes interiores ab injuria externa de- fendere. 2. virginitatem teſtari. Poteſt vero ſine læſa virginitatis nota virgo concipere, quod frequens eſſe in Antarctico ſolo Americus Veſputiu retulit, probantque Speronus& Peramatus. Pariſiis qux. dam mulier fertur hoc ſæculo imprægnata ſine partium virginalium detrimento, cui ſimilem hiſtoriam refert Cle. mentina. Id quinque modis fieri poſſumus concipere, re- cenſitis à Plempio& Sinibaldo, honoris ergo hic reticendi: Nec hoc conceptioni Salvatoris noſtri quidquam offeit, quam aſſerimus ſine horum aliquo factam, ſine Virian- plexu, ſola Spiritus Sancti inumbratione, de quibus Theo- logi. Suidæ ſi credimus, membrana in B. Virgine ab obſte. tricibus fuit inventa, quum de illius virginitate dubitaretur quod à Deiparæ verecundia alienum fuiſſe puto. Jo. Baht Mantuanus, ut Virginis partum excuſet, aliunde ex ea Chri- ſtum prodiiſſe ſuſpicatur, quam naturali via. Sed ſcripturs ſacra vulvæ apertæ meminit. Mendax Simon Magus ui Deum ſe profitetetur ex Rachele matre Virgine ſe matun jactabat. In ſtatu integritatis ſuſpicatur D. Auguſtinus po tuiſſe utero conjugis ſalva integritate fœminei genitali i- rile ſemen immitti ſicut nunc poteſt eadem integritave ſi va ex utero virginis fluxus menſtrui crdoris emitti. Qum ſententiam explicat& approbat Vives.
Sine virili autem ſemine fœcundari mulieres non cte- dendum. Pompouii enim Melæ narrationem de fœminis l- ſulanis hirſutis,& ſine coitu marium ſua ſponte fœcundis fabuloſam cenſet Caranxa. De Incubis res alia,& nosalibi Sola imaginatione Magdalena d' Auvermont, Hieronymi du- guſti de Montelione, Equitis Gallici uxor, Emanuelem con- cepiſſe nuperis annis in Gallia promulgabatur, quod ſulpe· ctum reddidit de Lord Prof. Monſpelienſis,& mihi ibidem diſſuaſit P. Sanchius. Equas vento concipere L.uſitanicas, au- ctores veteres prodiderunt, quos tuetur Lud. Carrius. Se rectius mentem illorum de fœcunditate equarum& conce- ptionis celeritate explicat Fuſtinus Epitomator.
GaAr.

IN. L deſtunn R d in mordtüͤtme es virgines urn lperamenunai Vvarumt. es ab lojoraen
“ nota virgocna (olo Amencs 2 eramatus. Duili aprægnaus ſuen rem hiſtoriammi voſſumus conei Noris ergohiemi Looſtri quidqumt o factam, uuem uione, de qubl nain B. Virgnete Is virginitate quh am fuiſſe puto i eruſet,aliundeela nturali via. Kdſh dendax Sima l ematre Virgineke icatur D. Auut atate fœminei g reſt eadem integ ui crdoris emiti ies. undari mulerdt rationem deftii ium ſuaſpontein cubis res alin&e tuvermont, Hum ci uxor, 4 mulgabatur, qu ſpelienſis,&mii concipere lum tuetur Luu. 6 aditate equsums s Epitomaisn
rientibus puellis, incipit primum ſe clitoris exererc. In aliis vero major eſt vel minor: In nonnullis propender inſtar pe-
DE IRFIMO VENTRE. 291 Vſus eſt I. ad tutelam partium internarum, dum imme- diate claudunt orificium cervicis, ne introeat aẽr frigidus, pulvis,&c. Ad quod etiam nymphæ& labia pudendi fa- Liunt. 1I. Ad titillationem& voluptatem; dum inflatur,& pe- nem conſtringit valide, præſertim in juvenculis. Pinaus autem voluit uſum eſſe longe alium. Statuit enim carunculas has, cujus extremitates membranæ carnoſæ ſunt, ita vinctas invicem, ut forainen quoddam relinquatur, eſſe hymenem vel veram notam virginitatis: nec tranſverfim eam vult ſitam eſſe, ſed in longum, ut ſigura totius hyme- nis fiat inſtar coni obtuſi ſive truncati.
C A r. XXXIV. DE CLITORIDfE.
+ Vjas inventionem ſibi arrogat Fallopius: Columbua
vero glorioſe, ut in aliis ſolet, ſibi tribuit: cum ta- men cjus fecerint mentionem Avicenna, Albucaſis, Ruffus, Pollux& alii.
Alii nympham vocant, ut Autius& gineta. Columbo Nomina dicitur dulcedo amoris,& œſtrum Veneris: quia hæc pars»u, par- eſt ſedes delecationis in congreſſu præcipua: quæ ſi blande tis. contrectetur in iis, quæ diu à coitu abſtinuerunt,& appe- tentes ſunt, ſemen facile profunditur, vel inſigni titilla- tione delectat. Kaaεαs Græcis dicitur, aliis Tentigo, aliis Kàe⸗s- virga vel penis muliebris: tum quia peni ſimilis eſt ſitu, ſub- æs. ſtantia, compoſitione, ſpirituum repletione& erectione ha- bet item aliquid glandi ſimile& præputio, tum quia in qui- Simulituda buſdam excreſcit in magnitudinem penis: adeo ut penis cltoridis virilis loco, Clitoride aliquando abutantur mulieres non- G penis.
. 4 1
„—
1 2 12 2
ſit Sappho poëtria: de quibus puto loqui Apoſtolum Paul. Rom. 1.26. Unde hæc pars Contemptus virorum dicitur.
Eſt autem Clitoris proceſſus parvus.
Situs in pubis parte media in fine ſuperiore& anteriore rimæ magnæ, ubi concurrunt nymphæ, ante meatum uri- narium.
Magnitudo communis eſt exigua, ſub nymphis fere latet in principio, deinde leviter prominet. Nam in adoleſcentu-
T† 2 nG

— eh
292 ANAT. BARTHOLIN. LT S. 1.
nis virilis, ſi videlicet parvulæ continuo& frequenter hanst partem contrectent& fricent, uti teſtantur exempla. Plane vero& præter naturam& monſtruoſum fere eſt, ad colli an- ſerini magnitudinem excreſcere, quale exemplum habet Platerus. Nec abſimile Tulpius, longitudine dimidiati di. giti, craſſitie colis puerilis, unde fœminis libenter ſe mi. Kebat. Mentitur ejus longitudo Virum, quod in fœmina Hafniæ vidi barbata, Hermaphrodita credita; verè tamen fœmina paſſim in itinere militibus uſum corporis ſui con- ceſſit. Tumorem clitoridis ad pedes propendentem deſcri. bit Georg. Hier. Velſchius. Quo vero magis excreſcit, eo ma- gis impeditur viri congreſſus. Nam in coitu turget inſtar erecti penis,& quando erigitur ad libidinem ſtimulat. ombſtantia. Subſtantia eſt non oſſea, quanquam talis in Veneto ſcorto fuerit, jam abſciſſa, ob cujus duritiem membra amantium inflammabantur; ſed uti penis virilis, ex duobus nervoſi corporibus duris& craſſis, intus poroſis, nigricantibus,& ſpongioſis(ut dilatari poſſit hæc pars, rurſumque concidere) ortum ab oſſibus Iſchii habentibus diſtinctum, circa mar- gines eorundem oſſium. At circa oſſium pubis conjun- ctionem conjunguntur,& penis corpus conſtituunt. Men. jotus advertit manifeſte tumere& νοο‿νν conciperein Maſculi. furore uterino. Muſculos obtinuit, Pinæo tres, Riolam& Veſlingio quatuor, ut penis virilis, eidemque officio inſervien- tes: duo ſuperiores rotundi, longioribus ligamentis inſi- dent,& ab eodem loco prodeunt; alii duo inferiores lati& carnoſi, à ſphinctere podicis prodeuntes. Carnem hanc, quam muſculos eſſe dixerunt, non clitoridi continuari, ſed vaginæ annecti ſcribit Marchettus, ut potius ſit portio car- noſa in externa parte vaginæ quam muſculus. Tentigo. Extremitas vel caput prominens inſtar glandis(reliqua parte deliteſcente) TENTIGo dicitur, foramen habens uli penis, ſed non pervium. Tegi videtur quaſi præputio, quod conſtituit tenuiſſima quædam cutis ex alarum conjunctione. Vaſa quoque obtinet omnis generis ad ſe delata. Venæ& arteriæ pudendæ, nervus à ſexta conjugatione, à plexu prope renes Whartono, vix conſpiciendus, tamen omnia inſigniora quam corporis ratio videri poſſit exigere, ob exquiſiti ſenſus perceptionem& erectionem. Uus eſt, ut ſit ſedes delectationis& amoris. Eſtque ut
frænulum in pene. Nam ex ejus attritu ſeminis profuſio ex citatur.
Putat autem Aquapendens, uſum clitoridis eſſe, ut uteri eollum in coitu ſuſtentet. In

N. Lra. 4
mwo Rfr dan, — ereekadch luale exemml dLitudinenää Eminislidenit um̃, quodii ita credita; mtd uſum corporälin 3 Propendentmt magis excxeſät m in coitu derget bidinem ſtimui m talisin Veueh iem membnm ilis, ex duobun oroſis, nigiecun s,rurſumqve cmi diſtinctum, am a oſſium pubba arpus conſtitumt X SXà„ Cci t, Pinæo tres, lemque officioite gioribus ligzmen alii duo interioni deuntes. Crfrr clitoridi contin , ut potius ftn a muſculus. ens inſtar gianäbſ itur, foramenbis
uod conſtituirni tione.
geris ad ſe delin vus Aà fexta anſa; ix conſpicieniu ratio videri poſſic & erectionem. onis& amofi N ttritu ſeminisyne
um clitoridis c
DE IRFIMO VENTR. 293
In hac vero parte EÆthiopibus uſitatam fœminarum cir- cumcifionem Bellonius& Fovius factam putarunt. Modum amputandi tradunt Actius& ineta, qui Nympham quoque appellant. Et etiam nunc ob inſignem magnitudi- nem Orientales urunt, ne amplius creſcat, conductis ad id provectioris ætatis fœminis, quam operationem improprie 5R] circumciſionem appellant. Eſtque illis tam ne-
ceſſaria ob excreſcentis clitoridis deformitatem, quam de- cora; nudæ enim in EÆgypti Alcairo puellæ ſine velamine, poſt hanc circumciſionem demum aut matrimonium indu- ſio veſtiuntur. De quibus, ut& circumcifione, Nos fuſius in Antiquitatibus Puerperii.
C A p. XXNXV. DE ALIS ET LABIIS.
Roductiones duæ occurrunt rubræ inter labia, quæ a2lepuνα appellant, AL As.
Galenus NX MpHAs, vel quod ſponſum primo intro- mittant, vel quod aquis præſint& humoribus proſilienti- bus: nam inter eas tanquam parietes, urina cum ſibilo effun- ditur in diſtans, abſque labiorum irrigatione: vocant alii carunculas cuticulares.
Situs eſt inter utrumque labrum.
Magnitudo non eſt eadem: nam aliquando una ala, ali- quando utraque,& rarius in virginibus quam mulieribus adeo excreſcunt, præſertim cum digitis frequenter attra- huntur, aut alias, humores affluunt; ut ob impedimenta, quæ ſequuntur, exciſione opus ſit. Et Auctor eſt Galenus hunc
morbum familiarem eſſe Ægyptiis; ut ideo nupturis vir-
ginibus, uti&X aliis mulieribus amputent, cui conſonant Aëétius& ETgineta, quod alii de Clitoride volunt intelligi: rectius meo judicio, quum Clitoris impedire productior poſſit amicam copulam,& inſtar penis erigatur; nymphæ non item, quæ molliores,& aliquibus longiſſime propen- dent, etiam meretricibus hac parte quæſtum quærentibus. Numero duæ ſunt; dextra& ſiniſtra. In principio autem fere junctæ ſunt; ubi productionem carneam faciunt inſtar præputii clitoridem veſtientis. Figura eſt triangularis, ſed angulus unus obtuſior, vide- licet qui inferne producitur extra labra: criſtam galli æmu- latur; unde forſan Fuvenali criſta. Gn. Color eſt rubeus inſtar criſtæ galli ſub gutture. R T 3 Tuni-

494 ANAT. BARTHOLIM. LIB.IJT.
FIGURf EXPLICATIo.
Exquiſita demonſtratio, Vaſorum Spermaticorum, Te- ſtium& Tubarum ſeu cornuum, uteri humani. Ex com- municatione Foan. Swammerdammii. V A A. Vaſa ſpermatica utriuſque lateris, ab exortu ad Teſtem Tubam,& Uteri fundum deſinentia. 8 V B B. Vena& arteriæ ſpermaticæ, in utroque latere corpus py- ramidale conſtituentes. C. Teſtis ſiniſter, ſeu dicti lateris verum fœæminarum evarium cum tranſparentibus ovis. D. Vena es arteria ſpermaticæ in teſtem diſſeminatæ. E. Membranoſum ut eri lixamentum, alſimilatum alis veſperii· lionum, per quod ſpermatica vaſa ad Tubam diſſeminantur. FFFF. Vaſorum ſpermaticorum cum lypogaſtricis vuſis per latera colli criſbatim aſcendentibus, ſub Tuba G& lia- mento rotundo, in utroque latere unio.
G G. Vena hypogaſtricæ utrinque.
HH. Arterie hypogaſtricæ in utroque latere.
111I. Demonſtratio anaſtomoſeon arteriarum uteri.
KK KK. Implicationes venarum uteri.
LL. Tuba ſeu cornu uteri ſiniſtrum..
M. Tubæa foramen amplum ac apertum, und cum fimbriis pan- num attrituns soneinne amulantibus.
N. Membrana Teſtis dextri ſeparata& revoluta, ut ſermu- ticorum vaſorum ductus ad ovarium& ova commadins cernantur.
O. Tuba uteri dewtra inverſa, ur tanto melins ejus ampla a- pacitas, per quam ova ex ovario in utexum provolvunturii conſpectum veniat.
P. Fimbria Tubæ dextræa uteri.
Q. Vteri fundus obſcure protuberans.
R. Uteri fundus paululum apertus-
8. Patentes tranſverſim diſciſſorum vaſorum copioſa orain u-
teri ſubſtantia.
T. Pars membrana inteſtinum rectum operiens.
VV. m utroque latere inferiora& rotunda uteri ligamenta- qua nilil aliud ſunt, quam, prater membranam, minutill
ma arteriolæ& venulæ, quæ ad clitoridem e pinguedi- nem pubis propagantur.
XX. Clitoridis crura externa. VY. Clitoridis crura interna-
7. Z. Vaſa in clitoridem diſperſa.
a. Feſica paululum ad latus dextrum& loco ſuo remoia.
S. Colli veſicæ prope clitoridem inſertiu..4.
cecccccc. Ureteres. p D. Ureterum in veſicam inſertit.

d lmn
mun
tereeru arum mnj mate.
m ali in diſenuu
oLaftriun 6 Luns,
m utei
um jnn
luts, ut oua ana
ius ejus m preuiha
m eipulitt
2n. uteidu⸗ rauun, mj dem 070
mau uust
ſuu rmn
2 uſeni
294.
7
Me
AL7)
G 1 445 Wch
eee ,
5 1 7n 6 9 3 88 1 6
6 1- a
ſ6
N RANNW
d N
— — — —
8 8 A N 8 X
—
8ub N Vwrif 8
——
—f———— —*———

NAuiaa ter aum oris labi Sulſtant 14 nata fortaſſis artim carno Uſu ſunti præterea, u- menti ſuſpe externi part nonnullis ta ctarent nym LABIAd' tuberantias decorati. Ii dendum yre atque fublt pore; partir guedo ſuba Inferna! conſtricta a quæ peperè in hoc muſ Ulus eſt
DE
Artes quam eſt omnia niunt; qux lieris gravi I. Fœtu ab adultoh cto fœtu ne tem partest que ah adul ad totum cq dam magise 3 Figura, aumbilicz
1 14

DE INFIMO VENTRE. 295 Nunica temui obducuntur potius quam cute, quemadmo- dum oris labia& cæteræ ejus parts.. Subſtantia eſt partim membranoſa, mollis& fungoſa, nata fortaſſis ex reduplicatione cutis ad latera magnæ rimæ, partim carnoſa. 1.I1 9 Uſus ſunt iidem, qui caruncularum myrtiformium:& præterea, ut urina per eas ceu parietes feratur. Inſtar liga- menti ſuſpendere, ac veluti coaretare in virginibus hiatus externi partem inferiorem veroſimile non videtur, quod nonnullis tamen viſum. Labia id præſtant, magiſque coar⸗ ctarent nymphæ defloratas, quibus longiores.— LaABIA duo, inter quæ rima eſt externa conſtitura, ex- tuberantias habent, quæ monticuli Veneris dicuntur, pilis decorati. In mulieribus magis depreſſi ſunt. Hæc pars pur dendum proprie dicitur. Et ſunt corpora oblonga, mollia, atque ſubſtantiam habentia, qualis nulla alia eſt in toto cor⸗ pore; partim ex cute& carne, partim& ſpongioſa, cui pin- guedo ſubjacet duriuſcula. 11. 3 Inferna labiorum Commiſſura, in virginibus tenfa eſt, conſtricta ac veluti ligamentoſa, in corruptis laxa,& in his quæ pepererunt laxior, experientia Riolani,& cujuſvis, quĩ in hoc muſtaceo laureolam quærit. 1 Uſus eſt ut ſupra.
dE. Ar. XXNXVI
DE MEMBRANIS FOETUM INVOLVENTIBUS.
Artes omnes procreationi inſervientes, tam viriles 1 quam muliebres explicatæ ſunt. Verum quia inſtitutum eſt omnia exponere, quæ ſub cultellum anatomicum ve- niunt; quædam etiam proponenda funt, quæ in utero mu- lieris gravidæ eontinentur, ut ſünt:
I. Fœtus, cujus ſtructura in quibuſdam tantum differt us ab adulto homine; quas breviter enarrabo, prout in diſſe- nam fætus cto fœtu non ita pridem publice demonſtravi. Differunt au- differae ab tem partes fœtus grandioris ab Embryone tenero,& utriuſ- adulte⸗ que ab adulto homine. 1. Magnitudine, vel proportionata ad totum corpus, vel minus proportionata. 2. Colore, quæ- dam magis quam in adulto rubent;, quædam maxgis pallent.
32 Figura, ut in renibus, capite, videre eſt. 4. Cavitate, ut in umbilicalibus vaſis& cordis.. Neumero vel abundanti⸗ T4 ur
,„ ,*———88ͤͤͤ
——
“

—
4 y—
———
—
296 ARNAT. BARTHOLIN. LI2.I.
ut in oſſibus capitis, ſterni,& ſuturis cranii, vel deßeiente, ut in omento, offibus nonnullis, dorſi, carpi,&c. 6. Duritis in iiſdem oſſibus. 7. Situ, ut dentes. 8. Uſu, ut vaſa umbi- licalia, cordis, ccccum,&c. 9. Motu, ut pulmones,&c, 10. Excrementis. 1 1. Robore& totius perfectione.
Hæc clariora erunt, ſi ſingulas particulas à noſtris diffe. rentes percurramus, prout nobis ipſis in Anatome fœtus oc. currerunt.
1. Vaſa Umhbilicalia, tria, pervia pro ſanguinis tranſitu recurſu, quæ in adultioribus in ligamenta degenerant.
2. Omenti exiguum veſtigium, vel plane nullum, ſiqui- dem ea eſt adhuc ventriculi aut inteſtinorum concoctio pu. plica, ut à complicatis membris uterique calore ſatis foveri poſſint 1IHAI 3.
3. Ventriculus paruus, juglandem nucem non ſuperans, iſque vacuus plerumque, niſi humore chyloſo, ſimili illi qui in amnio, vel lenta humiditate irrigatus.
4. Cœcum inteſtinum amplius, modo craſſum modo oblongum, fœcibus plerunque ſcatens, de quo ſupra diri. . Inteſtina tenuia contracta apparent, flavis excrementis tincta per veſiculam fellis deſcendentibus.
6. Inteſtina craſſu, præſertim rectum, meconium con- tinent, h. e. excrementa nigra craſſiuſcula ex ventriculi, inteſtinorum, hepatis, lienis concoctione privata, vel ſolius lienis per cœliacam hic expurgati, vel ſolius hepatis per fel- leum ductum, moräà nigrore contracto; vel, quod veroſi⸗ milius jam ſuſpicamur, ex ventriculi concoctione publica, quam etiam in embryone, præſertim grandiori, concedi- mus, ſiquidem ore alimenta ſugit..
Non poſſum quin hic inſeram quæ per amicum noſtrum communem G. Blaſium communicavit Swammerdammius, ad ea quæ circa Inteſtina adultorum jam ante adduximus, imprimis ſpectantia. Primum glanduloſos tubulos exhibet ex intima tunica inteſtini devenientes, adeoque muco inte-
ſtinali ex glandulis inteſtinorum materiam adferentes. Ex-
hibentur hi Fig. I. AA. in inteſtino inverſo,& ex parte etiam per longum BB. diſſecto. Alterum Cochleæ ſimilem valyu- lam in inteſtino Rayæ, quæ Fig. II. tranſparet ab extra id aſpi- cienti, III. vero ablatis tunicis omnibus ſeorſim proponitur.
7. Renes veri, ex plurimis glandulis compacti. Succen- turiati grandiores, magiſque excavati.
8. Hepar mole ſua utrumque hypochondrium implet⸗
Lias exiguus, quia nulla adhuc in ventriculo& venis fer- men⸗

eranii, TAB VUI A L. 297 arpi, R 1 8„ 3. Vfa,A„ EA, A 4 u, ut dn AASbbuli landulosi Sutestiroru interiores .„.„ ⸗ 9„ derfecdon. P. Dieckurm intestinum invens urr, ticula uahn
nAnabmain cec. vaſa per tuͦnicamn Selerorenn dis perſa ſangririst Dp. Ripe I Pluen dnlo inn er Aaoa Dt Teeun eα dσνdinicatione
plane mulm, F WANMERD.
norum conai que caloreſn
5 —
nucem nonih chyloſo,iminl tus. modo cnſinn ns, de quofunt
₰
b= .
ent, flavisermm ibus.
um, meccuim auſcula exſan one privataſti ſolius heprs aCto; vel,qus i concoctiom n grandiom m
per amicunnt vit Swammni jam antetn uloſos tublbi s, adeoquepu- eeriam adferets:
Lerhenes 7. 1 t* 111 — eiusdern
us ſeorſim yrcho- 9)
99 /1 8,
3 compa I Malwula nte tim Rgha coc hlearis pochondiums
entriculoe V
Tle
1
2—

298 AxAXr. BARTH. LlB. I. DE INEINO VeNrIr. FIGURARUM EXPLICATIO. Differente⸗ fœtus ab adulto partes demonſtrat. F 1 G. I. AA. Renes ſucoenturiati. BB. Renes veri, variis glandulis adbuc diſtincti.
C. Arteria magna, ex qua rami ad capſulas& reues. D. Vena cava, ex qua Emulgentes,& capſularum venula.
— F 1 G. II. Situm fœtus in utero monſtrat, qui in aliis tamen variat.
B B. Nates quibus calcamea applicantur.
D. Funis per collum ductus,&ꝝ ſupra frontem reflexus, cunti- nuatuſque cum placenta in ſequenti ſig. expreſſa. b FI G. III. AAA. Chorion membrana diviſa. B B. Amnios, funem adbuc obwolveus. CC. Placentæ uterinæ pars concava interior fætum Halan cum ramulis vaſorum. D. Funis contorti portio. F 1— 6. IV, Placenta externam faciem ex hibet, utero adharentem, ſal
hic avulſam, rum EE EE Jhlluris rimiſque, numro 6
profunditate variis. 15 Fr G. V.
textu liquet.
Fætus diſſecti ſceleton, in plurimis ab adulto differens, ut ts

—
3 8 5 ——
4 ˖˖N NX N 6 XNXNNNN 64 S
299
9 N N G 8
11
NN
‿‿8 2
VnS
TABAULA LI.
V V „ N 4 NN 8 7 A 4 7 24 5 1 7 5 1 4 N— 7 8 8 5 5 X
6 X 18
W e 84 WM ſe 3 7 NNNNNNN 2E— 4 3——— 4 —— 8 8 —
ediſtink
ulas& na
ay ſularun ial
1
1. interior fetri 7.
„utero ahams s rimiſque, M ab alults um
27 S 2-2 5 3 N
I— X. M —— B
8 21.
9
7
o
2747
7

906 ANArT. BARTHOLIN. LI B. mentatio, cum puro ſucco chyloſo alatur. In infante ean gem lienis fere eſſe rationem inutilitatis, quæ partium ge⸗ nitalium, aliis placet, ob prædominantem humicditatem&
partium tenuitatem; hinoque infantibus uſque ad annum
12.& 14. infrequentes morbos eſſe, qui ex intemperie lieni oriuntur. Utriuſque color, quam in adulto, ſplendidior, rubicundiorque. 9. In mammis nullæ glandulæ, at papillæ leve velii gium. 10. Thymus vaſis adnatus ſtatim ultra cor triplici glandu. la majori eminet. 11. Auriculæ cordis ampliores, præſertim dextra, pal lidiores. 1 12. Umiones vaſorum in corde per Anaſtomoſin& cam- liculum ſingulares, de quibus libroſeqxqꝗ. 1 3. Pulmones flavo rubore lueentes, qui motu majore deinde temperatur. Immobiles enim creduntur plerique,
quia ſola tranſpiratio& materni ſanguinis ventilatio fuftict
embryoni, niſi vagitus uterinus ſuperveniat- Ociari ver
quplici de caufa. 1. ne nimio liquore irrumpente ſuffocetur embr)yo, ſi frequentius os aperiret. a. quia in utero ac non
ambit embryonem, ſed liquor. At Hippocrati leviter mo- ventur, nec prorſus ociantur. Liquori aër eſt admiſtus⸗
quiattrahitur cum alimentis, vel, ſi credimus Needban,?
fermentatione liquorum oritur. 14. In capite omnia majora. Oculi protuberantes, in-
gens cranium, ſed in plures partes diviſum, cerebrummolle,
&c humiditate fere diffluens, pericranium cum duramatre continuum ſuturas pertranſit. 15. In ſceleto, ofſa totius corporis primis menſibus mol.
lia, poſterioribus quædam ſolida, prout magis neceſſaria ſunt, ut coſtæ, quædam cartilaginea, ut ſternum, cafpus
tarſuſque(ſine apophy ſibus& epiphyſibus omnia duriori-
bus,) quæ tamen tractu ætatis in oſſeam duritiem, nona
extrema ſed media parte inchoando, ſolidantur, quædamque poſt indurationem continua manent, quædam in plures par-
ticulas ſcinduntur. 16. Vertex diutiſſime apertus, ſola membrana tectus, qui paulatim cum ætate arctatur& concreſcit. Sutura ſagi⸗
alis ad naſum protenditur. Gommiſluræ majores oſfium mobiles, invicem ſibi impoſitæ, vel ſimplicis lineæ ductu
zuxta ſe protenſæ, ut in egreſſu cranium compreſſum be
anguſtiæ cedat. Os cuneiforme quadripartitum. Naſi ola
diviſa& maxilla utraque, medio cartilagine. Demes a

. Lin atur. hi tis, mexein Kem bomäc tidusuüi nex intema ladulto, Hlau
at Papile k tra cor tiila ræſertim dem
r Anaſtomeln 1. ates, qui men im creduntunt zuinis ventiaant aperveniat. Ou eirrumpenteit 2. quiain urns t Aippoeratitit quori aur ctt i credimus Nas
culi protuber iviſum cerebn
ranium cumcr
ris primis meii- prout magöte nea, ut ſteraunt iphyfibus omnie offeam duritem, 0, ſolidanturqm nt, quædam ihr
8, fola membem concreſcit dun nniſſurs mine vel ſimpliui cranium comnns uadripar titun 1 cartilagiue
DE IFIMO VeBENTRE. 201
lis ſuis, gingivis tecti, latent. Vertebræ proceſſibus acutis ca- rent, ne uteri collum lædant. Sternum molle in medio ſe- cundum longitudinem quatuor oſſicula habet orbicularia, plana& poroſa. Oſſu quoque Ileum, Iſchi& hubis di- ſtinguuntur per cartilagines. Carpus& tarſus cartilaginei, deinde in plura oſſicula in grandioribus diducuntur, quando apprehenſionis& ingreſſionis neceſſitas id requirit. Cæte- rum de oſſibus infantis accuratius egerunt V. Coiter& Henr. Eyſſönius. 1.. 17. In externis, ut cute, pilis, unguibus,&c. aliqua eſt differentia, omnibus nota. I1I. Membranæ, quæ fœtum veſtiunt, tegunt& am- biunt: de quibus hoc capite. III. Vata umbilicalia, de quibus ſequenti.
MEMBRANE FOETUM INVOLVENTES in utero poſt conceptum omnium primo generantur, ad obvallandam nobiliorem ſeminis partem, ut patet oculorum notitia, vel in minimis conceptibus,& omnium fere auctoritatibus.
Efhiciens eſt vis formatrix, non vero ſolus uteri calor: quemadmodum alias calor cruſtam producit in pulte vel pane. Nam I. Tum arcte adhæreret cruſta fœtui, atque in- ſeparabiliter. An ſolus
II. Non tantus eſt uteri calor, ut aſſare queat ſeminis nteri calor materiam tam brevi tempore; cum fere ſtatim à conceptu it eſicien⸗ generentur,& ſi tantus eſſet in utero calor, non fieret con nonbrana- ceptus, ut habet Hippocr. l. F. Aph. 62. ehn Fxiuu. AMateriam ſtatuimus fœminei ſeminis craſſiorem partem. Opiniones Alii, ut Arantius, volunt eſſe tunicarum internarum propa- variæ de gines, chorion peritonæi, amnion membranæ carnoſæ. materia Alii fœmineum ſemen has ſolas efficere membranas: Alii"embrana- fieri tam ex virili quam muliebri ſemine. rum jœtus.
Membranæ hæ circa humanum fœtum duæ ſunt, circa Neœus brutorum tres: quæ junctæ& mutuo connatæ, ut unum membrana- videatur conſtituere, efficiunt SrcuxpinAM dictam, vel ram. ſecundam. 1. Quod ſecundum ſit fœtus domicilium ab u- Secundinæ tero. 2. Quia hæc membrana in partu ſecundo, vel poſt quid 8 fœtum exit. Secundinarum quoque nomine veniunt reliqua ia dii⸗; poſt fœtum prodeuntia, hepar uterinum,& liquores.
Prima membrana AMxN os dicitur, ob mollitiem& te- nuitatem, aliis agnina, charta virginea, induſium,&c. vel quaſi amiciat fœtum. Eſtque omnium tenuiſſima, alba, mollis, tranſlucens, paucis iiſque exiguis venulis& arterio- lis donata, fœtum immediate cingens inter duplicaturam ejus diſperſis: cohærens Chorio fere ubique, præſertim in
1 extre-
8 —

——— —yj— 7 2
—
—
Humor in amnio un-
de?
302 ANAT. BARTHOELIN. L. 18. I.
extremitatibus, circa placentam& in medio ejuſdem, ubi vaſa umbilicalia prodeunt, unita. A chorio tamen facile
ſeparavimus, in qua multus& copioſus reperitur humor,
cui fœtus innatat, ortus, ut hactenus crediderunt Anatomi. ci, in brutis ex ſudore& urina. Aquapendens vero quum ob. ſervaſſet in brutis ſudorem& urinam diverſis membranuli contineri hanc in chorio inferius& exterius, illum inte- rius& ſuperius in amnio, magis in homine quoque id fei credidit. Sed experientia reclamat& ratio, quia viæ ad chorium manifeſtæ denegantur. At cum Urachum inho. mine pervium non inveniamus, neque urina in amnio exin- de poteſt colligi, ſed per penem excernitur ſi moleſtalt, reliqua retinetur ad partus tempus in veſica, quæ in huma. no fœtu plerumque diſtenta eſt& tumida, brutis vacta Nec officere putatur embryoni acrimonia urinæ, quia 1. minor in fœtu ob alimenti benignitatem ð& puritatem. 2. cutis hu. more lento oblinitur, bruta autem piloſa pelle ſe defendunt.
Cæterum nihil horum placet Harvejo, quia I. uterque humor prius in conceptu reperitur, quam quippiam ex fo- tu appareat,& urina dicta prius quam ſudor ille conſpici.
tur. 2. In irritis quibuſdam conceptibus dicti humorespre-
ſertim exterior, inveniuntur. 3. Statim ab initiomagha copia abundant. 4. Multa animalia nunquam ſudant,& nonnulla neque urinam emittunt. 5. Nullum animal me-
jere poteſt, ante renum& veſicæ exſtructionem. 6. In hos
humores per chorion multi ramuli venarum umbilicalium .....* 4 diſſeminantur. 7. Multa animalia iſtos humores ſutim à
partu avide devorant, quod in vaccis, ovibus,&c. quotidie obſervamus. Boni enim odoris& faporis ſunt. Inamnio qui continetur, guſtu dulcem, tactu viſcidum ex Bunetio a notat Segerus. 8. Humor amnii plerumque appropinquan te partu abſumitur, tumque deficit fœtus alimentum. u- tant vero nutritium eſſe ſuccum ex chylo allatum, puriſl mum illum quidem in Amnio, quod colliquamentum voci, craſſiorem vero in chorio. Quæ quanquam ita ſint, tames etiam excrementitii liquores fœtu adultiore admiſcentut, qui tam copioſe in partu præcipitantur, cum alimentanud
ſuccus maxime tum ſit vel abſumptus vel ſuperfluus. Nuü-
tritium ſuccum una cum urina non coagulari, experimen- to didicit Needbam; deſtillatos vero humores omnes aquam mollem& lenem exhibere, lacti deſtillato ſimillimam,
quod& allantoidis liquori cum cæteris ſit commune. e⸗
cundum hæc igitur Uſus eſt,
I. Ut innatando quaſi in balneo levior reddatur Heu
—2̃——

1X. Lul in mecpe 5 A chona— loſus texei crecitann Denden kene n Giverismen X exteriu,— ominequn X ratio, qu tcum Unchu ue uriminam Xcernitur um n veſica, qen amida, brutisst ia urinæ, qun K puritatem. 9 iloſa pelleſtii arvejo, quuln „quam quiypin luam ſudor ila ibus dicti hunn Statim abiun
lia nunquamil
F. Nullumm xſtructionem, venarum umi iſtos humoms
is, ovibus,&c
ſaporis ſunt u viſcidumexh lerumque appm it fœtusalimen «chyloaluatum od colliquamans uanquam iuli tu adulticrezii untur, cumär ptus vel ſcperte n coagulari es o humoresomE ti deſtillato in- xteris ſit cou
levior reddlt
Dr I8urIMOVENTRE. 303 II. Ne impingat fœtus in partes vicinas duriores. III. Ut in partu rupta membrana humor hic exiens lævem, lubricam& facilem viam per uteri collum fa- clat. IV. Ut utilis portio, chyloſa nempe& pinguior, ſit fœ- tus alimentum, quod ore ſugat. 1
Amnii pars ſubinde capiti exeuntisadhæret, unde Ga- Galea quid?
leatus dicitur. Hanc galeam in maſculis, in fœmellis vittam, diligenter aſſervant obſtetrices ad varios uſus,& felicia pue- ro portendere aliiſque ea utentibus augurantur, ſi rubicun- da ſit; ſin nigra fuerit, infauſta ominantur. 1 Paraus& Lemnius aliique à felici validoque enixu ma- tris, galeam remanere ſuſpicantur, genitalibus robore na- turæ dilatatis, in difficiliori vero partu in utero relinquĩ. Spigelius contrarius in debilitate matris& fœtus id arbitra- tur contingere. Beſterus rationem ab amnii tenacitate ad- voçat, quam embryo perrumpere nequcat, vel ab ejuſdem imbecillitate, unde raro pubertatis annos attingunt. Ego ex neutro augurium deſumo. Tam galeatos infelices vidi, quam nudos, imo hos illis interdum fortunatiores, caſuque evenit quod infirmis juxta ac robuſtis adhæreat. Secunda membrana dicitur CHoRioN, eo quod inſtar cir- culi fœtum ambiat. Haec priorem immediate cingit, cui ſubjicitur orbicula- ri fere figura ad modum placentæ, cujus interiorem ſeu con- cavam partem tegit& involvit, expanditque ſe ad ejus men- ſuram, imo totum uterum replet. Difficulter ab ilſa ſepara- tur, firmiterque uterino hepati vaſa annectit& fulcit. Ver- ſus fœtum glabra, ſed qua placentæ inſternitur& agglutina- tur, aſperior. Eſtque fatis craſſa& gemina. Pars ſuperior craſſior& mollior eſt, inferior tenuior,& magis membra- nacea Harveo. Sub placenta denſum obſervavit Wepſerus; at Cour veus tenuiſſimum ea parte qua placentam inveſtit cum Riolano, Segero& nobiſcum ſtatuit, ut facilis permeet Chylus, ea quoque parte numeroſiora eſſe vaſa, tum ad nu- tritionem placentæ, tum ut liquor nutritius magis magiſ-
que fundatus reddatur ſpirituoſior. Huic in brutis adhærent coνedauss verticilli vel cotyledones, ex carnoſa& ſpongioſa ſubſtantia ęuid?
conſtantes: In homine vero adhæret hæc membrana utero mediate, per rotundam& ſubrubram quandam carneam maſſam, alteri tantum, fere ſemper ſuperiori& anteriori Parti uteri connexam, nec totum fœtum cingentem; ex in- numera ſobole venarum& arteriarum, quibus intertexitur ſanguis velut affuſus, plaſmatam.
Utriuſ
4
1
4 4

Vſus mem- branæ.
An humor
3 24 ANA T. BARTHOLIN. L, IB. I. Utriuſque membranæ Uſus ex principiis Har vejanis quæ ſequuntur Courveus, Everardus, aliique, et 1 1. Ad continendum fœtus nutrimentum. Hinc defectu pabuli fœtum exire,& primis menſibus in chorio majorem eſſe copiam liquoris, quam in amnio,& verſa vice, ultimis menfibus majorem copiam in amnio quam in chorio, quis rimis menfibus fluit abundantius liquor ab utero, atulti- mis diebus totum fertur alimentum ad mammas interprets Courveo. 2. Ad idem defæcandum& depurandum quaſi perſeta. ceum, primo per chorii poros trajectum, deinde per amnii membranam tranſmiſſum. 3. Ut ſit quaſi interceptum, ne copia alimenti nimia cum impetu irruente, fœtus ſuffocetur. Negat vero Aldes in chorio humorem eſſe nutritium,
mutritius in quia cum poſtremo menſe in vitulo aliquot librarumſt,
chorio?
alterum qui in Amnio eſt, vix vigeſima parte illum æquan. te,(cum in eodem vitulo trium præter propter menſium valde parum humoris pro rata parte ſit in Allantoide, ſ ad fœtum, cujus jam partus inſtat, comparetur] certoin- dicio illum humorem, qui pro rata parte maxime mimii- tur, alimentarem, alterum excrementitium eſſe quiaug rur.
4. Ad obvolvendum fœtum& ab injuriis externis qe- fendendum.
Rotunda illa maſſa dicitur PLACENTA UTERI, Obfbr. mam; item EPAR UrTERINUM: quod exactius deſcribam, prout mihi videre contigit.
Figura circularis eſt, ſed circumferentia inæqualis, in qua quinque obſervavi prominentias juſto ordine diſtantes, & in ſpaciis intermediis membranam chorion craſſiorem. Qua uterum ſpectat gibba, aſpera& undoſa, velut coctus panis qui rimas duxit, inciſaque hac parte fibras oſtendit i- finitas, quas ſi perſequaris, ad venarum truncos te peru⸗ cent. Faber quadratam vidit angulis obtuſis.
Numero unica, etiam iis quæ gemellos plureſye foœtusgę- ſtant. Unicæ enim placentæ totidem funiculi diverſis locis inſeruntur, quot embryones. In trimellis etiam diverſiſe- xus unicam placentam Hafniæ vidi. Beſlerus ſimilem de- pingit, ſed unius ſexus maſculini. Riolanus ita diſtinguit, ut gemelli ejuſdem ſexus, habeant eandem placentam com- munem; qui diverſi ſunt ſexus, habeant ſuam propriam. vidit Rolfiuccius. In gemellis quoque Romanis Guil. Riua, neſcio tamen an ejuſdem ſexus. Unicam placentam ncdi
cum

N. Lin!
incipin Ra uque, et mentum. lidusin chon dio,& veraſi 60 quam inch liquor aduen n ad mamna
purandum quu ectum, ben
ne copia alina etur.
zumorem eſlen culo aliquotlin eſima paneilu præter Dropter arte ſit in Alu t, compuetu ata parte munir mentitiumcke
ab injarüc
ACENrA Ur- quod cxactiusi
umferentia im tias juſto oriim anam choriona ra& undoſ, 6 ac parte fibrutt enarum trunchi ulis obtuſs mellos plureſe dem funicuite trimellis eiun vidi. Beſeeus
Riolanus näli eandem lure abeant ſuam que Romnübe Unicam puecs-
DE INFIMO VENTRE. 305
um tuetur Whartonus; obſervavit tamen unam iſtam ge- mellorum cujuſcunque ſexus, lined conſpicuâ in duas partes diſterminari, ut unius medietas uni funiculo umbilicali,& alterius alteri evidenter ſit appropriata. Quod diſcrimen necdum obſervavi in trimellis, nec Beflerus, ſed ramulos umbilicalium diverſos per anaſtomoſin jungi. Notat quo-
„que Needham, vaſa dextri fœtus trans eandem in ſiniſtrum placentæ latus exporrigi,& verſa vice. In trimellis dupli- cem placentam obſtetrix noſtra Hafniæ extraxit.
Magnitudo variat pro corporum fœtuſque conditione. Pes tamen unus circiter in diametro.
Subſtantia videtur eſſe corpus ex infinitis fibrillis vaſo- rum contextum. Deprehendit Hoboken hic fibras carneas cum vaſorum umbilicalium propaginibus connecti,& co- lore diſtingui, illas ex nigro rubeſcere, has ſubalbicare. His tamen ſanguis velut concretus eſt affuſus, facile abſcedens. Quomodo ex ſanguine concreſcat, explicat Highmorus. Quum igitur parenchyma habceat, non mirum ſi viſceris a- licujus inſtar pro fœtu alendo ſuccum alimentarium ſeu conficiat ſeu præparet. In brutis nonnullis carunculas vo- cant Aquapendens& Harvejus. Rectius Placentulas vult Segerus, quia ſunt carneæ particulæ in brutis loco placentæ in hominibus.
Duplex eſt in omnibus Whartono, ita ut altera ejus medie- tas pertineat ad uterum, altera ad chorion, atque hæ medie- tates inter ſe apte committuntur ſeu inoculantur, ita ut al- veolus unius medietatis protuberantiam alterius in ſe exci- piat& undique amplectatur. Fallopius ſuo modo diſtincte, ſemper adhærere alteri uteri ipfius parti in quo deſinit fora- men à meatu ſeminario veniens, quod foramen eſt quaſi cen- trum totius ſpatii, quod à placenta occupatur. Needbam in ruminantibus admittit duplicem placentam, in placenti-
feris vero, ut cane, fele, muliere ſimplicem, ſoli chorio pro- priam.
Duplex
Placentd.
Subſtantia caruncularum in animalibus eſt ſpongioſa,& Suhſtantia.
favi inſtar infinitis pene acetabulis conſtat, mucoſo albumi- ne repleta, quod poſt Galenum accuratius Harvejus obſerva- vit, quem humorem à ſe concoctum vel præparatum per va- ſa umbilicalia ad fœtum mittit. Et in homine non cadem ubique ſubſtantiæ natura aut facies. Hinc inde enim glan- duloſa evadit, præſertim in tumulorum ſummitate, velut emunctoria officinæ puerilis, in extremis fimbriis adjecta. Craſior in colliculorum medio, circa extrema ora atte- nuatur, cum ipſis vaſis capillaribus varia textura implicatis. Nam V Vaſa

———
— ⸗——
—
306 AxAr. BARTH. LIB. I. DE INFIMO VrNTRE, FEIGURRE EXPLICATIO.
Tabula oſtendit puellum nudum, tunicis omnibus tam propriis, quam communibus diviſis.
AA. Chorii diſſecti portiones à ſuo loco remotæ.
B. Anmii portio.
CC. Uteri diſſecti membrana.
PD. Placenta ſeu hepar ut erinum, moles quadam tams pluribus vaſis donata, per quæ infans nutrimentum caßit
E. Divaricatio vaſorum, quæ hic unum vinculum tonftuum N ad umbilicalia vaſa contegenda.
F F. Vinculum per quod vaſu umbilicalia à lacenta ad umbi. 1 licum feruntur.
GG. Puelli perfecti,& partui proximi ſitus in utero.
H. Inſertio vaſorum umbilicalium in i ſum umbilicum.
Vaſa habet Venas& Arterias, per eam diſcurrentes, er Umbilicalibus, quæ paulatim omnes extenuantur cire⸗ placentæ margines, miroſque plexus efformant arcte ſub. ſtantiæ illius cohærentes, ut nulla pars ramulorum ſit vacuu Anaſtomoſibus variis invicem junguntur; poſtea deſcriben- dis, per quas ex arteriis in venas ſanguis ex fœtu recurtems tranſit. Obſervavi enim in venis placentæ facile ſive cigito ſive inſtrumento adigi poſſe ſanguinem contentum verſis truncum five funem ipſum, non ita verſus placentam ccn- tra in arteriis evenit, quæ facillime digitorum impulla ſanguinem ad uteri hepar mittunt, ad truncum difficilis. Experimento alio refluxum ſanguinis demonſtat Fecquetus Inferit umbilici canalibus ſtipulam in placentæ conſnio. Sola tum, ſi flaveris, fœtui vena ſpiritum infinuat; at ècon- tra, ſi ſtipulam intra fœtum inſpiraveris, ad placentam Ar- teriæ aërem effundent flaccida penitus vena& inanita.
Lymphurica vaſa addit Whartonus& Ner vos. His fuppedi- tari ctiam ſuccum cum venis& arteriis pro nutritione ſœe- tus ex ſua hypotheſi ſcribit Rogerſius illi conſentiens. Sunt hæ fibræ vaſorum truncis circumligatæ, obſervatæ Nead- hamo.
Uſus eſt 1. ad fulerum vaſorum umbilicalium, quibusut pulvinare ſubſternitur.
2. Quia parenchyma habet ſingulare vel ſanguinem pio fœtu nutriendo præparat, quemadmodum in adulto verum
hepar olim creditum. Sanguinem enim maternum perſe⸗
. 8 8.
N
nulas

3 TAAUI A LII 327 CATM
IuEIMHp
m, tonicz anibus cind
‿ ——
W
, moles qu
ins nutrimentn um vinculana
lcalia à lum
rimi ſitunmn
ip ſum unbimn er eam diare
mnes extenum B xus efformant ars ramulantt.—=
1 rur geae—= zumun„ p0 d 2
languisex fcun placentæ fule
G& O
0 ☛ 74
8 8
1
X⁸
3 A
h
KS 900000008 *
2
7 7
zuinem contes 24 . e 2 12A. ta verſus phds 14 5 G 7 N NN Or 7 8 K ume digit 3. X+e W)ähe.S 1 4— 128 85 t, ad truncum. 5 ſh= A I N 2—— 27, X N .— z N inss degentt ns 3— 27 1— 3 3 8„ am n placemn- 3— X ☛ X 8 ☛ 6*— dritum u 3 3—— , ad r h . 8 66 2 faveris, ad phn A .& jer 71 C S 8 3 2 6* nitus vena„ 3 2 7 ¹ 3 E, „ 1. 8 us& Nervbseh 3 9 2 G 5. * 1* 6e. arteriis proun „
4
ſius illi conems nligatæ, odtend
4
44
.. 455-
60 4
352
Ve, Se
0 0 1 Ssns
9
N 00 ..844
4 4
N 950 0 6. 14
m cnim mMio-
4
4 4 1
„
—y

—
———
———
Aduap endent em conſulat.
308 ANA T. BARTHOLIN. LIB. I.
nulas ſuas ex uteri venis mediate ſugit, præparatque& as uſum attemperat, mox eundem per umbilicalem venam majorem hepati fœtus infundit, ut recta ad cor per anaſto. moſin canaliculumque deducatur, ex quo per arteriasin totum embryonis corpus nutriendum diſtribuitur. Par vero ſanguinis per arterias umbilicales enatas ab iliacis re.
greditur ad placentam, tanquam adſcititiam pueruli par- tem, ur partim calore ſuo conſervet, nutriatque ſanguine
arterioſo, partim ut ibi ulterius perficiatur, quo labor peracto regreditur iterum in venas ſocias, ut una cum alte. ro fanguine recenter à tubulis Uteri ſuppeditato, per umii. licales venas remcet, repetatque dictum circulum: vel, qu recentior Harveji ſententia, ſuccum alibilem à matre yv. venientem nutriendo fœtui porro concoquit: unde mam. marum inſtar, fucco albuginco ſcatet,& graviditatis tem-
— pore ſolum reperitur. 3. Whartono chylum cum ſucco nerseo
miſcere. 4. Courveo ſuccus ab utero defluens excipitur, ya-
riorque redditur permeando carnem laxam ac ſpongioſim,
non ſecus ac aqua per venas terræ transfluendo purifcatu
& clareſcit.;. Ut ſit quaſi fulcrum uterò tumidiori, junt
eundem, unde in homine ampla eſt& craſſa. 6. Propiusad verum accedit Segerus, ut ex uteri oſculis tam ſanguinen quam chylum recipiat, ſegregetque receptos humores, hę ſanguinem& chyli partem tenuem& ſpirituoſam ab aquea & lactea vi à Natura ſibi conceſſa. 7. Hepati vero fimicen uſum habere credo ‚ut ex ſucco nutritio pro fœtus nutii mento, inſtar colatorii ſeparetur inutilis lympha, eaqueper lymphatica vaſa expurgetur. In cæteris Whartonus etaccu- ratus, quanquam in ſucco nervorum hæſitet, qui valde ſurt exiles in parte inſenſili. 8. Pulmonum vicaria cenſetur Malpighio, per quam propagata vaſa excurrunt,& àmutr exſtidans humor albus advenienti copioſo ſanguini perum- bilicales arterias, ita exactè miſcetur, ut jam factus ſanguis ad cor iterum revehatur. Ita hujus hepatis, ſicut alterius, uſum alii in ſeparando, alii in miſcendo ponunt. Tertia ArLAaNTolpEs, id eſt, farciminalis, non cingit totum fœtum: ſed eſt inſtar cinguli vel farciminis. Uſus eſt, urinam recipere ab uracho in brutis. Nam in homine hæc membrana non adeſt: ſed in eo urinam recipit amnios ſudori permiſtam, vel ad partus tempus veſica ſer vat. Unde Veſalio, Higmoro, Spigelio neutiquam condonan- du m, quod Allantoidem in homine quoque admiſerint, cu- Jus deſcriptionem qui cupit, quia ab hac Anatome eſt aliena,
Sed

*
1N. Luh agit„ Prä der umbi trecta* „ex quoma dum dünda lcales enraa aaſcitiim et, nutriana perliciatun, g locias„utuna 1luppeditin tum circulun, m alibilem m concoquit: u- atet,& grnidt aylum cum ia o defluem dn im laxam xha transfluendom n utero tumitm ſt& crafla. 6h ri oſculis umis ge receptos hum n& ſpiritucim. 7. Hepaiitm nutritioprotc autilis lympbe eteris Thurum im heſttet, qun monum vucm: aſa excurrunt, copioſo ſugin etur, ut jam n us hepatis, ici cendo ponut farciminalb li vel fareimi aracho inbr ſed in eouin partus tempſe io neutiqumcl e q uoque 1 ui b hac Anatonle“
DrE INFIMO VENTRE 3⁰9
Sed neque in brutis invenerunt Harvejus, Everardus, credentes ideo non eſſe diverſam hanc mem branam à cho- rio, ſed chorion à quibuſdam dictam, quia fœtus urinam ſuſcipiat, ab aliis allantoidem, quia figuram habet duplicis farciminis, aut cinguli: quod ſi in paucis animalibus obier- vetur, eſſe potius aliquid p. n. ex reduplicatione membrana- rum. Urinæ autem continendæ dicatam negat Harvejus, quia 1. id muneris à chorio præſtatur. 2. neceſſe eſſet, vel in ovillo& bovillo fœta, in quo adeſt, majorem urinæ co- piam abundare, quam in utrinque dentatis, quibus deeſt, vel tres humores dari, vel ſane bina eſſe urinæ conceptacula. 3. Chorion à primo ortu aquâ plenum cernitur. Sed in bru- tis inveniri& ſeparari, cæteri Anatomici nobiſcum teſtan- tur, nuperrime quoque Stenonius& Aldes, qui Allantoidem humore excrementitio ſeu urina plenam vidit, eamque ex veſica in Allantoidem,& vice verſa ex Allantoide in veſi- cam, per Urachum pervium, leviſſima preſſione fluere animadvertit, omniaque illa animalia Allantoide carentia, vel quibus Urachus non eſt pervius, uno tantum humore, eoque in Amnio concluſo nutriri ex abortibus humanis, ſe- ctionibus animalium, autopſia certior eſt. Bifulcis vero eam tunicam datam, quia humor qui in amnio illorum contine- tur, ſeroſior ſeu tenuior eſt. Vidit quippe Aldes humorem amnii vitulini& ovilli nil fere concreſcere; cum alias lym- pha ſuper ignem coëat. Courweus iis animalibus datam, aut proceſſum veſicæ, quibus ampliora ſunt inteſtina, impri- mis cœcum, adeoque veſica non ſatis eſt continendo lotio.
Cauſa erroris Harvejo hæc fuit, ſuſpicante Aldes, ſi quis chorion diſſecet, illa parte ubi Allantoidem, tenuiſſimam membranam ambit,(ambit autem immediate nullo hu- more intercedente) ſtatim humor effluit, ut Allantoides fa- cile non videatur: Si autem chorion ſuperius, non ad latera, ita diſſecet, ut ſolum humorem in Amnio effluere ſinat, in- tegra manet Allantoides, humoreque excrementitio turbi- diore, ſive urina plena cum Uracho pervio. Needham Allan- toidem in bubulo, cervino, ſuillo, ovillo fœtu inflat ſæpe& ad ſpectaculum ſuſpendit, errandique cauſam Harwejo fuiſ- ſe, quod ubique numerus tunicarum, numerum liquorum excedat.
Harvejum excuſat Fo. ab Angelis, quod non negarit Aqua- pendenti viſam, ſed ſibi; deinde quod hic de fœtu adulto& facto, ille primo conceptu loquatur: Diverſitatem igitur ju- dicii diverſitati ſubjectorum diverſo tempore conſiderato- rum adſeribendam. Pietas in tantum Virum laudanda, qui
V 3 in

— ————
310 ANA T. BARTHOLIN. LI B. I.
in ſingulis omnia videre non potuit, quæ acutius juniores cernunt.
De Allantoide peculiariter adnotat N eedhamus, eam nul- lam in ſe venulam aut arteriam viſibilem continere. Quod de amnio humano quoque Aldes affirmat.
Quartam tunicam addit Needham, caninam in canibus & cuniculis, refertam vaſis cum funiculo ad meſenterium pergentibus.
C A Pr. XXXVII. DE VASIS UMBILICALIBUS.
Iſſectis membranis& remotis, occurrunt VASA UH- B1LICALIA dicta, quia in regione umbilici, fœtu ex- cluſo,& ſanguine nonnihil intro protruſo abſcinduntur no- doque concluſa Vmbilieus UMBILICuM conſtituunt, ab umbone dictum, quod in quid?& medio ventris ſit, imo totius corporis, ſi circulum dime. quibua con tiamur brachiis extenfis. Annn Sunt autem quatuor vaſa umbilicalia, VENA UNA, Ar- 4. TERNI Dux,& UnAcHus. Quæ integuntur& obvelan- tur communi quadam
Tunica vel quaſi cruſta, quam alii vocant inteſtinulom, funiculum, laqueum,&c. quæ non ſolum omnia vaniin- volvit, ſed& diſtinguit ſingula-
Eſtque hujus tunicæ uſus, ne vaſa invicem implicentar, rumpantur, aut alio modo lædantur. Imprimis venx, qux ſimplicem tenuemque membranam habet, firmitudigi in- ſervit, unde huic, obſervante Hobokenio, peculiariterjun- gitur, ut nonniſi difficulter ab ea ſeparetur.
Vena umbi- VENA UMBILICALIS, arteria multo major per gemnas licali. Peritonæi membranas delata, prima omnium ante alias ve- nas producta eſt, ratione perfectionis, quia pro nutrimento reliquis ſubminiſtrando inſervire debebat.. EFjus inſer- In cavam intra corpus fœtus, prope dextram cordis auri- tis. culam deſinit, jecurque permeans, in portam perforatur, deinde è gibba ejus parte prodit orificio ſatis amplo, forit que per umbilicum tendit modo ſimplex, modo geminat &in duos ramos diviſa, ulnæ unius cum dimidia circiter longitudine, ufque ad uteri placentam. Circumvolvitur autem vario modo, ne longitudine ſua impedimentoe et. Ab umbilico ſuper pectus progreditur, indeque interdum
per alterutram juguli& cervicis partem ſive dextram 6ue niſtram

N. Lrn- b quæx inn N eedhunue
Irmat.
m, camman aiculo adnen VII
ICALI
„occurruatin one umbilci ſt
Sruſo abſcindun
nbone dictum,
doris, ftcitcuhm
calia, Vruabh
r integunturti
alii vocant inti non folum omm-
aſa invicemim ur. Imprimbt m habet irmi bokenio, pecli paretur. multo majcrx maomniumuns nis, quia yro debebat. rope dextram M 8, in poruna- rificio ſatis mp implex, io 19 aius cum dimti centam. Crm- ge ſua inheiie ditur, indegf
artem fisedern-
DE INFIMO VENTRE. 31*
niſtram oblique ducta, circumflectendo ſe ad occiput per mediam frontem paulatim in placentam pergit: Interdum in dextra cervice incipiens collum ambit, ſtatimque pro- greditur ad placentam, interdum quoque ſimplici hoc flexu in ſiniſtra, collum velut torque involvit. Quæ omnia de toto funiculo& illi contentis vaſis reliquis intelligenda. Hoc ve- ro itinere abſoluto, infinitos ramos ſpargit per ſecu ndinam, donec in tenuiſſima capillamenta abeat.
Uſus eſt ſanguinem haurire in nutritione fœtus,& in Uu
cjus epar deferre. Via autem dubia eſt. Plerique venas& ar-
terias uteri cum venulis arterioliſque placentæ jungi per-
ſuaſum habuerunt, exindeque junétim ſanguinem utrum-
que in vaſa umbilicalia ad fœtum derixari, Sed arteria hinc excludendæ ſunt, quia utero non junguntur, nihilque ad fcœtum vehere debent, ſed ad placentam à fœtu revehere. Venæa ſolæ adferunt, idque duplici via, vel ab utero immedia- tè, vel mediatè. Immediatè, quando uteri vaſis junguntur; mediatè, quando intercedente carnoſa ſubſtantia qualicun- que tam in homine quam brutis(quæ utero ſemper ferè agglutinatur,& per vim in partu abrumpitur„) exſugitur per tubulos primum ex utero in placentæ extremitates, ex his in ejuſdem capillares venas, ex minimis ad majores, demumque ad truncum umbilicalem& ad hepar fertur. Non autem per venas uteri in tubulos labitur, quia venoſus ſanguis non nutrit, ſed per arterias uteri in prægnante depo- nitur, in non præguante ſurſum per venas regreditur.
Nonnullis nodis vena hæc referta conſpicitur: qui nihil Nodis
aliud ſunt quam membranæ carnoſæ, carnoſior ibi& craſ⸗ fior conſtitutio,& diductior hiatus, quo velut cochleari hauritur ſanguis in itinere longiori, paulatimque ſiſtitur ne impetu ruat; ut ſanguis diutius ibi elaboretur, quemad- modum in vaſis ſpermaticis fieri videmus:& ut vaſa ſint
fortiora. Reduplicationes eſſe venarum& arteriarum inter
ſe cenſet Pawius, ubi inter ſe convolvuntur. Ex nodorum iſtorum numero conjiciunt obſtetrices li-
berorum procreandorum multitudinem:& ſi nodus qui
primo ſequitur albus,& anguſtior fœmellam; ſi ruber ro- tundior& tumidior, marem ſecuturum infantem præſa- giunt. Prius inepte: non enim minor nodorum numerus in ultimi quam in primi fœtus umbilico eſt. Poſterius au- tem à caloris vel defectu vel abundantia excuſari poteſt, un- de ſexus diverſitas. Ex certa nodorum diſtantia futuros quo- que conceptus brevi vel longo intervallo divinant, cge-
L
mellos ſi alter incumbat vel adſtet alteri. Quxæ falſa ſæpe in-
N 4 véni-
4 1 3 *4 3 4 8 1 3 1 4

——
——
—
Anuteric.
312 AxAr. BARTHOL. LlB. I. DE INFIM. VENTRE
FIGURæ EXPLICATIOO.
Placentæ Venam& Arterias omni parenchymate
denudatas oſtendit, ex Kerckringio.
7
A. Funiculus vaſorum umbilicalium. B B. Arteriæ umbilicales.
C. Vena umbilicalis.
D. Locus ubi vena& arteriæ in diverſa abeunt,& ſe per an-
pus placentæ diſberguut.
FE E EE. Ramuficationes inſigniores Venæ. FFFFF. Ramuficationes inſigniores arteriarum, quarum di
ſtinctio à vena Ninitio quidem utcunque dignoſcitur, ſed oſfes ita cum ea conjunguntur& implicantur, ut eas ab invicem
aiſtinguere non ſit facile. GGGG. Capillares tum venæ
tum arteriarum, paſimita
inter ſe implicata ut diſtingui nequeant.
venimus, quanquam caſus ſubinde credularum fœminarum
ſpem confirmarit.
ARTERIE Duæ in Iliacas inſeruntur,& cum vena ferun- tur, modo dicto, ad placentam variis ramis ibidem diſperſe, quarum Uſus non elſt, ut hactenus crediderunt, adveherc
fœtui ſpiritum vitalem cum ſa hæ non junguntur arteriis uteri,
nguine arterioſo, quia atteriæ ex certiſſima Arautiobler-
vatione. Et motum obtinent à matris arteriis diverlum,
quod facile experiri licet, carpo matris, alteram um terea vitales fœtus ex
teſte Har vejo, ſi manum alteram bilici funiculo admoveris: Præ- trahuntur ex demortua martre,& vita
fruuntur antequam conceptus utero alligetur, vel priul
quam vaſa umbilica
lia exiſtant. ExX conformatione idem
oſtendit Lowerus: nam arteriæ truncus à fœtu ortus ramitr cationes ſuas in placentam uterinam, interque alias mem-
branarum partes diſſeminant, m
anifeſto indicio ſanguinem
per arterias à fœtu verſus uterum, nec ab hoc in iſtum de⸗ ferri. Sed Uſus arteriarum eſt, ut ſanguinis arterioſi partem, Anutritione fœtus fuperfluam, per iliacos ramos duos in placentam referant, partim ut illam nutriant;&c ſpiritu
quoque vitali perfundant, partim ut datur ſanguis, longiori itinere& membrorum nutri
ibidem perfectior red-
Itione
debilitatus, qui deinde per venarum ſibi connexarum cap-
lamenta recurrit ad fœtum, cum novo illo ſanguinc ex 65 . 10
— /
us W
—— NNG
—,
— NANAae

9E Iup A
5 1 C Ar
TanuL A LlIII. 313
ommiaag erckrunn.
erſa aleun, 8,
7 ‿ᷣN cd. X . 4— 8 s arteriurum, B aque diguſun N— ‿ W cantur, utuε‿ι 1 XN N NN A „XX N K ANNNA— m artertarun, e= ſ— X lueant. 2
— — 4
— M SGS credularumia N N
8 X untur,& emn= N
4.— 5— e 2 iis ramisididen f— Us
— —2 G
us crediderun—„, ————„ uine arterioſog ÿy—r
X certiſſumm 4r. Sj matris vteri— S, tarvejo, imi, funiculo admon S Xdemortuam M tero alligetu, Ex conformü uncus àfcxtuct aam, interqt- nifeſtoindiculs a, nec ab boch languinis mrit er iliacos W llam nutrun ut ibidem ſar K membrorun im ſibi Cor novo illo iu
9 2 7 X
1 3 1 5 3 4 4 1 — 8

—— ———
—
——
——
———
—
— —
314 ANAT. BARTHOL.IN. LIB. I.
ro adveniente: Hine arteriæ duplices, vena ſimplex, quia Vatterio judice, vena tantum non revehit, quantum advee. runt arteriæ, cum pars ad nutritionem fœtus conſumatur. At majores eſſe venas Th. Cornelius concludit, quia una cum refluente ex arteriis ſanguine advehunt quoque arreptum ex uteri placenta nutritium ſuccum, quo fœtus alebatur. Hunc motum experientia confirmat. Digito ſæpe turgi⸗ da vaſa preſſi, obſervavique facile adigi ſanguinem ex vena verſus fœtum, non ad placentam, ubi inſtar valvularum no.
duli reſiſtunt; contra ex arteria in placentam facile trudi.
tur. Idem in ligaturis
nifeſtum. Ligatis enim arteriis
umbilicalibus fœtus vivi, adhuc matre vivente adhærentis,
obſervavit Walaus& poſt eum alii, pulſationem illarum in.
tra ligaturam& fœtum, nullum vero pulſum intra ligatu-
Anahomo⸗
fes Sa ſorum
ne bilica- Liuns.
ram& uterum matris. In hujus motus gratiam per Anaſtomoſes junguntur rami venales& arteriales intra placentam, ut promptus ſit tranſi.
tus recurrentis ſanguinis ex arteriolis ad venulas.
Anaſtomoſean varias hic notavi ad ½*ς rationes. Modo enim ramuli venarum& arteriarum ſe tranſcendent crucis in morem tam interne quam externe: modo per inſertio⸗ nem junguntur, modo ad latera congrediuntur, modoco. chleari figura intorquentur. Minimi vaſorum ramuli in
majores compinguntur, pari modo uniti, ſed obtuſioribu
anaſtomoſibus, donec arteriæ ad quatuor ramos redigantur, vena duos, qui demum in trunœos ſui generis coaleſtunt placenta emergentes. Arteriæ ambiunt venas, partim co- mitantur, partim ſolæ repunt. Suſpicor anaſtomoſssilis tantum locis intercedere, in quibus ad transfuſionem ſun-
guinis erant necſſariæ, ſolitarias vero venas haurire novum ab utero cruorem.
4.z. f. 142⸗..ͤ à Umbilicalia vala alii recentiores vel prorſus excluduntà
fœtus alimento vehendo, vel nonnunquam tantumilli d.
cum aliis inſervire creduntur. In fœtu juniore admittuntur ab Hippoerate& Harvejo: At adultiorem ſugere per os, cum
illa ob fœtus molem non ſufficiant. Docuit idem Licetus. An vero in adultioribus ceffare debeant umbilicalia, non
dem non ſanguinem ſed purius in colliquamento his vaſs 3 3
liquet. Barbatus, deſinere nutritionem per abdomen, quan- do incipit fœtus ore trahere. Alii, quos inter Lowerus, fœtu adultiore, ut ulterius refrigeretur& nutriatur, nutritum ſuccum è placenta ſanguini in venas redeunti admiſcet. U. troque modo Hippocrates& Harveſus adultiorem nutriri docent, quos defendunt Segerus, Velthuſius. Harvejus qul-
ttra-
—

8, venatah kchit,—
3
—
h
nem fcrund oneludi,gin — quo fceduh mat. Digi
digi fanguim dl inſtar nn Placentamui 1. Ligats ein atre viventeuk pulſationemib
ero pulſumim
ſtemeſesjungm
d ut promptuti
is ad venuls
2Tas rarion m ſe tranſceut rne: modopat ngrediuntur, a imi vaforum m 0 uniti, ſedom aatuor ramoom s ſui genenia nbiunt venas uſpicor amt aus ad trasfula
ero venas Maunr
vel prorlus 1 anunquam tun gœtu junioreut orem ſugeteen at. Docuttilal ebeant umdiicd nem per abdore duos inter lmn R nutrintu, 1 as redeuntiunt vejus adaticrd 2lt huſius. BE7n a colliquupeld
DE INFIMO VENTRE. 315 attrahl. At Courveus prorſus excludit umbilicalia vaſa in nutriendo fœtu quocunque, uti& Everardus. Sunt quippe Courveo canales non deferendo materno ſanguini, ſed ſan- guini ipſius fœtus ab ejus corde refluenti. Cujus refluxus cauſa finalis duplex ſit: 1. alimenti extra fœtum colliqua- rio. 2. refrigerium totius, quia eventilatur cor& refrige- ſeit totum corpus pueri, hinc duas arterias, unam venam: Reſpirare enim per umbilicum cum Hippocrate volunt. Poſt Democritum vero& Epicurum credit Courveus fœtum ſolo humore albicante ſemper nutriri perfectum per os, imper- fectum ſola appoſitione fimplici, quâ rejecta Everardus ſo- lum os admittit ſemper, non ſatis, mejudice, caute, cum initio conceptus per os chylus attrahi non poſſit, nec in ven- triculo imperfecto concoui.
Defenſis igitur umbilicalibus, cum Hippocrare, ſanguine per illa advecto nutriri fœtum& lacteo chylo per os, com- moda eſt ſententia. Quam maſcule tuetur Segerus, qui pro ſanguine quidem contra Courveum pugnat, quia 1. in quem finem ſanguis maternus deſcenderet ad placentam? 2. Cur veheret vena umbilicalis ſanguinem è placenta ad fœtum? 3. niſi ſanguine per venam umbilicalem affluente nutrire- tur fœtus, augeretur ſanguis in immenſum,& tandem fœ- tus eo ſuffocaretur.
Ille vero cum non ſufficiat, Hippocrate docente, creſcente fœtu, alimento pinguiori indigente, ex lacteis, dilatato u- tero jam ampliatis, lacteus ſuccus ſuperadditur placentæ ad- hærenti.
Ex placenta quomodo ad chorion deveniat, dubitatur. Courveus per chorion depluere. Segerus peculiares quoſdam tubulos, quales in ſpongiis annotamus, ea parte in chorion hiantes in placenta diſſeminari divinat, aliquando detegen- dos. Ut eos fingeret, inductus fuit eo, quod obſervavit Har- vejus in placentulis brutorum puncta alba, quaſi papillas. Hæc puncta criſpa in membranis, non placentulis vituli ad- verti, nullo commercio cum illis. Forent illi tubuli percom- modi, ſi experientia confirmarentur. Nullum ego liquo- rem illis punctis compreſſis exprimere potui. Ex chorio ve- ro ad amnion per poros tranſudare concedunt. Cur poros placentæ denegant? Facilius ſe explicant, qui cum ſanguine miſtum chylum huc derivant, ceu cenſent WMbartonus 8e Schmeianerus. In amnio brutorum vidi candidas fibras& multas& venis majores, quæ nec nervi ſunt, quibus mem- branæ non abundant, nec fibræ, quia à membranis ſeparavi facillime. An lacteæ? aliis relinquo. In occulto enim hæc adhug latent. Extra

—
Earum con- tarſio.
316 AxAr. BARTH. LiB. I. DE InFIMoO VrNTRP.
EIGURARUM EXPLICATIO.
F I G.
J.
Fœtum oſtendit utero exemptum placentæque adhuc alligatum, ſeparatis circa exortum 1als
umbilicalibus.
AA A. Abdomen apertum.
B. Hepar fœtus. C. Veſica urinaria. D D. Inteſtina.
E. Pena umbilicalis.
FF. Arteriæ umbilicales-
G. Urachus.
H. Vaſa umbilicalia à chorio ad fætum extenſa. K. Ligatura qua intumeſcunt infra vena, detumeſcunt ans
riæ.
L. LLL. Vena&y arteria per placentam diſperſæ. M M M. Placenta uteri.
F I1 G.
II.
Repræſentat ductum inteſtinalem in pullo,
A. Ovum. B B. Inteſtinum.
C. Ductus inteſtinalis juſto major.
ex Needham.
aaa a. Arteria trans Inteſtinum ad vitellum tendens Ex alia parte ſupponi debet tum arteria tum vena.
Extra umbilicum& placentam unita hæc vaſa, in fun
culo ſuo dum progrediuntur, inter
ſe egregie conto'quem
tur, ordinata tamen utplurimum circumvolutione, quem- admodum funiculus major è minoribus circumgyratis con- ficitur, ſtrias cornu Monocerotis noſtri æmula fimilitudine
referens, quod oppoſito lumine facil 1. ne flexuoſo umbilicalium vaſorum ductu, ſanguinis im-
evidimus. Id factum
pediretur motus, quum unumquodque vas circumgyra tum ſervet tamen curſum ſuum. 2. ut ſenſim fſine ſuffocæ tionis metu dimenſum ſuum reciperet embryo. 3. ut tor⸗ tuoſo hoc itinere futurum fœtui alimentum paulatim ge⸗
puraretur.
Notan-
—

r era PLlo J.
mptum n is citcaan
TA RU L A LlIV. 317
ü Sn WM
etum extenſ ra vena, detumn
centam dihnſ
II.
eſtinalemu! aMM.
10” V WMM
8 1 2 M)) b AAEV ſſſu A
E e, T I
8 7 8
8 A 4 5 I„ ſ) M) M 1 L)
m unita hæcu N nter ſeegregtiu
n circumouts oribuscirc noſtri æmult 6 QG= X facile vidim N(efl,
N C 8 8 S= ſ grum be. W
iperet emdrſo. N
1
uu
KM A
— —
D.
10 * S N —x
Talimentum S Sh
17 m=—
14 1———== ———
——
————
——·—·‧“
8
1
8
1 4
4 4

— ———— ——
——
———
—
—
— —
——
.— ——
——
————— ———
— —
—
——
——-—
— — —
— —
—’P-—
—
—
—
——— ——
—
—
——
318 ANAT. BARTHOLLIN. LI2. I.
parere nodulos& maculas in vena, non arteriis, à ſfanguine
Notandum præterea in funiculi convolutione. I. tranl.
tranſparente per tunicam tenuiorem. Arteriis tamen macu.
lam concedit Hobohenius,& intus Valvulas latere, ex tunicz laxioris plicatura orbiculari efformatas. 2. Spithamæ à con. junctione diſtantia, mirabilem texturam apparere, aſpe-
rioremque contorfionem& velut confuſam. 3. In extericii
Tongitudo
fanic uli-
Craßities.
Zigatura aimblilici.
tunica inteſtinuli infinitas ſecundum longitudinem inciſi. ras& lineolas quaſi impreſſas conſpici, de foris ſanguine
tinctas, quales in cerebello videre eſt.
Longitudo ſupra notata, eſt ulnæ unius cum dimicdia, in adulto fœtu, ſive ſpithamarum trium, in partu ulnam Ga- licam dimidiam æquat Riolano, ob motum faciliorem em- bryonis, ſanguinis præparationem& ſecundinarumextra- ctionem, vel ut major fiat ventilatio embryonis juxta(ur. veum& Everardum, qui per umbilicum attracto atte reſi rare volunt fœtum. Hæc ſi nonnunquam vel nimium pe- tendatur, vel motu involvatur circa collum, ſtrangulatio. nis imminet periculum& difficilior partus, quia ob funi brevitatem retrahitur fœtus, nec vim imprudentisoblte- tricis ſuſtinet. Vidi collo aliquoties circumductum, undi ad horas pluſculas dilatus partus, prodienſque infans ii ſpiritum trahebat, ſi rubicunda ſit facies, ſalutare, exitio. ſum ſi liveat. Ante partum in utero ſi id eveniat, incalelci fœtus,& ſuffocatur, ſive aëris defectu& impedito faagui- nis curſu, ſive quod gulâ obſtructà alimentum non ſugatur nec libere ſe movere poſſit.
Craſnties digiti, quia ad ſuſtinenda vaſa robur tequiti- tur& juſta capacitas. Exſiccatus evadit tenuior, quem d partus alios procurandos reſervare ſolent.
Nato infante, funis prope abdomen duorum vel trium digitorum tranſverſorum intervallo ligandus filo fottiſa- pius circumducto, à ligatura tribus circiter digitis reſcin⸗ dendus, curanduſque umbilicus, donec exſiccatus ſponte ſua decidat. Incerta autem ſunt decidentiæ tempora pro us- ti conſtitutione& affluentis ſanguinis copia, unde de ætat augurium capiunt obſtetrices. Si quinto, à ligationis hor die decidat, longævos prædicunt, ſi tertio, brevioris vite futuros..
Umbilicus ita formatus& ſolidatus robuſta cute induct tur, quæ in immenſum præter naturam dilatari poteſt, 3¹ excipienda inteſtina in hernia umbilicali, qualem depingtt Severinus,& nos Hafnia ſimilem in grandæva mu
—
liere vidi- mus. Nimium deinde ſi extenuetur, rumpitur belde
22 ²³——³—³——

i conxdhi
texturam a
confulam.
lum longtlinn
onſpici, deimn
eſt.„Lin
Ræ unius cumäin
rium, inpani ob motum fac em& ſecundun rtio embryoni bilicum atauhe aunquam ſelun irca collum, h eilior partus, qu ec vim impmte oties circumduar as, prodiegſqni ſit facies, flun tero ſi id evenir defectu& im täalimentume
ſtinenda ralum us evadit tenuir, are ſolent.
abdomen duommi rvallo lgmiu i tribus citcitetc us, donec eliun decidentix tem guinis copi, 8i quinto dlgr
unt, ſiterio, N
Sliditus ritim
naturam lunn⸗
DE INFIMO VENTRE. 319 bus inteſtinis, quod miſero ſpectaculo in alia femina vidi- mus.
Pervius etiam eſt umbilicus in nonnullis. Alpinus apud An pervius Kgyptios refert dyſenteriam ſanari digito in umbilicum umbilicus?
intruſo, eoque pluries circumducto. Fœces ex umbilico ſtudioſi,& ex alterius pueri vermes lumbricorum æmuli ſanieſque prodicrunt in 05. Salmuthi. Pus ex thorace à na- tura hinc excretum vidit Tulpius,& genitos ibi lapillos repperit Follius. Oſſicula infantis facto apoſtemate hinc pro- diiſſe variis exemplis docuimus De Inſol. Part. Viis. Bra- chium fœtus ante nativitatem per umbilicum extendeba- tur apud Hollerium. Sanguis menſtruo tempore largius in ſexagenario Nobili profluxit, annotante I. D. Horſtio. Apud eundem puero cottidie ſerum inſtar lotii ſtillabat, quando- que floridus ſanguis. ſæpe enim à ſeri ſanguiniſque acrimo- nia interiora vaſa reſerantur. In viro xxx. annorum pervium vidit M. Hofmannus. Inſenſibili autem modo patet umbi- licus impoſitis purgantibus, hyſtericos affectus ſedantibus, vermes enecantibus,&c.
Degenerant autem poſt partum intra abdomen hæc vaſa in ligamenta: vena quidem, epatis; arteriæ, in ligamenta lateralia veſicæ, quia uſus jam periit,& commeatus ſan- guinis materni ceſſat, niſi præter naturam ſubinde aperian- tur in exemplis adductis. Nec tamen tanti ſunt momenti, ut abrupta vel abſciſſa ſubito mortem inferant, uti hiſtoria indubie fabuloſa impulſi quidam,& in iis Laurentius, ar-
itrantur. Dicunt enim Æℛygy ptios pro ſupplicio graſſato- res excoriare,& umbilicum intactum relinquere, quo diu- tius crucientur: Qui quam primum reſectus fuerit, putant hominem expirare vaſis quatuor concidentibus. contraria exempla vidit Riolanus experientiſſimus,& quivis ex om- phalocele judicare poteſt. Si mors ſequatur, ex accidenti evenit, læſis quoque interioribus,& patulo ad rerum no- xiarum penetrationem oſtio. Sanguineo fluxu obiit Haf- niæ puer bimulus rupto interius umbilico. Suffocari credit Sperlinger, quia reſecto umbilico collabitur hepar, à quo trahitur diaphragma reſpirationis organum. Sed 1. non ſu- bitam mortem infert hæc ſpirandi difficultas. 2. alio liga- mento valido ſuſpenditur hepar à peritonæo.
Umbilicꝛ
non adeo
magna 2ℳ ¶gnit ds.
Quartum vas Urachus, arteria dimidio minor, duabus UYyachus,
partibus conſtat, ex Riolani animadverſione, interiori ner- voſa ab interiori veſicæ tunica, exteriori magis membra- noſa ab exteriori, ex fundo veſicæ ortum: non eogem mo- do ſe habet in brutis atque in homine.
In

—
————— —õʒ—;;
320
ANA T. BARTHOLIN. LI B. I.
In grutis fertur extra umbilicum inter binas arterias,&- tandem expanditur atque dilatatur in tunicam Allantoi- dem, ubi urina colligitur,& reſervatur, donec in lucem edatur fœtus. Unde dicitur hoc vas URAcRus ſeu vas uri. narium. Negat Arantius in homine. Et Harvejus nun- quam conſpicatus eſt, niſi quod in ovibus& cervis interar.
terias um
bilicales quaſi veſicæ proceſſum quendam urinam
in ſe complectentem, viderit. Nempe quia Allantoidem non concedit. Veſicæ autem illæ proceſſus, Urachuset,
quem ſemper invenit in homin
Needham,& inveniri cre.
dit, ſi flatutentemus à veſica incipiendo, at deficere dici po.
teſt in homine, quia
In homine 1. Non prodit extra umbilicum, ideoque ne. que conſtituit Allantoidem, unde humano fœtui tantum
duæ membranæ.
2. Non eſt pervius urachus, experientia Carpi, Arantii Corteſii, Riolani aliorumque, quos veros in diſſectis à me cor. poribus tam adultis quam fœtibus inveni, quamvis aliud
Drachumin nobis conentur perſuadere Aquapendens, Spigelius,& bomine non Higlmorus, ſed eſt funiculus vel ligamentum, quo veſicape.
ritonæo annectitur& ſuſtinetur, ne, quando urina diſtens eſt, cervix ejus comprimatur: quod tamen ab arteriis quo
que fieri non negamus.
Fœtus vero humanus urinam excernit per penem in amnion(unde etiam tanta humoris copia)& magnactiam in veſica portio retinetur, unde infantes primis diebusterr perpetuo mejunt. negat ea Aquapendens, quia 1.mottis tacultas in fœtu ocioſa eſt. 2. nullus muſculus agit. 3.ne. que tam diverſo modo utitur natura in lotio extra fœtom excernendo in homine& aliis animalibus. Sed Reſp. 1,mo- tricem fœtui non deeſſe, quamvis imperfectiorem, varlus embryonis in utero motus, quem prægnantes ſentiunt, te- ſtatur. 2. Irritari veſicam ad excretionem nimia ſeri copir- 3. differentiam inter homines& bruta arguit allantoldes tunica, qua carent humani fœtus.
Varolus, quem ſequitur Mæbius, voluit in veſica omnem urinam contineri ad partum uſque. cæterum nimia diſten-
tione rumperetur,
& unde tantus in amnio liquor? Everat. b dus quoque puerum, dum in utero eſt per urethram veli-
cam non deplere probat, quia 1. quocunque menſe gran- diuſculus diſfecetur, urina plena ſemper ac diſtenta repert tur. 2. alimento puriſſimo nutritur. 3. Urinæ conditiones liquor membranarum non obtinet, quia ſuavis& mitts
4. Peſſime fœtui foret conſultum, ſi tanto tempore in 4 m
—õℳ——
——

ninter dir ur in tuniem 8 rr. rVndlr, cna v 5 U RACRua aine. kt nnnn n ovibus Kand oceſſum quentm. Nempe quu Ar. 3 proceſſu Ua Needham, Kin dle ndo, at den c.
rrx. Lunl
umdilicum, ich de humano fcr
experientia Caf. veros in diſſeca dus inveni, dum uapendem. N ligamentum qun ne, quandount uod tamen äbmn
un excernit pan oris copia) Km infantes primo uapendem, qul ullus muſculut natura in lotiom aimalibus Kike vis imperfectons m prægnantst cretionem uimur & bruta ugut- us, voluitinſeis que. cxterum 6 as in amnio lnuun utero eſt per uſm 11. quocunqete aa ſemper a üimn ritur. 3.Unkcn tinet, qui ſun im, fitanto ren
Da I8UEIMO VENTRF. 321
more acri contineretur. 5. Quamdiu lotium in veſica deti- netur non putreſcit.
Hiſce reſpondeo 1. quo adultior fœtus, eo tumidior veſi- ca, quia plus urinæ colligitur. 2. Etiam ex puriſſimo chylo lympham ſeparari, fluiditas chyli indicat. 3. Urinam fœ- tuum, nuperque natorum tam hominum quam brutorum, acrem non eſſe aut ſalſam, nec excoriare, nutricum confeſ- ſione didicit quoque Aldes. In vitulo etiam ſemel advertit, xæmulari fapore dilutam aquam pauxillo ſacchari. Inſipi- dam teſtantur Oéſervariones Amſtelodamenſes, unde 4. fœ- tui nullum incommodum, præſertim cum chorio ſepare- tur, in quo 5. naturaliter æque ac in veſica conſervatur.
Aquapendens, Spigelius, alii fere omnes, voluere per Urachum egredi,& colligi inter amnion& allantoidem, ut in brutis. Sed quum pervius non ſit in homine, verum ſo- lidus, urinam non admittet. Nam percolari non poteſt ſine manifeſta via, quia craſſior,& par in adultis ratio fo- ret. Veſtingius utramque proponit ſententiam, nec quid- quam definit. Poroſus vero non magis in fœtu quam adul-
to. Atque hanc opinionem Laurentius ex Galeno acriter de- Error Lau- fendit, exemplis adductis quorundam, qui in urinæ ſup- rentii.
preſſione per umbilicum eam emiſerunt.
Sed reſpondeo: Hoc præter naturam fieri, uti& nota eſt multorum ſententia, venam umbilicalem in hydropicis præter naturam reſeratam, humoremque exiiſſe. Et fate- tur ipſe Laurentius, omnia quatuor vaſa umbilicalia dege- nerare in ligamenta. Et recte; Nam reſiccantur. Quomodo ergo, niſi præter naturam aperiri poterunt? Ita praæter na- turam reſeratum fuiſſe puto in Anna illo Italo, cui deerat penis, ejuſque loco ſpongia infra umbilicum propende- bat, unde ſtillabat urina. Cutem infra umbilicum exco- riatam, in puello, ſine penis veſtigio, guttatim urinam ex- ſudaſſe vidit Highmorus. Aliud exemplum aperti Urachi habet Fernelius aliique. Non per Urachum, ſed arteriarum aliquam in iſtis factam excretionem Lindanus ſuſtinet. At recte Blaſius Urachum hic retinet præter naturæ ordinem, & in caſu extremæ neceſſitatis. Qui etiam, abſente veſicà & pene ureteres in umbilicum deſiiſſe, urinamque ibi ex- cretam fuiſſe vidit.
Ante omnium vaſorum umbilicalium in utero produ- ctionem, coagulato ſemini à poſteriori parte ſumma inſe- runtur Radices quædam duæ, utrinque una à cornibus uteri, à Varolio inventæ,& Radices dorſales vocatæ, quæ obliteran- tur jactis fundamentis humanis, de quibus Abenſina expli- cat Riolanus. X Præ-
———:n———
—-8—
—————————
—ͤͤ ͤ——⁄— —

322 AxAr. BaRTH. LIB. I. DE INFIMG VrNTNT. Præter umbilicales arterias, venam& Urachum, duo ali funiculi minores tenuioreſque ex umbilico progredi ad me. ſenterium, illiuſque fere centro infigi, in catellis difſe. ctis obſervavi, quod& notavit Adrianus Auzotius, Rin leporinis catulis Segerus. Duo ſimiles viſi mihi& in vitulis
quamplurimis, quod funeſtum illis credunt villici noſtii
quamprimum ad fœnum ablactati tranſierint, quia ſati diſtendi ad ſolidiorem cibum nequit abdomen. Credoeſſe veſtigia umbilicalis venæ triplicis, qualem in canibus& fe- libus Aquapendens obſervavit. Vidi enim in Leone umhi. lici funem non hepati, ſed medio meſenterio inſeri duplii diverſaque origine. Niſi ſit Ductus int eſtinalis, qui inpil. lis obſervatus eſt Coitero, Stenonio,& Needhamo, inteſtinis inſeri ex vitello, tandem vitello abſumpto in inteſtinulum quoddam cœcum degenerans. Figuram vide in prægreſis
pag. 317.
—

3 IREIMSE
am& Unh
mbilicom inigi, ua Idrianus 4au 1iles viſ nüt illis creduntſi ati tranfierin, uit abdomen. „qualeminan
Vidi enim inla omeſenteroin tus inteftmau, 9,& Needham, abſumptoinin figuram ſidtin
3²³3 AxAILOMINX. BARTHOLINIANAf LIBnK II.
DE MEDIA CAVITATIE.
Edius Venter THoRAX dictus, aliis venter abſo- AMedius 8 ute, eſt totum id, quod circumſeribitur ſu- ve, G periore parte, à claviculis; inferiore à diaphra- 4 65 gmate; parte antica, à ſterno; poſtica, ab oſ- . ₰ ſibus dorii; lateralibus, à coſtis. Pars anterior dicitur„iεν& pectus; poſterior, dorſum; laterales, latera. Antiqui vero, ut Hippocr.& Ariſtot.&c. totum illud à cla- Hippoc.& vibus ad pudenda uſque, hoc eſt,& medium& imum ven- Ariſt. trem ſub nomine thoracis complexi ſunt. Itaque hac ſigni- ficatione Hippocr. recte ſcripſit, Epar in Thorace locatum eſſe: quod alii imperiti non intelligentes, putarunt Hippo- cratem Anatomes ignarum fuiſſe. Figura quodam modo ovalis, quanquam non exactè, Hip- Figura⸗ pocrates teſtudini comparat. In homine anteriore ſui parte protuberantior, ſed in medio ſterni planior, circa- latus ro- tunda à flexu coſtarum, in dorſo depreſſior. Magritudo in genere variat pro vario caloris gradu: ex Magnitu- thoracis enim amplitudine cordis calorem metimur. In ſpe-*⁰. cie vero amplior, ventrem imum verſus, ubi vitalia viſcera reconduntur, paulatim ad colli principium anguſtatur. De Symmetria omnium partium thoracis poſt Camillum Baldum, diſſerit I. S. Elsholtius. Subſtantia ejus externa eſt, partim oſſea, partim carnea. ½ antia, Non totus carneus eſt hic venter, ſicuti infimus. 1. Quia non continet partes, quæ inſigniter diſtendi debebant. 2. Ne pinguedo nimia ibi generaretur,& reſpirationem impediret. Ex parte tamen carneus, quia partes continet, quæ mo- veri debebant, ut cor& pulmones,& eandem ob cauſam Totus oſſeus eſſe non debuit, quemadmodum calvaria; rariſſimum enim eſt quod ſcribit Cardanus de ſubt. lib. II. mihi pag. 4 8. cuidam os unum perpetuum à jugulo ad ilia, coſtarum loco inventum.
9
32 Ex

—— ͦ⸗yj—õ
—
—
— — ——
— ——
—
—
—
—
—
——
— — —
———
—
324 ANAr. BARTHOIL,IN. LIB. II.
Ex parte tamen oſſeus, ad munimentum nobilium par. tium. Nam— Vſus. Uſus ejus eſt, partes vitales continere, ſicuti primi&in- fimi ventris, naturales.
Ejus parten, Sunt hujus partes vel continentes, vel contenta. Et illæ vel communes vel propriæ.
communes. Communes eædem ſunt, quæ in imo ventre. Sequentia tamen hoc loco notanda.
Vſu pile- Cutis medii ventris ſub axillis piloſa eſt. Hi pili dicuntur
a7, ſub ſubalares: utiles, ne partes illæ in brachiorum motibusat-
axiſhi terantur, cum maxime& citiſſime ſudent, quia dicuntur cofdis emunctoria, ejuſdem excrementa recipientia, pectus quoque nonnullis eſt piloſum, calidioribus& cordatioribus;
uemadmodum inguina jecoris emunctoria appellantur.
cur in tho- Præterea pinguedo in thorace, ſi mammas excipias, non
ace hinguce tanta reperitur, ne ejus pondere reſpiratio impediatur. Ob
de pauciar partem enim ejus oſſeam, non tanta copia materiæ pingue- dinis affluere potuit, uti& in imo ventre, qui totus carneus, unde hie ſemper pinguiſſimus: medius venter medio modo ſe habet; caput minime pingue. Ipſa autem pinguedo, cum alioquin alba ſit, in thorace flavior nonnihil apparere ſo- let, ob ſubjectarum partium vitalium calorem.
Partes pro- Partes propriæ præter muſculos, oſſa,&c. ſunt mamma u-
briæ- triuſque ſexus, diaphragma, pleura, mediaſtinum.
Contentæ ſunt viſcera& vaſa. Viſcera ſunt cor cum ſio pericardio, pulmo,& trachea atque gulæ portio. Vaſi ſunt rami vena cavæ& arteriæ magnaæ, thymo ſuffulti in jugulo, lacteus thoracicus, lymphatici rami,& nervi varii.
C A b. IJ. D E MAMMIS.
Rdine Anatomico mammas omnium primas in tho-
race occurrentes partes, ventris inferioris diſſectioni
ſubjicimus. Agemus autem de muliebribus mammis, in- terſpergendo tamen, quid ab iis viriles differant.
Nomini cur Sgitus mammarum in pectore medio eſt, ſupra muicu-
in pectore lum pectoralem humerum adducentem. 1. Ob cordis vi-
ſitæ mam- ciniam, unde calor. 2. Ob venuſtatem. 3. Ob com modam
ma? lactationem: cum infans nôn ffatir ambulare queat more
brutorum, ſed ulnis maternis comprehenſus, mammis ad-
moveatur. In nullo alio animalium genere ubera in pecto⸗
re, niſi Simiæ, quia fœtus ſuos attollit. Idem de Elephanto
n
ar⸗

8
menmmaba
inere, ſicng.
vel conten b rimo ventre, 4
loſaeſt. lhn brachiommn e ſudent, qul nenta recipen lioribus R cut nu ncoriaapys imammase eſpiratioimpcti ta copia mäen ventre, quitm edius ventermi pſa autem pins fior nonsibila lum calorem. oſſa,&c. funw , mediaſtinun Viſcera ſunta ue gule portio „ tbymo luffub & nervi vui
J 4M M 15
4 omnium hi entris inferdots nuliebribus uE viriles diffen medio eſt i ucentem. I ſtatem. Ooc⸗ — uleg mpre henſi lum generetbe tollit. ldemd
DEI THMORACk, 325
narrat Laurentius,& ave Veſpertilione Riolanus. Cetacea nonnulla eodem loci habent, lacte turgida, quod nuper no- bis ex Norwegia balena dedit. Cur homini ſoli in pectore, tradit Galenus. Rabbini, teſte Buxtorfio, ut prudens evadat puer, neve pudenda matris videat, aut in loco ſordido ſugat. Numero duæ ſunt: non ob gemellos; ſed ut una læſa al- Numerus. tera officium faciat. quamquam de porcis narret Varro, tot parere oportere, quot mammas habent. Tob. Walæus in quadam muliere tres obſervavit, ſiniſtro latere duas, à dex- tro unam. Et Cabrolius obſervavit in quadam muliere qua- tuor mammas, utrinque geminas, totidem quoque Romæ Jo. Faber, quæ lac omnes habebant: Tres Borrichius, ſini- niſtram duplicem, minorem majori ſubjectam, in fœmina quæ trigeminum fœtum enixa, quarum uni tres quoque deſtinctæ mammæ. Blaſius quoque. Magnitudo. In nuper natis puellulis veſtigium adeſt im-2 Agnita- preſſum pectori& apertum, deinde paulatim extuberat,&%. in virginibus parvulis vix præter papillas aliquid apparet, donec ſenſim excreſcant in magnitudinem& figuram ma- lorum;& quando ad duos digitos extolluntur, menſtrua fluere incipiunt. In vetulis flacceſcunt, atque etiam præ- ter papillas nihil fere apparet, pinguedine& glandulis ab- ſumtis. Mulieribus magis turgent,& in prægnantibus ultimis menſibus magis magiſque augentur. 4 In viris non ita ita attolluntur ut in fœminis, quia ordi-. Piße?entis narie lac gignere non debebant; ſed tamen ob generis æqua- mamma- litatem, mammis carere non erat conveniens. Unde in viris rum viri- mamma fere glandulis carent: pinguedo tamen ſubjecta in lium à fæ- obeſis mammas attollit. Fœminis in regno Senegæ, mam-"ininus- mæ ad ventrem uſque protenduntur: in inſula vero Arnabo- nis, in terga reflecti dicuntur. Ad genua mulieri Helſingo- renſi protendebantur. His mammillare conyvenit, ſeu faſcia papillaris. Figura ſubrotunda eſt. Semiglobum quaſi referunt. nonnullis vero propter nimiam molem dependent. . Dividitur mam ma in papillam& mamillam ipſam. In me- dio enim mammillæ cernitur peculiaris ſubſtantia, quæ PAPILLA dicitur, fu ngoſa,& penis glandi reſpondens: Senſa⸗
.„. pPaA- unde flacceſcere erigique poteſt, ex ſuctione& contactu. pillarum Nam exquiſitum ſenſum habet, cum quaſi centrum ſit, inſignis an- in quod nervorum, arteriarum& venarum fines deſinunt. de? quod ex exquiſito ſenſu apparet,& rubicundo colore, ſan- guinis per arterias delati certo indicio, ob quarum concur-
3 ſum
In F igur Ao
Ejus partes

326 ANAT. BARTHOLIM. L 18. II. ſum cancros tumoreſque alios circa papillam pernicioſos judicant Chirurgi.
Riolanus duplicatam ac veluti coarctatam cutim credit: ſed craſſior ex duplicatura fieret. Tenerrima autem eſt cu- tis, ut facile excorietur, doleatque in liberali ſuctione. In ve- tulis tantum craſſeſcit. Nec alibi ex cute conſtricta aut complicata oritur papilla.
Surſum fi papillæ ſint converſæ, mas geſtatur, ſi deorſum fœmina, ex Hippocratis traditione, quam confeſſio puerpe. rarum necdum ſtabilivit.
Numero utrinque una. Hollerius ma lac reddentem vidit. Color in virginibus eſt rubens, in lactantibus lividier, in quibus etiam magis protuberant ex infantis ſuctione; in ef- fœtis nigrior.
Circulum habet circumjectum, quem areolam vocant, in virginibus pallidam,& nodoſam, in prægnantibus& lactan. tibus fuſcam, in vetulis nigram.
Perforata eſt in medio, exilibus foraminulis plurimis; tubulis lacteis provenientibus pro lactis exitu: nam
Uſus papillæ eſt: ut inſtar canalis vel infundibuli ori in- fantis indatur, ut lac ſugat: Deinde, ut ad titillationem fr
ciat, quo alliciuntur matres nutriceſque, ut libentiuscum voluptatis quodam ſenſu infantibus mammam præbeant- Mammilld. MAaMMILLA intrinſecus conſtat ex membrana, rafss glandulis, vel potius glanduloſis corporibus, pinguedine: li cet quo poſtrema mammas præcipue conſtituant; inter membranam& cutim glandulæ& pinguedo latitant.
Membrana carnoſa vero glanduloſam ſubſtantiam, quam ſuccingit, ſubjectis annectit muſculis.
Glandulæ multæ ſunt: In virginibus duriores, in vetulis
abſumtæ, in prægnantibus& lactantibus tumidiores. Unata- men magna eſt ſub papilla, quam reliquæ minores circum- ſtant,& vaſorum plexus infiniti interjiciuntur. Unicum 6„ eſſe corpus glanduloſum continuumque, non multiplex,
duplicem in unius mam.
obſervavit Riolauus, ſecus ac in tumoribus ſchirroſis can- croſiſque videmus. Uſus eſt, ſanguinem in lac convertere, vel lac ex ſanguine 68” epararc. Pinguedinis vero, quæ circumfunditur, calorem 9 addere& æqualitatem mammis. Unde quibus aut m aut ætate ea abſumpta eſt, turpiter flaccidæ dependent,& ad lac inutiles redduntur. Vaſa. Lenas recipiunt mammæ alias cutaneas& ext ab axillari, thoracicas dictas ſuperiores, quæ in Brana 8
orbO
ernas
lactan-

1 N. Lnn
ca papil Dr THORACE. 327
Dn lactantibus ſæpe livent: alias internas, longo itinere ductas,
woarctatan en quo diutius elaboretur ſanguis: dictas mammarias: quæ Lenæ
Tenerrima 3 deſcendunt utrinque una, à trunco venæ axillaris ſub oſſe pe- mamma-
in iberült(ue glandulas. His bviam ve- ria ideralilach ctor ru e glandulas. His obviam ve
in liderälllid ctoris, ad mammarum uiqu g
niunt aliæ aſcendentes, per rectos muſculos, de quibus ſupra:
ut nimirum mammæ cum utero conſenſum habeant: unde Cur lac puſt . nato infante ſanguis non amplius ad uterum, ſed ad mam- natum in- » mas geſturm mas fertur,& in lac vertitur. Hinc etiam lactantes raro fæntem, go-
lex cuu an
², quam contai menſium fluxum aguoſcunt. Hincaliquando puelli in ni- 2erttur 4. B. mia ſuctione ſanguis exit per mammas. Immo animadver- duplicemiau ſum eſt menſtrua fluxiſſe per mammillas,& lac per uterum, . 1„ quod tamen rarius fit. in lactantidun Sed per venas materia lactis quæcunque ſit, non poteſt
ex infantisſuch
ad mammas ferri, ex Circulationis principiis. Venæ mam- mariæ reportant tantum ſi quid reſiduum fuerit à nutritio-
, quem arelm ne mammarum& generatione lactis, Præterea non ſemper win prægnaniibas cum Epigaſtricis, niſi raro, junguntur, nimiſque copia exiles
parvæque ſunt Epigaſtricæ, quam tantum ſanguinis ſolæ bus foramiauki adferant ex utero, pro puero liberalius ſugente. In puerpera olactis exitu:n venas coire obſervare non potui. Notatque Higbmorus non nalis vel iafunai conjungi venas cum venis, ſed arterias mammarias deſcen- inde, ut ad tiil dentes cum venis Epigaſtricis deſcendentibus,& arterias triceſque, ulh Epigaſtricas aſcendentes cum venis mammariis deſcenden- bus mammmn tibus: quod negat Blaſius.
nſtat ex mem 8 corporibus ræcipue confi
„ 4 5 ehngreit Juloſam ſubtu
Mcuus lactis generatione ad mammas ferri, qui in obeſis vetuliſ- ginibus dunm que dum abſumitur, educando fœtui non ita illæ funt utiles. tantibus dume Hinc lactantibus noxæ graves à ſanguinis evacuatione, con- m reliquæ mi tra utilia quæcunque ſanguinem ad mammas provocant;, niti inteniciunn fricatio mammarum& alia. inuumque, in⸗ Materiam autem lactis duplicem ex Hippocrate defen- Afuteria a- in tumotibuſi- dunt Proſper Martianus& Petrus Caſtellus, fanguinem tis non&l nempe& chylum, Copioſam materiam ex cibis& potibus unguis. nvertere, ellics, nondum concoctis in ventriculo, exprimi ad mammas à circumfunim fœtu ante partum in utero tumente,& poſt partum à viis His. Unde quiu ſuctione dilatatis: Exiguam alteram à ſanguine generari ab ter faccidæs utero aſcendente, quæ agenzis potius ob calorem ſuum, uam materiæ habeat rationem. 1. næ aliss crtres Sanguinem ſolum lactis materiam non eſſe, præter au- uperiores, Gu V X ctori-
4
Arteriaæ veniunt à trunco ſuperiore arteriæ magnæ. Et Avrteria.
à ramis ſubelaviis, quæ eadem ratione cum Epigaltricis ar- teriis, ut de venis dictum eſt, junguntur. Thoracicæ adeo copioſæ& manifeſtæ, ut in cancroſis tumoribus per mam- mas ſanguis ad mortis neceſſitatem effluxerit, cujus exem- pla meminimus. Hinc vero videtur ſimilius ſanguinem pro
3 3 * 1

328 ANAr. BARTHOLIN. LI. II.
ctoritatem Hippocratis, probant, quia 1. Impoſſibile foret vel
alioquin mulierem vivere, ſanguine perfecto ad duas etiam l
libras quotidie per lac evacuato. 2. Lactanti menſes fluunt, tru
primis geſtationis menſibus ſuppreſſi. Hinc etiam fœemine 1
quibus menſes non fluunt,& bruta lac effundere obſervan- in
tur. 3. Ubi mulier lac dare ceſſat, incideret in pernicioſam rin
plethoram. 4. Purgationes puerperii ceſſarent omnino, qur
dum lac ſecundo à partu die tanto impetu tertur ad mam- exc
mas, ut febris oriatur. 5. Vaſa ab utero majora efformaſſet cdl
natura. 6. Non retinere lac odorem& facultatem ingeſto- ma
rum, quia in ſanguine hæc mutantur. 7. Sanguis ad mam- tia
mas collectus furorem inducit. 5. Aphor. 40. ru
Sed d ven- A ventriculo autem ejuſque chylo dependere, evincunt g!
1 triculo cy ſequentia. 1. Purgantium vim ſtatim ad mammas poſtali. bo 1 loue oriri. quot horas rapi, aliquot experimentis conſtat. Imo muli. 6. 1 res noſtræ, dum infantes catharroſi uberibus adjacent, pe.. de ctoralia potant, creduntque ſtatim à puerulo lactante attu7T. gr hi. 2. Si lactans pilum cum cibo aut potu ingerat, ad mam- ne b mas pervenit ex Ariſtotele, in earumque papillis exiſtens tar 2 ιia( inducit, nec ſedatur niſi cum lacte expurgetur. pr 3. Surculus cichorii pridiana cœna comeſtus, ex obierms- tri tione Martiani, per mammas fuit excretus,& in excre- m mentis pueri furfures comparuerunt. 4. Nutrices ſentiunt ja 1 ingeſto cibo& potu ſtatim deſcenſum lactis& mammarum 1 repletionem. Quin ſerio cavent nutrices noſtræ, ne lactan- b; tes cibum capiant, alioquin crudum lac exſugi. 5. Situm 7 Caſtellus urget, ſupra ventriculum, non prope heparautu- co terum, niſi in belluis. 6. Lac frigidius eſt ſanguine,«us tin excrementi relinquit in lactante, quam ſanguis in Embryo- gu
ne. 7. Fruſtra natura eſſet, ſi chylum in ſanguinem com
verteret, mox quaſi operæ pœniteret, ex ſanguine rurſs m 9 chylum faceret. 8. Ex largo cereviſiæ hauſtu, quo ſe nutrix da 1 ingurgitaverat, lactanti puero intumuiſſe ventrem Haf- pre niæ conſtat. 9. Si bibat lac nutrix infuſo croco, intra ſemi- re horæ ſpatium, ex obſervatioue Guiffarti, lac è mammis fun- m dit, odorem, ſaporem& colorem croceum referens. 4 Refutatur Plurima tamen nos in nova opinione remorantur, eaquè 1 hæc opinio. non minoris momenti. 1. Viæ nullæ manifeſtæ à ventri- m culo ad mammas feruntur, quibus inventis non inviti vi- m ctas manus dabi mus. Inſenfibiles quidem& in corpore mor- me tuo, ſicut lacteæ non ita patentes ductus urgent Martianue te Caf ellus, Veſlingius, H orſtius, vel ſane poroſitates carnis ſuf- th ficere exiſtimant vaporibus lacteis: Sed nimis anguſti vi- cx dentur pori ad chylum craſſiorem, qui in meſenterio larga pus
vena- V

1n. Lul
quian Aun L pertechodne Lactant de eſſi. Hinc cind alac efkunteni incideretinn perii ceſſuente d impetuennn utero majonch em R facultann tur. 7. Sangu 4p bor. 40. 9b dependen, atim ad mamma entis conſtat. l ofi u beribusahmn n à puerulohän aut potu ingeni arumque payiks iſi cum kcteen enacomeſtus, it uit excretus, h runt. 4. Nuria aſum lactis&m nutrices noſtm adum lac exſag m, non propel gidiuseſt lange quam ſngubi hylum in fugri
DEz TRORACGCk. 329
venarum lactearum vaſa cuivis conſpicua, requiſivit. Subti- lis ſpiritus vaporeſque tenues cum fuliginibus hos pene- trant, non chylus, non ſanguis ſecundum naturam, alioquin nullus foret vaſorum uſus. Nec vaporibus ſolis ſatiatur in- fans. Fateor lubens metaſtaſin humorum per incognitas vias moliri naturam, ſed coactam,& præter conſuetum, quum lactis generatio conſtans ſit& ordinaria. 2. Mammæ excalefactæ ab alia cauſa quacunque, non generant lac, quin calore eo impeditur actio. 3. Nutrices fatentur, poſt potum manifeſte deſcendere lac ex dorſo& claviculis, quadam e- tiam doloris moleſtia. Nempe arteriæ Thoracicæ ibi excur- runt. 4. Tenellus infans crudo cibo male nutriretur, ſan- guini antea aſſuetus. Ex utero nuper prodeuntibus, ante ci- borum uſum, ſeroſum quid inſtar lactis ex papillis ſtillat. 6. Quid dicendum ad Aphoriſmum Senis: Quibus menſtrua defecerunt? 7. Vaccæ quando poſt fœnum gramen, aut poſt gramen fœnum comedunt, ante decimum quintum diem, nec lactis nec butyri conſtitutionem aut colorem plene mu- tant, ex obſervatione Walæi: mutant autem plenè chylum primo die, ſed ſanguinem tardius. Advertunt quoque nu- trices noſtræ poſt ſomnum alimentis digeſtis, lacteſcere mammas, non ita ſi ſomnus denegetur. 8. Omni alimento jam diu in perfectum ſanguinem mutato, nihilominus lac in mammis generari, ex inedia nonnullorum& obſidioni- bus probat Hogelandius. 9. Sæpe lacti ſuccedit ſanguis, quando nimium exuguntur nutrices, quia tempus non conceditur ad ſanguinis in lac mutationem. Mulier Anzo- tio viſa, octies quæ feliciter pepererat, nil niſi merum ſan- guinem ſuffecit quoties à partu exugeretur.
Donec igitur manifeſtas vias diligentior invenerit ma-, haraum nus, ad contrariorum argumentorum ſolutionem, Notan- Mar-
giteret, ex Engu en 2 dum 1. Chylum ut materiam remotam admitti à nobis, non tiani alio-
eviſiæ hauſtu,qus
intumuiſſ ur proximam. 2. Sanguinem copioſius per lac evacuatum rumque ar- rinfuſo cwmis reſarciri copioſo alimento& potu. unde lactis copia immi- gumenta. uffantilens nuitur ceſſante liberali potu, nutricibus omnino conceden- ua do. Præterea, ſangp; neas plus lactis emulgere, quum tene- n dde Du riores extenuentur. 3. Non omnem ſanguinem per arterias
mn 8
mammis infuſum converti in lac, ſed ſeroſiorem tantum, magnam partem per venas ad cor remeare. 4. Lactantibus menſes fluere, quia patentiora vaſa uteri, quam primis ge-
nullæ masithi ibus inrentüuns
quidem— ſtationis temporibus: Subinde autem parcius fluunt lactan- s ductus„ tibus,& per vices remittunt. Raro quoque, niſi plethori- ſane porofnse cæ, lactantes concipiunt. 5. Mulieres noſtras ablactaturas
teis: Hed m puerum, ſi tumeant mammæ, certis remediis reprimere lac, m, qui in Mnn X) vaſa

—
—
4——
—
———— 1 4— 1
——“.——
3——=——
—— 1 8——* ——
—
—
—õ—
—
——— ——=
—
—
—
—
Zastei du-
Nas 8
330 ANA T. BARTHOLIN. LIB. II.
vaſa conſtringendo, ne attrahatur materia. 6. Arterias tho.
racicas& mammarias amplas eſſe,& continuo ſuctu magis dilatari. In lactantibus demortuis obſervavit Marchettu⸗
Venas& Arterias epigaſtricas adſcendentes dilatatas ad ma-
gnitudinem minimi digiti. Vidi tamen ſemel in puerperaàd
me diſſecta, diſtenta illa vaſa non fuiſſe. 7. Lac imbibere vim ingeſtorum& purgantium, vel mediante ſanguine ali- mentorum colorem& vim conſervante, quanquam variæ præceſſerint coctiones; vel ſolis vaporibus elevatis ſine ſub Kantix adſcenſu. 8. Multa fieri in corpore ex ſingulari cu- juſque conformatione, multa quoque quæ raro eveniunt,
quod de ſanguine in mammis apud Coum, deque aliis exim de excretis intelligendum. 1
Lactei Thoracis Ductus à Pecqueto in brutis, à nobis in Ho- mine primum obſervati ſuſpicionem ingerunt, poſſe velch viciniam vel per ramos à ſubelavioad mammas miſſos chy⸗ lum ex Receptaculo lacteo meſenterii pro lacte deferri. Sed quia manifeſti illi rami non apparent; nes in lactantibus ho- minibus, nec brutis, diligenter licet à nobis quæſiti, imme- giatum tranfitum differre cogimur. Vidi quidem ſæpiſſime candicantes fibrillas illuc delatas, ſed pro nervulis habui,non lacteis. Et id quoque pluribus impoſuiſſe credo, qui ſela ctei rami inſertionem vidiſſe ſibi viſi ſunt, vel certè tubulos lacteos, de quibus mox, pro lactea vena acceperunt. Alii ramen viderunt, vel forfan aliquando videbunt. Enim. vero 1. in cane lactante diſſecta ſurculum lacteum pleno curſu extra abdomen ad ubera tendentem conſpexit r 19. Schenckius. 2. Suſpicatur Pecquetus ex bifurcationibusla- Cteorum thoracicorum juxta ſubclavios, ramulum eſſe, qui non ſubclavio canali inſeritur, ſed quaſi furtim verſus Mll.
lam inter thoracis muſculos divertit, illac uberibus anno-
nam comportari. In rei fidem Monſpelii in lactantibus ca- tellis lacteum canalieulum ad tertiæ ex ſuperioribus coſſæ cartilaginem, lacte copioſo invenit, ſæpiuſque idem vidit, quoties ab exterioribus juxta primas coſtas thoracis parti- bus, operationem exorſus eſt. 3. Maunitius Hofmannus du⸗ Etus peculiares in aperta canicula per abdominis muſculos diſſeminatos notavit, ad ubera properare in nutricibus lacti materiam præbere, menſibus autem ſubtrahere. 4. In cuniculo fœmina, quæ& prægnans eſſet,& ſimul lactaret, obſervavit Ant. Everardus vaſa chylifera ſeu lactea, excur- rentia ſupra muſculos abdominis ſuper pinguedinem, ſequs in glanduloſam mammarum ſubſtantiam inſinuantia, qux poltmodum conjunctim tubulos aliquot lacteos ac tandem cana-
— —
9
=

LIn. Un
materia. 6, 1s obſerrni
Nh eendentes ditn
amen ſemelug ntuiſſe. 1 u gel mediante G rvante, V aporibusele 4
nCorporeen 4 uoque qurr d Coum, denun
to in drutisanh dem ingerund n oad mamman terii prolacdh ent, nec in lien xct à nobis quatti d.viüqute ſed pro neruuläit npoſuiſſe credu viſi ſunt, velca dtea vema accemm quando videbu a ſurculum kd ndentem conſ tus ex bifureni clarios, ramakn ed quaſ funims kertit, illacuden lonſpelii in uän ertiæ ex ſupenint nit, ſepiuſqueis rimas coſts tqns Maur lus liffs la per a demiie properufei uin us autem fubtfthe nans eſſet, Knl thylifer kalu sſuper pingaedln luan inGooure
5₰
zaliquot kctaii
1 4, 5 45*
ogredihe 3
— — — ———Mm— —— —,——— ———— — — 222———— 25—— — „—— 9—— B N FFF=úh u u— 7 ABAᷓAA—— mu.—— 2 AᷓAAAð———y — 2 nn, A—œ˖—— ᷓ s— n,—ÿy Se,, e AᷓAAᷓᷓᷓᷓᷣ̃ᷣ́ᷣ́ᷣ́́́ᷣᷣ—— n, uue aAᷓaᷓAᷓsᷓ́ᷓ́ᷓᷓᷓ́śśᷓᷓᷓᷓA— S ne se 777, e, e,e. ☛.———ℳ— , e mA&— 5 SAA——ÿI e, A— 7177,,,01,,es7,, reeree,,. H— 27„, Zrne, AA ₰ ₰ AAAA ☛ unee RAAS W 7,,,e en,enneeeeeeeee AAᷓᷓAAA 77,. 8. 2Ar, AR Aun, 7 Tnrren 7SS. 9 7 ee G 2— 7⸗ 17772,, E, ,S. 22 77fi,, rr7 S S, 2 17I ,S, M 7?n, 71 1/1—⸗ 7. 77,11tln, 7 717 7243 1 7 A 1„9 7,71e, 1711,7; 1117 1*ℳfᷓ ℳ 111 1ℳ 5 1 A 8 ' 9 N A 9„ a 114 M 31 A⸗, 60 ☛ „WAν. A 44 4„ 7„9, 1 90 7˙ 9 1 4 0 ☛ 0 6 60 ₰ 8 7
—
N 8 8
X NN X ☛ 7 2
27 —
* 4 4 7 4„ 0 0
7
4 82 G 1e 7 7,
e, 10
I N
38
dan AAAN MA
M 8
2 * 4 n n un 1 N
—
—— —
9 O
—
7
ℳ 9000 „ 7 66ℳ 9006 NRN 3 27 Se ☛ ᷣRRc ☛ ,e .BS ᷣRS S 7 5 —
I

——— —*— —.
=
4 E*—

Drz THoöOnRa c Ek. 331
eanalem communem conſtituerant, ſicque lac ex papilla ex- hauriendam præberent. 5. In obſervationibus Amſteloda- menfibus Anni 1665. in cane lactante narratur, mammas verſus interiora compreſſas lac præbuiſſe in vas[forte lym- phaticum] quod una cum vena& arteria ab interioribus or- tis diſtribuebatur. An ramus lacteus, vel tubulus lacteus fuerit, non explicant.
Igitur vel chylus per lacteas ex meſenterio recta adſcen- dit ad mammas, vel cum ſanguine per thoracicas arterias defertur& à glandulis mammarum fecernitur. Illud pro- bant Martianus, Entius, Guiffartus viis innominatis,& Scheuckius, Pecquetus, Hofmamus, Everardus per viſos à ſe ramulos. Promptum eſſet amplecti, ſi perpetuæ viæ demon- ſtrarentur. Per thoracicas lacteas chylum adſcendentem in lac mutari audaciter pronunciat Fr. Maria Florentius. Hoc probabilius, donec detegantur aliæ viæ, quia 1. in ſanguine chylum contineri ſuperius probatum,& paſſim in Vonæ ſectione occurrit. 2. Lac nihil eſt niſi chylus. 3. Mamma- rum, quia glanduloſæ, officium in ſeparatione humorum mixtorum conſiſtit. 4. Needbam experimento probat præ- ter lymphatica non eſſe. Conſtricto enim ductu chylifero, in cane gravida vel lactante, poſt paſtum, prope ingreſſum ſubclaviæ, preſſoque exinde receptaculo, neque aut vas ali- quod ſive verſus uterum ſive mammas, ſive hepar albicare aut receptaculum ipſum omnino depleri comperit.
Succum peculiarem è nervis thoracicis prolectum, chylo-
ſæ materiæ addit Whartonus, quia hi nervi lactationis tem- pore majores cernuntur,& nutricibus, ſi cocant concipiant- ve, lac deficit vel vitiatur, quia hic fuccus à mammis diver- titur. Sed ſufficit unus chylus. Hujus verior ratio, quod corrumpatur alimentum primum nutricis, ex quo chyli lactiſque corruptio: illius, quia incaleſcunt magis nervi. Habent pueri lac, quanquam nervorum ſuccus ſit exilis. Si lactationis tempore majores nervi deprehendantur, quod dubium eſt, provenit hoc propter continuum ſuctionis ſen- ſum, advertente Barbaso, qui ſerum à ſanguine ſeparari tan- tum& in lac afſimilari judicat. Recte id, ſed non ſolum. Pinguius enim lac chylum requirit. Hinc Malpig hius per vaſa adipoſa in glandulis mammarum ex adipe lac generari problematice proponit, auctoritate Hippocratis, cui pin- guedo à ventre trahitur. Qui de pinguiori chylo intelligen- dus. Serum etiam ſeparatur, ſed ut recurrat, qui abundat, per Lymbhatica vaſa, quæ copioſa hic occurrunt. In vacca-
4 rumm
„—·‧— ““ ,.–‧—
—·

—,———
5— ——— —ᷣ————
—
—
——
——
——
332 ANAT. BAnTHOLIN. LIB. II.
rum uberibus conſpicua eſſe& frequentia Whartonus vidit, nec tamen ad parenchyma pertingere, adeoque non tam mammarum parenchymati quam earundem membranis miniſtrare. A parenchymate tamen ad membranas ſerum commeat,& ſuperfluum perlymphatica expurgatur. Neri. NXervi feruntur ex nervis thoracis, præcipue quinto, ad ſenſum;& in papillam deſinunt. Præter hæc vaſa habent& mammæ tubulos candidos, ob- ſervatione recentiorum, ab inferiore parte toto ambitu ena- tos, qui in mammarum centro ſemper anguſtiores facti coëunt, in quibus lac confectum ad uſum aſſervatur. Anar. teriæ tantum dilatatæ ſint, ob lactis immutationem vici- naſque glandulas candidæ, videant oc ulatiores. Ego ſui ge- neris canales eſſe credo, tam conſervando lacti, quam excer- nendo dicatos. Aſſervant lac, ſi aliquo tempore intermitta- tur lactatio, quo uſu ceſſante in minimorum vaſorum exi- litatem arctantur, ut viſum fere fugiant. In lactantibus ita Tabali la- inveni Papillam Tubuli lactei ſatis tumidi decem plureſve ekei. circuli in morem ambiunt, lacte pleni; quorum finguli in varios divifi ramos progrediuntur, deſinuntque in glandula- rum mammariarum extrema, ubi nullum venæ rubræ ve- ſtigium, niſi quod ex circumfuſa pinguedine exiles rami emergant,& ex pectorali muſculo fere circa medium, ma- jor venæ ramus ex thoracica ingrediatur, ſed remoto pe- ctorali, copioſius apparent vaſa ſanguinea ex thoracicis
Yſus mam⸗ Uſus. I. Generalis in fœminis& viris eſt, ut ſint cordis
marum. propugnacula: hinc viris frigidioribus majores mammas donavit natura; mulieribus vero deſtitutis mammis, vox aſperior redditur, teſte Hippocrate. Nec obſtat muſculus pe- ctoralis qui illo officio defungatur, quod objicit Riolanus: nam partes nobiliores magna indigent tutela, etiam àmi. nimis accerſita, ut oculi fuperciliis, cor aqua in pericar- dio,&c.
II. In mulieribus eſt lactis generatio, ſeu ſegregatio,vel. ſi lactea vaſa huc pertingunt, depuratio, pro nutritione in- fantis editi. Sanguine enim uſus fuit infans in utero„&lac idem ſanguis eſt, ſed dealbatus: ut videatur natura anima- libus fucum feciſſe, cum loco ſanguinis rubri, album lac ob- trudat, ut Plato habet. Quæ cauſa eſt quod olim Allobro- ges ſacerdotibus tam ſanguinis, quam lactis uſum inter-
Tubuli.
dixerint. Eſcien: Ejiciens autem lactis cauſa, non eſt uterus, qui remotior laltis cau- viis manifeſtis vicinis cum illis non com municat, ideo nee fr. ejus virtute ad generationem mammæ imprægnantur, qus
caret

duentialyha gere* adeqqa
den ad mendnn hatica exduxn
. 8
mx tubulos an
Te parte totom ſemper anguin d uſum aſſeraa actis immutadin t oculatiores rvando kci, quu
iquo temporeim
ninimorum nin fugiant. Inkün tis tumidi deceg pleni, quorunt „definuntqueins bi nullum vemn aſa pinguedineti lo fere circa wecu grediatur, ſeim unguinea ex thm 1s R viris eſt, u-
dioribus mijon
ro deſtitutis mal
te. Nec obſtatm tur, quodchja adigent tutel ar ciliis, cor aquuii
eneratio, ſeuſcgs puratio, pro u s fuit infumsints ut videaturun- aguinis rudri n auſi eſt qoolaimh , quam lci ue
on eſt atwmu gu non commufit, ammæ impftg
DLI THORACGk. 333
caret ipſe; neque ſunt vena aut arteriæ, niſi proximæ, vir- tute à mammis communicata, nam quod de S. Paulo decol- lato refert Baronius, lac ex collo non ſanguinem manaſſe, vel miraculoſum fuit, vel ſeroſus humor effluxit, qualem Venæſectio ſubinde mittit,& lacteo ſimilem vidi, vel deni- queexciſarum lactearum thoracicarum circa axillares cum lymphaticis concurrentium liquor lacteo- ſeroſus proflu- xit, ſicut in Hiſt. Lact. Thor.& Spicil. Lympb. explicavimus. Sed eſt caro illa glanduloſa mammarum, cui alia non eſt ſimilis in corpore. Efficit tum hanc coctionem mediocrem ſubſtantiæ proprietate, tum temperamenti ratione. Acalo- re vero& ſpiritu multo, albere putavit A. Gellius I. I 2. c. I. ſed potius crediderim lac candicare, quod candicantibus mammis ſit aſſimilatum, vel potius quia à chylo candido eſt, cujus candoris cauſas alibi deteximus.
Quamobrem etiam in virginibus& mulieribus non gra- Iac genera- vidis, aliquando(licet raro fiat) lac generari poteſt, ex obſer-"εεοmO/ο vatione Bodini in Theatro naturæ Foachimi Camerarii apud 4 nn, 9 Schenckium, P. Caſtelli de Angela Meſſanenſi, Al. Benedictid, 4 ſawune⸗ & Ch. à Vega, de puella Brugenſe, aliorumque. In Scania e⁵ gravi- noſtra nuper virgo ſtupri, propter lacteas mammas, accuſa- 21,&c. batur, quas tamen familiæ illius proprias eſſe teſtimonio minorennis fratris itidem lactiferi comprobabat. Prodeun- tes nuper infantes ſeroſum liquorem lacteum ex papillis profundunt. Exempla confirmat auctoritas Coi. Aph. 39. ubi lac habent fœminæ, quamvis nec prægnantes nec puer- peræ. Nempe ſi copioſo& ſpirituoſo chyloſoque ſanguine refertæ ſint mammæ,& accedat ſuppreſſio menſtruorum: nam ibi glanduloſa ſubſtantia plus coquit, quam mulieri ad nutricationem opus eſt, vel chylus copioſior facile à ſangui- ne in mammis ſeparari poteſt. Imo in viris carnoſioribus & mammoſis& frigidioribus, humor lacteus& quaſi lac generari non raro apparet; præſertim ſi frequenti ſuctu& frictione utantur, uti multorum exempla teſtantur. Ariſto- teles ſcribit de capro quodam in Lemno, qui tantum lactis dederit, ut inde coloſtra conficerentur. Matt hiolus in di- verſis Bohemiæ locis tres hircos repertos aſſerit, unde lac acceptum, quibus epileptici curati. Viderunt alii, viros co- pioſe lac è mammis effundentes. Abenſina è viro tantum lactis emulctum vidit, ut caſeus ſit confectus. C. Schenckius de Laurentio Wolfio narrat à juventute ad 5o. annum uſ- que, lac copioſum ſervaſſe. Talem in Anglia hoſpitem ha- buit Fo. Rhodius,& Calabrum novit Santorellus, qui mor- tua uxore, quum præ inopia nutricem non poſſêt condu-
cere,

334 ANA T. BARTHOLIN. LIB. II.
cere, ſuo lacte prolem propriam aluit. Similem Flandrum vidit Walæus, qui etiam 40. ætatis anno, ex ingentibus mam- mis copioſum lac effunderet. A. Benedictus, patrem refert quendam filio lac præbuiſſe. idemque teſtantur, Nicolaus, Gemma, Veſalius, M. Donatus, Aquapendens, H. Eugubiu:, — Baricellus, noſque de puero Scanico jam retulimus,& Car- danus vidit virum, triginta quatuor annorum, ex cujus mammis tantum lactis profluxit, ut ad alendum infantem ſufficeret. In novo orbe narrant, viros pene omnes magna lactis copia abundare. Verum autem eſſe lac, quod ex viris fluxiſſe retulimus inde liquet, quia ut muliebre infantes nu- trire aptum. G 111. Ad ornatum mammæ muliebres faciunt,& viri delicias. IV. Ad excrementitium humorem excipiendum. Unde abſcifſis mammis fœminæ morbos incurrunt varios, quia adſcendens ſanguis vaſa non habens, in principes partes, cor, pulmones,&c. irruit. Quod periculum Amaxonas vehe- menti bellandi exercitio credo declinaſſe. Cum cancroi nnonnullis abſcinditur, ſed ob hæmorrhagiam operatione periculoſa, cum ſucceſſu tamen bis non ita pridem Hatniæ adminiſtrata, cui ſectioni præfert Alliotus Sal Alkali fixum & in aqua inſolubile.
C A P. II.
DE MuSCULIS INTERCoO. STRALIBUsS.
Uscurr varii in thorace occurrentes Libro quarto primum explicabuntur, ob ſectionis methodum. I- TERCOSTALES autem ita dicti, quia coſtis intertexuntur; hoc loco exponi debent. Namerus. Sunt autem toti carnei, numero quadraginta quatuor, utrinque viginti duo; Undecim externi;& totidem interni⸗ Nam ſemper inter binas coſtas, bini muſculi ſibi invicem incumbunt: undecim autem utrinque coſtarum intervalla. E⸗ror alio- Et male alii fecere 68. Nam in coſtarum verarum interval- rum. lis diverſos fecerunt muſculos, inter partes iſtarum coſtarum oſſeas latitantes, ab iis, qui inter partes cartilagineas repe- riuntur.
Externi oriuntur à ſuperiorum coſtarum inferioribus partibus,& oblique verſus poſteriora deſcendentes inſerun tur in inferiorum partes ſuperiores. Int erni e contra.
..— xter⸗
———,—

1. Lul
luit. Snian
anno,ex lngrin
Benedicku, r. aque teamd uapenden,M lco jam rulmn tuor annonm, t, ut ad Uenäunt „Virospeueonn tem elle le, aun in ut muliebreund
muliebres faci
norem excipicnte dos incurruntſm ns. in principem criculum 4maa declinaſſe. Cun hæmorrhagama bis non itapiita rt Aiotus Sdl
1l. 3 INTEN B Us.
occurrentes li 5b ſectionis methi „ quia coſtisintms
imero quadraqite externi& wiir
„ bini muſculite rinque coſtanme coſtarum verun- ater partes itnn⸗ ter partes Cartluge
DE T HoöOnack. 335
Externi deſinunt ad cartilagines: Interni& coſtarum&c cartilaginum ſpatia implent. Ab externis dividit Stenonius illos muſculos, qui à tranſverſis vertebrarum proceſſibus, quibus intercoſtales quoque necti ſcripſit Spig elius, in coſta- rum inferiorum ſuperius latus deſcendunt, vocatque coſta- rum levatores, quia ortu diverſi ſunt ab intercoſtalibus, ten- dinis ſitum habent diverſum,& angulos cum coſtis conſti- tuunt diverſos, uſum tamen eundem habere.
Fibras obliquas habent,& ſe mutuo Xiæaads interſecant inſtar literæ X. quia alias breves ſunt muſculi, ob interval- lorum parvitatem. Hinc in Empyricorum apertione, fa- cienda ſectio recta ſecundum fibrarum ductum, non tranſ-
verſa.
Vaſa acceperunt varia. Venas ab Azygo& intercoſtali ſu- periore. Arterias ab intercoſtali utroque. Nervos à ſexto pari, junctos illis, qui è medulla dorſi prodeunt.
Uſus eſt, thoracem dilatare& contrahere; Externi æmu- lantur tractum ſubclavii: coſtas attollendo,& thoracem conſtringendo, faciuntque ad exſpirationem. Interni coſtas abducunt,& thoracem amplificando ad inſpirationem fa- ciunt. Galeno contra externi inſpirationi inſerviunt, interni exſpirationi, cui favet Feſlingius. 1
Alii cum Veſalio ſtatuunt, muſculos externos, coſtas in- feriores ſurſum pellere, internos vero ſuperiores deorſum rapere, ut anguſtando thorace mutuum ſibi ferant auxi-
lium. Sed ſtatuendum potius, quieſcentibus internis, exter- nos ſeorſim agere.
Uſus 3
Fallopius, Arantius, Riolanus pro carnoſis coſtarum liga-
mentis tantum habent, quibus inter ſe nectuntur, quia coſtæ moveri per ſe non poſſunt niſi à muſculis thoracis. Sed im- motis thoracicis ſæpe coſtæ moventur horum beneficio, à diaphragmate quoque impulſ. Nunquam muſculi liga- menta nuda ſunt. Necti poſſunt his coſtæ& ſimul moveri, quod omnibus aliis muſculis commune. Motus tamen co- ſtarum obſcurior, quia una tantum parte inarticulantur,& Lotνηαμε anguſtiora ſunt. At exilitatem numerus com-
penſat. 6 a v. III. DE DIApPHRAGMATE.
D IAPHRAGMA à diſtinguendo dictum, aliis præcordia Diaphra- 24½ dicuntur, quod cordi prætendatur, uſitate q́pirss, quia gma quꝛd? eo affecto mens& ſenſus perturbantur, ob conſenſum cum
Cere-
rum coſtarun i eriora deſcentelt ares. Iuterusè ol

IW
336 ANAT. BARTHOLIN. LZI B. II. cerebro, fitque inflammato diaphragmate paraphrenitis. Conſenſus hujus cauſa valde eſt dubia. Hippocrates à ſangui- ne præ multitudine ad cor diaphragma reſiliente, cor fa- tuum fieri ſcripſit, ex fatuitate torpedinem, ex torpedine delirium apprehendere. Cæterum delirii ſedem cerebrum, non cor, poſteriorum firmior experientia probavit. Ariſto- teli prudentiæ eſt particeps,& quum attrahat ex vicino he. pate& corde humores calidos& excrementitios, mens inde Iœditur cum ſenfibus externis. Sed nec hic dubium ſolvit, ſiquidem multæ aliæ partes trahunt humores conſimiles ſine delirio, nec explicat quomodo diaphragma cerebeo hæc imprimat. Nihil confert conſenſus vicinitatis, quia aliis vicinius, nec muneris ſocietas, quia pulmo in peripneu- monia læſus non ſemper infert delirium, niſi vapores calidi ſubinde adſcendant, monitu Galeni, nulla muneris ſocietate nec denique vaſorum nervorumque communio, quia ina- liarum partium nervoſarum inflammationibus nihil tale contingit; Ad occultum igitur& huic ſoli peculiarem con. ſenſum neceſſario confugit Caſtrenſis. Septum tranſverſun alii vocant, quia tranſverſim corpus dividit,& diſtinguit ventrem medium ab infimo. Aliis Cinerus dicitur; Diſe- prum, diſcretorium. Græcis quoque Suν, MAu‿εμέα,aigaua, &cc. Eſt autem muſculus ſingularis habens figuram R actio- nem ab omnibus aliis diverſam. Situs ejus eſt tranſverſus,& quiĩa nonnihil deorſum incli
Situr. nat, obliquus.
Figura. Figura circularis eſt rotunda, appendiculis longis exce ptis.
umerar. Numero unicus eſt hic muſculus, ob actionis unitatem. utrique lateri communis, ſed magnus. Duplex viſus Lug duni Meyſſonerio.
Magnitu- Magnirudo reſpondet amplitudini tran ſverſæ imi thora-
do. cis, quæ eſt inter vertebras dorſi infimas& coſtas. Hinc
Cetacea, quia longius protenſas habent coſtas& plures quam nos, amplius poſſident diaphragma, interius ad er tremitates coſtarum ſerpens. Nam
cæpu C Oriri videtur à lumborum vertebris per duas partes car⸗
fm in dia- noſas longiuſculas(quæ lumborum muſculisadhærenta
Pbragmate. arteriæ magnæ latera,& ſenſim latiores factæ, circa infimas thoracis vertebras coéunt, ubi circularis fieri incipit hi muſculus)& thoraci circumtenditur, annexus coſtis extre mis parte carnoſa: quamvis rectius forte initium ſtatuitur in tota cireumferentia, tam à lumbis quam coſtis, quodali- bi quoque Galenus inſinuat: Nam cum ad undecimnanm u
tebram

Ix. Lul ehragman d übia. fiihmaai bragmaräim
orpedinen, ed
m delirüt tenan
derientia paohgn
uum atndaaſ
excrementitcon Sec nec hie dudnn hunt humorsa nodo diaphrgn wonſenſus viciüidh 2s,quia pulmon elirium, niünmm emi, nulla munersi que communio, alammatiodibu X huic ſoli heclin renſis. Septunm orpus diridit,&i Aliis Cinetus dich ue(on, Neſouns aris habens fguu
uia nonnihil cer a, appendiculi
rulus, obactior magnus. Dapke
tudini tranffert lorſi infimss Ro- nſas habent eok diaphragme, ie Nam 4 vertebris per iii
n latioresf di circu endi rectius forte uidie Jam cum adli
duse
actr, 1 laris fe tur, anfersich
Ds TnuokRack. 337 tebram annecti non potuerit, ob arteriam magnam& prin- cipium lumbalis muſculi, duabus ſuis appendiculis lumbo- rum vertebris valide inſeritur.
Galenus alibi, quem ſequuntur ꝗlvius, Veſalius, Aqua- pendens, Spigelius,& alii complures, medium ſepti voluit eſſe caput muſculi, quia ibi nervi inſeruntur,& centrum in circulo, cui pes alter circini ſtat, dum alter circumfertur, pro capite accipi poteſt. Sed quemadmodum eſt muſculus peculiaris ſitu, actione, figura, nobilitate,&c. ita& hic ali- quid peculiare eſt. Principium autem ſeu caput in centro hoc eſſe nequit, quia mobile, coſtæ& ſpinæ lumbares hujus reſpectu immobiles. Ad hæc nervoſa pars ſeu tendinoſa mu- ſculorum finis eſt, non caput.
Subſtantia eſt carnoſa, in medio nervoſa& membranoſa, Subſtantis,
ubi apparet centrum membranoſum,& circulus nerveus loco tendinis, ad quem fibræ carnoſæ à thoracis peripheria tanquam ad centrum excurrunt. Unde neceſſario media pars muſculi motorii nervoſa eſt, alioquin moveri haud poſſet. Stenonius advertit, quod fibrarum extremitas altera ſit in vertebris, altera in ambitu, qua coſtis ſternique appen- dici jungitur, mediam vero membranam tendinum fibræ conſtituant, inter medias carnes, velut in digaſtrico muſcu- lo interceptas, ductuque non recto, ſed vario, elegantiſſime circumductæ. Secundario ad robur confert in motu perpe- tuo,& viſcerum illi adhærentium ſuſpenſione; præterea ad tranſeuntium vaſorum ſecuritatem. Ad cordis ictus fuſti- nendos fortis eſſe non debuit, ut ſuſpicatur Riolanus, quia 1. mollis pars facile pulſui cedit. 2. mucro cordis in pulſu huc non alliditur, nam ferit pectus Cor, quum in ſyſtole erigi- tur, tum vero ad latera contrahitur; in diaſtole quando deſcendit ad diaphragma, molle fit& flaccidum, nec pul- ſum edit.—
Notanaum, vulnera in diaphragmatis centro nervoſo le- thalia proclamari, ſive quod nervoſa pars offendatur con- vulſionemque inducat, ſive quod pericardio& hepati ad- hæreat, ſive quod pereat reſpiratio,& ſimul lædatur cor ſu- Pra pofitum; perieardium enim& hepar læſa curationem admittunt. In carneam circumferentiam tutius vulnus adi- gitur.
Membrana veſtitur duplici ad robur. Superiore à pleura, cui pericardium firmiter connectitur, nonnu nquam& lobi pulmonum per fibrillas, inferiore à peritonæo. Et propriam quoque habet ſubſtantiam, antea deſcriptam.
Foramina habet minima& magna. Minima ſunt pofi, Feramina-
per
“ ·. ,„†‧—
3 * 8 3

2 93——— 8— 4 X 8 4
— ———— —————g 8— 2 ——— ———————— —*——.
——
—————
— — 9
—
— 3**
6 1 — 4 8 1 8
— —
—
— —
——
—õmõõõ—
— ——
Lyaſa.
338 ANArT. BARTH. Lin. II. DE. THoRAcCV.
IGURX EXPLICATIO.
Pectoris partes externas proprias, tum diaphra- gmatis in corpore ſitum delineat.
A. Muſculus pectoralis in ſitu. B. Idem extra ſitum.
C. Serratus major anti D. Idem è ſitu remotus.
E. Serratus anticus minor in ſitu. F F. Clawiculæ.
G. Muſculus ſubclavius.
cus in ſitu ex parte conſbicuus
HHH. Muſculi int ercoſtales.
II I. Diaphragma.
K. Arteriæ magna deſcendentis pars.
L. Foramen pro vena cava deſcendente.
M. Foramen pro gula diaphragma tranſeunte mn. Venæ phrenicæ.
0 0O. Arteria phrenicæ.
p p. Diaphragmat is appendices.
QQ Muſculi pſoas.
RR. Muſculi lumborum quudrati.
S S. Interna cavitas oſſis ilium.
per quos ab inferioribus vapores clevantur. Dilatantur 3 motu diaphragmatis perpetuo, non ab odoribus& fumis, ut credit Helmontius. alias, quia denfior eſt membrana, craſſiores vapores impedit, ne imbibantur, aut extra vaſ adſcendant. Inter majora eſt unum dextrum in parte nervo-
ſa media, pro tranſitu venæ cavæ, aliud ſiniſtrum majus6. nonnihil poſterius, pro tranſitu cœſophagi cum duobus ne-) vis ventriculum petentibus. Et ubi exoritur circa lumbo-
rum vertebras, apparet diviſio pro tranſitu arteriæ magur, 8
lacteæ thoracicæ,& venæ ſine pari. Hæc foramina patentta admittunt ex inferioribus tranſitum vaporum craſſiorum cum fanguine, per vaſa ſua circulando, qui prohiberi àdir phragmate nequeunt. Hinc 5. Apb. 29. in fœmina fœcun- da odor inferius excitatus ad nares penetrat. Vaſa. Venas habet& arterias à vicinis, vena cava& arteria maxgna, dictas phrenicas: aliquando& ab adipoſa. In venus per totumn diaphragmatis corpus valvulas inſignes plureſ- que Highmorus recenſet, ne ſanguis è cava refluat. Nervi per totam cjus ſubſtantiam ſparguntur, eiut dn

8 8—.“ r* “
2,,,, ,
S
—
. 6,,4⸗ —— 6,⸗ == c, — 4 7, 95' ¹ & 974 4 3„ 9
7
71
7
☚ ——
N
-‿ÕO Wäh
—— —
X
—⅓ú
8„5, ,, e 9
77 w7reeeeenee 6 Shhyypiii,zea 66
ſ))
7 4 5
½
N — X
— Sh
9— A —
2 7
2
; u
——.— u 22—
— 1
— 4*
— — —
—— —=—
X
— bͤͤ—ͤſ . SEe 3————= S.——.— Z S 8 = 5 E S 38BSSä ——+ A82ͤgͤ 2 ½ 42.2— Ö 5 S 8* E 8SEBSAe N A —=—* 2 3 3S3SS33SäSS E..S— BA 2- 3 2————*—— S—— R 4 aA 2— 8 ₰— 8 A. dD — 22 443. 2—h—₰=ͤ2 S

Sardonius viſus.
340 ANAT. BARTHOLIH. L. 12. 11.
ſpinali medulla colli, inter quartam& quintam vertebram à 4. 5.& 6. nervorum pari vertebrarum cervicis, quod ipſi proprium, nec aliis partibus internis ſub claviculis com- mune; quia ex conjectura C. Hofmanni externis ictibus pa- tere non debuit, ne vitæ noſtræ nos eſſemus arbitri, ſed pa- tent ubique necis inſtrumenta, quæ vitæ amor& pietas in- hibet. Feruntur autem per thoracis cavum,& ſtabiliuntur à mediaſtino. Ab inferiori parte à coſtali& ſtomachico il- lac tranſeuntes alios annotarunt alii. Et quia diaphragma- tis nervi ramulis in maxillarum& labiorum muſculos diya- ricatis in tranſitu permiſcentur, hinc in percuſſione dia- phragmatis riſus oritur, ſed non verus, verum iardonius di- as: quia una faciei muſculi convelluntur,& maxillis la- biiſquc agitatis riſus apparet. Talis riſus fuit Thycenus apud Hippocratem,& Agneri apud Saxonem noſtrum per medium gladio acuto demeſſi. Illius quoque apud Ariſtotelem, cui in
prœœlio trajecta præcordia mortem cum riſu attulerunt. De
gladiatoribus aliis refert Plinius,& Homerus Junonem rifiſſe labiis, ſed nubila fronte narrat. Sardonium riſum Galenus à muſculo lato quadrato dedu- cit. Sed ad labra, quibus hic muſculus inſervit, diaphragma non pervenit: Laurentius Politianus à ſpiritibus hanc con-
vulſionem repetit, qui ob moleſtiæ ſenſum recurrunt ad ſu-
periora. Mancinius à calore excitato in titillatione& vulne- ribus cor dilatari& rictum faciei, quia ſedem riſus cor yo- luit pro Ariſtotele, à Medicis refutato. Riolanus in caſtra- tione ſubinde riſum obſervavit, prænuncium futuræ con. vulſionis lethiferæ, unde damnat datam à nobis per nervos rationem, nec tamen meliorem addit ullam, cur nempe? nervis diaphragmatis& pudendi læſis oriatur riſus, non item in aliorum nervorum vulneribus.
EX Williſio, nervus diaphragmatis ex z.& 4. nervo verte- brali coaleſcit. In principio enim brachialis, qui illi eſt ſe- cundus vertebralis, radicatur maximus ſurculus. Truncus ex illis furculis conflatus, per cervicis ductum,& thoracis cavitatem, ſine ulla ramificatione, uſque ad diaphragma ſin- gularis pergit, ubi in tres vel quatuor ſurculos denuo expan-
ſus; in utroque latere muſculoſæ ejus parti inſeritur. Quo- rum nervorum eidem Tliliſuo eſt ſus 1. motum diaphrag- matis naturalem pro reſpiratione efficere,& cordis pulmo- numque uſu. 2. motum ejuſdem anomalum propter ap- Petitus nutum dirigere. 3. Quia à nervis brachialibus pro- cedit brachiorum motus, diaphragmatis actionem quo- dammodo reſpiciat, aut è contra, quod hæc ab illo d her⸗
8 eat.

8. Ln. h R quintam 1
DI TRORACGk. 3 31 rum cerrich u:...1. 4. nis ſud 4 dess, Tüne exercitia corporis juxta Picor diorum ſtatus anuetmnäüa 555 eſt I. Facere ad reſpirationem liberam; nam mu- Uſis dia- Leflemusattig ſculi thoracis ad violentam taciunt: Obſervavit Pecquerus, flrama XVitxamakſa omnibus aliis mufculis in pectore& abdomine penitus ex-*9. zcmum,Klhi ſciſis, ſi ſoli muſculi intercoſtales& diaphragma illæſa ſint, coſtaliK tomad æque reſpirare animal, quam ſi nullum eſſet vulnus. Hlam ii. Etquiiäna reſpirationem Galenus vocat lenem ſeu parvam, quæ à ſolo ladiorum malant diaphragmate dependet, alteram fortiorem muſculis inter-
hinc in percali rus, verum faa elluntur, K ni
coſtalibus concurrentibus, tertiam ſublimem, ubi diaphra- gma, intercoſtales,& thoracis muſculi ſimul agunt. Aves quidem, licet reſpirent, diaphragmate carent, ſed fevior illis,
isrilus tutt hm vixque ſenſibilis ſpiratio, quia leve corpus, ſolis pulmonibus em noſtrum xetu& thorace perficitur. Piſces contra qui non reſpirant, dia- e apud Arfttan. phragma habent, ſed membranoſum, ad ventrium diſtin- cum niuuuhe ctionem. In Cetaceis reſpirantibus carnofum, ur aliis ani- Heomerus Junom malibus, obſervavi.. Motus autem talis eſt: In inſpiratione quidem tenditur d a hra- culo lato quuin diaphragma, in exſpiratione remittitur, contra quam vo- matis mo-
lunt Arantius& Laurentius. Et hic quidem vult diaphra- tus quoma=
1.“ AMus mteryvit, cma... 8 gma, contra quam alii muſculi, trahere finem ſuum verſus, do fias?
nus à ſpiritiduh rlentum recum to in titillationen „quia ſedem m dutato. Riolanui prænunciumf t datam à nobi- addit ullam, co leiis oriatur E ribus. ttis ex 2. X 4 E a brachialid qui- ximus furculus rricis ductum, 5 uſque ad duanbe aor ſurculosdesse ejus parti meiin, Uas 1. motunch
1
efficere, Konl
1 A nerris brachi acaul
d 1, quod hxc
vultque fibras à thoracis circumferentia excurrentes, æqua- liter contrahi,& coſtas ad circulum nerveum adquci, atque ita peragi reſpirationem. Sed quomodo centrum membra- noſum ſepti coſtas ad fe attrahere poterit,& totum thora- cem conſtringere, niſi forte quia mediaſtino annexum ſit? At in inſpiratione tendi diaphragma, ex ſectionibus vivis non ſemel didicimus. Deorſum enim pelluntur inteſtina à diaphragmate in exſpiratione, aſcendunt in inſpiratione, quod in vivis canibus non ſemel vidit Plempius,& ſine ſe- ctione quilibet in ſe appoſita manu experiri poteſt. In vul- neribus diaphragmatis inteſtina& ventriculus in inſpiratio- ne adſcendunt in thoracem, quod bis Paræo obſervvatum, quæ non niſi ſecundum magis& minus à naturali ſpiratio- ne differt. Debuit autem talis eſſe diaphragmatis motus, quia thorax in inſpiratione eſt dilatandus ad recipiendum aërem & tumidos pulmones, conſtringendus contra in exſpiratio- ne, quando fuligines expelluntur& pulmones detumeſcunt, unde ibi elevatur diaphragma, hic deprimitur.
Fo. Wulaus præter eum motum quo pars carnoſa intror- ſum cedit, in inſpiratione alium motum in diaphragmate obſervavit, quo pars carnoſa in ſe contracta plicas acquirit, ita ut una portio partis carnoſæ alteri portioni carnoſæ im- Ponatur: eam autem plicaturam maxime circa appendices
— 2 eſſe
₰

342 ANAT. BARTHOLIN. LIL. II.
eſſe& in valida inſpiratione: putatque hac ratione diaphra- gma abbreviari amplius,& thoracem amplius elevatione coſtarum dilatare. 3 Modum alio modo exponit Pecquetuts: Pulmones enim in inſpiratione deſcendentes, medietatis unius, qua diaphra- gma dorſo ſubnectitur, fibras deorſum adigere; alteram Interea medietatem prope ſternum& cartilagines coſta- rum, tam nervoſas centri fibras explicare, quam circumfe- rentiæ carneas, una cum anteriori pectoris regione, ſurſum oblique ſublevare; ita dum diaphragmatis poſteriores par- tes deprimuntur, eodem momento attolli anteriores: In Expiratione vero, ð& diaphragmatis anteriora ſimul cum ſter- no decidere,& aſcendere poſteriora, atque tum diaphra- ma, fibris carnoſis& nervoſis relaxatis, corrugari. Breviter Riolanus: motiones diaphragmatis in libera, fa- cili& naturali reſpiratione, fieri quaſi fluxu& refluxu, ſen aſcenſu& deſcenſu levi hujus partis cum levi tenſione in in- ſpiratione naturali.
Accuratius hæc demonſtrans Stenonius, in reſpiratione diaphragmatis non tam ora fieri contractiora docet, quam arctiorem convexitatem: omnes enim, quas à vertebris ad reliquum ambitum placet concipere, lineas,& cum reſolu- tum languet,& cum tenſum riget diaphragma, quadam ſui parte incurvatas eſſe, convexa thoracem, concava abdo- men, reſpicientes. Has, quo minus tenſæ, eo magis conye- xas, eo amplius abdomen, anguſtiorem thoraçem: quote- ro contractæ magis, eo minorem convexi diaphragmatis ſuperficiem, eo thoracem ampliorem, anguſtius abdomen, & ſic thoracis fundum in inſpiratione depreſſiorem, inex- ſpiratione adſcendere contra Arantium.
II. Adjuvare abdominis muſculos in compreſſione, àd exclufionem excrementorum& fœtus: Nam à ſuperiore parte inteſtina deorſum trudit. Hinc obſervante Platero in alvi duritie prodeſt ſternutatio& tuſſis, qua deorſum com- pelluntur diaphragma& contentæ in inteſtinis fœces. Pro⸗ pter cjuſdem diaphragmatis conatum fœces& urinain ſe- ctionibus vivis animalium& ſuſpenſis ſponte excernuntur.
Chyli quoque promovere diſtributionem, comprello hepate& inferioribus, ex Pecqueto: imprimis carneas pio- ductiones diaphragmatis ſub chyli Receptaculo diſtenias; diſtendere quoque Receptaculum,&, quem continet, chy- lum adigere ut emittatur: Obſervatum præterea affirmal, ligatas in meſenterio laeteas ſolum turgeſcere, cum illæſum eft pectus, muſculos movere apbtum. m.p
2. 1⸗

dracem 8 Ser amhäa
ecquetus: dud. dietatis unin d deorſum aiga num& em 4 explicare, qumt dri pectoriscgan Phragmatispok dento attolli aua. tis anterioraima eriora, aquetm. elaxatis, cornn diaphragmatönl ri quaſi flumxm ortis cum leriteu
8 Stenonus, un i contractionin es enim, quuin lipere, lines ga riget diaphragn xathoracem, cu ainus tenſæs eom uſtiorem thoncr grem convexic oliorem, agulhe ratione deprelſu rantium. uſculos in comt & fœœtus: Numi Hiac obferum & tuſſis, quadum ntæ in inteſticu onatum fcede ſuſpen ſis ſpoqtear diſtributionem, e nero: imprimuor chyli Recefunt um,&, qpe di- bſervatum fcr um turgeſccc otum.
9
„„DzrIAORA Gn. 343
111. Diſtinguere imum ventrem cum partibus natura-
libus, à medio cum vitalibus, ne ab ignobilioribus partibus
frequentes vapores ad nobiliores partes, ut cor,&c. aſcen- dant.
IV. Hippocrati, eſſe infimi ventris reſpiratorium, dum hypochondria ventilat. Hinc avibus, diaphragmatis defe- ctu, vel veſica vel canalis à thorace ad abdomen protenditur. De tranſmiſſione aëris per poroſum ſeptum Hippocrates ex- plicandus non eſt, ſed de aëris tantum ventilatione, quo viſ- cera indigent ne vitium capiant.
V. Alii reſpirationem naturalem perficere autumant, quia non dependeat à noſtro arbitrio, moveaturque in ſo- mnno nec nobis cogitantibus, cjuſque beneficio in Apoplexia aliquandiu homines reſpirare. Sed rectius Picolhomineus vo- luntarium motum aſſignat, neceſſtate tamen aliqua cogen- te, ut in dejectione, mictione& reſpiratione contingit, quia muſculus ſingularis naturæ; non abſolute aut ſimpliciter voluntarium, qui in progreſſione& apprehenſione cerni- tur. Motus ejus in forti Apoplexia ceſſat, ſola tranſpiratione ſuperſtite: In levi autem cum thoracicis muſculis etiam dia-
Phragma moveri videmus.
C A y. IV.
DE PLEURA, MEDIASTINO ET THXMO.
DLrunA five coſtalis tunica, Græcis flay UsOaxds, Vel Pleura dals abſolute, eſt membrana intrinſecus thoracis cavi- quid? tatem ſuccingens, dura& alba, ſed in pleuriticis nonnullis Ejns engse
livida, teſte Hippocrate, unde hanc in pleureſi affici credunt Practici, quod ſecundario tamen evenire demonſtrant Ma- nelphus, Cletus, Platerus, Zechius, Vitaglianus, Benedictus. peritonæo quodammodo craſſior& robuſtior; orta Atuni- cis, quæ nervos intercoſtales ex ſpina dorſi egredientes te- gunt, à quibus continuitas illi cum meningibus cerebri. Ideo in dorſo craſſior eſt, cujus vertebris quaſi inſeparabi- liter adhæret. C. Hofmannus ex ſterno potius quam ex dorſi vertebris deducit, minus bene, ut in Animadverſionibus no- ſtris in Hofm.& Collegio Anatomico probavimus, In thora-
cis morbis fæpe fit decuplo craſſior: calloſam in hydrope pulmonis vidit Fallopius, Platero ĩta intumeſcit à ſcirrhoſo. tumore: licet alii dicant cam adeo attenuari in pleuriticis, ut
vix conſpici queat.
„4 Du-
Cyraßitits⸗

——
—
—— —
344 ANAT. BARTMOILIN. LI 8. II.
Duplex eſt ubique, ut inter duplicaturam vaſa ferri queant. Exterior pars quæ thoracem reſpicit, durior eſt& craſſior, interior coſtis alligata tenuior. Inter has ſæpe materia pleuritica colligitur, nec tantum inter pleuram& muſcu. los. Galenus fimplicem facit, duplicemque tantum circa mediaſtinum admittit. Duplicaturam illam de crafſitie in- terpretatur Riolauus, non ſine laceratione demonſtrandam. Contrarium in pleuriticorum tumido latere eſt manife. ſtum.
gaperfcier. Superficiem interiorem lævem habet, ne pulmonibus aſperitate incommodet, exteriorem aſperam, ut validius al- ligetur. 8
Pinguedinis aliquid aliquando reperitur, uti& quando- que in peritonæo, juxta dorſi vertebras in pleura, ubi vaſi majora ſunt. Interim& coſtæ ſuum habent perioſteum, tertia pleur tunica nonnullis, aliis circumoſfſalis. 8 roramiua. Foramina habet complura, quarum inferiora in diaphra. gmatis hiſtoria recenſuimus, ſuperiora ſunt qua tranſitum præbet venæ cavæ, arteriæ aortæ, aſperæ, lacteis, lympha- ticis, gulæ,& nervis ſexti paris.
Faſa. Vaſa. Venas habet à vena ſine pari,& intercoſtali ſupe riore; arterias ab intercoſtali& à magna; nervos; pariter duodecim, è vertebris thoracis anterius prodeuntes. Unde vulnera hac parte dolorum acutiſſimorum ſunt cauſi.
Vhas. Uſus eſt, 1. Secundum Galenum, inungere totam tho-
racis cavitatem,& æqualem reddere, ne pulmonesinmotu læedantur. 2. Thoracem intus& ejus partes veſtire,(quem- admodum peritonæum imi ventris partibus tunicas com- municat)& interſepientem membranam, ſeu MepiAsrINUM8 conſtituere, quod pleuræ ſoboles eſt,& membrana duplex, thoracis cavitatem è& pulmonesin duas partes diſpeſcens. Nam poſtquam pleura, circa dorſum orta, er latera ad sivv aſcendit, rurſum ad ſpinam tendens, recta
à medio pectore ad dorſum porrigitur. Utrinque lateribus
ſterni annexa hæc membrana non obſcure duplex eſt, ut
pleura, ſed conſpicue ex duplicata pleura conſtituitur,& prima fronte videri poſſit, ſub ſterno inter utramque tan⸗
Caxas. tum ſpacii, quanta eſt ſterni latitudo, intercedere. Sedi revera non eſt: naſcitur enim illa demum ſub ſterno cayitas, dum ſternum à Mediaſtino inter ſecandum divellitur, antea enim accuratiſſime ſibi mutuo membranæ mediaſtini con- nexæ funt. Quod mirum eſt neminem ante Ad. Falcobur-
4₰ iun animadvertiſſe. Poſt eum ſæpe feci Seperintentdo In oml⸗
»„————

Liv. Lun caturam a 4. eKa picit, durioreae Inter bedn m inter Neun luplicemqu n turam ilm an ceratione denad tumido lätn m habet, u n em Alperam un
reperitur, ui ertebras ingleun
t derioſteum ie aAlls.
arum inferiont weriora funtqun t, aſperæ, lacda
te pari, Kintem dà magna; um Hanterius prodem ilimorum fonta num, inungent ddere, ne pulmas ejus pattes ſet ntris partiboite nbranam, ſel quod pleuræſit itatem& pulors pleura, cirair im ad ſpinam tas rigitur. Urinss non obſcuredus cata pleura eanie ſterno inter unn
jtudo, inter k. ademum ſüb knl
r ſecandum dinir membranærci- ſeminem antAi,
ſæpe feciſeſait
DI T noöRAcC k. 345
hominibus adultis& nuper natis, in animalibus& cetaceis, nec cavitatem ullam inter mediaſtinum& ſternum etiam Exercitatiſſimis ſpectatoribus potui monſtrare, ſed mem- pranas illius huic arcte fibris cohærere deprehendi, quas vi & ſcalpello ſeparavimus. Ut conſpectius hoc eſſet, interio- ribus abdominis& diaphragmate ablatis cunctorum oculis ſubjeci. A dorſo ſi fiat ſectio, idem demonſtrat Lindanus. De minore cavitate hæc accipienda ſunt, ut Riolano nobis contrario ſatisfiat, inter mediaſtini membranas& ſternum: nam majorem, in qua cor perpetuo mobile eſt ſitum, nemo ſanus negaverit. In hac cavitate majore; ſive in hac dupli- citate, ſi vulnus anterius inflictum penetret leviter, illæſo corde ſubſidente ſatis tutum eſt,& abſque periculo; quod anatomes imperitus lethale pronuntiaret. Vertebras vero verſus ſenſim anguſtatur cavitas,& membranæ committun- tur: in medio vero amplior cavitas eſt,& in anteriore par- te cavitatis cor& vena cava collocata ſunt; in poſteriore gula cum nervis ſtomachicis. Si in illa cavitate præter natu- ram humores colligantur& putreſcant, perforato ſterno ſine noxa educuntur, ſi credi mus Columbo& Hofmanno, quod ta- men negat N. Font anks.
Tenuioris eſt& mollioris fuseſtantiæ quam pleura,& cir- Subſtantias ca vaſa non raro adipe referta eſt inſtar omenti-
Vaſa habet venas& arterias à mammariis& vena ſine pa. yaſa. ri, ſterno interius applicitas, quo fublato conſpiciuntur: propriam quoque habet mediaſtinam, quæ modo una am- pliorque eſt, modo gemina& tenuior.
Nervi quoque Phrenici& ſtomachici per hanc duplica- turam feruntur,& mediaſtino largiuntur ſurculos.
Paſa Lymphatica obtinet, quæ multis rivulis hinc inde per
mediaſtinum exorta, uno tandem tramite ingrediuntur lacteas thoracicas, ſicut patet in figuris Rudbeckii. Quorum ufus ex codem, ut aquam inter ſternum& mediaſtinum ejuſque duplicaturam condenſatam emungant, atque ad la- (teum thoracicum ductum amandent.
Uſus Mediaſtini eſt I. Thoracem bipartiri, ut una parte pul- Va
monum læſa ex vulnere vel aliter, altera officio fungatur.
II. Cor cum pericardio annexo ſuſpendere, ut nullam ad partem allidat.
111. Vaſa percurrentia ſtabilire, ut& diaphragma in homine, ne inferiorum viſcerum pondere nimis deorſum trahatur.
IV. Lindano, ut cordi ſit pro omento, ſolet enim in pleriſque locis valde etiam pingueſcere.
15 Tux-

*—— — 8.—— —.——
—2 —— 3*
—
— ———
—*
—— — —
6 18 1 1 1 1 1 5 5 3
4 1* 1 * .
IGURARUM EXPLICATIO.
346 AxAx. BARTHOL. LIB. II. DE THonAck.
Sternum abſciſſum& elevatum, tum mediaſti- num& pulmones, cum diaphragmate oculis ſubjiciuntur.
F 1 G. I. Ex Peſalio.
AAA. Sterni, illique connex arum cartilaginum interior ſu perficies.
B B. Venæ& arteriæ mammaria ſubſterno deſcendentes.
C. Glanquloſum corpus Thymus dictum.
PDDD. Mediaſtini divulſi latera.
EE. Intervallum inter utramque Mediaſtini membranam: quod naſcitur poſt ejus à ſterno divulſionem.
F. Protuberantia Mediaſtini, ubi cor ſitum eſt.
G G. Pulmones. H H. Diaphragma. .Cartilago euſiformis.
—
F 1 G. II. Ex Veſdingio.
Nervus diaphragmat is ſiniſter.
Nervus ejuſdem dextet.
AMembrana diaphragmatis ſuperior aliquantum ſeparaus .Subſtantia carnoſa diaphragmatis nuda.
Foramen pro gula deſcendente.
F. Foramen pro vena cava.
GGG. Pars membranoſa ſive centrum diaphragmatis. HHH. Portiones ſeu appendices ejuſdem, inter quas ayteyn
magna deſcendit.
gUOEx
F I dG. III. Corpus glanduloſum ad laryngem ſitum exhibet.
AAdKA. Glandulæ laryngi connatæ- B. Fena jugularis portio, ex quaæ duo ramuli progreſi, hett ſubſtantiam glandularum diſcurrunt.

II. pr Tm
dp Lloh
tum„ dom d
laphraam
t Feſalis
m cartilagmund
——
ub ſtern iiſemim
ickum.
a. .. An„
e Medisfim uman G 2—
tor ſitum eſ.(¹ F e
G,
₰ 6 4 27 1„, 4 12uet
2 ——— — 8 —
A 8
5 ᷣ. — ¹ 5 4 A F— 4 2 4— 4. 1 A 4 „ 3 8— 5 2 . 8„ 2— 4 3 8 W 1 K. 4 99 † 5 3 3 n. t b 8 4 /.. 3 3— 66— 8 —
r.
— —
4 4 411 44,41
4
““ Be
triur alijunumn atus nuda.
mtrum diapl 8 ¹ tjuſdem— unn 4
4 1 1 3 1 4
f„
III. aryngem trmã
4. vm 44 duo ramun urrunt.
G —

348 ANA T. BARTHOLIN. LIB. II.
Thymus Qnid?
Ejus vaſa⸗
Mſus.
THV Mus adnaſcitur ei in jugulo, inter diviſiones arteria. rum& venarum ſubclavium, thoracis ſumma parte, cui vul. go in figuris appingitur, à fimilitudine Thymi folii dictus, non à Q⁵νι, quaſi in perturbationibus animi ſanguis& ſpiri. tus intra glandem illam in vena cava ebulliat aut efferve- ſcat, ſicut explicat Riolanus; nam in corde efferveſcit cruor, hic tranſit nec moratur, quum rari ramuli ſint conſpicui in Thymi corpore niſi nutritionis ergo aliquid ex arteriisre. linquatur. In pueris& embryone, paſſionibus minus obno- xiis, major thymus& numero auctus, in adultis facile erx. candeſcentibus exſiccatus conſpicitur& contractus. Eſt au- tem corpus glanduloſum, molle, ſpongioſum& album, (Aliis lactes, pars nempe in vitulis eſui expetita) triplici glandula in fœtu diſtinguitur ſatis magna. In adultis exte- nuatur abſumpta per calorem humiditate. Vidi tamenin Cetaceis magnum, ex quo plures aliæ glandulæ diffunde- bantur utrinque circa mediaſtinum& pulmonum latera.
Cawitatem manifeſtam& capacem in medio thymi Haf.
niæ 1652. Obſervavi. Quæ etiam poſtea viſa Graeſio, humo.
re limpido repleta. 1 Vaſa ſanguiflua per Thymum tranſeunt, nulla tamenin diſſecta ejus fubſtantia manifeſte cernuntur. Nervi à ⁷ pari & plexu ſubclavio, 5 Lymphatica vaſa vidit frequenter WMbartonus, per hanc partem decurrentia& in venam ſubclaviam ſeſe exoneran- tia. Utrum vero ea omnia per capillaria in hujus glandulæ ſubſtantiam terminentur, dubitat, an potius illorum aiiqua ab aliis partibus oriunda per eandem tantum labantur, quo rectius è thorace in venam perveniant. Prius ſimilius vero, ob ductum ibidem obſervatum,& lympham in eo reper- tam. Uſus igitur Thymi eſt 1. vaſa ibi adſcendentia magna, ve- nam cavam& arteriam magnam, eorumque ramos ad bra- chia& ſcapulas proficiſcentes, fulcire. 2. Et ob tutelam, uti fieri ſolet,& ne vaſa ab oſſis attactu lædantur. 3. Ut ſit quaſi cordis tegmen& munimentum, obralla- re enim cor vidi quo cor fœtus contra injurias externas in-
digebat, adhuc quieſcens. Ideo major illi thymus, ſicut&
Turſioni, cæteriſque aquaticis ob externum frigus. 4. Ebartono, ut præparetur hic& ſecernatur matera nutritia in uſum nervoſarum partium. Per nervos enim liquorem nutritium inquinatum exſpui, eundemque depu- ratum per nervos reſumi. Charletonus vero è ductu thoru . co
eico tum vehr⸗ trim Rer oblit dis!
6. mo utd rior Cis rec mu dub ner
D.
—
m 1

LIk. Lun
ulo, jnter an
oracis ſumaah d da cara edälite n in cordecſt 1 rari mmuliina s ergo äliqutad ne, pallionibanga auctus, in aul lcitur& contra lle, ſpongolmt ltulis eſui ergin, atis magna. lnas- humicdiitate. vi ares aliæ Danduha mm R pulmonna pacem in mecioth Poſtea ſifiGm
m tranſeunt, vulb ecernuntur. Na
henter Fbartma. n ſubclaviam ſtk capillaria in huju tat, an potiusilm adem tantum hhr reniant. Priwoüml n.& lymphamur
ibi adſcendentar n, eorumquenm ulcire.
let,& Ue aſaadtl
a& munimectun contra ijuriseln mayor illithfra ob externum tig r hic& fecxmn⸗ partium. na m m exſpui,euncm
yletenus vero edle
DI TuokRaczL. 349 cico excipi, qui glandulæ huic vicinus eſt. Diſcrimen tan-
tum nervorum hic advertere non licet, ut alii vehant, alii re- vehant. In adultis ſpermaticæ partes, majori ad robur nu- trimento indigentes, carent hoc uſu, quia decreſcit thymus & exſiccatur, Galeni quoque obſervatione.
5. Dubitat Lindanus, an feriante pulmone& antequam obliteretur foramen ovale, huc concedant excrementa cor- dis fuliginoſa.
6. Lacteo thoracis ramo ſuſtinendo inſervit, qui ſub thy- mo claviculam ingreditur. Hinc durior& ficcior in adultis, ut majus robur adultiori lacteo fuppetat. Huic& in tene- rioribus ſubſidio eſt. Nam& in thymo catelli copiam la- ctis puri effluxiſſe vidit Deuſingius. Infantum quoque& recens natorum thymus lacte turget, quod nos obſervavi- mus,& ante Harvejus, Schmeiderus, J. D. Horſtius. Sine dubio ex lacteo thoracico illuc divertit chylus, ne copia o- neretur ſubclavia vena.
C A p. V.,
DE PERICARDIO ET HUMORE 1N EO CONTENTO.
ERIcARPIUM aliis cordis involucrum, capſula, arcula, pericar- camera, panniculus,&c. membrana cor totum cingens, dium ꝗuid?
ceujus ideo figuram æmulatur,& magnitudinem ſuperat: ſed tantum à corde diſtat, quantum ſatis eſt pro motu cordis & humore, qui in hac capfula continetur. Defuiſſe pericar- dium in quodam diſcipulorum ſuorum teſtatur Columbus. Forſan cordi arctè connexum, quod in agnello mihi viſum, & in homine Fr. Sylvio. Cum mediaſtino unam membra- nam conſtituebat in cadavere à me ſecto. Deeſt quoque in echino terreſtri.
Oritur ad baſin ex tunicis vaſa cordis cingentibus, quæ à Oreus.
pleura(nam inter baſin cordis& pericardium hæc tunica non adeſt) ubi propter eadem
Quinque foramina habet: nempe pro venæ cavæ introitu poramina.
& exitu,& pro reliquorum vaſorum trium egreſſu.
Situ magis ad ſiniſtrum latus ſpectat, quam ad dextrum; Situs.
& ad priorem partem, quam ad poſteriorem.
Connedtitur orbiculatim mediaſtino plurimis fibris,& vi- Ge Qwχα.
cinis partibus, præcipue diaphragmatis circulo nerveo fir-
miter adhæret, quod homini ſingulare: nam ab eo in cani-
bus& ſimiis diſtat, item in aliis animalibus omnibus. Super-
5 8 4 5 8
—
,,⁸——

————— —— 2— 5.—— 3.
—
Superfacies. Su b/1 antia.
paſe
VUſu*
An humor
feroſus in
356 ANA r. BARTHOLIN. LI B. II.
Supenicies ext erna eſt fibroſa, interna lubrica,& utraque ſine pinguedine, niſi raro, quod in præpingui vidit Linda- nus. Subſtantia craſſa& dura eſt, tantoque pulmone qurior, quanto oſſe mollior. Unde marſupia inde confeciſſe quoſ- dam vidit Blaſius.
Vaſa. Venas parvas habet, infra à phrenicis& ſupraab axillari.
Arterias nullas facile apparentes: forte quia alias cordi vicinum eſt, habere tamen certum eſt, quanquam obſen- riores.
Nerwos minimos, à recurrente ſiniſtro antequam aſcen- dat,& ſepti ramulis, idque ſive ſenſus gratia, qua indigebat, ſive, ſi credimus TVyilliſio, ut ſe contrahat,& expellat noxia in cordis tremore.
Lymphatici rami huc ſparguntur ex trunco ad cor deſi nente, ut nonnihil lymphæ ſuperfluæ ad thoracicum mit- tant. Quorum conſtipatione fieri ut nimia aqua pericar dium oppleatur, magno cordis damno, recte ſuſpicatur Rudbeck.
Uſus I. Cordis eſſe domicilium firmum, ne illud in motu duriores partes tangat. II. Ut in eo contineatur
HUMoOR sERosös vel aqueus inſtar urinæ, non tamen acris aut falſus, limpidus, in quibuſdam loturæ carnium ſimilis; Guil. Tolero apud Burgenſem Phlegmaticus humor appellatur, ſaporis ingrati, unde Galeno cor quaſi in veſica eſſe dicitur.
Hlic humor in omnibus animalibus naturaliter conſtitu- tis, tam vivis quam mortuis reperitur, imo& in fœrtu, ut
hericardiis patet ex ſectionibus vivorum& mortuorum: in lüs tamen ‧mniun re-Plus vel minus; in hecticis exiguus eſt& flaveſcens, in Pleu-
periatur 5
Cur ille in vsortuis co-
pieſior?
Uncle eria- tur bunior pericard 14
Opinio 1 2
riticis ſubinde purulentus, obſervante Salmuth. In mortuis copiofior eſt: quia tunc ſpiritus plurimi inre⸗
ris& ſenibus obcaloris debilitatem uberior.
Ejus ſi nimia copia fuerit, palpitatio cordis,&e inde ſuf⸗ 1ta⸗
rdio copioſius ciato pericar dio, aqua ſingulis pulſibus cordis, è vulnere proſiliit, cujus
focans mors ſequitur: Si abſumtio, tabes. Regenerar men poſſê, in iis videmus quibus læſo perica effluxit; nam in Foanne Saviolo pugione ſau
tamen cura Cl. veſungio feliciter ſuoceſſit. Unde oriatur, variorum variæ opiniones ſunt.
dem palpitationem ex copioſo humore phlebo
frigeratis partibus denſantur in aquam. In mulieribus, Pue-
I. Eorum eſt, qui ex vaſis cordis immitti volunt, fiqui- tomia curat, volunt⸗

0LI. Ln L int erna lubn lod in prapnn idau
PXhnaa
„ tantoque u arſupia inceun
infra à peui
Pentes forte au ertumeſt, dun
Dvente ſiniſtro um ſenſus gratin vontrahat Kend
runtur extrunonn naperflux ad thon a fieri ut nimag 5 dis damno, reit
um firmum, xk tin eo continear alcus inſtar urine, da quiduſdam la Irgenſem Phlegm
re Galeno cor quii
imalibus naturatt Preperitur, imot & mortuorum: I guus eſt x inet Mervante Samt aia tunc ſpiritui vin aquam. In mur atem uberick. palpitatio corin, umtio, tides 8 vibus læſopend 5 niolo pugione tun „rdis, è rulneeyt- ter ſuccelltt riæ opiniones u, Scordis immitd⸗ ſo humoreptein
tem impingat.
Dr TRORACL. 391 voluntque ob fervorem cordis exprimi humorem aqueum: ut in ligno urente. Huic affinis eſt N. Maſſæ opinio, quæ ex colamento ſanguinis venientis ab hepate ad auriculam cor- dis eſſe ſtatuit. cui non abſimilis eſt Rofmannus, qui par- tem ſeri eſſe contendit, cum ſanguine ad Cor adſcenden- tem; ſed cum ejus motus ſit continuus, à tanto humoris af- fluxu periculum non leve emergit. Taceo robuſtiores, qui- bus celerius movetur ſanguis, minus aquæ habere.
II. Alii, inter quos& videtur eſſe Hippocrates, volunt exX potu eſſe, cujus pars aliqua roris modo penetret ex aſpera arteria in venoſam..
III. A materia aquoſa ſeminali in prima generatione; ſicut à flatuoſa aër in auribus eſſe putatur.
IV. Huic affinis eſt Faſolini opinio, qui vult eſſe portio- nem perfectiſſimam, ſelectam, omnibuique numeris abſo- lutam, humoris ſerofi ab ipſa natura tranſmiſſam, primi- genio forſan ortu, per venas& arterias delatam ‚præter potus aliam partem, de qua Hippocrates,& ipſe habet expe- rimenta.
V. Ab excrementis aquoſis tertiæ coctionis.
VI. Ex ſaliva delabente ex glandulis linguæ in tra- chæam, inde vero in arterias& cor.
VII. Ex cordis adipe, agitatione in aquam converſo.
VIII. Ex aëris inſpirati craſſiore portione in aquam verſa.
IX. Et ultima, quæ nobis veriſimilis eſt: ex vaporibus & exhalationibus humidis, ab humoribus cordis foras à motu& calore protruſis,& ad pericardii denſitatem pulſis.
X. Exlymphaticis exſtillare, dubitare non debemus, ſi copioſior ſit,& tenuiores illorum ſint tunicæ.
Uſus I. Cor humectare& refrigerare, motumque facilio- rem reddere. Unde quibus abſumptus eſt, cor torretur: quod Gaſimiro Marchioni Brandeburgico evenit. Etjuveni illi Romano apud Panarolum. Hofmannus hic contrarius, ſtimulum caloris eſſe contendit; ſicut faſciculus ſtramineus quo diuturnior ſit, à fabris aqua mergi ſolet:& ligna quo felicius ardeant, humore tinguntur. ſed iſte faſciculus ab aqua conſervatur, quia humidum& tenacius redditur ſub- jectum, ne abſumatur. Calor autem cordis humido radicali conſervatur,& affluente continuo ſanguine, nec ſtimulum ab aqua, quæ in vivente corpore frigida non eſt, petit: qui in ſenibus alioquin foret vegetior.
II. Ad adipis concretionem facere.
III. Ut cor innatando minus grave fiat,& in nullam par- IV. Pe⸗

—-——————
352 ANAT. BARTHOLIN. LIB. II. IV. Pericardium humectare, quod ex Hippocrate expli- cat Linlanus, ne ſcilicet inflammetur, cujus exempla addu- vimus in Libr. de Morb. Lymphat. Humectat enim cor& membranas. De utroque Cous accipiendus.
Barbatus negat Cor vivifici nectaris fontem humectatio. ne indigere. Sed aliud exempla teſtantur. De pericardio pleuriticorum ne hac quoque parte inflammentur, proſpici debuit. Non aliunde melius quam pingui hoc& aquob. Pinguia quidem facile inflammabilia. Non item fi aqua Jungatur ex Hippocrate. Et aqua pericardii, ſicut reliqua- rum partium lympha, pura aqua non eſt, ſed pinguioraæ- qua. HoMon quoque IN THon Acis CavirArE communi- ter reperitur, ſimilis cruori aquæ permiſto, quo thoracis
rtes oblinuntur, ne nimium calefiant& exſiccentur. Hinc latere Salvatoris aperto, ſanguis& aqua effluxerunt, quod ex ſubitaneo fluxu mixtura cruenta& Authoritatibus Veterum fuſe in Diſſertatione de latere Chriſti deduximms contra Laurentium, Ariam Montanum, Bertinum, Nancelium Poxam, Tremellium, Bezam, Tirinum, G rotium alioſque, qui ex pericardio derivarunt,& contra Collium, Tarnovium, Brentium, Laurenbergium recentiores, antiquiores vero C& prianum, Prudentium, Brigittam, Vidam, Sannazarium, i gerium,&c. qui ex vaſis cordis læſis eandem advocarunt. Nihil autem eſt H. Laurenbergii ohjectio, inopiam cauſan- tis, quia 1. ſufficeret copia naturalis quum copioſe fuxiſſe nuſquam dicunt ſacri Annales. 2. Augeri potuit ultimoill vitæ diſcrimine non repugnante corpore cjus perfectilſimo, quod in noſtri redemptionem temporariis obnoxium pal- ſionibus, ipfam quoque mortem ſubiit. 3. Aliquando adeo copioſam hic obſervavi Patavii aquam, ut inſtar crumenæ magnæ, diaphragmate depreſſo propenderet. Jaſolinus in vulneribus thoracis(interioribus illæſis) per 30 dies ali quando quinque eminas humoris aquei collegit unoquoqus die, quæ in phlegmone membranarum exſiccabatur dimi- nuebaturque, quo fublato, copia redibat.
1 In puero Pariſiis, me præſente, variolis extincto, co- Ppioſa quoque reperiebatur, ſed colore viridi, de quo alibi.
C4*

LIk. Lnt quod exh 1 zetur, cujosh du. Humc ipiendus ECtaris fonten e teſtantur. N rie inllamwenn uam ſinguhe nbilia. Nom a pericarcü, in lua nonck, tin dls CaAviAn ux dermilto, g cletant K „Angnis K aquch Jacruenta& Auh velatere Chricitt anum, Dertmuna aum, Grotium ui ontra Collum, h ores, antiquion n, Fudam, Sanuu ris lxſis eandemi „objectio, inopt rralis quum cyi 2. Augeripotuit ne corpote ejusper rtemporarisodu rfubüt. 3. Aun aquam, utiule „0p ropenderet. dus illelts) per iis aquei olegt ranarum exſiccr dredibat. „nte. variolis eti-
Solore virich&eg
PDr THRORAG k. 353 C A P. VI. DE CORDEIN GENERE.
OR Acurrendo ob motum dictum quibuſdam, for-
2 ſan à Græcorum aie, à xia uro: Græcis*ia, noſtris hierte, quaſi isesꝰ ſacrum, pars princeps animalis eſt, qua nul- lum animal carere viſum eſt, teſte Ariſtorele,& ex cujus læ- ſione animal fere ſtatim moritur, quia vitæ fons eſt,& ſpi- ritus vitales elaborat,& per arterias à ſe ortas, per totum corpus diſtribuit. Exempla tamen vide apud Schenckium de cordis abſentia. Vide& Gellium lib. 16. cap. 1 5. Galenus vir ctimas refert ad aras corde exſecto clamaſſe,& Verulamius hominem, poſtquam cor eſſet avulſum,& in carnificis ma- nu, tria aut quatuor verba precum pronunciaſſe. EXta ſine corde bis inventa, Cæſare ſacrificante, teſte Plinio, Obſe- quente. Illorum vita à reliquiis ſanguinis arterioſi perdura- vit. In extis autem latuiſſe potius cor quam defuiſſe ſuſpi- catur Spigelius, qui in ſtruthiocamelo tantum adipem vidit, ut facile impoſuiſſet avi defuiſſe cor. Forſan à Dæmone ſuf- furatum, vel à ſacrificulis. Horam ſine corde vixiſſe ranas videre Bartholinus Pater, Boyleus, Borrichius.
Non ex quavis læſione animal ſtatim moritur. Patitur enim cor omnis generis morbos. 1. Putredinem, teſte Gale- no in febre peſtilenti& putrida. 2. Tabem, auctore Plinio exſiccationem inſtar pyri toſti Fordanus, totum immode- rato calore abſumptum, apud Tileſium. 3. Iuflammationem, ex qua tamen non poſſe diem naturalem tranſire, experien- tia in Lectore quodam didicit Saxonias. 4. Ulcera ſordida & cava invenere Fernelius, Trincavellius, Riverius.. Tu- morum varia genera. Durum in ſiniſtro ventriculo Cardi- nalis, ovi magnitudine, vidit Columbus. Tuberculum nigrio- ris carnis Benivenius. Alia habent Maſſa, Hollerius, Bauhi- nus, Foubertus. Ego in bovini cordis parenchymate ſiniſtro abſceſſum ovi columbini magnitudine nuper deprehendi, duplici tunica, ſero& pituita repletum.
In exterioribus Geſnerus carnis excreſcentiam in baſi ad unciam unam& ſex drachmas. Membrana circumdans un- dique eroſa apud Bavium.
Vulnera quoque ad tempus pati, hiſtoriæ docent. Paræus vulneratum ad 200 paſſus curriſſe. Antiquam ſagittam cor- di infixam cerva geſtavit apud Jacatium, Th. HMegam, A- lexandrinum. De cervo, quem in venatione ſclopo per
7. vwitrum
4 3 1 * 4½
f„
ĩſocpf
——“

354 ANAT. BARTHMOLIM. I. 13. II.
utrumque ventriculum cordis transfixerat Rex Daniæ Au⸗ guſtiſſimus Fridericus III. in Hiſtoriis narravimus paſſus go. confeciſſe antequam concideret. Galenus leporem ſauciatum ad teli jactum perrexiſſe vidit. De ſtudioſo Ingolſtadien-
ſi Sennertus, Jonſtonus de utroque cordis ventriculo tranſ- verberato,& N. Mullerus de milite xv. dies poſt acceptum
in corde vulnus ſuperſtite, tabulam Groningæ ſuſpendit. Heer plura cxempla à ſe viſa recenſet,& Tulpius duos dies vixiſſe vulneratum in dextro finu. Glandorpius poſt Sanch. rium refert, quod cor cuniculi inſtrumento acuto ſit perfo. ratum, vivo permanente animali ad multos menſes.
Not. igitur. 1. Cor morbos pati; ſed quia à remediis lon.
gius diſtat, perferre æque non poſſe. 2. Monente Galem,, ad ventrem pervenerint vulnera, mori neceſſario, ſi veroin ſubſtantia conſiſtant, poſſe diem& noctem ſupervivere, ſed oborta inflammatione interire. 3. Dextrum ventriculum tamen facilius ſuſtinere, quia ex finiſtro, vita totius depen- det. Per. dies ſupervixit quidam Hafniæ anguſto vulnere, quod forſan ob dextri parietis craſſitiem interea clauſum fuerat, ur circulatio fieret. 4. Utrumque poſſè breri tem- pore, ſi vaſa ſint illæſa, quibus motus ſanguinis continus tur.
Numero cor unum eſt. Theophraſtus Icribit in Paphlago- nia perdicibus bina eſſe corda: cujus etiam in homineer- emplum refert Galenus in Adminiſtrationibus Anatomicis
Et obſervatum in alio à D. Cledat narrat Riolanus. Plauzo- nus pariter apud Rhodium. cor quare Situs ejus eſt in medio corporis, ſi crura non conſieren- in medio? tur, ut in brutis fit; in quibus cor medium eſt, obmbi tatem& ſecuritatem,& in thoracis quoque medio, ubi? pulmonibus undique fere cingitur. Eſt autem cor; qua baſin exacte in medio; ut ſanguis nutritius cum ſpiritu, in totum corpus commodius diſtribuatur; Eyror vulgi Motus tamen ejus magis in ſiniſtro latere perſentitur. eor 27 in 1. Quia in ſiniſtro ejus ventriculo ſpiritus vitalis conti⸗ fuſ ea. netur,& à ſiniſtris eſt arteria magna: hinc vulgus putat cor 1. in ſiniſtro reſidere latere. Practici vero ſiniſtro lateri cordia- lia epithemata applicant.
Cur apex 2. Quia mucro cordis ſiniſtram ſpectat, ſub Læva papil-
cordis ſini- la, ut diaphragmati cedat: ad dextram vero declinare non Ktrarſum in- potuit, ob venam cavam, ibi per medium thorace clinern? dentem. Interdum cordis ſuperior pars ad ſiniſtram vergit, in quibus hominibus finiſtra pro dextra eſt, ſi credimus Maſſæ. Viſum id in quadragenario,& in Regina llete
maſcen-
——ſſ

LI. Ln rans8ixerala oriis marraia— Galenuslexarn „a. IMla De ſtudiocl lue cordisnend llite xv. äen. ulam Groin cenſet, K& 1 u. Glanaerdun inſtrumenwoun, li ad multos dels dati, ſed quialm Poſſe. 2. Mouana a mori neceſſmu 2& noctem ſipen 2. 3. Dextrumm ex tiniſtro, viuta lam Htfniæmgu s craſſitiemintm Utrumquepalts “ motus languiun
phraſtus ſcriditun a: cujus etiamnk miniſtrationibuk eddat narrat Riolm
oris, fi crura vos cor mediumet, horacis quoquen aitur. Eſtauten guis nutritiuscim ribuatur; ſiniſtro latere pers ntriculo ſpitituſt aagna: hincrug tici vero ſinibue
tram ſpectit, üün d dextram ſetoci er medium èa- verior pars 36 ln pro dextrn et, 4 znario,& in Ng-
DI THRORACGET.⸗ 355 Riolano. qui vero cor in medio exacte habent, ſunt ambi- dextri. Magnitudo. In homine quoad proportionem majus eſt Aeahe 9, cor quam reliquis in animalibus, uti& cerebrum atque e- 1 en, 102 par. Ordinaria naturæ lege in longitudine ſex tranſverſos di- gitos æquat, in latitudine vero quatuor. Alioquin magnitu- do variat pro ætate& temperamento. Frigidiores enim d& timidi cor magnum habent, calidiores& audaciores minus, de quibus videndus Donatus. Hinc Ariſtoteles affirmat de timidis animalibus, ut lepore, cervo, mure, hyena, afino, muſtela,&c. quod cor magnum in proportione habeant. Agyptü Phyſici olim, ut liquet apud Herodotum in Euterpe, de cordis magnitudine hæc ſomniarunt. Cor eorum, qui nulla morbi violentia depaſcuntur, quotannis pondus dua- rum drachmarum aſſumere, uſque ad quinquageſimum an- num, aſſeruere; ita ut quinquagenarii hominis cor pondus centum drachmarum habeat: à quinq uageſimo autem anno ad centeſimum uſque motu retrogrado quotannis duarum drachmarum pondus deponere, donec ſimul cum vita eva- neſcat, affirmavere. Figura eſt conoidalis, quia in mucronem exit. Bifidum cor in Hiſtoriis Rarioribus adduximus: Trifidum Amſteloda- menſes. Turbini comparat puerorum Lindanus, metæ Veſlin- gius, pino Riolanus. Inverſam figuram in ſcombro vidit Boyleus. Pars ſuprema ob vaſa ibi referta latior& rotunda, quamvis non exacte, dicitur aſis cordis, radix vel caput: pars infima acutior dicitur conus, mucro, vertex, cuſpis,& apex cordis. Hippocrati extremum& cauda. Anterius cor gibbo- ſius eſt, poſterius magis ſimum. In contractionibus totum cor eſt oblongius, ſecundum quoſdam, aliis contractius& latius, in dilatationibus maximum& globoſum, de quibus nos infra accuratius. Connexio eſt cum mediaſtino& diaphragmate per peri- Connexio- cardium; at cum aliis partibus, per vaſa baſis junguntur. Mucro ipſe liber eſt, inſtar campanæ pendulæ, ur facilius retrahi poſſit ad ſuam baſin, vel ad latera moveri. Subſtantia eſt primo membranea ſeu veſicula in fœtu, deinde à materno ſanguine accreſcit caro vel 2εε⁵ ρνυάαρ ſolidum, craſſum, denſum. 1. Ad ſuſtinendam motus con- tinuitatem, munimenti loco,& fortius impellendum ſan- guinem ad diſſita totius corporis loca. 2. Ne ſpiritus ſubti- Cur ſub- les& luminoſi in mobili ſanguine etiam contenti cum ca- Rantia cor- lore innato exhalent. dis adeo Si ſat longa elixatione eliquetur, deinde à baſi ungue la- auſ
2 1 cera-
4 . — 5 2 3 4
„·„‧˖—

gTunica⸗
356 ANAT. BARTMOLIN. LT B. II. cerata avéellatur, obſervavit Lindanus non tantum ex meris nerwaceis fibris ſolidiſſime compactum, ſed& à baſi eas deor- ſum cochleato prorſus ductu circumductas ac finire ad mu- cronem.
In dextro latere minus craſſus paries, quia ad ſolos pul-
mones ſanguinem mittit, nec ita ſubtilem habent ſangui- nem venofum. Siniſtri lateris robur majus ob validiorem motum in pellendo ſanguine ad totius neceſſitatem. In mu- crone ſpiſſior caro& durior, ubi fibræ colliguntur in baſi di. ſperſæ, non tam quia moveri non debuit, ut Riolamo viſum, quam quia liber eſt, totum cor velut compendio ſtringens, vaſis auriculiſque deſtitutus. Obſervatioue Stenonii medium mucronis punctum, ſeu relictum in medio intortarum f- prarum centrum, adeo eſt tenue, ut aciculæ vix æquet ca- put, cum non nifi exterioris membranæ cum interiore idi fiat concurſus. In gaſe non tam mollior, quam tenuior, cui vaſa annexa& auriculæ firmitudinem compenſant. Caro autem hæc, fibras habet omnis generis, invicem adeo com- miſtas,& compactas, ut non perſpicus cernantur, partim ad robur, partim ad motum. Fibræ enim hæ tenſæ omnes in cordis ſyſtole conſtringunt ventriculos& interiora late- ra, ut ſanguinis protruſio adjuvetur.
Tnnica non facile ſeparabili veſtitur hæc ſubſtantia, adul- teriorem firmitatem. Hanc naſci ab extremitatibus ſibra- rum dilatatis,& circùum carnem obductis, ex malo aurantio ſuſpicatur Lindanus: cui adnaſcitur ratione materiæ; non efficientis
Adeps circa cordis baſin(non facile circa conum, qula
hicab humore pericardii humectatur) 1. ad venas circa cor inungendas, 2.& cor humectandum, nccx motu exſc- cetur. 3. Pericardii aquam calefaciendam, ut renum adepè, ex conjectura Fo. Dan. Horſtii, interdum eo adipe plane oe- cultatur, quod obſervarunt Spigelius, Riolanus; eſſenius in
Principe Lunæburgico, ita ut imponat aſtantibus ac ſi cor
plane abſit. 1
Interim recte dixerunt Ariſtoteles, Galenus,& Avicenn In cirea circa nullam calidam partem, ut cor; epar, arterias, Venas, dor reperia-&c. coire poſſe To m*εεμ⁵⁶, pinguedinem hæc enim faci tur pingue-à calore liquatur. Interim ν ⁵αέι adeps multum à ue No? differens, ſubſtantia, conſiſtentia, loco, ut ex Polluce: Suida, Erotiano aliiſque demonſtravimus in Vindiciis Anata- micis, quanquam ſecundum magis& minus tantum differre contra JFaſolinum urgeat Ant. Alvarez: cum difficulter li:
quetur, adnaſci poteſt. Qui ad candelam ſtridet ob aqucue- — anno⸗
——O

LIn. Li ul danus nontn, ctum, ſda dumducaxid
15 baries duun tta fubtilem hn robur majuschn Ltotius neceſſtan fidræ colligurri on debuit, Vt velut compentit fervatioue gtam um in mecioinn ue, ut aciculeiin nembranæcumir mollior, quamt tudinem compau ngeneris, injicemt perſpicuecerum Fibræ enim hen ventriculos&im Netur. reſtitur hæcſubtt aaſci ab extremiu m obductis, exm aſcitur ratione m
ron facile cireach nzectatur) I. ſe tandum, neer lefaciendam, ut „interdum eozt digelius, Rialau t imponat ahu
Ijfkoteles, Galenus „ut con epaf, I. — inguedinem: ins 7 Siap adeps mun ſtentia, loco, Ke nſtrarimusinſts nagis& minut .Aluarez: G 9 lcandelam Krih
Dr TRonAe 357
annotante Jaſolino, ſubſtantiam, quæ ne cito coëat, impe-
dit: ut mirum non ſit quod à calore cordis non liquetur. Adeps autem circa cor naſcitur, vel quia cor duriſſimum craſſo ſanguine, ex quo generatur ſevum, nutritur; vol quia ſordes excrementitiæ à corde nutrito proveniunt; vel quia ſanguis multum agitatur, ſicut ex forti lactis agitatio-
ne butyrum extrahitur, quod Achillinus voluit.
Vaſa. Venam habet cor, quæ coronaria dicitur, quia in Laſa.
orbem cor amplectitur, aliquando gemina. Hæc à cava o- ritur extra ventriculum dextrum, circa cujus baſin excur- rit amplo ductu ab auricula dextra,& patente meatu ſeſe extorſum circumducit ad ſiniſtram auriculam, quam non ingreditur, ſed in parenchyma cordis deflectit. Hinc ra- mos ſpargit deorſum per ſuperficiem cordis,& per ſiniſtram plures, quia denſior ibi eſt caro. Valvula affigitur in exortu ejus ſeminularis„quæ ipgreſſum ſanguini in dextrum ven- triculum concedit, egreſſum denegat.
Uſus. Ad extimæ partis nutritionem facere crediderunt. quidam, quia minor eſt, externam tantum ſuperficiem per- reptat,& cor arterioſo ſanguine nutritur. Alii ad totius cor- dis nutritionem deſtinarunt. Tranſcolando ſanguini ad ſi- niſtrum ventriculum cordis ablegavit F. Licetus, quod. miror, quia 1. exilis admodum, 2. externa perreptat. 3. à. cava, non ventriculo dextro, exterius oritur. Agnoviſſe ean- dem viam Botallus videtur, in cujus ſententiam inquirit. Walaus. Alii ut Riolanus non tam nutritioni quam adipi re- parando dicarunt; ſed 1. protenditur longius quam adeps. 2. nulli in adipe ex illa ramuli comparent. 3. Adeps à vapo- ribus cordis ſine venis poteſt generari. Verus coronariæ ve=⸗ næ Uſus eſt, qui reliquarum venarum, ſanguinem nempe à nutritione cordis remeantem ad dextrum ventriculum iterum reducere, quo ſitus valvularum nos ducit,& inepti- tudo ſanguinis hujus ad nutritionem parenchy matis ſoli- dioris. 4
Arterias duas habet coronarias à magna, baſin imprimis cingentes, indeque ad conum diſperſos, ibidem in exortu antequam pericardio excidat, valvula donatas prohibente ſanguinis regreſſum. Per has, quia moventur pulſantque, ſanguis ad nutritionem cordis& auricularum defertur, fitq; hic quædam ſui generis cinculatio, ut tradit Harwejus, ſin- gularis à majori circulo, ex ventriculo ſiniſtro ad arterias, ex his in venas coronarias, ex quibus in dextrum ſinum labi- tur, iterum in finiſtrum per pulmones compellendus. KRemanentem autem à nutritione ſanguinem, non per
2 3 venas
3 4 4 8 “
,.—
. 8* —““ 2

358 ANAT. BARTHOL. LiB. II. Dr THRoRacr.
FIGUREÆ EXPLICATIO.
Cordis in corpore ſitum, vaſorumque quorundam ex eo egreſſum monſtrat.
A. Cor in ſitu naturali pericardio incluſum. B B. Pulmones. CC. Diaphragmatis pars nervoſa. DDD. Ejuſdèmn carnoſa portio. E. Vena cavæ portio ſupra cor, ſuperiora per es. F. Fuſdem vena pars diapbragma penet rans. G. Arterin magnaè corde emergens. I1 H. Ejus rann Carotides. I. Mucro cordis ſiniſtroſum vergens. K K. Nervi ſextæ oonjugationis, A quibus recur rentes oriun tur; quique ramulos pericardio& cordi diſtribuunt. L. Auricula ſiniſtra. M. Auricula dextra. N. Paſa pericardiit. O. Cartilago ſcutiformis. P. Muſculorum laryngus propriorum par primum in ſitu. Q. Oſs hyoidis ſitus. R. AſPera arteria. S. Arteria axillaris, circa cujus exortum nèervus rerurrens deæter incipit.
venas omnem remeare, ſed per parenchyma particulas ejus tranſudare in ventriculos,&- fermentationem excitare in generatione ſanguinis arterioſi credunt aliqui, imprimts Hogelandus. Sed 1. fermentatio, ſi aliqua adſit, fieri poſſet reliquiis in foveis contentis. 2. Coronaria vaſa ad ventri- culos non pertingunt. 3. Tranſudatio per carnem duram⸗ compactam, in ſano ſtatu difficilis, niſi ſanguis fuerit ſero- ſior in corpore raro. 4. Cur non tranſudat ſanguis per cu- tem quibuſdam locis tenuiſſimam? 5. Nulla particulain carne remanet, niſi ad nutritionem ejus deſtinata.. Lymphatica vaſa, quæ cor egredientia, mediis glandulis ſociata, ſupra aortam lacteo thoracico inſeruntur. Ut lym- pham ex cordis parietibus revehant. Cordis ipſius ventricu- lo dextro lympha ex axillari infunditur, de qua Libell. 1. de Venis plura. 4. Nervulos quoque à ſexta conjugatione obſcuros; triplici loco inſertos: Uno qui terminatur in ipſum Cor ej uſque 88

3. II. Dr 4
T A B U 1 4 III.
359
5
a vaſoru V f. Mhe
Sio incluſum
ſa.
4 o.
8 ſuderiora zm.
Ima peuetran. *ens.
Sens.
bio& coräiditnan
—
iorum dar primuni
S 2 A/ 2 71 2 ee 3 W
—
ajus axertunusſh,
,
din.
5 N
Ns
S
.::
d per parenchm
A)
15, K fermentauot SN* . X 8 riofi cre unt ge XT 8 9 10, fi ali as W à atio, ſialiqua N 3 W 1 5. 1. Coronzruſs. K 9 ranſudatio perms G — ½. 8
däcilis, nif tmaus.
r non tranfuditts Imam? 5 Nulf ionem ejusdetimn Ir egredientia . illl NKKNN horacico inferur vehant. Cordüifs
. 64
„ W 77 S
— e—— . 2
A 7 2, —„* 5 aeh V infunditur,Segs- 1
„onjugntione dür „ 2. 15 inatur in plun i
2 4 3 * 5 2
* 3 4 8
m—
“
“
——

———.——— —— 1—
—— 4 ——
366 AHkAr. BARTHOLIM. LIB. II.
ſin præcipue: altero qui in auriculas; tertio inter vaſa ejus majora, ad facultatem ſenſificam, non motricem, ut voluit Picolhomineus,& poſt eum plures alii, Carolus Piſo, Plem- pius, Higbmorus, Regius, quia diſſecto nervo cor tamen mo- vetur: imo exemptum è corpore cor etiam movetur. Mi- nores quoque ſunt nervi quam pro tanto corde movendo, circa baſin fere aut externa diſſeminati. Quomodo ad cordis motum nervulus concurrat ex in- genio aperit Carzeſius, nempe diſtendere& conſtringere omnes introitus,& inde mille differentias ſpiritibus inde- re, ſicut calor lampadum à chymicis varie temperatur, qug- tenus magis minufve aperitur modo illud orificium per quod oleum aliudve flammæ alimentum ſe debet recipere, modo illud per quod fumus elabitur. Sed quomodo omnes introitus dirigit nervulus, qui ad omnes non pertingit?(a⸗ lor enim in furnis omnia permeat. Et quid in veſicula con. ceptus primi motum concitavit? Aptius Williſius vibratio- nem à fibris, à nervis vero motus ſive actionis inſtinctum dependere. Nervos plures cor non habet, ſed magnum f- brarum contextum nervis ſimilium, quas pro nervis ha- bens Ariſtoteles forſan, cor dixit principium nervorum. ged id materialiter verum eſſe poteſt, non formaliter. In corde tamen ſuillo nervorum propagines vidi verſus co- num implicatis ramis à ſepto ad parietem ventriculi traje- Ctas. Eeror Fal- Falſum tamen eſt, quod habet Fallopius, per corqdis balin
lopii. diſpergi multam cohortem nervorum,& quaſi reticularer
plexum: vidit hunc quidem etiam Williſius, ſed antequam Cor ingrediatur: non enim animalis eſt cordis motus, cum cor non ſit proprie muſculus, ſed naturalis: nobis enim etiam non volentibus cor movetur, R in fœtu ante pulſat, quam facultas animalis immittatur. Et Galenus negavit cor An coy ſt eſſe muſculum. 1. Quia omnis generis fibras habet. 2. Quia
muſcuus? muſculus eſt motus voluntarii inſtrumentum. Quod ſi vero
quis dicat, cor eſſe muſculum motus naturalis, impropriæ huic locutioni non repugnabimus:& ita verum eſſe poteſ Hippocraticums illud, cor eſſe muſculum. Definit enim hunc, carnem in orbem circumactam. Muſculum referre aliis viſum, quando diutius eſt elixatum, tumque nonu- num eſſe, ſed plures muſculos ob motus diverſos in ſe con⸗
tractos. Ali muſculum concedunst in ſua ſpecie, ut dia-
phragma, quod perpetuo movetur. Rectiſſime omnium Waleus non muſculum appellat, ſed conſtringi in motu ic⸗ ut muſculus per fibras carni intertextas& ventriculis im-
3 primis,

Lix. Lunl riculas; a um, nonm 8 Ares aliü, Cma diſſecto nero 4 ¹ore coretian 5 Dun protant 15 21p Ocoree leminatt. „um veryuluscn —pe diſtenderebe ediſerentiui Pfmicis varie den 4 ur modo iluda zalimentumſeden ilabitur. Sed qum ad omnes nonja neat. Et quidinm Wwit? Aptius iln amotus ſive actomi —r non hadet, kin milium, qus m 2 dixit principinr ſſe poteſt, nonfm im propagines iu- =o ad parictem terd
Kadet Falopius m ervorum, Xquu- ¹etiam Willſtun t rnimalis eſt cordun „ s, ſed naturalb:: vetur, Rin fœeui ttatur. Et Galeunn is generis ibrull Sii inſtrumentum In motus maturbi ayimus: K itsfent ſſe muſculum. 1 umactam. Macas reſt elixatum, uns os ob motus dincn cedunt in luaf novetur. Recii m llat, ſed confrisft- dn intertextss&e
Dr THonacr. 361
primis, ad inſtar muſculi temporalis in In aſticantibus. Hip- pocrates validum muſculum vocavit non ratione nervo- rum, à quibus præcipua muſculi denominatio, ſed carnis ſpiſſamento. Hinc Lindanus ex ejuſdem ſententia, muſcu- lum vocat, actione non tendine: ſicut enim actio muſculi perficitur contractione ð laxatione, ita& cordis. TVilliſtus analogiam habere cum muſculis.
Cor vere eſſé muſculum nuper Stenonius noſter probavit ex totius nova ſtructura,& fibrarum fabrica. Quia I. ea- dem habet quæ alii muſculi, arterias, venas, nervos, fibras, membranas, nullum aliud parenchyma. 2. Omnes fibræ cordis mediæ carnoſæ, extremis utrinque tendinoſæ, quod commune omnibus muſculorum fibris. 3. In corde, ut in alio muſculo, villorum uniformis eſt ductus: omnes enim circa mediam fere carnem arcus inſtar inflexi nullos confi- ciunt angulos, niſi cum tendine utrinque. Una eademque omnium in ſiniſtro ventriculo occurrentium villorum in-
torſionis eſt ratio, ut conus in ſtellarem figuram reſolvi poſ⸗
ſit, in hunc modum:;
Fibra primmæ in concurſu orificii ſiniſtri cum dextro, cum à baſi tantillum deſcenderint, illico intortæ ſub reliquis ſi. niſtrorſum feruntur: ſic ſequens ſemper fibra præcedente tantillo longius deſcendit, antequam incurvetur; incurvata vero ſequentem ſubit itidem, quæ infra prioris intorſionem inflectitur. Ex ſchemate ſequenti clarius hæc intelligunturz
5 3
— —
—— — —
= —
8

—
———
———
—äj
—
36² ANAT. BARTHOLIN. LIH. II.
Adeoque fibræ cochleæ inſtar Adextris ſfiniſtrorſum ad conum deſcendunt,& reflectuntur à finiſtro iterum ſurſum ad dextrum, quod in corde elixo mihi Stenonius demonſtra- vit; circa baſin vero eſſe fibrarum principium& finem. 4. Ventrem conſtituit fibrarum media portio, ſeu carnoſa. 5. Extrema carnium excipientes tendines in oſtiis partim, partim in monticulis conſpiciuntur, ubi& valvulas compo- nunt,& in arteriæ ſubſtantiam abeunt. 6. Membrana cor- dis propria tranſverſo fibrarum ductu cordis ſecat fibras,in- terque illas ſe inſinuat, ut in aliis muſculis.
Pro muſculoſo corde procedunt ſingula perbelle: ſola motus diverſitas obſtat. Muſculi enim cæteri ex arbitrio noſtro moventur. At cor perpetuo ſanguinis influxu, no- bis etiam invitis vel non cogitantibus, perenni motu agita- tur. In fibris quoque diverſitas aliqua notatur, dum deſcen- dendo& aſcendendo varium ſitum habent. Oblique de- ſcendendo obliquas fibras Veſalii monſtrant. Tales quoque diverſus cordis motus in Syſtole& Diaſtole requirebat, ut diverſi contrariique motus perficerentur. Ex fabrica vero cordis nova, inter alia colligit Lindanus, quia cochleatim fit adductio, obiri cum minori negotio: docere enim me- chanicos, ſingulare eſſe in cochlea, ut minor vis ad ejus mo- tionem proportione requiratur, quam in ulla alia machi- na. Eodem Lindano conſentiente, nihil inter motum cor- dis& muſculi intereſt, niſi quod à cauſa efficiente ſumitur, quia muſculi motus prorſus pro arbitrio cordis cohibere
non poſſumus. 3
Cuecht⸗ Temperamentum Cordis in activis eſt calidum, imo cali⸗
temperien. diſſimum præ omnibus aliis partibus. Benignus tamen calor eſt luminoſus, non ardens, non exurens, ſi recteſe habeat. Unde mirum non eſt, quod in viva ſectione ſubin- de non major calor in digito ſentiatur, præſertim denfiore cuticula, breviori mora& aëre externo non præparato. Lun- dem calorem aliis partibus communicat,& ad nutritionem ſanguinem arterioſum reddit aptum, quo calore in venis ſubſidente longiori itinere, neceſſario recurrere debet ad
Error 4 cor, ut eodem calore reſtauretur: Vana autem eſt Averrots
verrois. opinio, cor eſſe frigidum ob partes frigidas, quas continet,
vuaſa& valvulas: niſi forſan cor ſpiritu deſtitutum intellexe-
rit, uti multi volunt.
iſpidus In quibus vero calidius cor eſt, thorax hiſpidus fit,& par-
thrax quid tes hypochondriis vicinæ; iique homines iracundi è⸗ auda-
Fgniſicet? ces ſunt..
Eiſpia 979 Rarius tantus calor eſt cordis, ut ipſum hirſutum uis
——e n
——;—,Qʒ:—⸗·—:—ꝛ·ꝛ—ꝛ—

1)1. 1 N. Lun 1ar A dextruh 2 turà fnitnoe amihi Iteunn — rum prineixin media pond, es tendinesineh -atur, ubi KvAn * abeunt. 6. lern ductu cordi kter 2s muſculs. — dunt fingub e uli enim cxtia, ttuo tanguinsik Antibus, perennim 8 aliqua notatur,qm a ſitum habent, Ch =u monſtrant. T A le& Diuſtole mqu rficerentur. Erih 17 mndanus, quua ri negotio: docens = lea ut minortüu =r, quam iaulha ate, nihil interm od à cauſi eſiiciem
pro arbitrio corä
nctivis eſt caldon
7 partidus. Deuig lens, nonexures
= quod in viraſtii ntiatur, præferit enterno non prafr amunicat,&m ¹ aptum, quo chr eceſſario recum tur. Vanaafend artes frigids, us ſpiritu detttunn⸗ „ eſt, thorar bihit ue homines rcuee
„tiolumlis lis, ut iplmi
DB T HRORACG B. 363
pilis refertum, quale inventum in Ariſtomene Meſſenio te- cor quid 6⸗
ſtibus Plinio& Valerio Maximo:& in Hermogene Græco; re- gnifices&
ferente Cœlio Rhodigino:& in latronibus quibuſdam inſi- gnibus teſtantur ſe hoc vidiſſe Benivenius, Luſitanus& Mu- retus. Tales vero homines audaciſſimi ſunt, calidiſſimi& callidiſſimi, atque ut plurimum ſcelerati. Pilorum horum materiam eſſe ſeroſi humoris craſſamentum, quod in peri- cardio habetur, docet Riolanus. Sed potius crediderim eam calidi cordis fuliginoſa copioſioraque excrementa, quod deinde quoque mecum Riolanus idem approbavit.
In pafſivis cor humidum eſt, humidius nempe cute, ſed muſculis ficcius, quia durius: nam partes tanto humidio- res ſunt cute, quanto molliores. Rarifſimum eſt cor ita ſoli- dum eſſe, denſum& compactum, ut concremari non poſ- ſit, quale Germanici Druſi filii fuit, aut cartilagineum, quale in ſceleſto quodam obſervavit Riolanus.
Uſus Cordis primarius 1
I. Harveſo, Backio, al ii ſque aſſeclis, nullus alius eſt, quam ut ſit animæ inſtrumentum, ſanguinem venoſum ab auri- culis receptum in arterias urgens& tranſmittens, cujus ea miniſterio toti corpori nutrimentum diſpenſat, potiuſque pro juvamine auriculis adjungi, ut viribus pollens majori- bus, auricularum defectum ſuppleat, ſeu imbecillitarem
Backio judice, toti corpori famulatur, non aliter quam aſinus
molam trahens. Ita fere ſentit& Petrus Vattierus; dextrum
ſeilicet ventriculum eſſe velut tramitem& menſuram ad- metientem pulmonibus ſanguinem, ſicut molitor granaz ſiniſtrum vero eſſe velut ſaccum qui recipiat ſanguinem in pulmonibus coctum& perfectum, velut farinam.
2
Cæterum ſecundarius hic eſt Cordis uſus. Nam 1. Nutri-
Vſa
mentum debet præparari& calore perfundi vitali, quod niſi
à corde, non habet. 2. Potuiſſet natura ſolum hunc tranſi- tum alio membro non ita laborioſe conformaro ſupplere. 3. Cordis tanta non foret neceſſitas. 4. Aliquid amplius in corde fieri, indicium eſt, quod venoſus non nutriat ante- quam Cor ingrediatur.— Primaria autem Corqdis actio eſt, ut ſit II. Caloris fons, unde in totum diſpergatur, quo partes ani mantur& ſuſtinentur. Sy ncope id docet& alii cordis de- fectus, quibus, intercepto cordis calore, labaſcunt membra & calore deſtituta torpent. Unde cordialia proſunt, quæ excitant calorem cordis torpentem. Imo omnes partes fri- gent, quando cordis influxus intercipitur,& ſanguis in calo- re remiffior eſt antequam ad cor recurrat. Sectiones vivo- rum

——
———————————— 2 4— 2————— 5—
**—
—
— 8
—————
4 1 2—— — 1*.—— .———
——
— *
— 84„ 2 —
464 ANAT. BARTHOEIN. I. 1 B. II.
rum quoque monſtrant, cor eſſe calidu m, imo cor animalis exemptum, nuperque emortuum, digito calido vel alia re calente impoſita ad ſe videtur redire& moveri, quod in co. lumba, anguilla, ſalmone, homine obſervarunt Verulamiu,
Conſtantinus, Har vejus aliique. In quamcumque aliam cor-
poris partem injicias cordialia vel ſanguinem juniorum, nec
calorem nec vitæ inducias producere videas in Chirurgia
Infuſoria, niſi proxima per venas brachii aperta via perve-
niat ad cor. Harvejus quidem verum id eſſe concedit, ſi un⸗ cum venis, arteriis omnibus, contentoque ſanguine acci piatur, alias potius calorem cordi advenire à ſanguine, quem recipit, utpote omnium in corpore calidiſſimo. Sed
Fons caloris eſt, tam ratione corpulentiæ, quam conten- ti ſanguinis. Utrumque conjungimus. Non enim à ſuuumm ſolo calor eſt, ut voluit Harvejus, quia Cor antequamin ovo& fœtu perfectum ſit& ventriculis excavatum, calet moveturque, remanetque idem calor in eviſceratis& diſ- ſectis cordibus. Qui affuit ex coronariis, nutritionis cauſi afHluit& caloris conſervandi. Nec ſanguineæ partes reliquæ co cenſentur calidiores, quod vaſis pluribus vel ſanguine magis abundant quocunque, ſed quod arterias habeant arte- rioſo cruore plenas, dependeantque à cordis influxu, quo calet ſanguis. Unde niſi per cor ſanguis omnis tranſiret, nunquam calerent partes; quantoque longius à corde rece- dit, tanto fit motu tardior& frigidior. Corde frigidiore frigere partes, quanquam ſanguine repletas, tardus pulſus indicat. Verum quidem eſt ſanguinem cordi velutelych- nio oleum inſtillari: ſed niſi accenſum ſit elychnium, oleum fruſtra eſt. Sic ſanguinis ſeu chyli inſitus calor à calore cor- dis excitatur& augetur. Hinc is, ſi ex calidioribus conſtet, facile inflammatur in corde, unde febris, vel ſi aquoſior fri- gidior ſanguis fit,& univerſum corpus tale.
Necà ſolo motu cordis particulari ſanguis corque calent, ut volunt Carteſiani, nam 1. atomos igneos motu excitari& moveri concedunt, qui à motu eliciuntur tantum, non pro⸗ ducuntur. Inerat enim cordi calor inſitus, ante motumn. 2. Multa moventur, quæ non calent, ut aqua„niſtinſitum caloris principium habeant. 3. Ante motum calor inerat ab ortu ſemineo, qui continuo deinde motu conſer vatur.
Calorem excitari tantum in corde ab ebullitione, qua ſanguis dilatatus& ampliorem locum requirens, foras pro- rumpere cogitur, quemadmodum calx viva affuſa aqua ex- ardeſcit,& flores ſulphuris mixti cum ſpiritu terebinthinæ ſi parum incaleſcant in ebullitionem efferveſcunt, Pro ai
ehe
— 8
— 22„ðQ8&—·
82ꝗ
„———

dLIN. Ln Scalicum in num, äigito clt A edire& mom 4 Nine obler 3 In uamee tel— I
oducere ride u enas drachü un Verum idelteam „ Contentoquelm
¹ di adrenireſug *Pore calidiſimo, de corpulentit, dun
2 ngimus Nonenm wejus, quiacum ventriculisexcns em calor in erilm 2t coronariis, nur Nec ſanguineemn * d vaſis pluribum - Sd quod aneriubi rantque àcordäit cor ſanguis omu- mntoque longiunn =X frigidior. Cu aguine repleta u — fanguinem cordn * cenſum ftelyehn — hyliinfttuscllri c is, ftexciidinn lunde febris, elun
⸗ mm corpustile
Dticulari ſanguiian a tomos igneosms — ueliciuntur uum Sli calor iufitus, W
Dz TBORAC. 355
ceſio argumentis probat Velthuſius, quia 1. tam intenſus
aſioqui calor in corde non reperitur pro ebullitione. 2. Cor- dis conſtans& firma partium conſtitutio ea non eſt, ut tot annos ferendo ſit tam acrem calorem. 3. Digitis in edr diſ= ſectum vivens immiſſis non experimur tam immenſum calorem. 4. Nec pinguedo circa cor in illam duritiem pof- ſet concreſcere. Sed notandum 1. cordis moderatum calo- rem ſufficere pro chyli vel ſanguinis inſito calore ſuſcitando & augendo. 2. Perdurare illum diutiſſime, môdo à novò cehylo velut oleo, ſuggeratur fomentum. 3. Ebullitionem, ſi neceſſaria, exiguo eriam calore inſito, promoveri. 4. Inſi- tum eſſe cordi ꝓroprium calorem, præter illum, quem ſan- guis velchylus addit, ipſe Carteſius non diffitetur libro de Nomine à Schuylio edito, nam in poris parenchymatis conti- neri ignem quendam ſine lumine, quo tam calidum fervi=- dumque redditur cor, ut ſimul ac ſanguis alterutrum ejus ventriculum intrat, illico intumeſcat& dilatetur, uti expe- riri licet, ſi cujuſvis animalis ſanguis, aut lac in vas valde calidum guttatim deſtillet. III. Sanguinem ex chylo conficere& alium circulatione redeuntem perficere& renovare. Conficit ſanguinem ex
lari fide diſcimus. Nam 1. Chylus ex Receptaculo per la- cteum thoracicum ſubclaviis venis infunditur, ut docet in- ſertio, quo etiam exſtillat liquor lacteus flatuſque perrum- pit, ſi ligatura thoracico lacteo injecta ſolvatur. z. Ex ſub- claviis eundem chylum ad cor cum decurrente ſanguine de- duci, indicio eſt, quod nec ſurſum ad caput nec ad artus pro- greſſum valvulæ venarum ad cor ſpectantes concedant. I- dem alia experimenta Pecquetum docuerunt. Quippe 3. Re- ſecti vivi canis corde& adhærentibus, abſterſoque cruore, albicans liquor intra venæ cavæ fiſtulam, circa dextri ven- triculi ſedem effluxit. 4. Venam cavam à diaphragmate ad jugulum aperuit, ubi apparuit liquor hic fluens, ſeparatus à ſanguine. 5. A ramis uſque ſubclaviis ad pericardium in- tra venam ſubſidebat candidus liquor, plane ſimilis chylo. Talem in vena prope cor gliris vivi diſſecti vidit quoque Moiniohenius noſter. 6. Sæpe fecimus Hafniæ aliud experi- mentum folle R& fiſtula excavata, quam, levi foramine fa⸗ cto, in lacteam thoracicam infra claviculas inſeruimus ſpi-
ritu& aqua ſufflatu immiſſis. Statim in tumorem attolli vi-
dimus non hæc tantum vaſa axillarem verſus, ſed axillarem
Prope cor, mox auriculam dextram,& ipſum dextrum ven⸗
tricu⸗
Oor ſangni 3. 4 nem conſa- chylo, qui per lacteum thoracicum& axillarem, in dex- cere& per
trum ventriculum defluit. Chylum ad cor pervenire ocu-ccere.

366
Ex chylo RKeceptacu-
li.
Chylus cor- di mfertur cur?
ANAT. BARTHOLIN. L 1 B. II.
triculum, tum ipſos pulmones per tumidam flatu& aqua venam arterioſam. Chylum iſtum cordi infuſum eundem eſſe qui ex ven- triculo ad Receptaculum chyli, exindeque ad lacteum tho- racicum currit, variis indiciis probatur. Nam 1. nonà ſu- perioribus derivatur, quippe compreſſo collo& artubus ni- hil præter ſanguinem prodit. 2. Si comprimamus abdomen, turgere vaſa thoracis videmus,& ad ſubclavias deduci li- quorem. Quod etiam apparet; ſi diffindamus vaſa, ab infe- rioribus ſurſum ſerpere. 3. Valvulæ in thoracico ſurfum ſpectantes illuc ferri monſtrant. Injecto vinculo infracla- viculas vel in medio thoracis, à ligatura ſurſum flacceſcit thoracicus, verſus inferiora tumet. y. Qualis humor eſtin glandulis lacteis lumbaribus ſeu Receptaculo, talis quoque in lacteis thoracicis conſpicitur.— Chylus igitur ex thoracico miſcetur ſanguini in axillari vena,& cum eo ad cor decurrit, ut ibi ſanguinis naturam in- duat. Quia omnis chylus ex meſenterio hac fluit, nullus ad hepar, quia viæ deficiunt, nullæque unquam venæ lactex ad hepar deferuntur, nec in meſeraicis rubris chylus de- monſtrari poteſt ad oculum. Nec alio fine cordi infunditur, niſi ut ſanguinis ſignaculo muniatur pro nutritione par- tium. Neque Rioluno concedimus, materiæ fibroſæ ex hoc chylo productionem, quæ ſanguini injiciat moram, vel ſieri fermentum ſanguinis arterioſi: nam 1. Sanguis incitamen- to potius quam remorãâ indiget. 2. Cur remora illa neceſ⸗ ſaria diſtributionis tempore, quando lacteæ thoracicæ tur-
gent? 3. Fibræ in ventriculo ex craſſioribus partibus ali-
mentorum effinguntur, ad omnem ſanguinem neceſſariæ.
Neque ſolam miſtionem in corde peragi chyli, lymphæd&
ſanguinis, aliis largimur, quam in axillari vena fieri ſcimus.
Sed præterea aliquid chylo in corde accedit, ſine quo inuti- lis eſt corporis nutritioni. Non ſolus color, quemà ſanguine habet, deponitque partibus apponendus, reſumpto candore, vel nigrum fſubſtituit in nimia coctione: ſed coctio quæ- dam à calido viſcere primum ſubitanea non multumim- mutato chylo, qui rubra veſte indutus per corpus labitur, ut antequam nutriat depuretur in viſceribus percolatoriis. Hinc in venæſectione ſæpe chylum cum ſanguine exeun
tem vidimus. Experimentum quoque ſuggerit Lomeru: di
cani probe ſaginato poſt vel ꝓ horas vena jugularis aut ar-
teria carotis incidatur, dein totus corpore fanguis effluat,
& in variis vaſculis receptus refrigeretur, mox chyli lacteſ⸗
centis ingens copia à cruore coagulato ſecedit eique Vunaa e
U⸗
— 28—
————
—— ☛ ⸗——
———2 8
„—.

norir Ln es per umitad
um eundemcg li, exindequeadh 2 probatu.— ompreſlo clh 2 8i comprimann, 5& ad lödea —,, f diffindamun E Valvule in thonne unt. Injechorinali =, aligatun iuin /imet. 5. Qulök uu Receptaculo, i r.
2o miſceturſugun ait, ut ibi lingunin = neſenterio kac tu. = ullæque unqums meſeraicis nont Nec alio iine crät auniatur pro m Slimus, materiett guini injicit mm — d: mm. Sangui —ct. a2. Cur teman — qunndo lactext .lo ex craſfiorba =Imnem ſinguicen norde peragi chfl, min milléi femt
= i corde accedit, it on ſolus color, Jer pponendus,mim nia coctione: fir
— m ſubitanex foie 3e indutus percipi- ar in riſceridoß chylum cmiss m quoqueſigs 34 horsswnss — totus e cœrporsi refri geretur, 1
„ 4 r coagulalo fertis
DE THORACE. 367 contra ſi codem modo tractaveris jejunum animal, in cruore nihil chyli ſeparatur aut apparet.
Deinde poſt primam circularionem ulterius perficitur. ſuo privilegio gaviſurus. Modum, quo ſanguis nutritius in corde fit, cereviſiæ coctura docet& illuſtrat. Ad hanc po- lenta ex hordeo ſatis candido, aqua, lupulus& fermentum concurrunt. Chylus polentæ, lympha aquæ, lupulus ſan- guini priori reſpondet, cor lebeti calido. Miſcentur fingula in axillari vena, ſicut in vaſculo, coquuntur verò in corde ceu lebete,& pro vario cocturæ modo colorem varium ac-
quirunt, ſed à candido ad fuſcum ſeu ruborem declinan-
tem. Cætera quæ ad perficiendum requiruntur, poſtea di- centur. 1
Non igitur mixtura ſufficit, non liquores, ſed Cor cali- dum coquens neceſſarium. Hinc Gliſſonio Harvejano non credimus, ſauguinem vitalem in corde eſſe agens principale fanguificationis, cordis vero ventriculos& arterias illi ſo- lum eſſe auxiliatrices. Experimentum, quo id confirmat, minus eſt validum. jubet evelli protinus ſani animalis cor, ſanguinemque inde omnem elui, ac mox dum etiamnum calet, chylum aut lac in ventriculos ejus infundi, ut expe- riamur illum neutiquam immutari. At alia eſt cordis ratio in corpore ſuo locati, alia exempti, cum reliqua ad ſanguinis confectionem neceſſaria huic denegentur. Nec ſane ventri- culus exemptus cibum concoquit, nec pes amputatus am- bulat, nec oculus erutus videt. Nec fermentum in corde reſiduum ſufficit, ſicut contra Mearam ſuſpicatur Lowerus, quia alia deſunt in quæ fermentum agat,& ventriculus vi- tulorum, qui totus termentum, lac coagulat, in ſe nihil o- Peratur, niſi in proprio hæreat corpore.
Cor igitur princeps eſt ſangui ficationis organum, quod cxu eſſe olim variis& veterum auctoritatibus& rationibus probavit vrinceps ./7 3. Ariſtoteles, quem hic defendunt Hofmannus& Lindanus, organum.
pluribufque Conringius. Certe nulla pars præter Cor huic muneri apta, quia 1. omnem per thoracicum lacteum acci- pit ſanguinis coquendi materiam. 2. Cavitatem ad id ſuffi- cientem habet,& reliqua requifita jamjam recenſenda. 3. Hepar prorſus ea dignitate excidit, cum inventis lacteis thoracicis,& Vaſis noſtris Lymphaticis, nihil chyli ad illud immediate ferri obſervetur. Hinc funeratum eſt per nos tot editis libris. Et cordis triumphum ſcripſit G. Segerus. 4. He- pate, liene aliiſque viſceribus corruptis vel obſtructis ſan- guis tamen, integro corde, obſervatus fuit laudabilis con- fectus. 5. At læſo corde, quanquam cxtera bene ſe habue-
rint,

368 ANA T, BARTHOL.IN. L 13. II. rint, fanguificatio læſa fuit in hydropicis. é6. In conceptu primo cor primum conſpicitur, antequam vel fanguis, vel alia viſcera. Quod contra Achilleum Harveji argumentum notandum. Punctum enim illud micans, cor eſt, ante quod nullus ſanguis apparet, nec apparere debet. Conjungit ea Harvejus alibi, ſed disjungenda, quippe prior eſt veſicula, quam Truber ſanguis, qui ab illa dependet. Unde telum hoc declinans Lowerus, ſanguinem ante viſcera formata exiſtere Harveo conſentit ſaltem de Hepate& Liene, quæ vulgo ſan. gui ficare perhibentur. 7. Tam ſollicita eſt natura de hoc organo, ut in monſtris ſi deficiat, ventriculos cordialis partibus, ut hepati, appendat, quales erant veſiculæ puliun- tes in monſtro Medioburgico, quod deſcripſit Everardusut ctiam extra ſitum ſuum Cor munere hoc ſanguinis confi· ciendi defungatur. 8. In adulto per cor omnis ſanguis tranſit.—
Cor duplicem ſanguinem perficit, hepaticum& venoſum. Hepaticus duplex, unus venæ portæ, alter ex chylo nuperin corde confectus; in hepate depuratus& percolatus, perque circulationem ad cor reducendus. Venoſus pariter duplex, ex venæ cavæ trunco deſcendente& adſcendente. Hepaii- cum per cavam accipit, cui ſe alter jungit ex trunco infero & ſupero, qui ànutritione partium ſuperfluus, longo iti nere defœcatus torpet, caloremque pulſui& nutritioni ne. ceſſarium depoſuit.
Conſummationem hanc ſanguinis confirmat, quod ſan- guis non prorſus cadem conſiſtentia& calore ex finiſtro ventriculo egrediatur, qui dextrum intraverat. Diveritas in calore conſiſtit copiaque ſpirituum; quibus egrediens dona- tur, ingrediens caret; E& effectu, hic ad nutritionem ine- ptus, ille aptiſſimus. Spiritus vitales ab inſita vi cordisad- duntur, adimuntur breviſſima illa coctione fuligines pet pulmones ð& pericardium evacuatæ. 1
Pro quibus partibus ſanguinem conficit& renovat? Antiqui pro pulmonum nutritione tantum crediderun ficere. Sed majora ſunt vaſa pulmonaria quam pro pulmo nibus nutriendis, pluſque ſanguini continuo dextri ventrr culi pulſu illuc expellitur, quam cedere poſſet in commo. dum pulmonum, ſiquidem omni eo nutrirentur, quod toti corpori eſt ſufficiens. Nec omnem in pulmonum ſubſtan
tiam conſumi, recurrens ſanguis eſt documento, qui het arteriam venoſam verſus pulmones in ligaturis vivorum in- tumeſcentem, magna copia continuo pulſu ad ſiniſtrum ventriculum decurrit. Ad dextrum enim clauſis valvulis mt- tralibus, nulla remeandi via patet. Dexter
t con⸗

aouln. 1nn 1 hydropich 6b 2r, antequam eilleum lanuand. nud micans cu 1 Pbarere debet 8 ² ada, quiphepins Adependet, Uus ante riſcerzfun =epate& bienxga um ſollicitg ehm ncciat, ventriculn —, quales erant ſin —, quod deſcripitk * rmunere hoc dulto per cor am
erlccit, hefatimi 2 portx, alterelchi = puratus&perct
endus. Venoſusyr — dente& adſcencen
ſe alter jungitern partium ſupertun T emque puluikm
= anguinis confrm aſiſtentia& clu extrum intrert ituum, quibosch = ffectu, hic dnnr 1 tus vitalesadiufn — ima illa coctiole facuate. — uem canſicit ms itione tantum c pulmonxi qun anguini coninme quam cedereyo 6 omni eo nurnlfre — omnem inuimn fanguis et docune Amones in igrui, — ia continuo„ 5* extrum sind 9 — patet.
DE TBBRACf. 369 Dexter igitur ventriculus circa ſanguinem occupatur ad pulmones, five ad refrigerium cocti liquoris, ſive ad excre: tionem fuliginum in coctione congeſtaru m, mittendum, ſicut aliis vaſculis nuper cocta cereviſia effunditur; finiſter ſanguinem refluum, à calidioribus fuliginibus Expurgatum, & aere, quo fluxilis redditur ex ſententia H elmontü& Bac- ki, vel ex quo vitalis ſpiritus generatur; ut credit Pſatensa in pulmonibus imprægnatum, pro totius corporis nutrIro- ne perficit. Nam arterioſus ſolus nutrit, quia ſolus idoneus, ſoluſque per arterias ad partes extremas pellitur.
Ad perficiendum hunc ſanguinem plura concurrunt. Quæ ad 1. Calor, qui torpet partim in crudiore hepatis, partim in perficien
totius ſanguine recurrente. 2. Spiritus vitalis, omnium confeſſione admiſcendus. 3. Lumen ſpirituum comes, quo color redditur illuſtrior, movetur,& nutritioni aptatur. 4. Coctio quædam levis& momentanea, crudiores partes
edulcorans, attenuans& flammam latentem eliciens. 5. To-
ta cordis fabrica interior& exterior,& vaſa tam recipientia quam expellentia. 6. Excrementorum ſeparatio, quanquam receptaculis non ita manifeſtis. Fuligines dextri per venam arterioſam evaporant. Vapores utriufque ventriculi in a- quam pericardii denſantur,& in pilos fubalares evacuantur- Reliqua permiſta ſanguini manent,& in arterias deferun- tur, expurganturque ſeroſa per arterias emulgentes ad re- nes,& per ſudores ad habitum corporis, craſſiora per arte- rias hæmorrhoidales& meſentericum ramum. Quædam redeunt per venas cum ſanguine ad cor, ut repetitis vicibus edomentur.
Lympha quoque huc accedit tam ex artubus quam lacteo nympha-
thoracico. Ex axillari enim cum ſanguine refluo cor in- fundi, duplici experimento didicimus. 1. Ligatura. Vincu- lo enim in artubus anterioribus conſtricta vaſa lymphatica verſus axillarem venam& cor ipſum flaccida apparuerunt, at verſus extrema artuum conſpicuo tumote eminebant. 2. Folle. Aperto ramo lymphatico fiſtulam immiſimus,& adacto oris ſpiritu dictum factum axillaris cum corde ap- penſo leviter movebatur. Ex lacteo thoracico lympha per lymphatica vaſa eo derivata, profunditur,& cum chylo & quovis alio tempore, quo lympha hac reſplendet.
Uſus lymphæ ad cor delatæ, vel cor ſpectat, vel chylum Ejut uſas
ſanguinemve, vel lympham ipſam. 1. Cordis calorem tem- perat& ſiccitatem perpetui mobilis. 2. Chylum ſangui- nemque fluidum reddit, imo ad conſtituendum ſanguinem cum chylo concurrit. Latet enim& in lympha nutritium
Aa quid:
guinem vũ quiruntur 8

370 ANAT. BAnTr HOLIN. LI B. II.
quid: nam in gelatinam condenſatur igni expoſita. 3. Cit⸗ culatur ideo cum reliquo ſanguine lympha, ut velut crebra deſtillatione utiles portiones ſeparentur, inutile vero ſerum ad renes vel corporis habitum excludatur.
tn quo ven- An in dextro& ſiniſtro ventriculo æque perficitur?
triculo per- Quanquam utriuſque calor videatur æqualis, quia in ho- fciatur? mine uterque à ſpirituoſo ſemine effectus, tantumque dex-
tro ventriculo fuppeditetur à fanguine hepatico& recur. rente venoſo, quantum ſiniſtro per pulmones; præterea in ſectione viva major alterutrius vix ſentiatur calor:
Tamen in ſiniſtro majorem perfectionem induci, hæc indicia perſuadent, quia I. Apulmonibus nonnnihil pra. paratum accipit. 2. Pro toto debet perficere, dexter tan- tum pro pulmonibus. 3. Craſſiores habet parietes, compa- ctiores carneas columnas, quibus& calor facilius cuſtodi- tur, reverberatur& ſanguis fortius impellitur. 4. Frequen- tius à calore ibi grumeſcit ſanguis, cartilaginoſa& oſſaaaxax.ʒ parent calore exſiccata. 5. Læſo ſiniſtro majus vitæ immi- net periculum. 6. Multa animalia dextro carent. 7. In b morientibus citius moritur& moveri deſinit, quam dexter. 8. Anguſtior hujus eſt cavitas, unde facilius contenta con- ſervat& perficit. 9. Non tam heterogeneus eſt ſanguis, quam in dextro. Quia in dextrum confluit cum ſanguine recur- rente chylus& lympha.
Locum exacte definire nequimus. Univerſa caritaseſt, parenchymatis virtute irrigata, quia ſanguis totam implet in diaſtole, inſituſque ſpiritus ubique diffuſus. Nec ullum indicium comparet ullius moræ totius ſanguinis magis in una parte quam alia, nec virtutis peculiaris alicujus parti- culæ.
Jempus. Momento perſicitur, quia.
1. Continuo recipitur& expellitur, nec moram trahit.
2. Ex mora ſequeretur ſanguinis aduſtio, non perfectio.
3. Flamma elychnii aliam nictu oculi accendit.
4. Continuus eſt ſanguinis arterioſi ad extremaprola- pſus, debet igitur continuo& ſubito in Corde perfici.
IV. Uſus cordis eſt perpetuo Moveri, 1. ut à putredine conſervet ſanguinem, ſingulaſque partes. 2. ſanguinis ca- lorem& elaborationem juvet. 3. Lumen vitale accendat & ſuſcitet. 4. ſingulis partibus aptum nutrimentum mit- tat.
Pulſus Is motus cordis PULSUS dicitur, qui continuus eſt, auid? nunquam ceſſans, à ſanguine influente& facultate pulſiſica
ibi reſidente concitatus.
Pp—,/—e
Con⸗

lernr an ¹ ine eſtechun un — languine baa
To per pulmons, = vix ſentiatu — m perfectionen Kpulmonibosn — edet pericen, — lores hadetpuin
aibus& cllot irn — miusimpelltu. — nguis cartilagin — cco finiſtromih raimalia dextro a moveri deſinit a *, uncde facilimar * zeterogenersett — coufluit cumim
—
quimus. Unin — a, quia ſingusn 2 us ubique diffuſu = aore totiusfmgi irtutis peculinit
ritur, quia — expellitur, dechr — nguinis aduſtom a nictu oculiaon — ais arterioſi uc — ſubito in Cmä ctuo Moveri 1u. claſque partes 12 fet. z. Lumexii = ibus aptum aotri-
J8S dtcitur, qur, ec influccte&ieie
DE THORAGE. 371
Conſtat ex S&yſtole, Diaſtole,& Periſyſtole. Quæ diligentius Eju, partes.
per cauſas omnes ſunt exponenda, prout aunνα vivorum & Ratio dictabit.
Syſtole, motus proprius cordis& naturalis, eſt contractio cordis& tenſio in anguſtum, ut ſanguis è dextro ventriculo per venam arterialem in pulmones effundatur,& ex ſiniſtro per aortam in univerſum corpus-.
Diaſtole, accidentarius motus, eſt dilatatio cordis, ut hau- riatur ſanguis per venam cavam in dextrum ventriculum, & per arteriam venoſam in ſiniſtrum. Non tam proprius eſt cordis motus, quam ſyſtole, quia paſſio potius eſt quam actio. Nulla, inquit Riolanus, poteſt eſſe ſyſtole cordis niſi præceſſerit diaſtole. At privatio præcedere ſolet formam in Peripato. Et antequam per diaſtolen dilataretur in fœtu cor, compreſſio fuerat ſeu ſyſtole quieſcentis cordis.
Periſyſtole eſt inter utrumque motum quies& morula quædam, quando ſanguis ingreſſurus eſt ventriculos vel egreſſurus, adeo exigua in ſanis, ut diſtingui non poſſit, in moribundis ſatis manifeſta. Unica eſt, inter ſyſtolen& dia- ſtolen, vel verſa vice inter diaſtolen& fyſtolen. Naturalis hic ſtatus eſt cordis.
Præter hos motus duo alii obſervantur,
1. Undatio quædam& lateralis inclinatio ſecundum du- ctum ventriculi dextri, quaſi leviter feſe contorquentis, ſic- ut in equo potante, de quo Harvejus. 2. Tremulus motus cordis diſciſſi. Ille ex dextri ventriculi fitu depender; hic cordi præter naturam, non à corpuſculis aliis per corona- riam immiſſis tum diſciſſam, ſed reliquiis ſpirituum vi- talium.
In Diaſtole quavis recipi ſanguinem copioſe,& in quavis car in dia- Syſtole expelli copioſe tam in venam arterioſam, quam aor- ſtale recipie
tam, oculorum teſtimonio docemur.
1. Ligaturà in vivis diſſectionibus. Si ligetur, vel digito aliove inſtrumento comprimantur utrinque cava& aorta cum vaſis pulmonariis, videmus manifeſte cavæ partem cordi inſertam inaniri& evacuari, quod in diaſtole auriculæ ea impleatur, exindeque corz alteram vero partem venæ ad- ſcendentis& deſcendentis cis ligaturam tumere. Pari modo arteria venoſa vinculo prope cor intercepta, à diaſtole auri- culæ ſiniſtræ inanitur& depletur citra ligaturam, qua cor reſpicit, verſus pulmones vero intumorem attollitur. Con- traria ratione ſe oſtendunt arterioſa cordis vaſa: Vena arte- rioſa vinculo conſtricta intumeſcit verſus cor, quia à ſyſto- le dextri ventriculi impletur; arteria magna à ſyſtole ſiniſtri,
Aa 2 inter
—

372² AMAT. BARTH. LIE. II. Dz THoR Ack.
IGURARUM EXPLICATIO
Cordis Syſtolen in vivo animali quadantenus ex-
primit,& Circulationem. F 1 G6. I. AA. Pulmones retracli. B. Arteria aorta ligata, e ver ſus cor intumeſcens. C. Vulnus rumidæ parti inflictum.
D. Vena arterioſa ligata, pari modo verſus cor tumida, ſas
veſcens qua pulmones reſpicit. ee. Auricula utriuſque lateris. F F. Cordis anterior facies, in Syſtole duriuſcula, tenſa& la- teribus extenſis, mucrone ad baſin retracto. g. Vaſa coronaria. Frc. II. Cordis in Diaſtolen formam exhibet,& humorum in vaſis ejus motum.
a a. Arteria venoſa citra ligaturam verſus pulmones impletu, DVerſus cor inanis.. b. Auricula finiſtra, quæ recipit ab arteria venoſa ſangai-
nem.. C. Vena cava vincula conſtrictæ,& t enuis juata oor, verſus hepar tumida. d. Auricula dextra turgens. E. Cor in diaſtole ſua flaccidum poſtica parte repræ ſentatum.
Fff. Pulmonum poſterior pars gibba. F 1 G. III.& IV. Auricularum cordis interiorem faciem repræſentat, d- Fig. quidem 3. auriculam finiſtram. 3. dex- Erree. tram innuit. aau. 3. 4. Membrana auricula plana. 5. 3. Arteriæ venoſæ oriftcium. 4. Venæ cavæa arificium.
cccc. 3. Valvula tricuſpides ſeprenariis fibris, in 4 radem
quinis conſtant es. ddd. Carnea columna maſores.
eeee. Carneæ colummæa minores invicem miro artificio coh-
textaäA. fff. Foveæ multiplices inter columnas efformata.

2II. Dz Th, dmnimali Autn.
am.
1
4 ſa tor inumm
*modo verſutemm „.
—
Syffole auritaun
aſin retrado.
Il.
& motum.
ram verſus julmm — pit ab erteru m
a, E temus funn
— poſtica darte nynj — b0. Jl.& IV. em faciem rens — am ſiniſtram. 3, nnutt. S1la plana.
4 Vaa cnumis — tanis firi,3
4. 1 29 — res mem un I
— lurmas fornui
TABULA IV. 373
S N
g P 4 —— — —
—
e.
65 — ☛ᷓ
22,
S N X
K 4 1 I 4 S X NN N S N I 8 N N 5 8 X*—X +—
N
222 M ſ 7, n, 7))h) D, Pc, , — h
W
—
ſͤͤͤͤͤͤͤͤA“ 1—. ..GCGG
e ,—“ ———.

“
—
——— 8 — 4
—— ———
——— ———ꝑg —————— .—— ..—
—
——
Q uantitds 8 ſanguinis in Pe
corporẽ⸗
374 ANA T. BARTHOLIN. LIL. II.
inter cor& ligaturam turget. 2. Præter ligaturam apertis vel læſis vaſis idem colligi-
mus. Scalpello vulnerata vena arterioſa& aorta arteria, ſin- gulis fyſtolis cordis ſeu elevationibus& contractionibus, copioſum ſanguinem profundit, quamdiu cor vegetum fue- rit, languidum enim aliquot pulſus intermittit antequam quidquam effundat. Nihil tale obſervamus ſi cava aut arte- ria venoſa inter cor& vinculum aperiantur.
3. Abſciſſo mucrone vivi cordis, vel per medium diſſ- Ro corde, in contractionibus ſingulis profluit fanguis, do. nec cor ſanum vel validum, quod ſæpe, præeunte Harvej, apud Walaum vidimus.
4. Tumor cordis& ejuſdem flacciditas externo ſenſu pal- pabilis& viſibilis, ſatis demonſtrant, quum anguſtius red- ditur in ſyſtole, neceſſario aliquid quaſi vi exprimi, dilata- tum verdò in diaſtole repleri humiditatibus. 5. Ventriculi in diaſtole apparent majores, minoresin
fyſtole.
6 Ex vaſorum cordis amplitudine: Vena cava& arteria venoſa majori oſculo diducuntur in cor ſe aperiunt, quam
utr parum ingredi permittant. Arterfälis vena& aorta am-
pliores quoque ſunt, quam vel nihil, vel ſpiritum tantum eimittant. 4 Quantiitas ſanguinis implentis cor in diaſtole,& exeuntis er Hyſtolen fingulis pulſationibus, exacte menſurari non poteſt, quia variat pro vario cordis ſtatu, animaliumque temperamento, ætate, ſexu, victu,&c. Multum recipi& expelli ex ſectionibus vivis ad oculum patet, ſed ea copia non peragitur in ſanis, ubi cor quietius fuique juris. Peteres guttulam unam vel alteram ſufficere arbitrabantur, libere⸗ que meare ſanguinem& iiſdem viis remeare. Sed guttauna non mutata, implendo cordi eſt inidonca, nec ad pulſum incitat. ut taceam ſupra allatis experimentis copiam adſtrut.
Liberum autem ſanguinis itum& reditum valvulæ impe-
diunt, quarum tricuſpides in Cor miſſum ſanguinem non ſinunt refluere, mitrales vero ſemel egreſſum ex corde im-
pediunt eadem viarecurrere.
Recentiores in diverſas partes iverunt. Aliqui guttulam
unam vel alteram vel rareſcere fingunt ut Cor impleat, im⸗ ut Riolanus,
Primuroſius, Leichmerus aliique, qui per grana metiuntur, qul-
ter quos Carteſius; vel in ſpiritum converti,
bus in Cauſis ſatisfaciemus: Alii circularis motus patronl
fautores, Har vejus, Walaus, Conringius, õlegelius, Rolfintcius,
Kc. per uncias, drachmas, ſcrupulos calculum ponunt. det 1 68
—

* Lin. Ln
A nel leſis Valbn. eroſa Kam 3 nidas Ran n luamdiu Cor
= Alusintermid — bſer vamul a = pperiantu. =is, w derne =plisprofund
rucciditserteui ant, quumm — d quaſi vj ennn duatibu.
—aremt majore
Hemdine: Vemucn fein corkemn z Arterkllis vem t aihil, velſiin
„= iscor in dutt 1 bas, encten dordis ſtauu, M dn iictu, Kc. Mut cculumputet, 4— Juietiusſtigu A licere arbirau 41 vis rememt 1r= tt inidones,t
ixperimentich m K recitumt = Cor miſlumic = Kmel egreſius
*— 1
—ngunt otCus — 1 rA ritum conten 1 ſui per gram
circularis mas
Aau Jonr
Dz TRORACk. 275
Res ut clarior evadat, tria conſideranda. 1. Quantum contineatur ſanguinis in diaſtole cordis. 2. Quantum ex- pellatur in ſyſtole ex corde, an omne quod ingreſſum eſt cor in diaſtole, iequenti ſyſtole expellatur. 3. Quot pulſationes cor edat una hora, ſeu quoties per diaſtolen recipiat aliquid cor,& per ſyſtolen expellat horulæ ſpacio.
1. In corde Diaſtolen patiente, ultra uncias duas ſangui⸗ nis invenit Harvejus. Plempius quoque in ſtrangulati ſini- ſtro ventriculo fere duas uncias repetit. Riolanus vix ſemun- ciam concedit in ſtrangulato ſiniſtro, majorem autem in dextro eſſe copiam. Hogelandius dimidiam quoque unciam ſingulis auriculæ aperturis infundit, vel ad minimum dra- chmam unam.
Totius autem ſanguinis in corpore contenti menſura ra- ro xxiv. libras excedit, aut minor eſt libris xv. in ſano ſtatu utplurimum. In ſeroſis ſanguis abundantior, calidis ficciſ- que parcior. In ſplenetico ſemel libras Xvi. per vomitum ſine noxa vidi excretas. Ex naribus Fr. Urſati ſpacio trium dierum XLVIII. fere libras effluxiſſe notat Andr. Argolus, Veronæ novit monialem Wilh. Wormius noſter, cui 28. an- norum decurſu per ſectam venam& cucurbitulas libræ ſan- guinis 406. fuerunt extractæ. Rolhiuccius Xxx. libris totam maſſam ſanguinis æſtimat.
2. In Syſtole expellitur pars vel quarta, vel quinta, veb ſexta, vel minimum octava, vel tota omnino.
In homine ſupponit unciam mediam Harvejus, vek drachmas tres, vel drachmam unam, in ove& cane ſcru- pulum unum ponit. lIdem probat ex ſubita illa effuſione omn- nis ſanguinis, ſi vel minima fuerit arteria diſſecta,& cum unius ſemihoræ ſpacio poſſit per cor omnis ſanguis trajici,
certo concludit, qualibet ſyſtole cordis multum ſanguinis expelli. Conſentit huic computo Conringius. Walaus ſê- munciam admittit, ſed fingit tantum ſcrupulum unum, ut & Slegelius. Higmorus quantum auriculæ capacitas conti- nere valet. Charleton tres drachmas. In corde canino inciſo ſæpius ſemunciam, interdum duas treſve drachmas obſerva- vit Regius. Hogelandus drachmæ unæx acquieſcit. Parcior ego, ſcrupulum ſemis pono in fanis, minima proportione ad copiam in vulneratis exeuntem. Non enim tantum egre- ditur in ſfano, quantum in ligato& coacto corde; nec tan- tum ſequenti ſyſtole expellitur quantum diaſtole hauſcrat,
hæret aliquid in foveis cordis, hæret multum in ſinu à pro-
quctione valvularum tricuſpidum efformato,& quaſi à ven-
rriculis diſtincto; denique non poteſt adeo arcte conſtringt
Aa 4 cor

Farma car- Forma cordis in Syſtole& Diaſtole qualis ſit, tne in-
376 ANAT. BARTHOLIN. LD. II. cor in ſyſtole, ut omnem plane ſanguinem extrudat. Igitur
recte Conringius unius alteriuſve pulſus momento ibi com-
morari ſuſpicatur, donec ſenſim ſurſum tendat, quod de reliquiis accipio& parte ſanguinis, non toto per diaſtolen præcedentem recepto.
4. Pulſationes cordis una hora Primiroſius numerat 70o, Riolanus 2000, Walaus& Regius 3 000, Harvejus 2000, in aliquibus 4000, 6000, 8000. Cardanus, 4οο, Plempius 44 50, Slegelius 4876, Rolfinccius 4420. Ego in meo carpo numeravi 4400 circiter. Sed variat pro cujuſque ætic, temperamento, diæta,&c. fyſtoles igitur tot erunt unabo. ra& totidem diaſtoles, quandiu vegetum cor, languidum enim plures habet diaſtoles, quam ſyſtoles.
Ex tribus illis Præmifſis colligimus, quantum ſanguinis una hora diverſis micationibus cordis expellatur.
Ex 9j, 3000)„/(15 x. Zv.
91, 4000 15 XIII. Zx. Zv. Dj. 9j 44 50 b xv. 35. Zuj. 9j. 3G, 4400 repeeido„ 15b vIl. 37. 3 5.). 31, 2000 exſurgunt. fB xx. 310.
31j, 2000 Ib XL. 38.
36, 2000] l LXXXIII. 34. 31, 2000)(E 166. 38.
Univerſum hunc computum ex nobis repetit Chanletun, laudantque alii paſſim.
Poſita autem univerſi ſanguinis in corpore contemti men-
fura ad libras Xv. ſi ille dematur qui partibus in nuttimen-
tum apponitur, cujus defectum novus in hepate vel corde generatus fanguis ſupplet, ſequitur i. Plus ſingulis horis per cor tranſire, quam ſuppeditari poſſit à coctione ventriculi per lacteas venas& lymphatica. 2. Omnem corporis lan- guinem vel intra horæ quadrantem, vel ſemihoram, vel horam, vel ſeſquihoram, vel ad ſummum intra duas horas cor permeare. Nam ſemel biſve in die tantum circulari Riolano non concedimus, quia falſa ſuppoſitione de guttulis nititur, dimidiumque tantum ſanguinis circulari. 3. Partes nutriendas tanto non indigere fanguine ad nutritionem. 4. Quia nec rumpuntur vaſa, nec remeare ſanguis arterio- ſus propter valvulas poteſt, nec alibi diſſipatur, neceſſario recurrit per venas ad cor, dabiturque Circulatio, de qua plu- ra libb. de Venis& Arteriis.
icüs
———-
——

Lix. Lmj
1—. 4 ugulneme
u pullusm 1 n lurſum g. — 1 1— Prininſun z000, 8 1= Cardanu 1
0* 000
— 440. 3
— Win pro cha — les igturwi 4— vegetum cor, S m fyſtolz. — zimu, quanra oraisexpelur
Lb xx zlo 1b xLL
1b LXxxII (lb 166 K
vier nodis teet
etsin corporea 4= Tqui partibui n oorusin ber r. Plostags — poſfit cœcim — a. 2. Omnemcn Intem, veltns — d ſommuminn ☚re in die um ulſ ſoppoſtn „N— imguiniscicun „— anguine um ec remexselis alibi dillfune — rque Creuliui
. 1 ab! =— jiaſtole quase
———
DE THORACGCE. 377
diciis diſcernitur. I. ex fectione vivorum animalium. 2. mo- dis in to- tus& quietis commoditate. 3. Ductu fibrarum& ſitu par- ¹e.
tium.
In Syſtole 1. Mucro cordis accedit ad baſin, fitque elatior, quia expulſioni vacat, longitudine in latum verſa, quia baſis immobilis reſpectu coni nullis vaſis adſtricti. In iis vero a- nimalibus quorum arteria aorta non ex baſi egreditur, à mucrone recedit baſis, obſervante Walæo. Ad mucronem ſemper baſin accedere Riolani eſt placitum, quia durior co-
nus quam ut poſſiit revelli vel replicari. At alibi baſin forti
nexu vaſis adnatam negat aptam quæ ad conum reducatur. Unde alii, quos ſequitur idem& Slegelius, in longum exten- di putant, ut contractis parietibus expellat. Sed tum orifi- cia vaſorum deorſum detracta in longo corde clauderentur, motuſque fieret contrarius, præterquam quod abbreviari in longitudine ſectio viva doceat. Nec longiuſculum apparet, ſi vel conus accedat ad baſin, vel baſis ad conum, ſed bre- vius. Expulſionis commoditatem utraque forma juvat, ſive enim repletum utrem premas in longum, ſive latum, pari promptitudine& hic& ibi aquam exprimes. n
2. Parietes interiores verfus coſtas utrinque ad ſe addu- euntur propius, quia conſtringuntur& anguſtantur, ut im- miſſo digito experimur: Exteriores autem tumidi in lati- tudinem ampliari videntur à contractis partibus omnibus in tenſione inflatis. Differt igitur à Syſtole Galenica, quam Leiclmerus urget in ſe quoque retrahi, longitudine in lati- tudinem abſumpta:nam vere Diaſtole eſt, quando latius red- ditur cor ſive in longum ſive latum, ut impleatur, niſi in- teriores partes conſtringantur.
3. Anterior cordis facies verfus ſternum attollitur, præ- cipue circa baſin. Nam pectus baſis ferit ubi pulſus ſentitur, quia illa pars ſublata eſt, ſternoque vicinior, in ſyſtole vi- goratur cor, non diaſtole, tumque dilatantur arteriæ& implentur, dum depletur in Syſtole cor, eodemque tempo- re pulſus in carpo& pectore ſimul ſentiuntur. Maxime au- tem in ſiniſtro latere pectoris ſentitur pulſus, quia ibidem aortæ orificium.
4. Totum cor fit undique tenſum& durum.
5. Contractius& anguſtius interiori loco, moleque mi- nus, quod viſu& tactu dijudicamus.
6. Album apparet, præſertim in animalibus imperſe- ctioribus, ob ſanguinis in Syſtole expulſionem.
In Periſyſtole, ubi cor laxum& molle antequam Diaſtole ſequatur, eſtque ſtatu proprio cor,
Aa p 1. Mu-
8 4 4 8 1 3— 3 ₰ * 8 6

378 ANA T. BARTHOLIM. LIB. II.
1. Mucro recedit à baſi, baſiſque à mucrone in quibuſ- dam.
2. Laterales partes interiores exterioreſque ſe verſus co- ſtas extendunt.
3. Anterior facies concidit, poſterior deprimitur, maxi- me ſuperiori loco ad aortæ orifieium, ex accurata annota- tione Walai.
Periſyſtole altera præcedens Syſtolen, difficulter à Diaſtole ullis notis diſcernitur.
cardis fer- In Diaſtole, quam in media ad dilatationem via incipere
wa in Kia- tradit Backius,& in media ad contractionem deſinere,
ſeele. 1. Latus ſuperius à fanguine utrinque per vaſa venoſa illabente attollitur& tumet, ſenſim ad mucronem progre- diente tumore. Non tamen tum pectus ferit, ut voluitcum Roſello Laurentius, quia arteriæ ſyſtolen patiuntur,&ab expulſione cor ceſſat, quare nec vigoratur.
2. Flaccidius eſt& mollius, quia, recipiendo ſanguinem, patitur.
3. Latera tenuiora& extenſa, cavitateſque ampliores manent, unde nulla immiſſo digito in cor vivum conſtrictio ſentitur.
4. Rubet ob parietum tenuitatem,& receptum ſangui⸗ nem tranſparentem.
5. Conus recedens in periſyſtole à baſi, longiuſculum reddit cor, ut capacius ſit recipiendo ſanguini. Verſus co⸗ num revelli, ut ſcribunt multi, as αα non admittit, nec ſieri aut poteſt aut debet. Non poteſt, quia laxantur fibræ, non conſtringuntur; nec debet, quia ampliandum eſt ut re- cipiat, quod conſtrictis ventriculis revulſiſque fruſtra exſpe. ctaveris. Nec afſentior Carteſio& Regio Viris ſubtiliſſimis, in diaſtole mucronem accedere ad baſin, in ſyſtole recedere; Nam confundunt periſy ſtolen ſeu quietem in qua molle eſt
cor, laxum& ſanguine privum, antequam Diaſtole ſit per fecta finita Syſtole. Præterea in Diaſtole expelli ſanguinem læſo corde vivo qui viderunt, deceptos credit Walaus, quo dilatationem eam eſſe exiſtimaverint, quæ revera eſt con⸗ ſtrickio. Ex vulnere emergens cruor, in Diaſtole non pullu incitatus exit, ſed quia patet deorſum via, placide labitur ſtillatque.
Per fibras ea demonſtrat Stenonius, ex fuis de mu corde prineipiis, quæ nos d&c ligatura& diſſectione& tactu & ratione probavimus. De motu igitur cordis, ita ille: Cum fibræ cordis breviores fiunt, quia circa baſin principium
earum eſt,& finis, conus neceſſario attollitur; quia à baſi anl⸗ Krorſum
ſculoſo

rn. 1 =ſque 1m
terioneie oſterior dene —. 1— lolen, dißeld d dilatation — trractionem tir 12 1. utrinqut a g= dm ad mucm 12 pechusfent un 1= fyſtolenpum „— tigoratur.
uun rccipienai
—. crnitaclher Iido in cocwirune
t= aatem, Kmoaa
rſtole äbas, W iendo ſungum 1.. am lus honn oteſt, qualm — quia ampimän rerulliqen =—= R Rgio Viit — ad bafin, iafſke = ku quietem in antequꝛmi Diaſtole exxcit — eceptos crttſt = verint, qprr — ruor, in — eorlum W,
= quia cire 9 o attolltu
Diz THonRack. 379
ſtrorſum ad conum deſcendunt fibræ, contrario conus mo- do adſcendit; quia in dextro interius à ſepto deſcendentes oblique poſteriora verſus per exteriorem ſuperficiem ad- ſcendunt, fundum dextri tantillum clevant verſus baſin, ad- eoque& brevius fit cor,& in dextro latere rotundius; quia vero& breviores fiunt& crafſiores, anguſtiores etiam eva- dent ventriculorum cavitates, in ſyſtole ſcilicet, non diaſtole.
Efciens cauſa motus Cordis vel eſt Proxima vel Remota. Efhciens cauſa molus
Proxima duplex, ſanguis& facultas pulſiica.
Sanguis vel talis manet quantitate qualis influxit, vel im- cordis pro- mutatur ebulliens, efferveſcens, vel rareſcens. AaMae.
1. Sanguis purus, verus, influens per venam cavam d& ar- teriam venoſam, taliſque permanens, niſi quatenus perfi- citur& vitalis redditur, inſtar aquæ in utre, cor in tumorem agit, quo maxima ſui parte diſtento, quia moleſta eſt copia, ad expellendam eam collectis fibris inſurgit; acciditque ut
reliquorum membrorum motus, ventriculi, inteſtinorum,
veſicæ, uteri, quæ extenduntur ab immiſſis chylo, ſero, fla- tibus, ſanguine,&c. quibus expulſis conſident;& muſcu- lorum inſtar qui tenduntur ani mali ſpiritu turgidi. Ab hoc ſanguine continuo movetur cor, inſtar rotæ molendariæ, perpetuo aquarum inſultu agitatæ, quo intercepto ceſſat. Copia ſufficiens eſt ut diſtendat, non tam à lacteo thoracico fuppeditatus, quam ab utroque ramo cavæ adſcendente& deſcendente ab extremis venulis, ab hepate, à capite recur- rens, pelliturque ea continuo, celeriter& vehementer ex demonſtrationibus& doctrina Harveji& Walai. Unico ex- perimento fidem aſſertioni facio, ſi vinculo intercipiantur vaſa cordis adferentia, motus cordis deſinit, reliquuſque erit undulans tantum motus& palpitatio, ſoluta ligatura motum recipit. Recentiores curioſi novo experimento nos confirmant. Impedito enim cordis motu vel ſenio vel mor- bo alio, calentem ſanguinem ex animalibus extractum, vel alium liquorem cordi amicum per apertam brachii venam ſyringa immittunt, ut eum ſanguine ad cor refluo cordi ſup- petias ferat, ejuſque motum redintegret.
2. Sanguinem non purum, nec ea quantitate ut ſolus diſ- tendat, ſed ebullient emn pro cauſa induxit Ariſtoteles, quam
6ſæ νν ſequuti ſunt complures, diverſo tamen modo expli-
catam. C. Cremoninus Acordis renitentia& ob ebullitionem tumore deducit, qui deinde gravitate inſita cordis concidit, ſicut flatus à repletione, qua fiunt, ſponte ſubſident,& terræ motus à repletione& inflatione, propria gravitate terræ fi- Ktitur. C. Hofmamus ad inæqualitatem ebullientis ſangui-
nis
1 8 4 4 1 5 8 * * 4 8 4 5 8

Carteſii o-
pinis.
380 ANA T. BARTHQOLI. L I1B. II.
nis confugit, non diſſimilis aquæ, quæ ad ignem poſita, ſe- cundum quaſdam partes adſcendit, ſecundum quaſdam de. ſcendit.
Subtilius per aèouon interpretantur alii. Primiroſius fan- guinem arterioſum non minus quam lac, quam melaliaque plurima intumeſcere maxime, quum ferme nil niſi ſpiritus uit& quaſi aura quædarm. Leichnerus ex uno ſanguinis idonei grano inſignem balſami cordialis copiam enatci: quemad- modum ex uno grano gummi odoriferi prunis injecto, to- tum conclave odore repletur.„.
Sed non paucæ difficultates obſtant. 1. Ebullitio nulla per ſe æqualis, at pulſus ſubinde inæ. qualis. 2. Pulſus foret major, quo major eſſet ebullitio. Atin febribus ardentibus ſanguinis efferueſcentia eſt maxima, ob maximum æſtuantem calorem& cruorem varium, exilis tamen ibi pulſus,& in putridis initio ſemper parvus teſ Galeno.—
3. In ſectione vivorum, ſi vel cordi vulnus infligas vel arteriis cordi vicinis, ſanguis purus copioſe exſilit, non ſpu: maſcens, non ebulliens, non aëreſcens, taliſque permanet, qualis extractus fuit. Momento autem temporis nec in cor- de poſſet ebullire, nec ebulliens deferveſcere. Imo ſiinva- ſis duobus colligas venoſum ex cava prope cor, X arterio- ſum ex aorta juxta exortum, nec initio nec interpoſita mora differentiam invenies. Mecum teſtantur Harvejus, Waleun & quotquot periculum fecerunt.
4. In ſpiritum purum converti totus à corde nec poteſt- nec debet. Non illud, quia tantus calor non eſt cordi ſano, nec exceptus ex arteriis ſanguis magna vi ignis ſubſtrata to- tus extenuatur, obſervante Conringio. Nec hoc, quia ſpi⸗ rituoſæ mere non ſunt partes, quarum nutritioni deſti- natur. 4
5. Ebullitionem immerſio in frigidum deprimeret. At ligatum brachium ſtricte donec tumeat rubeſcatque, ſi pro- fundetur in aquam gelidiſſimam vel nivem, ſolvaturque li- gatura, ſenties, indicio Harveji, revertentem ad cor ſangui- nem quantum refrigeret. 1
Subtiliſſimus Renatus des Cartes, eumque ſequuti par
laude Corn. Hogelandius& Henr. Regius, motum cordis àra-
reſcente ſanguinis una vel altera gurta perfici, alio modo de- monſtrant: Quando cordis ventriculi ſanguine non ſunt dif- tenti, neceſſario duæ ſatis magnæ guttæ, unaè cava in dex- trum ſinum, altera ex venoſa arteria in ſiniſtrum incidunt
quia
—

1 e 1. 1 R. ln
Auxadi , 8 dunce
— aanturalü. — vuum keme n — user unolne
=eis copiamen —* ſe
loriteri gunin
Tuuüi
8 Aſtant.
— najer eethun
,— rreſcentucm
= cruorem tun 11 Jiaitio kwpen ti= el coräi mluuit =ð us copiokeerik, — ecceus, tülhn 1 uutem tempunt 6,„— deferkeſcere h „czraprope cr. 1 initio necintm ſtantur Haues .
6 ni totusäcora i= us calor vonctt
nagnan puült „—nngu. Nerba 3 quarum ud
— frigicum ens „— tumeꝛt rudetm uvel nirem, l KA— reverteatem ua ptes, eumae = Rcgius, Wonnr zutta perte M dmn iculi fanguiest x guttæ, unic nerin in ſain-
DE TüORAaCT. 381 quia duo illa vaſa ſemper plena ſunt,& ora eorundem cor reſpicientia aperta ſunt, quæ guttæ propter ſuam ad dila- tandum aptitudinem, cordiſque calorem,& reliquias ſan- guinis ibi ardentes, mox accenduntur& rarefactione dila- tantur, à qua valvulæ per quas guttæ ſunt ingreſſæ, clau- duntur& cor diſtenditur. Sed quoniam ob anguſtiam ſi- nuum ſanguis magis magiſque rareſcens, illic hærere non poteſt, ideo eodem temporis momento, in dextro ventri- culo tres valvulas venæ arterioſæ intus foras ſpectantes ape- rit,& à calore agitatus per venam arterioſam erumpit, eam- que cum omnibus ſuis ramis diſtendendo ſanguinemque contentum propellendo, pulſare facit: In ſiniſtro vero finu tres valvulas arteriæ magnæ intus foras ſpectantes pandit, per eaſque in arteriam magnam erumpit, quam dilatat,& ſanguinem proximum prioribus pulſibus calefactum& ex- pulſum in reliquas totius corporis arterias propellit, ut eo diſtendantur. Atque ita Diaſtolen fieri arbitrantur. Syſtolen vero quia expulſo è cordis ventriculis ſanguine, cor ex parte evacuatur,& ipſe ſanguis in arteriis refrigeratur, cor neceſ-
fario& arteriæ detumeſcunt, ubi rurſus duabus guttis datur
via, ut repetatur Diaſtole.
Nos levem rarefactionem à miti calore non audemus ex- eludere, qualem in Venæſectione obſervamus, eamque ſub- inde præter naturam augeri concedimus; ſed in tantam mo- lem guttulas aliquot rarefieri ut motus cordis cauſa ſint, il- laſque in arteriis refrigerari, multa, præter ea ſuperius ebul- litioni oppoſita, diſſuadent.
1. Vivæ ſectiones, in quibus nec læſo corde nec arteriis guttatim aut rarefactus ſanguis effluit, ſed purus, qualem auricula protruſerat.
2. Cor ipſum in partes diſſectum vel punctum ſine ulla rarefactione ſanguinis, qui nullus adeſt, pulſare conſpicitur.
3. In validis canibus diſciſſo mucrone cordis obſervavit Walaus, quum ob effluxum ſanguinis dimidia parte non repleretur, id erectum, nec tamen à rarefactione repletum fuiſſe, ſed accedente conſtrictione, portionem illam ſfangui- nis quæ in corde erat reliqua, ultra quatuor pedes fuiſſe e- jectam. Externum frigus aëris, in cauſæ ſubfidium advo- care, fruſtraneum: Nam momento uno non deferveſcit in corde fanguis, vegeto ejus adhuc calore, quemadmodum olla culinaria remoto operculo non niſi interpoſita mora e- bullire ceſſat.
4. Ex cordis vaſorumque ſtructura idem eleganter evin- cit Fac. Back. Caro enim cordis muſculoſa firmior& vali-
dior
————————

Ae fical- Facultas Pulſifica cordi inſi 6 pulſifca ſanguine neceſſario eſt conjungenda, admitten- fluxum& exitum juvet dirigatque, ino
dla?
382 ANAr. BARTHMOLIN. LIB. II. dior inepta eſt inflari& detumeſcere à nuda ſanguinis rare- factione. Vehementior actio vaſtam hanc molem debet
Cordis arteriis majus quoque orificium conveni-
movere.
ret, majuſque ſpatium requireret rarefactus ſanguis exiturus quam ingreſſurus.
5. Confuſi orirentur cordis& valvularum motus, ut ad. vertit idem. Utriuſque diaſtole eodem tempore peragere- tur, adeoque inutiles valvulæ, quorum utrumque experien- tiæ repugnat. Adhæc valvularum clauſio& apertio in arte- riæ Syſtole fieret.
6. Kefrigerari in arteriis, nec ratio permittit, nec ad piu. Calidus ex arteriis extrahitur, nihil ab illo vel parum dfff. rens, qui ſive in corde ſive prope cor continetur. In arterid lis quidem nullus advertitur pulſus, ſed id exilitati vaſorum imputandum,& pellentis cordis diſtantiæ. Nec debuit, quia Ilaria vaſa ingreditur, ut ſanguine calido nutriat partes denfato antequam in humores Et quis rarefactionis eſt uſus, i
cap neutiquam refrigerato aut ſecundarios commutetur.
deferveſcit ſtatim? iones in contrarium à Doctiſſimis Vi-
Experimenta& rat ris allatæ, ab anguilla& cane venatico, à contractione mem- palpitationibus, àſpi
brorum propter externum frigus, à ritu vini pulfationem æmulante, à vehementi protrufione, &c. facile ſolvuntur, ſi confideres
1. Motum quendam in emortuis fere cordibus reſtitui!
calore ſuſcitato, ſicut in muſculis. 2. Vaſorum à frigore conſtrictorum eſſe vitium, nonſin-
guinis, ſi detumeſcant.
3. Palpitationes à copia ſanguinis oriri, ut tetantur exempla, menſium ſuppreſſio,& Venæſectio curans. 4. In corde æqualem eſſe motum, diverſum abillo, qui ſive à ſpiritu vini, ſive aliunde accerſitur.
5. Protruſionem à ſanguine puro eſſe vehementiorem,ſi
facultas concurrat, fibræque cordis uniantur.
6. In Periſyſtole eſſe cor, vel certe ei vicinum, in mucrone diſciſſo nulla apparet dilatatio: ſi in ſyſto huc perſtet, dilatationem non ſentiri antequam Diaſtole.
procedentem, ſicut ego explico; ſive ut per tum, ex ſententia antiquorum, qui conſervari
quando le ad-
ſequatut
ta ad motum ejuſdem cum ſive ut ſanguinisii⸗ rdinate alioquin ſe producat mo. non potelt, n
ſanguinis perpetuus fluxus inhibeatur. Neceffariam con 1 6

.π rem4 — attam ka
1
quoque = mücad
n valrulanm l— eodem
=Jorum un =mcluloka
n
rrio pernita uhil dillnn 3 Jcor continen dr=(lus ſedideuln 3*= Sdiſtantix Nat
* umguinecdlidom 1, atuo autequmt 1 uis racficäum
dr ontrarium-Da t= matico, cootad 1 us, à palpittim n.=ce, aſehemeuin r res
= üorccis ferecci G lss.
ictorumeſeiin
agu inis rii, 9— K Venxſcci (—,otum, ürerlu 1 accerütu. 1 T puro cfenee Aordis vniun =evel certeei 4Axet dilrrti 1 1☚1 ſentiri urss ſta ad monß — mgendl, iec FE gucque, bess A☛‿0) fireute 3 — 2 qul conſen Dextur. Ne
aahib
D TE T RoORAGR. 383 eſſe facultatem probo: 1. Pulſus foret inæqualis ſemper,
quia influxus inæqualis, niſi à facultate dirigeretur.
2. Quando vehementius movetur ſanguis in febribus ca- lore urgente,& in moribundis obextremum naturæ cona- tum, cordis tamen motus imbecillior, ut ex pulſi liquet, quia facultas inſita vel deficit vel labefactata eſt. Verſa vice, quanquam robuſta ſit hæc, ceſſet vero vel impediatur ſan- guinis influxus poſt hæmorrhagias nimias, vel ab obſtru- ctionibus vaſorum ſive in toto habitu, ſive viis, ſive prope cor, deficit motus. Unde utraque cauſa, ut primaria, con- jungenda. 3. Particulæ cordis quælibet exſectæ ab hujus facultatis ſive ſpiritus reliquiis pulſant. 4. Cor exemptum e corpore, aut diſſectum in fruſta, leviter compunctum aci- cula, pulſat ſtatim, ut obſervavit Malaus. In Vipera mo- tum cordis evulſi 20. horis præſtare apud Pictones narrat Fr. Ulmus, qui tamen ſub finem unicam ſingulis horis pul- ſationem edat, niſi ſæpius admoto igne refocilletur. 5. Eſ= ſet contra majeſtatem partis principis, ab alio ſe invito nihil conferente moveri,& impreſſionem violentam recipere, cum per ſe moveri poſſit fibris inſtructum ad conſtrictio- nem neceſſariis. Eaſdem fibras& cor fœtus ſeu ejus veſicula pulſans habet, quanquam ſubtiliores& non ſatis conſpi- cuas.
Loco facultatis irituum animalium in fibras cordis in- fluxum ſubſtituit Regius, Hogelandius vero corpuſcula ſan- guinis mota in parenchymate. Sed ſciendum, I. motum cordis eſſe naturalem, nobis etiam invitis& dormientibus perennem, non animalem. 2. Spiritus non excludi, quo- rum miniſterio utitur anima. 3. Sanguinis corpuſcula ex-
ſtillaſſe in diſſectis omnia, quia coronaria diſſecta: ſi ali-
quæ illorum remanſerint reliquiæ, ad motum excitari non
poſſe, ſive punctura ſola, ſive calore ſuſcitato, niſi ſpiritus ſeu
facultas admittatur, qua extincta, quanquam loco vel cali- diſſimo exponantur fruſtilla, nunquam palpitabunt. Non male tamen ſpiritus animales pro functione vitali æqualiter
vit quippe in cane ligato vel reſecto nervo ſexti paris, cor-
peragenda ad nervos vans ferri ſcribit Milliſius: obſerva-
dis vigorem ceſſare& pulſum ſenſim deficere.
Inter Remotas cauſſas eſt
I, Spiritus vitalis tam cordi inſitus, quam adveniens, Remofæ cauſæ mo- tus cordis.
eum calore in ſectionibus vivis ſatis manifeſto, totumque corpus calefaciente. Iſque vel non lucens, qualem plerique voluerunt, vel lucens. Lucidum calorem cordis huc advo- candum, multa indicia innuunt. 1. Elementorum motus
eſt

— 8 3 8 —„— r ———— . 4— 2* 84— A. — —
—
——- 8 —
——
384 ANAr. BaRTHOLIN. LI 2. II.
eit ſimplex, nunquam circularis, lux autem in orbem ſequs humoreſque volvit. 2. Cor cum ſanguine celerius moven- tur à lumine, quod ictu oculi cuncta perſtringit& illumi- nat. 3. Partibus ſingulis ineſt præter obſcura elementorum principia, etiam lucida pars Aſemine propagata, quæ ſimili flamma à corde accenſa debet conſervari. 4. Apud Hippo- cratem aſtra pura& ſplendide in Inſomniis ſanitatem ſigni- ficant. 5. Nullus humor, quanquam calidus, palpitat aut agitatur, niſi accenſa flamma, ut in ſpiritu vini, candel, aliiſque videmus. 6. In Cincindelis pars poſterior, ubi c ſola palpitat ſplendetque, de quarum luce egimus lib. 274 luc. Animal. c. 11. 12. Spiritum vitalem eſſé lucidam rex. pſe, lumenque cordi ſanguinique innatum ad circularen ſanguinis motum conferre, ibidem lib. 1. c.. 23. demon. ſtravimus. Helmontius conſentit ſpiritum animatum inſ. niſtro ventriculo à priori lumine luminoſum, cordis eſſe motorem. Poſt Caimum alioſque antiquiores idem de flam- ma aſſerit Entius, ex ſemine in veſiculis prima cordisa ca- lore incubantis excitata, primumque emicante quam pul- mones ſuo funguntur munere. Errat tamen, quod in dila- tatione externa petat, in conſtrictione interius tendatad principium: Nam in Syſtole expellitur illuminans totum, tumque in corde arctiore vigoratur, quod in tubis opticis & ſpeculis cavis eſt evidens. Addo in diaſtole ventriculi ſi niſtri, accendere per ſyſtolen ex pulmonibus flammæſſif flamen. 8 De flammula cordis commentatur Jac. Holſtiun eam ar. dere in ſiniſtro ventriculo, ſuppeditato pabulo à pinguiner- vorum fanie. Potius à chylo pingui deducerem, quietiam obſtructis in Paralyſi nervorum viis per thoracicum l. cteum vel lymphaticos ramos ſubmittitur, in dextro ventr ꝛ culo quidem accenſus, ſed per flabellum pulmonum ſuſci· tatus, in ſiniſtro flammam concipit. Williſius ignem aſul- phure in fanguine, flammam à fermento nitro ſulphureo derivat. Experimento id probat Lowerus: ſiquidem in vi- vo animali arteria pertuſa, ſanguis omnis eductus per totum rutilat& quaſi igneſcit, è vena autem ſi pariter excipiatur, cremor tantum ſuperficietenus rutilat, reliqua præterea maſſa verſus atram degenerante, velut prunam ſemiextin- &tam. Carteſius ignem non lucent em in parenchymatis com tineri fingit, quo ſanguis& ſpiritus agitati omnes functio- nes corporis peragant, quæ animæ ſenſitivæ alias adſcribi- mus& vegetativæ.“ 2. Cordis& vaſorum conformutio, excipiendo Kleiie

4 M u Autem 4, ſanonine 91 un8dn rter odlem nine⸗ 1 =
uam caliäu uin ſpim Turuſi, ,1 ells pars poſtein, m luccegan = ritalem cleln
1☚ ue innatum ug
kem 16,1en 1b=ct ſpiritum uins n nne luminolum, 1.—: mtiquiorsita n= i veücculspiima 1Nx mqveemicuna 1— Errat tunen, i Htrictione intens de pelliturillunin o cuur, qvodit t ddo in diattlem —x pulmonibott
1. ntatur a. M 3= ccitato paddloin 1= ngui deducers im vis pet tn 1 ubmittiturince 3,— fubellum pum t— ccipit. Hilhjug 1&☚να à fermeut un u Loweru: lie is omniseitir (= iautem ü puns 1— b rutilat, ri :, velut rnn 4 utem in preno 1ritus aguimn
— ümeæ ſenltifr
.. 2 — mutio, ece
Dz TRORAC x⸗ & expellendo aptiſſima imprimis fibræ cordis& carneæ co- lumna. Hæc non tam ad robur ſolum, quam motum cordis faciunt. Nam conttrictis omnibus fibris majoribus& mi- noribus, in parietibus& ſepto circularibus Harvejo, veluti artificioſo reticulo& preſſa burſa expellitur contentum. In Syſtole tenduntur, remittuntur in Diaſtole. Minorum fibra- rum ope, quibus caro intexitur, languida conſtrictio fit, ad validiorem vero majores illæ carneæ concurrunt in ven- triculis contentæ, quod in diſſectis vivis ſæpe Walaus ob- ſervavit.
3. Pulſio cordis, ſanguinis& partium extremarum. A corde pulſio, quo ceſſante motus quoque ceſſat. Incipit au- tem à vena cava, continuaturque ab auricula dextra, mox à dextro ſinu in venam arterioſam, vel ſi mucro reſcinda- tur, extrorſum ab arteria venoſa in auriculam ſiniſtram, exinde in ſiniſtrum, ex quo in aortam conſtrictione ma- nifeſta pulſio ſentitur in vivorum Anatome.
Pellunt, quia 1. copia moleſtus eſt ſanguis. 2. irritata quacunque vi externa commoventur. 3. Sanguis continuo ſuppeditatur. Nam ſanguis ſanguinem trudit pellitque, ut etiam exempto è corporibus corde motum ſanguinis ſatis celerem in venis viderit Walæus. Non id tamen propria ſan- guinis ad movendum potentia, ſed partim partium extre- marum pulſione, quæ remittunt quod à nutritione ſupereſt tanquam oneroſum& ſuperfluum; partim ſpontanea vaſo- rum ſanguine repletorum contractione, quorum arteriæ in vivis verſus cor ligatæ intumeſcunt, verſus partes extremas inaniuntur, venæ vero prope minimas& partes à quibus re- vehunt inflantur, concidunt qua cor ſpectant, ad quod pel- lunt: partim denique muſculorum in carnoſis& extimis partibus contractione& propulſione, ut advertit Harvejvzs.
4. Attractio cordis& partium, ne alimento deſtituan- tur utili ſibi& ſufficienti, quam in iis partibus ſecundum naturam obſervamus quæ nutriuntur, præter naturam au
38p
tem in vulneribus, ulceribus, tumoribus,&c. Et fieri hæc
facile poteſt, quia ſanguis ubique diſperſus attrahentibus cordi& partibus immediate affigitur, adjuvante pulſione cavæ& arteriarum.
Bb C A p.

4
386 ANAT. BARTHOLIN. L. 12. II. C A P. NII.
DE CORDIS PARTIBUS in Specie, Auriculis, Cavitatibus, Septo, Vaſis,& Valvulis.
D Artes cordis ſpecialiter conſiderandæ, aut extrinſecus conſpiciuntur, ut AuRcu aut intrinſecus, ut Vrn-. TRicCuLI, ſeu cavitates duæ, SEPTuM diſtinguens,& VAA cum VAaLvULIS. Ataricule ARICUL ita dictæ fuerunt non ob auditum, ſed obſ- cordis cur guræ aliquam ſimilitudinem: nam ex baſi longa, definunt ira dittæ? in mucronem obtuſum(ſiniſtra tamen maxgis acuminata eſt) ex triangulo obtuſo& cavitatem habent, ut ſinus ante Quid ino- Cor producantur. Pulſans enim illa in ovo veſicula auricil vñ pulſet ſunt, quia in fœtu illarum erat neceſſitas, non ſtatim cordis, primum? quod deinde veſiculæ adnaſcitur. Aliam rationem alu red⸗ dunt, quia auriculæ eundem pulſandi rithmum ſeryant, quem veſicula habebat. Sed id diſtinguere in prima genera- tione perdifficile. Alu veſiculam pro corde ſumunt, cijus expanſiones ſeu auriculæ conſpiciuntur rubræ, quia pelluci. dæ, cor vero non conſpici ob ſeminis copiam 8& pulſum in. termiſſum. Suſpicor utrumque ſub veſicula latere poſſe, ſed ad uſum auriculas trahi moverique ſtatim. Incomseniens alioquin videretur, appendicem ipſo corpore eſſe majorem. Nec cor nudum eſt parenchyma ſeu affuſio ſanguinis. Ha- bet ſinus, ex veſicula ſine dubio productos. Sunt vero AunlcuLx procefſus vel appendices, Hof. manno nil aliud quam ſubſtantia cordis attenuata& dilatata. Quod neſcio an verum: dicerem potius vaſorum vicino- rum dilatatam ſubſtantiam videri, quanquam ex ſemine generetur primum ex veſicula, primumque moveatur Kul⸗ timo moriatur. Zarum ſi- Sitæ ad cordis baſin ante orificia vaſorum venoſorum, eus. quibus cohærent, cordique mediate junguntur, utrinque una. Nam Nameru. Numero duæ ſunt, quot nempe ventriculi cordis: dextra major,& ſiniſtra minor. Utraque autem in embry one va- ſtior. Illa venæ cavæ, cum qua commune quaſi corpus con⸗ ſtituere videtur, appoſita eſt: hæc arteriæ venoſe. Subſtautia auricularum eſt peculiaris, qualis nulla in alia parte, ob uſum ſingularem. Sunt tamen tenues& wolles
ad faciliorem contractionem, nervoſæ ad firmitatem. Jin⸗ m
1 8———
————— * 1 1*„ 2 2 2 ——*2ö— — 4
8 2* 8 8

!ARm aAritanidu
alpulis,
BA³ S unt ingiins 1 uM dichmae dütngen,
1= nonobmäta, amer dailcg a men mat 3ntem kabeu,a illainoroſcin 1 vcceſſitas Wonkt d,u. Num ma ur aulſandi nthmn 1 lttinguereum m proccrtetm (z iciuntur rodtag GI miaiscopimt 1. ſub veſicokl — rique ſtaim.
n l corpard 1 na ſeu atunomm 2 u productos
MAccſſus vel ir = in cordisattedun Urem potiun ti rideri, qumqe ☛ primumqre
riñcci niim
4 aediate junge
. autem us a
7 raque ,— commule
,— peculiariêe 1 ſe d= uerfoleut
DE THORACE. 387 ſtra yero durior eſt, paulo carnoſior& craſſior, non ita ta- men ut cor. Proportione autem quadam reſpondent cordis ventriculis.
Superficies externa in extenſis& repletis æqualis eſt& Superficies-
gibba, ſed circumferentia inæqualis, in contractis rugoſa; & in ſiniſtra quidem magis rugoſa quam in dextra, quia in- terior fabrica anfractuoſior& pluribus foveis donata, nam
Interius auriculæ diſſectæ& explicatæ oſtendunt nobis 1. planiciem q uandam carnoſo-membraneam, ad valvularum tricuſpidum extrema protenſam, quibus fibræ valvularum annectuntur. 2. circa totam circumferentiam prodeunt car- noſaæ columnæ, primo majores incurvæ, ex quibus emer- gunt minores plurimæ mirabili& eleganti contextu, modo ſimplices, modo intortæ, majoribuique vel ſibi implexæ. 3. Inter has columnas fovea profundæ conſpiciuntur, in ſi- niſtra plures, pauciores in dextra. 4. In medio utriuſque auriculæ ſepto, foraminula multa invenit Folius, à me quo- que viſa, per quæ ſanguinem in ſiniſtrum ventriculum ferri arbitratur, cum minori opus eſt materia. Sed ſiquidem raro manifeſta ſunt, nec ad ventriculos penetrant, imo minora ſunt, putarim potius poros eſſe multis communes, motui inſervientes vel nutritioni partis.
Botallus ſupra coronalem ſatis conſpicuum repperit du- ctum juxta auriculam dextram, qui ſtatim in ſiniſtram auri- culam recto tramite feratur. Hunc de ovali foramine expli- cat Walaus, vel ductu ex una auricula oblique ad aliam va- dente, à ſe obſervato. Talem ſæpe in bobus& capreolis vidi, at coronalis eſt vena, nec penetrat ad finiſtram auriculam, ſed in parenchy ma cordis deſcendit.
Color: In fætu aliquot menſium rubent, à ſanguine uber- Color.
rimo& purpureo, notante Harwejfo. Idem in animalium fœtibus obſervavi, cor album& exſangue, auriculas ſan- guine refertas& rubentes. In adultis fere obſcuriores, quam cor ipſum, dum ceſſant, dum moventur variant ſucceſſive colorem ut cor, nam motæ pallent, quia expellunt ſangui- nem in contractionibus, quod in extremitatibus illarum maxime apparet, rurſus ad ruborem redeunt in diaſtole re- cepto ſanguine.
—.
Motus fenſu manifeſtus in vivorum Anatome, ab irruen- Motas.
te& replente ſanguine quo in viventibus tument,& contra- ctione per fibras carneas in ſe contractas, ſanguinem in ven-
triculos extrudere conantes. Tres ſunt motus partes: Syſtole, Diaſtole,& intermedia quies, non niſi in moribundis diſtinguenda, fiunt enim tanta B b 2 cele-
4 8 4

388 AnAr. BARTHoL. Li. II. DE Tnuonacr.
FIGURARUM EXPLICATIO. FEI G. I. Cor per tranſyerſum diſſectum exhibet. A. Baſis cordis. B. Ejus mucro. C. Auricula dextra. D. Auricula ſiniſtra. F E. Dextri vent riculi figura ſemilunaris. F F. Ventriculi ſiniſtri cavitas. GG. Septum inter ventriculos medium. FI c. II. Venam cavam cum dextro ventriculo diſſectam.
A. Orificium venæ coronariæ. B. Veſtigium anaſtomoſeos inter venam cavam&' pulmuns- lem. CCC. Valvula tricuſpides cum fibrillis quibus alligantur. D. Ventriculus per longum diſſectus. FE I G. III. A. Dexxter cordis ventriculus apertus. B BB. Valvulæ ſigmoides in vena arterioſa conſpicus. A A. Arteria venoſa diſſecta. B. Anaſtomoſis inter arteriam venoſam& venum cauam du. hun,, CC. Valvulæ duæ mitrales. D. Ventriculus ſiniſter apertus. F I G. V. A. Arteria magna diſſecta juxta cor. BBB. Valvulæ in orificio arteriæ magna ſemilunares.
celeritate in ſanis, ut confundi videantur, ſimulque pera- gi, ſicut in bombarda uno ictu omnia explodi diceres,& in deglutitione, monente Harveſo.
Diaſtolen efficit receptus à vena cava& arteria venoſa ſan⸗
guis. Syſtole peragitur, quando repletæ auriculæ in ventri- culos contractione ſua eundem expellunt.
Utriufque auriculæ Diaſtole& Syſtole eodem tempofe accidunt. Dextra quando diaſtolen patitur, eodem temporè pPatitur& ſiniſtra; quando hæc conſtringitur in ſyſtole, ex- pellit& illa. Sed Diaſtole cordis& auricularum diverſo
tem-

1 d. 1
— lectum tin—*
U
.
4— üan.. IINRAR ll. ANNNW 760”
rentriculo äitt NI 1. G H 1— uum enand NWog
=ili quin 1n
——oo² 35331”
. VU S
„ ⁸☚ 2— 1 — uteruſaenn I— 1 IV.
14 iſen G ran
4 V.
4
aur. natna ſmmiten
1 rrideantur, im omniereie tſo. ca Kue 3,— repletr unnn 6— xpellunt. 4 4=& Fyttoless⸗ d=—en prtitnſase „= oaſtniagturn H= iis& aurene

390 ANAT. BaRTH. LIB. II. DE THoRAc.
FEIGURARUM EXPLICATIO.
Tabula hæc carneas Cordis papillas exhibet ex Lowero.
F I G. I.
a a. Vena pulmonalis recte ante ingreſſum cordis explicatur. b. Auricula cordis ſiniſtra. c. Foramen ovale per quod ſanguis à vena cava recte ant, f. iſtri ventriculi oſtium influit. dd. Duæe membranulæ nutrales. ec.
Garneæ columna in utroque ventriculi latere protubern- tes.
f. Baſis cordis ubi ſanguis A vena pulmonali in ventr. inftuit
g. Locus ſub membranis mit ralibus ubi emittitur in aortam.
h. Conus cordis. I
iiii. Fibra carneæ hinc inde per totum interioris ventricui
ambitum intertexta.
FI G. II.
Baſis auriculæ ubi tendini cordis unitur. Qlinoſus circulus qua à vena cava diſtinguitur.
ccc. Fubræ carneæ hinc inde in diver ſos tendines delata cunſ. Bxilts int ermediis quaſi in plumam efformata. V
ena magna coronaria. enæ aliæ minores ſanguini& corde referendo conſtituts. f. Pars auriculæ ſuperior.“
tempore evenit, ut& ſyſtole utriuſquc. Syſtole auricula-
rum cum diaſtole ventriculorum ſimul concurrit,& verſa vice, ſemperque illarum conſtrictio horum diaſtolen præ- cedit, tam in ſanis quam morti vicinis. Sed diuturnior eſt illarum motus quam horum. Siniſtro ventriculo deficiente pulſat adhuc auricula ſiniſtra, qua extincta, reliquus eſt in dextro ſinu motus, coque ceſſante, pergit palpitare auri- ccula dextra quæ ultimo moritur, nifi quodilla quieſcente tremulus quidam motus in ſanguine influente adhuc perſe-
8 3 8
Hionce partium extremarum. , I. Eſſe cordis promptuaria: recipiunt enim primo uinem& aërem; ne ſubito in corirruant, unde cordis Kamimalis ſuffocatio. Hinc vaſis cordis infundentibus apponuntur, non effundentibus arteriis. I. v . Va-
— ꝗͦ-————

4 elom mun
1 8
81;
4 un — A arriul'lum
. hulmonaln
1 li emitten
8 2 totum item
1 II. edr=rrdlis wnitur.
= eua causdfm 24 verſostenimana A1
4 am eformu
-4 2 Arde refmuun
pt= Itriuſque S u☚φνh⁵ ꝙHmulconen t= ictio Rorum
n ₰i vicinis. Selä u niſtro eatia ſt aextinch. 5— mte, pergtet . r, nif qrade it— vine inftunt ch aru —
aria: mepate
1=in corinm* d. vaſis co 1 a Ddeutibusmta
—
TABVULA VI.. 391
7
7 —
P
W. S
S
—
S
³⁵⁸⁸ P ſP 5 aue
9, cht
M
I

39² ANA T. BARTHOLIN. I. 1 B. II.
II. Vaſa, quibus apponuntur, turari. III. Hippocrati eſſe cordi loco flabelli& refrigeratorii, IV. Malao eſſe loco menſuræ, qua cordi admeritur ſan- guinem vena cava& arteria venoſa, nam cum ſingulis pulſi- bus omnis exire ſanguis non deberet, ſed maxima pars debe. ret morari& ulterius perfici, natura cordi auriculas appoſuit pro vaſculis quibus tantum cordi largiretur, quantum natu. raliter e corde ſingulis pulſibus evacuaretur. Unde& dex. tram auriculam ſiniſtra majòrem putat, quod dexter ven- triculus ſiniſtro capacior,& ex eo quoque pluſquam è ſini ſtro, nimirum fuligines& nutrimentum pulmonis, excer- maathtrt.
lrariſſime tres, ab Æmilio pari- ord dam velaturam facientis, ob- — S Veſugzo. Walaus quoque in bove tertium ſinum vidit. Gæ ſalpan in avibus obſervavit& piſcibus, facileque apparet dextrum circa mucronem dividi lamina, revera tamen in unum coit. Licetus tertium illum Ariſto- telis pro dextri ventris prominentia ultra ſiniſtrum inflexa accipit, ut vulgatus ſiniſter medius ſit Philoſophi. Aliter Ariſtotelem excuſat Conringius, nempe dextrum illi eſſe, un- de oritur cava, medium unde dorta,& ſiniſtrum unde ar- teria venoſa ſeu auricula ſiniſtra, qui minimus in minaribus
ſervati. Et bis
animalibus vix conſpicithr. Sed ita quatuor forent venti
culi addita vena arteriola, ut prima fronte aparet, non tres Duæ igitur tantum reperiuntur in animali cavitates, dextra
Carnex co- lumnæ in
& ſiniſtra, ſuperficiem habentes internam, inæqualem, à aiperam, maxime vero ſiniſtra. Cor Poloni cujuldam à Rio- lano diſſecti ſine ventriculis, plane ſolidum erat.. Foveæ multæ in illis funt efformatæ à carnoſis fibris, in dextro plures, ſed anguſtiores, in ſiniſtro pauciores, ſed pro- fundiores, ut contineant receptum ſanguinem, hine in con- ſtr ictione cordis vivi min Pres fiunt, in dilatatione amplio- res. Foveas conſtituunt& obvallant Carneæ particulæ, Jacertuli dictæ, modo rotundæ, modo tenuiores, in dextro ventriculo quinque aut plures, in n — ttro

J= Saponuepune 1 wre
1
1. lletegall n
re icali, rai 1— allo A tua: 2, diſleddo ien K.— alenu; Kom nr ſwe tes dh ul KErektunmta =pgogueinn dbas obterenit m mucronemdi 0i L.— etus teriumil ro mia ultrafalb ſtär=ius fit Phüoh umpe dertuni =ma, K finitrr 1nſwi minimuin ut=itaqunuerin ʒn ftontegn udt= Aanimalcuit bintermm in
4 4 . 1
id.
or Larche 184— ſokdamen u rmatx Gm fnguina⸗ 06 nt, In dulne de unt 1 dæ, modont
Wuinque utfe 3
*— — 4 3
DE THoORACk. 393
ſtro duæ tantum conſpectiores, ſed craſſiſſimæ, fbris variis ventriculis
ad valvulas affixæ. Ampliores poris pervias obſervat Veflin- cardis.
gius. Uſus illarum aliquibus eſt, ut ſint cordis ligamenta. Maſſa parvi ſunt muſculi. Veſalio& Riolano columnæ car- nex, quæ contractæ promovent diaſtolen, Pariſano ut illarum beneficio cor ſe conſtringat. Walæus quoque ad contractionem ſeu ſyſtolen concurrere in diſſectis vivis de- prehendit, imprimis ad validiorem, ubi à baſi incipit tumor illarum& ſenſim ufque ad mucronem pergit. Harv'ejus conum ad baſin adducere fibris obliquis. Calorem per om- nes deferri ſuſpicatur A. Benedictus. Entius, ut inter illas ſanguis concutiatur ne grumeſcat. Backius, ut ſint tanquam funes& retinacula, quæ inhibent ne in contractionibus cor- dis valvulæ ultra metam adactæ, retinendo ſanguini forent inutiles. Slegelio contrahuntur ut claudant cum fibrillis ori- ficia vaſorum cavæ& arteriæ venoſæ. Omnes hæ ſententiæ veræ ſunt& conjungendæ, ut accurate tempora motuum cordis conſideranti erit manifeſtum. Lindano monticuli ſunt ſeu muſculi, à quibus fibrillæ quaſi tendines minuti propagantur& inſeruntur valvulis motionis gratia. Quo- modo valvulæ illis utantur docet Highmorus, qui carneas pa- pillas vocat cum fibroſa textura. Fr. Ulmus carneos hos col- les obſtare credit, quo minus latera cordis mutuo contactu jungi poſſint aut coire, adeoque univerſum ſanguinem ex- pellere: ſed ita locatos, ut unus alterum ingrediatur, clau- dantque ita exacte ventriculum. Nihil tamen hic ſitus cir- culationi officit, quæ exiguum ſanguinis ſemel relictum alia
ſyſtole expellit.
Præter naturam multa in ventriculis reperiuntur. Bau- In corde
hinus fruſtula adipoſa,& Wormius noſter Experientiſſimus yræter na- turans re-
perta.
ex utroque ventriculo carunculas quaſdam interius albican- tes, exterius rutilo colore emergentes, quod& nos Patavii pridem& Haffniæ in diſſectionibus noſtris inyenimus, ho- minum juxta& brutorum. Imitantur illæ polypos, quos in utroque ventriculo ex fide Langelotii& Kirſtenu relatione in Hiſtoriis Rarioribus exhibuimus. Eraſtus concretionem pi- tuitoſam, flaveſcentis inſtar medullæ, quæ in boum coctis oſſibus reperitur. Veſalius glanduloſæ nigricantiſque carnis libras duas, Bensvenius fruſtulum carnis inſtar meſpili.
Vermes Salius obſervat, vermem alatum Confluentiæ J. D. Horſtius; anguem bifidum ftagelloſum Londini Maju⸗, nec abſimilem Neapoli M. A. Severinus. Calculos cum abũ- ceſſu in muliere calculoſa Hollerius,& piſorum quantitate Wierus.
B b5 Offa

Sinus primus dextri
mitralibus BB B.
.— *
.— —————,— ——
Sinus primus ſii
bus tricuſpidibus CC.
mitralibus DD D.
AB. Baſis cordis. CC. Auricula cordis.
e. Siniſter.
.Dexter. iii. Septum medium.
ey in corcle.
— ———*„—-— —————— 3————— 3„—— 3 2.— 2 9 E———. 3 —*——* 4 3— —— 2 4 4.
2——— 1 3—*————— — 4—
——
— 7
.—
———
— 2— ——— 4 4
— 2——*
39 4 AxAr. BaRTRoL. LiB. II. Dz THonAcr.
FIGURARuM EXPLICATIoO.
cuſpidibus tribus AAA.
F 1 G. I. yentriculi Cordis cum valvulis tri
2 8
F I G6. II..
Sinus alter dextri Ventriculi cordis, cum valvulis tribu
FTI G. III.
mmiſtri Ventriculi Cordis cum val vulis dus
F 1 G. IV. Sinus alter ſiniſtri Ventriculi Cordis cum val vulis tribun
FE I G6. V.
d. Dexter cordis ventriculus.
F. Mucro cordis abſciſſus. „Simniſter ventric. cordis.
Oſſa in hominum cordibus rariora. Vidit tamen Gemma ſemela& Riolanus bis, in cadavere Præſidis Nicolai Octoge narii ad aortæ initium,& in Regina Maria Medicaa Matre Lud. XIII. poſt obitum ad pollincturam aperta. Fo. Tulus in corde Urbani VIII. literæ T. Simon Paulli Clariſſimus in Theatro Anatomico prædeceſſor meus, oſſiculum Pythagoræum calculi duritie ex viro quadragenario Haffnienſe eruit juglandis magnitu- dine,& externa figura cordi æmulum, vel literæ Y. Omnia ab humorum ſiccitate& ad motum tarditate in ſenibus
xægris deduco. Utitur tamen hoc defectu natura ad tardio- rem motum ſanguinis incitandum& accelerandum, ſicut aquæ injecto ligno facilius labuntur, vel ne ſanguis totus grumeſcat, ſicut mulierculæ& laniones bacillo agitan
Pont. Rom. figura triangulari inſtar
guinem
t ſan-

- I 4— 1Cräamas
. IV.
nI Vordu cun nan
= V.
4
A☚☛riora. Viditturs In= were Preidoha 6 Legima Muulli dineturam pern 4— om. Hguntin ( nmus in Thernb 1 oythagorrma nſe eriit jqjus
à imulum, vellen , notum tarätfel- 4== hoc defectueer 12 dum& accsern
— buntur, re rs
4˙2 Xlanionesbicdos
8 ☛ ☛ ³ ☛Oᷣ 8 X△
8
5 — ‿
Mfdl 1 ſh ſ L
eech 4 F,
—
, 334 W 2 1140 7 S))P S S A 5 SSh 2 7 8
8 4
“²““
“

————
4.——— 3
4 7

—
37 77 76 74
—
—— —
— ——
— —
—
8 N
=
—

Dexter.
Piſces cur unicum in corcle ven- triculum
habeant?
quam radix aortæ indurata in ſunt& ſoluta,& illa fixa cum corde vaſiſque moventur pro
lunæ eſt, neque ad
monem nutriendum,
habens cavitatem ſupra latiorem, infra anguſtiorem,
Ama r. BAnTrMOLIN. Lry. H Quanquam vero oſſa hæc fir.
nihilque aliud eſſe videantur ſenibus: ſæpe tamen mobilia
398 guinem in uſus farciminis. miter fæpe fint cordi infixa⸗
commodo ſanguinis allabentis.
Dexter ventriculus ſanguinem recipit exX vena cava, quam in ſe recipit: unde non tam craſſa carne ceu pariete Conſtat, vcluti finiſter, ut æquilibrium fieret, cum plus materiæ contineat,& majus pondus quam finiſter, nec tam perfecta hic fiat coctio ut in ſiniſtro, ubi major calor.
Non exacte rotundus ſed ſemicircularis figura creſcenti — mucronis ſinem pertingit, ſed videtu ſtrum ventriculum, quite-
eſſe quaſi appèndix ad cordis
moto dextro, integrum adhi i quaſi cor repræſentarevi- detur. 3 e
12 ior tamen eſt,& me Hor ſiniſtro, ob ſanguinis copiam, quam continere debebat,& pro pulmonibus nutriendis,
& pro ſpiritibus vitalibus in ſiniftro ventriculo gignendi.
Nam
ſus ejus eſt I. Sanguinem recipere ex vena cava, ad pul- vel illi pro alteratione mittendum, dum ſanguis iſte effunditur in pulmones per venam arterio- ſam. Ideo piſces, qui pulmonibus carent,& aërem perfau- ces non inſpirant, hunc dextrum ventriculum non habent, um tantum. Hic ergò dexter ventriculus coquit,& attenuat fänguinem pro pulmonum nutritione etiam.
II. Mittere partem tenuiorem per ſeptum in ſiniſtrum ventriculum, ad ſpiritus vitalis confectionem: craſſiorem vero per pulmones tam ad eoſdem nutriends, quam ut perfectior revertatur ad ſiniſtrum ventriculúm pro toto corpore alendo. b 4
III. Sanguinem recurrentem à ſuperflua nutritione ex- tremarum partium reficere iterumque perficere, uti& no- vum chylum cum lympha& ſanguine ex axillari vena de fluentem pro ſanguine conficere&e præparare.
Siniſter ventriculus anguſtior eſt, ſed nobilior: oeunänn 4
„
&
mucronem pertingentem. Carnem habet ſeu parietem ti plo craſſiorem: habet item duriorem, ne ſpiritus vitales exhalent,& ut fortior fiat motus ſanguinis ad remota loca emittendi. Uſus eſt, ſpiritum vitalem cum ſanguine a rare ex duplici materia, I. Ex ſanguine in dextra cavitate
præparato,& per ſeptum pulmoneſque tranſmiſſo. 5 3
rterioſo elabo⸗

rm un 4— anquam Sd dilque lidg at bsr d ch ce ralſaen 5
mt un meiſtag eNam cul d 2t,— lbrium fer. 31,ß— dusqum nk
*. A w ubimaaa lett eirculrüdgan , cem pertingt, rd ☛ trum enrtilg n quaii cor re
lm tro, odlugun r. e pulmondan 1 itro ventricub
rel ker Iro alterztiolen tut dmonespernu I„cuent, Kin dei entricuumn cGt ter veatrick p um nurnticnet ten=m per ſeptugi . confecciobem. 1= em nutrienc d 1Azum weatricllk Irc= Aſupertutt d 8— maue perdert p anguineeld ⸗ot— Kprrpuu
a0— infr ugie
— ⁴
DI=z T RHRORACGC L. 399
aere per os& nares inſpirato, in pulmonibus præparato,& per arteriam venoſam cum ſanguine in cordis finiſtrum ventriculum miſſo, ad flammæ ſuſcitationem& ventilatio- nem, imo pabulum. Hoc indigent piſces& Leucophlegma- tici illa in anguſto loco vel male infecto collocati, vel in æ- ſtu nimio verſantes, ob ſuffocationis caloris flam mæque in corde periculum. Aërem autem poſſe per vaſa pulmonaria in cordis ventriculum tranſire experimento monſtrat
Swammerdammius apud Fr. Sylvium.
Utriuſque igitur ventriculi idem fere Dſus, nempe ſan- Uſusutriuſ=
guinem arterioſum generare& perficere, venoſum recipere Pne Lentes. ex univerſo corpore per venas recurrentem,& expellere““*
perfectiorem per arterias ad totius corporis extrema, ut eo nutriantur. Id probat conformatio ex parte ſimilis utriuſ- que, in dextro duo vaſa vena& arteria advehentia& reve- hentia, in ſiniſtro totidem. In illo duplices valvulæ tricuſ- pides& mitrales, in hoc ſimiles. Tantum expellit& recipit ſiniſter, quantum dexter, niſi quod pulmonum nutritione & cordis abſumitur. Differentiam aliquam conſtitutio& magnitudo diverſa arguit. unde I. Coctio diverſa hic& ibi, ut ſupra demonſtratum: Nam dexter circa chylumè& lym- pham nuper advenientem occupatur, ſiniſter in iiſdem jam parum concoctis. 2. Dexter pro pulmonibus laborat, ſini- ſter pro toto corpore. 3. Dexrter fuligines ad pulmones& ſanguinem mittit, finiſter à pulmonibus recipit ſanguinem aëre fœcundum.
SErrum vel interſtitium eſt inter utrumque ventricu- lum, quod craſſum eſt inſtar alterius parietis ſiniſtri ventri- culi: à Columbo cartilagineum aliquando obſervatum: con- cavum parte ſiniſtra, dextra gibboſum, cavernoſum& fora- minibus(quæ aliqui putant eſſe tertium Ariſtot elis ventricu- lum) plenum; quæ cavernæ ampliores ſunt dextrorſum, extremos vero fines ſiniſtrorſum vix cernere licet. Trian- gulares deſcribit Helmontius, cujus conus deſinens in ſinu ſiniſtro facilius conſtipatur, baſis aurem trianguli illius in dextro finu nunquam, niſi in morte. Vidi tamen circula-
res, ut piſum exacte admitterent, verſus ſiniſtrum vero ob- tuſos.
m. nem kͤet a
8 Apertos eſſe, veterum eſt placitum& multorum inde A- pe le te— rorem,. 1
natomicorum Gaſſendus vidit Aquis Sextiis Payanum oſten-„toc
in ſe⸗
orclis f 1eus lunguiius dentem ſeptum cordis pervium per varios mæandros fle- mauufe/us. xuoſoſque quaſicuniculos, idque ſtylo non vi ſed leviter im- 1 m ſunguiner miſſo ſurſum deorſum& ad latera placide contorto. Quan- f ſanguigeitte quam autem ſtylo perrumpente teneram ſepti carnem f 8. m 11

4⁰⁰ ANAT. BARTHOLIN. L. 19. II. cile inveniamus viam, tamen de Gaſſendi oculati fide& Pa. Yani dexteritate dubitare non licet, quum& cgo nuper ſe. ptum cordis ſuilli manifeſtis poris magnis, ut piſum ma. juſculum admitterent, variis locis oblique pervium depre- henderim, ſine ſtylo patentibus, qui tamen immiſſus ad ſi- niſtrum ſinum me ducebat, ubi tenuis membrana velut ana- ſtomoſis apponebatur, regreſſum inhibens. Riolanus quo- que verſus mucronem ubi tenuiſſimum eſt, pervium con- ſpexit. Walaus in ſepto bovino ſuperna parte ſecundum cordis longitudinem, aliquando ſinum invenit, ad ſiniſtrum ventriculum circa mucronem patulum, digiti indicisam. plitudine& longitudine, quem pro tertio Ariſtotelis ſimn habet. Marchettus ſemel duo foramina in ſuperiori pante ſepti vidit, quæ valvulas in ſiniſtro ventriculo obtinebant, ne ſanguis in dextrum regrederetur. Monſpelii viſum nar- rat Fr. Ulmus, in cadavere mulieris, cui ſeptum cordis non perforatum modo, ac tenue, ſed lucidum quoque depre- henſum. Conſentit in ſepto pervio Phil. Fac. Sachſ. Et Pa- tavii Molinettus ſtylo pervium monſtravit Moinichenio. Ex perimento perforatum in hydropica oſtendit Tubingz Brodbecquius. Vinculo enim vaſis omnibus injecto, excepta vena cava, cannam vel arundinem ſambucinam trunco hu- jus abſciſſo quam arctiſſime alligat, per quam dum corin- flare incipit non dexter tantum, ſed ſiniſter ejus ventriculus cum auriculis utriuſque illico ad viſum tactumque elevatur. Teſtis hujus obſervationis eſt Wilb. mormius. Non femper tamen in cadaveribus aperti, quia in tiris continua agitatione cordis patuli ſervantur, qua celante viſui non ita ſunt conſpicui, ſicut nec meatus manifeſtos cernimus in ſudore per cutim ubertim prorumpente; nec cum ſemen è glandulis& vaſis ſpermaticis in meatum urr- narium erumpit: nec poros per quos empyema aut ſanguls ex vena arterioſa in arteriam venoſam per pulmonum pa. renchyma penetrat, aut ſanguis in hepate ex porta ramis in cavam. Recte Ceuſus, nihil ſtultius, quam quale quidve vivo homine eſt, tale exiſtimare eſſe moriente, imo mor- tuo. Unde multi, ut Columbus, Spigelius, Hofmannus; Har⸗ vejus, Erc. per hoc-ſeptum quicquam tranſire negarunt. Se non mirum eos dubitare. Nam I. Anfractu feruntur ambagioſo, ut non facile ſtylus pe netrare queat. Magis tamen fiunt iſti pori conſpicui in cor de bovis diu elixato. ut nobiſcum teſtantur Baubinus, Riolanus, aliique. Notandum autem contra negantes Hof mannum ð& Plempium, in e
lixatione modum ſervandum, ad hæc
——

1n Ln
ſene et— Auune
1 na 9 1— dsodligehe *1=, qui tanelien u— enuis demha
c= miinhiden ue i Umumck,n. 19= 16aum ngendal uulam, üägin 2* 2 Pro tenid 1I ioramim in un ſtro vemiicut 1 ttur. Mouixi G ris, cui eprun 2- lucicumaun p vio Ph. u.u Ar aonltru um u I iropica olratt ni isomuibainct R m Kadacimm 1-= gut, herqume at: u led Rniltercun Il viſum ucuma 3 1b. Mormuu.
m,— feridus aperi, dim☛mi ferantu, 1 icut nec metw. ch abertim prn A= Lpermaticins 7 f quos emnpſeni tenoſam het ue 4 in hepuecmm 42 laltius, Junn e d p eſſe moftar H= Shlha,
. 2
1 ut iſtipon
1
DEI TORAGT. 4 ½ ad hæc fibras in vivis nunquam ita cohærere, quin relin- quant poros, ut nervi docent. Tandem mem branam in cor- dibus boum elixatis, neque oculatiſſimis apparere. II. In mortuis omnia concidunt. III. Anguſtia eſſe debebat ſum- ma in fine; quia tenuiſſima portio ſanguinis ibi quaſi percolatur: Interim, quia fruſtra non ſunt hæc foramina, ideo
Uſais ſepti eſt. ut per id chymus& ſanguis tenuior ex dex- An ſan- tro ventriculo in ſiniſtrum tranſeat in ſyſtole, quando pa-&uis pe, ſ* ptum cordis tranſeai?
tentiores ſunt pori, ad vitalis ſanguinis ſpirituſque genera- tionem, qui poſtea per arterias in univerſum corpus diſtri- buitur ad vitam& calorem nativum ſervandum atque ſuſ- citandum: craſſior vero& major pars ſanguinis& chymi naturali ordinariaque via, non ſolum violenta, nec ſolum in perturbationibus animi, per venam arterioſam arteriæ venoſæ mediantibus pulmonibus comnmunicatur, ut in fini- ſtro ventriculo illi miſceatur qui per ſeptumtranſudat. Craiſ- ſior pulmonibus nutriendis dicatur,& ut revertatur ad ſi- niſtrum, aëre temperatus. Tenuior per ſeptum tranſiens, il- lud in tranſitu nutrit, quia coronaria vaſa externa tantum perreptant,& longo illo periculoſoque per pulmones iti- nere evaneſceret. Hac ſola via Urinatores& ſuſpenſi ali- quamdiu vivunt& reviviſcunt, motu pulmonum ceſſante. At, quia raro aperti ſunt pori ſepti, ſuſpicari poſſes forſan rectius, in obſtructione pulmonum hanc à natura provida viam reſerari, ſicut ovale foramen in fœtu patet, donec ex- peditior per pulmones adultos aperiatur tranſitus. In iſtis exemplis, quæ patula foramina demonſtrant, aliquo vel vi- tio vel naturæ luſu parcior ad pulmones ſanguis tranſiit. Alias ſepti uſus eſt ad ventres diſtinguendos. Oritur vero ex fibrarum cordis varia reflexione.
Juvat hunc tranſitum, quando fit, ſepri motus, quod ad ven- triculorum nutum cieri, hæc indicia habeo, quia 1. fibris circularibus donatur æque ac parietes, in elixato corde, qua- les fere in ſphinctere, teſte Harvejo, quæ cum ventriculos moveant, movebunt& ſeptum. 2. Palpitatio quædam im- miſſo digito vivi cordis ſentitur, obſervante Walao. 3. In moribundis, ubi motus ſiniſtri ventriculi deſinit, ſeptum dextri ventriculi motum ſequitur, eodem annotante;& ſi dexter ventriculus ſit vulneratus, motum remanere in ſe- pto tradit Riolanas in Obſ. Viv. Ipſe tamen ſapientior alibi Riolanus mobile negat, niſi verſus baſin, ubi mollius eſt pau- lumque obſequitur,& ita fieri debere ut tranſitus ſervetur, quia quum ventriculi ſupra ſeptum pervium dilatentur&
CG gon-

—
——— ͤ——— 4—— —
Vaſa Cor⸗
dir.
4 0²2½ ANA T. BARTHOLIN. LI B. II. conſtringantur inſtar follium, occluderentur foraminula! Sed nullus metus. In fyſtole enim retracto ad baſin mu. crone, aperiuntur pori in ſepto ſurſum moto, ut ſanguis ſimul ſeptum tranſeat& pulmones. In Diaſtole contra, quia in longum diſtenditur cor, retrahuntur pori cum ſepto& clauduntur donec cor impleatur.
VASA cicca caput cordis reperiuntur quatuor inſignia cor egredientia, quæ Hippocrates vocat Naturæ humanæ fontes. Dextro ventriculo inſeruntur geminæ venæ; um cava,& wena arterioſa, Siniſtro totidem arteriæ: Arteruae- noſa,& Arteria magna. Quibus omnibus intus apponan. tur VALVULE ſeu oſtiola undecim, vaſorum ſuorumer. panſæ tunicæ, vel ex extremis tendinibus carnium muſca- lum cordis conſtituentium, Srenonio augurante. Advehen. tes venæ, cava& arteria venoſa valvulas habent tricufpides foris intus ſpectantes; Revehentes arteriæ aorta& venaarte- rioſa valvulis gaudent ſigmoideis ſeu mitralibus, intus aper- tis, foris claulis. Illæ admittunt ſanguinem in cor, apertæ ſanguinem ſinunt effluere, clauſæ reſiſtunt refluenti. Tyicuſ- pides non connivent, ſed clauduntur ſtricte à ſanguine cor diſtendente,& conſtrictione cordis, ventriculos anguſtantis Clauduntur Sigmoides à cordis laxatione& concidentia in diaſtole, qua fibris in longum protenſis cum parietibus deorſum retrahuntur& clauduntur, quemadmodum in pontibus fubliciis catenæ.
Aperiuntur Tvicuſpides ab impulſu ſanguinis novi perci- vam arteriamque venoſam,& diaſtole cordis, qua deorſum retractæ fibræ patent; Mitrales vero in ſyſtole conſtrictio- ne cordis& ſanguine urgente exitum. Claudi etiam præter naturam poſſunt à ſanguine expulſo in vaſis repletis ſta- gnante, cui remeare conanti ob conformationem obſiſtunt, quod naturæ artificium in fluviis paſſim expreſſum vide- mus exſtructis portis. At ſecundum naturam ſanguine ex- pulſo retrorſum cedente non claudi, ut quibuſdam viſum, probat Walæus, quia 1. ſenſus obſervant à corde, non ad cor per arterias ſanguinem moveri. 2. In raro languidoque pul- ſu non ultimo arteria qua cordi nectitur, ſed primo intu- meſcit. 3. Arteria duobus à corde digitis ſi ligetur,& ea inter ligaturam valvulaſque ita aperiatur, ut libere exire ſan- guis poſſit, valvulæ tamen aliquoties bene conſtringuntur, corque ordinate movetur...
Carteſius per guttas ſuas claudi& recludi ita concipit:
Guttæ fanguinis rarefactæ, premunt clauduntque valvu-
las in duarum venarum introitu conſtitutas, eaque 4 im

n„ſ — wluderem 19 im retrane 1 Rluimm
— N. .— Lld 1 hunturpo 84— rhorida d= riuntur dumn 7 wen den 10 Iintur gewim nit— tdem utane . Romnidosin 1 im, mſonok tre*2 ndiinidascnid m enno uogunm. v lrulssMaben er uterie ꝛom HÆ ſcu miraldo mſt— ſunguinemnt re rellſtunt rei cd ul untur ſtridtek on iis, ventrichlor AR huione Kan ld A protenſs cu K 6t. atur, quem
„ 4₰4
62 i. volſuſinguinsi Lin. liaſtole corcit Al— Fero iaffttbe ga— ütum.(Luät gu— cpollo in u⸗ na E v' contormatos nſ Viss pafimen A= ndum artumn. te ſlandi, utquis 64— bſervant icat
7 a17 „— di nectital, 3 od corde diibi 1 ꝛperirriatkr . M mä= uotles hr
n d.„ remunt cu⸗
a. tu conſtituts
—ö—
Di TnonaAcx. 43
ſmul impediunt, ne uberiori ſanguinis copia cor obruatur: propellunt vero recluduntque duarum arteriarum valvulas, in quas prompte& vi quadam ex corde irrumpunt. Quo- modo autem claudantur, in vivo cane obſervarunt Annſt elo- damenſes: ſi abſciſſa auricula dextra inflatio fiat cordis per arteriam pulmonalem, ſtatim clauduntur mitrali figura: ſi vero abſciſſa auricula ſiniſtra inflatio fiat per Aortam, val⸗- vulæ venæ pulmonalis ita attolluntur, ut una ſit ſupra a- liam, non uti in ventriculo dextro, ubi eadem altitudine ad clauſuram iſtam efficiendam coëunt. Falſi vero Veteres& Recentiorum multi, qui libere fan- guinem ex corde meare& remeare exiſtimarunt. Nec val- vulas connivere naturaliter, tumor in arteriis à ligatura ver- ſus cor indicat,& inanitio venarum prope cor. Notandum circa vaſa cordis ex Williſio, à plexu vagi paris nervorum ſurculos ac übras numeroſas dimitti, quæ tan- quam hederæ repentes, vaſorum tunicas denſiſſime obdu- cunt, eaſque pluribus in locis ſubeunt, ac varie circumli- gant ad vim pulſiicam vel efficiendam vel excitandam, item z ſanguinis motum juxta paffonum impetus determinan- um.
Primum vas eſt VENA CAVA ventriculo dextro inſerta, Pena cava.
admodum amplo& patente orificio, triplo majori orificio aortæ, ut ideo videatur ex corde oriri potius quam ab epate, præſertim cum adeo firmiter adhæreat dextro ventriculo, ut ſeparari nequeat.
Motum an habeat difficile dictu eſt. Ariſtoteles& Gale- nus id quidem videntur voluiſſe; ſed interpretes de obſcuro motu loca exponunt. Verum Walaus manifeſtum in eo mo- tum invenit àjugulo ad hepar uſque, maxime tamen prope cor evidentem, etiam corde vel emortuo vel exſecto perfi- ſtentem, quamdiu ex jugulo vel hepate ſanguis influit, ideo- que R& ibi carneis fibris venam cavam donari, quibus alibi deſtituitur. Entius quoque vidit mortui animalis digito le- viter in abdomine tactam cavam, juxta ipſius femora trepi- daſſe. Idem Sylwius, Stenonius, Amſtelodamenſes.
Uſus eſt, ſanguinem inferre ab epate,& univerſo corpore per truncum adſcendentem& eſcendentem, præterea chy- lum& lympham ex lacteo thoracico.
Circulus membraneus hujus orificio annaſcitur ad cordis robur: qui finditur ſtatim in tres validas membranoſas
VALVUL As, janitrices dictas, foris intro ſpectantes, ut ſanguis intrare quidem queat, ſod non in cavam redire.
Dicuntur TRiCuspiDES, Græcis uᷣ᷑‿ςνeνss, quia telo- ne den 3 ſe
C 2
runm
Ejus valvu⸗=

—— ð‚———— 4 1 .—.—* ——
—
9— 8* 1— ——— ———— — 1. — 2
4 ½ ANAT. BARTHOLIM. L. 1 2. II.
rum triangularibus cuſpidibus ſimiles ſunt, quando clau- duntur,& invicem arcte connivent., Adnaſcuntur ut& reliquæ valvulæ, filamentis multis, in cava ſingulæ fere quinque conſpectioribus, aliis mino- ribus implicitis, quibus junguntur carneæ particulæ, ſupra explicatæ, quæ cordis ligamenta aliis dicuntur, aliis forte nervi cordis, ut Ariſtoteli; aliis muſculi. Vina arte- VENAARTERIALIS vel vas arterioſum, aliis Arteria Pal. rioſa cur imonaria, quia revera arteria eſt& ſubſtantia& uſu. vena: yena dicebatur primum ab Herophilo, d& poſtea abalii pleriſque ante inventam circulationem, ab officio, quia il. moni pro nutritione dat ſanguinem. car arte- Arteria dicitur I. Ob ſubſtantiam, quæ non eſt ex turi- ria dictas ca ſimplici, ut vena, ſed duplici. II. Quia in fœtu arterie munus obit, pulſatque, ut capite ſequente dicetur;& in adul. to, quia nutritium ſanguinem pulmonibus defert in dextro ventriculo ex parte elaboratum. Ejus ortun Hæc minori orificio è cordis ventriculo dextro, poſt cauæ ey progreſe inſertionem, egreditur, majori tamen quam pro pulmo- ſus. num indigentia: Obſervant enim Columbus& Aramtius duos digitos admiſiſſe;& majus eſſe debuit, quia continuo cordis dextri pulſu cruorern recipit. Deinde Arteriæ magnæ innitens atque finiſtrorſum inclinans ad pulmonis partes dextram& ſiniſtram duplici ramo vergit: dextro& ſiniſtro qui poſtea in varios ramos pulmonicos abeunt, præſertim verſus partes poſticas, ubi venis per patentes anaſtomoſes juncti bronchiarum latera perreptant. Uſag. Uſus eſt, ſanguinem excipere ex dextro ventriculo, d& pulmonibus pro nutritione advehere,& juxta recentiorum obſervationes, reliquum ſanguinem per arteriam venoſam in ſiniſtrum ventriculum cordis transterre. Et ne in cor fe- labatur ſanguis Palvulæ VaLVULE tres apponuntur, à tunica ipſius venæ ortæ, ſigmoides. intus foras ſpectantes,& ſemicirculum referentes velllu⸗ nam, unde ſemilunares, vel Græcæ literæ antiquæ digma, unde Sigmoides dicuntur. Habent vero etiam figuram Lati⸗ næ literæ C.
Arteria ARTERIAVENOʒSA, aliis Vena Pulmonaria, tertium cor- venoſa 5 dis vas eſt, quod in ſiniſtro conſpicitur ventriculo. 8 Attelan Dicitur ob officium AnrERIA. Nam I. pulſat in adulto,
ſiquidem ſiniſtro ventriculo continua eſt: non autem uo,
proprioque motu; quia nec arteria eſt, nec arterioſum Ve-
hit ſanguinem purum. II. Siniſtro ventriculo inſeritur. cur venaa VENA 1. ob ſubſtantiam. 2. quia in fœtu venæ mudr. 1. 4T 0
nt.

— erioſum ii 4 . Dtudſtaniuga ini— terahlil, kys
onem, adofan,
— m. 1 „— dam, quærmac 14,— i. II Lank
n equente cicetn in ,Vzßmonibasdei 11☛ C— entriculocem A i nmen qum
v, im(alamtus A eſſe deduit mn xct pit Deiode Mm ut ⁵ linans al pün w wergit:dem 1O.—2 onicosabeut, uhr us per pabentest rärm peant.
ex dexton Sn= here, Kjummn at— nem der min n6 sterne. Ie
4
u tonicaipis =circulum rir „A Iræcx litere m ar ſero cing
— huana dicitur rentucn Nam2
r0-
A1RA24.
ſtro ventricubb i. qun u
DzTHORACk. obit,& à cava quaſi producitur, cui per anaſtomoſin jun- gitur. Imo in adulto ſanguinem quoque cordi apportat, ſic- ut cava. Oritur orificio rotundo& magno(majori quam arteria magna auriculæ ſiniſtræ continua) ſtatim ab egreſſu bipar- tita, ac ſi fere duplici ore oriretur; ac diſſeminatur in pul- monem dextrum& ſiniſtrum, ejuſque bronchias poſtica. parte comitatur. Uſus.
⸗*. 00 3 5 25*† 1— I. In dilatatione aërem attrahere ad Cor, non nudum, 5n, ãer is 1 greclidt ur
or?
ſed ſanguini ex pulmonibus refluo mixtum, ad ſpiritus v talis& fanguinis arterioſi generationem, flammæque vita- lis pabulum& ſufflamen. Aperta enim in vivis arteria veno- ſa ſanguinem, non aërem purum, in cor infundit, quem œraſſiorem in cadaveribus quoque hominum brutoru mque plerumque obſervamus, quia ceſſante finiſtri ventriculi motu receptus in hac vena ſanguis ad cor pelli non poteſt aut trahi. Exſecta autem vel inciſa arteria venoſa aër qui- dem non comparet, quia purus putus non eſt, languini per omnia confuſus. Nec inflatis vivi vel mortui pulmonibus. quidquam hujus obſervatur ad cor pervenire, niſi vi magna. vel dexteritate, quia vehiculum ſanguinis deeſt, deeſt attra- hens& pellens naturale. Sed aörem, quicunque ſit, ad cor commeare exempla illorum teſtantur, qui fumis Mercu- rialibus, carbonum, calcis,&c. ſuffocati ſunt. Et fruſtra- alioquin pulmones eſſent conditi& bronchiæ.
II. In contractione, ſanguinis vitalis portionem in pul- mones excludere cum fuliginibus vetus eſt opinio. Sed in Syſtole cordis hac ferri ſeu ſanguinem ſeu fuligines, 1. pro- hibent valvulæ regreſſum prohibentes. 2. ligata arteria ve- noſa intumeſcit verſus pulmones, juxta cor evacuatur. 3. Aperta ſanguinem fundit cis vinculum, citra vero nec ſanguinem nec fuligines. 4. Fuligines dextri per venam arterioſam evaporant, ſiniſtri in aquam pericardii, pilos fubalares& totum habitum per aortam exhalant. 5. contra- riis motibus eadem via ferretur aër ingrediens coy,& fuli- gines cum ſanguine egredientes, quod in cconomia cor- poris inſolens. Quanquam enim ab eadem parte ſubinde alimenta attrahantur& pellantur excrementa, via tamen. eſt diverſa, præſertim ubi continuus eſt affluxus, ut in arte- ria venoſaà pulmonibus; vel ſane diverſo tempore peragun- tur. Ergo
III. In contractione ſanguinem ex pulmonis nutritio- ne ſuperfluum, vel recurrentem ex vena arterioſa, in ſini-
CC 3 ſtrum.
40)
2.

4⁰⁶ ANAT. BARTHOLIN. LI12. II.
ſtrum cordis ventriculum propellit. Valwulæ VALVUL orificio hujus vaſis apponuntur duæ tantum, mitrales, foris intro vergentes(enatæ ex membraneo circulo, ex cor- dis fubſtantia enato) quæ junctæ mitram epiſcopalem refe- runt. Majores ſunt, quam valvulæ cavæ, longiora filamenta habent,& ſingula ſeptem majora, præter minora ipſis ad. nexa, quæ à baſi latiori in acumen tere deſinunt, atque ro- boris gratia plurimas carneas explantationes. Sufficiebant igirur duæ tantum ad orificium arcte claudendum, quia majores funt aliis, longiores latioreſque fibræ, roba- ſtiéres columnæ,& orificium ipſum magis quam reli⸗ quorum eſt ovale. Ad fingulas fibras valvularum cartilagi- noſas portiones ad robur appoſitas vidi Hafniæa in cadavere virili. AKrteria AnrERIA MAGNA, ita dicta, quod aliarum omnium mwagna. radixX ſit, alterum eſt ſiniſtri ventriculi vas, unde prodit& oritur. Ad hujus orificium, fulcri loco, apponitur non quidem in homine, ſed in animalibus quibuſdam, cervis, bobus, equis, &c. dura quædam ſubſtantia, quæ aliquando cartilaginca, aliquando oſſea, prout magna& annoſa ſunt animalia. In homine nobiliſſimo& fortiſſimo portionem arteriæ hujus juxta cor in os rotundum vidit converſam Harvejus; unde arteriarum diaſtolen fieri à ſfanguine ſolo, non pulſifica fa⸗ cultate per membranas derivata concludit. Arteriarum quoque in baſi cordis concurſum in cervo in os degenerare ſcribit JFo. Schroderus. artilagineum corpuſculum grani panici imagine Arautius vocat: Brodaus radices aortæ. Ejus valvu- Uſus eſt, ſpiritum vitalem cum ſanguine arterioſo nu- . ritio à corde acceptum omnibus partibus communicare ad nutritionem& vitam, qui ne in cor remeet, apponuntur tres valvulæ ſimiles illis quæ in vena arterioſa, exacte clau⸗ ſæ, intus foras ſpectantes, quæ Sigmoides dicuntur.
— 3
—— —
——
——
C A vr. VIII. DE VASORUM CORDIS FOE- TUSs UNIONE.
N corqde aliter ſe habent vaſa, dum fœrtus in utero eſt, Ai⸗ ter, cum jam in lucem editus eſt3 Quod licet Galenus novit, ejuſque mentionem injecit; tamen plerique Anato- mici aut neglexerunt, aut falſa hac de re protulerunt, dum uniones vaſorum dixere, quidam fieri tantum per canalem, quidam per ſolam anaſtomoſin. gcd
22 8 . N!& 9

1 appononn mdranen u l☛☛α nitram ops 8— carx, odg 1 u, præternin 1n terecelna 6 Nantntiona 2 1 arcte caulad
— tiorelque in
Aplum mags dras valruumd u miäi Krfun
, quod aüra triculi w. m
Ict E&ν apponitarua I iſdam, cersish ant— de liiqamba mat mrannolatuntm omE Jo portionenn Wnz nrerfam Hr i1n ine lolo, wni t=t coocludt. onot= nincenoino 41 ineumconat . 4 Brodaus müct it um fanguir (. os partdosch in cor remers
qQdi iema nreridh3 ,4— gmoidesds
IIIl 110 N
enE= dum fœmit
1 A= toseſt; Cuß⸗
ctt cit 8 tamesye 1= hacderfn .4,— n ſieri tunu
o
DE THORAC E. 4⁰7 Sed conjunctiones ſeu UNIoNES VASORUM cordis in fœ- Vaſorum tu funt duplices: Alia fit per anaſtomoſin, alia per canalem. Per anaſtomoſin fit unio Venæ Cavæ& arteriæ Venoſæ, Per Ana- ſub dextra auricula prope coronariam, antequam cava ſe ſomhſin. plane in dextrum ventriculum aperiat. Foramen eſt am- plum& ovalis figuræ.. Voluit autem natura unionem hanc per à αννieνν mo- liri 1. Ob vicinitatem. 2. Ob ſimilitudinem ſubitantia- rum. Foramini huic in cavitate arteriæ venoſæ apponitur mem- branula pendula, tenuis,& dura, foramine major. Uſus eſt l. ex doctrina Galeni& ejus clientum, ut per hoc Ejus uſua foramen ex Cava in arteriam venoſam feratur ſanguis(non vaii. in dextrum Ventriculum, nam non gignitur adhuc vitalis ſpiritus, nec ita attenuato eget pulmo ſanguine) ad nutri- tionem pulmonis; cum hic alias in fœtu nutriri non poſſet, quippe in quo cor non habet motum, quo expelli poſſet fſanguis ex dextro ventriculo in venam arterioſam: quare hæc arteria Venoſa dicta, in fœtu vena eſt: ſed cordis in gratiam, non pulmonum tantum nutriendorum inſervire, varia evincunt à circularis motus fautoribus obſervata. Nam 1I. cor in fœtu etiam imperfecto poſt tertium menſem movetur, ut teſtantur Embryones, ſicut ova poſt tertium diem micant. Ante tertium autem menſem veſicula tantum auriculæ micat, ſicut in inſectis dum nondum perfecte ex- cavatum eſt cor. At hic motus fruſtra fieret, ſi nihil acci- peret cor aut expelleret. 2. Sanguis ex anaſtomoſi proxime auriculæ ſiniſtræ infunditur,& neceſſario inde per Syſto- len in ſiniſtrum ſinum transfertur. 3. Omnis ſanguis per has Uniones defertur, certe non ob pulmones ſolos, qui nu- triri poſſunt eodem ut in adultis modo, quanquam quieſ- centes, venulis ex parte hiantibus. 4. Arterioſo ſanguine nutritur fœtus, qui aliunde quam per cor venire nequit, ut poſtea demonſtrabitur. Igitur II. Verus uſus eſt, ut partem ſanguinis in fœtu ex cava hepatis in ſiniſtrum ventriculum cordis transfundat, qui ordinaria per pulmones non multum dilatatos nec niſi levi- ter reſpirantes via, illuc ire non poteſt. In quo commeatu aliquid etiam ſibi rapit dexter ventriculus.. Ne vero ſanguis in Cavam relabatur, prohibet membra- Uſus memä nula appoſita, quando concidit. Lranulae. Poſt partum aliquantulo tempore coaleſcit hoc foramen & exſiccatur, ut locus hic nunquam pertuſus fuiſſe putetur. CEe 4 idque
corcdlis unio⸗

8 *
———— 2 ———
4⁰⁸ ANAT. BARTH. FIGURAR U M
Iæc prima Figura dextra
L.I B. II. DE THoOR Acr. EXPLIC4ATIO.
m Cordis partem integram oſtendit, ſimulque
auriculam diſſectam,& Vaſa ab ipſo Corde exeuntia„ præcipue vero Anaſtomofin, per quam ſanguinem a dextro in finiſtrum Ventricu-
lum defluere voluit Folius.
AA A. Cor in ſus ſitu, per cujus ſuperſi-
ciem(oronaria Vena diſſeminatur.
B B. Auricula dextra Cordus, partim lli ſ⸗ ſicta, partim vero adhuc integra exi- ſtens.—
C. Locus quĩclam jnter Auriculas albicl ior, & civcularis, in quo à latere ſub pellicu- la quadam, ad inſtar valvulæ, A naſto⸗ moſis reperitur, hoc eſt, foramen tortuo- ſum, per quod Folius tranſire vult ſan- guinem in ſiniſtrum ventriculum,
D. Wena cava diſſecta uſque ad lecoris ſitum.
E. Vona aorta Jugulum, G brachia pe- tens diſſecta·
F. Arteria magna aſcendens.
G. Eadem prope ſpinam deſcendens.
Arteriam cum Venoſa arteria jungit.
I. Arteria venoſa à dextro Cordis ſ
progrediens.
K. LVena arterioſa pulmonum nutrix à-
niſtro ſinu exiens.
aa aa. Vena Coronaria per(urdis ſuye,ſ- ciem radicata, diffuſa.
b. Venæ hujus Curonariæ initium in Auii- cula prope denam Cawam.
eccc. Auriculæ pars quædam diſſccta.
d d. Altera yar⸗ ad huc integra exiſtens.
ee. Stylus in Anaſtmoſin immiſſus.
f. Pellicula inſtar Valvula ari Anaſtame- ſis pofita. 3 gg8. Rami Vena Cavæ per Hepar dif
ſeminati, ac radicati. h h h. Rami Arteria magna aſcenden-
H. Tubulus Arierioſus, qui magnam
F 1 G U
tes.
RA II.
Altera hæc Figura finiſtrum Cordis Ventriculum, nec non Auriculam diſſectam oſtendit, ſimulqus exitum ſty li in prima figura demonſtra-
tum.
AA. Cordis inciſio per univerſum ſini- à a. Venæ coronariæ pars quædam dtlinea-
ſtrum facta ventriculum.
ta per Cordis ſuperficiem diſpenſa, Cujus
BBB. Hujus ventriculi exalla delinea- minima perſpicitur.
tz0.
b b. Arteria Coronaria diſſecta.
C. Exitus ſtyli per Anaſtomaſin à dextra cccc. Auriculæ finiftra inciſio, uſqutad
in ſiniſtram Auriculam. D. BVal vnula ori magnæ Arteriæ appoſita. E E. Siniſtra Cordis Auricula deſſécta
dextra minor.
venam Arterioſam.. dd d d. Particulæ quadam nervoſe in iyſe . Cordis Ventriculo, Nervi ab Ariſtotele exiſtimati.
F F. Arteria Venoſa à dextro Cardis Ven-& c. Silus in Anaſtomoſiu immiſſus.
triculo exiens. GG. Arteria magna aſcendens. H. Eadem prope ſbinam deſcendens-
fff. Foramina quadam exigua, per 94 tranſire vult ſanguinem Folius dum cua⸗
leſcit Anaſtomaſis,& minori matetis
I. Tubular Arterioſus Venam Arteriam ſt opus.
cum magna connectens.
g. Valvula, G& in hoc latere Anſlmns
K. Truncus aſcendeng Arteriæ maguæ adldl appoſita.
gracbia& jugtlum.

4— mwauſaa (umen. 4 ¾— umaiu ( Ke, iißſt
( a ean(na e ricuA
ſd 4.— ee 3 in Auſhafn Rufer Paln Se n Fae(en 4* i,& ralicaii hh AM Attetia m
2. l.
u Wallum, deepn ätag= Aia primtan
at Ad t eurucrit yann A T1wdi ſahefen. 4 periim.—
1b teria(ymnut 6 c=wiraleaßer
Amins uaa 1 — A0ℳ 49e 9 14 —⸗ 3 0 u nita
4
TABuLA VIII. 4
8
N b
4
S K
— — =
D
S 8* N
90— S — F MM
—— ——
4 N wA N — ℳ₰ 5 , 1 S 8
— o, J 8 d
22 — —
☛— ☛
3
ö 9 ——

————“— —“ — 8 8
———
— —
—
Hus exſtc-
Ejus uſus.
——
—
A “ 5 4 4 X
de— 2*—— 4————— 1 —y— 5——— /
410 idque à copia ſanguinis
ANA T. BARTHOLINI. LI. II. in adultiore ex pulmonibus jam pa-
tulis& dilatatis continuo ad auriculam ſiniſtram propulſi, quæ parvam ſanguinis quantitatem ex anaſtomoſi effuere non ſinit, unde clauſa concreſcit. Manet tamen in adultis
clanditur. aliquando pervium. pinaus ter obſervavit, ſemel Riolanus,
& nos non fimplici vice. Marchettus in juvene 25. anno-
rum,& in alio o. annorum Maur.
Hofmannus. Botallus in
vitulis, ſuibus, canibus majoribus, ſæpiſſime ‚ unde ſemper & naturaliter patulum voluit, ut ſanguis è dextro ad fini-
ſtrum ventriculum hac commea mens Cæcilius Folius in omnibus h
.„——³—
ret. Cuzus veſtigia pe- ominibus ſecundum mr
turam eodem fine ut in fœtu apertam credit, ſed repugnan- te experientia. Apertum enim tantume occlufit natura, ut Patavii in eo ſene animadvertimus, cui venoſa arteria phlegmate obt urabatur. In aquaticis, anate, caſtore, buteone, cygno,&c. ſemper patęt, quia ſine pulmo.
ſt, cum alias vis
num uſu, fere, inſtar fœtus, in aquis fſubinde degunt. Mem-
branulam autem connivere, quao
bducitur foramen, non-
nunquam in cadaveribus vidi, ſtylumque admittere non coactum, ſed perpetuum id eſſe non Et inutilis foret levis ille hiatus tanto ſanguini
Per canalem oblongum, eſt altera u
arterialis,& arteriæ magnæ, quia
auſim aliis concedere.
nio, videlicet venæ Aſe invicem d ) duobus digitis à
Hiæc unio extra cor eſt(prior in corde baſi, in adultis quatuor, nam non à caudice arteriæ magnæ
incipit Canalis. Oblique ad arter vula appoſita eſt, ſiquidemn obliq
ioſam abit(ideo nulla val- nitas regreſſum impedire
poteſt.) Aut potius quod à dextro ventricul venam arterioſam eo pellatur ſanguis, non jta autem ex ſi-
niſtro per arteriam venoſam reger
atur ubi hæec bipartitur;
ac ſi in tres partes divideretur; quarum minima tam
canalis. In infantibus trium vel quatuor
annorum reperitur qui- dultis tandem paul
dem adhuc, ſed non pertuſus; ina attenuatur& ſiccatur, alimento omni deſtitutus, amplius per hunc humorum motum,; donec pro nutritionis abſentiam computreſcat ð&
eſcat.
per canalem illum in venam arter
Uſus eſt, I. ex Galeni ſententia, ut ſpirit teriis umbilicalibus in arteriam magnam re
pulmones ad vitam. Sed 1. Pulmonibus vit. 2. arteriæ umbilicales ab arteria magn ad cam afferunt. 3. Canalis major eſt quam y
a referunt, nihil

8
1 lwernuas DzTHORACE. 411 XKX......
ua culam id tibus vehendis. 4. His ſolis pulmones in fœtu rubri non 2 WMer n nutriuntur.
„z Munctt II. Petrejo& Hofmanno, ut arterioſum ſanguinem alen-
144—. 3..„..—. Kertait, dis pulmonibus abducat. Qui veri eſſent, niſi totius com- muiua modum omifiſſent.
—
1
un. v. Hofmamu III. Recentioribus anteſignano Harvejo, ut ſanguis er n lrpilme cavæ trunco fuperiori in dextrum ſinum delapſus per cana- 0lh„ languis ed lem vadat, maxima quidem ejus pars ad aortam, ut exinde 00%—n get. Cujr 1 cum reliquo totum corpus Embryonis nutriat& vivificet; m hominibula minima vero ejus portio ad pulmones ſurſum adſcendat œr am cciiin confueta via.. n qermtumeh. Pulmonum enim opera indiget ſanguis fœtus, ad ſui ven- ri= me miman* tilationem& circulationem„ unde& leviter moventur, quantum fœgtui ad reſpirationem ſufficit, quia I. Hippocrutes Fætum ve- ore& naribus reſpirare prodidit pro ſuo modulo, hoc eſt, ſpirare pro- ſine multiplici muſculorum thoracis conatu. 2. Chylo nu- 9tur. tritur per os, ſicut adulti, ſuctione necefſaria. 3. Nonnun- quam vagire auditus, quod exempla in Hiſtor. à me adducta teſtantur. 4. Pullus intra ovum necdum rupto cortice ſæpe pipit biduum antequam excludatur. 5. Catuli, vituli, ag- — zninm nelli exſecti ex utero, ſtatim hiante ore reſpirant. Valide ie m z inmſ in utero movet fœtus, ſurſum, deorſum, vorſum, qualis mo- ans e aſeinemh tus ſine aéris ufura nulli animalium, etiam minutiſſimo- in care in rum, convenit. 7. Ob aëris copioſioris uſuram deorſum fer- nde acmäcen tur ante partum. a iioſim ibitſit Quærenti, unde aërem hauriat, reſpondemus, non per Unde ad- idei †Æ qvits regrii umbilicum, ſicut alibi Cous, qui circulationi inſervit; nec per rem hau- 4 do veatebd fubtilem Carteſii materiam in thorace contentam, quæ vi⸗ riat? N zuss, noaita deri non poteſt, nec palpari, nec ad reſpirationem ſufficit, nur uita quia adulti, etiam ad levem reſpirationem, aëre intercepto, erq— turum mis ejus beneficium ſentire non poffunt: Sed per poros membra- narum, utero ſemper connivente, accedente aëre in liquo- wcl t mnotunE Te, cul innatat, contento. 3 „irums Circulationem quoque in pulmonibus fœtus perfici, circulatiæ „ quando copioſior generatur ſanguis,& organa perfecta, cer. in pulmoni⸗ imtt m tum eſt, quia 1. Sanguis ibi invenitur. 2. Sanguis idem mo- bus fatuxa vort atotum: ann ram non trahit, alias putreſceret. 3. Sanguis ille nutrire de- drrrcktu b bet fœtum. 4. Sanguis in reliquis arteriis fœtus torpidus non eſt, ſed ſatis vegetus. y. Idem docent ligaturæ. 6. Vaſa IAe ut, pulmonaria perfecta quoque ſunt. rdbe magname Sed per pulmones, niſi in adulto fœtu, aut quando per 4!* eriouam fen os nutriri incipit, non fertur ſanguis, ſed per canales fœtui monban proprios per cor circulatur. Chylus enim in ventriculo foœ Quomoae tus confectus per thoracicum ejus lacteum ad cor fluit, in- Ra? deque
OHfrnnur. lagm = xrpua guün 3, iis lubincecgn rer jobduciturfen tylamque in
( on aohmaun hid no kungridm
1 4

412 AAr. BARTH. LIE. II. DE THoRAcCL. FIGURARUM EXPLICATIoO.
Vaſorum Cordis in fœtu Uniones, Cor item pulmonibus cinctum, atque aſperæ arteriæ ramuli oſtenduntur.
F I G. 1. A. Cor. B. Venæ cavæ truncus adſcendens. C. Ejuſclem truncus deſcendens. D. Arteriæ magnæ truncus adſcendens. e. Arteria axillaris. f. Truncus arteriæ magnæ deſcendens. Z. Auricula dextri vent rtculi. K. Anaſtamoſis prout in dena cava apparet⸗
F I G. II. A. Corculum. B. Tyruncus arteriæ magnæ è corde emergens. C. Portio ejuſdem arteriæ dearſum vergens. D. Vaæna arterioſa è corde protenſc. e e. Canalis inter venam art eriaſam& art eriam magnam= ff. Exortus arteriarum carotidum. g. Principium arteriæ ſubclaviæ dlextr.
F 1 G. III.
A. Nervus ſexti paris dexter ad pulmonts vergens. B. Ner'vus idem finiſter. C. Ramut inter utrumque nervum medius.
D. Propago ejuſdem quæ fertur ad pericardlium.
EE. Arteriæ aſperæ rami dluo majores, poſterꝛus membranaf.
FF. Pulmonum pars poſtica. G. Membrana pulmonum propria- H H. Portio pericardii relicta. I. Cor in ſuo ſilu. F 1 G6. IV.
Aſperam arteriam Vituli à poſtica parte denudatam à pa- renchymate, vena arterioſa& arteria venoſa cum a deſcendenti à corde detruncata,& arteriam bronchialem
demonſtrat ex F. Ruyſchi.
A- A ſpera arteria vituli à poſtica pante abſciſſa larynge. B. Ramus dexter. C. Ramus ſiniſter-
D. Arteria Bronchialir, tujus ramuli bronchia ad finem uſque comitan B. Arteriæ deſc enclenti, d corde det uncatæ pars poſtica s qua interc
proveniuntt.
===. AKöbſcißi trunculi intercoſtalium.
F. Summus Ramus quem in nullis animalibus quam in Daccis& Vuui
iaveni.

=cXeL TAVLA IN. 413
— — —
9 900 2 . 3 5 r N M Ihö e X+B-ᷓDW 9 . ⸗7/ 900 1 6
— rgru.
42— zeu.
46.=
zn iim ugu 44—
—.
— III
— verzen!.
1 * 4 5 3 8
— Iv. b dici partedens 4— ltica errn( b 1—&— D A* auu Kutauas ſ — 2
— He 4hſciſſela ⸗ 3
☛ ₰
d'muft —-4¼ brunchia 44 hui 7 7„ Nä 8 5 PAIIn,—— 2 4 nancaic if. AKHW

4¹ ⁴ ANA T. BARTHOLIN. LIB. II. deque ſanguini miſtus ad pulmones ordinaria via. At quit pulmonum motus remiſſior, ne deſtituatur fœtus cordis motu ſufficienti& neceſſaria nutritione, jam majori, per anaſtomoſin canalem peculiarem transfretationi ſuccurri- tur. Juvat igitur in adulto fœtu pulmones anaſtomoſis&. canalis,& in omni fœtus ætate.
Juvat canalis anaſtomoſin in cordis ſanguine traducen- do, quia alterutra via nimis alioquin foret anguſta. Obſer. vavi enim in nuper nata, publice à me diſſecta, canalem de- fuiſſe, quia anaſtomoſis ſolito erat amplior: Ratio ſufſfaga. tur. Nutriri debent pulmones nutriri debet totum coru. Hoc nunquam fiet niſi ex aorta arterioſus ſanguis ditti- buatur. Non à matre venit per iliacas arterias, quianon junguntur arteriis uteri, præterea contrarius eſt motus, ut ligatura arteriarum umbilicalium monſtrat. Intumeſcunt enim arteriæ umbilicales à fœtu derivatæ, verſus cor ipũus juxta placentam inaniuntur, fiquidem arterioſus ſanguisin fœtu poſt ejus nutritionem per iliacos ramos ad placentam recurrit tanquam partem fœtus alendam, ex qua iterumiin venas umbilicales tranſit,& junctim rurſus ad hepar em- bryonis corque decurrit, ut repetatur circulatio. Commode autem ex hac vena arterioſa per canalem fluit in aortam ob ſitum declivem& obliquam in aortam inſertionem. lgitur
cum ſanguis arterioſus per aortam ſurſum ad cor ex matre non feratur, neque inde pulmones nutriri pofſunt, ſed proprio foœtus ſanguine quem ex propria coctione con- ficit.
C A p. IX.
DE PULMONIBUS. Ehymen.
tibus.
quando diſtenduntur. In teſtudine marina in a notante Fo. Fabro.
Diviſio.
ccio mediaſtini: ut una parte læſa altera adhuc
Iu lobar. ciat. Harum quælibet in duos lobos dir
tam thoracis vertebram, quorum ſuperio
rarius una earum in tres, ſicut i
8 4——. ————— .* 4 2—— *—— ——
— 3
UrMoNES Græcis=mα‿ννεε vel εννε à reſpirando dicuntur: quia animalibus in aëre viventibus& reipi⸗ rantibus dati funt, piſcibus non item collo& voce care-
Situs. siti ſunt in pectoris vel thoracis cavitate, quam implent, 38 bdomine ftti
Dividitur pulmo in partem dextram& ſiniſtram benek. officium far
imitur; circa quar- r inferiore brevior;
in brutis; quia homo 5
————;—;—

r. Ln 1— nonesonn 1 ne delda el= urritione, 4 Iem tanäen etu balmoma
du 1 in corzu 3 = bgun *e ame cllcde E at amplicr. K nf nutriricedem u mercclukh V. er ilicu urn 1. rea coatuina Il☛ lium monim! Ud ter tu dericare, ii un iquidem utii of Erriliacosmmon em alendim, an nfh junctim meiut it Detnur circultn tet er camlem ut Amaortaminfa t= tum forfumm inderesmones autni igt—m er fopünn
C 1I 1 10 NI
p vel a ini. us in zele i dil non item clot
vn racis criite9 1= adine meimi-
ande rtandir
n. leſa altenaus n= Thne ¹uſos es imes ct 02n, n fum ſohene 3 cut in bautuit
1
DE=z T HRoOnRaAcCkL. 415 Eus incedit, bruta prona in ventrem, nec ob thoracis bre- vitatem inter cor& hepar præter diaphragma aliquid inter- jacere poteſt. Sæpius tamen Picolbomineo, Riolano,& imibi, poſt Hippocratem& Ruffum Epheſium tres obſervati fuerunt. Salzmannus in finiſtro latere tres lobos deprehendit. Lobis autem tanquam digitis cor pulmones amplectuntur.
Figura eſt ungulæ bubulæ. Extrinſecus ad thoracis cavi- Figura. tatem pulmones gibbi ſunt, intrinſecus cavi, ubi cor am- plectuntur. 4
Color in fœtu fertur rubeus ut epatis: ob alimentum,, cales. quod à matre accipere creditur; in adultis ex pallido flaveſ- cens: aliquando cinericius, teſte Ruffo, qui tamen ægrorum eſt. In iis, qui morbo diuturno obiere, nigricans. in qui- buſdam ſatis ſanis variegatos vidi, marmoris inſtar. Parte qua thoraci adnatus eſt per fibras, rubeus.
Ab aëre attracto diverſitatem coloris in fœtu repetunt, quia pulmones ab aëre dilatati albedinem induant in inſpi- ratione, ruborem vero à ſanguine in exſpiratione. Unde RHar vejus illud indicium matribus ſuggerit, vivum an mor- tuum fœtum pepererint, illico enim ab inſpirato aëre mu- tari colorem. Semper tamen albedinem tam in fœtu quam adulto deprehendit Charleton. In nuper nata flaveſcentem vidi& candidum, non rubrum. Et talis eſſe debet, quia etiam in utero reſpirat. In errorem Galenus cæteros ſedu- xit, ab Hippocrare deſciſcens.
Connexio eſt anterius cum ſterno per mediaſtinum, po- Coannexie, ſterius cum vertebris; ad latera cum pleura per fibroſos nexus aliquando connaſcuntur pulmones, unde dyſpnœa oritur diuturna. Medicos vero non raro decipit iſta conne- xio, penetrantia thoracis vulnera minime agnoſcentes. Nic. Maſſa hanc connexionem cordi utilem cenſet, ne pulmo-
num mole prematur, aut ſpirandi facilitas impediatur, eam-
que adhæſionem ſe ſemper inveniſſe teſtatur Riolanus. Circa inferiores coſtas id præſertim annotavi prope diaphragma, ne hoc premerent. Alii dicunt fibris alligatum pulmonem, ut in vulneribus thoracis, licet debiliori motu, motum thoracis ſequi poſſet. Hippocrates 2. de morbis, vocat pul- Dyſpner monem ad latus delapſum; fitque hoc vel ab ortu; vel poſt diuturmæ pleuritidem, vel ob pituitam tenacem& viſcidam ſe inter- cauſa quu- ponentem; vel à cauſa externa, ut curatione negligenti, dam. confoſſi, vel ſuppurati thoracis. Cohæret etiam pulmo cor- di per venam arterioſam& arteriam venoſam. Subſtantia in fœtu eſt denſior nonnihil& craſſior, adeo ut Subſſautra. aquæ injecta mergatur, ſecus quam in adultis evenit. At
poſt
* 3 “

4¹⁶ ANAT. BARTHOL. LlB. II. DE THORAcCk.
EIGURARUM EXPLICATIO. Ex Epiſtolis de ſtructura& uſu Pulmonum Marcelli Malpighit. Fr G. I. Fruſtulum extimum Pulmonis exſiccati continens deli neatum rete. Fz c. II. Internaæ Veſiculæ& ſinus adumbrati cum appenſa pan- cula interſtitii in xarte ſuperiori cæterum exortus 6 integra propagatio icone oculis ſubjici non potuii.
F 1 G. III. 4 Tohorum varia adaptatio ſupra tracheam& pulmonam paſa, qui etiam à naturali ſitu diſtralti exhibentur al faciliorem intelligentiam.
F I1 G. IV.
Ranarum Pulmones cum appenſa trachea exhibet. ubi A. Larynx quæ ſemicartilaginea eſt. B. Rimula qua exactiſſime clauditur& aperitur ad animulu
libitum& clauſa asre turgentes ſervat pulmones. C. Cordis ſisus. D. Pars exterior Pulmonis. E. Cellularum propagatum rete. F. Arteria pulmonaria propagatio. G. Pars concava pulmonis per medium ſcilli. H. Vena pulmonaria parietum apices excurrentis propuzaiui-
. F I G. V. Continet Cellulam ſimpliciſſimam abſque interme parietibus aucta in magnitudine.
A. Cellulæ area interior.
B. Parietes divulſi ex inclinati..
C. Arteriæ pulmonaria truncus, cum appoſitis Rumis quuſ reticulato opere deſinentibus.
D. Vena pulmonariæ truncus parietum faſtigia penetran ſui decurrentibus ramis.
E. Vas in fundo& angulis parietum communé lateralibus O
continuatis retis rumificationibus.
diis

am bra ant 4 hervni; cann *= oculi ſähjün
III.—
4ra trahem Al ſitu difraii A.
☛‿ᷣ:. IV. 1 ppenſi trcheici 1₰ nea f. 1Nuuditur F yni 13— untei ſcruit jum
4— .—ete. 4,— ntio. 24 medium ſciſ Aim ahicei exun
6. V. — ciſmamüſat 3 ain maginis ₰ 2. I5t. 4 — 1. cs, CAn tnii—
1—.
. Anul .— parittun;i
xrietum nad 1
— tiemeèu..
1 8 9 1 — ᷣ
₰ 2 8 . A
8 2,
— —
— „ A
ſ, A
4 4
34

—
— —
—jjjB—— —— 2
—
—
—
* ——
*
—õ—y—ͤͤͤ
— —
— 3 ———. .— * 4——
4¹⁸
ANAT. BARTHOILIM. LI B. II.
poſt partum quia moveri liberius cum corde incipit, calore & fortiori jam motu textura levis mollifſque fit, laxa, rara & ſpongioſa; ut facile attollantur pulmones,& rurſum col. labantur, aëremque facile recipiant, quod folle in cadave- ribus quoque videre eſt. In Aſthm atico duros& lapideſcen- tes obſervavit Helmontius, ibique generatos lapillos in or- thopnœa annotat Salmuth. De calculis quoque fidem fr- ciunt Galenus, Trallianus, Ægineta, aliique, noſque exem-
pla meminimus,
Subſtantia non caro eſt, ſed, ſecundum Malpighium, aggee-
gatum quid ex leviſſimis& tenuiſſimis membranis, quæ
vcularis extenſæ& finuatæ pene infinitas veſiculas orbiculares&ſ ex Malpi- nuoſas efformant, velut in apum favis alveoli. Has veſiculas
ghis.
talem habere ſitum& connexionem, ut ex trachea in ipſas, mox ex una in alteram patens ſit aditus,& tandem deſ-
nant in continentem membranam, colligari vero perrrete quoddam mirabile in extimam membranam deſinens, quod vaſorum fſanguineorum ſynanaſtomoſin eſſe microſcopio deprehendit in ranis& teſtudinibus, in quibus hæ veſiculæ clariores quoque nobis viſæ, ut& in pennatis.
In hominibus ſanguis aſperſus adimit accuratum judi- cium. Parum tamen abludit. Veſicula enim Fontam rili loco pulmonis. Hippocrat es ſpumoſum& fiſtuloſum vocit, Aretaus multiforum. Hogelandio parenchy ma conſtatte- nuiſſimis pelliculis, parvis cavitatibus, quæ pori dici poſſint,
à prædictis pelliculis diſtinctæ. Meras pe
Iliculas& veſiculas
in teſtudine vocat F. Faber Vid. diatriben noſtram De Pulm. Aembrana cingitur pulmo tenui, lævi, poris maltis in- Membrana. ſignita, qui pori inflato pulmone follibus ſatis conſpicui,
quos aliquoties Foh. Walaus piſi majuſculi magnitudinein . vivorum diſſcctione obſervavit. Plempius follibus auriffa- bbvrrorum ſtylum craſſiuſculum vidit inſeri.
Hinc infuſi li-
quores, mulſa, vinum, aloë,&c. ſicut per linteum& ſpon- giam abſorbentur,& ſanies thoracis penetrare poteſt,& per
tuſim exire, quanquam rupta pleura non ſit, nec excoriati
pulmones, quod contra Riolanum notandu
m: nam inem-
pyemartis ſectione illæſus pulmo liquores injectosabſorbet perque os reddit. Non ideo tamen reſpiratio impeditur, Contra Helmontium, nec aër attractus ad thoracem egredi tur, quia inflavi non ſemel pulmones animalium, nullo aere
exeunte, ſolis veſiculis emergentibus. I
eſſe viam nobiſcum teſtatur Manelphus:
mperviam hac aeri ſaltem ab interiorl
ad exteriora, quod probat Pecquetus, quia I. hiantia thora-
cis vulnera non impediunt reſpirationem. 2. Si vivi ani⸗
ma⸗
———

. 1 TMiuscumonx — nuümal
u 1 drun pim gann 1 Amriicdeun 1. Aque geuenae 12— Lnera lünlen
lecundum Nahe 1 renuiſimünen 3 Utas weſßenla ann = m arssalkccli Ar Anonem, Uern 1Aens Üt aditw, k Hraranam„calgen 1- n memdraune 1☛☚ matomoin ek- ͦünidas, in qoida ut Kin penm 1 erſus adimit un 1r* t. Veſicult ein pumoſum&äh — mio pueccdn
it= ritatidus, qurfn i nr. Meraspelliit 4— id diatriden wh 1 Neenui, leii,zu ³ moce follidakt 6,— piu mijuccuim d.=rit. Hlemhus i — Kc. ſicut perlir 1= horacis peneun dr ta pleura waſia 2 Lum notndn. *= almo liquorsu- io tamen rehien 4 r attractusaim 1I= almones auin 6— Amehluu: n — uetus, reſpirxichen
DEI TRoORAGk. 419 malis bronchiis avenam inſpires, nullus aër admotam lu- cernam movebit, niſi qua tunica liberatur. Hæc membra- naà ſuccingente pleura producitur. Nam cum vaſa pulmo- nes intrant, tunica ſua à pleura enata, ſeſe exuunt, quæ pul- mones poſtea inveſtit.
Paſa. Subſtantia pulmonis triplicibus intertexitur vaſis, Paſa.
non parum etiam ad robur facientibus. Duo à corde ve- niunt, de quibus ſupra dictum: Vena arterialis, ſeu arteria pulmonica,& arteria Venalis, ſeu vena pulmonica.
Tertium proprium eſt, videlicet Irachea ſive aſpera dicta arteria, de qua ſequenti capite.
De ramulo venæ pneumonico ad pulmones Riolanus Vena conſulendus à Sammichelio olim obſervato: de alio quoque Baulinus apud Horſtium. Hanc venam non ſemper reperiri recte negat Rolfinccius. Comitem illa arteriam habet à Ruy- ſchio inventam, modo ejus perpetuitas in homine quoque
demonſtretur. Arteriam Bronchialem vocat Ruyſchius, quae nnere Bronchöa-
ſupra bronchia ſerpens ea comitatur ad finem uſque.Ortum ſumit ab arteriæ magnæ deſcendentis poſtica parte, digiti lir. latirudine, plus minus, ſupra ſupremas arteriarum interco- Kalium, ex aorta deſcendentiexortarum, aliquando etiam duorum digitorum latitudine ſupra arterias modo dictas,
nonnunquam etiam infra eas. Uſus novæ hujus arteriæ eſt, Ejuſque UVa
Juxta eundem Ruyſchium, ut pulmonibus ſanguinem nobi- ſus. liorem, perfectiorem, imo magis exaltatum communicet. Eo ſolo fanguine nutriri pulmones, quia per innumeros ra- mulos in eorum fſubſtantia pariter atque tunicas ſanguinem effundit hæc arteria, non male Swammerdammius conjicit, quia per innumeros ramulos in eorum ſubſtantiam pariter atque tunicas fanguinem effundit, alter enim ſanguis ex ventriculo dextro adhuc imperfectus eſt, quia ſiniſtri per- fectione deſtituitur, niſi à pulmonibus ipſis perfici dica- mus, chylumque ex corde reducem ſufficere pro nutritione. Vattierius exiſtimat pulmones non cor fanguinem arterio- ſum conficere, aſſimilatque molæ, quæ comminuit grana: facilius enim in ramis immutari quam cavitatibus, ſicut lac & ſemen in ramis mammarum d& teſtium, Kerckringio uſus hujus vaſis eſt pro ſolius aſperæ arteriæ nutritione. Delinea- tionem arteriæ hujus vide ſuo loco.
Vaſa hæc ſi erodantur, ut in Phthiſicis, ſæpe copia ſan- guinis ejicitur, aut cartilaginoſa ſubſtantia. Imo ipſa vaſa pulmonaria integra, quod vidi,& duo exempla habet Tul- pius. Sæpe vero Phthiſici inopinata morte extinguuntur, quia vaſis eroſis majoribus effuſo fanguine cor ohruitur.
Dd 2 Vaſa
Pneumoni-

4²⁰ ANAT. BARTHOLIN. LI B. II. car Pamo Vaſa hæc pulmonum magna ſunt, non tam quia pluri- vaſahabeat mo ſanguine egebant, exilis enim eorum eſt ſubſtantiaſi adeo ma- vaſa demas, nec tanto ſanguine egebant, qui ad totius corpo- Se. ris nutritionem eſſet ſufficiens; ſed magna ſunt, quia maxi-
ma ſanguinis portio hac via ex dextro cordis ventriculo in ſiniſtrum fertur, patentibus ductibus, ſiquidem ſubtilior ſanguis per obſcuros ſepti poros tranſeat. Tranſitus hic pro- batur, 1 1 1. Ex vaſorum magnitudine. Vena enim arterioſa& ar. teria venoſa ampliſſima ſunt. Et quia illud efferens ex corde vas eſt, valvulis mitralibus donatur, regreſſum ex pulmoni. nibus eadem via impedientibus; hoc autem inferens ex yil- monibus in cor, valvulas habet tricuſpides, remeanti ſan-
guini obfiſtentes. M
2. Continuo immittitur pulſu cordis ſanguis magna co- pia ad pulmones per venam arterioſam,& inde per atte- riam venoſam ad cordis finiſtrum ſinum, quod ulterius a iᷣ docet.
3. Ligaturis in vivis. Intumeſcit enim vena arterioſa cor verſus, at prope pulmones inanitur; arteria venoſa con. tra, pulmones qua ſpectat, tumet, qua cordi inſeritur, eſt vacua.
4. Vulnerato cordis finiſtro ventriculo, vel arteriaaorta,
ſanguis copioſiſſimus evacuabitur,& quamdiu vita manet, omnis totius corporis. Unde aliunde proveniet, quum tan- tum in corde non contineatur, nempe ex pulmonibusper arteriam venoſam, quæ ſanguinem ex vena arterioli per?- naſtomoſes hauſerat.
5. In arteria venoſa, tam vivi animalis quam cadaleris, tantus ſanguis reperitur, ut non ſemel publice me difſecan- tem impediverit.
6. Vaſorum inter ſe ſimilitudine. Vena arterioſa effe- rens ex corde ad pulmones, ſimilis plane eſt aortæ, ſubſtan. tia, amplitudine, vicinitate,& valvulis. Arteria venoſa parl pacto cavæ aſſimilatur, arcta connexione, ſubſtantia venæ,
auriculis& valvulis tricuſpidibus.
Quomodo Promovent hanc per pulmones Circulationem, 1. Pulmo-
Hen Srn. num in inſpiratione dilatatio„quibus undiquaque repletis
2,ze. diſtenduntur vaſa, ſicut illis ceſſantibus vel tardatur motus ſanguinis vel plane ceſſat. 2. Situs vaſorum pulmonis. Ve- na arterioſa poſteriori loco pulmonum ſive convexa parte diſſeminatur, quia à cordis pulſu fortius impellitur; Arte- teria Venoſa anteriorem& concavam maxime partem oc-
cupat, ut proclivior in cor ſit lapſus. Inter quæ media znuee un
=—„—⸗
&2—
—— ——
——

— c. Venaenine 2. 8 11 quia lludtien 50 * nr, regrlina 3t S hocautemin trccuſpices,n
lu corisünn IrAmenalm, An 9a itrum um, a 1— eſcit enim en 29=unitur, anenn ct mmet, quacnä
REAHFentriculo, t V itur,& qummen UERR liunde pwrenn tr, nempeerpit
vnnünem ex reum
iri mimalsqur
JAzmſemel padlirr cr— itudine. Veut
. aiilisplanecktem 3,= valrulis Anm „ connexione, lit ur mus.
1☚☛ nes Crtulutinn 1, quibus mdi d eſlntibos be t== zitus vaforume 1. zulmonum ffer — lſu fortiusim ,— oncavam muiE (E. Napſus. Interss-
De I RoRA cL. 421 dunt bronchia, ut ex vena arterioſa fuligines in exſpiratio- ne recipiant,& in inſpiratione arteriæ venoſæ aërem com- municent. 3. Anaſtomoſes quibus invicem vaſa junguntur tam ramorum ſe oſculantium(quanquam ad oculum in ca- daveribus non conſpiciantur manifeſte) quam pororum pa- renchymatis levis& poroſi.
Mutuis anaſtomoſibus vaſa pulmonum inter ſe conjun- gi, manifeſte halitu per ſtipulam immiſſo obſervat Pecque- tus, microſcopio Malpighius, quanquam medios pulmones interponat Columbus, in quibus vaſorum extrema oblite- rari Knoblochius& Bokelius tradunt. At in ipſa pulmonum fubſtantia inter ſe unione coire, aliis perſuaſum. Experi- mento ſuo Swammerdammius communicationem inter bronchia& vaſa pulmonaria demonſtrat.
Notandum ad difficultates circulationi huic adverſantes Solvuntur
1. Non premi aut onerari pulmones, quamdiu ſanis pul- monibus continuo per partes ſanguis labitur.
2. Non exſtillare ſanguinem per bronchia, quia partim aërem tantum ſorbent ſeu fuligines, neutiquam ſanguinem illis craſſiorem, niſi præter naturam in phthiſicis erodantur; partim quia natura ſana, nunquam ceeſſans, protrudit per vias deſtinatas, retinetque neceſſaria, per patentia corporis fo-
ramina alioquin exitura.
3. Quanquam pulmones cadaverum albicent, manifeſte tamen per externam tunicam tranſparent vaſa. Parenchyma ipſum non raro in ſtrangulatis ſanguine repletur, in aliis depletum cernitur, quando in morientium conatu vi ex- truditur.
4. In febribus ardentibus& calent pulmones, unde rauca vox& ſicca,& opprimuntur, ut in Epidemica febre hoc anno graſſante multorum ſuffocatio docuit.
5. Maleè à ſtatu præternaturali, de ſano fieri judicium.
Uſus hujus circulationis per pulmones eſt 1. Ut ſanguini
imperfecto vel defatigato, perfectio accedat, vel ſegrega- tione inutilium ex ſanguine chyloſo, vebadditione aëris. 2. Velthuſius addit, ad robur ſpirituum augendum, ſicut ferrum candefactum& aquæ frigidæ immeriſum indureſcit
& rigidius redditur. 3. Alios uſus, pulmonum uſus poſtea
manifeſtabit. 4. Carteſti dogma eſt, ut ſimul ac vapores ſan- guinis è dextro cordis ventriculo egredientes pulmonem
intrant per arterioſam venam, condenſentur, iterumque
in ſanguinem convertantur,& poſtea inde in ſiniſtrum ven- triculum guttatim decidant. Sed de rarefactione ſanguinis in ventriculis non conſtat, nec talis vapor in fectione pul- Dd 3 monum

Lymphati- Eck⸗
Tadleis A ½
Car ulcera guntur, quæ ſi inflammetur, pulmonum R& dorſo communica
4²² ANAT. BARTHOLIM. L3. II,
monum obſervatur, ſed ſanguis ſolidus ubertim ad fini-
ſtrum defluens.
Lymphatica vaſa habent. Hinc inde per pulmonum ſuper. ficiem proſerpentia depingit Rudbeckius,& per externam membranam ſeroſum humorem vaſorum attrahentia& in cordis ventriculos immittentia. Ad interiera quoque diſſe- minantur, ut excipiant reliquam lympham in transfreta. tione ſanguinis expreſſam. Ea vero lympha ex axillaribus cum chylo per cor venit, ubi etiam invicem mixti fuere hi liquores, non in pulmonibus, ſecus ac Malpighius ſeri bit. In ramos lymphaticos recepta pulmonum lympha, i venas ſubclavias, axillares aut jugulares effunditur, ut rect
contra Bilſium probat Ruyſchius.
Lacteus Thoracicus ad pulmones non pertingit, nec chy- nutriantur lum niſi mediante corde mittit. Pro nutritione tamen pul- fulmones. monum huc ferri probat. Cattierius, quia i. ſuccus albus, tenuis, dulcis, aptius illis nutrimentum quam bilis. 2. Pul- mo deguſtatus eſt dulcis 3. Albicans ejuſdem eſt ſubſtan- tia. 4. Lac alimentum illis& medicamentum conreniens 5. Tenuis pituita, quæ tuſſi ſolet rejici, liquidi illius ſucci
crudior& aquoſior eſt portio, quam na
tura ſecernit& ex-
pellit. 6. Hinc ſanguis ex pulmonibus floridus apparet, ob admiſtionem candidæ ſubſtantiæ. De parte chyli aliqua, ſed in corde nobilitata, concedi poſſet, non de omni, quiacæ- teræ partes ſibi portionem venditant,& obrueretur pulmo chyli copia quam lacteæ ſuggerunt. Chylum, deficienti- bus pulmonibus, in cavitate thoracis invenit Bartolettus, ſeu aquam lacteam, ut vocat, quæ non erat pus verum ex empyemate. Forſan lympha ex lymphaticis.
Nervuli exigui à ſexto pari per membranam ejus ſpar-
dolor ſentietur, ipſique later bitur, non ita multi, pro magnitudine
indawriß- viſceris, per fubſtantiam, ne ex motu aſſiduo doleant. Hinc pulmonum ulcera abſque inſigni dolore fiunt, nam K ipf ſubſtantiæ pulmonum nervos plurimos aſſignat Riolanus,&x* implicatione& contextu nervorum ſtomachicorum dedu- ctos. Prima enim portio paris ſexti conſtituit ſtomachicos, altera nervos recurrentes, quia ſextum par eſt biſidum jurta claviculam ex Riolano. Sed ante haæec fit inſertio quam
ſtomachum perveniat. Nam ex Williſio infra demum pua mones truncus ſexti paris in duos ramos finditur, qui pot mutuam communicationem binos ramos ſtomachicos, lu-
ca?
periorem ſcilicet& inferiorem, conſtituunt. Vidi& ego ex codem ſexto pari plures intus diſſeminatos, fereque ſem⸗ **
—˖—ÿ—ℳ́:˖˖:ů:Bᷓ·—·pöyi—
„————„

9— am lym an e i eraminen N ⸗, ſcur „ cpta pulmoun) 2 ſogalunscim E. 44 ones non peni d(t. Pwanniti 1˙— ittuerus qual 8tA mentum qami mr mecicmmennun A dlet rqjti, un 9—, quam Daturakh ust lmoqibusflai dir. Depurch 1- ollet, vondecr acdr itant, Koben 147 8 Ferunt. Chf thoracis infen =t, quæ nonerr t- cexlymphriici dä per memdin m dolor ſentjetu it.— mita molti xu 1X motuaflds 90☛⁵ gri dclom r n— plurimosiſ r crorum ſomai 1= S ſexii conimi eaſextum a ante ker ftic ex M'Ginne 41= duos 1— biacsnmate 1— vem, wn 4 1= cus dillemiosse
½ ut
DEI TROORACE. 4²23 per bronchia,& vaſa comitantes, à poſtica parte deductos, ad membranam vero exiguum ramulum ferri ab anrica parte. Utilis eſt diſtinctio nervorum pneumaticorum Mil- liſti, cui nervi duplicis generis, quidam à ſPina diaphragma- ti& thoracis muſoulis inſerti; alii à pari vago in pulmones diſtributi, organa reſpirationis actuant, proindeque fieri, ut ipſe reſpirationis actus per ſe involuntarius, pro libitu no-
ſtro aliquantulum cohiberi, interrumpi, ac varie alterari
poſſit: illos enim ad voluntarias actiones, hos ad ſpontaneas
deſti natos. Actio pulmonis quis ſit variant auctores. Plane non mo-
veri unquam, paradoxum eſt Helmontii, ſed tantum inſer-
vire pro cribro, ut aẽr purus in thoracem ſubeat, ſoloſque
muſculos abdominis ad reſpirationem fufficere. At moveri Motus pul revera ſectiones vivorum docent& thoracis vulnera, vehe- ²onum un menter ſatis& ſatis diu. Præterea poſſe moveri, folle qui- de?² vis poteſt experiri. Denique moveri debent, alioquin& ſuf- focaretur cor& ſanguinis motus in pulmonibus impedire- tur. Muſculi abdominis concurrunt quidem, ſed ſecunda- rio, quia cordi non junguntur,& motis illis reſpiratio co- hiberi poteſt, imo reſectis illis in vivorum anatome, mo- ventur tamen pulmones. Notandum tamen contra Helmontium, moveri pulmo- nes univerſos cum ſingulis ſuis partibus, ſed aërem in ſingu- lis partibus eadem menfura non recipi. Helmontius unica vice plus aöris inſpirat, quam totus pulmo ſit amplus. Sed experimenta, quæ profert, id non evincunt. Nam poſt in- ſpirationem non ampliatur thorax in tantam molem, quod faſcia expertus ſum. Deinde attrahit anhelitum inſpiratque in veſicam, ut id oſtendat. Sed fallax hoc, quia non ſemper exſpiratio æqualis eſt inſpirationi. Varia occurrunt inæqua- litatem inducentia, pro aëris& fuliginum conditione varia, varioque pulmonum motu. Ponderetur veſica vacua, dein- de impleta ſpiritu eadem lance expendatur. Minimum erit quod acceſſit. Nam vix guttulam unam aquæ ex condenſato aëre unius exſpirationis elicies, quia aqua ex aëre condenſa- to creata implet vas centuplo minus apud Gaſſendum. Vi- tream phialam lanci noſtræ impone, lenique halitu inflato, ut videas quam parum ponderi accreverit. Alios modos aë- rem ponderandi habent Ortho Geriche, Gaſp. Ens, Riceiolus, Merſennus, C. Schottus. Inæqualitatem manifeſte demon- ſtrant fuligines, qui in exſpiratione aëris commiſcentur- Boylaus in aëris poros recipi ſtatuit. Heron Alexandrinus vacua ſpatia ari interjecta vocat, ſicut arena in littoribus. Dd 4 Vacua

*
2 2—.— 3 4 ———— — 4
——
—— 9
4²4 ANAT. BARTHOLIM. LIB. II.
Vacua tamen non ſunt, quia ætherea materia ſeu lumine replentur quo aër pellucet, quam expelli credit Hogelandius
Error Ari- Nat elis 5
cum aliis Carteſianis, quando aër condenſari dicitur. An au- tem propria vi moveantur pulmones, an ab alio, ulterius in- quirendum. Averrhoës, quem ex recentioribus ſequi viden. tur Platerus, Sennertus, Burſerus noſter, F. D. Horſtius, pu- tat pulmones propria vi moveri, nec thoracis motum ſequi, dicitque alias dari motum aliquem violentum perpetuum. Sed tenendum, pulmonem, licet reſpirationis vas ſit, non tamen agendo, ſed patiendo. Nullam enim propriam mo- vendi vim habet, ſicuti vult Averrhoës, quia arbitrio nofto reſpirationem modo inhibemus, modo acceleramus, modo tardamus: Organis quoque motus propriis deſtituitur.(el. ſatque ejus motus, thorace& diaphragmate ceſſante, lgi. tur movetur ſicut currus in circo ab equis& auriga. Inelt quidem motus aptitudo propter poros& fibrillas, ſed non cauſa, ſicut nec in veſica inflata, per manum compreſſa. Nec motus principium à corde accipit, aut ſanguine pulmonem attollente, uti vult Ariſtoreles& ejus ſequaces imprimis Dunus, Caſalpiuus, Hofmannus, quia 1. effluxus ſanguinis ex corde fit ordinario motu, reſpiratio veroeſt voluntaria. 2. Eadem eſſet cauſa pulſus& reſpirationis, ſ- mulque fierent. at 30. pulſus uni reſpirationi ſuffciunt. 3. Dum valide inſpiramus& inſpiratum aërem aliquandiu continemus, ad exſpirationem nos cogere deberet pulmonis
tumor, quia hic attollit thoracem ſecundum illos. 4. San-
guis cordis in pulmonibus non moratur inæquali retentione ut diſtendatur, ſed continuo ſecundum naturamexpelii- tur. 5. Ubi maxime notatur in male affectis pulmonibus, difficultatem reſpirationis vel imminutam parit, neutiquam tumorem. 6. In forti Apoplexia ſalvo pulſu& corde illæſo, motus pulmonum ceſſat. 7. Animalia ſine corde reſpirare nonnihil poſſunt, Columbo teſte,& in morientibus ceſſante pulſu, reſpirationem durare ad ultimam exſpirationem do- cet Gaſp. de los Rejes. 8. Si infletur pulmo exemptusfolle in tracheam immiſſo, ſtatim attollitur pulmo totus. At in venam arterioſam calido liquore quocunque per ſyringam ſenſim immiſſo, etiam ad ſcrupuli quantitatem ſingulo impulſu, iſtius vaſis motum valde obſcurum videbis. 9.In.
fluxus ſanguinis fit etiam nutritionisgratia; at in nutritio-
ne aliarum partium, præter vaſa, partes non attolluntur: 10. In nonnullis animalibus cor laxo intervallo diſtat à pub- mone ex Ariſtorele. Imo in teſtudine nullam connex ionem obſervavit Fo. Faber. Exciſo enim corde, adhuc per tuba
05

3 mthua gunt ohit— „mdo accdhe
0 n us proprinc 9, Hhtragunt 1 worheguütt do, ſf T porcs Käd Ag.* permuuna biut nde accijt, Aſeaat 25— ie fmanuu, i tOn motu, m ncſ öApulluskri S0.. uni reſpiras am uſpirnomen 11id ☚zq cogereder littt cem Kccundumi libtmoraturincg vontt— ſecundumm nd iamaleafrch oni= nminutamr Api afalro palkt eiſd— Wimalalen las! te, Kin mune durt= ukimam eiff 8.— fetur pulgoc „ſa ntollitarzus lidt dore quocunqſ um= rupuli qunm no= alde obſcunmn iat titionisgnuhi pt,— ran, parm. aalte Or laro intent 2. Kudinemlns EI enim cordeu
DE·i TnRoöonAck. 4²5
los ipſi pulmones retento in ſe aëre inſurgebant. Et prius inflatis pulmonibus, corde præſente, ne tantillum quidem hoc attollebatur. 11. Quamvis permaneat in aperto, per vul- nus, thorace, motus cordis, ventriculique utriuſque contra- ctio, non tamen expandi pulmones recte obſervat Fr. Syl- Vius..
Non prorſus tamen excludendum cor, ſed coneurrere Ce Din⸗.
poteſt ad reſpirationem, 1. ſicut naturalis ad voluntariam twwes d actionem inſtigandam. Monentur thorax& diaphragma ſui officii à ſanguine vel copioſiore& calidiore, vel frigidio- re& parciore influente. 3. Quia proportio eſt inter utriuſ- que actiones non ratione caufæ, ſed motus per ſyſtolen& diaſtolen, interprete Galeno; nam ſi plena eſt ſyſtole cordis, impletis omnibus vaſis pulmonicis, reſpiratio proportione augetur,& verſa vice. 3. Obſervavit Maurocordatus, alli- gata trachea è faucibus deſcendente, itatimque inflicto gra- vi vulnere pulmonibus, reciprocari aërem per vulnus;& in inſpiratione ſimul atque exſpiratione ſanguinem percur- rere, ſed hac differentia, quod in exſpiratione ſanguis leni alveo efflueret, in inſpiratione veluti compreſſus:& admo- to ſpeculo ori animalis, eouſque reſpirationem agere vidit, quouſque vivit, motumque ceſſante reſpiratione definiri.
Neque à nervis influxu cerebri pulmo movetur prima- Ner vos on
rio, quia 1. exiles illi ſi ad molem pulmonum conferantur. meere- 2. motus hic voluntarius non eſt, ut aliorum muſculorum. Media via graditur Williſius. Pulmones nempe primos mo- tuum ſuorum inſtinctus concipere,& nervorum ope ſeſe aliquatenus exſerere, ac ſyſtolen& diaſtolen moliri, eaſque Jjuxta propriæ neceſſitatis ſenſum deſignari; cum vero deſi- nit fibræ pro motu locali requiſitæ, ideo diaphragma& muſculos thoracis, pulmonum inceptis ſuccurrere, ut re- ſpiratio perficiatur. Neceſſfarium nervum eſſe, oculi teſtan- tur: Diſciſſo enim illo, motum ſtatim univerſum ceſſare advertit Fo. Theod. Schenck.
Nec ab aëre impulſo elevatur pulmo, aui, dum elevatur Opini⸗ Fab thorax, quia aliud ſpatium quo feratur non habet, per aſpe- colaugis. ram arteriam in pulmonem ſolo pulſu feratur, ut arbitran- tur A Falcoburgius& Carteſius, eumque ſequuti Hogelan- dius, Regius, Prataus: nam 1. voluntas excluditur, quod Platoni etiam objecit Galenus, qui pro attractione, quam negant Carteſiani, varia affert argumenta à fiſtulis, labiis 8&- follibus. 2. Pectus& pulmones prius in fœtu attrahunt aë- rem, quam aër illuc pellatur, nullum enim pellens in utero, pulmones autem tum demum trahere incipiunt, quando ad
Dd 5 tra⸗
4

4²⁶ ANAT. BARTHOLIRN. LIB. II. trahendum apti ſunt& perfecti. Dilatatum&expanſum pectus in fœtu ante videri quam aër ſit ingreſſus, fatentur ipfi qui pulſionem defendunt, nec aërem ſe in pectore ob- ſervafſe. 3. In adulto prius attrahitur quam pelli poſſit asr, quia locus prior eſt locato. 4. Non neceſſario, ſi pellitur acr, ad fauces compellitur, quia natura ſurſum fertur, velin gyrum volvitur per thoracis circulum, niſi attractio oris accedat. 5. Ar facile condenſari poteſt, ut ex mille expe- rimentis probatur, ex cucurbitulis, hy drolabio, flagellis, tubis, ſclopetis, vento, pneumatolabio Bartoletti pro halitu coagulando,& aliis infinitis; unde& circa thoracem com- pingi arctius poſſet ſicut culcitra plumea,& in ſe comprimi tam ab interna aëris natura ſubtili& per atomos diſperſaf- cile in ſe recolligendas, quam ab externo thoracis impulſu, quo majori facilitate condenſari poteſt, quam in alium o- cum pelli; condenſari etiam à thorace commotus, excluſi ex vacuis loculis ætherea materia. 6. In pulſione duplex actio, condenſatio& condenſati de loco pulſio: in illa ſim- plex compreſſio, quam facile patitur aer propter innatam fubſtantiæ raritatem ſive pororum beneficio, ſive vacuorum ſpaciorum, quæ ſi æthere implentur;, hoc expulſo, qviale- vior, aër minus ſpacii occupat,& in ſe concidit. Non repu- gnare id aëri, docent pilæ luſoriæ, veficæ inflatæ, ſclopeta pneumatica, quæ diu aérem condenſatum continent. 7. A motu thoracis aut ſimilis corporis, non videmus rem etiam levifſimam agitari. 8. Manifeſta experientia pulſionem e- vertit. Per foramen in muro omnibus rimis januiſque fr- miter obturatis, occluſis naribus ducere ore aërem è vicino cubiculo poſſumus, ad quem non eſt credibile aẽrem tho- race motum, valido motu pervenire;& quanquam per n- mas& fiſſuras in cubiculum penetret aër, tantus tamen non eſt, ut thoracem, quantum fufficit, in libera reſpiratione diſtendat. Idem experimentum in vitreo vel argenteo vaſe fiat, arcte ori applicato. Neque ſubtilis materia ſeu æther tranſire volet parietem in obſcuro cubiculo, vel per metalli ſoliditatem in vaſis argenteis: neque, ſi penetraret, ad re- ſpirationem foret ſu fficiens. In organo vitreo Boyleano, quanquam æther remaneat, exſucto tamen aere moriuntur animalia convulſionibus. Et ſubtilem aërem, qualis in u⸗ prema acris regione in altiſſimis montibus reperitur, nul- lam cum reſpiratione hominis habere proportionem uo exemplo monſtrat Joſ. à Coſta, qui in montibus Peruanis fere oum ſociis exſpiraſſet, niſi in craſſiorem aërem deſcen- diſſet. 9. Reſpiratione cohibita moveri abdomen ultra vi⸗
(1653

aun— lorünn orac ulum, üün
wad e mcet nan
ucu z, hyetolan,
Puen,— dio ana niig ⁸. Kciratan Cule umer Kuk tura K perwumn Jua nerno tdonn onda t rcteſt, qumi ctiat ☚ drace comma
ondei ie locopollon m 12= iitur zernu e po0 H denefcio in re in*, docemt ccuß„ate concidt dilee, vefceinkn gerel b enſitum com is cd E„non videms
M experientuy amtt anldusnmöt
nMℳ daceroten qudt iet credibile
tu ure; K qum llud retacf, uns mtt cit, inliden imd 1 in ritre en 0*— eſubtilism in d.◻0 cͤbicub, 3 ent= eque, ſipec cit— 1 orgmo In 4— aCto tnneli 1 biilem zern alt 5 montidacfe
hoht= hüberc Ine
84 „ 44
ſ“ ——————m———
DEz THORACE. 42²7 eies in me ſum expertus. At tum, ubi pellitur aẽr? nonne, quia omnia corporibus ſunt plena, proximus abdomini aer comprimitur.
Diſficultatem declinaturus Pecquetus aëri ſpontaneam Deasri- vim ſe dilatandi concedit, quam Elaterem vocat. Boylezis Elatere.
quoque ſponte irruere aërem propter ſpiram ſuam ſeu dila- tandi potentiam, quia nulla eſt contranitentia quin in fau- ces eat, quando pulmo à thorace eſt dilatatus. Quod de apti-
tudine concedi poteſt, quæ attractione facilitatur. Alio-
quin etiam aperto ore, ſine motu thoracis reſpiraremus.
At Fr. S;lvii experientia, quamvis pateat læſo thorace aut diaphragmate aëri per nares hinc& fauces, in aſperam arte- riam ingreſſus, tamen non obſervantur expandi explicari- que Pulmones.
Duo alia experimenta fecit Fo. Sswammerdamius. Aperuit vivo adhuc cani aſperam arteriam, in eamque intruſit tubu- lum æneum, cui ventriculi canini poſt inflationem exſicca- ti pylorus cum inteſtini portione præparatus, erat alliga- tus, atque circumjecto vinculo arteriam prædictam circa eundem tubulum arcte conſtrinxerat. Unde mox per colli- gatum illum ventriculum reſpiratio in cane omnis perfl- ciebatur. Per alium tubulum ejuſdem ventriculi, œſopha- go annexum, inflato ſpiritu ventriculum valde diſtendit, ac orificio cerd obturato, monſtravit, quomodo aër concluſus in thoracis abdominiſque elevatione pulmones ingrediatur, ſubſidente ac foveam notabilem exhibente dicto ventricu- lo,& verſa vice. Aliis tribus inſtrumentis& ampullis inge- nioſe effictis asrem expulſum pelli iterum per circulum de- monſtrat.
In his quidem& aquam& atrem moveri obſervamus, ſed an pellatur vel attrahatur, non conſtat æque manifeſte. Minori apparatu mitra coriacea rotunda ori arcte applicita aéris motum in pulmones videmus. In inſpiratione enim fovea fit in mitra, quæ recedit in exſpiratione, aëre iterum repleta. Intra mitram fit aëris circulatio, nec ab extra aër ingreditur à thorace preſſus, quia denſius corium. Nega- tur externi aëris cum externo commercium obice interje-
cto, ut verius cum Fr. Sylvio dicamus, priora experimenta nobis favere contra mentem ingenioſi Swammerdamii.
Ideo tantum thoracis motum ad fugam vacui ſequitur: quare aërem inſpiratum tantum recipit, quia thorax ſe di- latando, atre pulmonem complet.
17 N. 8 8 2 2 4 (2=*„ quli um Pulmonis autem motum à thorace eſſe experientia con- Motum Tet in eraone ſtat. Nam 1. fi thoracem penetrante vulnere in utroq; latere pulmoniz
ec amofen vel

————2 4-““
4²⁸ ANA T. BARTHOLIN. LIn. II. ſſum aẽr ingrediatur, immobilis pulmo is dilatationem ſequi non poteſt, aere ſe m inane inſinuante. At integro thorace,
eſeatbo- Vel fortiter percu
race proba- manet, quia thorac tut· per vulnus in ſpatiu ejus amplificationem ſequit
ur pulmo, ob fugam vacui, ſic-
ut in fiſtulis aqua ſurſum trahitur,& pus, globuli, ſagittæ, aliaque duriora ex corpore ob fugam vacui extrahuntur. Si quando, vulnerato thorace, motus pulmonum perſtet, vel anguſtiora erunt foramina vulneris acutis gladiis infli. cta, quam aer poſſit penetrare, vel pulmo vulnus implebit. Obſervavit enim Fr. Sylvias in hujuſmodi vulneribus con- cidere pulmones, niſi vulnus impleant, nec amplius exſic- cari, niſi vulnere iterum occluſo. Igitur Chirurgi ſedulo cavent, ne apertum vulnusaérem admittat; hinc quoties detegendum, calidam petiam vel laminam calidam con. ſulunt. Vide inter alios †o. Vigierium. IIluſtre eſt experi. mentum Highmori, vulnerato vivi canis pectore, pulmo. num lobos in iſto mediaſtini latere ſubſidere& quieſcere, thorace& lobis alterius mediaſtini lateris in motu pergen- tibus. 2. Si diaphragma vivi animalis levi vulnere pertun- datur, reſpiratio thorace concidente perit. Hinc monet Santorellus, quod impedito hujus motu à repleto ventriculo, reſpiratio oblædatur; deinde quod Medici ad dignoſcen- dum an homo mortuus ſit, apponere ſoleant cyathum aqua plenum ventriculo, moveri enim diaphragma& cyathum ſubverti, ſi vivat animal, quod tamen à muſculis abdominis quoque poſſet evenire. Alias rationes pro diaphragmate ad- ducit Gaſſendus,& ex illo Charleton, qui tamen male thora⸗ cem excludit. Rectius Boyleus moderatam reſpirationem à diaphragmate, reſtrictam ſeu concitatiorem à muſculisin- tercoſtalibus deducendam cenſet. 3. Galeni eſt demonſtra- tio: quia nulla diſpoſitio invenitur, in qua thorace immo- bili manente, moveatur pulmo, ſed etiam in thoracis mo- tibus pereuntibus, ſimul pereat pulmonis motus. Ex qua argumentum invictum nectit Fr. Sylvius.
Obſervatio
Sed aliquid eſt quod magnos viros impedit, quo minus
in uulz. huic eauſæ motus pulmonis aſſentiantur, quod prorſus aper⸗ to thorace, pulmones& diu ſæpe& ſatis vehementer mo- veantur. Sed ex obſervatione ob. Walæi, F. gylvi,& Fr. vander Schagen, is motus non eſt dilatationis& conſtrictio- nis ſubſtantiæ pulmonis, qualis pulmoni naturalis; ſed eſt motus ſurſum& deorſum integri lobi, qui motus acci ſt
quod pulmo mediaſtino, mediaſtinum diaphragmati adne- xum fit,& pulmones quoque diaphragmati adſiti: unde contingit valido adhuc animali, pro motu diaphragm
je atis pul
——᷑—ꝛ—V—V—V—.4 4— 4——
on a Collll tumm! fnpe phrag allce

Vortn. 1 1 ccinm m ——'m ſequlta oa lmo, o 1
tugꝛm . Nld 3 A— 3 motus
4 N
üm vulneris uu
ct d — Julmocinn 2t— mpleant, na u ulo. lgirur(n 2t em admint, NE= el lwiuma 5 1 Nierium. llutd ala— vivi cnnisecn i tm larere ſudüten 3, 1=iſtiniktersiam na nimäls lerifuh ncet idente pert. k unt motu ane do ☛ uod Mecicitl nere ſolennt donn iim duphragmt l, amen àmata A= iones pro dun UId. Aleten, quitumer A= moderatmnh 2m= oncitatioremi am=. 3. Galmckt ri— dtor, inqwtm ur o, ſedetiamut n at pulmosüms Imi Ar. Hluiu. d viros inpei 006 ntinntur qodi K xpe& fitistin 1att= Foh. Malu, N u ſtd iutniui s pulmonmium qins
(u gii lodi, 0,= uinum ciyi
— edirphasmn 12 Ä, Fromecbdf
DE=ITHeORACI. 4²9
pulmones cum mediaſtino vel trahi, vel à diaphragmate pelli, diaphragmate necdum concidente aut immobili, quod contra Horſti filium doctiſſimum noto. Eum autem mo- tum non eſſe ab inſita vi pulmonum hinc apparet, quod ſemper quando thorax deprimitur pulmo elevetur à dia- phragmate impulſus, quod ſatis tum profunde in thoracem adſcendit;& contra elevato thorace pulmo deprimitur.
Pulmones in reſpirationis actu primos eſſe probat Willi- nhououes
ſius, quia 1. reſpiratio ſanguinis ac cordis gratia præcipue“""nuss inſtituitur,& pro multiplici pulſus neceſſitate fere quo- vis horæ minuto alterari ſolet: At vero ipſi pulmones ſunt quos fſanguis è corde ebulliens pertranſit. 2. Pulmones ab objectis extraneis& improportionatis irritati, ſtatim motus anomalos& violentos concipiunt, ut cum tuſſis vehemens propter moleſti cujuſvis excluſionem cietur; cui motui diaphragma& thoracis muſculi ſtatim obſequuntur. 3. In reſpiratione anhela, ſuſpirioſa, primus ejus inſtinctus ple- rumque à pulmonibus incipit. Sed primi ſunt ratione in- ſtrumenti, non cauſæ, ſicut mola, quam agitat aqua vel ven- tus,& molitor dirigit. Concedit ipſe Walliſius quandoque eum exteriora reſpirationis organa in motus irregulares ex- citantur, etiam pulmones eorum anomaliis obtemperare. Ita cum diaphragma quoquomodo affectum riſum orditur, pulmones cachinno fubſequente eundem perficere. Inju- rias recipit à coſtis earumque membrana& muſculis in Pleuritide, unde tuſſis& difficilis reſpiratio. Ab hepate quoque, quod tumidum dy ſpnœam induxit apud C. Piſo- nem& in reipiratione adſcendere in cane aperto obſervavit Rudbeckius. Quia vero pulmo eſt inſtrumentum reſpiratio- nis, hinc ſequentes habet
Uſus I. Platoni, Galeno,& Aben Sina eſſe cordis molle ſub-Ius. ſterniculum& culcitram.
II. Aliis ex Columbo, ut præparet& pene generet vita- les ſpiritus, qui poſtea in corde perficiantur, dum in iis ſan- guis quaſi circulatur, fervore à corde ebulliens& rurſum fri- gore aéris ſubſidens. Platerus quoque præparari ſpiritum vitalem ex aëre& ſanguine, pro cordis pabulo.
III. Magis proprios ufus habet dum dilatatur; deinde cum conſtringitur.
Dum ailatatur, recipit inſtar follis acrem per tracheæ Tamos.....„ Nou guem- I. Ad aërem cordi præparandum pro ſpiritus lucidi ali- is aeren monia convenienti. Non enim quælibet aëris qualitas ſpi- ſpiriuun Äs- ritui noſtro amica eſt, uti videre eſt in iis, qui extinguuntur minis eſie ex A1 ⸗
. 4 1 8⁴ 8 4 4 4 8 2 3 1 4 8 1 *½ 8 4 5 1

ANAT. BARTHOLIN. LI B. II. mo, item in ædibus calce nuper illitis. dis connecti putat Helmontius,& in corde ſuſcipere fermentum, quòo comitante ambo cruorem diſponant in totalem ſui diaphoreſin, unde ſub maximis fri. goribus& in mari eſſe nos edaciores, quia aer tenuior diſ- ponit cruorem ad inſenſilem tranſpirationem. Affinis illi eſt Backius, qui ab aëre primo humido, corporeque tenuiſ- ſimo fluxibilitatem ſanguini conciliat, ut ad partes ſingulas exiles etiam alendas diffundatur. Utrumque ſero alii ad- ſcribunt copioſo; unde Hippocrati aqua edax, R& bibones ſudore diffluere uti& Scorbuticos videmus. In quem finem per vaſa Lymphatica lympha apportatur& cordi infundi- tur. Sine vero aëre lumen cordis non eſt perenne. Obſerva. vit Boyleus exhauſto in organo ſuo aëre, elychnium purum flammam duo minuta non poſſe conſervare. Ita nec cor eo
carere poteſt. Lomerus in vivorum diſſectione adyertit, tus ceſſaret, ſi per
poſtquam cruore effuſo cordis motus peni tubulum vaſis chyliferis aut cavæ adaptatum asr inſuſfletur, cordis motum redintegrari. Aer abiin AFäör non in cavitate thoracis tantum extra pulmones famne, continetur, ſed in cavernis pulmonum detinetur nonnihil, moretut? ut tutius commodiuſque ſeu virtus ſeu ſubſtantia cum ſan guine cordi communicetur. In ſubſtantia enim veſiculari & poroſa pulmonum, in quam vaſa pneumatica deſinunt, colligi vaſorum aërem in Diatriba ſuſpicatus ſum. Swam. merdamius, retentum aërem excernendis urina, fœcibus, partu, imo ad robur corpori addendum, ad motumchyli, Iymphæ, ſanguinis commodius promovendum confene: ſpiritus enim retenti ope per patulum aliquod in pede vul- nus magnam ſanguinis copiam pro voluntate à puerulo vi- dit excretam. Retenti tamen asris damna Tympanites pro- dit,& nonnunquam læſo pulmone univerſi corporistu-
mor. Calarem 8 II. Ad caloris ventilationem&c refrigeratio 4 eie hees. mus enim calorem noſtrum frigido indigere, 8 abſque co 9, extingui, ut liquet in iis, qui diutius in ferventiſſimis bal- neis morantur, licuti famma in anguſto loco aëre non ven- Eihes ehr tilata contabeſcit& perit. Quare pulmo cordis Habellum& pamaen ventilabrum dicitur,& piſces in aqua, aliaque animalla- non egeamt? uno cordis ſinu prædita, quia non indigebant hac refrigera- Tahamner tione pulmonibus carent. Hinc fit ut conſpecto tantum eorum„orn Pulmone de animalis cujuſvis calore definire poſſis: nam A hitnua= Cordi calido majores pulmones fabricata eſt parens natura
tur. Ergo pulmo ad vitam abſolute non eſt neceſfarius, ſe 5 cordl
430 ex carbonum fu Aörem ſpiritui cor
nem. Vide-
ecl dan. Tell dem, ateri⸗ men, batur

) 1. F. lu dus clan (cti potu 4 ut cumitads Ie eln uncet — wrs, gun 2 nahhirman — umicdo, enn 33. aciliat, nun i u. Umen a aluca 9 cs idemu la I eponuaam 2- z vonet xrm — 10 zere, dhch ᷣAt conſenne h urir orum ällccin ca ⁵⁴ laotus peuituc 41☛ Xahputm. gn— de Seis tutum em eri l mouumceturr uo eirtusſeuſübim ice=zn ſubſtuntacm „I n räfiprcum n i rus ſulpicuut excerpendöun orſ=ddendum, un om?— us promoferts 0g,= xulum ilqu b=n pro olunttei 1= kErdumm Ij la dmone uniſct
lu X reftigetn m igido incige
i diutius interts
Iul min anguſobms rit nee pulmocnss Kl is in aqua, M. 4,1 ☚ wa incige —12 cliore
2 nes fädfient 1 4tte nonck
DEI TnoOnaACL E. 43¹
cordis commoditatem. Ejus enim loco veſiculam quan- dam membranoſo flatu repletam habuit puer Amſtelroda- menſis quatuor annorum, teſte Nic. Fontano Medico ibi- dem, quæ venulis exiguis munita, originem ſuam ab ipſa arteria aſpera(unde cordi refrigerium) repetebat.(ui ta- men, quia forſan non ſatis copioſus aer cordi ſubminiſtra- batur, maraſmo obiit. Dum conſtringitur pulmo in exſpiratione, iterum dupli- cem uſum nobis præſtat: I. Fuliginoſa excrementa per eum exeunt, ex corde per venam arterioſfam cum ſanguine elata. II. Ad vocem articulatam in homine, in brutis inarticula- tam facit, quatenus dat ſpiritum ad edendam vocem. Quare
animalia pulmonum parenchymate deſtituta, vocem non
edunt, teſte Ariſtotele.
In ipſa dilatatione quoque ſanguinem ex dextro cordis ventriculo haurit, quem in conſtrictione ad ſiniſtrum re- fundit. Hinc torcularia vocantur pulmones Maurocordato. Ampliantur enim vaſa in dilatatione, anguſtantur in con- ſtrictione. Experimento poſt Highmorum confirmat Malpi- ghius: nam in animalibus adhuc viventibus fecto thorace, ſi jam collapii pulmones, iterum immiſſa in tracheam fi- ſtula atre inflentur, reſtituitur motus cordi, jam pene ex- tinctus, irrumpente ſanguine ex facta adris compreſſione.
IV. Miſcelam in pulmonibus fieri alii exiſtimant. De ſanguinis& aéris mixtura non dubitamus. Miſcentur hie ſanguis, chylus,& lympha, Malpig hio judice, ut fluxilis fiat ſanguis. Sed iſta miſtio in dextro ventriculo cordis celebra- tur, quo confluit chylus cum lympha. Perfectus tamen miſceri fanguinem dum vaſa pertranſit, Lowero perſuaſum, propter quam cauſam piſcibus pulmonum analogon da- tum.
V. Sanguinis aliqualem coctionem Mœbius inducit, quia ad reſpirationem ſolam tanto apparatu opus non ſit. Hinc ulcere pulmonum contabeſcere homines&e floridum facici colorem amitti. Ex vulneribus pulmonum vidi non ſemel intumuiſſe univerſum corpus. An quod ex vitiata hujus partis concoctione flatus in corpore cumulentur? In depu- ratione vero fanguinis à fuliginibus,& perfectione addito aëre, hæc concoctio confiſtit.
VI. Fr. Sylvio: aerem inſpiratum ratione falis ſui purio- ris condenfare denuo in pulmonum vaſis ſanguinein in cordis ventriculi dextro rarefactum, atque opera eadem re- primere æſtum majorem in ipſo ſimul excitatum. Qui mo- dus elegans eſtex chymia petitus. Eo tamen res redit, utaer
inſpi-

Trachea quid?
An pt 2
4³² ANA T. BARTHOLIN. L 1B. II. inſpiratus calorem cordis temperet. Hornius breviter, ſan- guinem ab aëre frigido hic eſſe coactum. Fuſe hæc expli. cat Smammerdamius, rarefieri in dextro ventriculo ſangui- nem, condenſari in pulmonibus, rarefieri iterum in ſiniſtro, quaſi operam luderet natura. At fiquidem condenſatus aer reſpirationi& vitæ non eſt conveniens, ſicut experimentis evincit Boyleus, præter neceſſitatem non eſt, ſi iterum inſi- niſtro ſinu cordis de novo dilatetur, purior fiat& ab admix- to aõre ſpirituoſior. Hæc non male illuſtrantur experimento deſumpto ab ovo gallinaceo, inter bulliendum è fictili ex- tracto,& confeſtim algida aqua penitus refrigerato, at per breviſſimum temporis intervallum adeo ferventer de novo iterum incaleſcente, ut recuperato ſuo calore haud leviter tenentis digitos feriat ovum: que madmodum illud non ſe- mel Clariſſimo Blaſio demonſtravit swammerdamius. VII. Pecquetus ad chyli diſtributionem reſtringit, ut pulmonum motu chylus è ventriculo ad inteſtina,&in lacteas trudatur: dilatatos enim pulmones deorſum preme- re diaphragma, jecurque, unde& mole detrudere,& poros diſtendere; nec ab aliis muſculis, quorum contractio mo- mentanea, repeti poſſe, niſi à jugi hac reſpirationis cauſa.
CaA p. X. DE FEISTULA PUIL.MONUM.
IsroLaA vel canna PuLMoNis veteribus Arteria dicke
eſt, eo quod aërem contineat: Galeno& aliis Daches ſeu aſpera arteria, ab inæqualitate,& ad differentiam ate- riarum lævium. Lactantio ſpiritalis fiſtula, quod ea ſpiritus reciprocus trahatur. Eſt autem canalis, pulmones inferiore parte plurimis ramis, quos Hippocrates Syringas& Aortas vocat, ingrediens, cujus caput larynx dicitur, de qua le- quenti capite; reliquum vero bronchus dicitur, eo quoda potu irrigetur. Aliquid enim potus ferri etiam in tracheam & pulmones recte probat Hippocrates ex mactato recenter porco, in cujus pulmonibus materia ita colorata reperitur, qualis ſtatim antea ab eo hauſta. Et quod aliquid potus de-
aliquid in ferri poſſit per Tracheam probari poteſt ex Fulio faſolimn
tracheam Anatomico Neapolitano, qui in nobiliſſimi cujuſdam viri 6 an, cadavere quærens cauſam mortis, invenit pericardium adeo dat. humore diſtentum, ut co preſſo aliquid humoris per ob
Ejua ſitus.. Pezus. Situs. In homine Oeſophago incumbit, nam ab—
effluxerit..
——,/ ⁴ÖQ+—&—„+—‿ε
—,—22———
——

uperet. Aon 4I1 elle caum 1 dus, rrref 1—
☛ Dnreniem, der. litatem wac 9 atetur,puici
o emale lluſtrund. 1,=., inter balland 1 qua henitusein⸗ r rrallum adeo ſn. Auperaooſipcin (: quemadmocun 4 ltravit Svannad (☛ ditnburimman t entriculo uim 1m pulnmocesicn —* ade K macecewu =(ulis, qurmna
d= djugi Menei
p. I. 1Se PLMO
Monts veteribs Riinent: Gaaukh i= alitute, K Mäft 4‿ apiritalis äſtula qe ʒ em cualls, pum „SHihyacratasèſ 4=put larjux den ro branchau dite u—n potus ternemn 41 ip pecratu cii ... UE= u materiaitacaan ſta. Erquodu baii votetaf ur probari pote ia nobilſmt
1 ðqui n n0 9 ortis, inresiae (N— preſpo linule
1—go incumbii
DEI THORACE. 433 deorſum per collum ad pulmones fertur: ad quartam autem thoracis vertebram in duos ramos dividitur, quorum uter- que ſui lateris pulmonem ingreditur: illi iterum in duos alios ſubdividuntur,& hi rurſus in alios, donec tandem ad pulmonum ſuperficiem in minimos ramulos deſinant. Ejus vero rami, qui reliquorum vaſorum pulmonis ramis majo- res, pulmonem ingredientes, inibi feruntur medii, inter ve- nam arterioſam, quæ poſterius eſt,& arteriam venoſam, quæ anterius: quibuſcum jungitur per anaſtomoſes, obſcu- ras,& viſui vix perſpectas. In venam arterioſam manifeſtos ductus patentes in ſpirantibus adhuc& anhelis canibus ob- ſervavit Fr. Umus. Artificii cujuſdam meminit Plempius, quo coëant arteriæ venoſæ oſcula cum oſculis aſperæ arte- riæ, ut aëri& vaporibus fumidis liber pateat ingreſſus& exitus, non autem ſanguini& cæteris humoribus, niſi im- petu& tuſſi, hincque diſſecto cadavere nunquam aſperam arteriam reperiri cruentam, ſed per naturalem ſanguinis fluxum omnia ſunt manifeſta. Malpighias vidit per microſ- copium, vaſa ſanguinea utraque recte ſuo implicita ad aream ſeu ſpatium aëri recipiendo in ramis dicatum,& ad parie- tes ejus extendi, hincque patuit ad ſenſum& compreſſio- nem, ex vaſis ad aream,& hinc ad illa eſſe pervium meatum. In experimento Swammerdami, inflata trachea atërem ad vaſa& cor penetrare conſtat,& inter illam& hæc eſſe com- munionem.
In Brutis idem fere Situs. Notandum tamen diverſum„ Cyxno.
eſſe in Cygno,& plane ſingularem. Longior enim cum ſit,
in ſterni capſulam incurvo flexu ſe inſinuat, moxque ex
fundo capfulæ ſurſum regreditur,& claviculis conſcenſis ad k
thoracem ſe flectit. Antequam autem pulmones attingat,
prius fiſtula quadam oſſea fulcitur, lata ſuperius, inferius anguſtiore, quæ in anate globoſa eſt, deinde in duos ramos divaricatur in medio tumidiores, ſed qua pulmones acce- dunt, anguſtiores, donec pulmones ingrediatur. In avibus ad abdomen protenditur. Notat id Plinius. In Struthioca- melo, gallo Indico,& gallinaceo obſervavit Harvejus. Ra- mulos ad renes& veſicam protenſos in teſtudine magna vi- dit Peireskius, narrante Gaſſendo. In vitulo ad œſophagum J. Faber. In homine ſi talis eſſet productio, pateret via puris empyricorum ad urinam, vel abdominis per tuſſim. Merle- tus hoc agnoſcit, ſed vias non vidit.
Membrana veſtitur duplici: una extrinſecus, altera int rin- Membrana.
ſecus.
Evterna tenuis à pleura eſt,& arcte cohæret cum carti- Ke lagi-
1 4 6 ½ 2
.„·˖

4 34 ANAr. BARTHOL. LiB. II. DE THoRAcr.
EIGURARUM EXPLICATIoO.
Tabula hæc aſperam Arteriam, œſophagum, nervos recurrentes circa arteriam magnam& axillarem, à parte poſteriore repræſentat.
FErI G. IJ.
AA. Muſculus œſophagum conſtringens. BB B. Oeſophagus. CCC. Aßpera arteria gulæ ſubſtituta. D. Membrana inter aſperam arteriam,& œſophagum. EEE E. Nervi ſextæ conjugationts. F F. Nervi linguæ poſt inſerti. GG. Nervus recurrens dexter ad arteriam humeralem reuo- lutus. IHI H. Nervus recurrens ſiniſter circa arteriæ magna truncum deſcendent em. II. Nervus ad ventriculi orificium ſiniſtrum, ac dinpbrana tendens. K K. Nervus ad diaphragma deſcendens. L. Arteriæ jugulares, utrinque una. M. Arteria humeralis ſiniſtra. N. Arteria ad bumerum tendens dextra. OO. Arteria magna.. P P. Arteriarum ad pulmones deſcendentium cauditu
FI c. II.
Figura hæc fuperiorem gulæ partem una cumejus muſculis oſtendit.
AA. Muſculi cephalopharyng ai. B B. Muſculi ſphenopharyng æi- CC. Muſculi ſtylopharyngai.
D D. Sphincter gulæ diſtractus. E. Gulæ interna facies. F. Gula pars deſcendens.

435
XI.
T A 3 UL A
riam
* 2
5. 9
4—
9
7 5 T
,6
8—
WNNNʒNMWWNNNN S 900
6,,,„,,
8 XMXO ò
N8
1
in
1
onus ad arteriam
r arca artene
42
4 ½ 4 4 24
.
*
al um ſuuſfrun,
6 4 △
1
de cendens. 4umn
5, 1—
3
4
4%
*
4
4
Mo.
90
8
dextra.
r412
1
6
—
3 E E
pa deſe
r

——“ 3—— 1 —— —— 4 2 — *¼
——
* 4—
4³3⁶ ANAT. BARTHOLIN. LIB. II. laginum intermediis ligamentis, atque nervos recurrentes deducit. Iuterna rectis fibris donata, tranſverſis nonnullis à latere ſe jungentibus, craſſior eſt, denſior& ſolidior(maxime vero iu larynge, minime in ramis pulmonum, medio modoin fiſtula media) idque ne lædatur facile à rebus acribus hau- ſtis, aut aliis per tuſſim rejectis, aut aliis à capite decidenti- bus... Oritur hæc à tunica palatum ſuccingente, ideoque con. tinua eſt ori. Pingui humore inungitur ad prohibendam exſiccationem in motibus, clamoribus, acris calidioris attractione, fuligi- prcislaſp. num acriorum exitu,&c. Atque vox ex hujus humoii copia vel inopia læditur. In illa enim per deſtillationes cow tracta, rauca ft; in hac ex febribus ardentibus,&c. clangoſa fit. Si nimium abundet, plane obmuteſcimus& voce pri⸗ vamur, quæ rurſus redit humiditate hac abſumpta: quod fieri potuit in Crœſi filio muto, de quo Ri erodotus,& gle Samio Athleta, cujus Valerius Maximus memun, K& Zacharia Orphano fatuo, de quo Nic. Font anus in Obſerva tionibus retulit. 1 . Exquiſiti ſenſus eſt hæc tunica, ut ad moleſtorum expul- ſionem inſurgat..„ Inter geminas has membranas eſt Trachexæ propria ſub ſtantia, quæ partim curtilaginea eſt, partim ligamentoſa. Trachea Ex parte carrilaginea eſſe debuit,& non in rotum liga- cur cartila- mentoſa. I. Ob vocem: quia quod ſonat, ſolidum eſe de- ginea. bet. II. Alias ob mollitiem ſemper concideret,& nonfaclle aperiretur in reſpiratione.
Ex parte ligamentoſa,& non tota cartilaginea eſſe debuit:
Cur ex par- 4 Lnc
te ligamen- Nam ſi aut ex unica conſtaret cartilagine, aut multisp taſa- circularibus, I. Semper eſſet aperta,& non concideretat- que dilataretur. II. Oeſophagum premeret, cui tamen ce dere debet in deglutitione, præcipue ſolidorum ciborum, ut ſufficienter gula dilatetur. Atque ita cartilagines ad vocem faciunt; ligamenta vero membranoſa ad reſpirationem. Cartilagines ſunt multæ rotundæ& annulares, ſed non perfecte. Parte enim poſteriore, qua Oeſophagum tan gunt, quarta circuli pars deeſt, cujus loco membranoſae fubſtantia. In Leone integri ſunt circuli, jta invicem im- pliciti, ut unius circuli extremitas ſub altera inflectatur, mobili tamen compage& ſoluta, niſi quod conſueta mem- brana jungantur.
A Figura aſaseds vocantur, qui antiquum C referunt
donec

lig 1, ar Aaenn
. tranſerig
. ſaor K Lliän n dulmonun, 1 28— kacileänhen a2=, antalisle
909
Anſuer 3
a luccingen Prohidenäma 23ſt caliciorisunh „ are wox erhh
enim peräekte rent dhusarcemid detſt oe odmutefäma ddt ruditate Arain
Sli E ro, de quoaa cuſ Arius Naxmun u2.? Luo Nic. Fntan
ha ba ca, utadmakckh
mamnel Tnchen riil= eſt, partim an ea=cebuit, K noni- .= zuodſomt, ſu tic per coccicete
n 1, I— totacatiiltzin oncntilagine, m er— erda, K& nona eſa um premeree 9K= dpue ſclicernd tu! que itacntilg ro bfanoſi ad n sul tundæ& unir U9. ore, quu Oaf =, cijus locors ntt unt circuli, u9 l emitus ſub iren =t, miü quodus
„62☚☚, quinien
DEI T HoORAC‚ k. 437 donec in pulmonibus infigantur, cum ob mutatam figu- ram nomen etiam hoc amittunt. Bronchia enim ibi ex in- tegris conſtant cartilaginibus, rotundis, quadratis aut trian- gularibus, ſed ubi reliquis pulmonis vaſis jungitur, fiunt membranex. 4
Connectuntur hæ cartilagines per intermedia ligamenta, quæ in homine carnoſiora, in brutis membranoſiora;& in homine, ac ſi viderentur eſſe muſculi perexigui. Atque ubique æqualiter à ſe invicem diſtant cartilagines,& quo ſuperiores, eo majores ſunt.
Animalium lobos membraneos variis figuris trachee connecti depinxit Malpighius, modo rhomboides, modo triangulares&c. de qua figurarum varietate in ipſis bron- chiis Fallopius, Rondeletius, Riolanus.
——
Glandulæ quatuor ſubcœruleæ ſucco pene nigro refertæ Glanduls
incumbentes pulmonibus obſervatæ Borrichio noſtro: duæ majores aſperæ arteriæ adjacent, qua parte in pulmones in- cipit divaricari; duæ minores vicinis adhærent bronchiis. Intercurrit ramus lymphbaticus, ſive pro ſucco ſubatro tan- quam fermento ſeparante ſerum à chylo, thoracico infun- dendo, ut idem cenſet, ſive pro ſola lympha, qua reſplendet lymphaticus ramus, ex pulmonum motu ad glandulas pro- pulſa, hinc ad lacteum pro vehiculo.
Vaſa cum aliis communia habet. Venas à jugularibus ex- LVaſas
ternis. Arterias à carotidibus. Lymphatica jam dicta. Ner- vos à recurrentibus ſexti paris. In dextram tracheæ partem emiſſos, deorſum movere ejuſdem annulos pro inſpiratione & voce gravi ſuſpicatur Williſzus alios vero in finiſtram par- tem utrinque exeuntes, ſurſum ferre annulos pro exſpira- tione& voce acuta.
Uſus I. In inſpiratione, ut per eam tanquam fiſtulam U/ν
aör à pulmonibus ceu follibus recipiatur. Inde bronchiis impeditis in aſthmate ſibilus ille fit, quem aër reciprocans, quia libere ferri non poteſt, facit.
II. In exſpiratione, primo, Ut per eandem fuliginoſa
excrementa ad os& nares excernantur, ob quem uſum eo artificio oſcula venæ arterioſæ cum oſculis aſperæ arteriæ coëunt, ut fuliginibus pateat ſolis exitus, non vero ſan- guini, niſi per vim& cum tuſſit adacto. Deinde ut ad vo- cem faciat quoque exſpiratione, quam tamen præſtigia- tores quidam inſpiratione ſolent formare: unde Hippocrati organum ſpirabile& vocale dicitur. Mirandum ergo quoſ- dam in aquis diu vivere poſſe inſtar piſcium, natura, non ar- tificio, ſi verus Card. l. 11. de fubit. ubi meminit cujuſ-
Ee 3 dam

ANA T. BARTHOLIN. L I B. II.
dam Colani urinatoris in Sicilia, qui ternis ac quaternis ho- ris ſub aquis latitabat. Et in India Occidentali paſſim urina- tores margaritarum oſtreis venandis intentos per horam in- tegram ſub aqua latitare. Si artificio hoc facerent, non adeo mirandum. Ita& Egyptii urinatores ſunt perfectiſſi- mi,& urinando deprædantur- Nam ut liquet ex deſcriptio- ne peregrinationis Hieroſolymitanæ Nicolai Criſtophuri Radzivilu, ſub aquis latitantes non contenti terreſtri furto, quicquid arripuerint, in aquam protrahunt,& auferunt: frequenter hominem in ſponda navis cubantem arripiunt, atque demerſum vita& veſtibus ſpoliant, ut navigacte armati ſæpe tota nocte vigilare cogantur. Et ibidem magno numero piſcatores in aquam ſe demergentes manibus piſces capiunt,& cum geminos manibus extrahunt, tertium ore adterunt. Hi ſine dubio vel tranſpiratione ſola vivunt, ſcnt in Apoplecticis fit& ſuffocatione uterina; vel anaſtomoſes in corde pervias habent, quibus, ut in utero, libere, fine vo- hementi motu pulmonum, ſanguis moveatur; vel artificio quodam abſentiam asëris ſupplent. Drebbelium talem liquo- rem chymicum habuiſſe refert Boyleus.
43⁸
C 4 v. X I. D E LARYXNGE.
Diſtulæ hujus pulmonariæ caput, ſeu initium, diciturLa Dnxxx, quæ eſt vocis organum. Sieus, Situm in collo,& quidem in medio, quia Numerun, Numero unicum eſt, ut una vox edatur; Figura rotunda& circulari fere; quia co G cem eſſe debuit; ſed parte antica magis extuberat„Poltica deprimitur, ut gulæ cedat, in deglutitione præſertim, In qua, dum œſophagus deprimitur, larynx ſurſum recurrit, & ita deglutitionem adj uvat, tum cêdendo, tum depri- mendo..4 Magniiu- Magnitudo variat ſecundum ætates. Nam in junioribus de. larynx anguſta eſt, unde vox acuta: in adultioribus ampla, Tnx gravis unde vox gravis. Ad quæ etiam faciunt laryngis longitu 0 E acun vel brevitas:& ſi accedat aëris vel ſpiritus pulſi copia, 5 unde? vox magna: ſi inopia⸗ fit parva.. pacis ma- Undé Galeno vocis magnæ cauſſæ duæ ſunt: amplitudo gnæ queæ afperæ arteriæ,& fortis efflatio; utramque vero docet cum cauſſ? Hippocrate eſſe à magno calore. Quamobrem in libro b ſem. teſtes docet conferre ad conformationem rorfs. Iäa 6 AAK⸗
Ieryngis,
Figura, neavum ob vo-

41-
drIy. ln LA p quitetn Es i Occitend
ur undisimten ni urinatuna
uct mitame Nan
8—
¹
a 89— EVIScoganr 1r= demergentsn ind üduserrahur
10 T ſpirationeſh lut one uteriauz il ent, A., ut in utem dont anguismoram eritt ilent. Dreüüelum uiſH= t B)leu.
C
—, II. L. ℳæ 1
No
macnput,ſeuiminm
voqtenum. qu= in medio, qut .= uwrecuur,
ci tifere; quinch d nicamgäem cGC1 ia deglutidorn us d ditur, Hruls n Aam t, tum cotas
. N ſc=m xtates. acun: inatun
ns—.. d inm ciuat s
B1“ cc erts Vel purto
DI T HORACE. 439 maſculi pubertatis tempore vocem mutant. Hinc vox mu- Afutati⸗ tatur in caſtratis; Equus caſtratus hinnitum deperdit. Capo vocis unde? canere definit, aut cantum infirmiorem,& à priore diſcre- pantem habet.
Partes laryngis& circa laryngem ſunt, cartilagines, mu- ſculi, membranæ, vaſa,& glandulæ.
Muſculi occurrunt omnium primo, qui cartilagines mo- Maſculi vent, quos obtinet larynx, ut voluntario motu moveatur, cum vocem pro arbitrio edamus.
Sunt autem humanæ laryngis muſculi non niſi tredecim, quatuor communes,& novem proprii: licet alii viginti, alii octodecim, alii quatuordecim conſtituant.
Communes ſunt, qui in laryngem implantantur, ab ea tamen non oriuntur.
Proprii in larynge& oriuntur& finiuntur.
Communium par primum, Sternothyroides veteribus Communes dictum, quod inferius, oritur interius à ſterno, initio lato & carnoſo,& juxta tracheam progrediens, inſeritur inferne in latera cartilaginis ſcutiformis.
Uſus eſt, rimam laryngis coarctare dum ſeutiformem de- trahit.
Secundum par, Hyothyroides appellatum, quod ſupe- rius, oritur ab inferiori ſede oſſis hyoidis, latum carnoſum- que, ſcutiformem contingit,& inſeritur in baſin ſcutifor- mis. 1
Uſus eſt, rimam dilatare, dum ſcutiformem attollit.
Contrarios uſus his aſſignat Spigelius& yeſingius: primo pari dilatare, ſecundo coarctare laryngis rimulam.
Alii hic tertium par addunt, quod tamen à Columbo ð Caſſerio pro uno habetur muſculo.
Sed hic potius deglutitorius eſt, quandoquidem à ſcuti- formi quidem pernalcitur, ſed gulæ circumplicatur.
Statuitur ſcutiformis latera contrahendo rimam con- ſtringere: ſed laryngi non niſi per accidens famulatur.
Primum par proprium oritur anterius ab infima ſcutifor-Typris mis parte, ut nervorum inſertio docet,& in annularem ten- dit. Unde hoc par dici poteſt Thyrocricoides; non vero ut alii Anatomici volunt, Cricot hyroides. Alii à cricoides antica parte oriri volunt,& in infimam lateralem ſcutiformis par- tem deſinere. Si latius ſit&c ad latera protenſum, poteſt in. duo paria dividi, anticum& laterale, quod fecit Riolanais. Sæpius tamen ſimplex eſt,& fatis exile.
Uſus eſt, annularem cartilaginem ad ſcutiformem levi- ter, quià fere immobilis, trahere, ut jungantur,& juncta
Ee 4 ſerven-

*
—ͤͤͤͤͤͤſ—. 5 1 —
—
— 2 4*—
440
— „——
repræſentat. F 1 G.
A. Cartilaga Thyroides ſive ſcutiformiz. BBBB. Par muſculorum communium ſternothyroider diclurmn. CC. Communium muſculorum alterum par, Hyothyroides.
F 1 G.
A. Epiglottis ſub ſeutiformi adhuc latens.
B. Scutiformis cartilago- CG. Ejuſclem proceſſiu.
D D. Duo muſculi proprii laryngis, quarum ſiniſter a ſitu remotui 7 t5
cartilago annular is E. 2ppartat. F. Extuberantia cartilaginis annularis. G. Portio aſperæ arteriæ.
FI G. III.
I.
II.
AAA. Os hyoidis cum tribus extuberantiis.
B. Epixglottis.
CC. Cartilago ſcutiformis d parte poſlica concava.
D D. Muſculi duo Cucullares, ſeu par Cricoarythenoides poſticum.
E. DPars poſticu membranaſa aſperæ arteria. FFE. Muſculi Anytenaides dicli, aliis nonum par.
EI G.
IV.
A. Cartilaginis ſcutiformis concada pars dilatata.
B. Tertium par prspriorum muſculorum Cricoarthenoidles latetale.
C. Primum par propiorum mu ſculorum.
D. Quærtum par Thyroarythenoides internum.
E E. Nervi recurrentis inſentio.
F F. Paſterior pars aſperæ arteriæ membranea.
F I G.
V.
AA. Cartilags Thyroides ſive ſcut iformis.
B B. Ejuſclem proceſſus inferiores. G. Concada ipſsus pars.
FIG.
A. Cartilaginis annularis facies interna.
B. Ejus inferior regio& anterisr. G. Ragis poſterior& · ſuperior.
VI.
F I G. VII.
A. B. Cartilago apyt henoides ſecundum faciem poſteriorem, junlla aulbut
annulari. E. Latior& peſterior annularis pars.
FI G. VIII.
2
ſtrat.
&
IX.
ANAT. Bakru. LIB. II. DE THoRAcr. FEIGURARUM EXPLICATIoO.
Tabula hæc laryngem cum ſuis inu ſculis,& cartilaginibus
Cartilagines quæ Arytheuoidem couſtitunnt ab aunulayi ſcparal ts nm-

„II. Da 8 1 Xru
1 muſculi, a F 1.
ut—
„— lenabnah ün To, Hhans — 11
4,—a.
6³⁴. ain.
4 cacncea.
CA an)thenaiden
„. wacnyxheniuain
4 en.
4 Tonam har. — 1V
26 dllatata.
1A☛—(nau)jeheilal
26—
enm.
4 nea. F V. 1——* art
VI
14618—.
1 vII. ſat= fim phum,
4
141= taunt Al amidff
3 — ſſ C w) Sc, warl, muh Sh 4 Dü. H
2
†⁵ A B UL A XII.
— 2 h . 5 7 3 ₰ 9.
₰ ..Beeeee
NXx
₰☛ 8 ₰ .. 4
—„ ‿—
441
—

rum pondere deprimitur.
44² ANAT. BARTHOLIN. LII. II. ſerventur. Cæteris qui in origine diſcrepant, rimulam ſeu ſcutiformem dilatant.
Serundum par ab annulari poſterius oritur carnoſo initio, & in glottalis ſeu arytænoides partem inferiorem implanta- tur nervoſo fine, laryngem diductione cartilaginum dua- rum Arytenoidum aperiens Hinc vocant COricoarythenoides
poſticum, Caſſerius hoc par cucullare vocat.
Tertium par Cricouryt henoides laterule ab annularis late- ribus ſuperius oritur,& ad glottalis latera ad articulum in- ſeritur ea parte quæ à priori tacta non eſt, laryngem ae- riens, eadem cartilaginum obliqua deductione.
Quartum par Thyroarytænoides nuncupatum, intris-
ſecum d&c valde latum prodit à ſcutiformi anterius& inte-
rius,& ex ſuſpicione Riolani etiam ex Cricoide, definit in la tera glottalis ſeu Arytænoides, quam dum conſtringit& ad Thyroidem applicat, laryngem claudit recto ductu. Hoc par ſi in angina inflammetur, eam lethalem facit, cum exa: cte rimulam claudat.
Nonus muſculus, aliis quintum par Arytænoides oritur? poſtica guttalis linea,& fibris tranſverſis delata, in ejuſdem latera inſeritur, laryngem claudens, dum Arytænoiden cartilaginem conſtringit.
Norandum enim omnes muſculos laryngis proprios de- ſtinari rimæ vel conſtringendæ vel dilatandæ, quod ut com- modius fiat, alii Thyroiden dilatant& conſtringunt, ai Arytænoiden, quæ cartilagines rimam circumdant, quibus conſtrictis vel dilatatis ſimul dilatatur rima vel conftringi- tur. Ut pateat non inſcienter muſculos laryngis à nobisclle
. propoſitos, ſicut exprobrat Riolanus.
Maſculus iaια νν in homine nullus eſt. Nam volun-
tarie in eo non movetur, uti nuganttur aliqui; ſed aſſumto-
In belluis autem muſculis donat Aa2de, quæ perpe-
tuæ ciborum ingeſtioni inhiant, ruminant,& mnAunlls
prægrandem habent. In his vero alii muſculi ab hyoide o- riuntur,& in baſin epiglottidis, quam attollunt, implan- tantur;& hoc par pro quarto communi recenſet Viſalius, alii fiti ſunt inter 2zμηανεν˙ν tunicam& cartilaginem;
cclaudentes.
Cartilagi- Cuart ilug ines laryngis quinque ſunt: quæ in ſeneſcentibus
536 5⸗
aliquando inſtar oſſium indurantur; unde aliqui ſuffocatio- nis periculum in patibulis declinaverunt..
Prima cartilago dicitur 9εραεεs vel ſutiformis, ſcutalis
clypealis, peltalis,&c. à forma; quia quadrata kere, zunn eay

— orm. n 111 n 14„ 8 E duter Irhn aul aiſterius. Lerlusorär, enc ortud
artem inſen 7 id uchinsan a ac 1cann cp— ulLre vocht. 7— k. latmaeda 2— tralisläenaln En actr don et, nuSiun ecucun aeeo 1
noidesnunc 13F Snllce
—
8
— Aſeutiformi un Las=iam et Cuant n= quam dumaat UFAm ckuditmahe m m am lethalem tun
1 um par Arytami òꝛNʒR Tranirerii de; audem, dun h g
In ⸗* uſcvlos luyn;s mUmnr reldiltmdam IrO- dilatant K coata rti es rimam cinaos 1a dilattur rimms imuſculcsluſug 1 lanus.
r mine nulwetk rn uugantor alquit
1 onatur nſe,
ait aat, rüwiant UA⁴ rero ümüſarli 15 dis, qum utmia dto commumhas 1= 9. nnniem r 3 ae ſunt: qisut antur; undes
0 clinaverunt. 1 s kel fate 8 5 8 Hr maz quldquse
·
DEꝝI THORAGk. 443
eava eſt, foris gibboſa& prominens, magis tamen in viris, quam mulieribus: quia harum collum exæquant glandulæ pulchritudinis ergo ad laryngem poſitæ. Protuberantia illa in collo anterius conſpicua, dicitur Pomum Adami; quia vulgo perſuaſum in Adami faucibus pomi fatalis partem ex pœna Divina remanſiſſe,& ad poſteros tranſlatam. In medio diſtinguitur linea, unde duplicem alii conſtituere, cum re- vera duplex rariſſime inveniatur. Divulſam in medio vidi in Studioſo à nimio cantu, unde hac parte convulſivi mo- tus& trachea diſtorta. Solenander ſimile obſervavit& Hob. Worm. 1
In angulis ſuis proceſſus habet, ſuperius duos longiores, quibus inferioribus oftis hyoidis lateribus ligamenti ope jungitur; inferius duos itidem, quibus ſequenti cartilagini.
Fecunda æeaseids ſive annularis, quia rotunda eſt inſtar annuli,& totam laryngem ambit, imo eſt intruſa thyroidi cartilagini, monente Riolano. Eſt autem inſtar annuli Tur- cici, quo pollicem muniunt in emittendis ſagittis; nam poſterior pars eſt lata& craſſa admodum, anterior anguſtior & inſtar annuli noſtri conſtricta. Vulgo innominata, quia antiquis abſque nomine, baſis eſt reliquarum cartilagi- num, cujus ope aſperæ arteriæ junguntur, quare& immo- bilis.
Tertia& quarta aliis unica: ſed ſi membrana exuitur, apparebit eſſe geminam. Dicitur dνυνρμυνενεε⁵ς‚ guttalis, ob formam gutturnii vel ollarum partis, qua aquam effundi-
Pomum 4- dami magar prominet in Vir, u in mulieri-
mus, ſi duo proceſſus partis ſuperioris conſiderentur, qui
juncti conſtituunt rimulam pro modulanda voce, quæ aliis lingula appellatur, parva lingua, vel alis: vox enim non fit, niſi per tranſitum anguſtiorem, hæc ſuperiori& poſte- riori circoidis ſedi in cavitate thyroidis inſiſtit. Annotandus hoc loco ſnus, qui formatur inter guttalem & ſcutalein, à membranis cartilagines colligantibus: in quem, ſi forte inter ridendum vel loquendum, ubi aperitur 2zr A⁴ds, mica panis vel aliquid ex potu incidit, tuſſis exci- tatur, quia contra ſpiritum fertur. Sed ſi ſenſim aliquid per rimam delabitur ad parietes lary ngis, ſpiritui non obſtat. Quinta iꝛſa s dicitur, quæ rimam tegit& claudit, ne ex cibo vel potu in tracheam multa decidant, ſed clauſa epi- glottide in gulam abeant. Non vero exacte clauditur, quin parum ad latera ex potu deſcendere queat. Quando enim dicitur, potum non tranſire in tracheam& pulmones, de maxima parte intelligendum eſt: nam aliquid eo deferri ſu- pra audivimus. Unde in affectibus thoracis LelegeRan Se tabek⸗
Glottis.
Epiglatsi5*

— d——— — 8—— —————8888ö—ö—Eͤ— 5*** — 3. 8 8 ————
——— — * 8. 2
—*
444 ANAT. BARTHOI.IN. L. 18. II.
tabellas præſcribimus, in ore, reclinato capite, tenendas, do.
nec liqueſcant; ut portio aliqua per tracheæ parietes de. fluat. Aperitur in riſu, unde eo momento ſorbentes à riſu ſibi caveant. Provideant quoque voraces ne inter hanc& rimulam cibus ſe inſinuet, unde ſuffocatio prompta, quod in juvene Hafnienſi vidimus, cui linguæ bubulæ fruſtum pondere unciæ unius cum dimidia avidiſſime ingeſtum, ſta. tim ſpiritum interclufit.
Canaliculs A carunculis epiglottidi incumbentibus oriuntur canal⸗
ejus. culi quidam, obſervante Stenonio, cartilaginem ejus per- meantes, qui humorem per cartilaginem tranſmiſſum ayer. ſa ejus parte quæ lary ngi imminet, evacuant.
Subſtantia- Eſt autem mollior epiglottidis Subſtantia, jigura lin- guæ vel ſecundum Hippocrat em folii hederæ. Utrinque vero membrana ori communi alligatur; quali etiam lento hu- more perfuſa ſuccingitur laryngis interna cavitas,& extra quoque larynx obvolvitur.
2„½«·.
In dorſo Epiglottidis docet Aquapendens dari duos muſtu-
Muſculi e- nglatridis- los carnoſos, ab hyoidis oſſe pronatos, ad medium prope epiglottidi inſertos, brutis ſolis donatos. Unus tamen& brutis& hominibus tantum eſt muſculus membrunoſus, ut epiglottidem recurvet ſupra laryngem in ciborum degluti-
tione. 8 2*„ 2 Laryngis Venas habet larynXx à jugulari externa. Vafa. Arterias à Carotidis majori ramo. 4 7. 1 Nervos Galeno vocales dictos, pro motu muſculorum,? ſexti paris ramo recurrente. Glandulæ. Glandula adſtant duplices.
Vyſus amyg- Alia ad laryngis ſedem altiorem, videlicet ad uvulæ ſeu dalarum. gargareonis latera; quæ dicuntur tonſillæ vel amygdalx, item pariſthmia& Antiades: quæ ſpongioſæ cum ſint(u⸗ trinque una, ſed tenui productione ejuſdem ſubſtantiæ unl- Sα. ta) humiditatem cerebri ſuſcipiunt, in ſalivam vel mucum convertunt, cujus gratia humectantur fauces, larynx, lin- gua& œſophagus; quam vis& ad guſtum, qui ſine madore non fit, faciat. Nobiliores uſus aſſignat Wharrtonus, 1. ut ſit primum guſtus organum, quia proxima eſt hæc pars objecto guſtili Sed linguæ apex prius objecta tangit, quam glandulahæc. Ad hæc male aflectis amygdalis, guſtus tamen ſervatur. 2. coctionem ventriculi vi ſua fermentativa promovere; quia facile aciditatem contrahit. At inflam mata vel ablceſ⸗ ſum patiente, ventriculus tamen concoquit. Sunt hæ glan-
dulæ circa linguæ radicem,& communi 9ris tunica tegun- turs

2Ielima
O—
1n— lua per t
— momenuhh nuche fnons
auctin e luftocnii. vidi.„ m 4 cun unguedan dumt n lanniclin — 4 mdemönai Dn.—, emilgm nP= ihginem daule Bif et, erxcum.
CP, dis Sußtang baA Pbed A folü hedere l Anrr; quil ein
8
2r Zuimemcnin
¹ 4 —**Nuapeuiem ämia ronacos, ad ma R” doncc. Ueu inth, muſculusmenss luz Pugeminccan
=— enern. ma— mo. dj= pro motomui 1. l
em, videlicetaun eu tur tanfle n tias lux ſpongolac ro= me ejuſcem luden riſit unt, inſiimt IMtantur fuuos,n
☛ dguttum, qus-
nu H vrtonus, I. M 4. 3ODle
n elt hec pariche bt angit, qummgl uſtus tume
m— 15 3 Sulll. n fermeatanka.
dr At inflammmf u u M. m I concoqult M. ommunl OSde
m—
—
Ds T HRoönRAck. 445 tur, atque arterias& venas à jugularibus accipiunt, nervos à 3.& 4. pari.. Adtitas ſibi habent duas veſiculas candidas, quæ è glandu- lis ſerum recipiunt& in os eructant. Eas in homine non agnoſcit Riolanus, ſed membranas ligamentoſas ab uvula ad
amygdalas protenſas his ſubſtituit.
Ductus novos accuratius hic deſcribit Whartonus. Habent Dacas ſinum utrinque unum communem amplum& ovalem in wovi. os apertum, intra cujus fimbriam duos majores& plures minores ſinulos obtinent: ubi vero amygdalæ craſſiſſimæ ſunt, ſinus earum com munes aperto oſculo in guttur hiant.
Fallopius notat, ſinus hujus aperturam in homine quoque,
tumente glandula ulcuſculum æmulari.
Aliæ adſtant inferiori laryngis regioni, Thyroideæ Whar- tono dictæ, ad latera cricoidis& primi annuli aſperæ arteriæ, utrinque una, magna& fungoſa, pyriformis, per quam diſ- ſeminantur venæ ex jugulari externa. In fœminis magis perſpicua eſt; in homine& bove magis carnca, ſeu ſolidior, & rubicunda muſculoſæ carnis inſtar. De his notat Jo. van Horne, ubi binæ reperiuntur, ut tradit Veſalius, inferiori ſua parte non obſcure conjungi,& una coire.
Uſus eſt, humiditate viſcoſa& pingui(non fluida) laryn- gem irrigare, ut cartilagines ad motum aptiores fiant,& vox ſuavior reddatur: quod imitantur ii qui fiſtulas oleo inungunt.
Præcipuus autem uſus eſt Mhartono, ſuperfluas quaſdam nervi recurrentis humiditates excipere,& in venoſum ge- nus denuo deducere per ſua Vaſa lymphatica. Facere quo- que ad calorem cartilaginum fovendum,& colli rotundita- tem, ornatumque, quia copioſas arterias habent,& varia ſpatia circa laryngem implent. Malpighius credit, cum multum pinguedinis occupent glandularum intima, ex pinguedinis miſcela demulceri acredinem ſeri lymphatici ſive ſalivalis.
Uſus laryngis eſt, eſſe vocis organum. Lar yngis u- Organa enim vocis ſunt vel remota vel propinqua. ſiu.
Illa thorax& pulmo, non adjuvante corde, quia ſi vaſa Organa D6⸗
cordis quatuor comprehenſa laqueo conſtringantur, deinde uνενduανε cor abſcindatur, poteſt tamen canis& currere& vociferari, Le ut præter recentiores, etiam ſæpius expertus eſt Galenus: & hominem eviſceratum avulſo corde tria aut plura verba precum protuliſſe notavit in hiſtoria Vitæ& Mortis ad Art. 15. Illuſtris Verulamius.
Hac vel ſunt præparantia, ut Wachea, vel adjuvantia, ut
3 miuſcu-
4 5 5
,„

446 ANA T. BA muſculi& nervi; vel co me vero principalis pars glottis dicitur, proximu Vov qus- modo fiat? flatur beneficio pulmon
Vox autem hoc modo fit:
RT HOLI N. L 13. II.
nſervantia, ut os& guttur. Mal- eſt LARXNX; cjus vero pars, quzæ m& adæquatum eſt organum.
Aër ſubito& cum niſu exſuf.
is; rimula vero mediocriter angu-
ſtatur, ubi ex aéris alliſione fit vox: ficut per rimam januæ
venti ſuſurrum audimu
s effici. Unde Ariſtot. vox eſt ictus
aéris intelligendo in ſenſu cauſali, actionem pro qualitate
inde refultante.
fit ſuſpirium. Quamobrem proprie
tur ab animalibus hoc or
Suſpirium.
Si vero patente organo egreditur fpiritw,
vox dici nequit ſonus ille, quiec gano carentibus: ut ſonus piſcium
quorundam, ranæ coxatio, cicadæ ſtrepitus. Ranæ coxx-
tionem docet Ariſt. fieri maxillæ inferioris labro pari libra
demiſſo, cum aqua modice in fauces recepta,
uæ immota maneat,
ſuperiore vero intenta tanto niſu, ut oculi micare
videantur. At liquidum eſt ranam pulmones habere, ex ve-
yox in pro- ſiculis meris conſtantes,
pria ſignifi- eſt ſonus animalis, à glottide ex animi conceptus explicandos productus: adeoque vox non
catiane.
& rimam loco laryngis. Itaque voxv percuſſione reſpirati acris ad
eſt niſi in animatis,& in his non quivis ſonus vory eſt, ſed qui
in glottide: non tuſſis, non ſcreatus.
Piſces ſi qui ſonume.
dant per bronchias aut aliquid ſimile, non ex ore edunt. E-
ſanguia& inſecta, edunt, ſed ut recte Ariſt
ut apes, veſpæ, locuſtæ,&c. vocem non
4. de hiſt. anim. ſonum qui ex dor-
ſo egreditur, v. g. in cicada ex alarum confricatione. Nam in his inſectis continetur ſpiritus quidam,& aër in mem⸗
brana ſepto tranſverſo ſubjecta.
ſimode aërem verberan
Dijfferentiæ vocum in ratione, 2. ab aéris div in fiſtulis videmus. 3. riæ aſperæ, pulmonis
Ejus diffe- yentiæ.
Alii volunt, inſecta direr- do alis ſuis, illum ſonum edere. finitæ ſunt, quæ fiunt I ab oris figu⸗ erſa percuſſione& modulatione, ut ab inſtrumenti v. g. laryngis, afte- & thoracis varietate in amplitudine,
& qualitatibus. 4. prout ipſa vox in aures vel integra vel diſperſa incidit. Eſt præter has& cuique indi viduo propria, quam bruta accurate diſcernunt, hominibus hac in parte magis aurita. Nam recens editus agnus matris ſuæ balatum inter mille alios ſonos agnoſcit,& verſa vice. Id quod& de
gallinis pulliſque verum eſt. Nunquam enim
fit eadem Vox,
quia non unquam ſecundum omnia conveniunt inſtrumen-
ta: ſicut nec campanæ
eadem forma, eodemque arti ficio,& artifice fuſæ, ſonum alterius æmulantur. Partes vocis ſunt Vocales& Conſonantes literæ, Voca tan
ex eadem materia, eodem pondere, unquam
les

1 9— antia, drat.
k
DE THORACG. 447
1 drouuine dantum littteras quinque formamus„‚quia totidem motibus
ddc= NKer lubin i movetur tantum radix lingue. Quando vero vocalis ulte- mosd uren rius in anteriori linguæ parte à labiis,& dentibus intercidi- llid=t 70r: En tur,& modificatur, conſonans fit, quæ proferri ideo non po- he i teſt ſine vocali litera, quia hæc illius eſt materia,& non niſi
nſd= 1. Uasan vocali modiſicata inciſaque oritur; non alia ratione quam è
ver na dina confuſo ſono è fiſtula, fit articulatus& cum harmonia ſo- anguden nus, quando certa ratione ſonorus aer iterum premitur&
inciditur à digitis.
Pc= ici neqyuitlonai
. 1— wemdu: ui C àA r. XII. 9¹ cade trepi r illlr inferinulh DE OESOPAAGO.
nodht kaucesncegta h 8.. It,[☛☚ a tunonik, m. O EsorHaGus aliis gula, aliis ſtomacbus— Coœlio Aurelia- dum ☚¶ mm pulmona no Via ſtomacli eg⸗ Ventris, eſt fiſtula vel infundibulum ten un am locolenn Ventriculi, ficuti trachea fiſtula pulmonis eſt...
gl0t k ercuſimeni Situs ita eſt, ut initium habeat in faucibus, ubi dicitur, pli. roducd 4 Pharynx.& ab his recta deſcendat in ventriculum ſub tra- chea. Ubi vero ad quintam thoracis vertebram pertingit, . m aunntongm aorta per medium latæ cedendo dextrum verſus inclinat; e, renns kitnit poſtea rurſum ad ſiniſtram arteriam magnam conſcendit,& ut milemaaa ad undecimam vertebram per diaphragma uſque in ven- 2, ſpe beutate triculi os finiſtrum, una cum nervis binis à ſexto pari o- tit, iſt mim ſmm riundis.
d 278.
3—
eiemalarum canhh Vena⸗ vero habet paucas à cava, azygo, intercoſtali& ju- Vaſa. netht a fitusquiam zi gularibus. 0=a. Ali rolunt, W Arterias ab Intercoſtalibus,& carotidibus internis, non-
ant*(laivilumtamg nunquam& abarteria bronchiali Runſchiz.
intt ſant, quximt Nervos à ſexto pari.
lir ☛cuffoone Knd Lymphatica in lacteum thoracicum ſe exonerantia, quæ „ remn pro ramo lact 1 pi ex œſophago proximo ſtatim
3. trumemtin ghh P lacteo olim accepi ex phago p ſtatim
is 1 racis vriietteita ſubtilia alimenta& cordialia in reſtauratione virium ſubi- à wor in ust tanea per axillarem ad cor deferente. Connexio eſt in initio cum faucibus& larynge, per tuni- Connexi⸗. Lam oris, quæ ipſi& ventriculo continua. Vertebris, tra- In affeti- -— cheæ, lacteo thoracico,& vicinis partibus jungitu r, per bus gulæ, ech tus ansmn membranas, ex dorſi ligamentis ortas. Quia vero ſpinæ cum plicanda i,& vert mu lacteo thoracis ductu ſuperjacet, ideo eo affecto, topica dor-¹ Tο‿ε. umn Lonqummemdl ſo applicamus. e⸗ unt iomnia codfene GLaNpuLosuM conpus parte poſteriore adnaſcitur Gan, c= lem matern, u prope quintam thoracis vertebram, modo ex duplici glan- Qltificio,Kuss dula, modo pluribus com pactum, quod humorem ſuppedi- 1t at, ad imbuendam cavitatem, pro faciliori deglutitione. = k Conſonns Et
rott 2 rr— 1 cigxiui —de=munt, dominda
læ.

2.
““.——— ——— 8 ———B—B—P—P—P—xYPP—. —— 4. ———— 1. 3————— ——. ——— — 2 2—*—
——
—
—
Sub antia.
Muſculi.
448⁸ ANA T. BARTHO
LIN. LnB. II.
Et ſubinde ita intumeſcit, ut potibus& alimentis liquidia: ribus viam intercipiat. Quia habet nervos à ſexto pari&
duodecimo vertebrarum dorſi
, item Lymphatica, tum
muſculis intercoſtalibus tum à pericardio& partibus anne- xis, uſum alium ex ſuis principiis conficit Whartonus, utè lympha per has glandulas decurrente, mitiorem& nutritio-
ni aptiorem ſuccum elici rum; reliquam vero
ant in uſum nervorum ſibi affixo- lympham vinoſiorem& aſperiorem
per canalem in communem chyliferum ductum deponere.
Subſtantia œſophagi ex triplici conſtat tunica, ut facilus diſtendi in longum& latum poſſit.
Prima communis eſt cum ventriculo. Hanc male alüz vertebrarum ligamentis, alii à pleura ortam volunt. Oritur inde autem unde membrana ventriculi eſt, videlicet à peri tonæo, nam continua eſt membranæ ventriculi. Inſigniter eſt tenuis,& fibris quaſi omnibus deſtituitur.
Secunda eſt propria prima, externa, carnoſior, craſſior& mollior eſt, ac ſi muſculus perforatus eſſet, vulgo rotundis & tranſverſis fibris pertexta. Muſculum exinde quoque yro- bat Hofmannus& Lindanus, quia convulſiones& paralyſes patitur. Veterum ea quoque fuit mens, Galeno teſte.
Hujus fibras ſpirales omnes ad duo genera reducit Stem- nius, duas nempe cochleas, quæ ubi contrario ductu ſii oc currunt, ita ſe interſecant, ut quæ ſub altera eouſque in- ceſſerat, mox alteram ſcandens ſupra illam, donec ſibi ite- rum occurrant fibræ, progrediatur. Ex obſervationibus Am. ſtelodamenſibus concurſus iſte ſpirarum quaſi duo ligamenta repræſentat, à ventriculo ad fauces adſcendentia,& è regio-
ne ſibi invicem appoſita.
Tertia eſt propria ſecunda, interna, quæ eſt magis nervea, paulo ſubtilior& durior, vulgo rectis& longis fibris prædi- ta, membranæ illi quæ palatum, os, fauces& labiategit continuata, unde futuro vomitu contremeſcit inferius la-
bium.
Cæterum contra vulgarem hanc opinionem teſtantur
al iorum oculi, internam eſſe tranſverſis& c effictam, externam rectis& oblongis. Muſculi Oeſophagi, qui ab aliis ſicco pede prætere
quatuor ſunt.
jrcularibus villis
untur,
Primus ille eſt, de quo ſupra in larynge. Sphincteris in-
ſtar unicus ambiens Oeſophagum, unde gaus Riolano, Spigelio, Veſtingio, nominum hor
um auctori-
bus. Uſus conſtringendo cibum deorſum pellere. idis idi
Secundus Sphanopharyngaus iiſdem
dictus, à ſphæno
acu-
gicitur Oeſoplu-

el= Auſum menm Rm nnina 2 12I= lici connhhnh. Kl ü. aMha ck entricalo. Ea nrs Aäüpleuraom emdh renrriculiek ſn net Abranr fentiai 11ll n us deſtituin. 4 pP E
—
term, cmeia aſcu= rforatusele ii ertch uſculumeriacen ald Puia consuläuna 1qu* tit mem, Gam des z 1Iad duo genenm cdesh,r Eubi canundt fect qur ſüͤdatm m ſ mſüpraillm an „pror atur Fxobenan urſi pirarum quicu uld E= ucesadſcendeuis
4 4½
ut teerna, quectn
o rectis&bngst ue= um, eCS, fls tun aitu contremi
ruln hunc qicins am Jranſreris&ci 4.— Aonois ct— Aongis 29 4 aAlus ucco pedep qutt- ain lrysee OA= gum, uncece 7 o, nominunke — 4. 6 230, im dedrfume „— rüſcem des 4 8 4
— 3
DE THORAGCGk. 449 acuto proceſſu interno ortus, lateribus Oeſophagi oblique im plantatur, ut ſurſum tracto co& dilatato, excipiendis cibis pateat.
Terrius Stylopharyngaus, quod à ſtyliformi proceſſu acu- to ortus protendatur ad latera Oeſophagi, quæ dilatat pari- ter& ampliat, œſophagumque ad latera recte trahit.
Quartus Cephnlopharyngaus, communiter à mento, ſed juxta recentiores à capitis ſuperioris infimo loco, ortus, qua cervici propior, vario fibrarum plexu in Oeſophagi princi- pium inſeritur amplior, unde ob latitudinem& fabricam duplex videtur, carnea potius maſſa Marchetto ſurſum tra- hens pharyngem.
Actio ergo Oeſophagi eſt animalis; cum per muſculos Dexlutsti
fiat, non vero naturalis, uti vulgaris omnium eſt opinio,& deglutitio certe ex noſtro pendet arbitrio.
an adtio na⸗ turalis, an animalis?
Peglutitio autem ſit hoc modo: quando aliquid venit de- Qaomdo
vorandum, muſculus ille primus, Galeno ſphincter dictus, ſar?
omni ex parte ſe contrahit, unde fibræ ejus obliquæ, quæ ab Oeſophago ad laryngem tendunt, tranſverſæ redduntur,
quod cum fit, larynx attollitur,& gula deprimitur: atque
ipſius gulæ jam depreſſæ cavitas anguſtatur. Huic ſuccurrit quartus muſculus. Nam ſicut primus conſtrictus cibaria per maſticationem conglobata circumvenit,& amplexando deprimit: ita& hic quartus ſe contrahens, ex anterioribus
illi velut obviam venit,& ore aſſumpta ne retrorſum ruant,
omni ex parte cohibet, repellit,& in œſophagum tranſmit- tit, ut ita ex utroque muſculo conſtricto, ac ſemiſphærico ſimul juncto, fiat veluti integer circulus& ſphincter abſo- lutus, à quarto nempe in ſuprema pharyngis parte,& à pri- mo in infima.
Quomodo deglutitio fiat ita concipit Carteſius: Spiri- tum animalem ex cavitate cerebri in tubum ſuum recta fer- ri, quo muſculus ſub ventriculo intumeſcat,& ſemper ſic turgeat, cum in oris fundo nullus cibus reperitur, qui ipſum premat: Eundem muſculum ita eſſe diſpoſitum, ut ſimul atque cibus quiſpiam adeſt, ſpiritus quos continet per tu- bum refundat illico, efficiatque ut illi qui proveniunt per vicinum canalem ingrediantur muſculum ſublingualem, atque hoc pacto gulam aperiri& cibum deſcendere. Sed ta- lem muſculum fub ventriculo necdum vidimus, quem ille
ſupponit.
Vſus gula eſt, ut per eam, tanquam per infundibulum, ci- Cur ali-
bus& potus in ventriculum deferatur. Et deglutiuntur qui- dem facilius liquida, quam ſolida; è contra vero in ægris Ff non-
quando ſali= da facilius deglntian-

45⁶ ANAT. BARTH. LIB. II. DE THonAcx. cur, quam nonnullis, ubi facultas magis irritatur, fortiori objecto, a- linmda? lias ſopita, præſertim in paralyſi.
C A P. XIII. PDE COLLO.
Colii A Ppendix ad medium Ventrem, eſt Coræun, ceu me- CX dium quoddam inter caput& thoracem.
Etymon, Dieitur à colendo, quia exornari ſolet: velà colle, nam exſurgit à corpore, ut à reliqua terra collis.
Magnitndo, Oblongum eſt ob vocis modulationem. Hinc, quæ veram
vocem non edunt animalia, ut piſces& ranæ, collo carent:
quæ vero maximam vocem edunt, colla longiſſima habent, ut grues& anſeres,&c. Ab ufu Veneris colli mutatur craſ. ſities, quia calor diſtendit arteriam aſperam, carotidem&
Jugularés. Unde veteribus Romanis familiaris erat com.
menſuratio colli, ex qua poſtridie nuptiarum, puellam inte-
gram vel corruptam cognoſcebant, ut ex Catuloo diſcitnus
& Mercuriali.
Pars colli poſterior proprie cervix dicitur. Partes autem colli vel ſunt externæ, ut cutis, muſculi,&c. vel internæ, ut vaſa percurrentia, trachea,& cœſophagus: de poſterioribus
actum, de reliquis fuo loco.
Vix. Ulnas colli eſt 1. propter œſophagum, aſperam arteriam & pulmones. Hinc animalia quæ pulmonibus carent, ut hi- ſces, carent etiam collo. 2. ut quibuſdam animalibus, Gale- no authore, manus loco fit, qua alimentum accipiant. 3. ut partibus anterioribus, humero, cubito, manui, diaphra-
gmati nervos præbeat: has enim partes habent tantum illi,
Ejus par= ke⸗ 9
qui collo gaudent.

9 4 4 1 ˙l=ornanilole 1 dterracollis 901
1— luiionem. k um thiſcesR Vvoc unt, colz bngt Rc. 1 tu Ve 14„J. de. Neueräcllit Kend ☛☚ eriam alperan, 1ü= ommis fwilg quaſ f A die
lua die uuptiumng cogt cbant, utex Cm
dor erruir dcitm. r. ut m muſculi, Kc. 61 xſophagu: cy 06 r 3 1 942 pdugum her im n te pulmoubua
10. widuſdm mas o, alimentumun 2, 1zxo,‚ cübito, um t: r= im partesbües
4
8 4
ANATOMIN BARTHOLINIANR
I. 15 EK III.
DE SUPREMA C A VIILAII E.
Ertius vel ſupremus Venter eſt Carur, animæ car caput
ſum,& nonnihil oblongum. 3 Magnitudo homini præ aliis animalibus inſignis eſt, ob Maxnita- cerebri molem... tlo.
Atque pro tutiori munimento totum oſſeum eſt caput. Sobſtantia.
Diwiditur eaput in partem ca pillatam& non capillat aln. Daviſoo.
IIla CAauvaA dicitur, hæc FAciEs. Calvæa partes externæa recenſentur
Synciput, eſtque pars anterior à fronte, uſque ad ſuturam coronalem.
Oeciput, eſtque pars poſterior ab initio ſuturæ lambdoi- deæ, ad primam cervicis vertebram.
Vertea, eſtque pars inter has media& gibboſa.
Tempora, ſuntque partes laterales inter oculos& aures.
Calvæ autem partes conſtituentes ſunt aliæ veſtientes 8 externæ, aliæ contentæ& internx. Illæ vel ſünt commu- nes, ut cuticula,& cutis piloſà, pinguedo, mem brana car- noſa: vel propriæ, ut pericranium, perioſtium, in uſculi, oſſa, meninges duæ. Contentæ ſunt cerebrum, cerebellum& medulla partim in calva, partim in ſpina exiſtens.
Pars capitis glabra, FacitEs dicta, præter partes conti- Fes. nentes, proprias habet partes, vel ſiᷣperiorem, quæ fron⸗ dicitur; vel inferiorem, in qua organa ſenſuum ſunt; ut oculi, nares, aures,& os, in quo lingua alisæque partes la- ritant.
Calod.
Ff 2 CA v.
4 3 3 3 8 6
“

Bili, quibus 1 ſ in animali- nimal reperiuntur, teſte Ariſtotele,
bule
45² ANAT. BARTHOLI. I. 1 n. III.
Ca r. I. PDE PII. 1 S.
Napite maxima copia pilorum eſt, ideo hic commode
pilorum natura docetur; quanquam, ut excrementa, huc non ſpectent.
Pili in animalibus fere omnibus intra ſe generantibusa. quorum loco in picci. bus ſquamæ ſunt, in avibus pennæ: in nonnullis animali⸗ bus, ut erinaceo, aculei oblongi..
Sunt autem pili corpora quidem, ſed non partes corpo⸗ ris, niſi lata admodum ſignificatione, quapartes aliquæ ad ornatum pertinere dicuntur.
Cauſa mat erialis, ex qua PFROXIM A, ſunt fuliginoſ & excrementitii vapores, craſſi& terrei, nonnihil tamen glutinoſi. 45
Pil& un- Falſum ergo pilos& ungues nutriri& generari, ex bono gues an ex atque laudabili alimento. Etenim creſcunt etiam hediicis
bono ali-
mentonnu-
kriantur.
Quo laco
pil i gene-
vent ur.
& tabidis, præciſique ſemper creſcunt in quavis ætate; at- que ſæpius abſciſſi citius creſcunt. Imo in defunctis, ut fu- ribus,&c. creſcunt. Videatur Paraus in fine operis, qui cadaver conditum domi ſuæ habuit à 24. annis, cui ſemper crevère pili& ungues quoties reſecuit. Neque ſuccus eſtin ſanguine ignotus, ſimilis illi ex quibus oſſa, cartilagines, nervi generantur, ut Highmoro viſum, quia illæ partes ſunt eſſentiales& neceſſariæ, pilus non. Augetur cum augmento Partium, quia cum alimentis excrementa augentur. Ergo ex fuliginibus& vaporibus naſcuntur Tertiæ concoctionis vel ipſius carnoſæ ſubſtantiæ, à calore quocunque reſo- lutæ. Materia remota non eſt ſeminalis aliqua à qua velut fio- ſculus pilus exurgat; nec pinguis ſubſtantia ad ſeminis aut ſanguinis naturam vergens; ſed eſt humiditas ſuperfiua, præſertim quæ in glandulis continetur. Propterea ubi glan⸗ dulæ, ibi ut plurimum pili, velut ad aures, ſub alis, in ingui- nibus, cute,&c. Si vero aliquando glandulæ adſunt, abique pilis, ex nimia copia humoris hic pilorum defectus oritur, vel per lymphatica vaſa humiditas ſuperflua expurgatur.
Nam materia in qua, vel locus generationis pilorum, non
debet eſſe nimis humidus, neque nimis ſiccus, ſicuti nihil
generari videmus in loco paluſtri& fuliginoſo, neque in
terra nimis arida. 3 Ideo
—
ldeo ſorun aſdam nucri, Cuti ſeca„1 nte ſic dotam K hab excipi tum? maxi tuta inter in do tem ovali ter nervẽ In ſeun 2 Rn nere

2— Lin. L
8. DI CArI T. 453 — 1 Ideo cutis, quia pars temperata eſt, locus& generationis cur cru- — pilorum; ſed ſi humida nimis eſt, vel nimis ſicca, ut in qui- Aata ani- opis buſdam fit, pili non erumpunt: Hinc animalia cruſtata, ut malia 272 der— amei, i Cancri, oſtrea,& c. pilis carent. careani? — am, u d Cutis ergo in qua pili generabuntur, eſſe debet moderate
us=. Imoinceim
Tid.=ò Prraus in dhen mi ſa. dit à 24. un 420= tcuit. Nori ni 1 quiduscſ a figa= uum, quitilk r, Ptt a. Augeturann lim crementa ugn ribu M untur Terizu
tan= i clloce qum
ſicca, ne pilus cauda ſua ſeu radice excidat; nec non mode- rate ſicca, laxa,& rara, ut ne penetrare pilus poſſit. Hinc per totam cutim, quia poroſa eſt& glanduloſa, pili oriri poſſunt, & habet etiam quilibet porus infixam radicem piloſam, ſi
excipias volam manus ð& plantam pedis, quæ partes, ob mo-
tum& attritionem perpetuam, carent pilis,& quia ſentire maxime debuerunt. Hinc ex cicatrice, quippe poris daſti- tuta, nullus exſurgit pilus. Obſervavir Malpighius in cute inter nerveas papillas creſcere pilos& plumas. Sicut enim in dorſo& cortice plantæ radices agunt, ita intimè pilos cu- tem penetrare,& rotundo quodam& capitulo mucoſo in ovali quodam involucro implantari, ad quod nervus eviden- ter propagatur. Ita in pennis ad radices globulus quidam nerveis propaginibus contextus evidenter viſitur.
In interioribus quoque membranis pili quandoque cre- ſcunt, in corde, ut ſupra dictum, utero„urinariis viis, teſte Hippocrate, Galeno, Schenctio. In ventriculo invenit Heer, & nuper in Norwegia exinde evomebantur ſive ibidem ge- nerati, ſive aſſumpti. Ex muſculoſa femoris bovini carne Helleſponti Danorum non ita pridem ruff̃ pili eruti- In ab- domine folliculum crinitum invenit Noribergæ Scultetus. Veros pilos cum lotio redditos teſtantur Nic. Florentinus, Tulpius, Zacutus.
Efhciens, non eſt anima vel facultas vegetativa, pili fica, ſed calor moderatus, fuliginoſos iſtos vapores exſiccans,& foras in poros cutis protrudens.
Hæc tria jam explicata, præcipua ſunt requiſita ad pilo- Requiſita
a elln malis iiquim
mals augmin, rum generationem, videlicet materia, locus conveniens&c ad pilerum nec is ſudſtuntuat
calor. LCenordtν zm.
rgen! ictt bumääi Unde è contra colligi poteſt cauſa calvitiei. Canneeaes dulii rinetur. Pwytm 1. Quando materia deficit. eaaſæ.
2. Quando cutis eſt ab ortu ſiccior,& poſtea magis ſie cur ſynci=
catur, nec à parte aliqua vicina humectatur, glandulis vel put tantun abſentibus vel exficcatis. Intelligendum autem eſt ſynci- calveſcat?
put, quod fere ſolum fit calvum,& parte poſteriore nemo
calveſcit, inquit Ariſtoreles: Nam inter cutim d& cranium
in ſyncipite non mediant muſculi aut pinguedo, ſicut in oc-
cipitio; ideo ibi cute, quaſi teſtacea reddita, capilli deci-
dunt.
pili= adaurs fhi 0 ali 1io glunduleif aum Sie pilorun ci Ahu! in ſuperfmen „ vel— geren toröſ
Ff 3 3. A ca-

2
—
—
454 ANAT. BARTHOLIM. L. I. III. 3. Acalore peccante, in defectu vel exceſſu. Imbecillis
calor non ſatis exſiccat materiam, ut in frigidis& humidig, in ſenibus,&c. nimius calor& ſiccus, radices pilorum plane exurit. Hinc per coitum nimium incaleſcens humor
aliquando calvitiem parit,& ea propter pueri& eunuchi non calveſcunt. 5 4 A veneno quoque calvos factos quatuor colonos prope Bruxellas obſervavit Franciſcus de Paz Regis Hiſpaniarum Medicus, ſicut ad Nic. Fontanum perſcriplit:& equum co mitis Oldenburgici tali pacto calvum evaliſſe in Annalibug narrat Hamelmannus. Vel quia venenum hoc ſpeciſicead- verſabatur pilis, vel quia ſpiritibus extinctis& proſtratis vir. tutibus, radices pilorum in cute non poterant retineri. Tale venenum præbet adeps balenæ cujuidam in Inſula Ferounſ recenter extractus, à quo& cuprea vaſa rumpuntur. Dividuntur pili vulgo in congenit os& poſtgenitos. Piu conge- Congeniti ſunt, qui in utero materno nobiſcum naſcun- niti, tur, ſuntque triplices: Capitis pili ſeu capilli, ſupereilio- rum& palpebrarum. 1 Paflgeniti. Poſtgeniti extra uterum naſcuntur in homine, quandoad juſtam pervenit ætatem, hoc eſt, quando in pueroſemen naſci incipit,& in virgine menſibus via datur, tum enim ſumma cutis rareſcit..3 Sunt& hitriplices: nam 1. oriuntur pili in pube, raro in utero,& corde, deinde ſub alis, intra nares aureſque,& ultimo in mento virili, non muliebri: nam in mulieribus menſes materiam abſumunt barbæ, unde interdum men- ſtruo curſu ſubſiſtente, quibuſdam mulieribus pili in mento prodeunt. Rarum eſt quod in Gynæcio Archiduciſſæ Au- ſtriæ, viſa fuerit juvencula 30. annorum, quæ à tenerls an. nis ante menſium eruptionem barbam inſtar viri promiſ. ſam cum myſtacibus geſtaret: cui non abſimilem puellam non ita pridem in Belgio vidimus, toto quoque reliquo cor pore hirſutam. Nuperis annis apud Helenam Marſwin in Fionia degebat puella barba prolixa ex flavo rubeſcente. Hafniæ barbatam nuper fœminam vidi. rsx. Finis vel uſus eſt:— I. Eſſe partium tegumentum. II. Earundem ornamentum. Et hæc maxime in pilis ca- pitis& faciei oſtenduntur. Nam.. Capilli 1. cerebrum humanum tegunt ab externis inu- Sen fern riis, frigore& calore,&c. Ut in Ethiopia nxulni en capilta ha- nium complexione defendantur ab æſtu. Et ut cere Tlos beat? habet homo præ cæteris animalibus maximum, ſic capi 6 copioſiſſimos.. 2. C
4

B — Rorih 1 intc Lh en ctechu ag — ücen, = D nmim Ker Nropta. - — d Par di 46— lum derter
1a. calrum eaaig BAm venenum 4.— dus eninas 1u, Re naapatenm des—zcnjaläamnl 1 1— pre⸗ nann ui aanah duii 40mamoa 4=u pü tuagi
cru untur ia domn em ct, aoandhoit 8 irg= eulidos racm.
1 fl. oriunturyiün deid tam Valis, intranusa ni nuliebri: ung biuf nn drde, vnceite te,=hm mulerbu eſt qα☚Cynaco anti ench.annorum, qud rupt=—⁵ u baddam iniri gaomn: cun non bänt lgid tam us toto quogr cris E2s apud Heemn M.J volin er n per„m ſici
gunanm. am tò3. Et NcmE ntut imm
L= um teguttöe 2, 4 ſt in Ethiopus efe ur abanu k isdt iibusmaiinn,
DE=z CArITE. 455 1. Calefaciunt moderate, cum alias in capite pinguedo nulla calefaciens; ſed potius oſſea ſubſtantia, eaque à corde diſſita. Capilli vero pro judicio Medici in hoc vel illo, ſunt magni relinquendi, aut etiam abſcindendi, ſed non plane abradendi, quia defluxiones inde concitantur. Sic etiam barba maxillas& mentum fovet,& moderate calefacit. In convaleſcentibus incidendi non funt, ne recidivam patian- tur, de quo Problemate vide Sitonum.
3. Ornant: nam calvi& depiles deformes ſunt, ita& Barba or=
barba ad ornatum facit,& venerabundum virum efficit,"at.
præſertim, ſi pili undique circumfundantur. In mulieri- bus vero hac forma veneranda non erat opus.
III. Expurgare humores& ſpiritus, totumque corpus ſuperfluis fuliginibus. Unde frequens crinium decurtatio- acuendo viſui confert,& Celſus in diuturno pituitæ curſu ad cutem tondere præcipit. C. Aurelianus in phrenitide detra- ctis capillis partes reflari ait, plurima gravatione liberatas. Hinc ratio petenda cur ex lactis aſinini guſtu dignoſcere poſſit Helmontius, an aſina fuerit pexa iſto mane. Ex Didy- mo repetit Montuus, ſues ægrotantes cognoſci evulſis è cervi- ce pilis,& curari ſi tonſillæ infeſtentur. Monachus quidam barbam radens cœcus fuit, ſed iterum viditbarbam cum de- mitteret, quod pravi humores cum pilis expurgarentur. Iccirco 2
I1v. De temperamento cujuſque, moribus animi& mor- bis occultis judicium præbere.
Forma pilorum non eſt anima, ut multi volunt, quia in Forma⸗
demortuis etiam& tabidis creſcunt pili, in quibus demor- tuis, qui ad viginti quatuor annos cum Plempio animam ſu- pereſſe volunt, neſcio quam debeant cordati æſtimari. Nec vegetativam vitam retinent in demortuis, alioquin non moreretur totus homo, nec quidquam eſt in defuncto, quod vitam hanc maxgis conſervet, quam ſenfitivam vel rationa- lem, ut taceam ignobiliores has partes vitæ diuturnitate fore præſtantiores reliquis. Plantæ quidem ex terra vitæ experte emergunt viventes, ſed ex ſemine vitali, quod pilis adeſſe negamus, unde nec plantarum more corpori inhæ- rent aut exinde generantur. Igitur cautiores alii, generari ut muſcum in arboribus. Neque dicendum cum Plotino- veſtigium velut vitæ poſt mortem remanere, ſicut lares ex- calefacti, remoto igne per tempus aliquod calent; nam ad
plures annos veſtigium nunquam remaneret. Conſidera-
tius Senguerdius, non vivere informatos anima cum toto eorpore communi, ſed quemlibet pitum ſibi propriam ha- Ff 4
ers

456 ANAT. BARTHOLIM. LLI B. III.
bere animam. Hæc vero quia nobis ignota eſt, igitur ea per accidentia deſcribi poteſt, quæ ſequentia ſunt: Magnitu- 1. Magnitudo: Longiſſimi vero pili ſunt capitis, quia do. cerebrum majus eſt quam reliquæ glandulæ:& craſſiſſimi, quia capitis cutis craſſiſſima eſt, ſed tamen rara& ſufficien- tem humorem continens. In pube uxoris militis Dani tam prolixi erant, ut pene tergum complicarentur.
Pro ratione ergo cutis vel craſſæ vel tenuis, raræ vel den- ſæ, item humoris copioſi vel pauci,& caloris debilis vel for- tis, fiunt pili craſſi vel tenues, duri vel molles, copioſi yel non copioſi,&c. Uber pilorum proventus in eo erat, qui ſclopeti ictum capite ſuo eludebat, quem in itinere ſuo Conſtantinopolitano vidit Busbequius. Abſolonis pili fecun- ditas in facris laudatur. Borrichius vidit virum robuſtum, qui librarum 400. incudem ferream villis capillorum occi. pitii in altum prompte elevaret. Non tamen in infinitum creſcunt, quia tanta non eſt exhalatio, nec in infinitum ex- pultrix operatur.
Figura. Il. Figura: Pili recti ſunt, ad inferiora propenduli,& ſimplices, in iis, qui humore abundant, criſpi vero in iisqui
ſicci ſunt. Hinc criſpi duriores ſunt rectis. Hinc omnes.
thiopes criſpi ſunt, videlicet ob ſiccitatem temperamenti.
Scythæ vero& Thraces pilo ſunt promiſſo& ſimpliei, quia humicdi ſunt, teſte Ariſtotele. Deinde pili recti fiunt ob mea-
tus rectos, per quos fit evaporatio; eriſpi è contra. Qua- drangulares eſſe pilos optico illo inſtrumento demonſtra-
tur: quanquam alii rotundos voluerint ob poros rotundos.
Sunt& poroſi ſeu concavi, quod plica Polonica nos do- cet& Alcis pilus. Deinde quia fiſſiles ſunt, in ſe meatus ha- bebunt, juxta Ariſtotelis effatum.
Colerir pi- III. Color in brutis æmulatur colorem cutis: in homine lorum caa- admodum variabilis, ſequitur regionem& aërem ambien- ſa. tem, humorem prædominantem, ætatem, Re.
Nam qui calidas& ficcas regiones incolunt, pilos habent non tantum ſiccos, criſpos& fragiles; ſed etiam nigros, ut pgyptii, Arabes, Indi. Sic Hiſpani, Itali& Galli ex parte, ut plurimum nigros capillos alunt. Qui humidas& frigidas regiones; non tantum molles, rectoſque pilos habent, ſed ut plurimum flavos vel albos, ut Dani, Angli, N orvegi, Sue- ci, Scythæ,&c.
Deinde humor prædominans colorem facit pilorum: ut Pituitoſis albi ut plurimum ſunt pili,& ita conſequenter.
Sed& calor varius varie colorat: ut, immodicus calor dat nigros capillos: nam vaporoſum excrementum ex ca-
lore

recd 1 Minferiorr
dum mannt eriſ ſ
di du cſunt wctis Hia vid 4— ſiccitnemtm c pi ☛ tpwmilokin eitete ince piünchi Ar. uo] cigjiem
rotut— olverintobxem cond ⸗ vod Dlicahamm.
indcht uifiles ſunt, ikr lw ctr.
rm n colorem cui ſeqj tgienem Kam Smif an, xtatem, e ficci ones iacolumui ſpos h ziles; ſec eim i. Seaʒ hani Iaike pill u Lt. Qidumis mdo= rectolque iun lalh„Dani Asgile
om= colotem fui num an pili, Kitacass rar= Nat: ut, WRl un= cdſam elcran-
Kece
DECAIT E. W 457 lore decoquitur,& in exactam fuliginem mutatur. Calor autem temperatus dat flavos; temperatior ruffos; imbecil- lis albos. Sed facile concurrit utraque hæc colorum cauſa in capillis, ut, redundante pituita, imbecillitas caloris aſſo- ciatur, redundante ſanguine, calor moderatus eſt,&c.
Ratione quoque ætatis fit mutatio coloris, uti& aliorum accidentium. Adultioribus enim fiunt pili non tantum craſ- ſiorés, duriores, valentiores,& copioſiores; ſed& tandem cani atque albicantes.
Nulli vero pili in humano corpore virides ſunt per natu- ram, aut cœrulei, licet porracea& viridis bilis in eo habea- tur, cujus rei cauſa non eſt pili craſſities lucidi minus capax, ut Curdanus putavit, quia flavedinis ſunt quoque capaces pili,& Pſittacorum plumæ virides ſunt, craſſitie nihil impe- diente; ſed, ut recte Scaliger philoſophatur, quia color qui- libet non convenit cuivis plantæ, ideo nec pilis. Virides tamen vidi Haffniæ,& ita fere metallurgis tinguntur. Mar- cellus Donatus refert de Antonio Maria Catabeno ob æta- tem cano, plurima bile ſanguini permixta in corpore re- dundante, non ſolum cutis auriginoſum colorem incurriſ- ſe, ſed& canos luteo colore ad viridem inclinante effectos.
Canitiem veteres putarunt fieri à ſiccitate, quemadmo- Cauitiez
dum arborum folia ex ſiccitate albeſcunt.
Sed hos refutat Ariſtoteles. Nam qui tecto capite ince- dunt, citius caneſcunt, nec tamen ita exſiccantur, quam qui nudum caput aëri exponunt. Deinde quidam ab ortu ſtatim caneſcunt, quod non à ſiccitate.
Caneſcunt autem citius, qui capite velato incedunt, quia cur citias calor nequit eventilari, ſed obruitur& ſtrangulatur, quo ex- caneſcant, ſtincto, externus inducitur; hinc putredo canitiei cauſa, ut 7“ε cdpite
fiat canities, ob inopiam caloris nativi, quando non ita hu- mores coquere poteſt, ut injuventute. Et ultima atque te- nuiſſima pars pilorum, ubi calor minimus, maxime albeſcit.
Cæterum cur ex putredine humor albus oriatur, cauſa eſt
tecto ince-
ſecundum Ariſtotelem, quia magna pars in aërem vertitur, citius cirea qui terrenæ& aqueæſubſtantiæ permixtus, facit albedinem. tempora cur
Et hinc etiam liquet, cur homines citius circa tempora ca-
eſcant, quia nimirum ibi magni& carnoſi ſub cute locan- tur muſculi, qui ob humiditatem facilius putreſcunt. Adde quod temporum oſſa admodum ſunt tenuia, ideoque calor extraneus facile poteſt pervadere.
IV. Sympatbia ſingularis inter pilos ejuſdem coloris& ejuſdem animalis notanda. Exſciſſam aſſervatamque pilo- ſam capitis cutem in ciſta pilos canos& calvitiem ſenſim 1 Ff 5 cum
homiues ca- neſcant 8
8 1

Perightium.
Eraſſa Me-
ntr*ꝓ.
45⁸
ANA T. BARTHOLIM. LI8. III.
eum domino, ex quo reſecta fuit contraxiſſe, in Hiſtorüs retuli. Equus tuſſiens, in ſtabulo ejuſdem coloris equos in- ficere, non alios ſolet. Conſenſus cauſam ignoramus, quem inter inanimata quoque vigere, exemplis conſtat.
DE MEMB
C A P.
II.
RANIS EXTRA&
1INTRA CRANIUM.
EMBRANE EXTERNE cranium cingentes, dueæ ſunt.
VA PrRiCRANIUM&K PERIOSTIUM. INTERNK, qux ce- rebrum cingunt, itidem duæ ſunt, Meninges dictæ& ma. tres: DuRA MATER& PIAMATEH, id eſt, craſſa membram & tenuis, quæ idem præſtant in ſua cavitate, quod pleurain
media& peritonæum in infima. PeRicRkANIUM eſt membrana
poſuit, orta.
tenuis& mollis, cranium cingens, orta à dura matre, per cranii ſuturas exeunte.
A dura meninge oriri, ſatis probat inſignis cerebri me- ningumque cum pericranio conſenſus, qui alia ratione commodius non explicatur. Deinde iſta productio pericra-
nii à dura meninge, in infantibus manifeſte videtur, inqui- bus oſſa cranii nondum per ſuturas ſerratas coierunt. Fibræ quibus intercedentibus tantum cum meninge dura pericra- nium connecti putant Horſtius, Spigelius, Laurenbergiusiju- gulum non petunt: nam ſenſim oſſibus induratis& com- preſſis continuitas illa pericranii& duræ matris cum ætäte abrupta fuit, ex quo fibrarum ſpecies, quæ quibuſdam im-
PERIOSTIUM eſt membrana tenuifſfima& nervea, ideo- que admodum ſenſibilis, cujus beneficio omnia oſſa, den- tibus exceptis, eincta, ſenſum habent.
Diſtinguimus has duas membranas cum Veſalio& Bauli. contra Fallopium, Laurentium d alios, qul
no& Veſlingio,
confundunt, quum accurate
tomico. Triplicem portionem exin MosouI vero circa caput varii ſuo loco explicabuntur.
COBASSA MERinX ſeu membrana MaATER dicta, ob craſſitiem& duritiem,& quodm . nes totius corporis membranas ex hac atque tenu
ſoparari poſſint à perito Ana-
de conficit Marchettus.
durior, aliis DoRA ulti om⸗- matre
oriri exiſtiment, unde ſenſus quoque exquiſitus reliquis
membranis, ſicut in campana vel vitro una parte
percu 4,
omnes reſonant, communicetur: cranium interiusu ique
ſuccingit, omneſque ejus ſinus& cavitates; atquè
baſi ejus adhæ

zin Riffand
Miecqucs.
awmu, ue at. Kn
RAkK d-
tes, duei RNE qlen
S dictekn ſſa memdha quodenn
exeunt nis cerediner 0
3. 3.
ui Alia more
Guibuſtin.
nerwerie niaoliſten-
Hase on K lid qul ta periiu- it Mualttu- explitburar „, ühuas uodmdäd- d tenurun iſitus wjg
e pelel b teriuzubige
ge bei dj 6 ah
DECArI T B. 4o
1442
his major ob ſpirituum defectum& cerebri concidenriam, quod Olhafio& Hofmanno largimur, idquę ne compriman- tur vaſa cerebri turgida,& ne impediatur
Cerebri motus, qui ſyſtole& diaſtole conſtat; eſtque con- tinuus, uti videre liget in capitis vulneribus, recens natis, & doloribus capitis vehementiſſimis, ut obſervat Fabr. Hil- danus;& nos non raro hunc motum in vulneratis vidimus. Mirum ergo quoſdam etiam doctos viros hunc motum ne- gare velle. Sed oppido difficile eſt, ejus motus veram cau- ſam dare: Alii eum tribuunt meningibus: Alii arteriis: Alii fubſtantiæ cerebri. Sed male meningibus ſolis adſcribitur. Nam ablata magna cranii portione& ipſis meningibus, mo- tus tamen cerebri obſervatus fuit in ove vivente à Cl. Riola- no. Arteriis qui tribuunt propius de re judicant, nam cere- bri motus cum arteriarum motu concidit, ut in infantum capite, fracturiſque cranii obſervatu promptum exiſtit. Quin& notavit Waleus qui vulnerato uſque in cerebrum capite agoniſant, in iis quaſdam conſpicuas arterias non ce- rebri ſubſtantiam motitare; qui motus cerebri redeuntibus viribus& ipſe redeat evidens. Coiter quoque in agnis, hœdis & canibus viventibus nullum cerebri ipſius motum, ſed ar- teriarum obſervavit. Conſentit Olbafius, quia præcipue ſe exſerit motus circa ſinus duræ matris ubi plures arteriæ. Quare non videtur ad cerebri ſubſtantiam recurrendum: ea quoque mollis& flaccida ſine fibris propriis ſolidis, ſatis ad movendum inepta exiſtit. Peculiaris tamen motus abſerva- tur Luna plena ab humorum turgentia. Sed& is ah arteriis eſt, ſanguine magis diſtentis; nam acceleratur vel tardatur cordis motus pro vario ſiderum influxu. Duram menin- gem& arterias conjungit quoque Riolanus, quibus ſiiſtine- tur cgerebrum& ſuſpenditur. Hinc in magna capitis con- tuſione percuſſo fortiter capite, iſtas connexiones, quibus intus& extra colligatur, laxari vel diſſolvi, ut cerebri moles poſtea attolli nequeat. Eandem membranam in partibus quibuſdam aliquando ſaltem corrugari& contrahi per fibras ligamentoſas in ſternutatione, vomitu, motibus convulſivis, judicat Williſzus: ſed is motus præter naturam. Molem ce- bri reſpondere motui pulmonum, nullum indicium habeo ſatis urgens. Ceu-
Cerebrum⸗ moveri.

46⁰ ANAr. BARTH. LIB. III. Dz Carirr. EIGURARUM EXPLICATIO.
Integumenta cerebri tam. propria quam commu- nia ordine in ſectionibus conſueto exhibentur.
F 1 6G. I. Externas partes monſtrat.
AAA. Cutis cum cuticula& radicibus pilorum.— B. Cutis vera à cuticu la C. ſeparata. DD D. Membrana carnoſa venulis donata. EE. Muſculus frontis extra locum ſitus, ner vos ex foramin
O. prodeuntes ſuſcipiens. FF. Pinguedo per cranium expanſa. G. Pericranium perioſtio incumbens in ſitu naturali⸗ 1. Idem à perioſtio ſeparatum ac inverſum.— K. Perioſtium ſupra cranium expanſum. 4 L. Idem à cranio divulſum. 1 4 M M. Cranium nudum- N. Suturaà coronalis. P P. Sutura ſagittalis. QQ. Muſculus temporalis pericranio adhuc tectus.
F I G. II. Ablatà calvariâ cerebri involucra detegit-
A A. Dura meninax cer ebri ſiniſtram partem operiens. 9 b b. Venæ& arteriæ per eandem ſparſa. CCC. Cerebrum pia tantum matre veſtitum. dd. Anfractus cerebri.
ee ee. Vaſa ad tenuem meningem ſparſa.
F. Dura meninæ deorſum tracta.
GGG. Sinus ſuperior duræ meningi inſculptus.
Connectitur autem cum tenui meninge& cerebro per va- ſa, cum cranio, per fibras membranoſas tenues, ex ſe natas, per ſuturas egredientes,& pericranium conſtituentes.
Gemina eſt hæc Meninx inſtar aliarum membranarum⸗ Pars exterior cranium reſpiciens durior eſt, aſperior,& mi⸗ noris ſenſus, ob cranium durum, quod tangere debuit.
Pars interior lubrica eſt, lævis, ſplendida& candida, a-
ueo humore maxgis perfuſa...
Quadruplicatur, ubi cerebrum à cerebello diſtingunte
— 9

M—“
3——— —
—
Shp
„
8 g
Sh) h
—„ 4 7 M. N N M 1 N
es 2 1 ,16............ dddesenhhee e eneeat lhene d dNRNNRNNNNANRNRRRNRRR NN 89
AARRRRRRRRRRRRNRR R, e wM VFhf, ¹*111un, 64 97 d
D
3 ☛△☛‿ 4
2ℳ R- 4 H „,
M
7
‿☛ν 8 3 * 10 4 ſh 5 0 7. A ſ 6 ‿æũ M 7.
A☛˖ —
TASULa I.
8— A
2
a ſtuutna in arten qrs kar
ooſi
m re eh ir
unger encicrce gerxll
8 4 4 4 E E .——..*4—.——.. 4 5. 3— 2 8⁸— 11**α 12BE X 8 1*⁸ 24 1 1 21 1 1I 1LII 14ʃ½ 1AAA 44 Ummm — EAAA—— Efuẽfffifiüuftuuufaern

—
———. ——— ö 2 81 5—* ————
3— —
46² ANA T. BARTHOLIN. L IB. III.
quo loco canes os habent cerebrum fuffulciens, ne cerebel. lum prematur. alx. Duplicatur autem in capitis vertice, ubi cerebrum divi- dit in partem dextram& ſiniſtram:& quia hæc reduplica- tio parte poſteriore larior eſt,& ſenſim poſtea arctatur, non tamen in acumen, ut falcis meſſoriæ figuram repræſentare videatur, ideo illud corpus falcem vocant. Dum autem ita multiplicatur, conſtituit 1 Sinus ſape-· Cuvitates vel ſinus, ſeu receptacula ſanguinis& ſpiritus 220771. copioſi, ſuntque ſinus quatuor, quos Galenus aliquando cra- ſæ membranæ ventriculos vocat: alii ſanguiductus. Primi duo incipiunt ad occipitis baſin, juxta latera lam. bdoidis, ubi ſe exonerant venæ& arteriæ. Venæ quidem jugularis rami inſeruntur manifeſte,& recipiunt ex finubus ſanguinem; arteriæ vero ſive mediate per ramulos quor- dam ſinuum, ut ſuſpicatur Walaus, ſive immediate ſinubus annexæ, exonerant ſe in ipfos ſinus. In ſinubus terminari obſervavit etiam Williſius, quas quoque perforata durame- ninge piæ matri ſurculos quoſdam largiri Wepferus anim- advertit. Hi duo inde uniti Teniar. Tertium gignunt longiſſimum: nam per capitis longitu- Hamor. dinem pergit ad ſummas nares. Galeno aliquando venudi. rhagiæ na- citur, eo quod copiam ſanguinis contineat. Atque his ſinu- vium ma- bus dehiſcentibus aliquando immenſa copia ſanguinisper gunæ cauſa nares fluit, quæ per arterias ſuppeditatur. 2uædam. Quartus ſinus, calvariam non attingens, uti priores bre- vis eſt,& inter cerebrum ac cerebellum intro pergit, ad gan. dulam pinealem.. Oritur in concurſu ſinuum trium priorum,& hoc prin- cipium aliqui ex Herophilo torcular vocant: quod primario obſtrui in Apoplexia ſuſpicatur Nymmannus. Sed I. ut re- motam caufam admittimus interdum, ventriculo enim nobili omne illud eſt deferendum: 2. Per rete mirabilea cerebrum ſanguis vitalis poteſt deduci, unde vaſa eunt pro nutritione ad cerebri ſubſtantiam. Obſervatione Fr. Rlü, arteriæ cervicales cerebello dicatæ deſinunt maxima lul parte in hunc finum. Tertius, ſive falcis ſuperior,& Quartus ſinus, in priores duos ſeu laterales majores deſinere mihi videntur; præeun- te Fr. Sylvio in cerebri ſectione verſatiſſimo;& quidem non ductu recto, ſed ad latera inclinante; ita ut communis qua- tuor horumce ſinuum concurſus nullus ſit; licet medio du⸗ ctu jungantur laterales hi majores. Reperi tamen 8 hic pro
ſubjectorum varietate aliquam diverfitatem, ſubinde unr.
Pyrꝛmi.

X 8
⁴☛
— ———
— — —— ———— —— 9
₰
mm
☛☚ 565 ⁴☛ 5. 0 4 4 8 ☛☛ A. .. . ☛☛ 8*— 2 2..—
——
—
,—
—
7
— —
—
——
—
—
22
T. „,2, mm 22

aurere, uteräu cuiuit in dee V guinen im om
oteriis vefior.
præter hosjal gluu ductu, d non ſeraper 0 zc ipſos in una? tm fali arguat nabet interVel Quod nihil eſt cohærentiæ.
Horum U inwam ferte mus; R adeju ſuperiorem.
Aiiduo late citer pollice 1 brum à cereb alter in latere nentez.
A ſnibusor ſinus junt tant næqu: offqcio nunt arteriæ c- mutuicue anal nubus tkylum in mos, qrod Lyſer menſes AmatomiW àd plexis choroi num ſi mnguiso
Cominetur? copiote, qoia tantur Venarb nent, zum p animalium diü laus obſervar aperitur crani Notit Wil
locis velut cell Krdiſtingui, tranſiens, àm ldus quoque daanis lobuſt

DeECADPIT k. 463
currere, interdum ſeparari. Riolanus torcular cum Galeno conſtituit in tertio finu longitudinali, quia diſtribuit ſan- guinem in omnes partes cerebri& cerebelli, quæ ratio de arteriis verior.
Præter hos jam deſcriptos quatuor ſinus, tres alii ejuſdem Iaferiores-
Sylvi ductu, ſe nobis in ſectione obtulerunt; quos tamen non ſemper offendimus,& ideo adnotamus, ne quis, ſimul ac ipſos in una aut altera ſectione non viderit omnes, nos ſta- tim falſi arguat. Riolanus pro cohærentiis duplicati cerebri habet interventu tenuis meningis majoribus ſubſtratis. Quod nihil eſt, cavitatem enim habent utalii, nec nudæ ſunt cohærentiæ.
Horum Unus Veſalio quoque notatus, per partem falcis infimam fertur, unde& falcis inferiorem eum nominavi- mus;& ad ejus diſtinctionem tertium vulgo dictum, falcis
ſuperiorem. Deſinit hic finus falcis inferior in quartum.
Alii duo laterales minores, utrinque unus, tranſverſo cir- citer pollice à majoribus diſtant, in dura membrana cere- brum à cerebello diſtinguente ſiti, nec adeo longi. Eorum alter in lateralem majorem abit; vidi& in quartum deſi- nentes.
A ſinibus oriuntur rami, ſeu venæ reptitiæ jugulares, imo ſinus ſunt tantum continuationes venarum jugularium, ve- næque officio funguntur in revehendo;& in eoſdem deſi- nunt arteriæ carotides ſurſum& quaquaverſum diſtributæ, mutuiſque anaſtomoſibus in eos patentes. Ex lateralibus ſi- nubus ſtylum in jugularem extrnam tranfſmittere poſſu- mus, quod Lyſero noſtro notatum. Obſervarunt Amſtelodu- menſes Anatomiei, in ſinum quartum ſi flatus immittatur, ad plexus choroidis vaſa etiam penetrare,& per eumdem ſi- num ſi ſanguis ope ſiphonis injiciatur, eadem vaſa implere.
Continetur autem fanguis in his cavitatibus admodum copioſe, quia cerebri ſubſtantiæ moles maxima eſt,& non tantum venarum, verum etiam arteriarum officium ſuſti- nent, cum pulſent hæ cavitates. Quod in cerebris vivorum animalium diſſectis& cranii fracturis, nunquam potuit Wa- laus obſervare: licet evidens ſit etiam iis, quibus trepano aperitur cranium, fatente Riolano.
Notat Williſius, ſinuum majorum cavitates pluribus in locis velut cellulis, quas alibi anfr actuoſas cavitates vocat, in- terdiſtingui, ut ſanguis per varios anfractus in ſinibus iſtis tranſiens, à motu rapidiore inhibeatur. Hos ſinus in majo- ribus quoque venis alibi videas. Præterea ſbras in mem- branis robuſtas& velut ligamentoſas idem obſervat, quibus
mem⸗
1 64 6 4 “ 3 s 5 3 4 4/ I 2 — 24 1
— 2 ——

————O OO ——— —— ———
——-—— —
——
—* —— ——
P. Sinus falcis ſuperioris in lateralem majorem ingreſſus-
46 4 ANAT. BARTHoOL. LIB. III. DE Carirr. FIGURIA EXPLICATIO.
Dextram cerebri partem ſecundum ventriculi du- ctum profunde ablatam exhibet hæc figura.
A. Naſus.
B. Auris dextra.
CCCC. Portio cutis capitis dependens. D. Muſculi occipitis rudiment um.
E. Oculi orbita. F. Os front is.. G. Os occipit is.
HH. Latus cerebri ſinſtrum craſſa ſua meninge adhu te- III. Craſia deætri lareris meninx dependens. KK K. Falx.
L. Falcis ad galli eriſtam extremitas.
M M M. Sinus falcis ſuperior.
NN, Sinus falcis inferior.
O. Sinus lateralis dexter major.
Q. Sinus quartus inter cerebrum e cerebellum.
R. Sinus quarti in lateralem majorem ingreſſus.
S. Sinuum lateralium majorum communis ductus.
T T. Grandium vaſorum in ſinum falcis ſuperiorem abeu tium portio.
V V. Magna Cerebri fiſſuræ pars. 1
x. Ventriculi dextri pars inferior& exterior, qua carotilis arteria ramulus penetrat ad choroeidem plexum.
y. Ventriculi dextri pars poſterior& amplior. me z. Ventriculi deætri digitalem referens cavitas ſubrotunda du a. Ventriculi dextri pars ſuperior& interior ſub calloſo em- de pore. b. Ventriculi deætri in tertium ſeu medium deſcenſus&roriß. ut cium. di ccc. Plexus choroeides glanduloſus. H d d. Spinalis medullæ radix. ce e. Spinali medulla radici continuatum cerebrum. 1 4
f f. Calloſum corpus.. gggg. Cerebri pars poſterior& inferior, calloſo corpori con- ut
tinua,& ventriculi dextri cavitatem formans- nu h h. Cerebri ſiniſtri ſub falce apparens portio. u 1i. Arteriola ventriculi dextri perrept ante⸗ ſuperficiem. 1

—
X
— 8 X 8 X X— 8 W X 8 T I 8 S D N I 8 8 8 8 8 S X X⁸ X X X N S 8 X I 8 AV 8 d 8 G 8— S S 9 1 X — N d S W K 8* 22—
I
, ſ 2 nlt Sch c AühY= ſ 1'
188 8W. 838
N
2 N
2 S XN AAN
X
frem. cor.
.
— afor. Uteralem manaeee
N
—
75 „ 8
3
X
*“ R V a
2
4
₰
X X
A
R I ANDBX T S 5 ☛N 8 S S
=en muſeremunnse— rum ammulid—— = ſuam fauu
—j —mferur G uinn, t ai cherieilenjn ferior& inin em re fera anus —„erur ð& mn
membrana modo contrahatur, modd dilatetur ac varie di- ducatur, ut ſanguis vel acceleretur vel inhibeatur, vel retar- detur.
Uus itaque ſinuum eſt; non tam continere ſanguinem vε uutrumque à venis& arteriis acceptum, ſicut hactenus cre- tuum ſau miumt diderunt; quam ſolum arterioſum recipere, cujus beneficio
. pulſant. Nam arterioſus ſanguis communicatus cerebro per
mduloſus. cervicales arterias, qui à nutritione utriuſque cerebri& ge-
— ir. neratione ſpirituum animalium ſuperfluus eſt, in hos ſinus
—n tinuatum auun deponitur ſive immediate, ſive mediate per ramulos ſinuum
uut ſuſpicatur Walaus; inde vero per jugulares venas quæ ſi-
ier Gafent nubus junguntur una cum tenui pellicula parietibus iſto-
num rum adhæreſcente, ad cor deorſum recurrit, ut iterum ela- — ee apparmft boretur. Circulum enim in cerebro quoque abſolvi, ligaturę
uxtii perniua 8 uo⸗
4 8 ² „, ,*²

—
—— 3—— —öͤſ —— 2 ——
———— — 2 .——
—— — 2—— ——
4
4⁵⁶ ANAT. BARTHOLIN. L. I B. III.
quoque vivorum docent, quando jugularis ligata, juxta ca put intumeſcit, ad cavam vero& cor inanitur. P. Laurenbergius ſpiritus animales in ſinubus generari o⸗ Pinatur, nullo judicio firmo aut probabili ratione. A. Kyperus Vir doctiſſimus, ſinuum uſum ſpecialem cre. dit, ut inſerviant ventilationi& refrigerationi ſanguinis pro meliore cerebri uſu& generatione ſpirituum anima. lium, ſiquidem extremitates arteriarum in illos deſinunt,& finus ipſi ſimplici frigidaque membrana ſunt contexti.
Sed meo judicio ad finus non pervenit arterioſus fangui antequam deferbuerit, quum recurrit à ſpirituum gener.
tione, tum autem refrigerio indiget nullo, ſtatim perve.
nas ad cor regreſſurus. Non multum abludit Viliiſtus, qm ſinus balneo deſtillatorio, membranam reliquam circa cer. brum protenſam, alembico impervio aſſimilat, ad halim
ſpirituoſos cohibendos. ö VUſus duræ matris eſt I. Cerebrum tegere, medullam, nervos inde oriundos. II. Diſtinguere cerebrum in duas partes,& idem à cere. bello. III. Pericranium conſtituere, dum pro eo ligament per ſuturas mittit. TrNUIS MENINX vel PiA MATER, o;b tenuitatem dicha,
que partes, hiatus, laminas, vaſa,& ventriçulos, craſſor quidem in tertio ventriculo, quam reliquis, ſi credimus0l- huafio, ne diffluant, veſtit& invicem annectit: quare tenuis c mollis eſſe debebat, facile à perito ſeparabilis; eſtque ex- quiſiti ſenſus. Qui obtuſior in illo cui oſſa tria ſine dammo adnata Pariſiis ab Henrico Fuiren conſobrino noſtro viſ: Venetoque illi, cui os grandiuſculum dentatum in falce, ſeu duplicatura meningis ſurrexit, quod apud Folium con: templatus ſum. Vaſa habet, arterias 4 ſurſum adſcendentes duas carotides& totidem verticales. Venas è quatuor finubus deorſum protenſas. Sibi occurrentia invicem inoſculantur,
& fere ubique plexus retiformes conſtituunt. Uus; cerebrum, cerebellum, medullam& neryos ve- ſtire,& diſtinguere.
proxime& immediate cerebrum& cerebellum, eorundem.

LIn. Ln
S,,. = Pugulait Dr GAnIT E 467 .= Sa C a d. III. icl dllün d= nums DE CEREBRO EIUSQUE ME- — 4 810 e ig. DULLA IN GENERE.
merzticnehi
— teri ig anminle
Ntra calvam ſubſtantia mollis& alba conſideranda tri- 1— membrm. plex: CeREBRUM vel pars anterior, CEREBELLUM vel 2.1— 1Rreir pars poſterior,& intima pars, quæ cerebroi immergitur, ncu nich MepoLLa alba; quam quia alii confundunt cum cerebro nüte nulht ipſo inſcite; nos veritatem ſic explicamus. Aͤ ultumal d Cerebri vulgo dicti pars alia externa, alia interna. br Eaxterna proprie& ſtricte CæREBROM dicitur, eſtque to- Cerebrum em— nperiiorlndt tum illud quod exterius circumjectum molle apparet, cine- proprie ricii coloris vel ex albo flaveſcentis, quem colorem aliqui ex quid? 41— brum egen n Venis innumeris ibi diſſeminatis oriri credunt. Et hæc ex- terna ſubſtantia eſt quaſi cortex, cujus etiam particulas in reij rn n dus dette i ventriculis, ad exortum ſpinalis medallz,i in oblongo ſpina- lis tractu extra cerebrum deſignat Malpig hius. on re'dum poah Interna eſt reliquum intus reconditum, durius& compa- Medulla ctius, magiſque candidum, quod Ms pur L AM vocare poſſu- 2uid?
8.
— 1 luru. tn mus, in qua ſiti ſunt ventriculi vulgo dicti, non vero in ipſo
dr cerebro; ut ita
* m Keenteln Differanr cerebrum& medulla ipſa 1. Situ. 2. Colore. Quomodo an 1—u& ventra
.. Conſiſtentia. 4. Interſtitio linearum. 5. Magnitudine. differant. er luam reliquist 6. Figura. 7. Cavitatibus, quæ in medulla, non in cerebro. = micemanect Z. Nobilitate.
I pentoſepumhi Videtur ergo cerebri pars candida in cinericia eſſe de- nilb cuickt merfa, quemadmodum humor cryſtallinus in vitreo. Et li- n aniren conſöbrin cet duæ hæ ſubſtantiæ, candida& cinericia, in cadaveribus 08 ☚—ſdiuſculam di putridis maxime continuatæ appareant; in recentibus ta- 7 rrexit, quodi men ſanorum repente interfectorum, diſcriminantur lineis h4* vtviustluim quibuſdam variis, ut ab invicem ſeparari actu optime clles Ymudn queant, ſi ſumma adſit dexteritas,& mox ab obitu fiat ſe- arrentiainat Ctio, alioquin multa humicditate perfunduntur& conci-
8 dunt. us conſtituun 2 lum, mekuln Mediam hanc candidam ſubſtantiam vel medullam divi. Adull — dimus in partem globoſam ſeu rotundam,& oblongataum. partes.
Globoſa, quam nos caput medullæ vocabimus, ñguram Medullæ Galvz æmulatur,& magna conſtat mole, habens i in ſe kaput. tres cavitates vel ventriculos vulgo dictos.
Oblongata, quam nos caudam medullæ pocabimns,. im- AAee mediate ab hac globoſa oritur, inſtar caudicis cujuſdam, cui cauda. inſculptus eſt calamus ſcriptorius, vel quartus quibuſdam
Gg 2 dictus

—— —
..————— —————y— ———„—— 1 8ſEſſ““——— 2
— 2 1—
2. 5 5 —*
*—
468 ANAT. BARTHOLIN. L IB. III.
Ge locoge- dictus ventriculusʒ in quo nos ſtatuimus veram eſſe animas nerationis lis ſpiritus generationem.— animalis Et hæc medulfa oblongata eſt omnium nervotum; qui- A. anzne cunque ibi fint, principium& origo; cerebrum vero ne Nerlopum unius quidem nervi initium; contra quam communis fert omnium OPlIO... priue'piam. Poteſt vero& hæc oblongata medulla dupliciter conſide. rari: vel prout adhuc eſt intra calvariam,& tum ab eaner. vi oriuntur, qui vulgo cerebro tribuuntur: vel prout extra cranium eſt,& in ſbinam delabitur, diciturque medall Kinalis. Ne vero diſcentes turbentur, totius cerebri vulgo ita cti ſtructuram jam proponemus. cwehr: ma-. Cerebri ergo humani Magnitudo inſignis eſt in pro gnitudo. tione ſui corporis, ut habet Ariſtot eles. Et ut plurimum Cerebrum mo duplo plus cerebri habet quam bos, nempe ad libra majus qui- quatuor vel quinque pondus quia animal nobilius eſti tt bus datum? forſan quia os ſublime habet,& erectos ad ſidera vultustol. lit: ſienim quid mobile rectum ſtare volumus; pondere ingenti ſuperpoſito, caſurum juvamus. Præeter naturam ta- men cranium monſtroſi animalis in Scania nuperteper⸗ tum, duplo plus cerebri poteſt continuiſſe. Craniumipium in Muſæo Wormiano aſſervatur. Et inter homines maresplus habent quam fœminæ. lis enim maximum eſt datum case- brum, qui plurimum cerebro uti debuere, hoc eſt, functio- nes animales varias& præſtantes exercere. Hoc tamen ce- rebri utriuſque ſexus diſcrimen, cenſuram Adriani pali ſeu Bucretii incurrit, quam haud dubio ab illo impetrarunt autopſia,& magnæ illæ mentes& dotes quarundam fœmi narum, quas ætas ſuperior& noſtra tulit. Fœminæauten minus quam mares cerebri habere dicuntur, quia utpluri- mum corporis magnitudine his cedunt. 3 Trbera ce- Figura ſubrotunda eſt ad modum Calvæ; anterius ver pe pyr. tubera acquirit cerebrum, quæ à nonnullis proceſſus mam millares dicuntur. car eere- Superficies externa cerebri anfractuoſa eſt, atque convolu⸗ brum an- tiones, gyroſque varios, inſtar inteſtinorum habet; quos fraltas ha- non ad intellectum factos dicendum cum Eraſiſtrato, cum beut?&c aſini habeant; nec ad levitatem, ut Ariſtoreles voluit quia iis carent mures, lepores, cuniculi ad currendum faciles nec abſque fine vel uſu eſſe, ut alii putant; ſed ut vaſa cerebri per hos anfractus ducerentur tutius, ne ex motu aſſiduo ruptio- nis periculum eſſet, præſertim in plenilunio, quando in calva cerebrum maxime turgeſcit. Addit ex ſua hypotheſi
Wilk-

— — g — —
S 5 22 2. d S
— uuu — E
„. 7 9„ 7
. 2 —
*. 5 Se h„ -— S
7
2 * S 4 SNneNene . —— — S —-—— 9* —— 2 ò 9 — —
—.
bet.
2 2 3———, &☛— K * 5. 4
1
5 4 — ☛ ₰—
8 o 4 8 ₰ e— 2 ₰— 5 8 5. 5——— 4—— X———
ſ— K
7 2 — S 3 1 5 ⁸₰— 8 æᷓ 2 4— N
‿☛☛—— S 8 —— 8 4 G N
ſum exh
en
³ ℳ ,
TAAUILA III.
80 3 8 8 ☛ 559. 8
₰ 1 d S S
5
Cerebrum hæc
—
S X S
8
—
8
D 9— 5* 7 8* S
87 B
1
— —
18 2 „
P 22 9
—„» S
* 1
8
9
XN 8 5§ ͤ N N S X N N*—,
8 N
*
cmm maxum
—
ur,
unde,
d
uder 100 debuere,
cedunt d modum(ulfr
li ad
qun wim
8 33
quæx à no
—— 2——
₰* 5 5 S8= 5 8.82 — S S E8=. E———₰—₰ —SS E5 Bä2BSBS. — 8 7 22SE 83 AEZS8 8 8 8.Z 1BBSB 8 2—=—— 5 2—.,— 8„—— 2 E 8.81B—. · 8 ES*— 5 8 SZa ‿ 8S= —— 3————2—„„— 1EEEIA L ffmur̃ᷓnmſtiu 1.D 1
2 4* 2 6 2* 1 3 4 4 4 4 1 1
——r————— ͤͤaa— 4—— 2
12ℳ
ap!
curr ſüns ne ex mou-
rtim i
5 argetcit-
utiu
—
1 4
—
2
4
—
—

——— ——=—
—
—
——— —
— —
—
—
—
—
—
—
——— —————
——— —
—. —————————— ———— 2— ————— ——*——* 5— 2.————.— ——————— 8
470 ANAT. BARTH. LlB. III. Dr CapirEk. EIGURE EXPLICATIoO.
Figura hæc ſiniſtrum cerebri latus in dextri, ablati
locum reclinatum præbet; ut dem lateris fiſſuram.
a a. Auris ſiniſtra. b b. Dependens capitis cutis. cc. Oſis frontis parr. d. Orbita oculi. ecee. Cranii cavitas, in
f. Craſſa meninæx depeuil hhh h. Cerebrum i 11. Magna ſiniſtri ce
dicem conſiſt ens. K k. Spinalis med apparens, cum
11IL. Gerebri an mmmm. Arzerie carotidis propagines in ſinum laterdem=
ens.
ſiniſtrum tenui meninge
ullæ radix ſiniſtra, in fiſſuraæ mugna fundi rens, cum nawis anf' actuum rudimentis,&x uahi es
loci diſtributiisM. 1 frastus, ſecundum quos ourotidis artmia fe.
wyyremn ſaiteam adſineuee
n n. Siuus later alis ſiniſter major, nimis anguſtus exſeuptux
7—«*.
00. Sius lat eralis ſimſter minor.
VWulliſius, ob alimenti ſpirituoſi uberiorem receptionem e commodiorem ſpirituum animalium diſpenſationem, ut
imaginationis& memoriæ actus ſeorſum perficiantur ſine
confuſione.
Anfractus, ſi dil
Ctnofa cere- d ocuit Fr. ylvius ri lara. deſcendere compe ter diviſionem illam: ſam fiſfuram, quæ in parte antica circa radice principium fuum habet, unde ſecundum tem tro ſupra ſpinalis medullæ radicem procedit, ab inferiore dividit, ne unius partis læſio,
tem ſuperiorem ciliorem
alteri ſtatim communicetur, forſan etiam ad f motum. Subinde tamen fiſſura illa magna reperl teſt. Cujus vice inveni minorem quandam fiffura
us lat eralis mi
gentius examinaveris Fnatomicus magnus, eos ſatis profunde ue præ-
im mediam à falce factam, peranbaci. m oculorum poris oſſa re- tum due lile dter
—
—
—— 2 —— —— 4
noris in majorem ingreſſus.
tes, cerebrumque hiſcere utrin
inveſtitum.
rebri fillura ſupra ſpinalis medula ts.
2
& magnam ejul.
„quod nos primus
ac cerebri par-
ri vix po⸗ m latera-
e
col
fulo
ſui! (
8
2
reli

Aum trmu nunn
— propague 3— z⸗
14
nujer, umi uuſ
3 7 an 1 772 5 AN — J, essee
Maor ,,„. S
— 1. S 2„19— 7 8*— 3.— h 4——
t= tituoſi uderickent 11 animaliumdir 1ir actus ſeorlun
examimferi nicus maguls, d — rebrumque hilm um Afaccettäm te antica circan ,— unde ſccundunt 4 e radicem hroctui ₰ iore diridit, er mttur, forſan ein fiſſura iamg
inofem quane
ji ſura=
—
7 8
Dn
4 M A
8 ſlhan
u
„%f T
— ——
— S
—½ X ——— 8 8 —— ☛
—— S
6 h Anan
2 4 2 777⸗ R 7, A A 2234233356Ä36522 3 2* M 5 22 12½271127 8 . 77722n, 2 T e, Fes
—— ò
——— —y=—— —— S 3— 3 — 1———— 2——— —=yX——— 5—— — W—=—— 3—½ ———— 1— — ·—— X—— — 3 ꝑ————— 3 9—.——————— ———————— 8—————— 5 X— — 4——y—— 2— ———
lem utrinque facile ſeparabilem, in ſectione etiam com-
muni prope ventriculos, arteriis carotidibus refertam.
Superficies interna habet varias extuberantias& cavitates,
ut in ſequentibus dicetur.
Conſiderari hic quoque deberi monet laudatus Sylvius, concluſa in partis hujus albicantis medio ſubſtantia colore fubcarneo imbuta, quæque in cerebro teneriori facile aliqua
ſui parte ſeparatur à reliqua albicante.
Colon albus eſt, quia ex ſemine, ut omnes partes“, genera- œe‿☛
tum eſt cerebrum; ſed ita, ut minus amplificationis ha- buerit quam conſtitutionis: unde in ſummis inædiis ni- hil ex cerebro diminuitur. Prudentio vocatur cerebrum la-
Cteum.
Quomodo cinericia& medullaris alba ſubſtantia fiat ex veſica fœtus lymphatica, explicat Fracaſſatus ex ſale co-
Gg 4
pioſo
—“
,,—

8
——— 5 — ſͤſ“—
— ——
—
—
——
472² ANArT. BARTHOLIN. I. I13. III.
pioſo in ſero illo contento, à quo craneum oſſeſcit, deinde & cortex cinereus denſatur: reddi cinereum& friabile à ſc. ro& bile alluente ex vaſis; à fuſis ſalibus& deciduis medul. la ipſa magis ſalſum: at ſales defæcatiores redditos ſerum in medullam veluti coagulo detinere; ſicut ſerum ſanguinis extracti infuſo vitriolo ſulphuris, ſale nempe fuſo, in album
& ſolidius veluti lac cogitur. Ventriculos ex aëre collecto fieri,& ex plexu choroideo micante, qui adj uvet aeris elate.
rem. Simplicius more veteri exponam. Lympha, quz
Tempexa⸗ ment um.
chyloſæ ſeu pinguis materiæ portio eſt, accedente per na.
res aëre& calore per vaſa in glutinoſam fubſtantiam ſenſm concreſcit,& admixto aëre ſpumeſcit, quemadmodumer meliori cereviſia mota ſpumam copioſiorem& quaſi can.
dicantem poculis obſervamus. 1
5nSTANTIa eſt peculiaris, qualis null
mpreſſum eſt, aliquandiu maneit: am memoriæ ſedeseſt. ſfe quandam agitatione inflatam contra
cerebrum
nguedinem e
Hippocrateml, de Carn. credit illuſtris Burrhus. Ad tactum
gerte pingue eſt. Materia etiam pinguis, oleoſa nempe ſe- minis pars,& lympha glutinoſa. In deſtillatione, pinguium inſtar, fœtorem ingentem cum Aſſizero Payngk expertus ſum. Similis eſt lactis cremori, qui ferula agitatus in niveas bullas ſurgit. Cerebrum ſuum pinguiuſculum Ariſtoteles prodit. Subpinguem atque pinguium inſtar liqueſcentem teſtatur Fr. Sylvius. Quod flammam non concipiat, ſero admiſto debet, quod exſiccetur, innato glutini. Experi: mento Buvrhi, oleum ex ſiccato nonnihil cerebroexprimi- tur cerebri affectibus utile, quod ſponte coagulatur in ſpe- ciem ſpermatis ceti. 9 Carteſiani cerebrum ex mollibus& plicabilibus fbrillis
ſe mutuo cum pororum interſtitiis contingentibus conte- runt, per quas in cerebro imprimantur imagines rerum Aiectargm. Egregie quidem ſenſus rationem hoc pactn r. crbli⸗

731 leincmtin 0— umeſcit, ann dehf vam capigiana Emm K dumiin oll= Uade Khhana 3— ocinxionienin, 5 1 ie, uii in hurni E litidus calidiu, ld am, utcon.
e=, qualisnulhan nil r Iipdocrates, oa irt aumidaadfan
C— uum eſfenicn
1tdickun ſim e. lumeſt, uigu n drdr ſedeselt.
J⁴— itnioce in rn.— tilluſtris Bunn tet— im piagus, da agi afa. In deſtillatiu ent rum 4Aſuen 2n Chœ i qui berulagr atRAm piagriuleln Uen zinguium ine 2 ammam Donc 1umtt, innrogit r uo nonnihilan ut., Wodſpomtecas tollibus Kples u1E⁵ erſtitiis contis 16— mprtimantu — n ſeuſas nno
DICAIT K. 473
explicant, ſi vera eſſet hypotheſis. Sed tales fibrillæ in ſub- ſtantia cerebri molli non obſervantur, niſi principium ſpi- nalis medullæ ſumamus, ex quo nervorum funiculi oriun- tur.
Ratione cas fibras aſtruit ipſe Carteſius ex fibris cutis, carnis, plantarum, aliorumque quæ appoſitione creſcere & nutriri queunt. Sed de mollibus nullum exemplum ex- tar. Habet etiam cerebrum membranas& vaſa quibus con- tinetur. Quanquam vero fibras illas, niſi mente, non vi- deamus, placet tamen auctorem novum& ingenioſum ex- cutere, qui de ſuis fibrillis notat 1. Singula plexus cancella- Pe Fiher- ti ſeu cerebri filamenta nihil eſſe aliud quam totidem tubos,(arteſi ne-
per quos ſpiritibus patet introitus, quique continuo reſpi⸗ ta 1.
cientes glandulam pinealem, unde ſpiritus exiliunt, facil- lime huc atque illuc ad diverſa illius glandulæ puncta ſeſe convertere poſſunt. In fibris conſentiens Malpighius, cavas negat ſe inveniſſe. Nec id opus cenſet Fracaſſatus: minus enim aptas devehendis ſpiritibus regulares cavitates, ubi tortuoſo itinere non franguntur, ſed velut per ſpongiam in alembico, per implicita filamenta ſpiritus rotundari& tor- queri, 2. Ex illo plexu innumerum filamentorum valde exi- 2⸗ lium numerum prodire, quorum alia aliis ordinario ſint longiora: At poſtquam hæc filamenta ſibi diverſimode re- ticulatim ſunt intertexta, longiora deinde deſcendere ad ſpinam, indeque medullam nervorum componentia, per omnia membra diſpergi. 3. Præcipuas filamentorum qua- 3. litates eſſe, ſola vi ſpirituum, quibus tanguntur, facile admo- dum variis modis plicari, flectique poſſe, ſicut ſi ex plumbo vel cera eſſent confecta, adeoque ſemper retinere plicam, qua ultimo erant affecta, donec ipſis alia à ſpiritibus, contra- rio modo agentibus, imprimatur. 4. Poros nihil eſſe quam 4. intervalla, quæ inter hæc filamenta reperiuntur, quæque diverſimode extendi& conſtringi poſſunt vi ſpirituum in ea ſeſe recipientium. 5. Naturalem filamentorum aioſi- z. tionem eſſe, ut ductus porique deducere poſſint ſpiritus pe- culiari vi agitatos, in omnes nervos, in quos tendere debent, ut eos motus excitent, quos alioqui naturæ inſtinctu dici- mus fieri. 6. Filamentis à cerebro flaccido concidente com- 6. preſſis, ſomnum irrepere, impedito objectorum ingreſſu& ſpiritibus. 8 Fibrarum harum, quas Williſcus ſtrias& canaliculos vo-
cat, figuram, ortum& exiſtentiam Malpiglius porro exhi- buit: Figura depreſſe rotunda, non abſimilis albis illis corpo- Figura.
G5 ribus
Filxarum

3 4 3 ———— ——— *— —„ ——
474 ANA T. BARTHOLIM. LI B. III. ribus ſeu inteſtinulis, quibus teſticulorum moles conflatur. Ex fibris diverſimode poſitis compagem concretam inſtar glandis ſpongiæ obſervat Fracaſſatus. Hoc Velthuſius antea ratione invenerat, quia in chy micis ſolent ſpiritus per ſpon- gias defæcari.
Orige. Origo& Progreſſus. Ortus eſt à ſpinalis medullæ trunco intra calvariam. A quatuor enim medullæ reflexis cruribus hinc inde rami ficari, donec ramoſis terminis in corticem de- ſinant. In cerebello progreſſus fit ex fibris in arboris formam ductis, cujus extremis ramis& quaſi foliis affunditur cortex, ſolutus tamen ab adjacentibus. In cerebro concameratio, ſeu ventriculorum teſtudo conſtat fibris verſus latera inclinatis, & in fornicem exſtructis.
Exiſtentia Exiſtentiam, de qua dubitatur, probat Malpig bius ex
piſcibus, in quibus ita ſint evidentes, ut ſi adverſo lumine
obſerventur, eburneum pectinem repræſentent. Digiti aggreſſus eſt in animalibus eas ſeparare Fracaſſatus, ſed vio. lentum hoc eſt. Tentavit idem per microſcopium priusad. miſſo ſole per viride vitrum, ut effrænis cerebri nitormi- Dabia. teſceret, viſæque ipſi fibrillæ diverſimode poſitæ. Sunt quidem fibrillæ, ſed vel imaginariæ, vel tales quæ vel cui- tate carent, vel ob mollitiem uſui inidoneæ, ad quem alli- gantur, vel ita raræ ut aliam inſuper cerebri ſubſtantiam in ſpatiis debeant admittere, imprimis in cortice. Cerebri ſubſtantiam plane deeſſe rarum eſt, ſed à nimio Veneris uſu, quandoque imminutam vidit Horſtius, ut ejus Epiſtolæ docent. Sohenckius tamen, Lalleriola, Carpus,&c. puerum ſine cerebro viderunt, uti& Nic. Fontanus Amſte- rodami Anno 1629. qui loco cerebri& ſpinalis medullæa- quam limpidiffimam deprehendit, membrana incluſam. Inter rariſſima numeres bovem Suecicum, cujus cerebrum lapideum fuit. In eerebro yaſa per cerebrum diſſeminantur varia. Nam fi ejus ſub-
venas eſſe. ſtantiam comprimas, guttulæ ſanguineæ copioſæ exudant:
ideo plurimas venas& arterias capillares ibi diſſeminari, cum Galeno ſtatuimus; quas etiam non raro oculis uſurpa- vimus. Quod fiet præſertim, notante Fr. Sylvio, ubi flacci- dum eſt cerebrum& friabile; quod tum ſponte avaſs ce- dere in ſectione notavit;& maxime ſi vaſa ob ætatem, a- liamve cauſam quamcunque fuerint ſolidiora: Euſdem Sylvü experimento, inflata per tubulum arteria carotide, immiſſoque ſanguine, innumerabilibus punctis cruentis ſubſtantia diſſecta infecta apparebit.“ Nervi autem nulli per cerebrum diſeminantur, ideo ſem Vaſae fus expers eſt omnis. Vlut
—ͤ————
2—

44.
au d ur, drodt lh u lnt t ntes, Mürba um em mhrein a 1 dune Fruiſin arIE=m xr micnloym evitm tecfenäcncn di fibt direrümote n relin rir„reltsga nollit Frrr ſui inidonez uc n alit ⁴☚ gerceredei lnt dere, ☛☚& misiacoricce
m pl.=cſferrumect t que itmutam ricit au rrtn en, Taleruud videt ☚☚σ ati& Ni Ima ruik crdri& hicur Ndest-Adit, mendeu
rcs bà* Suecicum, cos iar inureru Nn.
gud ingriner cyii & at t— capillrss hie d ☚ um voa moct eferti— Rante Pr.ſ fri= qu itun m
rxime ft Fäio-
ncut u uerint ſoleim infi tubulum rr endildu he ebit. B m dns
=
12
1
DF CATIT x. 477 venæ quæ per cerebri ſubſtantiam feruntur, ſunt 1. Rami quinque venarum jugularium„quorum aliqui craſſæ me- ningis fubeunt ſinum, aliqui per meninges& cerebri ſub- ſtantiam ſparguntur. Verum illi ex obſervatione Walai non alii ſunt, quam 2. Ramuli exigui qui utrinque abeunt in ſubſtantiam cerebri, ex duræ matris cavitatibus, quibus continuari antea diximus. Arteria quatuor ſunt ex Carotidibus& cervicalibus, qua- rum hæ ad cerebellum, illæ ad cerebrum diſſeminantur ſupra infraque, Notandum de arteriis, ſimplici tunica, ut venæ, donatas intra cranium. In fiſſuris eædem arteriæ ca- rotides plurimæ feruntur tum in ſuperficie tum fundo, qui- bus moleſtam illam in quibuſdam capitis doloribus circa temporum regionem pulſationem acceptam refert Fr. Syl- vius, quanquam& externarum arteriarum pulſus huc quo- qus conferat, judicio A. Kyperi, quod cura doloris indicat, quia iis apertis ceſſat.
Lymphatica vaſa non habet cerebrum, quorum locum
ſupplent glandulæ choroides plexus, ex conjectura Williſii,
quæ accipiunt ſerum ab arteriis& refundunt in venas vel cerebrum. Stenonio tamen viia ſunt vaſcula lymphaticis quam ſimillima in parte glanduloſa plexus choroidis. Malpighius cerebrum habet pro filtro, quo ſerum exſu- gitur,& per fibras mittitur ad nervos venaſque. Certe ſi fibræ cerebri Carteſiani cavæ funt, infiniti ex his lymphæ ductus ſuppetunt, totumque cerebrum ex lymphaticis compoſitum, quia lympham ex ſpiritu animali quamplu- res deducunt.
Uſus cerebri ſecundum Ariſtotelem eſt ad cordis refrigera- tionem, quod recte refutavit Galenus, quia à corde cere- brum eſt remotius. Sunt tamen inter Peripateticos qui A- riſtotelem à Medicis diſſentire negent, dum ille cerebrum ad cordis fervorem temperandum, hi vero in gratiam pro- ducendi ſpiritum animalem factum volunt: ſpirituum enim animalium generationem ſine vitalium refrigeratione& contemperatione ſieri non poſſe. Sed 1
Uſus eſt 1. Eſſe animæ ſenſitivæ domicilium, ad edendas functiones animales. Eſt autem cerebrum non particulare ſentiendi organum, ut oculi, aures,&c. ſed univerſale: nam de omnibus judicium fit in cerebro.
De motu etiam animali fert judicium, ipſum vero ani- mali motu caret: At naturalem agnoſcit, ab arteriis com-
municatum, eumque perpetuum dilatationis& conſtrictio-
nis, ur liquct in vulneribus, item in recens natis, quorum in ſfinci-
Uſzu.
Motus⸗

47⁶ ANA T. BARTHOLIN. LI. III. ſincipite cerebrum palpitare conſpicitur, quia oſſa molliſe ſima ſunt, necdum ſatis indurata.
In dilatatione cerebrum vitalem ſpiritum cum ſanguine arterioſo attrahit, ex arteriis carotidibus, itemque atrem per nares.
In contractione ſpiritum animalem in nervos propellit, qui in totum corpus, tanquam canales, hunc ſpiritum dę. vehunt, unaque cum ſpiritu, facultatem ſentiendi& mo- vendi. Eadem contractione ſanguis ex ſinubus per venas ex. pellitur ad cor. 4
Spntas a. Spiritus ergo animalis materia eſt duplex. videlicet ſan.
nu, u is arterioſus, ſpiritu v itali perfuſus;&R asr. De loco gene.
materia. Tationis poſtea dicetur. Non enim cum iis ſentimus, quiin cerebri ſubſtantia aut ventriculis iſtis anterioribus generai volunt hunc ſpiritum.
2. Ut in cerebro contineatur& ſervetur, tanquam in promptuario ſpiritus animalis, jam antea generatus& con- fectus. Et conveniens certe ſpiritus animalis domicilium atque receptaculum, eſt cerebri ſubſtantia, cum eadem ſt, gun ſubſtantia nervorum medullaris interna, quæ ſpiritum illum animalem etiam continet.
De uſa ce- Putamus autem in cerebro proprie dicto, vel cortice, ſer- rebri ejuſe vari ſpiritum animalem pro ſenſu, in medulla vero totaum
que medul- quoad caput, quam quoad caudam, reſervari ſpiritum po
læ, nova motu, quod ſequenti capite manifeſtum evadet. Aulloris o- 3. Mæbio, ut coctione arterioſi ſanguinis ſpiritus anima- Fano. lessé vitalibus elaborentur. Hac coctione materiam albican. tem& oleaginoſam è ſubtiliore ſanguinis arterioſi parte ela- borari, quæ non cerebrum tantum ac nervos nutriat, ſed cum ſpiritibus animalibus ad partes delata nutritionem in iis cum arterioſo ſanguine perficiat. Hinc brachium in para- lyſi, ſalvis vaſis ſanguineis, contabeſcere. Cæterum nutri- ttam materiam ex cerebro non provenire per nervos infra probabimus.
4. Malpigkii judicio, corticis hac carne veluti filtro ſcpa- ratur ſerum ex arteriis meningum,& per fibrulas cerebri inde in elongatos nervos derivatur, reſiduum autem finubus recollectum appenſis venis iterum ad præcordia refluit. Hoc ſerum pluries in cerebro& medulla oblongata rectificatum, induerè forſan nobiliorem naturam ſpiritibus vel continen- dis vel gignendis idoneam. Si vero vel propria craſſitie: vel V excrementorum affluentia ſit impar minimis fibrillarum V meatibus fubeundis, ex ſtagnante in cerebro Epilepſias&
Apoplexias excitari. Lymphæ foret metropolis ercbe

Nim cumin
coA tur Klene, mnd lam autea geen 3 Liritus wimahan c iſudctata an um=llari ntu n CcA cers K. vprie dicd a mR(c ja medulam 903 m, relenui capi tas difeſtumenaca ne toli fanguioum btur ⁴ coctione macri ubt ſanguinismeni brüu um ac ferun libt s artes delta nun inc= iat. Hinc brahi nci itabeſcere.(an rcbi uprofeniteet
„C⁴ ⁴‿ 1kac cure wui Bmt um, K perft 8 d iur, reſduumun enit= m adprecoriir 5& H lla oblongmm em am ſpiritdot m=w kel poyric ati x mpu ninius ne in ceräinf
yH lſoret metrcfas
DE CAYITr. 4⁹7
Duo præterea probanda eſſent 1. fibras eas eſſe cavas. 2. lym-
pham ad nervos in ſtatu naturali ferri debere.
Wiliſius in cortice cinereo ſpiritus animales procreari defendit, quia 1. immediate hic liquor ſubtilis à ſanguine ſecernitur& excipitur. 2. Sale volatili imbutus liquor, ex- altatur hic in ſpiritus puros. 3. Animalia, imprimis aves, corticalem& cinericeam partem fere ſolam habent. Reſp. 1. immediate quoque à cervicalibus medulla recipit. 2. Me- dulla idem ſal volatile poſſidet. 3. Animalia& aves tot non indigent ſpiritibus, quot homo.
Generatur igitur potius in minore parte medullari, quam amplo cortice. Non ſolent nobiles actiones ab exteriori cor- tice peragi, ſed interioribus receſſibus.
In medullari ſeu corpore calloſo ſpiritus animales diſpeu- ſuri& velut in campum ampliſſimum ferri probat idem, quia 1. fanguis paucus hanc partem irrigat, caloris potius gratia, quam ut ſpiritus generetur. 2. Similis eſt medullæ oblongatæ& ſpinali, quam diſpenſationi, non generationi inſervire, hoc indicium credit, quod ſicubi obſtructio in illis contingat quicquid inferius eſt, ſpiritum influxu deſti- tutum, patitur eclipſin. Favet& nobis ea ratio, quia ex il- lius obſtructione intereipitur& generatio& diſpenſatio. Ad generationem autem ſpirituum animalium multus ſan- guis neceſſarius non eſt, niſi pro materia, quam cervicales abunde ſuggerunt.
6. P. Petitus non cerebrum tantum imaginationis eſſe ſedem, ſed eandem in omnes corporis nervos continuari li- beraliter concedit. Non multum diſſimilis eſt Stenonius, cuiĩ animales operationes omnes non ſoli cerebro, ſed ſpinali quoque medullæ, tanquam primæ ſcaturigini, adſcribun- tur, quia 1. pauci nervi è piſcium cerebro oriuntur. 2. plu- res è ſpinali medulla exire videntur, quam qui à cerebro per tranſverſam ſectionem ſpinalis medullæ immediate ſub quarto ventriculo refectæ tranſire poſſent. 3. In piſcibus quoque ſpinalis medullæ craſſities eadem permanet toto ſpinæ ductu. 4. in aliis animalibus circa lumborum regio- nem ſpinalis medullæ craſſities multum augetur,& in avi- bus eodem in loco cavitas rhomboidalis formatur. 5. Vidit ligata aorta deſcendente ſine prævia ſectione, partium po- ſteriorum omnium motum voluntarium toties ceſſaſſe, quoties vinculum ſtringeret, iterumque toties redire, quo- ties nodum laxaret. 19
CA T.
——— ÿõ—
—
6

2
4
f 1 7 à
—
478 ANA T. BARTMOLIN. L IB. III.
C 4A4 T. IV.
DE PARTIBUS CEREBRI in ſpecie,& 1. de medulla oblongata& ſpinali; ejuſque ventriculo nobili.
capitis ſe- 1 A quæ in cerebro conſpiciuntur, alii cum Galeno, Ve. h
ꝓrinci-& quarta ſecandi ratio tradetur.
i deya a ſalio, Fallopioque, inquirunt ſecando primum capitis ſce inferiae partem ſuperiorem,& ad inferiora uſque progrediendo, un parte in- quare etiam multas partes minus recte proponunt& expli. 3 chaanda. cant. Nos ductum Conſtantini Varoli ſequuti inverſo ordine, b- Eide hujus attamen vero& accurato, incipiemus à parte inferiore ee- 4 eeeeie rebri,& ad ſummam uſque tranſibimus: daturi poſtear. c boll, qe dinem partium Afummis ad infimas, pro iis, qui vulgat um r Nervir. R& communem ſecandi ordinem ſequi volunt; Ubi& tenin b
pium ſpina- Ordiendo ergo ab infima parte cerebri, occurrit primo lis Medul- Medullæ oblongatæ principium; hujus progreſſus quia inrer- 2 Je. tebris ſpinæ eſt, Hinalis dicitur, item dorſalis medulla. Reſponſto. Quod ſi quis à cerebro putaret initium faciendu m, quia ldullam ab eo, ceu principio, oriri dicitur medulla ſpinalis; eic. eſe princi- gerimus, nos ſtatuere medullam, prout& intra cranium pium, Go- eſt,& prout ſpinalis eſt, principium potius cerebri dicen. c riginem ce- dum; cerebrum vero ipſum in duas partes diviſum, cſe 3 rebri nova quaſi daneν quandam, vel proceſſum duplicem ipfins 1 Autoris o- pinio. medullæ.. A... pbatio. Et id quidem manifeſtius fit inſpicientibus Anatomiam& piſcium; ibi enim medullæ caput& cauda inſignis eſt ma- m gnitudinis, proceſſus vero medullæ vel cerebrum admodum fu exiguum: cujus rei cauſa eſt, quod piſces motu magis quam b ſenſu utuntur, ac ſi ad ſenſum plus conferat cerebrum vel t cortex, ad motum plus medulla ipſa. Hinc piſces, quoad ſenſus ſtupidi ſatis ſunt, in motu vero ſatis agiles. Atque ex hac noſtra ſententia verum erit, durius ad motum mol- e lius ad ſenſum corpus facere. In pullo quoque in ovoadhuc contento anterior cerebri pars demum accreſcere bal ob- e ſervatur. Et antequam illud accreſcat, contrahitur ſitang- a tur pullus. dc MepuLLA OLONGATA oritur ſecundum alios à ſolo cerebro, ſecundum alios à cerebello. Sed utrumque prin- cipium(ut ita jam communi modo loquamur) obtinet. t Oritur enim quatuor radicibus ſeu fundamentis; duo 1
majora ſunt, ab anteriori, cerebri vulgo dicti, parte. Duo mnocd

A— L. L
* IV.
I s cn eälha 1=eatriculom
—(R iundrr, lüc „1 at ſecando N — erior ugen us wct ron i4 eraüſequnim rai Picmus padn ul hmidimu. arn nit kämm, ncih 1Ot ſequi nduu tr.
in n ree ceredii, am a xhujusprogrlun 4.☛άß item dortiima brd et initium fim ocj ber itur meduluhin en. am, pwat kim cKA cipium potiuar iſen in dus patsa dam proceſſum cui
nifq t 2tiaſpicientdu cdd ☚‿ put K& cucui crd L. Tulle velcercdam u. Saod pilcesmous ad Ik an plus conferc lus lla ipü liveyx nt'otu Ferottö ia V. erit, durichuln fu pullo qpoggen rchf 5 demumxre- mil b reica, cae
n nodo loquima — dcus ſeu fune
7
uE„ 1 rebn rulgoca
—
D CarITIL. 479 minora à cerebelli parte interiore. Ex unitis hiſce videtur conſtitui ſpinalis medulla. Sed rectius forte putatur, origi- nes iſtas eſſe proceſſus ipſius medullæ, ut ante dictum.
SunsraANTIA medullæ oblongatæ paullo durior eſt quam cerebri, tota medulloſa, ſed in qua notandæ, Williſio monen- te, ſi per longum in medio diſſecetur utrinque ſtriæ medul- lares& quaſi radioſæ, fibrillæ dictæ Malpighio, quæ duplicem habent progreſſum, aliæ à corporis medulloſi ſummitate de- ſcendunt, quaſi tractus ſint à cerebro in medullam oblonga- tam; aliæ à parte inferiori adſcendunt& prædictis obviam fiunt, quaſi ſpirituum orbitæ à medulla oblongata ad cere- brum. Corpora ſtriata junguntur, ac invicem communi- care facit proceſſus medullaris tranſverſus, nervi inſtar, à corpore uno ſtriato in alterum protenſus, ut corporum ho- rum actiones paſſioneſve non ſint duplicatæ. Circa corporis utriuſque ſtriati extremitatem nervi olfactorii inſeruntur. Pars cerebri alia intra cranium eſt, ad quatuor digitos Diviß⸗ tranſverſos, ſupra magnum occipitis foramen, Alia ejus pars medollæ & quidem longiſſima, extra cranium eſt in vertebris à prima ſpinalis. cervicis, uſque ad ultimam oſſis ſacri.
Figura eſt oblonga& rotunda. Scriptura vocat funem ar- genteum. In principio vero craſſior eſt& amplior.
Dividitur ulterius in partem dextram& ſiniſtram uti& Alia divi- cerebrum, à pia matre, quæ eam immediate veſtit, quod ſio. apparet in bovis medulla leviter cocta. Hinc paralyſis unius vel alterius lateris eſſe poteſt.
Dividitur autem in multos quaſi funiculos, circa ſextam Alia divi= &X ſeptimam thoracis vertebram:& ſi recentis cadaveris fio- medulla ſpinalis ſtatim frigidæ immergatur,& fiat horum funiculorum ſeparatio, figura repræſentabitur caudæ equi- næ, præſertim circa finem, in multos pilos oblongos diviſæ:⸗ ita ut ſecundum Laurentium etiam dorſales& lumbares nervi, à cervicali medulla oriantur.
Membrana integitur triplici. Prima immediate cingens rı⁄gumenta eſt à pia matre.— mequllæ.
Secunda eſt à dura matre,& alteri adhæret. Quæ duæ, ex obſervatione Spigelii, nullo inter ſe, quemadmodum ubi adhuc in calvaria ſunt, intervallo diſtinguuntur, ſed ſeſe contingunt.
Tertia exterior oritur ſecundum Galenunn à valido liga- mento anteriores partes vertebrarum colligante, quod par- te poſteriore in validam tunicam deſinit: ne in ſpinæ flexio- ne vel extenſione lædatur medulla.
Huic circumfunditur craſſus& viſcoſus humor, ad hu- mectationem,„ Poſtea
—
5
,*,·——
o,—–‧³²—

—y
— br —— 8—— 3— 4— 1—„. 1 1— ₰— 4— ————* ..—— ———————
4— —— ———
—
—
489 ANAT. BARTHOL. LlB. III. DE CabITE.
FEIGURARUM EXxPLICATIO.
Ventriculum cerebri quartum, tum cerebellum, tum corpus calloſum exhibet variis iconibus.
. F 1 G. I. AA. Gerebellum ejuſque globi.
B. Proceſſus cerebelli vermiformis.
CCCC. Proceſſus cerebelli Pontem Varolio ſic dictum in- nuentes.
D. Spinalis medulla principium.
EE. Duæ vadices ſeu proceſſus minores ſpinalis medula àa- rebeilo ortaä.
F. Quartus cerebri ventriculus calamo ſcriptorio comy t5 2 4. GG. CGerebri portio cerebello adharens.
f 1 6. II. A A. Interna cerebelli& albicans ſubſtantia. BBB. Exterior magis obſcura albicantemque ambiem ul- ſtantia.
CCCC. Structura elegans cerebelli ramoſas urbores ruytas ſentans. 4
F 1. III. AA. Cerebri per medium uſque ad vent riculos ſecti facien BB. Corpus calloſum nd ſiniſtram nonnihil diductum- C. Portio falcis ad poſteriora reflexæ. DD. Ventriculus anterior dexter parte ſuperiore detedus. E E. Ventriculus ſiniſter ſimiliter apertus. FF. Plexus rhoroides. G. Speculi ſeu ſepti lucidi portio. H H. Dura meninx utrinque detracta. II. Grura duo, ſeu portiones fornicis

481 II
&òν S—
—
☚
S
n
n 21
S S
uu
A ,
—
S —,,; — —
— — ³ ——
2 —
— —
— —
—
TA PUIL A
4 b u σακ
5
Juun talan fiin
4
im laub more. 2 ſahfan
1
* *
—
141
4 ⅝
4
1
1ꝙ
7
2 1uormn—
*
1
4
* * 4
uYAceuc cerd en u Pr=
Fede
4
Danh lüh aannüiln, 3 1 unn A 1,
„ ndad’ ae
AnnR.
a
„
1 9 b N N
e
Maeh lun gn. A 3 rralen lunO I eaanrlI Nhue. le, wn, E.d lhue⸗ U . 9e V
! 8 0 6
1
Na h
N
1 1 1 11, thauh... 1 vr, 1 14111111, in 1* n 1etten aus ennfnn Wenng
T 141116
sn
*
9 44 4
*₰
2
I= ke ramſan Felll. ſteriot 4.
* .
4
4 2
Hh

4
48² ANAT. BARTHOIIM. L. B. III. Poſtea includitur medulla in vertebris, ne lædatur(uti cerebrum Calva includitur) cum ſit pars nobilis,& nerwo rum principium. Ideo ſpinæ partem perforatam sο*„ ai. era, ſacram fiſtulam vocarunt veteres. In principio hujus medullæ, dum adhuc in calvaria eſt inſculptus viſitur SINUs vel CavirAs, quam Galenus cerebelli ventricu- lum vocat; alii quartum cerebri vent riculum, cum tamenin cerebro non ſit. Nos ventriculum medullæ nobilem vocabi- Hic ſolidiſſimus eſt, puriſſimus, ſubtiliſſimus, ſed mini- mus, nam rem majorum virium& facultates continet, un
EFrutriculus nobilts in
medulla.
ait Galenus. FEt quia poſt ductum quendam æqualem utrinque ad latu gilatatur, deinde vero in mucronem exacuitur, ob hancf. guram calamus ſcriptorius à nonullis dictus eſt. Entriculi A cerebello autem quæ huic medullæ committitur, con- mobilis aper- ſtituitur alia,& dimidia pars hujus ventriculi, quaſi opereu- 5 ehe. lum; ita ut ſita ſit tota hæc cavitas inter cerebellum& me. o qullam oblongatam, potior vero cavitas eſt inferior, quæin medulla. Verus locus Uſus hujus ventriculi à nobis ſtatuitur, ut ſit locus gene- Leneratio- rationis,& elaborationis animalium ſpirituum. Hic eum 4 Ad..— 7. laumm ſart⸗ ventriculus T. eſt puriſſimus& ſubtiliſſimus, 2. Cavitatemr que ad id ſufficientem obtinet,& in Leone ſpirituum ni-
tuune- Seeuſ go ad robur humanam ſuperat. 3. In eo denique locoeſ ſi Audkorem. tus, ut undique circa ſe in omnes nervos ſpiritum anima- lem effundere pofſit. Recte ergo Herophilus hunc ventti⸗ culum principaliſſimum exiſtimavit. Piobatio Quæxæ argumentorum pondera quomodo non viderint
doctiſſimi quidam Viri, qui nos rationibus nullis calamo ſcriptorio Animalium ſpirituum generationem aſſignaſle ſine ratione ſcripſerunt, equidem augurari nequeo.
Nec putandum cum Spigeliano opere, quartum hunc ven- triculum tantum per ſequelam refultaſſe ex rotunqdis cere bri particulis invicem ſe tangentibus, nullo Naturæ conſi= lio: Natura enim nihil præter rem agit, cum maxime agere videtur.
Alii generari putant ſpiritum animalem in ventriculis ce- rebri anterioribus. In hoc vero quarto vel conſervari lumen animale circa pinealem glandulam: vel ſerum recipie glax dulis& vaſorum plexibus, nec non è cerebelli ſubſtantia de ſtillans: vel animales ſpiritus reponi.
Atque hi ventriculi anteriores excrementis ſcatent, quo-
rum

5 4 1, D CapPrr E. 483 i x mütgaa rum potius ſunt receptacula, ut apparet ex ſubjecta iis glan- m Part zn dula pituitaria,& quod ſæpe pituita repleti reperiantur& 94 m Tetan aqua copioſiſſima. u K, dum. Alii in reti mirabili, alii in plexu choroide. Præparatio 4 1¹¹ 15 401115 PENI. 3 2 1 Sed in his præparationem nos fieri ſtatuimus. Solet enim antmalis 3 m Glean atura materiæ alicujus præparationi plexus tribuere, Etſiritus ubi? 4 3= bri ventr cum hæc vaſa adeo exigua ſint„quomodo in iis generabitur ☛ culum meüllan præſertim cum per ventriculos defluant tot cerebri excre- menta. ed Amu, db. Alii volunt in cerebri ſubſtantia elaborari. Alii in ſpinalis A rium x— medullæ elongatæ corpore. Sed tam ſubtilis ſpiritus gene- ratio cavitatem requirebat aliquam, quæ& vitalium gene- rationi conceſſa eſt. Unde aliqui adducti fuere ſpiritus na- turalis generationem in dextro cordis ventriculo ſtatuere, quia in epate nulla eſt cavitas. ne ie medtlee ⸗ Noſtra ergo ſententia eſt, ſpiritum animalem præparari- am in reti mirabili,& magis adhuc in plexu choroide; gene- g bujus wmialig rari& elaborari in hac medullæ oblongatæ cavitate, ſive- 1* enritine ventriculo nobili; poſtea vero qui ad ſpinalem medullam& umn neroenttnctin nervos cerebri non derivatur,& abundat, conſervari& reti- neri in toto cerebro tanquam promptuario. M cd is ſtatuit,uth Uſus medullæ oblongatæ& ſpinalis eſt, ut ab ea omnes omnium r19 imalium ſpictmn nervi prodeant. Ab ejus enim parte, quæ intra cranium eſt, Nervorums ri nse lubemn Oriuntur nervi, qui vulgo cerebro tribuuntur,& communi- principiun- Aut, Kinleuen ter corum ſeptem paria recenſentur. A parte vero longiſ- eſt hac me- un n rut. z.lacpceh ſima quæ in ſpina eſt orta, numerantur ab Anatomicis tri-*4⸗ d ee omesnenaß Sinta paria nervorum, quot videlicet ſunt vertebrarum fo- itb. ergo Hmptus kam na... 11. ſ totc.„ m=ſtwnt. nterim non ita. intelligendum, ac ſi tot duntaxat rami . nht ſeu funiculi inde orirentur. Nam quilibet nervus pluribus 1ancen qwoma funiculis vel quaſi fibris oritur, quæ egredientes per fora- 1* 1 5 4 i nos kamma men alicujus vertebræ, ibidem per membranas junguntur, an ituum geuenin ac ſi ex una propagine factus nervus egrederetur. un lidem ugumth Circa imam medullæ oblongatæ baſin ex annulo majore, A. elmaheagun duæ velut chordæ medullares prodeunt, ſicut eas deſignat er elun refitaſean Williſius, quæ à reliqus medullari trunco diſtinctæ, verſus u geniidas, uhh medullam ſpinalem recta pergunt, ac in proceſſu ſuo ſen- Ai er rm aeihen ſim anguſtiores factæ, pyramidum inſtar in acutum deſinunt. Extremitates harum è regione, qua origines vagi paris con- att„um animaleme ſiſtunt„& in medulla oblongata intumeſcentiam quandam 1a,— eroquato faciunt. Suſpicatur idem„Chordas has eſſe ſpirituum ani- = adulm Em malium Auctus, in quibus à cerebello ad nervos perducan-
— ſKur. ec vone cette Dlr
= revonl. cdi= us repo 4 II, p ½ I= iores exceses Eh. 2 4
im ihm xqulem ro em cronem erum 5 4 3 onallisdichue
2* 4 2

— 1
— — 1
“ —
484 AwaAr. BARTHOLIN. LI B. IHI. C ½ v. V. DE CEREBELL O.
—½ Erebellum, quaſi parvum ac privatum quoddam cere. brum, eſt minor quædam portio, ſub cerebro poſitain parte inferiore& poſteriore occipitis: In brutis totam fere occipitis regionem occupat. Eandem cum cerebro habet ſubſtantiam, conſiſtentiam,
Structura. coloremsmotum,&c.
In gyris differt à cerebro. Cerebrum gyros varios habet inordinatos, cerebellum circulares& ordinatos, qui velut lamellæ invicem ſupertenduntur. Diſcernuntur partim va. ſis interjectis, partim pia matre, quibus ſeparatis, fingil circuli poſſunt eximi.
Subſtantia interior varia eſt, candicans ſeu medullaris,& cinericia ſeu corticalis, quæ ramos velut quoſdam diſtribuit
Faſa lamellis ſingulis interjecta per tenuem meningem feruntur retium inſtar, quæ ex accurata obſervatione r. Sylvi, à cervicalis arteriæ ramis orta, tandem in quartum ünum deſinunt.
Conſtituitur præcipue ex duabus partibus lateralibus, u. trinque quaſi globum facientibus. M
Proceſſus duos habet vel excreſcentias, vermiformes dicts, quia multipliciter orbiculatæ ſunt,& ex multis portiuncn- lis tranſverſis tenui membrana copulatis conſtant, Harum extremitas tenuis& convexa ciceris magnitudinem habet.
Sitæ vero ſunt ad ſedem cavitatis nobilis una quidemad anteriorem, altera ad poſteriorem.
Circa poſticam partem trunci medullæ ſpinalis, in ven.
triculi nobilis circumferentia, ex eodem cerebello alii po- ceſſus prodeunt globoſi, interdum bini utrinque, interdum terni. Majores funt qui ad vermiformem ſiti, minoresre- liqui. Cerebelli pontem Varolius appellavit.. Inter Pontem& quartum ventriculum, alius reperitur canalis, quem Alveum nominandum cenſet Fr. Sylvius, ex coalitis medullæ ſpinalis radicibus formatus, ac tenui mem- brana ipſis ſuperextenſa concameratus. Proceſſus duos ſpinalis medullæ pedumculos vocat Millt- fius. In utroque pedunculo tres diſtinctos procefus mequl. lares deſcribit. Primus à protuberantiis orbicularibus emiſ⸗ ſus, oblique adſcendit. Secunqus recta à cerebello deſcen-
dens,& per primum decuſſatim tranſiens, medollam ob- bw
——

Sp m mtur. Di um nat im
or Am ſt, candiemen
Am Kamos pelutonn
tt„Tex ccume Irs Kr umis on, mnn
erih dandes pmüüut um Krmtibos.
be ccreſcentigs um 19 ☛ eſunt, Kern um rran copubtiscn X,— cicerumagutu ad 1A crrituis nodibt ad iorew.
pan—* runci medulleſ um i, ex eodemcas bb Rr erdum binium t vermiformenl rA nlaus ippellnt KTm rentriculun eud& inandum cat) Hadt dccibus formrät ren. O cꝛmermtus. ſodt Imedulle ſetas dd= ues difincan u4 tuberantip ci- nd aanla reckuic
1mn= Kim uutene
— re, ADun
1 DI CaärIrT. longam circumdat, ante vero protuberantiam annularem conſtituit. Tertius è poſtica cerebelli regione deſcendens, medullæ oblongatæ inſeritur, ejuſque truncum velut chor- da adſcititia auget. Proruberantiam annularem eſſe promum
48
condum, à quo ſpiritus à cerebello profluentes, inque ner- vos appenſos derivandi, aſſervantur. Ex hac immediate o-
riri tria nervorum paria, quintum, ſextum& ſeptimum.
Fracaſſutus ex anatome ovis& piſcium demonſtrat cere-
bellum non eſſe diverſum à medulla oblongata,& in per=
fectioribus eſſe medullam ſecundum ramoſas ſuas produ-
ctiones cortice detectam. Protuberantias iſtas medullares mi eſſe extenſam& ad medium reflexam oblongatam medul-
lam, quæ intus in binos illos ſinus replicatur, qui cum an- terioribus in cerebro cavitatibus, quatuor efformant ven- triculos. Deeſſe vero hanc protuberantiam in multis, ut vo⸗
lucribus& aliis animalibus.
Proceſſuum omnium uſus eſt, ne ventriculus nobilis à eet terjeckapednn cerebello preſſus obſtruatur. Laurentio, ut motum ventri- culorum juvent valvulæ inſtar, quia brevior redditus vermi= formis viam aperit, quæ eſt à tertio ad quartum ventricu- dum, dum extenditur rimam claudit, ne remeet ſpiritus in ſuperiores ſinus. Parum diſſentit Riolanus, reſerare& clau- dere aditum quarti ventriculi. Sed per ſe non movetur, quia, ut cerebrum motus proprii eſt expers, niſi vaſis me- ningive tenui id aſſignes, admodum exilibus, vel ſane ſpiri-
tibus animalibus vicinis.
Pontis autem uſum credo, circulos cerebelli velut com-
page conſtringere& continere, pariterque aggeris inſtar no-
bilem ventriculum tueri. Unde ſepimentum commodius
diceretur.
DUhus cerebelli idem qui cerebri. Galeno vero, ut inde o-Yſurs
riantur duriores nervi: quod falſum. Nam nulli nervi ab eo prodeunt, ſed aliqui à proceſſibus ejus, qui ad medullam
ſpectant. Aliis memoriæ ſedes. Sed illius ſedes eſt, ubi ima-
ginationis.
Uſus novus Williſti eſt, ſpiritus animales nervis quibuſdam ſuppeditare, quibus actiones involuntariæ, cujuſmodi ſunt cordis palpitatio, reſpiratio, alimenti concoctio, chyli pro- truſio,&c. quæ inſciis aut invitis conſtanti ritu fiunt, pera- guntur. Quia I: nervorum paria functionibus naturalibus præſertim inſervientia, ut 4, 5, 6, 7,& octavum par,& ex quinto& ſexto pari orti nervi intercoſtales, immediate à ce- rebello ſeu appendicibus dependent. 2. Plicæ in omnibus
animalibus& anfractus ſimile
s, ſibi reperiuntur, cum in ce- Hh
3
rebro
4 S 5 ¼ 4 4

4896 ANAT. BARTHMOLIM. I. 1 B. III. rebro vel deficiant, vel varient in ſingulis. 3. Ad ſubitum capitis motum ſubinde animo fere linquimur,& hincquſ. que incubi cauſa quærenda. Ingenioſæ conjecturæ magma facilitas ad diſtinguendas functiones. Sed nervi prædidi
non à cerebello oriuntur, ſed à medulla oblongata, cuju proceſſus ille cerebello attribuit. Septimum& octavum pa b ipſe agnoſcit à medulla oblongata dependere, ſonumque ad
cerebrum quoque ferri. lidem nervi voluntariis actionibus inſerviunt, quanquam& ſecundario naturalibus. Fieri 1ü per communicationem nervorum utriuſque regiminisipſ fatetur. Motum naturalem, ſine nervis, inde quidam pro⸗ 1 bat, quod auricula cordis ante nervos in fœtu moveatur,& pulmones ſine nervo.
C A b. VI. DE RELIQUIS QMlEÆ IN CERI
bro obſervantur partibus: Reti mirabili, glan⸗
dula pituitaria, infundibulo, ventriculis cere-
bri, corpore calloſo, fornice, plexu chovidde, glandula pineali,&c.
Ræcedentibus conſideratis, acceſſus faciendus ad en, quæ ſtatim circa nervorum opricorum conjuncttionen conſpiciuntur, ut ſunt: Rete mirabile, glandula pituitun, e infundibulun. Rese mira- RErE MiRAEILE; aliis plexus retiformis, ita diciturh ife. artificioſam& mirabilem ſtructuram, apparet eniminſtar multorum retium invicem cumulatorum. Aliam vero ſtra- cturam habet in vitulis& bobus, ubi etiam manitffeſtius con- ſpicitur quam in homine, in quo tamen dari nonnegnn- Eaſalii er- dum eſt, ut facit Veſalius, quanquam obſcurius. Abeſſe enim ror. memini mirandam retis formam,& in homine abeſſe po- teſt, cum etiam in ſtupidis adſit. 8 Subjicitur hoc rete cerebri baſi, glandulam in ambitu, in quam quoque ramuli feruntur, complectitur, àlateribus ſellæ oſſis ſphœnoidis. 1 Conſtat non ex nervis tertiæ conjugationis, ut vult hol- cherus, ſed ex arteriis carotidibus& cervicalibus à corde ſur- ſum latis ad baſim cerebri quæ ſanguinem& ſpiritum vitu- lem in hoc rete deferunt.. Rete mirabile ad baſim cerebri eandem collocat Riola-
nus, nempe propaginem choroidis plexus qui anteriores vell-

MRur!
Rur dus: Neim ti, AR didalo, en teca. tornice, ſe
ncali. 8 c0 ts, ꝛcceſſt
Imooricoruma tſuds ☛ emiradie, ga
IIr. ruu retifm irabil* vcturam, unr ri umulxorum dus ubi etimt hom* in quo tament ſali aquamobſam mret? Anam, Kiahu ſtuf ſit. cte ☛᷑ daſi glmnculn ur, compec
4 1 8
nert tm ir cofjerie 3C4— bus& ceriicli en Eſgtisat
gerun 4 1 baß rebri eniae it orcidis Nes,
DI CAPITE: 48„ ventriculos perreptat, quanquam hunc plexum pro rete mirabili habere nolit.
Uſus retis eſt i. ut in eo diutiſſime moretur ſanguis& ſpi- ritus vitalis, ut fiat prima præparatio pro generatione ani- malis ſpiritus. 2. Wepfero, ut ſanguinis impetus ad cerebrum decurrens frangatur, præſertim in brutis, prono capite, ut explicat Schmeiderus. 3. Ut ſeri fuperflui pars aliqua glan- dulæ pituitariæ demandetur, pars in ſurculos venoſos ad cor reducenda, ſi fides Williſio. Deprehendit quippe Walaus rete hoc conſtare ex venarum jugularium ramulis, ſine dubio ut referant ſuperfluum in ſpirituum præparatione.
Regula eſt Wuliſti: ubicunque aliquam partem ab alia, abſque unitate ſoluta ſecernere queas, hujuſmodi vaſorum plexus reperiuntur.
GrANDULA PITUITARIA ita ab uſu dicta, quod excre- Glandula menta cerebri ex ventriculis per infundibulum ſuſcipiat hituit arias (ideo ad finem infundibuli ponitur in ſella ſphœnoidis) Ga- Situs. leno ſimpliciter dicitur glandula. 4
Superne concava eſt, inferne gibboſa.
Subſtantia ejus durior eſt& compactior quam aliarum Subftantia- glandularum.
Veſtitur pia matre.
Excavatam glandulam eſſe multi aſſeruerunt, quod de cavitas, externa tantum ſeu finu externo Schmeiderus concedit. At cavitatem ſæpe in ea notavit Stenonius, viſu elegantem, tum ob vaſa ſuperficiem ejus perreptantia plurima, tum obru- berculum albicans, quod in medio alterius lateris reperitur & in oppoſito latere cavitatem habet, ſibi recipiendo ſuffi- cientem, ubi glutinoſus humor invenitur.
Vaſa ſanguifera apparent, ſi, Willſii ductu, liquor atratus Vaſa, carotidi injiciatur; glandula enim ea parte colore nigro in-
ficitur. ö“
Uſus eſt idem qui aliarum glandularum, carne bibula in- Vſar. ſtar ſpongiæ excipere excrementa craſſa(nam tenuia per ſuturas evaporant) collecta in cerebri ventriculis, fæpe ſatis Excremen- copioſa. Nam cerebrum mole magnum multo indiguit ali- ta cerebri mento, ideo& multa excrementa generat, præſertim à na copioſa turali conſtitutione nonnihil recedens. Hæc excrementa uat. glandula modo in palatum dejicit, modo defluere ſinit per paſis cranii foramina. Hunc uſum in magno de Catarrhis opere deſtruit Schneiderus, parvo argumento, quia glandula parva nimis pro recipiendis excrementis magni cerebri. diſpar eſſe utriuſque pondus, ut cum cerebrum hominis ju- venis pendeat libras tres, glandula hæc decem tantum grana
Hh 4 æquet.
Figura.

488
tertius cerebri Ve res medius.
AA. Cerebrum aquali ſectione explanatum. B. Fornix ſublata& retrorſum reflexa. c. Eus ewpanſiones, ſeu crura poſtica. DDDD. Ventriculorum dextri& ſiniſt terius vaſcula apparent. E E. Eorum latera ſeu parietes.
ANAr. BARTH. LIB. III. DE CAplrr. FIGuURE EXPILICATIO.
Sublata fornice ſpectatur glandula pinealis ut& ntriculus inter duos anterio-
ri fundus, in quamn-
F. Foramen anterius tertii Ventriculi aliis Vulva dicitur. b
G. Rima tertium ventriculum deſig nans.
H H. Protuberantiæ cerebri quæ Nates dicuntur. II. Protuberantia Teſtes nominata.
K. Glandula pinealis.
æquet. Nec foramina adeſſe. Veſaliana enim eſſe falli, ya- ſorum autem aliud agere. Aliis ſenſim recipere aquo
ſum humorem ſeu tenuem,& ſenſim emittere. Recipere ex retis mirabilis ſuperfluohu. more ventriculique tertii excrementis, ſed vel ablumiab ipſa glandula, quod Rolfnceius credit, vel per membranas&è nervorum funiculum velut per laneum pannum depluere ad ſubjectas& vicinas partes, ſicut Williſius& Whartonas ſuſpicantur: vel pedetentim deſtillare ad uvulam ad irri- gandas fauces, viſcidiorem autem in mucum concretum per nares& os excerni, judice Fr. Sylvio. Veroſimile eſt more aliarum glandularum lympham aliquam& recipere ſenſim & pedetentim expellere. Aliis cum Piccolomineo, quo
stamen non defendimus uſs
etiam glandulæ hujus eſt, claudere infundibulum, ne ſpiri-
tus animales egrediantur. Nam ſtatim ſupra glandulam pi⸗ tuitariam eſt INFUNDIBULUM, dictum à figura, nam ſuperne capute- jus amplum eſt, inferior pars eſt longus canalis& anguſtior. Alii pelvim vocant, quæ vox rectius de capite infundibuli ſeu principio diceretur. Eſt ergo infundibulum cavi
tas orbicularis, non nunquam triangularis, eaque vel obtuſis angulis vel acutis⸗ facta ex pia matre, ubi cerebri baſin ſuccingit, unde& cerebri ventriculi
1nve:

71 a) 1 tri fu
nesn 6u15 ₰. 21 Auriul auun 1 n deſgum 4 c ua Natet aums
F————— ES 6 716 4—— 1 Duitz.—— 1 ——— 3
1. 1—— 1——— N— ——————ℳ—.
.—=— 1
.. 12— 4 aa Vell—— 88 ctalunmenna——— 2S . 8 M——— 5 3 aget 34,344—— 8 1,4141½½ʃ— 8
„ 8 n— 2 1 N— ders r um humoren aee d 4134 4“,—— —z=yy—’„ ——— 1ll 4 — ea 4 MYhue,—„T
M—— 1
4
Ore em in mucuma judh=lun. Veroiu
unc t itames tonä vc dereinfundbun tur An kktim ſufns
did furb umif
—
ior ſt ſongus cuniit
3— Srdiculrin lol= ugnli eu- in= Feauntegce
hh
hh
—
M
ſenae
T
d
fſhe
V Tn!
Mn 6
1
Tanda
1
ſ ſ6 d 8
T U
W
* 4 n H
IIIINNS
f
—
Eeermthm
M
ca intus obvelari Plempius ſcribit, valde ſenſibili, unde Schneiderus negat ſerum acre hic recipi. Ejus initium amplum eſt, ad foramen tertii, uti vocant, ventriculi, undique medullari ſubſtantia foramini quarti ventriculi continuatum, ex Mhartonii obſervatione, & tenui membrana foramen obtegens, ne humores alio de- cidant; nam per hoc foramen ex ventriculis excrementa in
hoc infundibulum ablegantur. Hh 5
Cana⸗

— —
—— ——— —
—— ——
—
—ö-
—————
— ·— *—
—
wentricu-
ſcriptio
Deyra.
49° ANAT. BARTHOLIN. LIB. III.
Canaliculos quatuor habere ait Riolanus ſive tubulos, qui pituitam vel ſerum pituitoſum deſtillant per quatuor fora. mina accumbentia ſellæ ſphenoideæ.
Colore eſt obſcuriori,& ſi aperias, pituita craſſa repletam invenies, interdum aquãâ limpidãâ, nonnunquam vacuam, quando vel exhauſta eſt lympha per alias vias ut in phthiſi.
cis, vel extremo expirationis conatu expreſſa.
SGSlandula duæ candicantes ſive protuberantiæ cerebri, in brutis unica major, hujus meatui præponuntur, qua parte
infundibulum aà ventriculis ſerum accipit, inverſo cerebro
conſpiciendæ. Nihil de his Anatomicos dixiſſe fruſtra que- ritur Marchettus. Uſus enim illi eſt, ut impediat materiam
ne magno impetu ad infundibulum deferatur, ipfumque forte nimio dilatet aut frangat.
Hiſce abſolutis occurrit in ſectione NERvoRuM onldo. ubique à medulla, qua de re in libello de nervis, VrNTRICULI cerebri ſeu CAVlTATES ſequuntur.
Hi, ſi ſectio communis fiat à ſuperioribus incipiendo, putantur tres eſſe: duo anteriores& ſuperiores, uti vocant unuſque meaius, cui alii addunt quartum, de quo qosſupna
Si vero ſectio nova fiat, abinferioribus ordiendo; duo tantum apparent, ut tertius communis, fiat portioroiquo- rum duorum. 14
formata videtur, poteſt.
8 8
Duo
ſiniſter, ampliſſimi ſunt, obliqui, anfractuoſi, ſemicircula- res, pia matre veſtiti.. Lunæ falcatæ non male paſſim afſimilantur: quamſus tales vix unquam inter ſecandum demonſtrentur. Cum ta- men oblongi ſimul fint,& poſtica ſui parte valde ampli,
equorum ſoleis conferri quoque poſſunt. Rotundam hanc ventriculorum faciem primus detexit accuratiſſimus Fr. Sylwius, poſt eum ſæpius à me demonſtratam. Sed ſi veram
figuram invenire velis profunde cerebrum ſecabis verſus

adint? rplan autfra ☚
ccurrit t r dione Numu Lde*&8 ibello derni resri 12 1MrAr
. 4„
mmun t Alüpeiiriui 4A eR lipermm ui Ni. urrun g nora inferiorducn atter d mn, iu
1
ncum vri vetnrun itum= initium ulg d eferuntun unt. C ☛ cuim umka rentt ù commen — ars G Kalruen liltim Ee iqon docdiu
4 re 1
8 4 ̃
DE CA P T T E 491
eranium ſeu tempora utrinque, quia profunde calloſo cor- pori immergitur. Elatior enim eſt pars ventriculorum ver- ſus ſeptum lucidum, depreſſior verſus laterales cranii par- tes. Anteriores partes profundiores, vicinæ ſunt proceſſi- bus mammillaribus,& ſi credimus Piccolomineo, Bauhino, Riolano, aliquo modo perviæ, præſertim in ſenibus. Excurrunt præterea in parte ſui poſteriore recto ductu, ubi cavitatem ſubrotundam digitali non abſimilem for- mant: hanc aliquando abeſſe memini.
Notandum inſuper, ventriculos hos ambire ſpinalis me- dullæ radicum laterales& poſticas partes; quas præterea fub choroeide plexu, limbo quaſi& fimbria complectitur, ventriculorum concamerationem conſtituens cerebri pars introrſum, ſurſumque contorta& attenuata,& ob fimilitu- dinem Limbus à laudato Sylvio vocari ſolita, dictis radici- bus per tenuiſſima filamenta adnexa. Limbum hunc, ſi le- niter elato plexu, à radice removeris, arteriolas reperies inferiorem ventriculi ſuperficiem perreptantes, reticulari arteriolarum corollæ radicem inveſtienti continuas; qua- rum beneficio videtur quoque hic limbus radici propius ad- hærere.
CQOcterum hic obſervabis facilem eſſe humori in dictis ventriculis contento exitum,& ſecundum ſpinalis medullæ ductum deſcenſum.
Formantur igitur non in cortice cerebri, ſed medulla,
quo loco vocant corpus calloſum, quia ſubſtantia ibi eſt du- corpas cal⸗ rior, inſtar calli, ubi duabus extuberantiis anterioribus in- ſum.
cumbere videntur ventriculi. In corpore calloſo Williſius plures lineas albas parallelas
concipit, quæ cerebri diſſepimentum rectis angulis ſecant,
quaſi eſſent tractus quidam, ſeu veſtigia, in quibus animales
ſpiritus ab uno cerebri hemiſphærio in alterum migrant, refiliuntque. Eodem auctore, in corpore calloſo quaſi in
publico emporio commorantur ſpiritus, qui à ſingulis an-
fractibus prodeunt,& circulatione continua depurantur.
alcs r, Kcn
iſo 31 ᷣ qui, unfrxen
1
dn 1 be affmafmir
Non ita omnibus obviam ventriculorum cerebri confor- Setice- mationem, ſequenti fere modo ſe habere nos docuit anato- lorum cere- mica inſpectio, præeunte Sylvio. Ari confa=
Spinalis medullæ radices duæ ſatis alte in cerebri ſub- matis-
ter u um dem
Uüm t poliea füfm afert ☛ ue polſum 1 em us etent m xpir e demonfris
relii A ande erim
ſtantiam penetrant; harum ſuperiori& anticæ, maxime qua introrſum ſpectat, parti continuatum cerebrum(& al- bicantem ò& cinericiam partem nomine cerebri compre- hendo) quaquaverſum, extrorſum imprimis& retrorſum it expandit, ac ſenſim demiſſa ſua extrema introrſum, ſur- ſum-

ſpinalis medullæ radicem aliquanto inferius,
plectitur: ſicque laterales format ventriculos.
Anatomicorum fugiunt.
Septum lu- ridlum.
Hiatus e- juxy.
mentem.
rebri eaſdem habeant qualitates. 6. In cavitate receptaculo ſpecierum de foris venientium.
ANA T. BART HOLIN. L T B. III. ſumque intorquet ac contrahit, donec tandem attenuatum
quam ubi ab
ea ortum erat, undique pene Limbo, ut ſupra dictum, com-
In anteriore autem& interiore parte aſcendens ab utra- que radice albicans ſubſtantia, unumque corpus, calloſum dictum, conficiens, retro fertur; ac utriuſque radicis me- dium interſtitium, quod tertius ventriculus eſt, ac in ipſum patentia lateralium ventriculorum oſtia à ſe formata te- gens, fornicen conſtituit; ac poſteriori, ſimulque interiori utriuſque ventriculi Limbi parti continuatur.
poros multos in ventriculis addit Regius, in fibrillas ſub- ſtantiæ cerebri ſpectantes, in quibus ſpiritus animalisgene- retur, quibus compreſſis aut occluſis Apoplexiam primario provenire Rogerſio viſum. Sed iſti una cum fibrillis, oculo
Diſtinguuntur ſepto laxo& rugoſo: quod ſi extendatur, & lumini opponatur, lucidum fit, ob tenuitatem: quod alii volunt eſſe ex tenuiſſima ipſius cerebri portiuncula, alii ex tenui meninge duplicata. Sed prius verius eſt, quod de- prehendes, ſi more Sylviano alterius lateris cerebro&flce ablatis oppoſiti lateris ventriculum indagaveris, ac cerebri partem, calloſo corpori continuatam, ad tertii Ventriculi orificium elevaveris; tum enim facile perſpicietur, accs- rebri portiuncula deprehendetur. Diaphragma vocatur Ga- leno& mediaſtinum Lindano, propter uſum diſtinguendi ventriculos, ne uno impleto alter ſimul impleatur.
Corpus calloſum, ubi ſeptum pellucidum incipit atte- nuari, atum habet Fr. Sylvio auctore, ipſum etiam ſeptum, quamvis tenuiſſimum in duas partes nonnunquam dii-
vſas ſoyti. Uſum ſepto nobilem aſſignat illuſtris Digbæus, ut in eo reſideat Phantaſia, quia r. medium cerebri tenet. 2. Vide-
rur opponi nuntiis ſive atomis per ſenſus, quos natura gemi-
nos fecit, intrantes& utrumque hinc inde illius latus ita pul⸗
ſantes, ut ab utraque ſui parte objectorum impreſſionesre-
cipiat. 3. Aptum eſt ſuo temperamento ad omnium mo-
tuum differentias recipiendas. 4. Magna ipſi affinitas cum
oculo. 5. Propriam diſpoſitionem habet, cum glandulæ ce-
cerebri ſitum, 7. Antrorſum
inclinamus caput de re aliqua intenſe meditaturi, ut eo reſi⸗ lientes ſpecies lucidum hoc corpus percutiant. Subtilis conjectura eſt dubia, quia 1. ſpecies externæ ob-
jecto ·
—O—⸗⸗—⸗——OO˖O˖˖˖—·—QDᷓõͤ-—
———
.—

— horml
d, doncc „ 1 Juunwim Aimbe. — dmbo,ui Am ventria
ai igiore Da 8— 1 unumqpecgs 6 FSrar; zcumn
u— hHotteriri ida 1L uiicontman nn alditRgu i Aut— zudußenm rel xcluls gpaßen diu
Peo d z rugoſo: aulks , Memſtt, oh teuin en 11 Ex pfus ceredein dupl K Sed prius wiud re SR aA alterus lurerucn kcru vulum indignen orpd Errotinuatam, umn 1s; r* um ſaciee herha eprd r-tur. Duapbuum mI.⸗, propter uimi oim=her fimulimpe n, t um hellcicm t EnA nnactore,jptumes um au hartes domm
ilen mt illutrs M qui, nedium cerchts itei 1Sper ſnſisqan K ut Pan ue hinc udeiiu ue ecbjecormm cit t mperamen n ccitm 6. 4 Nagun 4 M onem Mbet en at 1 nites H.lncnin um= cisreniendun 1 ⸗— aintenſe neui
umn orpus pefc
raſt bin, quu e
Dz CAPIT E.. 493
jectorum ad hanc partem non perveniunt, 2. nervorum omnium origo, à medulla non cerebro, unde nec ullus ner- vus huc propagatur. 3. læſo ſepto cum ventriculis anterio-
ribus, non læditur phantaſia. Suffitu nicotianæ cerebrum
cum ſepto& conario exſiccatum narratur à Thonero, ſalva ratione. Comprimitur interdum, illæſa ratione, cujus exem- plum recitat Greg. Horſtius. 4. Torpent ſenſus, ventriculis cum ſepto nulla parte confuſis, ut teſtatur Hildanus.
Pars inferior albicans, ubi junguntur ventriculi, dicitur
FoRNIX ſeu teſtudo, figura triangulari, tribus cruribus poxuux.
uno anteriore duobus poſterioribus. In communi ſectione Tertio ventriculo ſuperſtratum putatur hoc corpus,& cor- pori calloſo ſubjectum.
Sub Fornice obſervante Sylvio proxime fertur utriuſque lateris choroides plexus, ad pinealem glandulam tendens,
ſub quo plexu coaleſcit, parte ſui ſuperiore utraque ſpinalis
medullæ radiX; ut ita hic tertio ventriculo immediate non fuperſternatur teſtudo.
Uſus Fornicis Wiliiſco 1. ligamenti inſtar cerebri interio- V/w.
ra continere ne concidant. 2. Ut ſpiritus animales hac trans- eunt immediate ab una cerebri extremitate ad alteram, at- que ita quaſi per pelicani roſtrum in ſui ipſius ventrem in- tortum, circuletur. 3. Aliis, humoris in ventriculis collecti inclinationem moderari.
Tertius vulgo dictus ventriculus, vel rima longa, eſt prio- rum concurſus, qui in centro quaſi medullæ cerebri forma- tur, ob conjunctionem duorum truncorum rotundorum, à cerebro prodeuntium: meatus in ſe geminos habet, pri- mum anteriorem deorſum ad glandulam pituitariam ab-
euntem, ut co excrementa excludat: alterum poſteriorem, membrana veſtitum; quod foramen quidam anum vocant, unus.
ſub natibus abit ad ventriculum nobilem, ut præparata ma- teria ſpirituum animalium in locum generationis,& quaſi uterum intrare queat.
Eſt hoc foramen nihil aliud quam ſpacium ex contractu truncorum quatuor ſpinalis medullæ.
———
VFentriculus tertius.
Nates vero& teſtes ſunt quatuor orbiculares prominen-Nates&
tie, quas in cerebro eſſe dicunt, quod falſum: portiones'eſtes.
duas radicum medullæ oblongatæ à cerebello ortarum vo- cant nates; duas vero exiguas, radicum ex cerebro, vocant teſtes. Et hæ partes ſunt inferiores; iſtæ ſuperiores.
Hæ differentiæ ut notat Fr. Sylvius, inter teſtes& nates in brutis magis habent locum, quam in homine; in quo æqua- les fere ſunt,& ſæpe teſtes majores.
“

494 ANAr. BARTHoOL. LiB. III. DE CAITF.
FIGUR EXPLICATIO.
Figura hæc ſiniſtrum cerebri reclinati ventricu- lum integrum exbibet.
a. Auris dextra
b. Auris ſiniſtra.
cccc. Os frontis.
d d. Capitis cutis pars utrinque dependens.
ceceececee. Cruſſa utriuſque lauteris dependens meninx.
fffffff. Cerebrum ſecundum ventriculi ſiniſtri ductum Parte ſinalis medullæ rauici ſuperimpoſita diviſum érn. 4
clinatum.
* o o o ⸗
Lunæ falcatæ. k. Ventriculi cavit as digitali ſimilis. I. Orificium in tertium ventriculum. mm m. Limbus, ſpinalis medullæ radici adhærens. n n. Limbus ub eadem radice remotus. 000. Plexus choroeides. pꝑ p p. Spinalis medullæ erecta radix. ¹ q q q. Vaſa interiorem vent riculi ſuperficiem perreptantia, 1 magnam partem ab arteriolis radicem ambientibus orta. r. Septum lucidum.
8
Sed ejuſmodi nomina imponere parvi videtur momenti Fenin- uti& quando glandulam pinealem penem vocant,& foyeam pplwa. aliquam inter eminentias oblongam, vulvam. Regi⸗ pecu- Ex quatuor his prominentiis. ſeu teſtibus& natibus, pe⸗ layig. culiarem velut regionem conſtituit Williſius à cerebro, cere- bello& medulla oblongata prorſus diſtinctam, cujus uſus ut ſit diverticulum, in quod ſpiritus animalesè medulla ob- V longata in cerebellum,& vice verſa ab hoc in illam deriran? di, ſecedant, ibidemque propter uſus quoſdam animales commorentur, ut inſtinctus naturales à corde& viſceridus cerebello traditos ſuſcipiant,& cerebro com municcent, at- que vice verſa, affectuum impetus à cerebro acceptos, me- diante cerebello verſus præcordia transferant. Quanquam
uſu differre poſſint, protuberantes tamen ſunt particulæ
medullæ oblongatæ, cui quoque continuæ ſunt. 1 nter
——--ↄo--— —. 1
1— —

Ar Lleh- 1.
Un rrebti deh (Mc.
„N M
(„t7
E
ar, 1‿ i depmim. Ar ½ ateruainn 1
82 — — —
G S 1 A KKNNA) X ⁸☛ 38 8 3 b G 4 8 WN 1 l 4 &☛h. 1 4 1 5 MN 84 q
4.. ☛‿‿ 4 5„ ventruul, 1 ſß 3 X W edu A g ader 7·— S 5—— 3 w
etamtsas Ae h ⸗ K — 5 4„=— 3 d.
4 f,— 4 A 74 4,„— S 3 ad Aulle rainaßßn,] 1 d Scem ſübane A„⸗* Agdeemſchegun=,
—.. 2 2 3. 3 D 6—. · 4 uterur fuuoi 8 41)—=— S
11. 5 2
4 4 ½ Xnill.
— K 8,
umſ K&.* ulum.
aud ᷑e△‿ lale radic alha 4
em n Aametu.. peuis
404 radx.* hjan
15 35 traicmn ann
ͤ
mni dtan onete pmniri
nti b. ongam, tulum— 5 ii, furüst— Laaints ſoderg, werge
uit hilſue Inter ventriculos priores dictos ac teſtudinis ſedem, plerat 4 dorlus Gtintm PL.ExuUsS quidam reperitur choroidis, vel REricULARIS di- choroidis
meMmann tus-ex vcnisbrarteriistenuiſlmis eontexrnsmiſia panim auuis
han abarteriis foporalibus cervicalibus-ec. partim ex alisinus
m.„ aun quarti duræ matris. Intertexitur huic plexui glanduloſa
m Fex mme ſfubſtantia,& piæ matris portio. Glandulæ hæ vel loco lym-
nlti mtunksime phaticorum ex arteriis ſerum excipiunt, Williſio judice, vel
i 2 X ceredcocoos fymphaticos intra ſe ramulos continent, quos vidit Steno-
3 .
1 petusa ceredot. pet r
duf detu acne ius. In ægris tamen fere tantum obſervabiles glandulas Fr. u4!— ordia trantterns 195
61 9*
8
Sylvius prodidit. Conſpectiores certe tum ſunt propter gmerms en lympham retentam., Exiguum carotidis arteriæ ramulum coauaue.— „ci Par
1

——
—
— 2— 4
—
—
¶
—
———
—
—
—
4956 ANAT. BARTHOILIN. L I. III.
partem cerebri inferiorem, ubi lateralis ventriculus termi. natur, penetrantem, accipit choroides plexus vero glandu. loſus, qui deſinit circa pinealem glandulam, ubi per inferio- rem ventriculi ſuperſiciem hine inde de ſe ramulum ſparſit. Uſus eſt idem qui retis mirabilis. Alios uſus addunt alii: 1. Ventriculorum coalitum impedire. Atqui hoc ſu- pervacuum,& naturæ prudentiæ inimicum. Membrana tenuis intercurrens coalitum impedit,& forſan etiam mo- tus.— ãäää 2. Uberiori fanguinis affluxu cerebrt meditullium cile- facere, quia cerebrum amplum ð& frigidum. 8 3. Motum aliquem cerebro impertiri, quod per mem. branaceas arterias moveri ante dictum. 4. Calidis fuis exhalationibus, cerebri exhalationemf- cilitare, Quod in ſiccioribus fruſtaneum, quos à catarrhis immunes novi. 8 5. Sanguinis cerebro deſtinati partem aquoſiorem vaſs ſuis excipere, ut reliqua laticis cruenti portio in ſpiritus ex- ſtillanda magis defæcetur. Qui uſus glandulis propior eſt.
Adortum foraminis, quod à medio ventriculo innobi- lem intrat, quædam GæAxpuLA eſt appoſita; PiREAIIS dicta, à figura nuclei pini: Græcis erdee,, Vel euag iu.
voeidys; alii penem cerebri vocant; eſtque ſubſtantiæ dͥurio- ris, coloris sublutei, non nunquam ſubobſcuri,& membre- na tenui obducitur arteriis veniſque intertexta. Magnain recens mactatis animalibus, in inveteratis cadaveribus col liquata vix apparet, vel valde exilis eſt, ut& in hominibus, quorum calentia cerebri aperiri non poſfunt. Unde ansili- lari ajunt ſicuti camphora aèri expoſitam, partim relolti ſicut ſal ab humido. Potius flacceſcit frigori expoſita.
Glandulam hanc inter teſtes conſiſtentem nerveus funi- culus utrinque firmat, obſervante Sylvio, qui nervus eſt Whartono, cum nervis oculorum motoriis ad muſculum
trochlearem pergens, Wiliſi indicio, unde oculi produnt animi affectus, ideoque Patheticos nervos vocat-
Idem Sylwius etiam in hac pineali glandula non ſemela. liquot arenulas, quin& aliquando calculum exiguum hiſi partem quartam æquantem& ſubrotundum obſervarit; a- liàs tres calculos. Sobuylius lapillum invenit qui pluſquam dimidium glandulæ occupabat. Barbettus quoquex.
Vus eſt inſtar aliarum glandularum,& præſertim prxeſ⸗ ſe diſtributioni vaſorum per cerebrum diſſeminatorum- Aliis pro fuſtinendo firmandoque plexu choroideo. Aliis ut inſtar valvulæ apponatur foramini in quartum rentt u
—Q——Q————⅓—x„ꝛ˙ꝛ˖——n y·—————᷑—OO——

„ llarrünn Dzs Can I † EB. 49„ aid== Sanäue lum tendenti, dum in cerebri diaſtole& ſyſtole„elauditur Kciet um vel relaXxatur. Motitari facta inflatione in quartum ventri- culum obſervata. Aliis ad conſervationem luminis anima- . Alan lis ſeu ſpiritus animalis. Alüs, ut per nervos excrementa — heün proliciat, quo clarior reddatur ſpinalis medulla, quod proli- e Nir ininta ciendi& evacuandi munus arteriis conarii commode aſſig- peit ki nares, quanquam enim vena major hic videatur quam ar- . teria, adeoque plus materiæ efferri poſſit, quam adduxerat ini e Rcenheen arteria; tamen cum nunquam excreti humores hic viſi ſint, man mn kefig Poteſt capacior eſſe vena propter refrigeratos humores. A- uem 4= dimpenin, a lüs, ut humores ſeroſos à ſanguine arterioſo accipiat,& in oret dietn. ſe detineat, donec aut venæ eoſdem reſorbeant, aut lym- rhalu gug, erndieit phatica ſi adſint.„. ccion aa ultnnenn,„. Cäart eſius ej uſque ſequaces Meyſſonerius, Regius, Hogelan- i dius exiſtimant glandulam hanc in medio ventriculorum redre in vigilia ſpiritibus perpetuo diſtentorum ſitam, 1. Om- 1— reeriixenid
uüpmmg nium objectorum motus excipere. 2. Animam in hac ſola crra ufngu per hos motus ſenſilia externa& omnes Ideas quæ à quin- que ſenſibus proficiſcuntur apprehendere, tanquam in cen- n s imeipmtro& diſcernere, atque deinde ejus ope ſpiritus ad varios 1An ckuprin nervos mittere, ſicut in ſpeculo ſphærico exili omnia eo or- eipig xcisz49a, dine recipiuntur quo vel in campo vel Muſæo ſunt.
ereba rtzettguih Hanc ob cauſam ſiüguram conicam ei accommodat Meyſo- no H aum ſubchtn erius quia Individua plus ſpatii quam ſpecies aut genera re- anich aallaneine quirunt. Moveri autem has ideas diverſimode per motum maliamtinretemaset Kpiritus animalis, ſed ſemper reperiri junctas per verbum velu ilsckhutt Esr,& ſecundum earum æqualitatem vel inæqualitatem rebri aen inonpalin verum& falſum componi, comparatas inter ſe, ut duæ li-
F m*
inte Sconftenten dum introitus datus ideis per flaccidum cerebrum. Harum nat, M unte Hiru, Idearum in conario motum nimium violentum& confu- Tvis m mat. ſum, deliria facere, ut in ebriis, Phreneticis,&c,
e d, uk Ex ipſo Carteſio igitur, imaginationis& ſenſus commu- 2 nis ſedes eſt: memoriæ vero in interioribus cerebri parti- oe mne bus extra hanc glandulam. Ad hane glandulæ actionem mo- um[ Apineans bilitas neceſſaria, quam exinde conario aſtruit, quod glan- ain I Iundocicis dula ſit mollis, neque ſubſtantiæ cerebri undiquaque unita, Junn Er ſudrot ſed tantum arteriolis illi annexa, quarum tunicæ laxæ& 4α pillum imenf plicabiles, ut facile determinari queat ad ſeſe inclinandum occh un! Bartenut modo huc modo illuc, efficiatque ut inclinando diſponat arum Jiularum,&fE ſpiritus ex illa egredientes, ut potius in has quam illas cere- ſord cetedu Se bri partes profluant. Duo vero illam, moveri aptam, poſſe 5 Et qve jemoe movere 1. Spirituum differentiam, qui modo in hanc, mo- vond 2Ar fAinl 11 do
9

498 ANAT. BARTHOLIM. LI3. III. do in aliam partem inclinant, ſicut corpus aliquod filis quibuſdam affixum atque vi fumi ex camino egredientis in aére ſublatum, continuo fluctuat, quatenus diverſæ fumi partes diverſimode in illud agerent. ⁊. Actionem objecto. rum in ſenſus incurrentium, quibus introitus tuborum di- latatur, ut ſpiritus concitatius per hos fluentes, glandulam paululum poſt ſe attrahant.
Sed multa ſunt, quæ ab opinione hac nova& ingenioſ me dimovent. Nam
I. Nimis exile eſt corpus,& obſcurum, quam ut om. nium rerum ſpecies clarerepræſentet. Una enim ſpeciesa. liam impedit. Magnitudo ſufficiens non eſt, ut ideo mqj- rem pingant Carteſiani, quam revera eſt. Nec ſola diſtinciio motuum claras ſpecies efficit, ut Forgius nobis obvertit, ſid ſubjecti claritas, hinc ſine luce confuſe videmus,& mubio cœælo non ita alacres ſunt ſenſus.
2. Species omnium ſenſuum huc non appellunt, qui nervi non tangunt glandulam. Nec ſine fibris tangi potett Confuſionem oriri conſentiunt, objectarum ſpecierum, omnes fibræ nervorum inde exirent. Recte. Ergo quia fi- bræ hinc non exeunt, neque ſentit.
3. Poſita eſt excrementorum loco, quo per tertium& anteriores duos ventriculos expurgantur, ubi ſpeciesrerum inquinarentur. Idem concedere cogitur Forgius, quiaibift excrementorum ſeparatio, ubi ſpiritus incipiunt ſeparai craſſioribus ſanguinis partibus.
4. Species ſentiuntur potius, ubi deferuntur. At al principium ſpinalis medullæ quilibet nervus ſenſoriusde-
fert ſpecies ſuo quovis loco, unde ſinguli ſuo loco in priaci-
pio medullari ab anima dijudicantuùr&c recipiuntur. Ef præterea hæc medulla magna ſatis globoſa, durior,&illu- ſtrior colore. Concedit& hæc Forgius Carteſianus, quiaſ- bris ulterius ex ſpina ad hanc ferri non obſervanturalyn- ceis.
5. Fieret in exili hoc corpuſculo idearum diverfirum confuſio. Oculus quidem etiam minimus ſine confuſione ſpecies recipit, ſed viſibiles tantum, quum hie ſeuſuum di- verſorum diverſæ ſpecies debeant recipi. Regerit Forgius, confuſionem vitari, quia ſtatim ſpecies diſparentut inſpe⸗ culo,& per diverſa foraminula ingrediuntur. At fpecies perpetuo manent, unde memoria,& per eadem forami- nula ejuſdem ſpeciei ſpecies ingreſſæ confunduntur.
6. Nullus hinc ductus apertus ad nervos, aut cognitus ſicut à principio medullari, nec ulla communio cum du.
———
——— NPp

1us 185 8 DE GAPITE. 499 mtim=tar a buſdam nervis ſenſi num externorum. Inſenſibiles quidem einill ren du poros admittit Forgius, quos etiam ex ſpinali principio eſſe, rremi nidu ſine manifeſto ſenſu....
cond bn 7. Glandula major in animalibus ratione carentibus.
rrabe per ken 8. Nonnunquam arenulis lapilliſque referta, ſine ratio-
, AAin nis læſione, nonnunquam nigricans obſervata& infecta. Ibi
4 niam quanquam pori adeſſe poſſint, immobilis tamen fit glan- citch un Kg ula..,::6
— chlm 9. Motus proprius nunquam in ea viſus, niſi violentus,
— n Un Vel ex motu univerſi cerebri, vel flatus externi. Muſculis rut diemmc enim caret,& adhæret firmiter una parte cerebro. Necà meneh ſpiritibus movetur replentibus, quia cava non eſt, nec ab ex-
ccies 4 7 kngunn terno advenientibus ſpeciebus, quia illæ nec plumam leviſ-
ainc f N:cntats ia ſimam movere aptæ, nec ab objectis ad glandulam ulla via
es ſunt. 3. manifeſta. Tubuli eninn cerebri, imaginarii adhuc ſunt&
nium Aam drcann inviſibiles. 1 guane Kl. Nectweit Uſus cavitatum vel ventriculorum cerebri eſt, eſſe excre- Ventriculs:
. C in cerebro iconl ſt at,cheima mentorum conceptacula, quod apparet n certbr
lorum Pti 1. EX ſtructura: Nam foramenabit à cavitatibus ad glan- xcrementa
— 9„ 1 ke dulam pituitariam. zeeene
z 1„ m. 8.. 3. 0 dt sr** 2. Superficies ventriculorum ſemper aqueo humore ob-“
xcrer/ rem Mrm loco, eu lin
rn eugmm. Sæpe toti repleti pituita reperiuntur,& aquea humi- m coß cpim in ditate, ſive ex vaporibus collecta, ſive ex glandulis choroi-
parat r ihirmi deis& lymphaticis. inis pi. spirituum generandorum non eſſe officinam patet, quia arun e in, i ch 1. excrementa recipiunt. 2. cum nervis nullum alunt com- ln me a gulſdetm mercium. 3. Spiritus confecti cum excrementis diffluerent
ovis l leinguii per patula foramina. 4. In amplis cavitatibus diſſiparentur
anim n diemtir kn vel evaporarent. 5. Materiam non habent ſpirituum, niſi
alla n itisgobch aërem attractum. acedit E.:Fegucemn Quod ſi nobilius officium concedendum, vel ventilatio- 3 41 Aekernwact ni refrigerioque ſanguinis arterioſi cum Kypero inſervient,
vel aëri recipiendo per nares attracto, ſive pro animalibus
rili R en pufcub im ſpiritibus generandis, ſive pro motu in nervis confortando, ouich. nam minm ſicut cum Malpiglio ſuſpicatur Fracaſſutus. 1 dud n CQCoterum in ſectione hac nova, poſtquam monſtratum orndo par- „ Heſt infundibuli collum cum glandula, medulla ſublevata, tium mon- pec= enn meh r primum conſpiciuntur nates& teſtes, deinde foramen inſtrandaram 11, G0 Aim fxcdes ventriculum nobilem; poſtea nervi varii, cerebri ventriculi** ſectione r ig ul ngen cum foramine in infundibulum, corpus calloſum, fornix,“““ t, und te mocn, 5 plexus choroidis,& glandula pinealis. 9 A, pan⸗ iei ſ= agreſrae In ſectione vero antiqua& communi, hæ monſtrantur Lome ſs⸗ c duch rusaſamm ordine partes cerebri: Corpus calloſum, ſeptum tenue, ex- ione anti= mcdd= nec iluce Ii 2 tube- qua.
itur.
12
4 4
d vifih ☚ atum, qulm

yfoo AxAr. BaART HOL. LIB. III. DE Carirr. FIGURE EXPLICATIO.
Effigies Cerebri humani, quod cujuſdam Adole- ſccntis ab ipſa nativitate fatui,& ex eorum numero qui vulgo Lemurum ſfubdititii perhi-
bentur, fuerat; Cujus Cerebri moles, cumte.
nuior ac ſolito minor fuit, limbus ejus ulteriu elevari& reflecti potuit, ut interiora quæſit
penitus conſpicerentur. Ex Williſio.
A A. Cerebri Limbus elevatus.& plurimum reclinatui; qu in naturali ſitu medullæ oblongata prope Gerebellumim. xus, Nates& Teſtes abſcondebat.
B. Corporis calloſi ora, ſive margo inferior.
CC. Fornix cum duobus brachis ejus, crura medulle oun- gata amplectens. D P. Interna Cerebri cavitas, A limbi ejus complicatuta tina medullam oblongatam reſultans. 4 EE. Crurum medulla oblongatæ Apices, ſeu corporuſtrita F F. Thalami nervorum Opticorum. G. Glandula pinealis, inter quam& fornicis radisem, fra- men, cujus ductus, tum ad Infundibulum, tum ad ventnibi lum protuberantiis orbicularibus ſubjectum, tendit.
HI H. Protuberantia Nates dittæ.
II. Proruberantia Teſtes dictæ.* K K. Proceſſus medullares, à Teſtibus ad Cerebeli mauiul lia protenſi.. 8 L L. Cerebell per medium diſſecti hemiſpheria ſepoſitauut me-
dullæ oblongataæ Caudex melius conſpici poterit: ubi ſubſtan- tia ejus medullaris ramificatur ad formam arboris. M. Scrobs infra Caudicem medullarem, quæa Cerehelh ob- tecta, ventriculum quartum ad formam penna feritoris conſtituit.
NN. Proceſſus medullares, qui tranſitus è meduluablmgala in protuberantias orbiculares eſſe videntur.
O. Mequlla oblongata, in ſpinalem ceſſuræ, extremitus.
——

A1T ln' A. àE=pLIA. FINARVI A VIII. /0
ti hü. pee 1E me he 4111 uh, i
8; 41.—— 8— 2 5 8 827 1——— — —— 8— 1— 5 5 ₰ 8 7 A ——— ₰
*. 1 ₰ † 0 r 1 4 4 4— A 4* 1— u.— ℳ ————— ) u K1 1——— ¾—— 4 4* 1——-——— ene 1 t 1————=— 8 8, Ä 85 6 3———= i——— 5—— ‿ 2—— ———
bicorr. Eryi
4u¹ 4‿ t. Olwnn
——— —
N
N NN
dri d& à. A lnütum SAt tau. daa ata.Hhics fan
f
,
K 8 8
N A N N
NX 8 N
8
8☛
8
X 8 8
S
X X 8 N
I N N
3
N
³⁴
46 3 3* 1 1 7 7, 2 9 1 36— das, Auan G fma WMJſſjſ 2 4 4 5 7 Tp fus, It. lafwudaluni ſh 5, 1n Je, — A&‿ nbui ſusſen 5 H 4 54 3 ,4⸗ .4 i 4 1 1 1. 1 w S P, 4. M 70 7„,, a= à Täüutal A V 3 S 1 76
6 M
66 d
8
3 mad iſeci lemiqn C2⁴l= Au en anhe aru 2 atur u fmna Ca⁴‿ι⁸ neduleen, 1um 1e un A fHnas
* 4* N 8
hyfe
W
0 7— ,AA A— gu⁴‿m aſau G
6 3 8 4
—
Ae
““

A.
1
2— 9— —————ͤ —————
——
——— —* 5 ————
502 ANArT. BARTHMOLIN. L 1 B. III.
tuberantiæ duæ, quibus ventriculi incumbunt; Ventricuſ
duo, anteriores vulgo dicti, fornix, plexus+ονκ—, ventii.
culus tertius, ejus duo foramina, glandula pinealis; remot
nonnihil cerebello, nates& teſtes, cerebellum, Proceſſis vermiformes, ventriculus nobilis, pelvis, glandula pituita.
eria⸗ rete mirabile. V
ordo par- Sin mediam Franciſco Sylvio familiarem inſtituere wo. V tium ꝛu ſe- lueris ſectionem, ita procedito. Quantum fieri poteſt com. oneter- modeé auferto profunde cranium. Hinc illæſo manente cun tia media. craſſa ſua membrana ſiniſtro cerebri latere, in dextroſi ctionis initium facito, craſſam meningem primum diſſ.
cando ac removendo; deinde particulas aliquot cerebri ein
tenui meninge demito, donec perveneris ad ventriculicni.
tatem, cujus tum ſuperiorem, cum inferiorem ductumſ.
Lareeis cando perſequitor, uti factum vides in Tabula 2. Limbum, Aextri ſe- ſilubet, à ſpinalis medullæ radice obtuſo ſtylo ſeparax
clio. oſtendito; quamvis id in oppoſito latere fieri queat cont. nientius ablata hoc modo dextri cerebri parte maxima, qe- monſtrandi veniunt ſuperior& inferior falcis finus quinx lateralis dexter major, ut& ſuperius in hunc deſcenfis oh-. liquus, quæ omnia expreſſa habes in prædicta Tabul. Tateris His abſolutis latus aggreditor ſiniſtrum, in quocniſſim niſtri ad- meningem prius ſecato,& cum falce ſemoveto; moxin wun'ſiratio dextræ nuper ablatæ locum finiſtram cerebri partem lenite inclinato; hoc dum facis, abeuntia in lateralem ſinum u ex Tab. 3. obſervato, quin& circa nervos opticos emergen- tes atque in plurimos ramos diſtributas, cerebrique fubſtac⸗ iam interiorem ac imprimis ejus ſuperficiem anfractuo- mm ubique perreptantes tandemque in ſinus deſinentescr rotides arterias: Deinde notabilem atque in eadem Tab.w. tatam inter anfractus fiffuram inveſtigato,; ſectaque tenui meninge latera ejus ſpatulæ ope tantillum ab invicem dih⸗ cito, quo per anfractuum fundum delati carotidum rani
.—.. magis appareant, cum novis gyrorum rudimentis. Quodſi,
2—
1————
Circulatio- quam cerebri demonſtrationem inchoaveris, carotidesar- uis ſangui- terias& jugulares venas ab adjacentibus in collo partibus
nis aign- prius liberaveris ac ſeorſim ligaveris, nunc autem per infli⸗ V
Tee edh e Ctum arteriæ vulnus tubulum contortum immiſeris ac in- S'ume ſufflaveris, turgeſcent diſſeminata per univerſum cerebrum vaſa, utpote carotidum arteriarum propagines, donec tan- dem cum propulſo ſanguine inſpiratus atr in ſinus ſe exo⸗ neraverit: Eoſdem ſi per prædictum tubulum itidem in⸗ ſufflaveris ſinus, præſertim in non ſtrangulatis, ipſorum
cum jugularibus venis continuationem ac communiouen

da ens gore erielas 1uu 4Sd orrin Nen ex harum intumeſcentia& diſtenſione perſpieies; atque 1eee im gut jucundo ſpectaculo ſanguinis circulationem non parum. ee teie, confirmatam agnoſces. eanc= Küs an Hinc ad cerebri fabricam ulterius perveſtigandam re- verſus, factaque in propoſiti lateris parte poſtica inciſione Far— iiig circumſpecta, ampliorem ibi ventriculi cavitatem indaga- ia aee One to, eamque ad utrumque extremum uſque ſectione proſe- wfund— um. Nn quitor; tunc exteriorem diſſectæ partem undique reclina- bram. dcnhi e to⸗ ſervata interim erecta parte media ſpinalis medullæ ra- facis E= mn. dici inſiſtente, ipſique continua, quod exprimit apprime
a Tab. 7. in cujus explicatione notata quæ vides, ordine per-
endoſ un pari
demit— pendito.. — Sublato denique cerebro ſinus omnes iterum& quidem or, ud 2 19 it diſtinctius obſex vato; ac tandem ubi tertium ventriculum 2. 8.112 m ſitsit infundibulum; glandulam pituitariam, nervorum paria al M s nücechnit uſitato more videris, ad penem, anum, teſtes, nates,& c. re- nin i n paltnlant greditor, ac cerebellum ejuſque partes examinato.
wem emienmn Nec abs re fuerit, quoties nova ſecandi datur occaſio, to- diunt ſi i ack iuteririn ties imaliqna parte ſectionem immutare; ſic enim fiet, ut
major ſuperminia ſemper aliquid offeratur, quod prius inobſervatum ‚aut ne-
mnin e Meuubesingri glectum, aut non ſatis diſtincte fuerat animadverſum. lrus e ltor nidn.. Quantam ſecandi demonſtrandique cerebri rationem. us ſech cumflœks habet Wilüſius, qui totius iſusans calvaria exempti compa- blarr iaiman Sem ſiſtit, poſterioremque ejus limbum à medullæ oblon- euntu ihn Satæ cohæſione per membranas facta liberatum& eleva- Trnro. cica tum antrorſum inclinat. Hoc modo totam ejus compa- wimos e üibusn Sem⸗ quicquid nimirum extra aut intus, ſive in fronte aut imas xeceſſu habet, item quæ ſit illius ad alias partes habitudo& m ac M i Gr Im reſpectus, plane detegit. Singulariter vero ſequentia pro- meptaf= emrint palat: Deinm— dDiem unpen 1. Cerebrum nec carebello nec medullæ oblongatæ u- racbu e amintelg niri, nifi quatenus membranis nexu ſuperficietenus conjun-
— ope tuntilun gitur.
dum 8
antra
, cun Ga sgyrmm oblongatæ crura prorfus nuda, ac à cerebro& cerebelloom=
lemos em ictan nino eſſe diſtincta.
c N D) 3 Cum cerebri limbus à cohæſione ſua ſolutus elevatur,
Sac lgrneri- un tres ventriculos in unum inane ſpatium(ſeu vacuitatem meram à complicatione cerebri reſultantem) evadere.
ulnus lum con 1. 197 enn mimnpan 4. Cerebrum anterius tantum medullæ oblongatæ uniri,. e& binis in locis crurum ejus, velut apicibus affigi-
4 rotid ¹ reriarum.„ 0 weid 5 Quod fornix, velut ſubtenſa ligamentum fuerit, quæ
„„ cun d anterius, ubi cerebrum appenditur, exorta, ad poſteriorem dem 1— Cus limbum producitur, cui duobus veluti brachiis expan-
andumin 2. Cerebri puppi ita diviſa& anterius reclinata, medullæ.

504 ANAT. BARTMOLIM. L Iy. III. ſis unitur, adeoque totam cerebri compagem, ne in pla- num evolvatur, uſque in figura ſphærica continet, eamque medullæ oblongatæ cruribus firmiter colligat.
Fatetur tamen Vir ingenuus, in homine cerebri molem
præmagnam eſſe, craſſioribuſque& pluribus anfractibus præditam, ut non tam facile, ſicut in vitulo aut oye peni- tus inverti, ac in latam aream reduci queat.
Quamcumque ſecandi rationem libuerit ſequi, cujuſvis arbitrio relinquendum. Nos plerumque primam vulgatam. que ſectionem in demonſtrationibus publicis ſequuti ſu- mus, ne inverſo ordine tyrones& ſpectatores turbarentur. Et ut commodius in ipſo cranio diſſecto cerebrum contine. retur, immobileque caput eſſet, inſtrumentum ligneum en excavatis aſſeribus, quibus incumberet, adumbravimu, quod in Cultro Anatomico deſcripſit& depinxit Lyſera diſcipulus tum noſterl 3. c. 4.
C A v. VII. DE FRONTE.
Cur facies P Ars capillata explicata eſt, ſequitur glabra vel Facms,
bHumana
depilis?
quæ in homine pilis caret, ſecus quam in brutis, ad ye- nuſtatem; dicitur& vultus, ob voluntatis judicium in facie conſpicuum.
Frons unde Fjus pars ſuperior Fao8s dicitur, quibuſdam à ferendo,
dicta?
quia præ ſe fert animi ſigna: reliquum à ſuperciliis ad menti extremitatem, pars inferior eſt, in qua aliæ multæ partes ordine deinde explicandæ, externæ& internæ, ſenſuum organa, muſculi oculorum, naſi, labiorum,&c. Ex fronte morum& ingenii ſigna deſumuntur apud Phj- ſiognomos, quæ Ariſtoteles recitat, ſi vel lata ſit vel anguſta. Sed ex oſſe hæc diverſitas dependet.
In cute notantur Metoſcopis linea fatales duplices longæ &c latæ. Illæ ſeptem numerantur pro totidem Planetisquan- quam non ſemper adſint omnes, nec ſibi ſimiles, Differrea rugis probat Elsholtius, quia 1. in cadavere cutis humana in plicas faceſſit, non lineas. 2. Vetulæ plures rugas oſten- tant, quam lineas. 3. Ridentes rugam utrinque in genis relinquunt, non lineam. 4. Veſtigia linearum apparent im fronte fœtus.
Ejus cutis. Frontis cutis, quia movetur, ideo muſculos habet, quos
Muſculi.
Platerus affectuum animi ſignificativos vocat. Fronits au- tem muſculi ſupercilia elevant& ad ſupercilia craſſiores ſunt. Oriun-

—+
r uorm
e cereh⸗ aſq rediian
9— 1 3 nrwiten 1
—
asee fcni 7 d+ reduti aut 4ſ dtionem Jibne adut em ldren 4 33, Neramquna 9d monduft A=voneskg
i mio dillch 1R lct, hm d. 1 incumdent er— 4. 3
er
(K ⸗. VII EoONII
er RE eſt, ſcquitrg ine cet, ſccus qum 1«X, od roluntrija
nor ss dicitur, quidd 3=yxec, in quu IpPlie h 1, encernx Kint cuht mf labiorum m Aai ſgm deſume 4riſ Lecitat, f relih verſ&.:pendet. ur M opis lnes fauut nnth cntur pro tntia adt— anes, nec diln oltd 1in I. incqine non.*. 1. Vetulxe 88. t dentes rugae lin. Veſtigulurs
uis ² tur, idcoman m 4.— ſignifſeatinou ci rant& dls
DI C AyI r L. 505 Oriuntur à calvaria prope ſuturam coronalem,& ad late- ra muſculis temporalibus annectuntur, in medio vero ſuper- ne nonnihil diſtinguuntur, ſed inferne ita conſociantur, ut unus eſſe videatur muſculus, deſinuntque ad ſupercilia. Obſervavi tamen in naſuto appendicem illorum protendi ad naſi cartilagines. Fibras habent rectas. Non ergo à Chirurgis tranſverſim incidendi ſunt, ne pereat ſuperciliorum elevatio, ſed ſur- ſum ſecundum longitudinem. Fibras obliquas poſt Aquar pendentem urget Hofmannus, in dextra quidem parte a de-
xtro ad ſiniſtrum, in ſiniſtra vero contra. Sed reluctante
experientia, oculari inſpectione,& ratione. Nam frontis cutis recto tractu vel elevatur vel deprimitur, ope fibrarum rectarum, à quibus rectus motus. Ad hæc ſectio per tranſ- verſum à Chirurgis pleriſque damnatur. Vide Pavium, Sen- nertum, alioſque. Conſentiunt in fibris rectis Anatomici magni Veſalius, Laurentius, Baulinus, Platerus, Veſlin- gius,&rc.
Quia vero frontis cutis arcte his muſculis connaſcitur, ideo& frons& ſupercilia moventur.
Aliquando vero in occipite etiam duo adſunt muſculi, cu- tim capitis moventes, breves, tenues& lati, fibris rectis, ſurſum in tendinem latum deſinentes,& aurium muſculos poſteriores à latere tangentes: hiſce donati aliqui homines, cutim capitis poſteriora verſus trahere poſſunt.
Frontis proportionem ſi metiamur Anthropometro Els.
holrii, ex ligno recto, tranſverſo& baſi conſtante, invenie- mus longitudinem latitudine capitis paullo minorem, latitu- dinem trium fere unciarum: ſi filo à cincinnis dextris ad ſi- niſtros, octo uncias,
C A p. VIII. DF OCUIL IS.
O Culi ab occludendo vel occultando dicti, eo quod ſub Ocnuli unde
palpebris occultentur, ſunt inſtrumenta viſus, conflata dici?
ex humoribus, membranis, muſculis, vaſis, aliiſque partibus.
Siti ſunt in loco eminenti, ceu ſpeculatores, in antris oſ- Situs.
ſeis perioſtio ſuccinctis, munimenti tutioris ergo.
Numero duo, ob perfectionem viſus,& ut uno deficiente, Numerur.
alter vicem ſuppleret. Objectum tamen unum ſemel tan- tum videt uterque, non duplex, ſive quod facultas judicans & cognoſcens una ſit, ut cenſet Aquapendens; ſive quod vi-
Ii 5 ſuales

5⁰6 ANATr. BARTH. LiB. III. Dz CaAprTr.
FIGURARUM EXPLICATIO.
muſculum ſeparatim oſtendit, ex Caſſeri.
FI G. I.
AAAA. Cramii reſecti pars cavernoſa.
B B. Interior candicanſque portio cerebri diſſecta.
CC. Cerebellum.
D. Nervorum opticorum coitus& unio.
EE. Eorundem ad ſingulos oculos digreſſio.
F. Caruncula lachrymalis extra ſitum diducta.
G G. Primus oculi muſculus, Attollens dictus.
H. In dextro oculo ſecundum oculi muſtulum ſeu Deprimi tem oſtendit.
II. In utroque oculo rectos internos ſeu Adducentes manſtrat
K K. In utroque oculo rectos externos ſeu Abducentes euyri- mit.
L. Indextro oculo conſpicitur Quintus muſculus ſeu oblinuus externus.
M M. Sextus oculi muſculus ſeu obliquus interuus, cujust. do per trochleam N. tranſit. 3
O. In oculo dextro nervum opticum indicat.
P. Cornea unica in cujus medio eſt pupilla.
Mufculos oculi in naturali ſuo ſitu,& palpebræ b
F I G. II.
A. Nervus opticus.
B. Nervus oculi motorius.
C. Trochlearis muſculus tendinem ſuum E. per trochleumꝰD. trajiciens.
F. G. Muſculi reiti externus internus.
H. Muſculus palpebra ſuperiori proprius intra orbitam auul contentus.
III. Palpebræ abſciſſa,
KK. Cilia ſeu palpebrarum extrema pilis ornata.

T A BVL A IN.
14. = esveruſ
AAvir emwiaſi
or en 8 unn 3 2* 1 A eube. ignß ura ftun duut 5 2 ☛☚☛‿— Attelm icu A 3— 1☛ au 4 3 1—„— d— 2 2 ShRRääkͤ — ec. mtun 7, 5 5 S ähce,
☛ 0 ☛* 2
X
—
N I
d
—
—
eru ſa Alun
A erteru A dan
— —
8 —
*
* 8 88 ᷑ —
cr 39 Oar M Aic Danruman
1SDu ſu elin)— 2 71 tu dedaa ae,„—, 9—'tirum mürun 3% d
Eie. II
8
— — —
A —.2%½ S *
9
6
,*
— —
— N
—
22 2 22
——
* 8
A 2 —
G 7 2 . 4 5 8 7 7 4 7—— 27 1— — 9———
2 8 8,
☛‿ ——
* 2
5
— — ☛
.
e.
‿ 8 2 2 S 8 — 2 ‿ò X X
X
—
2
☛ ‿
*
2
14 ☛ Ir .— muuem ſum ir
X
X N 0
9 0 886α⁶ 3 9
4 9 3 4½
* X 5
8 8 8 8
B 8 X△ X ĩĩũãũſcſf„ 8
8
& internul 1 3— 174„ ä
△‿
1 unn 6ε ☛& wuuri prühtu
8
N
N
„4 errenujiunu
8* ,
3 5
3
23 32
23
2 8
2³ 2
22 5.
2 „.— — — —
—
2
1
—

————— —— 4 —.———
——
—
— 4———* 5 1———*——— 8„ 8 1
—— —-——
—————
Fi gura.
Payteg.
Palpebræ.
An movea-
tur palpe- bra infe- rior?
Palpebræ- ruma Mu- ſculs.
ANA T. BARTHOLIN. LI B. III.
fuales duarum pyramidum axes in eadem plane ſuperficie procedant, ut explicat Galenus; ſive ob exactam ſimilitudi. nem quam à rebus ſingularibus, unde profectæ ſunt, acce. perunt, ſenſu interno dijudicante eandem ſolam ſpeciem, ut philoſophatur Aquilonius. Hi in homine minime interyal-
lo diſſident,& ob actionis nobilitatem atque perfectionem
ſpecierumque viſibilium receptionem
Rotundi, ſed aliquantulum oblongi, inſtar bulborum, unde
Anguli duo conſtituuntur, ad orbitam oculorum, qui can. thi dicuntur; internus major ad naſum,& externus minor ad tempora.
Partes, in oculo& circa oculum variæ ſunt: aliæ extra oculum, munimenti cauſa vel commoditatis, ut palpebra cum ciliis& ſuperciliis, item caruncula in angulis; aliæ ſunt pPartes ipſum oculum conſtituentes, ſuntque adeps, muſculi, vaſa, membrana,& humores.
PALPEBRE funt partes oculum tegentes& claudentes, extergenteſque corneam& depurantes, deinde etiam ſug- grundinatione ſua illuſtriorem retinæ picturam reddentes, auctoribus Averrhoe, Larolio, Plempio.
Conſtant ex cute, membrana carnoſa, muſculis, tunica, tarſis& ciliis: Ideo mollis eſt earum Subſtantia.
Palpebra alia eſt inferior, quæ ſi credimus Galeno aliiſque ex ſe immobilis eſt; præterquam in nonnullis avibus: Mo- veri tamen revera ſtatuunt Baubhinus, Aquapendens, probat- que Phocæ exemplo Fallopius,& quivis ad ſpeculum in ſe
Sos
obſervare poteſt, occurrere inferiorem ſuperiori. Sed vel hic
obſcurior eſt motus, vel cum Veſalio& Sylvio dicendum, muſculi circularis ſuperiorem partem attollere palpebram ſupernam, infernam detrahi ab altera muſculi parte, quod
tamen verum non eſt, quia rectus attollit; vel cum Picolo-
mineo ſtatuendum, genarum motum ſequi; vel denique
muſculus orbicularis ſuperiorem movet, inferiorem tan-
tum amplectitur, ut tanquam copula connectat: alia ſupe- rior, quæ movetur,& quidem celerrime, unde motum ce- lerem comparamus cum ictu oculi. Moventur autem ſurſum, id eſt, aperiuntur R& attollun- tur, per rectum muſculum, qui altero minor eſt, circa ner- vum opticum qua orbitam oculi ingreditur exortus,& ten- dine in palpebræ extrema deſinit muſculo oculum attollen- ti ſupertenſus. Moventur deorſum, id eſt, clauduntur, te- guntur, per muſculum orbicularem quendam vel circularem undique tranſverſum digitum latum, à naſi radice ortum,
qut
Ä delt criln 4 ennd yl, 4
oven jafern. hujus bræ u ſt inſ ſalius ſolis!
M
moll rvs tiliay Vante dant, Yü, ion i nerint nohtt.
Lopf (cclo, Aade
palp Rior le be Aac otel ant,,
G lam! drtin

ener— lcom 4 aus, i vunalnm
am co rutes, ſuntanea Reun
at parf lum tegeoret nenn— purantes, tit illuſt= n retine ſichn d0e, 4 Ahmyu
d. etu cunot un
2 mol— rum Saßtan
mfen, wcreimne
1 Pri rn amin mmikn datud! almas, Afuga dONL, Kqrinbuf
urr eriorem ſipenn 54 V=n Eſau Kija ſupet ☚ hanem nukr m do α.αασb atten mafn eſt,(. a ctus attollte 6 gedus motum fau ris ſät-rem moret, it ut ta 2 Icopukcoct &T☛n celerrime um um ☛ xculi. b ſurt rd eſt, nenun 2ad. i aktero minas rig rul ingwinra ren nit muſcuboc vendn= vfum, idckhse m4A= quendmt
m m Ltun, 1
1Se b
—
DICarir f. 59 gui deinde ſub inferiore palpebra per canthum exteriorem circularibus fibris recurrit,& ſupra palpebram ſuperiorem ad eundem canthi interioris locum deſinit. Veſalius, Riola- mus, Spigelius aliique dividunt in ſuperiorem& inferiorem muſculum, quia nervus utrique diverſus, ex diverſis locis
proveniens,& viderunt in convulſione canina aliquando
infernam palpebram riguiſſe, ſuperiori mobili. Sed nulla hujus muſculi apparet diviſio etiam oculatiſſimis, quum fi- bræ undiquaque ſint continuæ, quamvis nervorum diverſa ſit inſertio, ut in aliis quibuſdam muſculis, naſi,&c.& Ve- ſalius dubitanter ſcribit,& velut duos muſculos eſſe, nec niſi ſolis fibris diſcerni quod ſit duplex.
Membrana curnoſa hoc loco eſt tenuior, una cum mu-Membra- ſculis, inſtar alterius membranæ ſimplicis tenuis; quamob- næ- rem Philoſophus palpebræ cutim abſque carne eſſe pronun- ciavit,& diſciſſa, ut præputium, non coaleſcit.
Tunica interiori veſtiuntur à pericranio enata, tenuiſſima & molliſſima, ne lædantur oculi, quos tangunt.
Extrema palpebrarum duriora ſunt& cartilaginoſa; ſed mollis inſtar cartilaginis, parvæ, ſemicirculares Græci ν- eꝝs vocant, Latini CiLiA, quihus pili infiguntur(quos alii cilia quid cilia vocant,) recti, quia in duro ſiti, ſemper fere eandem ſer- vantes magnitudinem, impedientes ne leviora oculo inci- dant,& viſui dirigendo inſervientes, quod Galenus probat ex iis, quibus revulſis vel quavis cauſa procidentibus, remo- tiora imbecillius internoſcuntur, maxime ſi obſcurioris fuerint coloris, quod experimento in Ulyſſiponenſe juvene Pprobat Montalto.
SuPERCILIA vero dicuntur pili in frontis fine ſupra Uus ſupera oculos, excipientes quæ à capite defluunt, ne in oculos de-““liorum. labantur.
CARUNCULA lacrymalis oblonga, apponitur cuilibet can- tho majori, humiditatem continens pro oculo humectan- do;& foramini naſi oſſi inſculpto, quod punctum lacht ymale Puntum vocatur, diſtinctum ab illis duobus foraminibus in limbo 7achi uνs
alpebrarum ſitis, quæ aęνινμάνᷣ˙ε vocat Galenus,& conſpe- le. ctiora ſunt in viventibus, præſertim lachry moſis, obducitur, ne perpetuo lachrymas emittamus. In bove vero membra- na adhuc motum agnoſcens adeſt, quæ claudere oculum poteſt, etiam palpebra aperta, cujus beneficio bruta nicti- tant, quando metuunt, ne quid incidat. 3
Glandula lachrymalis eſt foraminulenta ut ſetam porci- nam in naſum admittat, quod expertus eſt Rolfinccius, præ- ſertim in vitulis. Duo vaſa lympham evehentia invenit
Steno⸗
1 2* 5 . 3 4 4 7 6 * 8 8
8,

F10 ANAT. BARTH. LiB. III. DE CAPITE,
FIGURARUM EXPLICATIO.
F I G. IJ.
Exhibens oculum vituli ſiniſtrum ex Stenonio.
A. Glandula oculi ſuperior alias innominata dicta.
b. Angulus oculi major.
c. Angulus oculi minor.
d dd. Lobi in quos anterior glandulæ limbus eſt diviſus, per quorum interſtitia lymphatica e è e exeunt.
F 1 G. II. A. Interior palpebræ ſuperficies.
b b b. Glandula innominata, qua una cum vaſculis cce. iu tenuem palpebræ tunicam tranſparet.
d dd. Oſcula vaſorum lachm ymalium. 3 F r G. III. 84 A. Glandula lachrymalis in interiori angulo ſita- B. Cartilago ex ipſa glandula prodiens. b b b b. Limbus cartilaginoſus. cc. Membrana. d d. Oſtia duo, ad utrumvis cartilaginis latus unum: F 1 G. IV. a a. Punctorum lachrymalium ad extremas nares continuuiis- b b. Pas excretorium naribus proprium. F 1. V. 4 2 Vaſa Palpebrarum nova ex Henr. Meibomiv. ſj 5
A. Cutis palpebrarum à capite abſciſſa.
B. Angulus oculi minor.
C. Angulus oculi major. 1
D. Palpebræ inferioris tarſus inverſus, in quo loco linea dulus,
puncta oſtia ductuum in limbo denotant... V
E. Palpebra ſuperioris tarſus, in quo ſimiliter linea dultus; V pPundta oſtia ductuum denotant.
F. Pili palpebrarum.
a. Puneta lachrymalia antehac cognita.

404 n † 9 14 4. Nahg geee as. F);2
12. I 4r48ν☛☚ά☛☚. Aun= mun.
ſerun XmAliun
ſre
— G˖ᷓEEN- De ‿‿ł. A
n. IV.
iryn ☛d extmam
n raeprun.
4—““„·—⅛ ,„·˖‧ ,—,‧— 8
——
ebrar on ex Em. S vun ke Aſcſ
d
ma oru! vtrſu Alu aud! o denutan. rort==, 14 aun mt.
ʒ 4 caguis

öͤͤͤͤͤöͤͤͤ
5¹²³ ANA T. BARTHOELIN. LI B. III.
Stenonius, quæ ad cartilaginis latera aſſurgentia, inter ocu- lum& cartilaginem ſe aperiunt oſtiis, non papilla ſed ſolo hiatu dignoſcendis. Caruncnla Alia Caruncula innominata externa, ſuperior& major ſita iunumina- eſt in angulo oculi minore& externo circularis, ad forman-
ka. dum oculi globum,& humectandum. Expurgationis quo- que cerebri& ſucco nutritio oculorum depurgando deſti-
natur Whartono. Sed id arteriæ ſufficienter præſtant. Pars anterior per lobos dividitur, per quorum interſtitia hympha- tica exeunt, obſervante Stenonio, pertunduntque vaſa lachry
malia interiorem tunicam palpebrarum exiguis foramini-
bus prope cilia patentia.
Pundta lachrymalia in limbo palpebrarum— quæ intra illa⸗
Canaliculi 2 2 0 1 rum tunicas crediderunt alii deſinere, breves demittere a-
laeln. yma-
ſes. naliculos in nares deſinentes advertit Stenonius, qui demon-
ſtrantur ſi caute, diffractis narium oſſibus, tunicæ relin. quantur integræ, mox enim ubi oſſa penetraverint, inſ⸗
num ampliati narium tunicæ continuantur. In homine quo-
que in nares deſinit: in avibus vero oſtia majora, profundius quærenda, receptum majorem ſtilum per palati rimam e- mittunt. Cum hæc mihi oſtenderet Stenonius, expeditam viam viſus ſum mihi videre, qua ex oculis non ſolum adir- rigationem membranæ humor defluat continuo, ſed, ſia- crius ſerum, in ſternutatione, irritet. Hinc compreſſo an- gulo oculi ſternutatio inhibetur, non quod calore fricatione concitato calor diſcutiatur ut diſſerit in Problem. Ariſtoteles, ſed quod conſtricti canaliculi impediant acris lymphæ de- ſcenſum. Poramina In externo angulo duo quoque foramina patentia poſt cantbi ex- Aquapendentem invenit Marchettus, quæ eundem ordinem terni. tenent, ſicut ea quæ ſunt in angulo interno in palpebris. Præter hæc in utriuſque palpebræ extrema ora ſeu tarſi interna parte, ductus ſeu oſtiola ultra 3 0. in toto limbo de- ſcribit Henr. Meibomius à ſe obſervata, ex totidem diſtinctis glandulis, quæ preſſæ humorem fundant per oſtia hæc lim- di. In ſuperiori tarſo longiores ſunt, quia& palpebra latior, nec recta feruntur, in inferiori& recti& breviores. Ductus hygrophthalmicos vocat Borrichius, cui quoque, forſan eodem tempore, viſi ſunt, quos potius hygroblepharicos dicendos vult Segerus. Quia intra orbitam inque palpebras ſe exonerant, Dſus conveniens utrique eſt, humorem ſeu lympham ocu- lis continuo inſtillare ad liberiorem motum& ſiccitatem o- culorum impediendam.
In ſpaciis muſculorum& variorum vaſorum frpe j Aadeps,
Dudtus no- i palpebra- yuus.
Vſus adipis
zus oculo.
tns: quat meuvita Änes om munt tun teribus C tonem pie non iotam Anea ap Prim ſoperde Sech deprim trahit. Tert bitoriu
progrel acutum, trat, ch & teres:9 4b i wotstitt Hauna, radicesec um àk egloen ram mor Slatu num, oo nuni pr nlamn d adlcen rarnlee,
he cart
wenta, lulenus. lngular mem h

— D⸗ GArITx. FI3
— urcia, deps, faciens ad oculi calefactionem, humectationem& 1,S. faciliorem motum,& figuram æqualem.
r. eremihn Möoscuri oculorum humanorum ſex ſunt, quia tot mo. Dculi mu= 4 eee tus: quatuor recti& duo circulares. Siti omnes intra calva- ſeu 7 n. KR rn damdo 8 riæ cavitatem,& nervum opticum comitantes. Horum ten- en deee dines omnes ſimul ad corneam juncti ſub adnata conſti-
ed u rir lüim tuunt tunicam, Columbo innominatam vocatam, quaſi ea ve- Error Co-
dirid u er unni teribus cognita non fuerit, cum ejus tamen Galenus men. lumbi de N= i xnnt ionem fecerit 10. de uſu part. cap. 2.& 8. licet tunica pro-:anica ocu=
n tuni ☚— prie non ſit, ſed tendines diverſi muſculorum, nec oculum li. nentit Anaß totum cingat. Quibuſdam tamen tunica tendinoſa vel ten- mala i iop dinea appellatur.
liden en eine m Primus muſculus, ſuperior& craſſior dicitur attollens& Maſculus deüm eenit uperbus...... eeas Pal. . 1 itimmg Secundus ei oppoſitus in parte inferiore minor, dicitur mur- 27 i ₰ urium aa deprimens& humilis, quia oculum deorſum malas verſus Secaha md anubioliamn trahit. um iu cantinammh Terrius in majori angulo poſitus adducens vocatur& bi- Tertius. ei arewalamm bitorius, introrſum nafum verſus oculum movens. tum fgem ſüuh Quartus abducens in latus ad parvum angulum, indigna- Quartun rem u tenderet Stamms torius dicitur. 1 aihi ut= qurercaha Omnes hi quatuor muſculi idem principium, eundem brand un Pr defutc Progreſſum& finem habent: principium enim omnibus eſt ternd ene, irrit En acutum, juxta foramen ubi nervusopticus oculi orbitam in- rion tur, waqndt trat, à cujus membrana oriuntur: venter omnibus carnoſus Kcutit wdiſertinkmt& teres. finis tendo tenuiſſimus, ut dictum eſt, ad corneam. di dllimümn Ab his quatuor ſimul agentibus oculus intro trahitur,&
motus ſiſtitur, qui motus Medicis tonicus dicitur.
Ouintus gracilis, teres, brevis, obliquus, ſitus inter oculos& Quintar, gulo Twoque inmt tendines fecundi& tertii muſculi, per externumoculi angu- enrhattu, au lum ad ſuperiorem oculi partem adſcendit,& juxta iridis Un ungubimm regionem corneæ tunicæ inſeritur, oblique deorſum in gy- ut ,☛ tpebeem xum movet ad angulum externum. hus, n uls umzath Sextus, omnium tenuiſſimus, habens tendinem longiſſi- Sexturſen is Aobferma mum, oculum circumagit ad angulum internum: nam com- trochlearis em fundmf muni principio cum primis quatuor ortus, ad internum an- arſo fes ſuntguntt gulum recta fertur, ibi per trochleam tranſit,& recto angu-
„ in on& reci K 5 adſcendit ad eum locum ubi quintus inſerebatur. Dicitur
oCd A= Lhius cui qs trochleæ muſculus quia quaſi per trochleam circumrotatur
159,= As bgrücuns duæ cartilago eſt in oculo propendens, à Fallopio primum
nqve elfer inventa, quanquam Rondeletio ejus coævo etiam attribuat
kra ſf homoren Riolanus. Sita ad os maxillæ ſuperioris juxta internum ocu-
tr 7 Tem von li angulum, unde in fiſtula lachrymali curanda, hujus dili-
ure gentem habeant rationem chirurgi.
nda RKRhk Hi e K vriorun e—
*
2
3—“
““
„ ℳ*ℳ☛

514 ANA T. BARTHOLIN. I 1B. III.
Hi duo poſteriores dicuntur amatorii& circumactoret] 3 iũ
fupernus& infernus. ab
septimus Septimus muſculus adhuc in brutis adeſt, qui in duos, tres, ſeno in brutis.- vel quatuor dividi poteſt. add Hic intercedente adipe nervum opticum ambiens brevis lle 1
— ea ant
eſt,& carneus in tunicam duram inſeritur. Uſus eſt, brutorum, quæ prona terram ſpectant, oculos enuy ſuſtinere, nervumque opticum mollem involvere. nretka Addi poteſt octavus membranoſus, quo nictitant bruta. u, R Muſculis quædam ani malia carent. In felibus id ſectione dhject probavit Scaliger. Depingit tamen Caſſerius. Deſunt revera Nures Chamæleonti, qui tamen in omnem partem oculos circum. mu 1
fert etiam ad poſteriora alterutrum, idque per membranam 80
villoſam corrugatam, teſte Panarolo. parde
Vaſa. VASA ad oculum mittuntur, vena à jugularibus, arteria quel à carotidibus, per muſculos, adipem& membranam diſſe- 1G
minatæ,& lymphatici rami. ſar
Nervui ocu- Nervorum vero duo paria priora ut communiter recen. nigr larum. ſent: primum opticum vel viſorium craſſum d&c poroſum?à mg cerebro facultatem videndi cum ſpiritu deferens, vel ſpecis o
viſivas ad cerebrum. Inſeritur parte poſtica in centrum cor- modc
nexæ; cui ex tunica dura ſeu exteriore membranam com- relt.
municat, interiuſque penetrat ad retinæ centrum, in qqaam quahe medullaris ejus ſubſtantia diffunditur; nonnunquam&y. dun
la fel
treæ tunicæ pars quædam medullæ intimæ adhæret. in bru- tis oblique& non in centrum, ſed ad latus: Secundum m- Cuntſ torium, quod in membranas abit,& in quemlibet muſcu- Iltatem lum ramulum mittit. Sed de his nervis uberius lib. de rerorat
Nerwis. Aäjl⸗
Aembra- MEMBRANRE præter externam& conjunctivam(quæ wiid 0 nas oculo- communis) non nifi tres ſunt& tres humores. Et quemad- hhdeſe rum irer modum in nervo triplex eſt ſubſtantia oculum ingrediens, lnn ee jta tres hæ ſubſtantiæ tres oculi tunicas conſtituunt. Prima ceüt enim tunica oritur à dura matre, Secunda à pia, Tertia à me- eg,
. dullari ſubſtantia. refut Tunica Adnata alba, ſeu conjunctiva eſt lævis& tenuis, àpericra-a bet, Adnata. nio orta, nonnullis à perioſteo, ubi palpebræ tunicam W
communicavit, definitque ad circulum iridis, eſtque ui N omnium extima, oſſi proxima. Hippocrates album oculi
vocat. 1e, 9
Vſus ejus. Conjungit oculum orbitæ& interioribus oſſibus inſtar emo ligamenti.&e
Sedes oph. Exquiſiti ſenſus eſt. 8 relle
⁊halmæ, Vequlis ac arteriolis plurimis conſperſa eſt, non appnu 1 s⸗“ tibus

2 m.. 1, acipem Krh
eald 1 ero ☛ upriommam Ra⁴l iſorium cum em 7 A eum ſpinme um. lter Derte pobian 1r cuercriotenma ufqu=tnt adminer lubit* iffunditur; un qun Errndullrintimnt nin mn zm, ſedadlun mcmadt, Kug tt d de k nens
pra— terum K em
anid« Lnt& u hem
ri=ſübckutaan intid xuli mucce ur—m ſntre, Jermuli
Cu4A kFusektleut
I Miottco, wiß — 44 r de ad circuu 4, 66 orima. Eipun
auld dite Kinmn
4
ſus c. 4 aimiscufe
DrCaApIr E 515
tibus niſi in affuxu humorum, quando turgent& admo- dum rubent, ut in ophthalmia, quæ hic ſedem habet.
Remota hac adnata primum ſe offert ſclirotica vel dura dicta, quæ à dura matre, vel tendinibus muſculorum,oritur, eſtque craſſa, tenſa, æqualis,& poſterius opaca. Hujus par- tem anteriorem vocant tunicam Corneam, quia eſt ſicut cornu politum& pellucidum. Convexior quoque reliquis, ut refractio radiorum incidentium fiat verſus perpendicu- lum,&, Cart eſio docente, ut anima immoto oculo majorem objectorum numerum percipere queat. Poteſt etiam in plures partes diſtrahi,& laminas quatuor, quibus epider- mis imponitur, involvitque totum oculum anteriorem.
Scliroticæ proxima eſt firmiter adhærens in poſteriori parte Choroides, cryſtallino tamen ſociata in medio, ut a- queumaà vitreo ſeparet.
Xo*ed dicitur, quia eſt inſtar chorii& per eam vaſa 2. Tunica
I. Tunica oculi.
Cornea.
ſparguntur. Oritur à pia matre, interiori præſertim loco culi.
nigricans à primis incunabulis, ut ideæ receptæ in obſcuro magis eluceant. In animalibus varii coloris, modo cœrulea, &Rc. Sub cornea pellucida modo coœrulea eſt hominibus, modo nigra, modo cæſia, qui colores per corneam tranſpa- rent. Hæc in anteriore parte dicitur Uvea, ob colorem Uvæ, qua parte craſſior eſt& duplicata: mobilis eſt,& pro diver- fitate objecti& luminis contrahitur& dilatatur, ut oprime in felibus videmus, unde exigui muſculi ſpeciem præ ſe fert Carteſio. Obſervante Swammerdamio in inſectis per conca- vitatem corneæ ſtatim expanditur. Anterior hæc pars eſt perforata in medio ad ſpecierum ingreſſum, ubi
Pupilla efformatur, in homine rotunda; in quibuſdam brutis oblonga: Ambitum ejus foraminis ſeu coronam cu- ſpide ſcalpelli tractam orbiculatim abſcindi obſervavit Rio- lanus, idque in oculo bovis ebullito magis ſpectari, u nde credit ambitum hunc diſtinctam eſſe membranam ab U- vea, cum habeat fibras peculiares. Sed hæc à Plempio ſunt refutata. quia vero Uveæ tunicæ limbus varios colores ha- bet, hinc oritur
Iris vel circulus, Galeno, Caſſerio, Riolano ſextuplex, aliis, ut Plempio triplex, duplex ad oculi album anguſtior, ter- tius ad pupillam verus& latior, conſtanti colore illuſtra- tus, qui variis conſpicitur coloribus præditus;&R ubi Iri- dem conſtituit, nunc cœœrulca eſt, nunc cœſia, nunc ni-
gra,&c.
Ex circumferentia uveæ, ubi duplicata membrana ejus
ſe reflexit ad cryſtallinum, oritur ligamentum vel interſti- ium cilia-
KK 2 rium
Uvea⸗
Pupillas
Irit.
Iigamen⸗
re·
1 4 5 4 3 4 8 4 3

—————— 5. 2 1—y————y *—*—
—— 1——
‚
516
ANAr. BARTHOL. Lin. III. DE CAPITE.
FEIGURARUM EXPLICATIO.
Oculi muſculos, tunicas humoreſque repræeſentat Tabella.
FEI e. I.
A. Cornea tunica cum pupilla tranſ- parente.
B. Muſculus rectus attollens.
C. Redtus inferior, ſive ddeprimens.
D. Recdtus internus, ſeu aducens.
E. Redlus ext ernus, ſeu abducens
F. Obliquus internus, ſeu trochleuris.
G. Obliguus externua, ſeu inferior.
. FI l. II.
In Ovis oculo muſculos oſtendit.
A. Nervur opticus.
BB. Muſculus ſeptimus opticum ner- vum circumdans, atque brutis pro- prius.
CCCC. Muſculi redli.
D. Muſculus trochlearis.
E. Muſculus obliquus inferior.
F I G. III.
aa. Tunica adnata in ſuv ſitu.
5 b. Cornea tunica.
cc. Uvea tunica.
d'd. Sclerotis tunica.
e e. Dura ner vi optici membrana-
ff. Choreides tunica.
g g. Tenuis ner vi optici membrana.
5 h. Retina tunica.
21. Meclullaris neri optici ſubſtan- tia.
l. Intima medulla vitreæ affixa.
m m. Cuyſtallina tunica.
n n. Pupilla.
0°. Corneæ pellucida pars.
A. Humor aqueus.
B. Cyyſtallinus humor.
C. Fitreus humor.
f r G. IV.
Tunica adnata ſeparata,& extra ſi- tum poſita, venulis O' art eriolis plurimis donata.
FE I G. V.
A. Nervur opticus dura matye exco-
riatus.
B B. Dura mater nervum epticum ambiens
CC. Sclerotica aperta per cujus ſff ſuram uvea D. videtur.
FE I1G. VI.
A. Nervus opticus ſala pia matte ae- ſlitus.
BB. Choroides tunica à ſeclerotica denudata.
CGGCG. Venc per Scleroticam di- Pperſæ.
D D. Sclerotica inverſae
EE. Ruptura ſcleroticæ-
F I 6. VII. A. Nervus opticus. B B. Uvea revoluta& d retina et parte ſeparata. CC. Retinæ ab uvea denudata pars, nimis obſcuro colore ſculpta.
FI G6. VIII.
A. Retina tunica plane denuadata.
BB. Album oculi ſeu conjuntlibe tunzcd.
C. Cornea.
F 1 G- IX.
Bitream exhibet tunicam cum fila- mentis cilaribus.
FI GC. X.
Aqueum oſtendit bumorem cancnt.
tum, in cujus medio ſinus eſt, qui excipit cryſtallini faciem ameriu- rem.
FE 1 Ge X I.
Humorem witreum repraſiutat, in cujus medio cryſtallinur poniuut-
E 1 e. XII.
Tunicam Cryſſtallinam ob oculos pe-
nit. F 1 G. XI II. Numorem ipſam evſftallinum quſ-
que figuram monſitat.

5““ e ö“
— 1 1 —— ò—i 2*
— ‿‿‿̃ 2* S 172 ———
— 2
—
—— . X ☛ gG 8 d
TABUI A XI.
2 — —
—
N Lea 2mad
Xb Nreſher c.
0
*
Ru — 4
11
1 4
5—
f..
2— 8 2— S
4 4“ —=——

3.· Tunica &c uli-
Arauea.
itrea.
5¹8
hæret, diverſa tamen eſt. Venulis multis ſed exiguis dona-
ANAT. BARTHOLIN. L IB. III.
tium ciliare dictum, quæ ſunt tenuia quædam filamenta ex uvea producta, referentia lineas nigras palpebrarum, pilis ſimiles,& cryſtallinum humorem cingunt, qui horum ope nectitur vicinis partibus,& cum uvea mobili quoque mo- vetur. Carteſio ſunt veluti exigui tendines. Forſan lym.
phatici ramuſculi. Illi tamen uſus eſt movere cryſtalli-
num, ut hujus ſitus pro varia viſus neceſſitate immutetur, fiatque vel convexior vel planior figura.
Tertia eſt retina, ſive Amphibleſtroides, ex cerebri vel nervi interiori ſubſtantia quaſi expanſa, tenui tamen me- ninge comitante, ſi credimus Galeno& Caſſerio ‚ideo colli- gi ſimul poteſt hæc materia mollis& quaſi mucus, humo- rem vitreum ejuſque tunicam vitream reticuli inſtar am- biens. Tunica eſt tenuiſſima, ſed opaca magis quam lucida, mixta obſcuriori rubore, quia hic ſpecies receptæ ſiſtuntur & repræſentantur; mucoſa tamen nonnihil, quo muco ſub- inde albicat, ad illuſtrationem ſpecierum receptarum. Car- ieſio niger color& hujus& filamentorum ciliarium, vifio. nem diſtinctiorem reddit. Nam vires radiorum, qui abo- culi fundo ad anteriorem oculi partem reflectuntur, obtun- dit, obtenebratque& impedit, ne inde ad oculi fundum re- vertentes, ibidem radiorum confuſionem cauſentur. Meo judicio eſt medullaris ſubſtantiæ mucus, ipſi etiam Galena videtur cerebri portio quædam exempta.
Figura eſt ſemicircularis mitræ inſtar,& lateribus cry- ſtallino vicinior, ob diſtinctam ſpecierum repræſentatio- nem.
Huic vaſa denegat Platerus; ſed repugnantibus Galend, Caſſerio, Fr. Sylvio, aliiſque, ipſaque experientia: fublata enim poſtica parte Choroidis& Scliroticæ tunicæ manife- ſte apparent vaſa in hac tunica,& adefſe debent, ut eum con- tentis nutriatur, vel pro ſenſatione ſpiritus deferantur, ex ſententia Barbati. Monent vero oculatiores apparere, ſiin aperta tunica aliquid humoris remaneat, alioqui fere corru- gari. Hæc poſtea ulterius ambiens, fit aranea vel Cryſtal- loides, humoris cryſtallini propria tunica, anteriorem& poſteriorem ejus partem inveſtiens, alba, tenuiſſima& pel⸗ lucida, unde Peculunn dicitur.
Addimus tunicam vitream, quæ vitreum humorem un- diquaque, ne diffluat, veſtit,& à cryſtallino ſeparat. Inſi- gni levore& tenuitate, inſtar pelliculæ, circumfuſam, non tantum in convexa vitrei parte, ſed& concava qua cryſtal- linum excipit, ubi quidem cum cryſtallina tunica arcte co-
tur,
tu cen otio d npober 1clo lus: G
nb qoi
uulux
il ant;
mi. Pr nud 6C 4 4 cum anteri urean Jarte vuln u⸗ rum. hoc! H ume iccis d bus o 1ss pa
Kripti dlcto,
1 talü
Kcryll nte ſa
wau
Lam Vt use uaje ante ino U Gden erre. liun fada cius llaat

m red zm rinnäm rorq Sü hanen nichd ve K 1—, w ince uen m 1ad E cocfulonma r lotix mucu,i wrtio merenpa nicirci*☚ mitne iatu,h „0b( m hecienm
negit ☚ u ſdmqun ,—=;, ipguecm te CNð s& cliwoeiern m hadt. 11 K sdeſſe ceda ve! N— atione ſpintus Id ☚ rero ocuktöores Lid N is remancit in ultct ambiess, itna rryſit 1 propriu tuic durtct. 7 eſtiems, ibatn f. m 1— 2, quæritrust 1ut,=, KacIkaln ate 1e fpelliculs ci A vnt ue, ſed& Gous ou=cum er tliue
ded ⁴ fauis mlt
linus: quorum hic nobiliſſimus eſt,& anima atque centrum
—
Da CapirT n 519 tur,& centro ejus interior medullaris ſubſtantiæ nervi optici portio adhæret. Forma talis, qualis vitrei humoris eſt, am- pla poſterius& convexa, anterius concava.
HuMoRES oculorum tres ſunt, aqueus, vitreus,& cryſtal- Wumayes
oculoruma.
oculi quibuſdam dicitur. Hiſce contentis, adjicienda eſt na- tiva lux, ad viſum neceſſaria, qua oculi nonnullorum ſein- tillant, quaque extincta in mortuis, oculi concidunt hebe- tati. Prodit in morboſis quaſi exprefſa. Hinc A⁴ρκρρι⁴μρερονõa, apud Coum. De his in libr. de Luce Animal plura.
Aqueus quia tenuis eſt& fluxilis inſtar aquæ, totum ſpa- Aqueas cium occupat inter tunicam corneam& cryſtallini ſedem bumor- anteriorem. Vitreo quoque circumfundi, totumque intra uveam totam contineri probat Riolanus, quia oculo poſtica parte ſecto aqua æque effuit, ac ſecta antica. Sed ſi largo vulnere lædatur quoque vitrea tunica, non mirum ſi exinde effluat aqua, quod etiam notat Plempius; taceo facile diſ- rumpi interiora, quum rudioribus digitis contrectentur, in hoc humore fiunt ſuffuſiones.
Hic humor non eſt pars animata, ſed tantum excremen- Aqueus tum eſſe videtur, ex nutritione cryſtallini, vel ex lympha- umor non ticis deſtillans: nam& in morbis abſumitur,& in vulneri-ſ pars a- bus oculorum deperditus reſtituitur: reliqui duo humo- uuezasa:. res partes ſunt animatæ, cum habeant propriam circum- Fehshn
ſcriptionem, nutriantur ſanguine per venulas proprias ad- ducto; deperditæ non reſarciantur,& in utero naſcantur:
& cryſtallinus quidem ex puriſſima& lucidiſſima ſeminis parte.
Uſus aquei eſt tueri partes vicinas ab exficcatione: ad- dunt alii tanquam medium infringere ſplendorem confer- tim irruentem,& ſpecies objectorum anguſtatas in pupil-
la, majores reddere.
Vitreus poſterius conſpieitur, vitro fuſo ſimilis, aqueo mi- Vitréus⸗ nus eſt fluidus,& mollior cryſtallino, quo tamen quintuplo major eſt,& duplo major aqueo. Poſteriori parte rotundus, anteriori planior, ſed in medio concavus efformat ſinum in quo Cryſtallinus ponitur, tanquam in pulvinari.
Uſus non ſimpliciter cedere in alimentum cryſtallino, ut Galenus cenſuit, ſed ei alimentum præparare& communi- care. Aquapendenti, ex quo hauſit Riolanus, ne lux cryſtal- jinum tranfvecta ſtatim ab opacis coloratiſque coloribus
fœdata ad cryſtallinum revertatur, viſumque turbet. Re-
tius Platerus, ut vitreus ſplendidus ſpacium aliquod im-
pleat neceſſarium inter cryſtallinum& retinam, quod cla- K 4 rius

—- —— 5 *— A——
— . 1 —
— *
Oryſtalli=
uuſ.
52o AxaAr. BAnRTHOLTM. I.I2. III. rius explicant alii, ut vitreus tranſitum det ſpeciebus ad rel tinam, eaſdemque refringat à perpendicularibus. Cryſtallinus alias à concretione Glacialis appellatus à co- lore dictus clariſſimo, quem habet abſque omnialieno co- lore, ut omnes colores recipiat, ſplendidus eſt, mediocriter durus, parte poſtica rotundus oblongiuſcule, antica depreſ- ſus, quanquam pro vario oculorum affectu, forma hæc va- rie immutetur. Ex duabus hyperbolis compoſitam, pro va- ria objecti diſtantia varie immutari Philippaus credit. Compoſitus videtur ex ſubtiliſſimis membranulis. Ex a⁴νεια id probat Kolhunſius. Vidi in balænæ cryſtallino exſiccato ſenſim decorticari, velut talcum in laminulas ſplendentes. In ſiccis verum id eſſe poteſt& à calore exſic- catis, alias in cataracta colliqueſcere, humoriſque membra-. nulam diſſolutam pupillæ adhærere, nuper Pariſienſes ocu- larii ſuſpicati ſunt, quod in quodam cataracta defuncto id viderint. At deponi quidem membrana poteſt, quo modo vero cryſtallinus reduci poterit, quod per chelidonii majo. ris ſpiritum,& Vitriolum Martis promittunt alii? Inſeci certe his humoribus carent. De Ulmi ſucco aliquid refert H. ab Heer. Albumine ovi vitreum ſupplevit Liddelius. Per tubulos nesvi optici effluentes ſpiritus ſubtiles indurari in
humorem cryſtallinum à centrali calore vivificante Bur-
rhi ſuſpicio eſt. In nigra cataracta vitreum in aquam re-
Quaomodo
fiat Viſio in xulis.
ſolutum, cryſtallum prorſus abfuiſſe obſervavit Rolfnckh Nos ex lympha diluente omnia deduximus Libr. de NMorb Lymphat.
VUſus eſt, eſſe primarium viſionis medium, quemadmo- dum vitrum foramini oppoſitum ſpecies externas in mu- ſæum tenebricoſum admittit, ita& cry ſtallinus ſpecies ad. mittit ſimul& colligit. Quia autem perſpicuus eſt humor, non ſiſtuntur in illo ſpecies, nec colores ſentiuntur, quod credidere poſt Galenum plerique Anatomici, nulla enim a- lioquin ratio eſt, quare non in cornea, humore vitreo, pel- Jucidis quoque& animatis, ſentiantur,
Carteſio hic humor ſimilis eſt vitris diopticis, quorum ope omnes radii ex quodam puncto venientes in aliud quoddam punctum colliguntur. Conſtare vero ex materia minus molli& conſiſtentiori,& ideo cauſare majorem re- fractionem, quam duo reliqui, quibus cingitur.
Refractio iſta quæ hic fit, ex eodem Cart eſio viſioni robur & diſtinctionem conciliat. Figuram enim eryſtallini ita com poſitam eſſe, ut refractionibus quæ in aliis oculi parti- bus Runt,& objectorum diſtantiæ, reſpondeat ad anpcar.
N Bui arudii cll fund ytci pll lunde: lle) vil tnatuni nur. ſilt derzelt. chei nia inv exlübe: unader Kretit preſet in ocr tr bus irciti
ir verl
cuncta ftrit, ellt op u gurim, tumque müunem. rum ſpe düchni lvennt. NHiijus orgom ſcba con mn
—
Ar
Ixier mieic
NMad in

r. 1.——— — 0r ·—
ur
K—= 2 — DEI GAFIT E. 7²¹⁷ nc dea Unde, viſu in punctum aliquod determinatum directo, om . dan nes radii, qui ex illo punẽto proveniunt, colliguntur in o-
optici punctum, eademque ratione impedit, ne ulli radiiĩ Prora, aliunde venientes in eandem illius nervi partem incidant. L d 2 mitt Ideo viſio per hunc humorem primario non fit, ſed in re- niu ru r Nabeua tina tunica ipecies demum agnoſcuntur, quia ibi opaco cor- ridern atan n pore ſiſtuntur, quod in pariete cubiculi clauſis feneſtris vi- Mctut— ddeil.N
ünan dere eſt.
vün u Scheinerus in cryſtallino ſpecies quæ repræſentabant om-
Dlores 9 culi fundo accurate ad quoddam tunicæ retinæ ſive nervi 3 43G
nin n angnn inditi, ubi omnia in pariete inverſa exhibentur. Et omnino tihu ſen DeUmi inverſx ſpecies debent fiſti in retina, alioquin nos inverſa umin mum infbi cuncta viderem us, non erecta, quod Kæplerus exinde demon- . ſtrat, quia in paſſione patientia agentibus e regione oportet
eſſe oppoſita.
Alii judicium noſtrum corrigere volunt depravatam fi- guram, quod juſtam rerum objectarum magnitudinem ſi- mans tumque ex receptis ſpeciebus exilibus diſcernit. Ali com- nintslu munem ſenſum præferunt, qui retro& deſuper retinæ ca-
. vum ſpecies inverſas inſpiciendo eas erectas apprehendit. rimdt icn mem Ali denique, rectum fieri judicium, quia ſecundum rectam amin Per um geciag lineam fit. mad i iakel Williſius ſenſionem viſus, non tam nervis quam fibrarum
git autem gechm organo intertextarum ope fieri: nervis tantum munus eſſe, ee neccalass ſimulachrum fibris impreſſum, velut tubi optici ductu, ad u0. que Anmmi Commune ſenſorium tranſmittere. uard dcomenbmge
Ncl mn ees ſpirits lü lUlnut ☛ mrah core m In ni unch finm lam 8— s abfuilſe cin
dilue
— *
inim= entianeun CA r. IX. mor H 1s cſt vitrisdiot A RI B 8. er(&m punct kis D E U u S. m c l tur. Cutme Uditus organa, nempe Auns, vel ſunt externæ vel mbſct ri, Kideocum internæ. dut e ui,guibutthe Externæ ab aliis AuncurꝘ dictæ, in homine ſagura ſunt
hid reodem Cun ſemicirculari, extrinſecus convexæ, intrinſecus cavæ.
dade Pan e Dividitur auris externa in partem ſuperiorem& inferio- ut re 2Onibus quxla rem. toro— antix, rchodcn K k 2 Supe-
G
1 12 8 G 5 1 f 8 — 1 1 † 6 14
“ 4 o,fß“ “—

—-——
———
—. 2
—
ANA T. BARTHOLIN. 1. 1n. III.
5²² Appella-
tium auris Iobus. eeras. Ambitus auris exterior dicitur helix, item capreolus, ob tortuoſitatem. Interior priori oppoſitus, ſcapha, vel An- thelix. In hujus medio cavitas magna eſt&- auris externæ præcipua pars, concha appellata. Cavitas vero juxta meatum auditorium, ubi ſordes flavæ& amaræ gignuntur, alvea- rium nuncupatur. Tempora verſus adnata eſt eminentiain. ſtar tegminis quæ irruentia in aurem vel excipit vel prohi. bet,& hircus dicitur, quia hac in parte pili creſcunt. Partes ex quibus conflatur auris externa, ſunt vel com- munes, ut cuticula, cutis, membrana nervea, caro, pinguedo nonnulla in lobo: vel propriæ, ut muſculi, vaſa, cartiſago- Cutis tenuiſſima eſt, adhærens paucæ carni cum firma cartilagine; eique, ut in vola manus, membrana neryea va- lide connectitur, cujus ſenſu fit ut frigida lobo aſperſa, to- tum corpus refrigeret: In lobo ita commiſcetur cum car ne, ut ſubpinguis, carnoſa& fungoſa exiſtat: hinc molliseſt atque flexilis lobus, ut ſine magna moleſtia perforari poſit; unde etiam à quibuſdam ornamentis appenſis decoratur. Proportio auriculæ per circinum in longitudine tres fere uncias, in latitudine duas prope monſtrat, per filum in am. bitu uncias octo. Vide Elsholtium de Auris ſymmetria. Vaſa. Venas habent à jugularibus.
Eju⸗ cutig.
Vaſa. S Arterias à Carotidibus. Nervwos parvulos duos à poſterioribus,& totidem àlate- ribus, à ſecundo pari cervicali. Maſculi. Muſculi in iis hominibus, quibus aures moventur, recte
conſpicui, ſunt communes vel proprii, quos ſemel vidiſſe contigit,& Juſtiniano fuiſſe oportet, quem mobilibusauri- Car aupes bus depingit Procopius. In plurimis vero non moventur pauci, mo- aures, tum ob muſculorum parvitatem, tum quia non adeo veantur? opus erat, quia homo manibus efficere poteſt, quod bruta aurium motu, quo muſcas abigunt. primus muſculus communis eſt auri& utrique labro, eſſ- que pars muſculi primi moventis genas,& faciei cutim, di- citurque quadratus, ſatis tenuis& latus. Aurisradici ſu lobo implantatur, ut deorſum in latus trahat.. Vſas ſecua- Secundus proprius eſt& anterior, muſculo temporali in⸗ ds. cumbens, à fine muſculi frontis, à quo tamen fibrarum du- ctu differt, ortus, modo rotundo principio, modo angulari, tendinoſus in auris ſuperiorem partem anguſtior inſeritur, ut ſurſum& antrorſum aurem moveat. 75 ⸗
Vſus primi muſculi.
Superior latior eſt,& quibu ſdam pinna dicitur, aliis ala. nanes par-Inferior mollis eſt& propendens, dicta fibra, auricula inßma,
Tatus f urꝛiyte ir xdditt llt lteat
Duart. nwutatu
Nylex el uro lo ant, Aliq
arieint
Cartil fer iga Anpelo eX Cual gell te,
Clan ſigres; mofee
und utramo
Glan anterion globatun vena& quod5 Blaſiauuss n Wnukto Cl Blaſe dase rüſul jnferion rer ejch darxe notene
Inh buccin ſio vit genarui
duccæc
Ex 4 englot na fau maadul myhut
5
düns i

KRur
T aurenen, mbruuk. 9 el— x, ut macal Mrec Mr s, am men u, c2 rütufgälh migers. lodoincoan ais, cuf fungpüerit
4 4.,G
quibal ta mamenön nnl= inaun inu ame rope noubr 2 Vid EA attum deon haben Er uluidu. aocdht 1
u!Os— poſtenonbu ru wcal.
com— Siel propri inian eoponeet, gurn rν— 1lunims ſn purittem, n 1hom t2 uͤboseffcerſi uon bigunt. uls as etunkn
l pruf nenti geu aral,. tenuis K us r, u ſum in htustis r. anteriof, Duls
1 11r1 mul vntis,1grote m tundopnch arem panrnt I irem most
* 1 1
ds, imgumacch
D CaAPIT E. 5²3
Tertius poſterior ſupra mammillarum proceſſum oritur vyſn, terti. ab occipite ejuſque muſculo, principio anguſto, deinde la- tior redditus,& velut in tres partes diviſus, aurem poſterius
adit, ut eam trahat ad poſteriora& nonnihil altiora.
Quartus à mammillari proceſſu ortus, latus, paulatim Uus quar- anguſtatur, donec in tendinem abeat. Hic muſculus potius d. Triplex eſt, quia tribus inſertionibus donatur; omnes tamen
ex uno loco confuſi prodeunt. Ex his aliquando aliqui de- funt, aliquando etiam reperiuntur, aliquando plures adſunt, n varie in muſculis aurium ludente natura.
Cartilago Auris, eſt fubſtantia, quæ oſſi petroſo alligatur cariilaga. per ligamentum validum à pericranio natum. Notarunt Amſtelodamenſes in cartilagine moloſſi quaſdam eminentias, ex quarum glanduloſa ſubſtantia pauxillum humoris ex- ſtillat, ſine dubio per ymphatica vaſa.
Glandula exterius nonnullæ ſunt circa aures, craſſæ& in- ſignes, quæ Parotides dicuntur, licet hæc vox etiam de tu- Parar des. more earum intelligatur.
Suntque non tantum ponce aures, ut vulgus putat, ſed ad Situs paro- utrumque latus,& ſub aure; ſed non ſupra. tidum.
Glandulæ hæ, Paroris conglomerata, dietæ recentioribus, anteriore parte in limbum expanſæ, oblongam aliam& con- globatam ſinu ſuo abſcondit. Illa, præter nervos copioſos, venas& arterias, etiam peculiare lymphæ vaſculum obtinet, quod ab Hornio Ductus Stenonianus, ab Hobokenio vocatur Blaſianus. Vas eſt Salivare externum,(ad differentiam inter- Sali dare ni Whartoniani,) quod ex deſcriptione Stenonii, cui, uti& vas exter- Cl. Blaſio, hæc debemus, oritur intra hanc glandulam pluri- num. bus è rivulis in unum alveum confluentibus, qui inde verſus inferiora delatus ab inferioris maxillæ angulo ad ſinum la- teri ejus imo inſculptum tendit, unde oblique antrorſum aſſurgens tandem foramine ſatis amplo in partem oris exte- riorem patet.
In homine rectus ejus trames, quo glandulam inter& buccinatoris medium fertur, videtur idem eſſe cum robu- ſto vinculo, quod è centro buccinatoris exterius enatum os genarum perreptare,& in muſculum quendam parvum buccæ oppoſitum terminari Caſſerius ſcribit.
Ex hujus conglobatæ parte convexa, ut& aliis duabus conglobatis, nempe maxillari inferiore appoſita,& alia ſu- pra fauces ſita, lymphaticum ex ſingulis vas ad communem glandulam conglobatam quartam defertur, ex hac aliud vas ymphaticum ad jugularis axillariſque confinium tendit, quæ fuſius ipſe Stenonius deſcribit. Hinc ſaliva manat, qua ma-
det

——
—
— ————y — ₰
—
— ——
——,—— ———
—y— —— ———
Scrophula-
Organum
Eer.
Sa⸗
ANAT. BARTHOLIN. LI. I n. III.
det ſemper os, quamque maſticationis motu ex his lymphar ticis promovemus. Patent ductus in os, ſine ſectione. Vidi rivuli inſtar profluentem lympham. Schmeiderus Pariter ſi-
milia.
Glandulæ hæ juxta aures cerebri emunctoria dicuntur, quia
cerebri excrementa ſuſcipiunt per arterias, deponuntque Per lymphatica. Unde ſuperflui ſunt alii Vſus, quos M har⸗ tonus ſubſtituit 1I. nonnullas durioris rami ſexti paris ſuper- fluitates exceptas reducere in venas. 2. Aurem& auriculam calore ſuo refocillare. 3. Foveam illam in auris ambitu ex. Pplere& complanare. Verius cum Stenonio, ſalivam præpa. rant, quæ per ductum ſalivarem hac tranſeuntem, tanquam
lymphaticum, in exteriorem oris cavitatem excernitur. Sunt& aliæ glandulæ multæ in toto ſpacio, quod eſt ſub runs ſedes. maxilla inferiore, in quibus varii affectus, ut ſcrophule gi.
guuntur. In animalibus nonnullis, ut porcis ſylveſtribus,
vulgus in deliciis habet, vocatque lacticinia& animellas,
Jugulares dicuntur Whartono, quæ racematim creſcunt. In
alterutro latere idem XIv. obfervavit. Aliæ aliis majores. Nam ab exiguitate ſeminis coriandri ad fabæ molem, va-
riant. Aliæ anteriores, aliæ poſteriores. Aliæ ſuperiores quæ pertingunt ad proceſſum ſtyliformem,& ad inferiorem ac poſteriorem mauillar um ſedem: aliæ inferiores, quæjuxta latera thyroidæarum, inter ſpinam& vaſa thoracica thy- mumque in thoracem deſcendunt. Membranarum K& va- ſorum connexione inter ſe mobiles ungunrur, ut& cum parotidibus& maxillaribus.
Uſus eſt, partes humectare,& vaſorum diviſtonibus
præeſſe. Whartono exceptam ſuperfluam nervorum humi- ditatem in venas& lymphatica ſibi proxima reducere. UWus auris externæa eſt
I. Ad ornatum: Unde auribus abſciſſis reos Angli, Belgæ,
aliæque nationes mulctant, more ab ipſis Homeri tempori- bus traducto. Flaccæ tamen& aſininæ,& deformes& ſtoli- dos notant.
II. Ad tutelam cerebri, ne lædatur ab aëre ſubito irruen-
te. Cerebrum& huc in Hiſtoriis docuimus.
pectantia, perforatione aurium juvari
III. Eſſe organum auditus, ſed non principale, verum auditus ex- adjuvans. Intus latet verum organum, uti& olfactus. Et
quemadmodum naſo præciſo olfacere tamen poſſumus, li- cet imperfecte: ſic etiam auribus penitus ad radicem exci- ſis audire, ſed obtuſe, confuſe,& cum murmure, voceſque articularas inſtar fluentis aquæ aut cicadæ reſonantis, ut no-
tum
me is gil act retuf.
ſu erg rihert; 8
meitri V iwinan uläſcni troces. I TanuscaY linc zcy juntur, ate fäcil linc?xaà inonnit uturS a
AuRl- troſocor ſant))
Iame tur, repe eribus, 2 atrinſec
Septun dinct., A tinun, uumul antin ni nno. h redit ſiſ ducitru
Kueißm
plon dar
Pelluc tr adas ſurditite uſcitur docet D3 rent, c woberre drr fu lnätac miom t

1 He tnafemm SScavitatem enn — n toto paci, 4 naffecte, 15, Ut porcußſ lue hctiini racemaima Tvavit. Ale t andriadfäben riores. Ale 6 Ermem,& adin alix inferum nam& vatn unt. Memdbran
bĩles jumgmni
„ K vaſorum it perfluam venan ibi prorimant
abſeiſſs reosth ire ab ipſis mnt ſininæ,&dehn
Larnee
perforatiome
ſed non ptite ganum, uidir 2 e⸗ facere tamend us penituzui cum murmune ut cicadæ ſeleus
DE CApIT K. 725
tum eſt iis quibus aures exſciſſæ. Imo alterius auris non
abſciſſæ actio auditoria læditur, niſi foramen abſciſſæ ob- turetur.
Uſus ergo auris externæ eſt promptius& rectius ſonos recipere;& per aërem vagantes tanquam in ſinu colligere, ut citra violentum impetum ad tympanum pertingant, prius in anfractibus viæ obliquitate moderati. Hinc, ne ap- pulſi ſoni præterlabantur, bruta aures circumagunt ad ſonos & voces. Hinc Hadrianus Imperator, quo acutius audiret, manus cavas auribus obtendebat, quod& ſurdaſtri factitant. Hinc Scythæ aliqui, quibus propter frigus aures commo- riuntur, cochleæ teſtam auribus admovent, ut in concavi- tate facile concluſus aër ſuſcipiatur,& ita melius audiant.
Hinc exactius audiunt, quibus aures exterius prominent,& ſi non nimium tam ex longo decubitu, quam nutricum li- gaturis aures depreſſas haberemus, rectius audiremus.
AuURis INTERNA varias quoque habet partes in oſſe pe-
troſo contentas,& præter oſſis partes atque cavernulas, ad- ſunt: tympanum, duo muſculi, vaſa& adr congenitus.
In meatu auditorio cute inveſtito, per quem ſoni ferun- tur, reperitur humor bilioſus& viſcidus, Cerumen dictus ve-
teribus, à cerebro, non à cartilaginibus ſolidis, expurgatus: intrinſecus vero huic foramini oblique apponitur
Septum quoddam, vel membrana orbicularis circulo oſſeo cincta, aliis Myrinx, aliis ſeptum membraneum,& media- ſtinum. Alii tympanum vocanta ſed nonnullis rectius tym- Tympa- pani membranula, nam cavitati internæ atrem congenitum"u³. continenti obtenditur, quemadmodum membrana in tym- pano. A pericranio oritur Caſſerio, at perioſtei expanſionem credit Veſlingius, cui& duplex obſervata, frequentius etiam obduci cruſtula ab excrementis condenſatis. 1
Sicciſſima eſt, ut melius perſonet, nam ſicca ad ſonum a-
tiora funt.
Pellucida, tenuis& ſubtilis, ut ſoni facilius tranſmittan- Sarditwis tur ad aérem congenitum: Nam quibus ab ortu craſſior eſt, uædam ſurditate laborant incurabili, uti& ii, quibus exterius ad- Cauſa- naſcitur tunica craſſior, cujus tamen curationem aliquam docet Paulus,& ſi à nativitate, muti ſimul ut plurimum ma- nent, quia voces inauditas nec animo concipere, nec lingua proferre poſſunt. Si vero interius mucus apponitur, vel hu- Gravir au- mor affluat craſſior, gravis& difficilis oritur auditus, aut ditus cauſæ ſurditas curatu difficilis. Si tenuis affluat humor, oriuntur*⁵ι aurium tinnitus& murmura. Si prorſus obturetur carne nativa, dolores quoque capitis urgent, propter prohibita
excre-
Auris in- Jerna.

526 ANAT. BARTHOLIN. LI B. III.
excrementa, quod in puero vidi.
Eſt tandem nervoſa ſenſus adeo exquiſiti, ut nec ſtylum immiſſum, nec acres humores ferat& robuſta, ut duret ad- verſus injurias externas, læſa enim vel eroſa furditatem in- ducit, vel auditus difficultatem, quod experiuntur, quibus ob vehementem aëris ſonum, à tormentis campanitve læ- ditur, vel in natationibus rumpitur, ad cujus igitur tutelam intus addita ſunt tria oſſicula, quorum malleus firmiter ad- hæret tympano,& per illud tranſparet& duo muſculi.
Uſus eſt meatum auditorium claudere,& acrem conge. nitum ab externo ſeparando intus cohibere. Deinde inte. riora tueri à pulvere, aqua, animalculis,&c.
Intra membranam tympani cævitas int erna eſt in oſſe, continens acrem quendam, quem alii inſitum vocant, am. genitum,& complantatum, quia à primo ortu auribus ind- tus eſt, purus, fubtilis& immobilis: qui aliis auditus inter- num medium eſt, aliis ipſum organum auditus.
Muſculos duos auris internæ ſtatuunt Anatomici.
Primum internum vocant, in oſſe petroſo ſitum, duplicis tendinis: unus infigitur mallei proceſſui elatiori, alter ejus cervici.
Uſus, trahere mallei caput oblique antrorſum,&adin- teriora ab incude deducere, recurvatoque malleoli procet- ſu membranulam ad interiora pellere.
Secundus externus, à Caſſerio inventus, licet& Aquapen- dens ejus inventionem ſibi tribuat, minimus eſt, carneus,& in ſuperiori meatus auditorii regione conſiſtens, tendine in
membranulæ centrum implantatur, parte qua malleus intus membranæ jungitur. Ut fruſtra ſit Pariſianus, contra Cuf. ſerium hunc muſculum negans.
Uſus eſt, membranam cum malleo extrorſum trahere.
Notandus eſt ductus quidam exiguus cartilaginoſis, ib auris concha juxta radicem apophyſeos pterigoideæ ad pala- tum ambiens, Fallopio aquæductus, valvula donatus, quam tamen negat reperiri Riolanus veteranus in Re Anatomica Doctor, quia iſte meatus ſemper patere debet,& per eum portio nervi auditorii traducitur.. Maſticato- Uſus I. eſt aërem congenitum expurgare. Nam hac via
ria in au- patet exitus excrementis ab aure ad os, ſed difficiliusè con-
Tympani
cavitas.
Muſculi auvr:r.
Se he⸗ tra, ſiquidem valvula adeſt. Unde in aurium affectibus ma- Iuopaſ. ſticatoria admodum juvant. 4 II. Sonum in ſurdaſtris& obturatis auribus admittere„fi
quidem valvula vel prorſus deſit vel laxius pateat.. De capris Varro ſcribit& Plinius, cum Archelao, uir
biri-
dum. A er aures
Tande bri fari hpic tum ut
motenc
EXC prarwle ani næ Quoru corditt plutes protapt alperio
teraum Imer Mribas Et. inferio Pajs ml, e 1 neaeſt? Korbie dt Mi- Rats car Mlatu latri

I. uun li
0 exqvilti 1
cavita ntena Imaliiinitumm rimdoma Filis: qui liüm gunum audtu
tatuunt Anavomi dſſe petroſoiſm proceſſuichtim
bliquemtrorin vurvatoque mis ellere.
inventus, lictil ut, minimusche gione conſitem; atur, parte quuni àſit Pariſtmunn
nalleo extrorint nexiguus eriis phyſeosptrii us, valvuls as vcteranusiule Fer paterecbie . n
um expurgre
ade in aufiumt
bturatis aurbo at vel leiuß nius, cun u
ſ 5
DLE CaArTIT E. 527
ſpiritum ducere, quod Alcmeoni attribuit Ariſtoteles. Et
ſurdaſtri voces audiunt clarius aperto ore, noſque ipſi clauſis auribus noſtram vocem ſubaudimus. Lue Venerea affecti non tantum atre frigido, ſed& quocunque ſtrepitu inæqua- lius per os ad aures tranſeunte læduntur, annotante Tulpio, qui obſervavit quoque duos orthopnœa laborantes, à ſuffo- catione liberatos, effuſo ſpiritu ex auribus per hunc du- Gtum. Abutuntur co qui Nicotianæ fumum ore hauſtum, per aures reddunt.
Tandem occurrit nervus auditorius, qui ex quinto cere- bri pari eſt, per foramen oſſis petroſi aurem ingrediens. Duplici ramo cochleam labyrinthumque tangit; ut audi- tum utrobique perficiat. cui ramulus additur ad muſculos
movendos à quarto pari bifidus.
Ex Carteſio, tremuli impulſus aëris per tympani mem- branulam, ad cerebrum uſque nervorum ope pertingentes, animæ præbent occaſionem ſonorum ideam concipiendi. Quorum impulſum unus duntaxat non niſi murmur in- conditum& momento periturum auditui exhibet: at cum plures impulſus invicem ſeſe ſubſequuntur, vel tardius vel promptius, componunt ſonum qui animæ vel ſuavior, vel aſperior, vel acutior vel gravior.
C A y. X. PDE NA SO.
Liud ſenſus organum ſequitur videlicet olfactorium, naſus, datus homini& animalibus quadrupedibus vi- viparis. Dividitur autem, ſicuti& auris, in naſum externum& internum.
Iuternus habet oſſa& nervos cum proceſſibus mammil- Appellatio-
laribus, de quibus ſuo loco. der apkan Externus dividitur extrinſecus in partem ſuperiorem& naß-
inferiorem.
Pars ſuperior, quæ oſſea eſt& immobilis, dicitur dorſum naſi, ejuſque pars acuminata, ſbina. Inferior pars cartilagi- nca eſt& mobilis, cujus ima extremitas dicitur naſi globulus & orbiculus, ex cujus ſolo tactu virginem corruptam judi- cat Michael Scotus. partes vero laterales a2lseννπα alæ& pinnæ: pars carnoſa in medio prominens, labio vicina, columna ap- Pellatur..
Intrinſecus dividitur naſus per ſeptum, in duo foramina
vel

4.
—;—y———j —.—.—— —— 8———— .—=————
— *
— — *
52²8 AkNAr. BARTHM. LT B. III. DE CAPITE. FIGURf EXPLICATIO.
Oſtenduntur hac Tabula frontis, palpebrarum, naſi, buccarum, labiorum, maxillæ inferioris& auriculæ Muſculi.
d. Pericranium.
5. Perioſteum.
c. Cutis piloſa.
d. Calvaria denudata-
e. Muſculus temporalis.
f. Muſculus auris ſuperior.
g. Muſculus occipitis ad aurium poſteriores muſculos prum-
us. b. Muſculus frontis.
1. Frontalis appendix ſupra dorſum naſi expanſa- & k. Oculi muſculus orbicularis. I. Narium muſculus triangularis.
m. Labiorum communis muſculus attollens.
n. Labi ſuperioris proprius muſculus primus.
0. Labii ſuperioris proprius ſecundus.
p. Buccinator muſculus.
qJ. Maſſeter.
r. Labiorum muſculus communis deprimens.
I. Labii inferioris proprius muſculus mentalis deprimens: t t. Labiorum muſculus communis tertius orbicularis. u. Naſi muſculus circularis.
xασ. Helix auriculæ.
y. Ant helix.
z. Tragus auriculæ.
ℳ- Antitragus.
V. Lobus auris.
4
vel ſinus, quos nares vocant, ut uno foramine obſtructo, ä- tero inſpirare& exſpirare queamus. Utroque vero obſtru- cto, os vicem narium præſtat. Quodlibet vero foramen rur- ſum dividitur circa naſi medium in duas partes: una ſurſum adſcendit ad os ſpongioſum; altera ſupra palatum abit in fauces& oris interiora. Hinc potus aliquando per nares ef⸗ fluit:& naribus injecta, naſo clauſo per os elabi ſolent. Hinc etiam cerebri excrementa craſſiora, dum deorſum feruntur ad nares, in os delabi poſſunt, aut ſcreatu eo attrahi,& per os expurgari.
* Mes⸗

— —— 2— 2 7— — 7—
☛‿
=— B— ò
—
lus martauh daus tertius mäana
NMeatum oſtendit nobis ſingularem Stenonius, naribus Neatus in palatum proxime deſcendentem, anteriori loco intra narium. dentes, qui velut fretum, in brutis quam homine amplio- rem, cujus vicem ſupplet rima in avibus poſterius palatum dividens. lu m das ſan Situs eſt in loco altiori, videlicet inter oculos: I. ob ve- 4 V nuſtatem. 2. Quia omnis odor ad ſuperiora fertur.
uno foramitett
mus. Utroquar „Quodliibet ſenf
alten iůhars Numero unus. Speciem duplicis præbuit tumor ſimilis orus ule 3 in dorſo naſi puerilis.
ulo per sci AMagnitudo variat, uti& fgura, nam alii maximum, alij dora, dum 2 parvum, alii ſimum, alii aquilinum,&c. habent, qua de re
aut ſcxamaer Phyſiognomici poſt Ariſtotelem. SuS=⸗

———— * ⁸△* 4 ☛ ——
— —— 1 —..
————
pantes Na. STANT— jus conſtat ex nuale,e 2e72, vahah 7. u ſibus, erdaraaba vaſis, tunicis. cui. Cutus ejus tenuis eſt, Le pingneqine caret, ne niwium ex- creſcat; ſub ſepto in columna craſſa eſt& fungoſa; utcarti. kaginan æmuletur, piliſque vibriſis dictis, cingitur: luſeul naſi octo dantur, præſertim in naſutis, ſed eigui, quia exiguus eſt naſi motus. Quatuor ad Aulatationen fa- ciunt, dum, alis vel pinnis ſürſum tractis,1 narium foramin aperiunt. Et toridem ad conſtrictionem. Duo primi dilatantes, qui carnoſi, oriuntur 45 ofem l. rum juxta labiorum muſculum, quem tertium eonſtituunt. Inſeruntur partim in labii ſuperioris partem, partim in Pinnam exteriorem. Caſſerius myrthi foliis ſimiles invenit Du eliqui, qui fere triangulares,& literæ Græcorum 1 A ſimiles, utrinque unus, initio acuto& carnoſo, naſcunur à frontis futura juxta foramen lacrymale,& nali ſpina, aliklue implantantur. Obſervavi appendicem illiusaliqunn do ad labium fuperius deſcendiſſe, in quibus nempe nalus iinc labiis attolli nequit. Ejus originem Calſerius contm om nes Anatomicos ab alis naſi repetit, ſed hæ mobiles. 4 Duo primi conſtringentes, qui parvi, oriuntur carnol cir- ca pinnarum radicem, tranſverſim feruntur,& anguliala. rum inſeruntur. Portionem ejus invenit primus Calerius c deſcripſit, quæ tamen non reperitur femper; Sæpius enim
cireularis ſphincter naſi alas in orbem involvit. Uſus eſt, pin-
uis depreſſis nares nonnihil claudere.
Duo reliqui firmiſſimi ſunt& membr anoſi, latentesſub
tunica narium parte interiore. Oriuntur ab oſſis naſi extro mitate,& pinnis implantantur.
Præter dictos mi ulos naſi, inveni in n dorſo naſi cujuſ⸗ dam muſculum carnoſum tenuem, recta à frontali muſculo latiori baſi protenſum, moxque anguſtioremc circa zcardlh- ginem naſi extremam deſinere.
Cartilagi- Cartilagines ſubſtantiam conſtituunt inferioris par tis na⸗ nes. ſi, ſuntque quinque:
Dua ſupremaæ, latiores, naſi oſſibus adhærent,& quo ma- gis deſcendunt, eo molliores fiunt, adeo ut naſi extremum, ſubſtantiam habeat, quaſi partim cartilaginoſam, pattim li- gamentoſam.
Tertia, inter has media, ſeptum conſtituit, velinterſtitium inter utrumque naſi foramen.
His apponuntur aliæ duæ pinnas conſtituentes,& Per membranoſa ligamenta colligantur.
Vaſu. Venæ adkunt ex jugülaribuss
. aſan Arte⸗
1 e Pede hrubr
———
hiri
1 t. Tunta 1 daal
teuu
udare
lel ac NT de Ken le
lah vix uil gutte Næca te mir magie men! orte vyeriis
199
qunter
ſendun li gliu
Intia dilauus 1,en9 rnendoc
l 1
8 1 hiraen 1.1 di 4 3. hues bad- Odor twper ts l enbre trpon menta dujas

1n leer mäb,
N appendicemi- e lill 3 inquibar 8 originem epetit, Kdhan dm feruntu,a jus inrenit pia
peritur ſemgas urbem involſit
ldere.
& memdbracci,! 2 Oriuntur ddal i, inveniiatohn rem, rectaafont de anguſtitns
aſtituunt intrii ſibus adhers
unt, adeo utus m crtiil
m confittitne
DEICATITk. Arteriæ à Carotidibus.
Nervi à tertio pari, utrinque unus, qui per foramina naſi & oculorum communia, ad majorem angulum in tunicam naſi abit,& ad muſculos, atque ad palatum vergit.
Tunica nares ſuccingens à dura matre eſt,& communis ranica. ori, palato, linguæ, laryngi, gulæ& ventriculo, ſed in nari- Sternuta- bus tenuior eſt,& exquiſiti ſenſusnam excitata ſternutatio- tionis cau- nem facit: multis foraminibus ad os cribroſum pertuſa eſt, ſa. per quæ ſpiritus cephalicus manifeſte ſentitur in cerebrum aſcendere. Schneiderus per tunicam naſi,& vaſa ejus, trans-
udare pituitam. Unde pituitariam ant eriorem vocat.
In hac tunica duo Vaſa detexit Stenonius, alia breviora& Paſa naſ vix niſi per expreſſum humorem conſpicua, cujus humoris nova- guttæ ſenſim prodeuntes vaſorum oſtia produnt. Oriuntur hæc ab affuſis membranæ huic glanduloſis portionibus in par- te narium anteriore minoribus, quo vero poſteriora verſus magis receſſeris, majoribus: Longiora, quæ veri canalis no- men merentur, quorum radices in poſteriore narium parte ortæ in ramum ityli capacem confluunt per narium latera verſus anteriora progredientem.
Lymphatica narium vaſa ſunt pro lympha expurganda, qua ſem per madent nares, præſertim brutorum, ad promo- vendum odoratum. Siccæ enim nares odoratu carent. Ex his glandulis ſunt, quas
Intra cavitates narium Carnes ſpongioſas obſervari monet Riolanus, ſubrubras, quibus oſſa Naſi ſpongioſa ſunt opple- ta, ex quibus tumefactis polypus narium generatur, de quo eruendo curandoque videndus Tulpius.
Uſus naſi externi eſt.
1. Ut per eum aẽr intret uſque in cerebrum, pro ſpiri- tuum animalium neceſſitate. Tractus aëris eſſe poteſt ex
Uſus naſi.
ſpiraculo oppoſito ventriculorum.
2. Ut per eum aër intret in pulmones pro refrigerio cor- dis,& vitalium ſpirituum generatione.
3. Ut per eum odores deferantur uſque ad mammillares proceſſus, ſupra os cribroſum latitantes. Unde quibus na- ſus ad radicem diſſectus eſt, vel non olfaciunt, vel male.
Odoratus modum ita explicat Carteſius, quod aër attra- Odoratus ctus penetret poros oſſis cribriformis, offendatque extremi- Carteſia⸗ tates filamentorum nervi plane nudorum, vel tenui tantum nus. membranula veſtitorum, quæ ideo facile commoventur.
Per poros autem anguſtos nervorum olfactoriorum, ad fi- lamenta ille tantum aër ſeu odor penetrat, qui ejus eſt natu- ræ cujus illa ſunt, ex quibus aqua vitæ componitur, quæ fi- 1 2 guris

—— ———
———
———. —— 2
—— 2—
53² ANAT. BARTHOLIN. L I B. III.
guris ſuis valde penetrant,& ſubtiliora ſunt, adeoque mobi-
liora, quæ occaſionem animæ dare poſſunt diverſos odores
percipiendi. At quæ vehementiori impetu concitantur, vel
motu nimis exiguo, diſplicent& fœtida ſunt. Gratus odor ex moderato motu. 4. Ut cerebri excrementa per eum ceu canalem effluant. Qui uſus ſecundarius eſt, quia aliquos noverunt Foh. Ma. laus, fo. Dom. Cala præceptores noltri,& ego, qui nunquam per nares aliquid expurgarunt. 5. Ad vocem quoque aliquid confert. 6. Ornatum faciei addit. Scribitur in Chronicis Anghii, virgines honeſtiores ejus loci, tempore belli cum Danis m- ſos ſibi amputaſſe, ut ab irruentium Danorum millitum im. petu, pudicitiam ſartam tectam hac deformitate conſcrya. rent. Adulterii hæc pœna apud Ægyptios, quam Hieroſ- lymitanis quoque minatur Jehovah apud Ezechielem. Tjol. dem naſi præciſione pellicem percunctantem de amoris ſuc- ceſſore deformem reddidit Hialto apud Saxonem noſtrum. Unde quia ad ornatum plurimum confert, Chirurgia cu. torum nata circa renaſcendum naſum occupata, de qua Ta- gliacotius. C aA p. XI. DEORE, BUCCIS, ET L.AIIs. Eſtat ultimum organum ſenſus guſtus, videlicet Lix- G6 UA, quam antequam explicemus, partes externas circa os,& internas alias in ore, proponere oportet. Appellatio- Partes externæ circa os variæ ſunt. Superior pars ſub ocu- ner par- lis inter naſum& aurem, ob ruborem tam ſolitum, quam rum curca inſolitum in pudore, dicitur puqoris ſedes, malum ſeu yo- s externa-. 1 2n n. mum, item circulus faciei. 3. Inferior pars laxior, quæ inflari poteſt, ut apparet in tubi- cinibus, bucca dicitur. Pars labri ſuperioris, myſtax. Cavi- tas ei impreſſa& dividens, Philtrum quaſi amabile. Sunt ve- ro labia duo: Superius& inferius, ex quibus rimain me- dio conſtituitur, Os dictum. Partes labiorum extremæ pro- minentes appellantur prolabia. Inferior pars ſub inferiori la- bio mentum dicitur; carnoſa ſub mento pars, butculs. Os vero conſtat ex partibus partim oſſeis, ut maxilla ſu- periori& inferiori cum dentibus; partim carnoſis, ut labiis, muſculiſque labiorum, buccarum,& maxillæ inferioris. Oris tota interna capacitas ſuccingitur craſſa tunica, quæ & gingivas& labia ambit,& reduplicari putatur, quando u- vulam conſtituit. Vus
teram & rac ad A ditur, Jell uit, id picuus tusre Rotu risin In Au aculunm moſca ooltur JVllanus- Orit Tote Uha manus omm Lab! lbet am m rilcul legu Taitur Parte tuun hae.

tr. l Rilion =— dare
* ſoriim pellia
& ſœticaln
= ereumcan Aliquos
snollri, 48
Sd confen. —criditurin Cn — empore dellen dium Danonm =m hac defomid 60 Egyptina lovrah pudkn 2 yercunctantent 2 ialto apud Sann dum confen, 0 —mſum occuht
. xI
—15, ETI
ſenſus gutun
explicemu, * proponerecyr „ ir kunt Sapen „ ruborem unft r pudoru ſuunt
flari potetun Nbri fupeticb
ultrum quuim ferius, exqus Partes labiom, a Inferior i ſub mento 9
us partim cſeis bus; partimc , 83 ſuccingituos reduplican ner
Dzi CApPI rT LI. 533
Uſus oris: Vſu orit. 1. Cibum& potum recipere,& ad ejus præparationem ſeu chylificationis principium, quod in ore fit, facere. 2. Ad inſpirandum& exſpirandum. 3. Ad vocem. 4. Ut per os excrementa exeant pulmonum, capitis d ventriculi, per ſcreatum, exſpuitionem, vomitionem. Muſculorum paria duo ſunt buccis& labiis communia, duo Maſculo- ab utraque parte. rum labio- Primus eſt latus ille muſculus& quadratus tenuis, ſub ⁊um paria, colli cute jacens, quem veteres à cute non diſtinxerunt, ſed, buccis com- teſte Galeno, confuderunt.“ Oritur circa claviculas& poſteriorem colli partem; Fi- bris vero obliquis(quas diligenter notabit Chirurgus, ne tranſverſim& liberaliter eas incidat, atque ita buccas ad al- teram partem avulſas faciat) implantatur in mentum, labia VUêaa. & radicem naſi, aliquando& aurium: quas etiam partes ad partem movet. Et hic primus in ſpaſmo Cy nico inten- Spaſmus ditur. Cynicua. Secundus huic ſubjacens eſt, qui buccas ſua mole conſti- tuit, ideo buccinator dictus, in buccinatoribus maxime con- ſpicuus. Eo per gangrænam à morbillis conſumto, labia ad latus revulſa vidi. 1 Rotundus eſt inſtar circuli, tenuis& membraneus; variis Figura hue- fibris intertextus, oris tunica inſeparabiliter ſuccinctus. einatoria. In hujus centro obſervavit Caſſerius robuſtum quoddam vinculum, exterius enatum,& os genarum perreptans, ubi in muſculum quendam parvum& gracilem buccæ directe oppoſitum terminetur: quod tamen pro commento habet Riolanus.— 8 Oritur hic muſculus à ſuperiori maxilla, inſeritur in infe- riorem ad gingivarum radices. Uſus eſt, buccas cum labiis movere: eſtque dentibus inſtar manus, dum huc illuc ad dentes cibos propellit, quo exactius comminuatur. Labia conſtant ex carne indigeſta& fungoſa,(Fallopius Labia. habet pro nono pari muſculorum labii) quorum cutis adeo cum muſculis miſcetur, ut cutis muſculoſa, vel cutaneus muſculus eſſe videatur. Teguntur tunica ori& ventriculo communi: unde in Tremor læe vomiturientibus inferius labium tremit. bit in vomi- Partes quæ invicem ſe contingunt, rubent, ob ſanguinis tursen,ius affluxum. e Uſus 1. Os claudere,& dentes, parteſque interiores tueri Ll 3 inAfrir

e. 2 ———Jͤ*.—
—————
534 ANAr. BARTHOLIM. LI12. III. à frigore& externis injuriis.
2. Ad edendi& bibendi commoditatem.
3. Ad vocem& loquelam.
4. Ad rejectionem ſputi, unde ne ſpuerent aut loque. rentur ſervi apud Perſas, pellibus vinciebantur, teſte May. cellino.
5. Adornatum.
Muſculi labiorum, præter communes ſupra explicato propru aliqui ſunt, qui tamen quoad numerum variare pol. ſunt. Aliqui plures, aliqui pauciores: nam quidam ab liis ſimplices habentur, ab aliis multiplices.
Labium ſuperius moventes muſculi proprii duo ſunt utrinque. Utrumque labium moventes tres. Inferius l. bium, unicum tantum par movet proprium.
Mufcub- Par primum, labii ſuperioris proprium eſt illuſtre,à hal- rum a. pa- pio deſcriptum, quod ex oculorum& naſi intermedio angu. ria ſuperius lo delapſum, recta in ſuperius labri corpus immergitur. labrum mo- Alterum par ab eadem maxilla fuperiore ortum ſtatimin ventia, cavitate genarum ſub oculi drbita, tenue ſed latum, carno-
ſum, pinguedini copioſæ immerſum, deorſum rectaadla- bium ſuperius fertur, quod recta ſurſum cum primo pai movet, interdum oblique quoque inſeritur in utriuique labii confinio, unde duplex inde par quidam conſtituunt. Muſeuli u- Utriuſque labii commune par primum, longius, carno- trique labio ſum, in principio latius, oritur externe à proceſſu jugali,& mmumes. ſoblique deſcendens per genas in labii utriuſque bivio termi. natur. Aliquando vidi ex principio protenſum quaſi funicu- lum ad primum par proprium. Uus eſt, labium utrumque oblique ſurſum verſus tempora trahere. Secundum par commune labiorum, à maxilla inferiore ad latera menti carneum, principio lato& nonnunquam ad medium mentum protenſo ortum, ſenſim anguſtatur, donec oblique in idem utriuſque labii confinium, ſed inferiori lo- co inſeratur, quæ oblique deorſum extrorſumque detrahit, in ringentibus. 1. Tertius muſculus labiorum communis eſt circularis, ſphincteris inſtar os totum ambiens& conſtituens, fungo- ſus& cuti rubicundæ firmiter adhærens, utrumque labium conſtringens in oris compreſſione, virginibusufitata.
Muſculi Inferioris labi Proprium par Mentale, à medio menti or-
labii infe- tum latiori principio, adſcendit recta ad medium labii infe-
nors. rioris, quod deorſum movet. Omnes vero labiorum muſculi cuti adeo miſcentur, ut fibræ decuſſatim ſe interſecent. Quare valde diverſi fiunt la⸗
biorum motus. 44

=* rrn.
lun — umoditadn V
ande neſ. Dus wincieduan
ommanes ſun — Tucad rumem uclores: mma Itiplica. =es muſculi gi 2 morentes da ² Wet proprium s propriumeti- —rum K müiin * ubri corpusim rilla ſuperioten * bita, tenue ſcd- r nerſum, dec a recta furſuma ¹uoque inſeritr nde pat quim 1 par primum, lu ur externedn in lbü uriu rcipio proteniin m. Uſureiblin ra trahere. r lubiorum, im incipiolato&m Irtum, ſeoimm dii connium, orſum extrorie
3um commusi umbiens& cou r adhærers, 9 ſone, ritgini?
ar Mentalt, 1E 2
Mdit recta adm-
t. 3 ꝛuſculi cutiun
ut. Qusfe
—
—
D E CArITr. 735
Ad exquiſitum labiorum ſenſum mittuntur nervorum propagines,& ex vicinis locis venæ& arteriæ; quibus pur- pureus ille labiorum ſplendor debetur, pulchritudinis& ſa- nitatis nota.
Muscuri MAXxILLEæ INFERIORIS(hæc enim move- Iafurioris tur, ſuperiori immobili) aliis octo, aliis decem numerantur, maxillæ dicti maſticatorii, manſorii, molares, quia ad maſticatio- muſc uli- nem ſeu ciborum contritionem faciunt. Unum tantum par maxillam deprimit, quia per ſe alioquin deorſum tendit. Reliqua paria attollunt, quæ robuſtiſſima ſunt. Hinc qui-
dam graviora oneraè terra mordicus elevantes ore geſtant:
hinc phrenetici, aliique inſani, tanta pervicacia os clau-
dunt, ut vix magna vi,& organis ferreis reſerari poſſit. E contra non magna difficultate compelletur quis etiam per- tinaciſſimus ad apertum os claudendum.
Primus muſculus Crotaphites temporalis dicitur à fitu, Tempordlis- quia temporum cavitatem occupat.
Hic omnium maximus eſt, validus& robuſtus. Major tamen& robuſtior in aliis animalibus, ut leonibus, lupis, ca- nibus, porcis,&c. quæ morſu forti uti debebant.
Nam temporalis finis eſt initio inferioris maxillæ, quam Uſus tem- movet& ſurſum trahit, adeoque os claudit;& quidem in paralis mu= proceſſu acuto finitur, tendine nervoſo, brevi& valido. ſtuli-
Oritur vero à temporibus initio lato, carnôſo& ſemieir- culari, ſenſimque deſcendendo arctatur.
Ner vi utrinque tres in eum inſeruntur, duo ex tertio pa- Cur pericu ri, tertius ex quinto. Quamobrem læſo vel contuſo hoc loſa læſio muſculo, periculum magnum adeſt convulſionis& tandem en huee 2. mortis, præſertim ſi afficiatur inferior pars magis nervoſa. Whhenalane Et ob hujus diſtenſionem Hippecrat es lethalem pronuncia- vit maxillæ inferioris luxationem, niſi ſtatim reponatur.
Munimenti ergo natura dedit. 1. Membranam craſſam gc duram& lividam, qua tota tegitur& eleganti colore re- ſplendet, pericranium, adeo, ut interior pars muſculi tota carnea ea parte oſſi abſque pericranio adhæreat. 2. Os jugale ſupra inferiorem partem tendinoſam& nervoſam. 3. Ten- dinem carne munivit ſupra infraque.
Secundus muſculus Manſorius primus, dicitur maſſeter Manſarias molitor,& mandibularis, alioqui lateralis, in buccis ſitus. Primus.
Oritur duplici capite: altero carnoſo, altero nervoſo, ab oſſe jugali& maxillæ ſuperioris oſſe primo: Inſeritur in ma- xillæ partem inferiorem, lata ſatis& valida connexione: quam in comedentibus circumagit. Etenim fibræ capitum ſe interſecant, ut& antrorſum,& retrorſum,& in latera.
maxillam moveant. Ll 4 Ter-

Alaris.
Man ſorius alter.
Graphyoi⸗ des.
Glandulæ
5736 ANAT. BARTHOLIV. LI B. III.
Tertium par Pterygoides, ſeu alare externum, quod Fallopio debetur, Veſalio vero temporalis muſculi pars eſt, ſub tem porali ſitum eſt.
Oritur ab oſſe ſphœnoide& proceſſu alari externo initio partim nervoſo, partim carnoſo. Implantatur in maxill inferioris cervicem& ejus capitis internam ſedem.
Uſus, antrorſum movere& exerere.
DQuartus manſorius alter, dicitur, vel alaris internus crat- ſus& brevis.
Oritur nervoſus ab oſſis ſphœnoidis proceſſibus internis alatis; maxillæque inſeritur parti internæ& poſteriori, ten- dine lato& valido.
Uſus, maxillam ſurſum trahere,& retrorſum,& tempo ralem adjuvare.
Quintus graphyoides dicitur, quia
Oritur ab appendice ſtyloide, vel ſecundum aliosà poſtica parte proceſſus mammiformis, membranoſus& latus, mor vero teres& carnoſus factus, in medio tendinoſus redditur, rurſumque carnoſus factus, in mentum inſeritur. Hinc duplicem ventrem habere conſpicitur, ideoque digaßtrius etiam dicitur, ligamento affixus ne nimium retrocedat, nam G
Uſus maxillam deorſum trahere,& os aperire.
Alii vero pro alio pari agnoſcunt partem muſculi qus- drati ad mentum medium infixi, quem muſculum htiſſi- mum à ſuperiori parte ſterni, clavicula& acromio natum, collum totamque faciem obvolventem poſt Galenum, l- vium, Theophilum, hic deſcribit Riolanus. Nos in exordio hujus capitis de illo egimus.
Glandulæ in buccis infinitæ ſunt, ſalivæ dicatæ. In homi-
4½
& waſcula ne eas Fr. Sylvius, in brutis N. Stenomius ſcrutati funt. Hic
buccarum.
quoque vaſcula nova harum glandularum detexit. Glan- dulæ ipſæ multæ& exiles labiorum ambitum ſtipantes urs referunt, variis vaſis& nervis inſtructæ; in brutis totum buccarum planum replent. In hiſce, eodem Stenonio aucto. re, quædam glandulæ in unum corpus congeſtæ, inferiori maxillæ ſecundum longitudinem incum bentes, zuſzemit- tunt, quorum oſtia in eadem linea recta ſita, vix niſi expreſ- ſo humore ſe produnt, niſi ſetis immiſſis detegantunin ovi- bus tamen fuſcus interdum color oſtia prodit; quædam ma- gis à ſe diſperſæ partim planæ tunicæ buccarum accum- bunt, partim in aſperas& acuminatas papillas tunicam
elevant.
C A p.
d

lnn. Lnd = eu alare anbad = roceſſu nn Sinnhüann 1Sinterumti — Erere. 8
dur, Walnuid
InternxKgi
— re, KR retotin
— quia
——* 4
kfel ſecunduna
memdbranolu medio tencin
— mentum as picitur, idtaq
a zus ne nimim
dere, R os apen — ſcunt parema * xi, quem wui 7 clavicula&un dventem pottu iit Riolanus. Nai
=nt, ſaliræ den SFrenenius ſcuu dandularumtr — rum ambitunte as inſtructæ, in hiſce, eodems corpus con Eem incumben — nea recta ſtan S immiſſis ber Dor oſtin prouif
1
Iæ tunicæ bun
Scuminaas n
DI CArIT E. 537
C A y. XII.
DE PARTIBUS IN ORE CONTENTIS, Gingiva, Palato, Uvula, Faucibus,& Oſſe Gutturis.
Artes in ore contentæ ſunt, præter dentes: gingiva, pa-
latum, uvula, fauces, vaſa ſalivalia, os linguæ, lingua ipſa, tonſilla, larynx,& œſophagi principium. De kribus poſte- rioribus in libro ſecundo ob partium connexionem actum eſt. De ſex prioribus hoc agemus capite,& de lingua in ſe- quente.
GiNGIVA eſt caro dura dentes inſtar valli cingens,& in qngisa.
edentulis aliquid etiam ad ciborum contritionem faciens: qua vel exeſa vel nimis relaxata, vel nimis exſiccata, dentes vacillant aut excidunt. Secanda illa, ſi abſceſſu laboret, con- filio chirurgorum, ſecundum longitudinem, ut facilius conſolidetur.
PALATUN eſt ſuperior oris pars inſtar tholi leviter conca- Palatume
vum, unde oris ccœlum dicitur, eſtque cerebri baſis, oſſe ſphœnoide formata.
Inveſtitur tunica craſſa, ſpongioſa, à craſſa meninge o- riunda, quæ buccas& totum os intrinſecus ceingit, eſtque gulæ& ventriculo communis, quamobrem etiam inter has partes conſenſus eſt. Nec caput maſticatoriis expugare poſ- ſumus, niſi ſimul ventriculum per palatum.
Nervulis ad ſenſum donatur.
Hanc membranam ſpongioſam Sclmeiderus vocat pit ui- tariam poſteriorem, quod pituitam contineat ex vaſis vicinis hauſtam, digerat,& emittat ſudoris ſpecie, ſive ex ſe, ſive acu puncta. Præter hanc plurimis foraminulis pertuſam ob- ſervavit Stenonius, ſub iſta totaglanduloſam carnem, unde in- numeri exiles ductus prodeunt, qui ipſam membranam per- forantes quaſi cribrum formant, unde lentus humor ſtillat.
Palarinas has glandulas conglomeratas vocat idem, tonſillis Glanclulæ
continuatas.
UvuLA à palato in os dependet penitius juxta narium ai Van:
meatus, ſupra laryngis rimam inter amygdalas. Aliis garga- læ. reon dicitur à ſono, videlicet gargariſatu; item gurgulio, co- lumna Eſtque proceſſus ex SunsrAxriA glandoſa, ſpongioſa & rubra, quam putat Columbus oriri ex palati tunica eo loci reduplicata: Riolanus carnem potius credit ab extremitate muſculorum, qui ad corpus feruntur, exſurgentem.
L1 5 Eſt
9

—,
—
—.——
—4
——— ———
.—
*————
8
533 ARNAr. BARTHOL. LlB. III. DE CArITE. FIGURARUM EXPLICATIO.
FISG. I. Ex Schmeidero.
I.& II. Ef membrana quæ os vomer dictum inveſtit, vocatur 3 membrana pituitaria anterior, fit ſub oſſe palati inverſo in capite, utrinque valde fungoſa. ſ7 III. IV. V. VI. Monſtrant meatum abëris biforem, quo aura naribus tracta tendit ad pulmones,&& de iis per eundem 7 meatum efflatur. V VII. VIII. IX. X. Deſignant membranam quæ additamentum V oſſis occipit is inveſtit& tegit; hæc continet mucum Oh emit. rit, quamobrem vocanda venit membrana pituituria pofte- rior. a. b. c. d. Deſignant magnum foramen occipitis quo ſpinali medulla deſcendit.
F 1G. II. ExXx Stenonio.
a. Oſtia vaſorum à glandula buccarum inferiori prodeuntium, quorum nonnullis ſeta immiſſa eſt.
b. Apertio ductus ſalivalis exterioris in papillarum ſummà& poſtremã occurrens. Reliqua puncta innuunt catera foramt na per quæ compreſſione viſcidus humor exit.
FIG. III. Ex Eodem.
a. Glandula ſublingualis.
b. Vaſa ejus.
c. Vaſorum excretoriorum oſcula. d. Sinus ad latus linguæ obſervatus.
pppo R☛ D
FIG. IV. ExXx Eodem.
a. Foramina palati per quæ lentus bumor exprimitur. b. Tonſilla.
—
FIG. V. Ex Eodem.
Vaſculum unum ex illis quæ è glandulæ buccurum inferiuis
parte pradeunt.

. 2. III. un
3* d chmeilen
er dickum ant. r lusſefus A a3i üfna, = oneg, 6 an
haumuck ü te contnet mun memrau im
Amen techiui
= Ftenomto.
rum irferunm
ru m dahilumi ncta innuunt cun bumor exit.
d Eodem.
1.
d Eodem.
— bumor exfrin
* Eod eM. andule buctauns
4
8
8 9 8 8 N G

VUoulc mu-
feul 1.
5740 ANAT. BARTHOL. LIB. III. DE CaAPITr.
PIGURARUM EXPLICATIoO. Proponuntur in hac tabula Os Hyoides, Uvula&
aliquot Linguæ muſculi. F 1 G. I.
A. Gargareon ſive uvula. BB. Par muſculorum exterius. CC. Tendo ejus. 1
DD. Par muſculorum interius, nonnihil compreſſum.
E. Pars palati à qua Uuula depeudet. F rG. II.& III.
AA. Baſis oſis Hyoidis. BBBB. Ejuſdem ois latera ſive Cornua.
CC. Appendices dua cartilagineæ.
FIG. IV. Ex Cafſſerio.
A. Primus lingua muſculus ab externa appendicis ſtyloili ſur
cie ortus. B. Secundus linguæ muſculus.
C. Tertii paris quod geniogloſſum dicitur, muſgulus.
1
D D. Quintum par Geratogloſſum, extra ſitum.
E E. Nerwi guſtatorii. FF. Nervi linguæ motorii. G. Muſculus Oſis Hyoidis. H. Proceſſus ſi yliformis. II. Os Hyoidis. K. Scutiformis cartilago. LL. Muſculi duo laryngis proprii.
Eſt rotunde oblonga, ſuperius craſſior,& in acutum obtuſe
deſinit, binis muſculis exiguis ſuſpenſa, interno& externo pari, pterygoſtafilinum dicto Fallopio, ſive ut antrorſum& retrorſum moveant uvulam in deglutitione, ſive ut relaxa-
tam ab humoribus iterum retrahant.
Ligamenta duo lata utrinque gargareoneme
onnecten-
tia, alis expanſis ſimilia, Galſamach Arabibus dicta, ex 4- ret æo, Auctore Anatomiæ vivorum, Abenſina, Carpo deſcri- dbit Riolanus, qui legi meretur. Habet homo ea pro veſiculis
ſimiarum.
Aliquando ab humoribus delabentibus nimis dehe 8 5
0
IA NK
VAANNN
AN — NANNNN
——
—

741
„ 4 M
Boruna.
Wh,
77
M
7
N — ℳ¼, 8 Caſe„. E
4* 5—
erua aypeuuif—
A
3 T N V K NN N 5 3 W = icitur, muftalu S J, extraſttan
35 —
³
aſſior, K inn S— 2 e 4 e penſi, iqtenf K Su. Slopio, Hteutsh X„— reglutitione, WM— U Gʒ ant. V — grrgeonen, uuch Arabiduet m., Aleꝛſiuili Aubet homodf
labentibus ins

—.. *“ ——
—
—
Caſus uduu- læ.
8*-
Maxillare⸗
Dahus ſa-
Hinalir
I hartoni. Whartono. In exortu variis ramu
54² ANAT. BARTHOLIN. L, 1 8. III.
& dicitur caſus uvulæ, qui ſi medicamentis non redeat aut manus opera, uri& ſecari à cordatis Chirurgis ſolet, vel vol- ſella Celſi, vel organo operoſo Hildani, vel torficula, quam
præfert Aquapendens, vel nupero inſtrumento Norwegico,
quod dedimus in H t. Rar.
Uſus, moderari acris frigiditatem, ne ſubito in pulmo- nem irruat: unde hac deſtituti Phthiſici ſæpe moriuntur. Ppe dph. Alii putant facere ad vocis modulationem; unde vocant
vocis plectrum. At etiamfi lædatur& penitus abſumatur, non tamen vox læditur, niſi aliæ vicinæ partes ad vocem conferentes lædantur: tum enim ab aſperitate carum par- tium, quæ inducta eſt ab iis catarrhis, qui uvulam eroſere,
rauca fit.
Secundus uſus eſt, impedire, ne ex ore potus in nares re- gurgitet. Unde filius Fohannis cujuſdam apud Salmuthum, columella& tonfillis à prima nativitate deſtitutus, lac quod ſugebat, per nares ſtatim reddebat, nec diu ſuperſtes fuit. jn palato ſunt aliæ glandulæ, præter jam deſeriptas, quas Maxillares vocat Whartonus, vel internæ vel externæ Inter- zlandube. uæ ſitæ ſunt immediate intra maxillam inferiorem, pingue- dine& muſculis quibuſdam fere tectæ. Pars poſterior, pa- rotidi& glandulis jugularibus vicina, multo craſſior& ro- tandior& rubicundior eſt, anterius progreſſa paulatim at- tenuatur: medid viâ, videtur ab anteriore parte quaſi rece- dere, reapſe tamen exiguo ramento continuatur, deinde non- nihil iterum craſſeſcit& cunei inſtar inter maxillam& lin- guæ muſculos ad mentum ufque progreditur. In homine obſervat Hornius, replere ſpatium inter laryngem& mu- ſculos ab oſſe hypſiloide ad menti medium tendentes.
In hac præter arterias, venas,& nervos inter ſe anaſtomo- ſibus juncta, vas ſingulare excretorium, ſalivæ expurgandæ deſtinatum invenit Whartonus, olim à Galeno obiter, Haly Aöbbate, Abenſina, Iſaaco quoque deſcriptum. Appellatur vero à primo inſtauratore, Ductus Salivalis Whartonianus,
cujus mentionem fecer
at Gliſſonius, accuratius deſcriptii
lis diviſus ductus ſecun-
dum glandulæ amplitudinem, in medio junctus ferturſib muſculo maxillari digaſtrico, quo trochleæ inſtar utiturin
progreſſu, extra glandulam, cana
lem auctiorem efformat,
qui recta anterius tendit,& à linguæ lateribus in inferiore ejus parte, cute& pinguedine glanduloſa tectus, ductu 13. pollices longo provehitur,& inter gingivas in maxillæ ex-
tremitate, in os aperitur, eidemque humorem ſalivalem impertit, quem continere viſus eſt, tam in homine an
bove.
m In
In k een eile parte 10 mhadi e TIN enim 1s cmj exilib
doexe
tredec
Mec
ſcarum
Tocatos
d,nit
Cnu
mtuna ae
do lybi Heru motis D 7 Kct O;3 one dlns wdine Ua
da⸗

„1 k. Lnn dicamenih 1s Chinu Adam, vel 1 inſtrumenn
ſem, ne ſudne ulanionem,u —tur& denitua X vicinx pan =rhis, quiuuuh
w exorepotun juſdam qudis ¹vitate deſttu „ nec diu lupet =(xter jam teber = nternæ velerm * illam inferionm =tecte. Panptt = icina, muboas rius progrelit anterlore pulteg = o contiouauua iſtar inter mult = e progreditur l anm inter krſig imedium tdes =t verves interkr rium, ſaliret lim àGaleudt e Geſcriptum. 2u Salrvalu ſir uns, accurris — ulis dirilus di e in meaio unciu 0 trochlcæinkt Sulem woctinn =ngux ltteriboil anduloſh tecti. ter giogirsinn mque humot A eſt, tam In bol-
DLI CAbpI xT L. 543
In Homine varium deprehendit Fo. van Horne. Brevio- In homine rem eſſe, pertingentem utrinque ſolum ad mediam maxillæ qualis? partem, juxta linguæ frænulum terminari& aperiri in duas glandulas Raninas ſeu hypoglottidis; exinde quoque aperto ore rivuli inſtar lympham vidi exilientem. Lymphaticum enim vas eſt oris, ratione ortus ex glandulis, uius& humo- ris contenti, quem ex arteriis hauriunt copioſis non nervis exilibus.
FAucEs aliquando dicuntur de toto oris hiatu: ſtricte vero de poſteriore& inferiore parte, quæ non niſi ore aper- to& lingua depreſſa conſpicitur: Græci Papvxſa vocant; quæ tamen vox apud Hippocratem ſæpe notat faucium affe- ctus, ut inflammationem,&c. Galeno dicitur ſthmus, ob loci anguſtiam.
In faucibus Os eſt, quod à forma Græcæ literæ" dicitur Appella. doe: Jps, iTaAoe s, item à forma literæ A Aa*μενε⁵τᷣ. Di- tiones oßis citur item os gutturis,& os linguæ, de quo hic agendum, non Heoidis. vero in oſteologia, quia cum reliquis ſceleti partibus non connectitur.
Eſt vero hoc os linguæ baſis& fundamentum, ſuper quo movetur: Laryngi vero præponitur. b
Conſtat ex variis oſſiculis, ad minimum tribus, aliquan- Conſtru- do ex quinque, ſeptem, novem, ad ſummum undecim, vel tia.
tredecim.
Medium oſfſiculum eſt maximum, foris gibbum, intus cavum, ſub quo hæret Epiglottis, proceſſus habens cornua vocatos, binos, ex oſſiculis conſtantes pluribus vel pauciori-
bus, minoribus vel majoribus.
Cuartilagines quatuor adduntur, duæ majuſculæ oblongæ rotundæ, in ventre oſſis hyoidis, binæ itidem juxta cornua, quæ in quibuſdam oſſeæ evadunt.
Proceſſus ejus annectuntur ligamentis& extrem̃tatibus ſtyloidis, item cum cartilagine guttali.—
Movetur hoc os, ſed non niſi mota lingua; ideo quatuor Moſculz. paria muſculorum habet linguæ communia, nec niſi iis re- motis, linguæ muſculi monſtrari poſſunt.
Primum par anterius ſub cute latet, incumbens tracheæ & cartilagini ſcutali.
Oritur lato& carneo principio ab altiore& interiore re-
gione ſterni: unde hoc par dicitur ſternohyoides. Binis car-
noſus eſt in baſi hyoidis. Atque in medio ſecundum longi-
tudinem linea diviſi ſunt hi muſculi.
Uſus, deorſum recta trahere. Secundum ſub mento& quinto pari maxillæ inferioris am-
*

4.
— —
—y
— 8
544 ANAT. BARTH. LlB. III. DE CApITE.
Geo h e
——,. — v.——
FIGURARUM EXPLICATIO.
Ductus ſalivales exhibentur.
FiG. I. In Vitulo Ductus ſalivalis externus, ex N. Stencnie.
A. Parotis conglomerata, glandula maxillaris Blaſu.
b. Parotis conglobata, Parotis vera Blaſco.
Lymphaticum ex conglobata deorſum tendens.
Raudices ductus ſalivaris ext erioris.
Tyruncus ductus ſalivar is.
Vena jagularis rami exteriores.
Nervi qui ut intra glandulam& caput, ſic& exxtra iluun locum, ut in h. ſibi innectuntur.
Nervi funiculi ductum ſalivarem comitantes.
8
FIG. II.& III. Glandula maxillaris cum Ductu ſa- livali interiori, ex Th. Whartono.
A. Poſterior pars glandulæ.
a a a. Radices poſteriores ductus ſali valis.
B. Anterior pars glandulæ.
b b. Radices anteriores ductus ejuſdem.
C. Truncus poſterior ductus ejuſdem, tendinem muſculi i ventris conſcendens.
D. Reditus ejuſdem exꝶ unio cum ductu anteriore.
E. Truncus communis ductus ſalivalis.
F. G. Muſculus biventer.
H. Progreſſus trunci dicti verſus dentes ant erires maxile inferioris.
I. Apertio ductus ſalivulis ſub apice linguæ prope dentes imi. ſores maxillæ dictæ.
K. Glandula rotunda maxillari aſſidens.
L. Series aſperitatum ſub linguæ latere.
M. Lingua extra ſedem propulſa, ut vaſis exitus teruutur
N. Tonſilla.
O. Auricula foramen.
F I G. IyV.
Ductus ſalivalis externus in homine, ex communicatione Ger. Blaſii.

N ☛
N
—
— —
——
—
2
⁴̃
☛ S
—
TABULIL A XV.
S A
27
—
1 luris cum
1
um tenum.
14
4*
xll
3 4
15 extern e
4 eorſi
*
n& ahut
ar. X Th. Fhartan.
ula maxilun luſo.
5 apice lnguafih lens. a, ut uuſsun
alrvals.
r1 40
= rem comitantu. 1 244 latere.
3;
1 — Ua * ſalvals. Aijuſdem. juſaem, taum d ſus dentu aurd
— — * —

——
———
ᷣ
— 4
— 3 2 8 ————y—————— .. 1 — 5——
——
* —
.—— 1— —— 5
546 ANA T. BARTHMOELIN. LI B. III. amplum, breve& totum carneum eſt.
Oritur à maxillæ inferioris interna parte vario fibrarum ductu: jinitur in media ſede hyoidis. Dicitur nonnullis**. niohyoides.
VUſus ſurſum recta& nonnihil antrorſum trahere.
Tertium gracile& teres eſt, ſub mento ſitum, ortumques Aylcidis appendicis radice; finitur i in cornua hyoidis. Ali- quando in medio Perorantur a à Digaſtrico, pro muſculo maxillam aperiente.
Uſus, in latera movere,& nonnihil oblique ſurſum. Di. citur ſtyloceratohyoides, aliis ſtilohyoides.
Quartum gracile& longum ſub ſcapulæ muſculo, quem quartum faciunt, latet, oblique ad latera deorſum movens
Oritur ex latere ſuperno ſcapulæ prope Coracoidem pro- ceſſum, unde Caracohyoides dicitur: defertur ſurſum obli que ad oſſis Hyoidis latera ſub capitis muſculo, quem ſepii mum faciunt. Eſtque hoc par longum, duplici ventre pre- ditum,& in medio inſtar tendinis extenuatum, quemad. modum ille maxillam inferiorem detrahens.
Addunt his alii quintum par, linguæ alioquin proprium, à Fallopio obſervatum. Riolanus quidem Mylogloſſum, unde hic Mylohyoideum vocat: Veſlingius vero Geniqgloſſum, unde hic Geniohꝶoides internum appellat: quod interius à mento ſub Geniohyoide pari proveniens in baim hyoidis inſeratun quam recta ſurſum trahit.
WMus Uſus oſſis hyoidis eſt.
I. Ut fit baſis linguæ. Et tamen mobile obſcure: ne, ut putat Walæus, perpetuo gulæ incumberet& ita ciborum impediret deglutitionem; ſed in deglutitione antrorſum moveretur,& ita gulæ ori ficium apertius conſtitueret.
II. Ut ab eo oriantur muſculi multi Angne& laryngis
C Aà P. XIII. D E L 1 N Gu A. L Iuo vaà à lingendo dicta, in ore e ſub palato
Situs. Sita eſt in homine.
Namerus. Numero unica, in vitulis marinis guplex,„in ſerpenti⸗ bustrifida, in lacertis bifida. 8
Figura. In homine oblonga, lata& craſſa,& 34 radicem quidem
crafſior, i in extremitate tenuior& acutior.
AMazuitu-
Magnitudine mediocri& ori reſpondenti, quæ ſi nimia
ſit, ut moveri Pedite neqpcat, blæeſi fiunt& bebniee

2 LIn. ln mect. Nterna pan
T didis — antrorfumde
ub mento . itun in cnah 3—
1 =onnihil ebuan 2 hade
A tüb ſcapulen allnadäsn Apulx reCa icitur: deferdn — capitis mulcuh, ¹egum ia
Mdims ertenum rem detrahem r, lingur diag uus quidem Ih Wiui vero Ga pellat: quodim Sens ia baün hſi
Samen modilett le incumdere dd in deglutün
um apertiusoti gruli muhtiſaga
XIII
NGU , in ore ſübpab marini duft
lior& nun 9 ori reſpondem at, bief uns
6 9 1 1
1
Dz CAvITk. 547
& ſi nimia mollitie humiditateque abundet, ut in infanti- cauſalo- pus, minus recte articulatæ voces proferuntur. Linguam uelæ e- vitio morbi in portentoſam magnitudinem creviſſe, adeo pravatæ. ut ore non caperetur, notarunt Galenus, J. Camerarius, Za-
cutus Luſit unus, M. Donatus.
Connexio. In piſcibus tota adhæret. In homine poſterius Connexio. nectitur laryngi,& hyoidi, item faucibus& tonſillis. Infe- rius in medio ejus corpore ligamento valido& membrano- ſo, ad robur& ſtabilitatem, item ad inſertionem proprio- rum muſculorum: cujus extremitas frenulum dicitur; nec alius ab hoc diverfus reperitur funiculus. Hoc in plurimis Obffetri- recens natis adeo totam linguam alligat, ut divelli obſtetri- cum mor cis ungue(quod tamen pernicioſum, nec admittendum) aut hetniciaſus. chirurgi ſcalpello ſoleat, ne ſuctioni vel futuræ loquelæ im- pedimento ſit,& ut libere volvi atque moveri queat. Cæte- rum imperite omnibus indifferenter infantibus interſecant, quum alioquin ex mille, quibus remanſit, vix unus balbu- tiat; niſi manifeſte linguæ exſertionem ſuctionem que inhi- beat, tumque cavendum ne nervi pertranſeuntes lædantur.
Tunica veſtitur calloſa in iis qui calidiſſima deglutiunt, Tunica. ſed ordinarie, tenui, poroſa, ut prompte ſapores penetrent in linguam.
In exteriori linguæ membrana, cornua quædam fibroſa Iinguæ cer- conſiderat Malpighius, ex bove, in obtuſiorem papillam, quæ"ua. in bafi cono ſimilis, deſinentia. Illorum nonnulla extremi- tate ſua, in mucoſa ſubſtantia immerguntur, concava: Hæc evidenter cava, locum dant ſubintranti nerveæ papillæ. Sub hac membrana, eodem obſervante, eſt glutinoſa quædam ſubſtantia, alba ſuperius, inferius fubnigra, inſtar craſſioris reris extenſa, quæ conſpicua foramina habet ſingulis corni- Rete, bus reſpondentia. Infra hæc ſequitur nervoſum 8& hapillare papilla corpus fubflavum& ſubalbum, membranæ inſtar excur- rens, læve qua carnem linguæ ſpectat, exterius inæquale, papillas ner veas miro ordine diſpoſitas promens, quæ in ho- mine, bove, capra& ove ſunt eriplices: 1. Grandiores capitu- Triplicts. lo rotundo, ad latera apicis linguæ& ad baſin quoque ſitua- tæ,& in area ſuperiori linguæ quadrato ordine diſpoſitæ. Peculiare illis eſt, quod in baſi propaginem nerveam ha- beant, cui adnaſcuntur. 2 Copioſiores à communi papillari corpore in mediocrem altitudinem elevatæ, ab extremo capite nerveas propagines ulterius emittentes, quæ ſubin- trant ſinus dictos& cornuum radicibus occurrunt. 3. Gra- ciliores aliæ idem exordium ſortitæ& ad eandem altitudi- nem elevatæ, quæ coni figuram referentes, proprios ſinus
Mm 2 qui

—
— —O 1––
——
—.—-— ——
6——-— —
—— —.————
—
— — 5 . L—
—
—
— ——
————
ſæ.
Suhſtantia.
ces.
Zingua an muſculus 2t 5
548
ANAr. BAnTHOLIM. L 18. III. qui in mucoſa ſubſtantia extant, ſubintrantes deſinunt, ver. Nmero- ſus extimam membranam. Papillæ hæ humanæ linguæ nu-
meroſiores in vivente, ac ſpiritu turgidæ, Fracaſſati obſer- vatione, dum lingua exſeritur racemoſo invicem coalitu ſe produnt. Omnibus eæ ani malibus inſunt, vel in lingua, vel in palato, ut piſcibus. In radice linguæ eaſdem obſervavit Whartonus, quarum una quælibet in medio ſinulum fora- minulo perforatum habet, ex quibus mucus exprimitur. In
lingua Leonis vidi ſetas breviores eſſe. Subſtantia linguæ hactenus à pleriſque caro eſt peculiaris, qualis nulla alia, interim mollis, laxa, rara&e ſpongioſa, ad
imbibendos ſapores humore aliquo vectos, In piſcibus& nonnullis animalibus eſt oſſea. Ad glandoſam ſubſtantiam, præſertim circa baſin, magis accedere videtur, quam ad muſculoſam, unde glandulam voluit Arantius. At muſcu. lum eſſe Veſalius, Maſſa, Lindanus, Whurtonus aſſerunt. Con- ſentit Malpiglius: centrum enim linguæ multiplici fibra- rum genere conſtare, longis, tranſverſis& obliquis, quæ identidem invicem per ſuperequitationem intextæ colli- guntur, ita ut fiat velut teges. Ab apice ad ipſam uſque baſin diſtincte omnes fibrarum ſeries demonſtrat Stenom, EFibræ lin-quæ in toto linguæ corpore tantum triplices: Exteriores ſu- guæ tripli- perioreſque ſuperficiei proximæ fibræ rectum ſervant du. ctum ſecundum linguæ longitudinem, reliquarum totum medium corpus occupantium duo tantum genera, unum quod à ſuperiori linguæ plano deſcendit, alterum quoda medio verſus latera in homine recedit. Hæc duo generaia certas ſeries diſpoſita, ſe alternatim excipiunt, quarum ũin- gulæ vix niſi unam in craſſitie fibram continent, ita ut ſtra- tum ſuper ſtratum videatur. Ipſum ſuperius linguæ pla- num, tunicam exteriorem inter& carnes carnium tendines ſervant clauſos. Singulos ſubſtantiæ muſculos ita adumbrat:
Linguam autem non eſſe mu
ſculum alii probant, cum fi⸗
bras unius generis eſſe proprie ſic dictas muſculorum non habeat, nec aliam partem moveat, ſed ipſa movetur à mu⸗- ſculis aliis. Alii addunt hanc rationem, quia alias fieret mo-
4
tus finam verſus,& cauda muſculi eſſet mobi
lis, caput im- mobi⸗

Lln. Lun bind =hhr un * durgicæ, h demoloinicn
5 inlun dn
lngurcaia et in me = ibus mucusen ⸗ zeſſe. leriſque cardch „laxa raakn üliquo Nedoh h Ad glandafm n ccedere ſicen Noluit Araua — 4,7 hartmudt im linguem =tranſrerfs Ra ¹3 quitationem it 8. Ab apice d ſeries demonh = um triplicssit =m Kdre rechn =ü zdinem, mlis 2 duo tantumg o deſcendit, is recedit. Hrts tim excipiun; fibram coctinal 1 Ipſum ſupeiu er& carnescuns ntiæ muſcubs
DE CAp I T V. 549
mobile. Sed hæc ratio falſa. Principium enim linguæ eſt in laryngis vicinia,& quaſi ex oſſe hyoidis ortum.
Vaſa. Venaæ duæ inſigues ſub lingua conſpiciuntur, quæ Eaa.
ſecari ſolent in faucium affectibus, raninæ dictæ ob colo- rem, ortæ à jugularibus externis. Has
Arteriæ quæ majuſculæ comitantur à Carotidibus.
Nervi linguæ inſeruntur tam motorii, quam ſenſifici, craſſius par interiora perreptans, à ſeptima conjugatione, quibus obſtructis vel ad linguam non pertingentibus, gu- ſtus deperditur ex obſervatione Columbi. Tenuius par per exteriora tunicæ linguæ, à quarta conjugatione oritur, aliis tertia.
Diſtinguitur lingua in ſuperficie media, in partem dex- kinea.
tram& ſiniſtram per lineam quandam candidam, Hippocrati medianam dictam. Hinc Paralyſin una pars poteſt pati, illæ- ſa altera.
Muſculi I.INGU proprii, in ejus ſubſtantia deſinentes, re- M,ſcali-
cenfentur ab Anatomicis nonnullis ſex, à quibuſdam no- vem, ab aliis decem, ab aliis undecim, qui movent linguam ſurſum, deorſum, antrorſum, retrorſum,& in latera dex- trorfum, ſniſtrorſum.—
Primum par, quod in bobus eſt geminum carnoſum& craſſum, oritur ab externa facie appendicis ſtyloidis, in ho- mine gracile: finitur fibris tranſverſis in utrumque linguæ latus, circa medium.
Uſus, linguam introrſum ducere. Sed ob fibras intertex- tas, linguam ſurſum levant, ſi ambo agunt: ſurſum vero ad alterum tantum latus, ſi alteruter. Dicitur hoc par ſtxlo- gloſſum.
Secundum par mylogloſſum dicitur, ortum à lateribus maxillæ inferioris, ad radices dentium molarium. Inſeritur ſub linguæ baſi in ligamentum linguæ. Ad hyoidis os refert Riolanus, quod linguam non attingat. Ar ſatis eſt ad mo- vendam linguam, ſi ligamento ejuſdem affigatur.
Uſus, Uno agente lingua ſurſum oblique ducitur; utriſ- que, apice recta ad palatum& ſuperiores dentes.
Tertium par oritur in interno ad medium mentum, unde geneogloſfm dicitur, meſogloſſon Hornio, jinitur in me- diam fere linguam inferius. In bafin hyoidis defigit Veſlin- gius, unde ad ejuſdem muſculos refert. Et ob fibras diver- ſas videtur actiones contrarias edere: Fibrarum enim maxi- ma parte, quæ linguæ radicem verſus eſt, ad exortum tra- cta, lingua extra labia exſeriturminima vero parte fibrarum agente, introrſum. Inſcriptiones habet hoc par ac ſi plures
eſſent muſculi. Mm 3 Quar-

Sublingua- ler glandu-
4T.
550 ANAT. BARTH. LIB. III. DE CAPITP. FIGUREæÆ EXPLICATIO.
Oſſis Hyoidis& Linguæ muſculos exprimit, ex Caſſerio.
AAA. Corpus maxillæ inferioris.
BB. Corpus oſſis Hyoidis.
CC. Primum par, ſternohyoides dictum.
D. Secundi paris muſculus unus in ſitu. alter ex eo remotus. E E. Tertium par in medio perforatum.
F F. Quartum par Coracohyoides.
G. Quarti linguæ muſculorhuin paris muſculus.
H H. Lingua parenchꝶyma in quod ner vi inſeruntur.
I. Quinti linguæ muſculorum paris muſculus.
K E Primi linguaæ muſculorum paris muſculus.
LL. Communes Laryngis muſculi, Sternot hyroidei. M M. Commuues alii Laryngis muſculi, Hyot hyroidei. NN. Cartilagines uſperæ arteria.
O O. Muſculus maxillæ iaferioris, Digaſtricus dictus. P P. Proceſſus ſtyloidis portiones.
Quartum oritur carneum ex ſuperiore& media regione oſſis hyoidis, finitur in medio, poſtquam productum ſe⸗ cundum linguæ longitudinem. Dividitur alicubi obſeus ac ſi plures eſſent muſculi.
Vſus eſt, linguam recta intro trahere adeoque cam de- primere. Dicitur vero baſiogloſſum, vel X pſilogloſſum.
Quintum Ceratogloſſum vocatur, quia oritur à ſuperio- ribus cornubus hyoidis,& in linguæ latera juxta radicem oblique inſeritur.
Oritur interdum ab inferioribus cornubus, quando nimi. rum altiora deſunt, potiſſimum in mulieribus. Eſtque hoc par in bobus geminum.
Vſus eſt, linguam recta deorſum interiora verſus moſe- re, quando ambo agunt; ſi vero alteruter contrahitun in la- tus movet dextrum vel ſiniſtrum.
Ab aliis additur undecimus muſculus, qui tamen muſcu⸗ lus non eſt, ſiquidem fibris non conſtat carnoſis; ſed eſt caro ex plurimis glandulis& pinguedine ad radicem linguæ ſita, atque remotis dictis muſculis apparens.
yſus eſt, ut hac glandularum copia lingua madeat-
Diverſæ ab his funt glandulæ ſublinguales dictæ, qur utrinque ad linguæ latera ſitæ, vaſa ſeu ductus anguſi 10
ir

——
7
75
S
u,— wtu 4
—
3 3——
eeeeee ——yÿ—
———
— AE
5 AAA 7
3 4— 3
9 3 2 uu
—
ͤö—ͤſͤſͤſſſ
⅓⅛⅓
— ¼¾ auuu uu u,
T A B U 1. A XVI.
een 3 3
7
*
9
lus, qu
nconſtat cun
— lctum
— i ſtu almag vatum
— haris muſtulu
*
orſum interdn —o alteruter cat⸗
— u mußula ſculu „Steruuthm muſculi, whathn ris, Digatruus ioren uam pnti
2 luperiofe
* poſta
.
Aum a muicu ine adr
A pParuma ul oſſum, vel' ocatur, quium A lingurx lurn
Xies.
„ 4◻
— —
tro trahereute. rum in mulerts
m n. Diriditur
a ribus cornubas
a ue

55² ANAT. BARTHOLIM. LI 5. III,
livæ excretorios obtinent, à Stenonio revelatos. Oriuntur hi Duclus no- ductus intra ipſam glandulam exilibus rivulis,& hinc ſibi
S. invicem paralleli, à lingua verſus gingivam recedunt, ubi ad digiti fere diſtantiam à dentibus, per tunicam hiant, oſtiis vix conſpicuis, niſi premantur.
Vur. Vſus linguæ eſt:
I. Guſtus eſſe inſtrumentum. Qua vero ſui parte, non Guſtus ar- ſatis liquet. Non tunica, ut voluit Galenus, neque nervu ganum. guſtatorius, ut quidam cum Columbo; ſed vel ejus ſubſtan tia, quod cum Piccollomineo plerique hactenus, vel ejus glan- duloſa circa radicem pars, quod Mhartono placuit, vel papil læ nerveæ, Malpighi vel denique nervorum filamenta Car teſci. AIn ſub- Subſtantiam negat Malpighius, quia r. muſculoſa eſt cꝛm Kantia lin- 2. Obſtantibus involucris ſapores non ita alte penetrare pol- guæ extre- ſunt carnem, ut eam moveant. 3. Fibrarum compoſitione 1 motum potius quam peculiarem ſenſum edi indicatur. Sed ſi de extremitate linguæ cum Ariſtotele explicemus, quæte- nuis, nihil obſtabit. Fibrarum internarum caro mollior ſapores recipere poteſt varios, pro vario illorum ſfitu,& ner. vis ingerere. Muſculorum externorum fibræ ad motum ſpectant. pal mem⸗- Membrana pulpæ glanduloſæ circa radicem maximeyer- brana. ſatur. Sæpe tamen extrema linguæ parte ſapores diſcerni- mus.
Papillas nerveas eligit Malpighius, imprimis primigene- ris majores& nervis firmiter connexas. Confirmat Fraaſ- ſatus, quia 1. eas omnia fere animalia habent. 2. Inüsſi ſeorſim, linguæ non concurrente parenchy mate, ſapidum liquorem inſtilles, illico guſtus emicabit, ſecus contingitſi ad frænum, veluti iners. Sed apice linguæ, ſapores plerum- que experimur. De nihilo non eſt Lindani conciliatio, quod in extremitate linguæ ſit ſenſus guſtus, in tota voluptas. Juvat obſervatio Fracaſſuti: in linguæ radice, ubi plenius guſtus voluptati indulgemus, quædam patent foramina qui- bus nervi veluti ſacculis attenduntur. Hinc ſæpe dum lin- * gua ſucco alibili imbuitur, confeſtim quaſi nos reſtaurari. Areſcente vero lingua, papillarum cœcos meatulos con- ſtringi. Papillæ tamen peculiares linguæ non ſunt. pa fla- Fllamenta nervorum guſtatoriorum inter præcipua Can- menta nerteſio reputantur, per quæ anima tot ſaporum ſpecies perct- vrum. pit, quot modis corporum terreſtrium particulæin inguam agunt,& movent filamenta. Ita rigidas ſalis particulas agi- tatas& ab invicem ſalivæ motu ſeparatas, poros linguæ h
Val Papillæ
ner del,

=u“, quiat. uu
res noniuixn — t. z. idrnmn = m ſenſum tän
* Anſſteleenii b
=m internrum ² pro vario illonu — xternorum i
Aſa circa radicem. = lingux parel
— Phiu, imprinn
connexass.(uk —e animalia Mia x ente parenchſtt usemicadit kr
= apice lingesh
n eſt Liniameu aſus guſtus, un 3in linguxnir quædam hatas
x nduntur. Huci a confeſtim qui larum ccœcoi! d iares lingux ne itoriorum intef ima tot fiperu reſtrium pafius Iua rigidsliiff atu ſeparatſn 4
DI CAITLE. 553
ctim ð& non inflexas ingredi. Acidas aquæ particulas in eoſ- dem ex obliquo influere, tenuiſſimas particulas incidendo, quæ tamen in craſſiores impingentes inflectuntur. IIlas quibus aqua communis conſtat, nullas linguæ partes inci- dentes, nec altius in poros illabentes, molliter eam ſolum allambere. Aquæ vitæ particulas omnium altiſſime pene- trare, motuque celerrimo concitari. Particulas craſſas& u- nitas, adeoque poris deſtitutas, quia à ſaliva ſeparari ne- queunt, nec poros linguæ ſubire nec filamenta guſtus affice- re, adeoque inſipida eſſe,& inepta ad nutritionem. Quo- modo variæ ſalium figuræ ſapores varios efficiant tradit Gaſſendus.
II. Loquelæ. Nam miraculo vicinum, quod juvenis ille Veſopienſis, de quo Lindanus, cui Turcæ linguam ra- dicitus exciderant, vehementi terrore voce articulata ſit lo- cutus. Salmuri alius ex variolis totam expuit ſine vocis de- fectu. 1
III. Maſticationem adjuvare, dum cibos hinc inde vol- vit.
IV. Lambere. Variolis faciem defœdatam lambendo ſervavit nutrix Hafnienſis. Et Edoardi Regis Anglorum ve- nenata vulnera uxor Eleonora lingua ſua curavit.
Ex quibus apparet conferre linguam non abſolute ad eſſe vitæ, ied ad bene eſſe: partem enim ejus abſcindi poſſe ſine vitæ aut valetudinis noxa expertus eſt poſt Galenum, Zacu- tus, Walaus, alii. Lapides ſub lingua generatos uſum loque- læ, donec exſecarentur, intercepiſſe notarunt Abenzoar, Joubertus, Foreſtus, taleſque Patavii exemptos olim me- mini, ſeque vidiſſe refert Blaſius.
Mm 5 ANA-

554
ANATOMIRX BARTHOLINIANT L I B 8 R IV.
D E
ARTUBDS
Rtuum nomine veniunt membra ex trunco
Aalur
quid? exporrecta, ſuperius Manus, inferius Ps- 2 pus. In quibus præcipue conſiderantur mu-
Cur in hoc à-³ ſculi, venæ, arteriæ, nervi& oſſa. De qua-
iibro agen- M=— ⸗ tuor poſterioribus agemus in quatuor ſequen-
dum etiam tibus libellis: DE MuscuLis vero ART UUM in hoc libr uti
de muſculis& de vicinarum partium, capitis, cer vicis, thracis, dorſi, Ge-
27 e,zrß, muſculis; non quod ad artus pertineant, ſed quia in ordine
. ſecandi, ab Anatomico ante muſculos artuum demonltrari non poſſunt.
De Eu Muſculorum verorum ſeu Artuum nemo dubi- tavit cum Galeno, oſſibus movendis inſervire. Negat tamen Jo. Conr. Stetterus habere motum tranſeuntem, aut mo- vere oſſa, quia nimis magna: Potius ne nudum& terribile ſimus ſceleton,& ut corpore ſuo formæ elegantiam largian- tur, ut non tantum oſſa frigori facile obnoxia tegant,& ſuo calore foveant, ſed& inſignes illas cavitates thoracis& ab- dominis circumdent, incluſa viſcera ab externa injuria de- fendant: denique ut oſſa etiam ſuis tendinibus aliquatenus connectant. Oſſa vero à ſpiritibus inditis immecdiate mo- veri, flecti, extendi, circumgyrari,&c. Sed ſecundani hi ſunt uſus, ad quos tanto apparatu diverſiſſimmorum muſcu- lorum partibus affixorum opus non erat. IIlis oſſa moverl, mechanice demonſtrarur, ſicut affixo fune trabes moventur, jta tenſio his& laxatio. Notum eſt magnam molem recte minori attolli. Quidni magnis& vaſtis muſculis: Præterea,
oſſa immobilia ſunt per ſe, quocunque ſpiritu erthan⸗ in- entur.
Uſus Mu⸗ ſculi.
————

* veniunt mend erius MaNuaii * ræcipue cont erix, nerika
m Sagemusinqu ero A ruwua zu, cer vicu, tin ertineant, ſeig
— tuſculos artouus
* um ſeu Artun endis inſeriin otum tranſeums
— Potius pe nudu
— o formæelegr facile obnorit — s illas caritast
= viſcera abems n ſuis tendin tibus inditsi n yrari, Xc. — ratu divert us nonefat. W tafR xo funet um eſt magus —us& vaſtis 1 uocunqueſf
& quia omnia una manu comprehendi non poſſunt, duæ
Di AnRT UB v s.„ 555 flentur. Nec mollia ſunt, ut ab interioribus commovean- tur. Vulnerato, corrupto vel reciſo muſculo majuſculo, offa à motu ceſſant, quanquam in robuſtis ſatis ſpirituum affluat. Propior vero eſt Petr. Petitus, cui muſculorum finis eſt, non ſimpliciter motum animalem efficere, quia inſecta jis carent, ſed varietatem motuum& robur efficere; ob in- ſtrumentorum enim varietatem ſpiritus variare& ſe divi- dere ad varios motus. Hinc 1. membris, quæ plures motus differentias debent habere, plures muſculos inſeri. 2. robuſta membra& animalia robuſtiores ſortiri muſculos.
C 4 v. I.
DE MANU IN GENERE ET DE UNGUIBdsS.
M ANUs Ariſtoteli eſt organum organorum, quo homo Manus a- alias nudus& inermis donatur, ne brutis inferior ſit, ſus. aut ab iis vincatur; ſed vincat, dum arma parat, aliaque in- ſtrumenta ſibi neceſſaria. Quare ſecus quam bruta, ratio-
nem& manum homo accepit:& hæc quidem illius mini-
ſtra eſt.
Eſt autem MäANus ex veterum Hippocratis& Galeni Manus ſignificatione pars à ſummo humero, uſque ad digitorum quid? extremitates, diciturque ſumma manus.
Et dividitur in brachium& manum ſtricte ſic dictam ſeu Manus in extremam. partes di- Brachium rurſum dividitur in humerum ſive brachium**%0-
ſtricte ſumptum& cubitum.
Brachium in ſpecie ſumptum eſt pars à ſummo humero uſque ad cubiti flexuram.
Gubitus eſt pars à flexura cubiti uſque ad carpum.
Manus extrema dividitur in brachiale vel carpum, quæ eſt pars inter cubitum& palmam; in poſtérachiale vel me- tacarpum, quæ eſt pars inter carpum& digitorum initium;
& in digitos. Poſtbrachialis pars interna, dicitur vola manus & palma; pars externa, dorſum manus.
Digiti plures dati ſunt, ut melius fieret manus actio, quæ Plures di-
eſt apprehenſio: ut etiam minima comprehenderemus, giti cu- da-
quod duobus fit digitis,& alias item multiformes figuras:¹ 3 Manus a-
T10.
ſunt

—,-———— 2—— 4 2
—
———
—
———————— ——
———
—
Digitarum Aumeyrnu
Be digito annulari erν
556 ANAT. BARTHOLIN. LIB. IV.
ſunt creatæ, ut ad ſe invicem inelinantes, auxilium mu- tuum præſtarent.
Dextra vero manus agilior ut plurimum& ad motum promptior eſt, non ob cauſas, quas alii pueriliter citant, ſed 1. quia in dextro latere homini eſt vena ſine pari, quæ forte in ambidextris gemina eſt. 2. quia oſſa graviora in ſcapulis, humero,& tota manu dextra eſſe, aliqui habent pro certo & comperto; quod fieri poteſt ab impreſſione uberioris ca- loris in utero matris, cujus pars dextra calidior. Hinc do- cet Ariſtoteles natura potiorem eſſe manum dextram ſini- ſtra;& alibi, primum impetum vel principium motus eſſe in parte dextra; ut homo progreſfurus prius moveat pedem dextrum, avis volare volens, prius moveat alam dextram. 3. quia truncus arteriæ ſubclavius dexter amplior eſt, quam ſiniſter, diligenter conſiderantibus contra Riolanum, quan- quam non adeo magna ſit differentia, nec eſſe debuerit Plato omnes natura ambidextros eſſe ſentit, hominum- que inſcitia, inertiaque fieri, ut dextri tantum aut lævi fiant. At Ariſtoteli placet, ab ortus noſtri primordiis dex- tram partem ferme ſemper calidiorem,& lævam validio- rem, niſi ad eam conſuetudine, exercitationeque multa, multum caloris ſpirituſque quis traducat, ut ambidexter fiat.
Digiti vero ob perfectam actionem quinque facti ſunt, longitudine& crafſitie differentes. Præter naturam eſt ſi vel digiti plane deficiant, quod Melitæ vidi& Florentiæ, vel digi- torum juſtorum loco puncticula tantum quædam& mollia veſtigia pifi magnitudine appareant, quod hic Hafniæ nuper obſervavi.
Primus pollex dicitur, quia robore pollet,& unus op- ponitur quatuor reliquis in apprehenſione, ideoque craſ- ſus eſt.
Secundus Index& domonſtrator dicitur, quia ipſo in indi cando utimur.
Tertius longiſſimus& medius, impudicus dicitur, quia apud Medicos ejus uſus eſt in locis ſordidis& fœtidis; neque annulis ornari ſolet.
Quartus medicus item annularis, quod annulo aureoan- te alios ornetur, ob communem, ſed falſam& Anatomiæ repugnantem nonnullorum opinionem, ac ſi vena ex corde ad hunc potiſſimum digitum accederet; Cor vero auro con- fortatur.
Quintus auricularis, minimus, quia eo ob parvitatem au- res facilius expurgamus.
Aphre-
hyehe ſcjanain ſin wanui wofgand deuo qa ri ſupe aurin ju i ſuper tan. Selun hnesfa iro ad bas pes e celen raot. 8 nanus oonde duß Wo xtrem anguint Mate milius cafliori aulin, od ma Ifhien gaill ugles,1 eiaien (Nar nelano es vidi ene 32 um N: excl tiunt, b, ea nore ſät dam p ſendet. Tnu
1 d

rs dernrclien eſſe manun ualhiui ſlurusprium = ius monent us dexter am — zus contha hal — ferentin, meth — pos eſle ſeutt ut dextri um Ortus nonmn lidiorem,&a ee, exercitzaton nis traduca, u
⸗ Aionem qum tes. Præter num
tte vidi& Em
la tantum qus — eant, quod bi
* robore polle 3 nprehenſione,
dor dicitur, quf
m cis ſordidi&tr
— em, ſed alan inionem, xi — ccederetz Cu
— alaris, qvodm
us, quiacochf
Döu AnrTrggsys. 557
Apprehenſionis ergo, quæ manus actio, vel uti alii indiſ-· Apprehen-
criminatim loquuntur, uſus eſt præcipuus, cauſſa eſt to- hio.
tius manus apta compoſitio. Præcipuum tamen hujus mo- Manus tus organum eſt muſculus: firmamentum oſſa, quæ in comhaſttis digito quovis tria ſunt, quorum inferius tanquam ſuſti- Tualis?
nens ſuperiori ſemper majus eſt& robuſtius,& utrin- que in juncturis cartilagine donantur, ubi humor unctuo- ſus ſuperfunditur ad humectationem& faciliorem mo- tum.
Secundarius manuum uſus eſt, erudite diſſerente Ky- pero, facere ad meliorem inceſſum pondere& libramento,. imo ad celeriorem progreſſum, unde funambuli, qui- bus pes latior veſtigio, inſtrumentis oblongis ſe ſublevant, & celerius incedentes, manus hinc inde dependentes li- brant.
Tactus quoque præcipue in manu viget, unde in vola manus& extremis digitis elatas rugas ſpiraliter ductas intus condere papillas nerveas pro tactu obſervavit microſcopio
Malpighius.
UNGuUFS exterius apponuntur digitis,& etiam pedum De ungui-
extremitatibus: quorum pars ſumma alba, dicitur radix bus. unguium, lunula candicans,& pellicula radici adnata. Materia non eſt ex humoribus alimentariis, ut voluit Mmilius Pariſanus, Plempius, aliique, ſed ex excrementis craſſioribus, non quæ ex corde aſcendant, ut voluit R³ Anglica, aut abarteriis, ſed quæ ab oſſibus, cartilaginibuſve, quod magnus Hippocrates aſſeruit. Ejhciens, calor, qui ab anima dirigitur in hanc potius quam illam corporis partem. Interim ab anima non fiunt ungues, ut contendunt Pariſanus, Plempius,& Senguerdius, quia in cacochymicis& phlegmaticis felicius creſcunt,& in denatis quoque poſt 25. annos, ex¼ obſervatione Parai. In melancholico ſucco abundantibus, ſcabioſis, leproſis, craſſio- res vidi& longiores. Ungulas brutorum æmulabantur in ſene à Lud. Pouchio viſo, quarum deformitatem in Epiſtolis cum Nebucadneſare comparavimus. In puero eademæ raſſi- tie excreviſſe à me obſervatæ. Non nos moveat quod ob- jiciunt, maxima in cornubus cochleiſque colorum varie- tas, ea enim non magis animam hic arguit, quam in mar- more ſatis variegato. Nec craſſities major in adultis quic- quam probat, quæ à majori excrementorum craſſitie de- pendet. Finis& Uſus I. Digitorum extremitates molliſſimas tueri,& muni- men-,

—ö———— ———
—— —— —— ——— — —
— 4.
Cylor un- guium& zulle de- ſumpta ſigna.
Sen ſus um guium un-
de?,
758 ANA T. BARTHOLIN. L. 1 B. IV.
mentum duricie præbere, ut commodius, melius& facilius fiat apprehenſio. Sic etiam in pedibus, ut in ſtatione reſi- ſtere queant. Unde malè ille olim in unguibus commodo loco collocandis Deos aberraſſe dixit.
II. Ad ornamentum: nam læſos ungues tegimus.
III. Secundario ad fricandum, ſcalpendum& defen- dendum.
IV. Corpus humoribus ſuperfluis& fuliginibus liberare.
V. Phyfiognomis& Medicis indicia vitæ& ſanitatis præbere, qui paſſim videantur. Oneirocritica de iiſdem ex Indorum, Perfarum& Ægyptiorum traditione habet Ach- metes c. 74. 75.
Formam venamur ex accidentibus. Tabes ab ulcere pul- monum olim, etiam Galeno dicebatur heiseza: quiaut re- te Hollerius, tabidi habent aduncos ungues,& abſumunt omnia more lupi.
Figuram habent convexam nonnihil, ut ſe applicentad
digitos. Subſtantiam habent mediocriter duram, ut reſiſtant, ſed tamen flexilem, ut cedant nonnihil,& uon frangantur.
Pellucidi ſunt,& ideo varie colorati: nam prontione carnis ſubjectæ rubent, livent,&c. Hinc obſervare colo- rem unguium ſolent Medici, nam ungues, exempli gratia, cordis calore deficiente, palleſcunt: morti vicinis lividi& fuſci;& frigidioribus temperamentis pallidiores ſunt un- gues, at quibus calor juſtus eſt, rubeſcunt. Maculæ ille albe quæ in unguibus interdum in adoleſcentia appa- rent, à calore vegeto proveniunt, qui deliteſcentia excre- menta ad ungues protrudit& ab aliis ſeparat, huic hetero- geneis.
Connectuntur cirea radicem ligamento. Cutis vero iis ex- trinſecus circumnaſcitur,& caro ſubnaſcitur vel potius ten- dines muſculorum ibi dilatati: unde exquiſitus ibi ſenſus& ex læſione magnus dolor.
Hæc breviter ratione compendii de unguibus.
8
Cà r.
ot!
) Lme l, runt Mo bro ager prælertit Ctrina, C ctari no Inge interno ertenl R ante extenl Aovi partim! Numer- Vem.Bra li: Del rotundu retrorſum unſun mn Ibus ſgec dinm zb i ſarcenken Auma auternen Gdenud Ont bl, ubi guinta, deryoſo jtem. Uuase dhunto im incli dlal delltur leund

* wnnihil, uk
ter duram, un = ühil, Kwoaka = colorni: un
—, Kc. Hnccht — im ungues, em
AI unt: morti i mmentis pallän = ſt, rubeſcunt l en dum in olir = unt, quidelter = balüis ſepuu
Wamato- Cun
ſubmſcitrss unde exquiltui
cudii de unguin
extenſione.
D2* AnTVUnV. C a xr. II. DE MUSCULIS HUMERI ſeu
BRACHII ſpecialiter dicti.
5 Emotis partibus continentibus communibus, cuticu- la, cute, pinguedine, membrana carnoſa,&c. occur-
runt Muscur1, per quos motus fit, de quibus toto hoc li-
bro agendum, commodo loco, ſecus ac Hofmanno viſum,
Præſertim quia& utilis& neceſſaria eſt muſculorum do- Ctrina, ob Cauteria, vulnera,&c.& in reliquis partibus tra- Ctari non potuerunt.
= mncos ungas,,
In genere vero de actione muſculorum manus notandum, internos muſculos potiſſimum flexionem facere, externos
erntenſionem. Et muſculos quidem totius manus internos
*
& anteriores plures eſſe ac fortiores, quia flexio dignior eſt Movetur HuMERuS varie, ideo muſculos varios habet Partim thoraci incumbentes, partim ſcapulæ adnatos,&c.
Numerantur ab aliis ſeptem, ab aliis octo, à Caſſerio no-
vem. Brachium enim ſurſum movere dicuntur duo muſcu- li: Deltoides& ſupraſbinatus; deorſum duo, aniſcalpror& vrotundus major: Antrorſum unicus, videlicet pectoralis; retrorſum tres, infraſpinatus, ſubſcapularis& muſculus tranſ-
5759
Muſculi humers quot?
werſus Srevior. Circularem vero motum fieri putant ab om-
nibus ſucceſſive agentibus, at alii circumagi volunt bra-
chium ab infraſpinato, ſupraſpi nato& ſubſcapulari. Sed in recenſendo nos ordinem ſectionisſeryvabimus. Primus PEcroRALIs dicitur, quia pectus vel thoracis anteriorem partem occupat, magnus& carnoſis, quem Galenus in tres vel quatuòor dividi poſſe cenſuit. Oritur ex oſſe pectoris fere toto,& annexis cartilagini- bus, ubi parum tendinoſus eſt parte claviculæ& coſtis veris quinta, ſexta& ſeptima, implantatur tendine brevi, lato, nervoſo& robuſto in os humeri, inter Deltoidem& bici- pitem. 85 Uſus eſt, brachium pectori admovere,& prout fibræ con- trahuntur magis ad ſuperiora vel inferiora, vel recta, ita et- iam inclinat. Hic muſculus eſt, qui patitur in tormento, quod Itali vocant tratto de corda. Valde enim diſtrahitur& divellitur, quando brachia retro trahuntur. Secundus dicitur DEE rorpss à figura Græcæ literæ A, ſtem

————————
——
—.
4
— ÿö,5————— ————
—õ—ÿ—ÿ—x—ꝛ]———
8 — —
560
ANA T. BARTHOLIN. LIB. VV.
item triungularis humeralis, qui carnoſus eſt& permanet, humerique capiti inſternitur.
Oritur ex claviculæ media parte, ſcapulam ſpectante& ex ſummo humero. Inſeritur in medio humeri, carnoſo quidem fine, in quo tamen robuſtus tendo latet. Unum hunc muſculum dividit Stenonius in duodecim muſculos,
inter ſe unitos& compoſitos, ſicut in bicipiti duo ſimplitcs.
N A 2 X
Uſus
F
cs leric
gbet: 4 Ghant Al drxbe 1
Khricem
In Jume
rufserie rertitiun
nns, Lole amit à Vide qu Tertt comnpau tro deo Orit mmßfi macb ſe raldo,b Talhy um qoat I alrum Ric quis rd rou. ſel en dium eap mendem V tupcde Oitw ſeenden ectonn Vu ntrari din toex igae e nrilelce antoby dtam lulus ſlhhü: ahm

Cut in dichi 4
Dz=z ARTVvBvs. 561 Uſus eſt, brachium furſum tollere. In hujus media parte Iocus fon- ſolebant antiqui fontunellas facere; alii vero in exteriore ranellæ in parte ejuſdem muſculi: ſed rectius fit in interſtitio inter brachio. Peltoidem& bicipitem, uti docetur in tractatu Caſp. Bar- tholini Parentis de Cauteriis, quia 1. ibi eſt vena Cephalica. 2. Eſt inter muſculum& muſculum. 3. Optime ab ægro videri tractarique poteſt. Locus autem exacte invenitur in- fra humeri articulum, per quatuor aut quinque digitos tranſverſos, ubi flectendo brachium percipitur digitis in- terſtitium muſculorum duorum,& fublato brachio in ob- eſis levi concavitate circumſcribitur, ut advertunt Claudi- nus, Solenander, eęr. Ferrara menſuram quatuor digitorum fumit à cubito brachii incipiendo,& ſurſum procedendo. Vide quoque Glandorpium. Tertius LarTSSIMus eſt& totum fere dorſum cum ſuo compari tegit. Dicitur ANiscakrroR, quia brachium re- tro deorſum trahit. G Oritur principio membranoſo& latiſſimo, à vertebra- Vſar. rum ſpinæ apicibus, ab oſſe ſacro ilioque uſque ſextam tho- racis vertebram: inſeritur inter pectoralem& rotundum valido, brevi ac latoò tendine. Figura eſt triangularrx. Fallopius ex Galeno contra Vveſalium, docet hunc muſcu- lum quaſi novo ſed minimo principio donari, dum ex ſca- pularum angulo inferiori plurimas carnoſas fibras recipit. Hic quia amplum principium habet, diverſaſque ideo fi- bras, prout variæ contrahuntur, ita vel verſus ſuperiora ma- gis, vel verſus inferiora humerus deprimitur.(Quia vero an- gulum ſcapulæ inferiorem quoque pertranſit, leviter quo- que eandem cum humero detrahit. Quartus dicitur Rorunpus MaAJon, eſtque oblique ſi- tus parte poſtica ſub axilla, carnofus, craſſus,& aliis teretior. Oruur carneus à coſta inferiore ſcapulæ,& nonnihil a- ſcendens tendine ſuo brevi, lato validoque, implantatur cum pectorali, in humeri partem ſuperiorem& inferiorem. Uſus ofto brachium retro deorſum trahere,& Deltoidi contrariari. Quintus brevis eſt& rotundus, totus carnoſus, qui i nitio acuto ex inſmo ſcapulæ angulo pullulat; poſtea magis ma- giſque craſſeſcit ad medium aique ventrem, inde ſenſim gracileſcens, acuto fine. Enit ur in ligamentum, quo humeri caput obvolutum eſt. l 1 Situm habet obliquum, diciturque aliis TRANSVERSuS muſculus BREvioR, aliis rotundus minor. Et eſt octavus Fallopii: quem muſculum alii putarunt eſſe portionem quandam quarti. Nn Sextus

34— —— A ——* —————.—
——— — „·
———
— v“
562 ANAT. BARTH
IGURA EX
01. 1 N. L X B. V.
PLICATIo.
Hæc Tabula omnes corporis Muſculos ab Au-
ctore deſcriptos, qui ab anteriore parte conſpici poſſunt, exhibet.
AA. Muſculi colli Longi dicti.
B. Scalenus muſculur.
C Maſtoider muſculus caput flectens. d d. Vertebræ colli.
E. Lewator ſcapulæ.
F F. Clavicula.
G G. Os ſternum.
H. Acromion Humeri.
1 i. Muſculus ſubclavius.
K. Pecloralir.
L. Deltoides.
M M. Bicephs.
N. Perforatus.
O. Serratus minor.
P P. Serratus major.O q q ꝗ q. Maſculi int ercoſt ales. RRR R. Brachiæus in utroque bra-
mus ſou Longus⸗
TT. Muſculus radlii pronator Ro- tundus.
V. Radlii pronator quadratus.
W. Supinator radii primus.
X. Carpi flexor primus ſeu exter- NIs5⸗
X. Muſculus palmaris.
Z. Carpi flexor alter ſeu Internus
a. Os radii.
8. 05 cubiti.
d0. Ligamentum cubito vadium cun-
jun eAssf..
T. Auſculus digitorum flexoy ſub⸗ limis ſeu Perforatus.
O. Profundus buic ſub jectus ſeu Pper forans.
84ε.. Muſculi lumbricaler.
chio ab utraque parte bicipitis con- ſbicuus. 1 6 S 8. Prachium extendentium pri-
9. Flexor pollicis. x. X. Pollicem adducentes muſculi-
Sequentes characteres inſerviunt Muſculis de- monſtrandis qui à lumborum regione ad extremum uſque pedem anterius excurrunt.
A. Muſculus Pbas ſeu Lumbaris. B. Iliacus. 1e
C. Obturator internus. PHDDD. Triceps.
E. Lividus.
F F. Rectus in ſitu, ſed in femore
dextro d fine ſuo dependen. GG. Baſtus internus.. H. Euſtus Externus, qui in femore Adextro dependlet ſeparatus. I I. Membranoſus, ſeu faſcia lata- KKR. Crureuf.
1. Longus, faſcialis, ſou ſartorius.
M M. Gractlis.
-
Q. Pollicem extendens muſculus.
R. Gaſtrocnemiuuxu.
rrr r. Muſculi interuſfii
S. LZigamentum trunſaurſum He⸗ is. 4
T. Tibia.
V. Fibula.
X. Patella. 1
hel 0 ſire hum cipir cony Tatue Wwci- urtior Uhle
aror

Irrln.
M
doris Ruin 1 ¹b anxxin Un, exlbe.
mur ſaLna Tr. M — 94ſ2 1 7. i menn N. Lefmen nili L. Coji ſann un. l. Auſcuu. 7.(enhan 4. Or radn. 8. Oresditn 7. Lgmentun au jangmt. T. Asſcalur dn limil ſeu Pafms 9. Dnfaadui huu fuan. — 111 Maſcuinm 7. Flerw faltn
= 1. X. Palicem As
= pſerviunt Mu mborum tean ₰ pedem Anttelb runt. — MM. Gt. NX. Tlicnab
0. Pumeus lisi Pp. Lum3
dens muſcau
DE AnTUB v s 563
Sextus INFRAsSPINA rus dicitur, item ſuperſcapularis iaferior, quia ſcapulæ partem externam& gibbam totam tegit, cujus etiam formam habet: anguſtior vero factus, tendine lato brevique ligamento humero inſeritur.
Putatur brachium ad exteriora circumagere retrorſum. Uſus.
Septimus SupRASPINA rus, item ſuperſcapularis ſuperior, aliis rotundus minor, ſupra axillam carnoſus& oblongus implet cavitatem inter coſtam ſcapulæ ſuperiorem,& ejuſ- dem ſpinam, è qua naſcitur..
Inſeritur vero tendine lato& valido cervici humeri ad articuli ligamentum, articulum primum ſupervectus.
Hujus Uus idem putatur, qui prioris: aliis ſurſum cum Deltoide movere.
Octavus, SußscApuLARIS dicitur, ſeu immerſus, carno- ſus valde inter ſcapulam& coſtas habitat,& occupat partem internam ſcapulæ, inſeritur vero lato tendine in humeri ſe- cundum ligamentum interne.
Uſus, brachium introrſum circumagere.
Nonus. Noni muſculi inventio Arantio& Placentino de-
betur, eſtque in anteriori brachio, PrRFonA rus dictus.
Oritur à Coracoide proceſſu Scapulæ, inde Coracoideus
ſive Coracobrachieus dicitur Riolano; inſeritur in internum
humerum circa medium, juxta tendinem Deltoidis. Prin- cipium habet nerveum èc breve, oblongum ventrem ſatis corpulentum,& robuſtum tendinem. Venter ejus perfo- ratus eſt,& tranſitum nervis largitur, qui ad cubiti muſeu- los diſtribuuntur. Hunc muſculum alii ſaltem muſculoſam portionem bicipitis vocarunttnt8u6,B 3 Utilem ad brachium ſcapulæ proceſſui adducendum, ſive antrorſum ſupra pectus attrahendum. 181
C. A4 p. 111. b DE MUSCUILIS SCAPUI. EX, ſeu HOMOPLATEF.
Uia movetur ScApuLà antrorſum, retrorſum, ſurſum & deorſum; ideo quatuor accepit muſculos, quibus ta-
men alii duos addunt, Serratum majorem& digaſtricum. Errar alio- Sed male. Nam hic eſt oſſis hyoidis, ille vero thoracis pro- m.
rius. 1 I. Dicitur SERRATuS MrNoR, eſtque muſculo pectorali ſubſtratus. Oritur à coſtis ſuperioribus quatuor, excepta prima,& Nn 2 ſur-

4 ——— ————y—————
* A 5 ——————
———;—
— ————
——— 3
Uſu Jo
56 ¾ AuAr. BARTHOLIM. L 1. IV. ſurſum oblique aſcendens, fine partim carneo, partim ten-
dineo, juxta proceſſum ancoriformem ſcapulæ inſeritur. VUſus antrorſum ad thoracem adducere.
II. Galeno TRaPEslus dicitur: aliis cucullaris ob figu- ram, quod referat cucullam Monachorum religioſorum.
An autem muſculus ille primis parentibus impoſitus ſit tan. quam teſſera vitæ religioſæ, ſicut conjicit Riolanus, non credo, quia& alii Religioſi ſine cucullo,& cum hoc pluri. mi minus religioſi, ſive profeſſionem ſive mores ſpectes Impoſitum autem hoc nomen muſculo à Medicis Chriſtia. nis ad ſimilitudinem tegminis Monachalis.
Oritur carneus& tenuis ab occipite. Unde ad octavam thoracis vertebram deſcendit, indeque ut& ab occipite ſen- ſim attenuatus, ſpinæ, ſcapulæ ſummo, humero& clavicule inſeritur.
Sed ob varium ortum, variaſque fibras
Varie movet ſcapulam; ſurſum, oblique ob fibras obli- que ab occipite ad omoplatam deſcendentes, quod fruſtra nobis negat Riolanus, deorſum ob fibrarum duetumab octa- va dorſi vertebra aſcendentium,& recta ad dorſum, ob fibras rectas in medio muſculi ad ſcapulam protenſas.
III. RHoMBoIDES à figura quadrilatera, ſub cucullari ſi⸗ tus, tenuis& latus.
Oritur à tribus inferioribus colli& tribus ſuperioribus thoracis vertebris, eademque latitudine baſi ſcapulæinſe- ritur.
Uſus eſt, nonnihil oblique ſurſum ad poſteriora trahere.
IV. LEvAToOR, aliis Patientiæ muſculus, quia elevant ſcapulam, quibus non ex voto res ſuccedunt, ſupra clavicu- lam eſt. 1—
Oritur à vertebrarum colli quinque tranſverſis proceſſi- bus, variis principiis(unde plures videri poſſunt) quæ mox coëunt:& inſertio fit in angulo ſcapulæ altiori& inferiori, lato& carneo tendine. Uſus eſt, antrorſum trahere& attol- lere ſcapulam cum humero. 1
His muſculis ſcapula per ſe,& brachium peraccidens movetur; ſicut ſcapula peraccidens à brachii muſculi.
CA

dLIN. L Parimenn Aadduca = ſtur: al 2 Monxc. Parentidu lcut cnjiti = wcacall ga Aeſſionem lnen * maſcaloala = boccipire Uu indeque u&i
— iuſque ibes tlum, obliqmi n deſcendemts a ob übrarum du mm,& rect à
—
ad ſcapulmin
— Tuadrilateraſi
E is colli& tibu — e latitudine bul
1 irfum adpofen
dn ntie muſculu
— ires ſuccedun
4 quinquetutt lres videri olle
llo ſcapulæ il St, antrorfamtt
—.„ — e, R brachitt aidens abrcci-
DE AnTUAV⸗. 565
C aA v. ly. DE MUSCULIS THORACIS, ſeu RESPIRATIONIS.
Eſpirationi inſerviunt plurimi muſculi: ut diaphrag- ma, omnes intercoſtales, aliqui abdominis, de quibus lib. 1.& 2. actum,&
THoRAcis proprii, qui recenſentur utrinque ſex; quibus tamen addit Fallopius tres in cervice; qui Veſalio ſunt partes muſculorum cervicem& dorſum occupantium.
Proprii thoracis muſculi thoraci adnati ſunt: duo parte anteriore, ſubclavius& triangularis; Latera occupat ſerra- tus major; reliqui in poſtica ſunt parte, nempe ſerratus poſticus uterque,& ſacrolumbus.
I. SußcLAvrus, eo quod ſub clavicula fitus ſit, ſpacium replet inter claviculam& primam coſtam. Platerus inter intercoſtales numerat.
Oritur carnoſus à parte interiore& inferiore claviculæ: Inſeritur carnoſus in partem ſuperiorem primæ coſtæ, quam ſurſum& extrorſum trahit. Et hic eſt primus mu- ſculus, qui thoracem dilatat ſeu diſtendit. Huic contrarium uſum afſignat Spigelius, claviculam nimirum deorfum tra- here, quæ per ſe tamen immobilis, quare& contrarium illi ortum, contrariam inſertionem adſcribit.
II. SERRArus MAjon magnus eſt, latus& undique car- neus, cum abdominis obliquo deſcendente ſerratam com- pagem efficit.
Oritur carnoſus ex baſi interna ſcapulæ. Riolanus origi- nem altiorem obſervavit à coſtis duabus ſupernis uſqut ad claviculam, quæ coſtæ videntur immobiles. Porrigitur ten- dine quinque inæqualibus extremis ad coſtas quinque ve- ras, nonnunquam& ad ſpurias duas, quas attollit. Contra- rium huic uſum quoque adſcribit Spigelius& FVeſlingius, qua⸗ re reliqua quoque contraria, ortus, inſertio.
III. SERRArus Posricus SuFER OR, minor, ſub Rhom- boide in dorſo inter utramque ſcapulam habitat.
Oritur à ſpinis colli inferioribus,& prima dorſi, mem- branoſus: inferitur quatuor ſuperiorum coſtarum tribus in- tervallis, tripartitus:& eas coſtas ſurſum trahit.
IV. SERRATus Posricus INFERIOR, major, eſt mem- branoſus& latus fere in dorſi medio, ſub muſculo latiſſimo
ſeu aniſcalptore, à ſpinis vertebrarum dorſi inferiorum op-
Nn 3 tus.

— ———
———————
——————
— m—
ö ——.—·— S
566 ANA T. BARTHOLIN. LIB. IV.
tus. Inſeritur ad coſtarum inferiorum quatuor intervalla, velut in digitos diviſus. Vſus, thoracis partem inferiorem dilatare.
V. Præcedenti ſubſternitur,& aliis putatur communis eſſe tam dorſo quam thoraci. Dicitur SackoruMsus, quia oritur ab oſſis facri poſteriore parte,& lumborum ſpinis carnoſus interius, exterius nervoſus. Inſeritur coltis infè- rioribus duplici tendine, uno extus validiore, alio intms Non facile ſeparatur à longiſſimo iſto dorſi muſculo, utii. deri poſſit ejus particula. UVſus Veſlingio eſt thoracem con. ſtringere. Spigelius nobiſcum ſtatuir, quia uno continuo. que principio cum dorſi longiſſimo enaſcitur, thoracem er. tendere& erigere.
VI. TRIANGuLARIS, parvus eſt& fubtilis, in macilen. tis vix carnoſus, intra ſub ſterno latitat, ex cujus parte infe- riore ortum habet. Unde Sterni muſculus commode appella- rt poteſt. Inſeritur oblique cartilaginibus inferioribus, quas adducit,& thoracem conſtringit. Portionem eſſe muſcu- lorum intercoſtalium minorum credit Marchettus, à quibus abſque dilaceratione ſeparari non poſſit.
C A p. V. DE MdUSCULIS CAPITIS.
Owetur Capur, vel ſecundario ad cervicis motum?
VAcervicis muſculis; vel primario ſupra primam ferte- bram, cui immediate è arctejungitur, antrorſum& retror- ſum flectendo; ſupra ſecundæ vertebræ dentiformem pro- ceſſum, cui occiput inſiſtit& firmiter nectitur, velutiaxin circumducitur, qui motus fit novem muſculorum pari- bus. 1 Primum par longum& craſſum, dictum nonnullis Syle- nium eſt, vertebris utrinque inſtratum. Oritur duplici rin- cipio, uno à ſpinis vertebrarum thoracis ſuperiorum, altero à quinque ſpinis inferioribus vertebrarum colli, àquibus fertur ad medium occipitis;lateraliter vero antequam ninem attingat, tendinem unum validum, aliquando etiam dupli- cem, proceſſui tranſverſo ſecundæ vertebræ colli donare notat Marchettus. Uſus eſt, caput ad poſteriora recta trahere. Si vero alteruter tantum agit, circulariter in latus motus fieri putatur. Secundum implicatum& complexum eſt atd Videtur quaſi ex tribus muſculis conſtare: princi
ue dicitur, pia varla habet,
3
4 1 1 3 ſel 85 ate lntt E,
d l cm.
et.
9 g; ci occi
res,, Inſrit lisc
Im nte, noen
Iad

horacis u
4& Aliis
² pure, Klua — extus välici 10 iſto dori n eatuir, guk = umo emadciton
*eſt K ludtild
— o ktirt, exenn
— muſculuscoma
llaginibusini
A git. Portionen
an crecüt Murc- — on pollt.
V 18 CApI-
undario adom rimario ſupum ungitur, uummi vertebræ deri — irmiter nechiu = t novem mun
Jum, dictumu Kratum. Ortvs — 1 thoracis ſunss — vertebrarund eraliter rerom — dum, aliquand cundæ renei o ut ad poſtericu =t, circulznta
domplexun dis ulis conſte:
Dz AnTUBVs. 767 habet, ad ſeptimam cervicis, primam, tertiam, quartam tho- racis vertebram, variaque ratione in occiput implantatur.
De Splenii& Complexi fibris notat Riolanus, decuſſatim interſectas eſſe& diſpoſitas ad utriuſque muſculi robur. Tertium par ſub ſecundo pari ſitum eſt, parvum ð craſ- ſum, quod veſalius voluit prioris muſculi quartam partem eſſe. Inſeritur in proceſſus mammillaris poſteriorem radi- cem. Uſus eſt, caput retrorſum leviter ducere;& ſi alteru- ter agat, retrorſum ad latus.— nartum dicitur rectum majus, parvum, carnoſum& gracile. Oritur à ſecunda colli vertebra, deſinit in medium occiput.
Quintum reutum minus ſub priori pari latet. Ortus ejus à prima vertebra colli, inſertio& uaſus eſt, ut tertii& quarti.
Sextum obliquum ſuperius adhuc ſubtus latet. Oritur qui- buſdam è medio occipitis,& deorſum deſcendens inſeritur tranſverſim in apices proceſſuum vertebrarum colli. Aliis non male, ut Veſling:o, oritur à primæ vertebræ proceſſu, de- ſinitque in occiput juxta latus externum rectorum.
Septimum Obliquum inferius à ſecunda colli vertebra or- tum, proceſſui tranſverſo primæ vertebræ inſeritur.
Vſus utriuſque obliqui eſt circumagere ad latera caput.
Odtavum Maſtoides, parte anteriori colli, longum& te- res, oritur fere duplex à ſterni& claviculæ ſumma parte,
inſeritur fine carnoſo& craſſo in mammillarem proceſſum. Vſus, caput flectere.
Nonum par Fallopius addit, ſub gula in anteriore colli parte, adjacens primo cervicis pari. Oritur nervoſum à li- gamentis vertebrarum cervicis; inſeritur in baſin capitis⸗ quod pariter cum priori flectit.
C A p. FI.
DE MUSCULIS CERVI CI8 2 ſeu COLLI.
Uſculi CorLl utrinque quatuor ſunt. Duo primi
. flectunt, duo reliqui extendunt. 1. 1.0N GI Auo ſub œſophago latitant, à quinta thoracis vertebra principium ſumentes carneum& acutum, aſcen- dunt in primæ vertebræ proceſſum extuberantem acuto tendine, aliquando& occipiti prope magnum ejus foramen
inſeruntur. Nn 4 Uſus

——————
—-——
————
568 ANAT. BARTHOLIN. LIB. IV.
Vus eſt, cervicem recta anteriora verſus flectere,& una
caput: ſi vero unus agat, in latus flectit.
His flexoribus duos alios addit Veflingius, dictos Breves. Sed judice Marchetto, ſunt continuationes pPotius prædi-
Ctorum.
II. ScAaLEnI, qui quibuſdam thoracis muſculi ſunt, ha. bentque foramen peculiare, per quod in brachia venæ, ar-
teriæ& nervi cervicales exeunt. Oriuntur carnoſi ad coll
latus à prima coſta; inſeruntur interne in vertebras plerum- que omnes colli, earumque præcipue proceſſus tranſverſos. III. TaaNsvERsALEs duo in dorſo ſiti, oriuntur à ſex vertebris thoracis, ſuperioribus, externis: inſeruntur exterius
in omnes vertebrarum cervicis tranſverſos proceſſus. Inter hos vero nervi exeunt. Vſus eſt, extendere vel in poſteriora flectere, at ſi unus agat, oblique movere.
IV. SpINATI duo, inter ſpinas totam cervicem occupant, ſuntque longi& ampli. Oriuntur à quinque ſpinis vertebra. rum colli, ſeptemque thoracis. In totam inferiorem ſpine
ſecundæ vertebræ partem valide implautantur. Fſus, ut ter. tii paris. 11
G r. VII. DE MuscuLls DORSI, & LUMBORüN.
Ovetur SpINA DoRs1 antrorſum, retrorſum, ad latera, X& circulariter. Atque in hiſtrionibus infinitos motus dorſi videre licet. Nam omnibus vertebris offeruntur ten- dines, ac ſi plures& infiniti eſſent muſculi, quos tamen ten- dines Anatomici multi ad unum muſculum referunt mag- num, dicuntque unum muſculum habere multos tendines. Communiter vero quatuor paria dorſi conſtituunt: ubi no- tandum, ſi alteruter agit, ſpinam in latus moveri, ſi totum Par, flecti vel extendd. Primum par QuabnRAruM appellatur, adbæarens proceſ- ſibus tranſverſis vertebrarum lumborum, ortum interius ab oſſibus ilio& ſacro, latum& carnoſum. Riolanus ab apo- phyſibus tranſverſis duarum vertebrarum inferiorum dorſi, & ultima coſta mavult educere, ut poſſit cum muſculis ob- liquis deſcendentibus& rectis agitare& movere antrorſum compagem oſſium Ilii. Cæterum quum iſta hypotheſis adhuc ſit incerta,& ipſomet fatente cum Cajo de flexu lumborum& com paginis res ſit accipienda, ex noſtra potius cri⸗
—
ni
Aun

DLI. mn — erriora ſe — 15 Hlectit 8
=(dit peh Bauuae
— —m thonum kauähie nt. Oriutua — mternein nan A cipueprceln 2 t in dorſii — yextemis nſan * tranfrerſam „extendere :movere. =totum cenin — waquingueh In totam ja le imzlaatatn.
n VII.
. 15 D0¹ AORKüuM
rorſum retmott — hiſtrionibwin = bus fertebrüöck it muſculi qur am muſculumm Aum haberem = a dorſi contſrur — im in latus mon
ppellatur, ail lomborum, carnoſum. W
rtebrarum infi —, ut poſſit cum lgitare K mofe erum quum 3 — fateote cum 6 — t accipiencaci
Dz ARrusds. y69 origine hujus muſculi eſt Mus, lumborum vertebras fle- ctere.— 1
Secundum LoNxoIssI MuM, oritur acuto& valido tendi-
ne exterius tendineo, intus carneo, ab extremo oſſis ſacri, lumborum vertebris,& oſſe Illium, eodem cum Sacrolum- bo principio, quo cum fere confunditur, donec in progreſſu juxta infimam dorſi vertebram ab illo ſeparetur. Jungitur vero deinde tranſverſis ſingulis lumbalium vertebrarum ac dorſi proceſſibus, quibus tendines largitur velut anſulas quaſdam, tandemque deſinit modo in primam vertebram thoracis, modo ad proceſſus mammillares prope os tempo- rum. Pſus, thoracem, lumbos,& eorum vertebras, exten- dere.
Tertium huic ſubjectum eſt, quod SAcRuRi appellatur, quia ab oſſe ſacro poſterius oritur, carnoſum,& in duodeci- mæ vertebræ thoracis ſpinam, aliis etiam in lumbalium vertebrarum ſpinas obliquoſque proceſſus, variis tendini- bus finitur. Vſus ut prioris..
Quartum SEMISPINATuMN, ortum ubi præcedens deſinit, omnes vertebrarum thoracis ſpinas amplectitur, tendineſ- que largitur,& deſinit in ſpinam primæ thoracis vertebræ. Uſus, thoracem erigere.
Si omnes octo agunt, dorſum rectum detinent,& homi- nem quaſi ſuſtentant. Nec ulli præter hos aut in ſuperiori- bus explicatos, lumborum ſunt muſculi, antehac cogniti, quos vel prætermiſerimus, ut objicit Riolanus, vel ignora- verimus.
Vertebrales omnes muſculos ita in ordinem redigit Sre- wortebralis nonius: Eſt vero illi vertebralis muſculus, cujus utraque ex- muſculus. tremitas vertebris continua eſt; eſtque vel Rectus, vel Obli- quus.
Rectus, cujus utraque extremitas eſt in eadem linea ſpi- Rettas. nali medullæ parallela; hicque vel Medius, cujus utraque extremitas continuatur mediis proceſſibus, ſeu ſpinis ver- tebrarum; vel Lateralis, cujus utraque extremitas conti- nuatur lateralibus ſeu tranſverſis proceſſibus vertebrarum. Ad medios ſpectant Spinati, ad laterales Tranſverſs.
Oëliquus, cujus extremitates ſunt in duabus lineis ſpinali Obliquus. medullæ parallelis. Eſt vel à Medio Recedens, cujus extremi- tas ſuperior in proceſſibus lateralibus eſt, hujus generis eſt pars Spleni inferior: vel ad Medium Vergens, cujus extre- mitas inferior in proceſſibus lateralibus eſt. Huc ſpectat Longi in collo ſecunda pars,& omnes illi qui à ſpina colli ſecunda ad os ſacrum uſque immediate vertebris utrinque
Nn p incum-

— —— ——õÿõy——— 5
————
—
—
F—— * 3— — y—————
770
ANAT. BARTHOLIN. LIB. IV. FIGUREæÆ EXPLICATIO.
Aliquot muſculos, qui à poſteriore corporis parte pri- mum ſe offerunt, tradit-
a a. Muſculi eapitis Complexi- B B. Splenii. CC. Levator ſcapulæ uterque D. Tyapefius ſeu(ucullaris? ſitu. E. Supraſpinat us. F. Iafraſpinatus. G. Rotundus major. h. Rotundus minor. 11. Rhomboides. K K. Dorſi latißimus. L. Serratus poſticus ſuperior. M. Serratus poſticus inferior- NN. Dorſi longißimus. O O. Sacrolumbus. P. Quadratug. Q. Sacer dorſi muſculus- R Brachium extendens muſculus, Longus dictus. S. Alter extendens, Brewis. T T. Supinator brachii alter, Auslori noſtro, rimum vide Tab. ſa- V. Carpi extenſar, primus, aliis bicornis, hic dependenr. W. Carpi extenſor alter. XXXX. Extenſores bini dliitoruns. Z. Apophyſis humeri ext erna. A. Delteides. T. Brachieus.
Sequentes Characteres inferiorum artuum muſcu- los demonſtrant.
A. Olutæus major extra ſitum.
B. Glutæus medlius in ſitu.
C. Pyriformis dictus muſculus.
D. Obturator Internus, alias Marſupialis.
E E. Fledtens tibiam Biceps.
F F. Semimembranoſus.
gg. Seminervoſus.
h h. Gracilis.
111. Tyiceps ſiniſtri lateris.
K. Faſtus externus.
A&AA. Triceps in dextro lat ere.
LL. Popliteus. 3
M M. Gaſtrocnemii duo, qui in ſiniſtro latere in ſitu, in dextro ſuae moti ſunt.
N N. Soleus muſculus.
O. Plaut aris.

—
—
— —
— —A
—
Mℳ
Wwü ☛‿
8 A
M
A
9
8
——N 7 3—— 2 7
—
8
—— —
— N ͤD
— 8 6ͤ
——— 2—VBB
h-
d
8
—— ———
.
M,
X 8, 4— ——
—gg
—
—
— —
8 N N N 2 X
7
„1t,
277
2 —
—u—
—
— 3— ⁴= 3— 3 4—— .—— 3 2 5 2. — 3 — 8839 3
“
A—,„ 7 2e 1
— — 1 e — f„˖. u, N 5
6 5 —₰ ⸗— 52 8 r.—— 5* — 3 8*—yx 227 eeüaaöxe ———
—

1 8
tim pol mulcu lis den iaſeriy Lculori chium) Muc
b dius ſen (uol gikiacta 4 lnyeri tenöne capd Jos te H mutu conſt
res ca nius, c viores

DE ARTUBvs. 571 incumbunt, quibus Semiſpinati nomen recte imponitur. Fere omnibus his commune eſſe Stenonius monet, ut una vertebra ſuperior à pluribus vertebris inferioribus muſcu- los accipiat,& una vertebra inferior in plures ſuperiores vertebras muſculos mittat.
CaA r. VvIII.
DE MUSCULIS CUBITI, BT RADII.
yſculi Cunir1 ordine ſectionis arbitrario ſequuntur. ↄ,2% in ha. Sectorem tamen monemus, non demonſtrandos ſta- Aione.
tim poſt hos radii, ſed omnium ultimo; poſt cubiti vero muſculos, digitorum, pollicis& carpi, quia horum muſcu- lis demonſtratis remotiſque, commodius muſculorum radii inſertiones diſcernuntur. Alioquin demonſtrationem mu- ſculorum cubiti& Radii poteſt proxime excipere bra- chium, ordine cuivis arbitrario.
Muſculi cubiti quatuor ſunt,& RAbDII totidem.
Duo cubiti flexores ſunt, ut biceps& brachiæus. Duo ex- tenſores, longus& brevis.
Duo radii pronatores ſunt, rotundus& quadratus,& duo ſupinatores, longior& brevior.
Cubiti namque proprius. motus eſt flexio& extenſio. Ra- dius vero manum totam pronam vel ſupinam facit.
Cunr rI primus dicitur Bickrs, ob duplex ejus initium diſtinctum, quod eſtà ſcapula, alterum tendineum& teres, à fuperiore ſupercilio acetabuli, alterum latius minuſque tendineum à proceſſu ancoriformi. Inſeritur vero in radii caput,& corpore ſuo brachii internam ſedem occupat. Hu- jus tendo eſt, qui in venæ ſectione caveri debet.
Hunc muſculum ex duobus componit Stenonius, ita ſibi mutuo appoſitis, ut tendines inferiores unum tendinem conſtituant intra carnes reconditum, tendines vero ſuperio- res carnem intra ſe contineant. Deinde notat idem Steno- nius, quod carnium hic ea ſit longitudo, ut diagonales bre- viores ſemper obtuſos cum oppoſitis tendinibus conſtituant angulos.
Zecundus ſub hoc latens, ipfique oſſi ſuperſtratus bre- vior, BACHlæÆ US, totus carnoſus, præcedenti minor, ori- tur ab oſſe brachii medio,& anterius inſeritur in cubiti, ra- dii principium commune, articulique ligamentum.
Tertius ExTENDENS primus eſt& LoxGus, oritur du- plici

5? AkAr. BAhrHoL. LI. W. DE Anrunvs.
FIGURARuUM EXPLICATIO b Ex Stenonio.
FIGVURA 1. Gaſtrocnemii.
A. Extremitas ſuperior.
H. Extremitas inferior.
G D. Superficies interior.
ABFEE, HGCD. Trapezia tendinum. BFGC. Parallelogrammum carnium.
F I6G U nA A II. Bicipitis muſculi.
EH. Eſt planum ordinum. E. Extremitas ſuperior. H. Inferior.
FIGURA III. Muſculi Semimembranofi.
ABF E. Superioris tendinis trapezium. HGCD. Inferioris trapezium.
plici principio à ſcapulæ coſta humiliore, fnitur carnoſus in olecranum.
Quartus ExrENDENsS ſecundus& BREVIS, oritur ab hu- meri cervice, poſterius miſcetur cum præcedente,& hume- ri os occupat, deſinit vero in illam olecrani partem cul inni- timur..
Quintum addit Caſſerius tertium extendentem; qui aliis eſt portio quarti muſculi, at ipſi diſtinetus muſculus, ut& Anatomicis poſterioribus. Riol.& Veſling. Anconeum vocant. Mle vero portionem Brachiai ſui externi eſſe vult, quia arcte illius extremitati carnoſæ interdum cohæret,& reſpondere
poplitao, ut ſervetur pedis& manus æqualitas. Palbulan ex poſte-

TABUI A 111.
3*5 4 E 8—3 — s 8 ½ ³ . — 1E 1 1 mum 1 4 1 1 5 6

———õÿyͤͤͤ
574 ANAT. BARTHOLIN. LIB. IV.
poſteriori extremitate humeri, juxta finem quarti& ter- tii muſculi,& cubiti articulum prætergreſſus, in os cu- biti poſteriore quoque parte laterali, non longe tamen, digiti nempe tranſverfi diſtantia, ultra olecranum inſe- ritur-..
Sextum præterea, Extendentium quartum Galenus vide- tur addere, nempe molem carneam, duobus primis con-
—— 4 4 —
fuſam, quem Riolanus vocat Brachiaum externum, ad Bra- chiæi flectentis interni differentiam, quia brachio externo 4 inſtratus, duobus illis primis ſubjicitur. cip FErimus muſculus RApii Roruxpus, aliis Teres, ina- dtz pophyft interna brachii valido carnofoque initio, oblique in 1ah radium fere medium ceſſat, carnoſoò fine& tendine mem- ſen — 4 branoſo quoque, quem verſus medium radii iterum per- del ggere, c] uſdemque radii externo lateri adnecti ſcribit Spi- eſl 8 Secundus QuxpRA rus ab imo cubito in imum radium, un totus carnoſus duorum digitorum utrobique latitudine ſu- df ppra ligamentum illud, radii cubitique commune vinculum, progreditur. Hi manus pronatores ſunt. qu Eertius eſt SurNATOR PRIMus, ab inferiore brachii Pparte acuminata in inferiorem radii partem carnoſus, inſeri- er” ur tendineo fine. b Quartus eſt SupINATOR ALTER, ab apophyfi externa geh brachii carnoſus enaſcens, foris membranoſus, intus car- 71 4 noſus progreditur in medium fere radium. 4 Inter muſculos Radii invenit Caſſerius aliquando duos er 3 parvulos, circa articulum cubiti exiles,& oppoſito mdo dig incedentes, atque inſtar trochleæ pronum& ſupinum ra- V dium moventes. Eos tamen non inveni. Aliquando illorum A l10co vidi in muſculoſo homine, unicum muſculum Trian- 3 gularem à ſummo cubito ortum& deſinentem circa me- da dium ejuſdem carnoſo fine& anguſto, nec ullius muſculii poortio erat, quos omnes ante diligenter ſeparavimus. Quo lor hic naturæ inſtituto conſtitutus ſit, nondum dixerim. fuh
4½ B

1* IL Ik. Lnp A₰ juxtz knen aà præ 4 eni
n, e
— iam qoia baun iciu. 1 2 Tundus aül
— mecn 14 — literi aincch
— vocaubtroinina = Am undiqueln — itique commun 21 ores ſunt.
IE IMus, A ickenn . rradii pattem emm
LrEx, Wapch tis memdeanclu ere radium. — iit Caſerius lir — ti exiles, Kop — lle ee pronumdi * ninveni. Alüeu —, unicumm mwum& delidertr — anguſto, nec — irale
zSlt, vontnd
1
DE ARTU B Us. 575 3 Ca F. IX. 21 DE MusCULIS CARPI, zT DIGITORUM
A DCanri& volæ muſculos refertur Par MaARis, ab apo- phyfi interna brachii ortus rotundo tendineoque prin- cipio, omnibus fere muſculis manus ſuperjectus, expan- ditur in volam manus, cuti firmiſſime adhærens: ubi ſub cute in vola manus eſt latus tendo; unde eximius ibi ſenſus: deſinit vero in prima digitorum internodia: vi- detur factus ut firmior volæ comprehenſio corrugata cute eſſet.
Huic addunt Membranam carnoſam, quæ contractam vo- lam explicet, item carnem quadratam à membrana illa na- tam, aliquot muſculos referentem, ſive ut extendat volam manu aperta, ut arbitratur Spigelius, ſive ut cavam reddat, quod Riolano placet.
Muſculi CaRri quatuor ſunt; duo Nexoresꝭ& interni; duo extenſores& externi.
Primus flexor Cubiteus internus Riolano, cui nomina a hec debemus, à brachii interna apophyſi ortus, cubitoque atten- ſus, in quartum os carpi craſſo tendine implantatur.
Alter, Radieus internus, quia per radium exporrigitur, ex eodem principio deſinit in os metacarpi primum, ſub in- dice.
Primus extenſor Radieus externus Abrachii externa apo- phyſi lato principio oritur, inde carnoſior factus Radio in- ſtratus, in duplicem deſinit tendinem, ad os metacarpi pri- mum& ſecundum.
Alter, Cubiteus externus eodem principio, per cubiti longitudinem unico tendine abit in os quartum Metacarpi, ſub minimo digito.
DiGITI fectuntur, extenduntur, QAAawuu 6. aldauun. tur.
Flectunt ſublimis& profundus. 3
Ille ab interna brachii apophyſi, antequam ad carpum perveniat, in quatuor finditur tendines: ligamento inſtar annuli arctatos: in digitorum inſeruntur internodium ſe- cundum, efformata prius fiſſura ſeu concameratione, quam ſequentis muſculi tendines tranſeunt, unde Tarſuraras di- citur.
Hic

—————
———
— ——y——— 8— 1
575 ANAT. BARTHOILIN. L 1B. WV. FEIGURfRÆ EXPLICATIO.
Remotis adjacentibus aut ſuperſtratis, reliquos à poſteriore
corporis parte conſpicuos muſculos repræſentat.
a a. Muſculi capitis Reëti minores ditli.
b b. Redti majores.
c c. Obliqui ſuperiores.
d d. Obliqui infériores.
&. Levator ſcapulæ.
8. Rotundus minor.
. Serratus majorn.
E E. Maſculi Colli Tranſverſales dicli- fff̃f. Spinati duo. 1
G G. Sacrolumbure.
H H. Dorſi longißimus in ſitu·
1 I. Idem extra ſitum, ut appartat
K. Dorſi muſculus ſemiſbinatus.
L L. Sacer dorſi muſculus.
M M. Muſculi dorſi Quaclrati.
N. Supinator brachii primus- O. Carpi extenſar primus, ſeu bicornis extra ſatunia P. Carpi extenſor alter. QQ. Bini digitorum extenſores extra ſitum- R. Inclicir extenſor.
S S. Pollicem extendentes duo muſculi.
Sequentes characteres inferiorum artuum muſcu- los deſignant.
A. Glutæus medius extra ſituu.
B. Glutæus minimus in ſitu.
CC. Idem extra ſitum.
D D. Byriformis in utroque latere.
E. Marſupialis ſeu obturator inteérnus.
F. Idem in ſiniſtro lat ere extra ſitum, ubi litt.
G. Marſupium eleganter exprimitur-
H H. Obturator externus.
K. Quadrigeminorum quartus, Austori Quadratur⸗
L. L. Fledkens Tibiam Biceps.
M M. Semimembranoſus.
N N. Seminerwoſus.
00O. Oracilir.
&. Tricepr.
T. Crureus-
P P. Tibiæus poſlicus. 11 QQ PFlexor digitarum pedis, Magnus vocatus alias Perforante R. Flexor minor ſeu PerforatuSuS S§ S. Flexbr pollicis-
t. Pollicis adductor-
u. Ejuſclem abductor-
x. Minimi digiti abductor.
2. Carnea maſſa in planta pedit⸗

ne
—— 1 3 5—— —
2
MWW
N
—
8
M N
K
4— * 8 BB„
8— —j———————— ¹ e.— 4— 3——————. 24 7 e.———
8——=
.
—.
—
8
S 8 ———ᷓ .——y 4— 4.——;— —— 1 — ——
ↄ

da ten dines aret c dimoveantur. b crpo colligare on aiſciſa ede ſua fac ExTERNSORES PI torum tenforem x inſertiones. Bir meri externa,& al tis prius colligati 1¹ ſus inſerumur. Appuconr digit güculares dicti à profundi muſculi oblique d tertiun giu tantum in pi volunt, quos Vero membranss interne Ap UcroREs int dtres extericres& t. coéantes, per later (unt, tendineſque ſu ſioni aliquantulumi interni vola inter m Muſculi ToLLick- Primus à faperie ſeritur. Alter Woſſe car cedenti totasſubji Extendentes duc nternodium perd dluribus tendinibe tibus. Aadurentes tres
—

*
DEiARTUVZ vs. 577
Nic priori ſubſtratus& ſimilis, tertio internodio per fiſ- ſuras priorum tendinum inſeritur. Unde Perforans vocatur.
Circa ligamenta hæc digitorum notandum I. eleganti naturæ artificio fiſſuram oblongam cuique eſſe inſcul- ptam, ut per hanc tertii internodii ligamenta velut per for- nicem tranſeant. 2. Vaginam membranoſam amplecti eoſ- dem tendines arcte& conſtringere, ne in flexura manus lo- co dimoveantur. 3. Armillam membranoſam robuſtam in carpo colligare omnes tendines internos externoſque, qua diſciſſa ſede ſua facile moventur.
ExXTENSOREs pro uno numerat Facobus Sylvius;& digi- torum tenſorem vocat, cum tamen eorum varient& ortus & inſertiones. Bini ſunt,& oriuntur fere ab apophyſi hu- meri externa,& annulari vinculo, tendinibuſque cancella- tis prius colligati in ſecundum& tertium articulum confu- ſius inſeruntur.
Appuconr digitos muſculi quatuor, lumbricales ſeu ver- miculares dicti à figura& exilitate. Orinntur à tendinibus profundi muſculi,& ſecundum latera digitorum protenſi, oblique ad tertium internodium feruntur. Spigelius& Veſlin-
giaus tantum in primum internodium tendine tereti inſeri
volunt, quos veros interdum deprehendi, tendine illorum
membranis internodii immixto.
AßpucronEs interoſſei ſunt ſex, in ſpaciis metacarpi,
tres exteriores& tres interiores, qui cum vermicularibus
coëuntes, per latera exteriora& interiora digitorum ince-
unt, tendineſque ſuos ad tria internodia extendunt, exten- ſioni aliquantulum inſerviunt. Externi palmæ incumbunt,
interni volæ inter metacarpi oſſa.
Muſculi Por Lic EN flectentes duo ſunt:
Primus à ſuperiore radii parte in alterum articulum in- ſeritur.
Alter ab oſſe carpi, ſub pollice, in medium pollicem præ- cedenti totus ſubjicitur.
Extendentes duo ſunt à cubito orti. Primus ad tertium internodium pertingit. Alter ad ſecundum reliquoſque pluribus tendinibus, modo ſimplici, modo duobus, modo tribus.
Addutcentes tres, duoò à metacarpio orti,& tertius ab oſſe metacarpi indicem ſpectante, quem Riolanus vocat Anti- chenar, ſicut alterum priorum adducentium Hypothenar
pollicis.
Abducentes ſunt tres ànrνe, niſi quod unus ex illis
Thenar vocetur eidem. 00 Index

————
————
978 ANAT. BARTHOLIN. LI B. IV.
Index proprios habet muſculos duos, quos aliqui confun-
dunt. Primus Abductor ab internodio pollicis primo inter- no, ad indicis oſſa terminatur, quo à digitis reliquis abquci- tur, pollicique adducitur Index.
Alter Indicis Extenſor, quem Riolanus vocat Indicatorem,
uti& yeſungius, quanquam hic cum Abductore confundat. Oritur à cubito medio& externo, deſinit que duplicato ten- dine in internodium Indicis ſecundum.
2
Minimi digiti proprii itidem duo ſunt, Abductor& Ex- tenſor. Ille in plures ſecari poteſt, in vola ab oſſe tertio& quarto carpi ſecundæ ſeriei ortus, in articulum primum ejuſdem digiti exterius ad latus deſinit. Aquapendens eum- que ſequuti poſteriores, ſtatuunt minimum digitum exte- rius abducere à reliquis. Extenſor proprius, à Riolano magno exacte ſeparatus, à radii parte ſuperna ortus, perque cubitum & radium delatus, in digitum exterius duplici tendineinſe- ritur.
CA y. X. DE PEDE IN GENERE.
Pes quids? P Es dicitur totum id, quod eſt à natibus ad digitorum
pedis extremitates, aliis Maus pes, vel Cnus,& divi- ditur in ſuas partes, ſicuti& manus, non abſimili compa- ratione, nempe in femur, tibiam,& parvum pedem.
Pes minor rurſum dividitur in pedium, metapedium& di-
gitos.
Uſus pedis vel cruris eſt, ut ſit ambulationis inſtrumen- tum: quæ fit per motum& firmationem. Nam uno crure in terram firmato, alterum movemus& circumferimus,& ne in terram cadamus, pes fixus prohibet: atque ita fit am- bulatio. Firmatio ergo eſt totius corporis actio, mot io vero pedis, quam vel promovet vel tardat femoris longitudo aut brevitas, ſicut aves quia volare debent, ne impedimento eſ- ſet moles, brevi ſunt femore longiſque pedibus, qui greſſum ideo tardat. At homines tardius ſe promovent quam canes,
quia illos ſucceſſiva promotio pedis à calcaneo ad digitos re- moratur, hi vero unico parvi pedis motu curſum abſolvunt. Alias pedis proceritatem ad generandi officium in ſexu mu- liebri conferre putant alii. In genubus autem& calcaneo inciſio facta eſt, ne ituri ſaltaremus.
Hunc motum varie efficiunt varii muſculi femoris, tibiæ,
& pedum. Itaque de muſculis univerſi pedis agendum. CAr.
oneri ſatiſl quxe
Je ceden
intert

1 duoſin, 4 — neſt, in voa 4 ktus in rrich = ſeſint.
Amt miamumm 1= Ahr proßtiudin — ernaortum „— exterius dupli
4
1NGENM cd eſt amtiba.
AGnus hesſdl manas, noatt n, X zarrunfe
E L in pedium ma Rut ſttambaladia
ürmationem. AovemusRcim Xus prohibet n t= htius corqotii A᷑ el tardat femon — rre debent wi longiſque feit am dius ſe promoſe 1 ro pedis aclem ipedis motuem — generandichian 1I In genubos M.
taremus. unt earümui
iis uniyeri
D A x v 2 r s. W 6* r. XI. DE MUSCULIS FEMORIS.
F EMunR fleckitur duobus muſculis.
Primus in abdomine eſt, diciturque Pias, vel mu- ſculus LoMBARis, à lumborum vertebris fuperioribus oritur principio carneo,& inſeritur in trochantera parvum, antice, tereti validoque tendine.
Alterum muſculum Pſoas minorem inveni in robuſto& carnoſo ſubjecto Hafniæ 1 65 1. diverſum ab illo quem Riola- nus aliquando ſe gloriatur vidiſſe. Ex parte majori fubjace- bat, ſed exterius ad latera magis vergens. Initium idem car- noſum, totiuſque muſculi latitudo tres digitos tranſverſos xæquabat. Inſerebatur carnoſus in ſuperiorem oſſis Ilii mar- ginem poſterius, ubi lliaci interni eſt ortus. Eundem vidi 1652. majori inſtratum, principio carnoſo, ſed anguſto, ſine in longum tendinem deſinente. Uſum ejus eſſe exiſtimavi, ut quaſi pulvinar muſculo majori ſubſterneretur, quando- quidem os llii per ſe immobile, vel fane ut ſuſtineret os Ilii erectum, ne nim ium ſtante homine lumbis& femori eſſet oneri. Teſtis mecum eſt Michael Lyſerus in Anatomicis ver- ſatiſſimus, qui hunc quoque in Cercopitheco annotavit æ- quare alterum Pos.
Secundus ILiAcus, ibidem inſeritur, tendine, qui præ- cedentis muſculi tendini connaſcitur, ortus à tota cavitate interna oſſis Ilii tenui carnoſoque initio.
Extendunt femur tres muſculi natium Glutæi dicti.
I. Majon, externus& ampliſſimus, à Coccygs, ſpina oſſis ilei, oſſeque ſacro, in os femoris ſub trochantere ma- gno deſinens.
Alter MEpius eſt in fitu& magnitudine. Exoritur ab oſ- ſis ilium ſpinæ anteriori ſede, in trochantera magnum lato validoque tendine deſinens.
III. MiNIMus, qui ſub medio latet, oritur à dorſo ilii pro- pe acetabulum, lato validoque tendine in trochantera ma- gnum abit.
Hi tres natium carnoſam molem conſtituunt.
Aaducunt& circumagunt femur intro tres, qui à variis pro uno habetur,& Thicps vocatur, ob triplex initium: 1. A commiſſura ſumma oſſis pubis. 2. Ab ima pubis com- miſſura. 3. Ab ejuſdem oſſis pubis media parte. Inſerun- tur, primo, interno femoris capiti prope poplitem tereti
O0 2 ten-

——
80 ANAF. BARTHOLIN. L. T B. V.
tendine, vel lineæ femoris aſperæ 2. partim ſuperæ, 3. pat tim inferæ, ad minorem rotatorem. Riolanuss alias habet in- ſertiones. Primum enim vult inſeri in medium femur, ſe- cundum tendine robuſtiſſimo ad extremum uſque femur produci, tertium infra cervicem femoris.
Hiis addunt Spigelius& Veſlingius Lividum, ad oſſium pubis prope cartilaginem commiſſuram ortum,& ten- dine brevi femoris lateri interno implantatum: ſed hunc tricipitis portionem eſſe concedunt ipſi. Sed referunt ad fe- tentes muſculos minus bene. Riolanus vero Pectineum vo- cat,& pro flexore habet, ſed agnoſcit pro portione ſuprema & quarta tricipitis, quem cum Fallopio in quatuor muſcu- los dividit;& ſane videtur totidem habere partes.
Abducunt& circumagunt foras ſex muſculi: quadrigemi- ꝛu, e& duo obturatores.
QuADRIGEMiINI ſibi fere ſimiles ſunt& parvi, quaſi tranſ- verſim poſiti, ab externa oſſis ſacri parte inferiori, Iſchii tu- bere, appendiceque coxendicis enati. In illud inſeruntur ſpa- tium quod inter utrumque trochantera eſt. Primus quadri: geminus nomen Pyriformis obtinuit à ſimilitudine figuræ⸗ & Iliaci externi à ſitu. Reliqui nomine carent, niſi quartus, qui Quadratus.
OBruRAroRES occupant foramen inter os pubis& Iſchii patens. Suntque externi vel interni illi ab externo circulo foraminis pubis, hi ab interno orti,& in magnum trochan- tera inſeruntur. Internus Burſalis appellari poteſt, quia ten- dines quadruplices junctos intra carnoſum veluti marſu- pium, à tertio& quarto quadrigemino eleganter formatum, abſcondit. Riolanus ex marſupio duos facit muſculos, quos quadrigeminos appellat. At in duas partes ſine dilaceratione dividi non poteſt. Judice Marcherto una maſſa carnea eſſe debuit, ut in motu eſſet validior.
C A v. XII. DE MuSCULIS TIBIE.
LEoruNT TIBIAM quatuor muſculi poſtici. Unus duo habet capita, Biceps dictus, primum à commifſura oſſis pubis, ſecundum ab externa femoris parte,
& utrumque uno tendine, ſed aucta prius in medio carnoſa
ſubſtantia, in poſteriorem tibiæ partem inſeritur. Secundus Semimembranoſus ab Ichii tubere naſcitur, in tibiæ latus internum verſus poſteriora inſeritur. Hujus fabri- Cam
lique palt perlc natt hoc C riſ E P tend 8 troc

Aem luderen
uſer noſal,
1 esſunt m (— icri pancigfen t— emti Inilludag kaatergek h — dtinuit Aümiln (—= nomine cueni rmmen interogt — interni illiäden Aorti, Kinman els appellari de =una cyroſun gemino elegut io duos facitm
trchetto um ui ☛☚ or.
XII LIS TII
a. 1M muſcul k a, Butps din — Aumabertennt daucta priusis mie purtem u. oſterion uſgin
DE ARTUBvs. 5781
cam in eo diſtinguit Stenonius à fabrica Gaſterocnemii, quod ſuperioris tendinis trapezium, inferioris trapezio ſi-
mile non ſit; cum fibræ motrices æqualiter non fint in-
flexXæ.
Tertius Seminervoſus idem principium, eundemque fi- nem habet, niſi quod per poſteriora nonnihil antrorſum ob- liquetur, antequam ad tibiæ interiora finiatur. Hujus com- poſitionis ratio hæc eſt ex Stenonio, quod unius muſculi ſu- perior tendo cum alterius muſculi inferiori tendine ita u- niatur, ut utriuſque muſculi carnes à mutuo contactu per hoc interſepimentum tendinoſum ſeparatæ maneant.
Quartus Gracilis, ibidem inſeritur, oritur vero ex com- miſſura oſſis pubis.
ExTENDUNT quatuor.
Primus rectus à ſpina externa& inferna Ilium oritur, tendine acuto..
Secundus& tertius ſunt vaſti duo: externus à radice tota trochanteris magni,& cruris oſſe ſubjecto: Internus à tro- chantere parvo, utrinque ad latus recti deferuntur.
Quartus Crureus, oſſi cruris affixus eſt, quemadmodum brachiæus brachio.
Hi quatuor muſculi in unum tendinem finiuntur, quĩ molam ipſam amplectitur, ſicque in tibiæ principium ante- rius inſeritur, ubi ipſi pro ligamento eſt.
AppucuNr intra duo.
Primus longus, faſcialis ſeu ſartorius, inter flexorios Spi- gelio& Veſlingio, quo ſartores ſutoreſque curvatis pedibus in- nituntur, omniumque muſculorum fere longiſſimus, ab Ilii ſpina anteriore exortus, oblique in tibiam internam 8 anticam deſcendit.
Alter popliteus, ab inferiore& exteriore femoris tubercu- lo, in interiorem tibiæ partem ſuperioremque oblique qua⸗ dratus inſeritur.“ s
AnpucroR unus eſt, qui membranoſus ey fnſcia lata di- citur. Oritur carnoſus à ſpina offis Ilium,& oblique in ti⸗
biam exteriorem fertur, ſuoque tendine latiſſimo& lon giſſimo, omnes fere femoris muſculos inveſtit. C a r. XIII DE MuUSCULIS PEDUM. Lectitur PEs& extenditur. FEEcerunr antrorſum duo. Primus tibiaus antious dicitur, Spigelio catenæ muſcu- lus, quia ejus diſſecto tendine ægri catenam geſtent. tibiæ affixus, à ſuperno tibiæ proceſſu ortus, inſeritur in os pedii, Oo 3 ante

582 ANAT. BARTHOLIN. LI. IV.
ante pollicem, tendine ad finem bifido.
Alter peronaus biceps, quem alii pro duobus muſculis ha- bent, uno capite vel principio promanante à fibulæ ſuperna epiphyſi, altero è peronis medio. Duplicem habet tendi. nem, minorem in minimi digiti os delatum,& majorem ſub planta oblique incedentem,& inſertum in os pedii è re- gione pollicis.
ExTENDuRNT retrorſum poſtici quatuor; Duo gemell, in- ternus& externus, quia ſuram conſtituunt Gaſtrocnemi nun- cupati, à femoris capite interno& externo ſub poplite oriun- tur. In his tendines extremi trapeziam figuram habent, car- nes intermediæ parallelogrammum formant. Vid. Stenon. Tertius ſoleus dictus his ſubditur, à poſteriore fibulæ ap- pendice exoritur. Tres hi muſculi deſinunt in craſſiſſimum & validiſſimum tendinem pternæ calciſque principio inſe- rendum, quo ſuſpendi ſolent mactata pecora. Hippocrates vocavit chordam, ubi ex calcis fractura febres vult contin- gere ſingultuoſas& convulſificas.
Ultimus plantaris dicitur& reſpondet palmari in ma- nu, gracilis eſt, inque tendinem longum degenerat, totam- que plantam tegens ab exteriore femoris capite, ſub poplite exoritur,& in quinque digitos inſeritur, eundemque hic uſum quem in manu habet: quanquam collatio utriuſque parum ſit exacta. Deeſſe aliquando obſervavit Veſlingius.
Tibiæus poſticus his addendus, inter oblique moventes ſeu adductores numeratos Spigelio, inter extenſores Riolano.
m C A P. XIV.
DE MuSCuLIS DIGITORuM. XT Tmanus, ita pedis Dieiros muſculi movent.
Prrerukr duo muſculi, magnus profundo reſpon- det; ortus à ſuperna tibiæ epiphyſi,& ſub planta in qua- tuor tendines finditur, qui minorem perforantes, in tertiam quatuor digitorum articulationem implautantur. Minor ſublimi reſpondens, in planta pedis media eſt, à pterna in- ferna ortus, in ſecundam quatuor digitorum articulatio- nem fertur, ad quam, antequam pervenit perforatur, ut prioris muſculi tendines tranſmittat: unde hic perforatus: ille perforans dicitur. 1* 6
Quatuor digitos pedis unus extendit muſculus, nonnul-
lis in duos diviſus, ortus à ſumma& externa tibia, quatuor- Aas habens tendines inſertos in ſecundum& tertium inter-
Anpu⸗
mini ſusfa prim rlm N aper⸗ minu muſc dat,

, ipukan ali detinuntna n calciſgut 9☚ mactana cm; rachunrfehm nmnn. — 1 reſpondet 3 — femoris epiti — inſeritur„eunt 4⸗= anquam cola 1= 4o oblerrui t2. inter obliquen „— uter extenſonal
XIV. =16110
1 x smuſculimas = maguus pr ähyfl,& fubſs rem perfonmt nem inplans Decdis weciack, — zuor digitorun = am pervenite adittat: undeld
4 1
xteuit moſcut a Kextermt lecundum àn
Dz= ARTVUnVs. 58⁸3 AppucuR lumbrici quatuor, iis quæ in manu reſponden- tes, carne quadam à calce interſperſa, totidem tendinibus primo internodio alligantur. Rariſſime duo deſunt. Anpucuxr interoſſei decem, à pedii oſſibus nati, èe ſpacia metapedii replentes, Externi, vel Interni, illi tendine lato ad primum digitorum internodium per latera aſſurgunt; Hi ad ſecundum internodium; nonus vero ad pollicis, ad minimi digiti adductionem decimus ſerwit. Por.X pedis peculiares poſſidet muſculos. FLECTuR unico à fibula ſuperna prodeunte& in ter- tium pollicis, Riolano primum, internodium inſeritur. Extenditur altero, à media fibula, aliis ab externo tibiæ latere, ubi recedit à fibula, pullulante, qui ſæpe in duos ten- dines dividitur. Appucrrun uno, oſſi pedii maximo intus attenſo. Aspuclrun uno, A calcis interna parte carnoſo orto,& in primum os pollicis extrinſecus ingrediente. Novus autem reperitur muſculus ſupra interoſſeos„cujus primus inventor eſt Caſſerius, qui tranſoerſalem vooat, ob ſitum. Veſtingius adductorem pollicis minorem, quem uſum natura videtur intendiſſe.
Oritur nervoſus&c latus à ligamento primi internodii minimi digiti, aliquando& ab altero annulari, mox carno- ſus factus manenſque tranſverſim defertur ſupra di gitorum primos articulos,& tendine brevi latoque, in magni digiti primum articulum nonnihil introrſum implantatur.
Uſus eſt, facere ſecuram ambulationem, quando per viam aſperam rotundis ſilicibus refertam, aut per aliud aliquid minutum, lubricum& volubile eundum eſt. Nam hujus muſculi ope, pes ad ejuſmodi corporis figuram ſe accommo- dat,& id quaſi apprehendit, ut tuto greſſum firmare poſſit.
Minimi digiti abquctor in externo pede hærens latus& vaſtus ab eadem calcis parte ortus, lateri externo primi in- ternodii inſeritur. V.
Peculiarem minimi digiti Flexorem obſervavi longum, terctem ,à tibiæ capite exortum, duobuſque tendinibus cir- ca digiti inſertionem diviſum. Tendinem peculiarem à mi-
nori digito in metatarſum productum notat Rhodius noſter.
In pſanta pedis denique Carnea maſſa, ſicut in manu; an- notanda, qua inſtar pulvinaris veſtigium firmatur,& tendi- nes muſculorum in molli culcitra deliteſcunt.
O04 4 ANA-

—————
———
—
——————.— 4— *——— —,
ANATOMIX BAR T HOLINIAN
LIBELLuS I. DE VENIS
RKeſpondens
LIBROo DE INFIMO VENTR.
Upra, in proœmio hujus operis Anatomici, & quatuor Libros& quatuor Libellos promiſi- Nmus. Quatuor Libros: de Cavitatibus tribus R de Artubus. Quatuor libellos: videlicet de Venis, Arteriis, Nervis,& Ofſibus. Quilibet autem libellus ſuo libro reſpondet. Quia ab infima cavitate, ejus nimirum parte principe epate,oriuntur VENE; à corde in media cavitate, ARTrERIE; à medulla in tertia cavitate, NæRvi; OssA vero artubus reſpondent. Et quemadmodum oſſa conjuncta peculiarem compagem ſeu xανναεον conſtituunt, integram animalis formam referens; ſic etiam Venæ, arteriæ& nervi, Et talem venarum totius corporis compagem artificioſe ſeparatam, habet Guilielmus Fabricius Hildanus, Chirurgus Paterniacenſis,& Paravii vul- garis jam venarum, arteriarum& nervorum ſeparata com- Pages ductu Ad. Spig elii, Fob. Veſlingi& Foh. Leoniceni viſi- tur, qualem hic quoque Hafnia omnibus numeris abſolu- tam,& quatuor tabulis maximis explicitam, apud Cl. Vi- rum D. D. Henricum Fuiren conſobrinum noſtrum cernere licuit, jam in Muſæo Academico conſpiciendam. Artificio- ſum ſceleton ex filis ferreis contexuit Howenius, in quo ve- næ ſubcgruleo tinctæ colore, arteriæ rubicundiore, nervi albo, lymphatica ex pellucentibus globulis vitreis nitide confecta: quale etiam in Auguſto Sereniſſimi Regis noſtri Muſæo extat.
VENE& ARTERIE& NEnRviI ſunt organa vel vaſa corpo- Tis communia, per quæ ſpiritus aliquis cum adghine vel 1116
oph Aare dnt ſtior ter a

1= Nio bujuscgan —= X uatanr lun 42‿ iras: de Cuid = Auor üelu ( Nerris&K Olh 1 30 libro eſous Imarte principeg — ſee, Arreus ero artubus wh 12 npeculiaremar =e= animalis formr „i. Et alemm — ſeparatam, Mir Iterniacenlbi — K nerrorm ☛ lugü& Jul- omnibus un n is explicitan,a — ſobrinum dch
conſpicienci
= exuit Hovenu
— irterixæ rubicun
ius globalbr
‿ᷣ ſo dereuillimil
— ſunt orgmm n 1s aliquis cung
ANAT. BARTH. LIBELL. I. DE VEIIS. 585 ſine ſanguine, à membro aliquo principali in varias corpo- ris partes devehitur. CA p. J. DEVENAIN GENERE.
ENAeeſt organum commune, teres, oblongum, inſtar Veua quide
canalis vel fiſtulæ cavum, vehendo ſanguini& ſpiritui naturali, vel revehendo idoneum.
Venæ nomen Veteres tam venis quam arteriis tribuerunt; ſed arterias vocarunt pulſatiles venas, venas vero non pulſa- tiles. Alii vero, venam vocarunt majorem venam: arte- riam, minorem venam& aortam.
Ejhiciens Venæ, eſt vis venæfica propria.
MATERIA Hippocrati eſt ſemen glutinoſum& magis frigidum, vel ex Harvejo ſanguis. Et hoc eſt principium ori- ginis.
At principium diſpenſationis unde oriuntur ſeu diſper- guntur venæ, incertum eſt variantium opinionibus. Miſſis vero antiquis nonnullis, qui vel ab oculis, vel ventriculo, vel cerebro venas derivarunt, circa Cor& Hepar plerique ver- ſantur, tam antiqui quam recentiores,& vel huic vel illi fa- vent, vel nulli. De ſingulis nos breviter.
I. Cor eſſe venarum principium Hippocrates docuit lib. νμ☚ηπ O l
de Carnibus, poſteaque Ariſtoteles, eum que ſequuti Philo-„
ſophi plures& Medici. Noſtro ævo Hofmannus, Highmorus, Harvejus, Lindauus defendunt. Præcipua argumenta hæc
funt: 1. Tanta eſt venæ cum corde connexio, ut ſine diſſe-
ctione ſeparari non poſſint: parenchy mati vero epatis levi- ter annectitur, ſurculis quibuſdam tantum per illud emiiſis, à quo facile ſeparatur. 2. Manifeſto circa cor aſſumit figu-
ram auriculæ dextræ,& in eam degenerat. 3. Dem pta au-
ricula, longe amplior eſt cava in corde, quam juxta hepar. 4. Omnes venæ cordi ſunt continuæ; umbilicalis vero&
porta, à cava tanquam matre prodit: nam cor& pulmones
moventur quoque, ſi tubulus in umbilicalem fœtus mortui
miſſus infletur. 5. Umbilicalis vena in fœtu ex corde, unde
tandem jecur permeans in Portam perforatur. 6. Rami trunci ſui principium non dicuntur, ſed ubi truncus eorum
maximus reperitur, quod fit in corde. 7. Ejuſdem ſubſtan- tiæ& uſus eſt cava cum vena pulmonaria, quam nemo negat
Acorde oriri. 8. Cor eſt ſanguinis conficiendi princeps or-
ganum, ad quod chylus& lympha& ſanguis confluunt. II. Pro Hepate pugnat Galenus& poſt eum plerique ha- Ctenus Medici, Parens quoque noſter Caſp. Bartholinus, O0 noſ⸗
rinc ipius
du( ar.
Fel Hopan⸗

—--———:———
———————*
586 ANAT. BARTHOL. LIBEII. I.
noſque in prioribus editionibus Anatomes. Nam 1. in hes pate fieri ſanguificationem credidimus, percolationem jam ſeu purificationem agnoſcentes. Ergo ibi veriſimile fuit eſſe venarum principium. 2. Ab epate defertur ſanguis ad cor; non à corde immediate ad epar. Nam ex corde ſanguis ad epar exire non poteſt, ob valvulas, quanquam mediate in recurſu ex arteriis referri poſſit. 3. Piſces carent dextro cor- dis ventriculo, ex quo volunt venas oriri;& tamen piſces venas habent& ſanguinem. 4. Vena portæ non attingit or, ſed epar, quod cava etiam attingit: quæ duæ venæ maximæ ſunt in toto corpore. At ſecundum Ariſtorelem omnes venæ debent eſſe cordi continuæ. Dices: Venam arterioſam non attingere epar. Reſpondetur, neque debere: quia ſubſtan- tiam habet arteriæ, ideoque A corde orta eſt. Arteria autem venoſa, vena eſt ſubſtanti,& uſu,& in fœtu cum cava erat continua. 5. In fœtu, umbilicalis vena cum ſanguine mit- titur in epar, non in cor. 6. 8i à corde orirentur venæ, pul- ſarent ut arteriæ, nam totum cor pulſat. 7. Nunquam lædi ſanguificatio credita eſt, niſi læſo hepate, ut in hydrope, Rc.
III. Nulli parti ſunt addicti Piccolbominus, Spigelius, Rol- fincius, quia 1I. Omnes partes ſimul& ſemel delineantur. 2. Venæ cum per ſe ſubſiſtant, quæritur fruſtra ex aliis prin- cipium. 3. Nulla pars ame venas generatur. 4. Et cordi 8& hepati firmiſſime connectuntur venæ.
IV. Quia de locali principio, non materiali, hic diſpu- tatur, ſeu à qua parte corporis ſanguis per venas diſperga- tur, non dubito principium venarum vocare onmes partes, in quibus radices venarum ſparſæ hauriunt ſanguinem, cir- culatione ad cor reducendum. Hinc non male Polybius apud Ariſtotelem venarum paria à ſincipite, circa aures, àtempo- ribus, à parte priore capitis de ſede oculorum, Pelops apud Galenum à cerebro,& fontes venarum à capite deduxit Hippocrates, ſi radicationem conſideremus& ſanguinis à par- tibus fluxum. Ex ventriculo quoque, meſenterio,& c. portæ radices prodeunt, ex hepate cavæ partes, ex corde vena arte- rioſa, ex pulmonibus arteria venoſa,& ſic de cæteris, ubi⸗- cunque inſtar arborum radicis ita inſeruntur, ut velut illa, humorem ex parte, cui implantantur, trahant. Non longe ab hac ſententia abeſt Gliſſonius, qui principium ſcaturiginus vocat; ubi enim primum ſanguinem influentem excipiunt,
ibi quoque dici poſſe oriri.
Vſus vena- Finis vel uſus eſt,
runz.
I. Ex antiquorum opinione ſanguinem cum Hürienss fac ul-
mjo
ſipe 2.
mon ürg dal Li V plet⸗ 3 VvInC retri calid pule (lo 3
imhec runa mait

— uls venacumſa =E corde orien 8— y pullit. Ja
Klo hepue, ui
— Pirtlbemuusi 1= 1fimul& kemat da. Tuæritur frubas 1— usgenerznu. eerwea. tn h, non matera 2-— s finguisper a enarum wenen Muriunt i .) Hinc noumac cipite, cinemn = ſede oculorun, venarun ich — iſdderemus&ſi =ü doque, mefen = Ne partesex — renoſna,&lect ita inſerund, ntantur, tuin —, qui princiyla uinem inficcss
ne ſinguiten
DI VINIS. 587
facultate naturali ab epate in omnes corporis partes pro nu- tritione adducere.
Sed aliter natura poſterioribus revelavit. Nec enim ab Secundum hepate deferunt venæ quidquam ad partes nutriendas, quan- recentiares, quam exiguam portiunculam quibuſdam membris conce- Plimaius.
dat Carteſius, nec utilis eſt venoſus ſanguis ad nutritionem, quia ſigillo in corde imprimendo deſtituitur, luce nempe, quæ accendi debet,& idoneâ figurdâ, quam rhomboideam illi aſſignat Boylæus. Sed omnem ſanguinem ad ſolum cor
referunt per Circulationem, ſive mediate per hepar ut meſa-
raicæ venæ, ſive immediate, ut cava, idque vel à toto corpo- re à minimis ramis ad maximos per ramum ſuperum& inferum, vel ab hepate, ſive ibi percolatum, ſive ex meſa- raicis& arteriis aſſumptum.
Ad cor vero tanquam ad centrum adducere& à partibus minimis ut peripheria abducere, probant evidentiſſime πνπκ⁴έαα, experimentum& Ratio.
1. In Venæſectione ligato ſupra cubitum brachio citra ligaturam nullus tumor, nec, ſi aperias venam ferro, ſanguis effluet,(quod contra Scribonii Largi auctoritatem notan- dum) niſi paucus, vel ſi anaſtomoſes quædam in ſuperioribus locis ſint arteriæ cum vena. Cis ligaturam vero ſub cubito & intumeſcunt manus venæ,& apertæ ſanguinis tantum ef- fundunt, quantum vel velis, vel univerſum corpus poſſit. Si pariter digito locum infra vulnus comprimas, ſiſtitur ſan- guis, illo remoto ſurſum fluens. Unde colligimus ſurſum ad majores venas& cor vergere ſanguinem ab extremis, non à ſuperioribus ad minimas extremaſque.
2. Sine Venæſectione, digito compreſſæ venæ, idem monſtrant. Si enim in manu ſeu calida ſeu naturaliter venis turgida, deducas digito ſanguinem deorſum ad digitos, ni- hil in ſuperioribus ſuccedet, ſed vacuæ venæ apparebunt. Si verſa vice à digitorum extremis ſurſum adigas, ſtatim re- pletas videbis venas& continuo ſanguinem ſuccedere.
3. Si manus pedeſve frigidæ ſeu aquæ ſeu nivi immergas, vinculo prius conſtrictos, ſoluta ligatura ſenties cor lædi& refrigerari à frigido ſanguine adſcendente, calefiet idem ſi calidæ immergatur. Nec aliter cordialia epithemata carpo, pudendiſque impoſita juvant, aut venenum aſpidis brachio Cleopatræ admoti nocuit.
4. In ſuſpenſis rubet caput facieſque diſtentis venis ob impeditum recurſum ad cor, quemadmodum in V. S. vena- rum capitis tument ſuperiora in capite, reliquis verſus cor inanitis. Soluta autem in cadavere catena detumeſcit pau-
latim

———— ᷣ—
——
—— —
24—
588 ANAT. BARTHOLIN. LI BEL.I. I.
latim tumor ruborque faciei, niſi ſi in minimis ramulis im- pactus ſanguis ob partium frigus& conſtrictionem effluere nequeat.
5. In ſectionibus vivorum animalium res clariſſima. Quocunque enim corporis loco diſſecto ligata vena etiam à corde remotior, ea parte flaccida cernitur qua cor ſpectat, tumente contraria, quæ à corde averſa partibuſque extremis eſt vicina.
6. Elevatam venam in vivis filoque conſtrictam ſi per- tundas, citra ligaturam copioſus ſtillat ſanguis, cis nihil, quod in cruralibus& jugularibus venis cujuſcunque anima- lis ſuccedet, etiamſi prorſus diſſecentur venæ, ſicut ejus ex- perimenti periculum ſæpe cum magno MWalæo fecimus,& Harvejus non ignoravit.
7. Valvulæ venarum huc conſpirant, quæ ita ſunt con- ſtitute, ut omnes cor reſpiciant patulæ, facilemque tranſi- tum à minimis venulis ad majores,& exinde ad cor largian- tur. A corde vero ſive majoribus venis clauſæ nihil remeare ſinunt, neque vi impulſam aquam, ſtilum,&c. niſi læſæ conniveant.
8. Hepar ad ſolum cor mittit. Cor ad ſolos pulmones& arterias cunctas, ut ſupra de Corde eſt demonſtratum. Quum igitur tanta copia continuo pulſu per arterias ad partes om- nes diffundatur, nec tamen ea reſarciri poteſt ab aſſumptis, nec regrediatur ad cor ob valvulas aortæ mitrales, nec ſubſi- ſtat in arteriis continuo pellentibus, nec deniq;à partibus nu- triendis tantum abſumatur, reliquum eſt, ut quod abundat, ad cor referatur, intretque venas, per Circulationem. Cujus quanquam apud antiquos obſcura extent veſtigia, ut pro- bavi lib. I. de Luce Animal.& poſtea Walaus, Riolanus ð Schneiderus deducunt; tamen priori ſeculo Cæſalpinus ali- quid de ea divinavit, ut manifeſte liquet l. 5. Quæſt. Perip. 4.&l. 2. Quæſt. Med. 17. Sed clarius noſtro ſeculo inno- tuit Harvejo Anglo, cui primæ inventionis, promulgationis & per varia argumenta& experimenta probationis prima laus merito debetur, denique Walæo aliiſque approbantibus. Quanquam P. Fulgenrius in ſchedis Pauli Sarpæ Veneti ali- quid hac de re invenerit, unde ſuſpicandi orta eſt occaſio, Sarpam Harvejo Viam monſtraſſe; Sed, ſicut ab amicis Har- veſi accepi, familiaris hic illi fuit, unde cum has de ſangui- nis motu eogitationes illi communicaſſet, Sarpa in ſchedis retulit more ſuo, poſteriſque anſam dubitandi ſubmini- Aoin. At Harvejo omnes applaudunt, Circulationis Au-
Oll.
Primar

‿σ◻☛+ Patulæ,fäcien
1 wis chukau —um, ſilum,4.
4—t. Coradſolan —eeſt demonia 1(ſu per aneriwij ſarcii potcta lmaonr mitas 1=)us nec denigan * quum ech utqa — us, per Cinala — urzertent ſeti — poſtea Waleu, — priori ſecubd cee liquetl 5 = ckrrius votet inventionis m erimenta hroda ☚ aleo alüſquei —= hedis Paul 4 le ſuſpicandion =e; Sed,ſcota t, undecumk — nunicaſſet, 6, anſim dudin =— plaudunt 1M
DE VINIS. 589
Primarius igitur venarum finis eſt inſtar canalium vehere
&” revehere ad cor ſanguinem. Secundarüu eſſe poſſunt ſe-
quentes.
II. Eundem ſanguinem nonnihil vel præparare, ut fa- Secunda- ciunt axillares venæ, vel perficere, ut venæ cavæ reliqui ra- rins- mi. Non tamen vaſis ſed caloris ipfius ſanguinis virtute, ſicut muſtum in vaſe calore proprio non virtute vaſis fit vi- num,& poma aliique fructus ab arbore avulſi paulatim ca- lore inſito matureſcunt. Vid. Contr. Anat. G. Bartbolini Pa- tris.
III. Sanguinem cuſtodire, ſicut locus proprius locatum conſervat, quantum quidem in celeri tranſitu fieri poteſt, & ſuis terminis coërcere. Nam ſanguis extravenatus, ſeu extra locum naturalem ſuum, videlicet, venas& arterias ef-
fuſus, concreſcit& putreſcit. In ipſis quoque venis male af- fectis curſuque ſanguinis impedito, modo concretus ſan- guis repertus, teſte Fernelio, modo adipoſa ſubſtantia loco ſanguinis, ut in nervis, quod apud Indos vidit Bontius.
IV. Aliqui as(» venis rubris tribuunt,& chyloſin lacteis, qui omnino falluntur. Illud refutavit C. Bartholinus Pater in Controverſiis, hoc Aſellius.
Non à vaſis, ſed à ſanguine in vaſis ſanguinem generari Harvejus probat ex pulli fabrica, in qua, ante reliquum cor- pus, ſanguis exiſtit. Rationibus eum defendit Gliſſonius, quem contra Mearam tuetur Lowerus. Sed 1. veſicula pul- ſans in fœtu, cor nempe, ante ſanguinem obſervatur, ut& generet& contineat ſanguinem. 2. Continens prius eſſe de- bet contento,& partes ipſæ priores eſſe debent ſuo nutri- mento. 3. Meara in formando fœtu concedit, non for- mato, ubi ſanguis in perpetuo eſt fluxu,& identidem in a-
limentum faceſſit, ut perpetua generatione opus habeat, nec à ſeipſo generetur. 4. Chylus ſanguini non miſcetur, niſi in vena axillari, ex qua ſtatim ad cor detruditur. 5. Pur- pura quidem tingitur ibi chylus, ſed à corde demum ſangui- nis ideam recipit. 6. Trepidationis ille motus, qui in ſan- guine cavæ prope cor in moribundis obſervatur, non à ſan- guine ipſo, ſed vel à reliquiis ſpirituum, vel vaſis deficien- tis extremo, licet inſenſili, motu dependet.
V. Cum ſanguine circulando ad cor deducere cordialia, alterantia, vel purgantia, apertis venis infuſa, per Chirurgiam chirurgia
novam Infuſoriam, de qua à ſe inventa Fo. Dan. Maſor ex- Infuſoria- perimenta ſignavit. Elæz holtius ſibi tribuit. Fracaſſatus Flo- rentiæ prius à ſe repertam teſtatur, qua in morbis injiciun- tur remedia, quæ exaltatas ſanguinis partes præcipitant, vel fixas

590 AxAT. BaARTHOL. LIBELI. I. DE VeNIS.
fixas deſideſque exaltent. Alibi antea inventam& admini- ſtratam, imprimis in Gallia& Anglia refert Guſp. Schortus, de qua Libavius olim ſomniavit. Quiſquis primus fuerit, maxima ejus poteſt eſſe utilitas in moribundis ditioribus pro teſtamento conficiendo. Proceſſit tamen ulterius ex. perimentum, ut ex ſene juvenis evadat, ſijunioris ſanguis ſenili venæ injiciatur, ex ſtolido prudens, ex ſapiente fa. tuus⸗agnus, ſus, ſi ſanguis hujus vel illius ſubſtituatur. Breve tamen efſe ſolatium poteſt, niſi pori& figuræ conſentiant. Forma venarum ex accidentibus hauritur variis.
Figara. IFigura eſt inſtar canalis vel fiſtulæ. Magnitu- Magnitudo variat. Magnæ enim venæ ſunt in epate ceu do. principio primario; in pulmonibus quia ſunt calidi, mol-
les& in perpetuo motu, unde plurimo egent alimento,
cum multum ſubſtantiæ defluat:& imprimis quia hac om-
nis totius corporis fanguis ad ſiniſtrum cordis ventriculum
ex dextro tranſit, ut ſupra probatum. In corde ob calidita-
tem: ðc quia toti corpori proſpicere debet de fanguine arte- rioſo, hic continuis pulſibus recepto& emiſſo. Emulgentes item magnæ ſunt, ob ſanguinem copioſum ſeroſum ex re- nibus ad cavam reducem. Ubi vero fubſtantia partis per- durat, nec facile diffolvitur ob caloris inopiam, minores ſunt venæ, ut in cerebro, ubi non facile ſemper venæ appa- rent;& in oſſibus, ubi nunquam apparent manifeſte, etiamſi animal magnum ſit.
In partibus omnibus verſus extrema minimæ ſunt,& in venas capillares finduntur carni inſperſæ& fere confuſæ, ut arctius ſanguis per minima recipiatur ſuperfluus. Quæ una via eſt per quam mediate arterioſus ſanguis per carnem po- roſam ad venas tranſit, qua via etiam ſanguis in hepate per- colatus& à bile expurgatus venæ cavæ infunditur ramulis. Altera eſt per arterias immediate. Nam
cannexio. Conne xio talis eſt cum arteriis, ut omnis vena ut pluri- mum ſociam habeat arteriam, cui incumbit,& quam con-
tingit. Rarius invenitur, docente Galeno, vena ſine arteriis;
nuſla vero arteria ſine vena, quanquam non ſemper diſcerni
poſſint, quia ſimiles in capillaribus ſunt,& in cerebro pau-
ciores venæ videntur, quia ſinus ipſi venæ ſunt, nec venæ ab
arteriis tunicæ ſimplicitate ſeparantur.
Anaſtomo- Mutua vero in corpore eſt dva sνπάαs Venarum& arte- ſas vena- riarum: ut inter ſe conſpirationem habeant,& tansſumant rum. venæ ex arteriis ſpiritum& ſanguinem; quod patet ratione, quia 1. ſi venæ plane exinaniuntur, evacuantur& arteriæ.
Deinde ex ſecta vena in brachio vel manu evacuari poteſt uni-
f

TabULA IJ.
1 cete cedetdeln — Poxkcailh d 2 1m copioſumſn Di Fero ſubttanE
t eqlorssinogin T — nfchek appnentmm
776
8— 8 8= 8— w 8 1S My T. 2.
in axtremamicima
„— inſperſe Kfera
— itur ſupert———ů——————
— oſus ſanguispet
— umen FIGURE EXPLICATIoO.
— curiafuntt
— Nam Anaſtomoſes venæ Cavæ cum Porta in Hepate
mm iis, ut ommum exhibet.
☚ ui incumbit,5 — te Galem, remi aquam von fe = us ſunt, Kine — pſ venx ſucti
A. Vena Cavæa truncus deſcendens.
B B. Vena portæ.
C. Veſicula fellis.
dd d d dd. Rami venæ Cavæ majores per hepar diſſeminati. eee. Rami venæ portæ.
antur.. — eeeum ffff. Anaſtomoſis prima parallela venæ Cavæ cum vena ortæ. — 5 5 nem— gg. Anaſtomoſis ſecunda trunci cum trunco. = Wminem; urn h h. Anaſtomoſis tertia cruciata. tur, eracu i. Anaſtomoſis quarta mixta.
1 — io vel mano eam k k. Anaſtomoſis quinta obliqua ſeu angularis. V 4 4 24
b

d.
——
——yy— ——y——— d
79² ANAT. BARTHOLIN. LIBAELL. I.
univerſus corporis ſanguis, qui, quum in manu nequeat contineri aut generari ſtatim, neceſſario ex arteriis ſubjectis & vicinis per anaſtomoſes proveniet. Cujus hoc etiam eſt indicium, quod ſi arctius vinculo conſtringatur vena& ar- teria brachii, ſiſtitur fluxus pulſuſque ceſſat, donec laxetur faſcia. 3. Ob fanguinis circularem reditum neceſſariæ, quum poroſitates carnis non ſufficiant, niſi in lento curſu& fubtili ſanguine. Hinc Carteſius quoque anaſtomofibus ne- ceſſariis poros addit in ſingulis partibus, quorum parvitas in cauſa ſit, quod quibuſdam tranſitus concedatur, aliis præ- cludatur, atque prohibeatur ne pars reliqua ſanguinis fimul effluat. Deinde oculari demonſtratione ſunt multis in locis ara- osaos ſeu conjunctiones conſpicuæ venarum cum venis & arteriis in cerebro, in plexu Choroide, ſinubus, in pulmo- nibus venæ arterioſæ& arteriæ venoſæ, cum bronchiis a- ſperæ arteriæ. In thorace, thôracicorum ramorum deſcen- dentium, cum venis intercoſtalibus, Item venæ& arteriæ hypogaſtricæ cum mammariis ſub muſculis rectis in abdo-
mine per anaſtomoſes junguntur. Inprimis manifeſtæ ſunt
anaſtomoſes venæ cavæ& portæ in epate,& in liene vena-
rum atque arteriarum; ſic in venis uteri, vaſis ſeminalibus, umbilicalibus, extremis manibus& pedibus. 8
Anaſtomo- Sunt autem Anaſtomoſes ſeù conjunctiones, quanquam
ſos vena- ratione neceſſariæ& oculis manifeſtæ, non tamen oculis
rum in He- manifeſtè ſunt omnes perviæ. Periculum feci in hepate bu-
Paee. bulo& humano diligenter à parenchy mate ſeparatis, neque
tamen ſeu ſtilo, ſeu cultro, ſeu folle anaſtomoſes venæ cavæ&
portæ patulas inveni, ſed cœcas omnes in cadaveribus, quan-
quam quin apertæ ſint in vivis, ubi omnia calore dilatantur, dubitandum non ſit.
wii gene- Varii generis eas deprehendi. Prima parallela, quando
ris. extremi ramuli rectis lineis invicem junguntur. Secunda eſt
trunci cum trunco, tranſverſo vaſe intercedente. Tertia
Cruciata, quando crucis inſtar vel rami truncum tranſcen-
dunt, vel rami ramos. Quarta mixta, ex cruciata& obliqua.
Quinta obliqua ſeu angularis, quando oblique ad angulos
rami invicem inſeruntur. Anaſtomoſes vaſorum umbilica-
lium ſupra expoſuimus. Anaſtomoſes autem, quæ venas&
arterias intercedunt, ſunt vel in truncis vel vaſis capillaribus.
Har vejus negat anaſtom oſes, etiam inter venas portam&
cavam. in jecore tamen recenti obſervavit, omnes propa-
gines venæ cavæ per gibbum hepatis perreptantes, tunicas
habere infinitis puncticulis cribroſas, tanquam in ſentina, ad decum-

iͤbus quo
tus concattt
ndr* 6. 1 ereun lo orcice änbu A— wenole, amt e,—(icorum nman er e idos ldemſmn dubmuſculän 92 r. Inprimiun . 1— iin epate, Kid Hü rnis uter,,ab 5 K pedidus
*— tonjunctione, 11 z niteſte, non u ericulum fccin nchymutekm K2 eanaſtomofsm mncs in cädna vn ibi omniacln
lr=. Prima aakl cir ncem jungunm 1r vuaſe interctie U= el rami trunar 11=Axta, ex cruciti 4= ando oblie tomoſes mſorun St Amoſes autem,g uà runcis vel misc 1 hetiam inter ſeusf 1 iobſervarit, ¹ pꝛtis perreftunn 32 Ss, unnui
V
DEI VENTA. 593 decumbentem ſanguinem recipiendum. Tribus etiam locis quod æquipollet anaſtomoſi, monet reperiri. I. In cerebro, e ſoporalibus arteriis in baſin perreptantibus, frequentes& implexæ fibræ oriuntur, quæ plexum choroidem poſtea efformant,& ventriculos tranſeuntes, tandem in ſinum tertium, ubi officio venæ funguntur, unitæ deſinunt. 2. In vaſis ſpermaticis præparantibus, arteriolæ è magna arteria deductæ, venis præparantibus adhærent,& tandem intra tu- nicas illarum ita recipiuntur, ut ultima quaſi eadem ha- beantur. 3. Arteriarum, venam umbilicalem adeuntium, ultima ſtamina in venæ illius tunicis obliterantur. Bellinus inter arterias ſolum vel venas ſolum admittit. Sed inter ve- nas quoque& arterias copulam concedit Malpighius, inter- medio rete.
Inveſtiuntur venæ aliquando membrana communi ſeu Cur venæ externa aliqua craſſa, a vicinis partibus acquiſita, quando niaae 2. vel ſuſpenduntur& longiore via ducuntur, ſuntque extra,iπ 4:. viſcera& muſculos; vel quando duris corporibus incum- c„9 57„5. bunt. Hoc accidit in infimo ventre, arteriis& venis à peri- tem? tonæo,& in thorace à pleura.
Ubi vero vena inſeritur vel viſceri, vel muſculonon indi-
get hac tunica communi, quia 1. Alioquin firmatur ſatis. 2. alias prohiberetur prompta ſanguinis reſudatio. 3.& ex- crementorum venæ depoſitio. 4. non ita cito experiretur vim ſubſtantiæ alicujus viſceris. 5. difficilius ſuperfluum ſanguinem à partis nutritione imbiberet.
Venæ autem membranis ita cinctæ non ſentiunt(niſi ner- vos habeant vicinos)ex ſe& ſua natura non humorum con- tentorum acredinem, non inciſionem aut uſtionem. Unde Philoſophus ait lib. 3. de hiſt. animal. c. 5. Nervus ignem non patitur, cum vena patiatur. Et Galenus 6. de uſu part.
c. 12. Venæ ſi incidantur, urantur, vel laqueis excipiantur, uti& arteriæ, nequaquam ſentiunt.
C A v. II. DEVENARUM SUBSTANTIA ETVALVULIS. 1
UBsTANTIA VENAaRUM eft membranoſa, ut facilius
◻ diſtendi,& rurſum concidere queant. Tunicam unicam habent, quæ propria eſt(arteriæ dupli- cem) tenuem& raram; quia per eam tranſumi debet ſan- P P guls

59H AxAT. BARTHOLIN. LIRELI. I. guis à nutritione partium,& im petuoſum calidumque ades fanguinem non revchit, quemadmodum arteriæ, quia de- ferbuit& placide ad cor ſine micatione pulſus fertur, ut ibi- dem denuo perficiatur. 9 S 7, Hanc putant aliqui triplici fibrarum genere intertextam: 5 3 2, ſed addunt obſcure adeſſe fibras iſtas,& potentia ineſſe, nec loco moveri poſſe ob arctiſſimum contextum. Sed putamus potius cum Veſalio& Fallopio alios imaginari ibi fibras, quæ non magis adſunt quam in corio: nam varie diſcerpendo venarum ſubſtantiam, nullæ apparent fibræ. Quidam vero Auctores fibras tribuunt, quia præconceperunt hanc opinio- nem; attractionem, expulſionem& retentionem per fibras varias fieri, quum potius fibræ, ſi quas habent, ad robur con- ferant. Harvejus& Walaus per fibras pelli ſanguinem in Venis ad cor ſuſpicantur, quod tamen per muſculorum motum& contractionem, quibus venæ immiſcentur, fieri concipimus, iiſdem haud repugnantibus. Imo pelli poteſt à ſanguine ſuccedente continuo ex partibus& arteriis pulſu concitatis. Attractionem autem à calore ſine fibris dedu- cunt alii. 1 paloulas in Intus in venis reperiuntur VALvvun x ſeu Osr ouà non- venis qui- nulla, quorum mentionem ſub nomine cellularum ab Aci. nam propo- ceuna factam ſcribit Baubinus. Aquapendens primum ſe in- fuerint? ventorem aſſerit anno 1574 cui indicia hæc P. Paulus Servi- ta Venetus dederat, quanquam Jac. Sylvium quoque utcun- que cognoviſſe ex agoge ejus videatur manifeſtum. Poſt eum vero vel cum eo meminere harum valvularum Salo- mon Albertus, Archangelus, Piccolomineus,& Caſparus Bau- hinus: vix vero eas attingit Laurentius. Valvule Occaſio inveniendi Aquapendenti fuit: ſi premere venas venarum ut illas aut deorſum fricando adigere ſanguinem tentes, cur- anvenian ſus ejus retardari conſpicitur. Sed apparent etiam in vivo- ku rum brachiis ad phlebotomiam ligatis nodi quidam confla- ti ab oſtiolis; quibuſdam vero, ut bajulis& ruſticis, varicum modo in cruribus intumeſcere videntur. pupcun Atque videtur hic conſiſtere cauſa varicum, quod ſanguis cauſa. craſſior& gravitate ſua motui ſurſam reſiſtens, in valvulis diutius retentus, dilatationem valvularum faciat: abſque his fi eſſet, uniformiter intumeſcerent venæ,& non vari- cum modo. Quia vero hæc de valvulis venarum doctrina paucis co- gnita eſt, exactius, more noſtro in rarioribus uſitato, eam
vdee proponemus. ruA VALVUIL iſtæ ſunt tenuiſſimæ membranulæ(nan . cüs
——

— OT& r. nu E— irmmg — aita, Kn 3 4. um Contenm 54☛ Uas imzgimi 94 corio: nmm 1 1. 8 appareutihha 23 Fpraconccqen XI mem&nten
4,— 1per fira anf Aod unann at uibusnemin = pugnantiba Auo ex puiias us tem àcllart
rit* VaLreLahU ub nomineck 44—. Ajuapmin 21— i indicu ba =m Ju Hhim 4 jus videaturm ctninere harum 42 Biccolomineu, oNzLaurentius.
i= pendenti fuit: 1 ³ Kdigere ſanguir Ht=r. Sed appu Nr iam ligatis wod o⸗ ut bajulusgn u—ere videntur.
ere caufa vancn Itui furfum rt i zem rvalruluu
— tumeſcerent ſe
alis vemrumdi 6- Hoſtroin raian
auiſſimæ nees
DE= VEINIS. 59 ficiis vaſorum cordis craſſæ) in interna cavitate venarum,& quædam quaſi portiunculæ venarum tunicæ; cum ibi ve- narum corpus tenuiſſimum ſit, ubi abſcedunt illæ membra- nulæ.
Sita ſunt in cavitate venarum, ſed in venis potiſſimum cur in ex- artuum, videlicet brachiorum& crurum, poſt alarum& ortibus ve- inguinum glandulas. Incipiunt ſtatim ſub ramorum exor-"arum non tibus, non in ipſis exortibus. Reperiuntur vero in orificio"ετνιν venæ jugularis internæ binæ, ſuperne deorſum ſpectantes; reliquæ inferne ſurſum ſpectant in Cephalica, in Baſilica, in venis pedum& crurum multæ.
In Cavæ trunco non reperiuntur, quia in divaricationibus Cur non re- poſitæ valvulæ regreſſum ſatis inhibent, nec moram in periantur in trunco copia trahit, neque in jugularibus(præter modo di- Cadehue⸗. ctas in orificio) internis, quia difficulter ſurſum regre- 8 4 de, ditur ſanguis venoſus ſua ſponte gravis, nec repagulo ibi in- erieee diget. Sic neque in venis externis exiguis: quia ob parvi- arvis, ne- tatem non indigebant, nec metus ullus à regreſſu propter ue in arte- viciniam pellentium partium& arteriarum. In emulgenti- riis? bus quoque valvulas cum Harvejo reperimus,& in ramis Meſenterii verſus venam cavam& portam ſpectantes. In la- cteis& lymphaticis idem tentavit natura; canes quoque& boves in diviſione cruralium venarum his gaudent. In arte- riis etiam nullæ, quia in iis fit,& ſieri ſemper debet ſangui- nis ſpirituoſi fluxus, quæ totius corporis diaſtole& ſyſtole ſimul incipiunt ſucceſſive& perficiuntur, nec aliquid reflu- xum urget, deinde arteriæ per ſe ſatis robuſtæ ſunt. Valvu- læ tamen veſtigium in arteria brachii adverti ſemel, fierique poteſt, ut quod ad aortæ initium& venam arterioſam fit, fluentem in arteriis ſanguinem in eo ſubjecto moretur, ne
regrediatur. In arteriis umbilicalibus valvulas locant Cour
veus& Hobokenus, ne continuo cordis motu rejectus ſanguis velocius feratur ad uterum.
Ita vero ſitæ ſunt in venis, ut ſurſum venarum radices verſus orificia habeant, infra clauſæ, ſem perque cor reſpi- ciunt. Et notandum eſt in ſitu naturæ artificium, quod adverſam poſitionem habeant valvulæ, ſe invicem ſequen- tes, quemadmodum nodi in plantarum ramulis& caule, hoc eſt, non per lineam rectam, vel ex eodem latere ſitæ ſunt, ne totus ſanguis recta per vaſis partem liberam influe- ret. Ita inferiores valvulæ, quod ſuperiores elabi ſiverant, remorantur. Et ſi omnia oſtiola ad eandem rectam lineam eſſent diſpoſita, levis aut nulla facta fuiſſet mora in re- greſſu.
Tp 2 Dein-

ö— 2
————
——C————— ᷣ— —yyy—*—
996 ANAT. BARTH. LißELL. I. DE VæNis. FIGURE EXPELICATIoO.
Fig. 1. in Ligato brachio venarum valvulas oſtendit ex A- quapendente. Fig. 2.& 3. inverſas crurales venas& cum
iis valvulas exhibet.
A. Venæ Cephalicæ ramus. B. F. Pars venæ Baſilicæ. D. Vena Mediana. E. venæ Cephalicæ propago, cui vena Mediana fuit con- jundta. H IH H H. Nodos in venis à valvulis ibi ſitis indicant. I. K. Vena Cruralis una. L. M. Vena Crurulis altera. NN N. Venarum valvulæ cotone repletæ. O OO. Venarum valvulæ vacuæ. Fig. V. Baſilicæ vena valvulas ſimplices ſurſum ſpectantes oſtendit. Fig. VI. In ramo crurali aperto duplices valvulæ conſpi⸗ ciuntur.
Deinde per intervalla ſitæ ſunt, ſecundum vaſis longitu- dinem, alibi duorum, trium, quatuor, quinque digitorum interſtitiis, ut ſi ſanguis retrorſum labi vi tio quodam coge- retur, ſuperioreſque valvulas prætergreſſus, in reliquis val- vulis ſequentibus incidens, ſiſteretur& impediretur.
21 eiu. Magnitudo. Majores ſunt, ubi vehemens à copia ſangui- nis recurſus,& exinde majus vel partibus incommodum
aa quæ nimium premerentur, vel cordi, quod ſanguine de- ſtitueretur, erat timendum: ut in Baſilica,& in Crurali ad inguina.
In quibur Numerus omnium variat, uti& intervalla. Sunt enim
plares val- plures valvulæ in iis vnula? I. Qui melancholico ſanguine abundant, aut è contra
bilioſo& tenuiſſimo, quod uterque humor& facile pellenti reſiſtat,& facilius pondere ſuo& tenuitate ſemel pulſus re- fluat. fI. In corporibus magnis aut magis carnoſis, ideoque plures venas habentibus. III. Iniis, qui vaſa habent latiſſima. IVV. In iis qui longas rectaſque venas habent; nam in ob- liquis impeditur nonnihil à recurſu, ex obliquitate ſan-
guis. Nume-

—— —õ—————
X—= 1
X
Sntn,
. ⁸ 8 ₰ XX XN 8◻ 8 S X—† N— ⸗ S K N— . . Scc,—— ₰„₰ S 4 4„„ 5 ⸗⸗⸗f⸗,,f, /’/’///’7/,’,,,,],,/ 1 7 8 ſſſ 3, ſh 7h'6jt7⸗⸗t⸗« 7 1 5 4 Iee 3 ſ„ 1 81 S 8 8 5 8* 8
Lℳ,
5 ₰ . ☛
A ☛
TA B UI. 4 II-
1
☚άaut magis ci lum
la 1 liee ä 1l= pratergr
lua ſecvnäm 8 Vicoe elin Kim hemem. du 1, gu ca, intenn bundu humer viteei
b 1 Vvel cord
Lena la in 6 4. enas lide
ive
que 7
m ve utim
*
ruine 2
4
quatuor, -z ſum la
luu ruc.
8 1— ſin ant, ilteretur ubi
uti&
—
— — —
4‿ Bhe rehlet
I=t Lt
—— ——
— ☛ erque
6 10 Kten
alt es
ε 8*——.——.
8— 8—
——+— 8 2₰— A——— 3. 5
——.————= 2—

————
.—-—————
———
os ANAT. BARTHOLIN. LIBELI. I.
Numerus certus non conſtat, quia novæ quotidie dete guntur& valvulæ& vaſa. Nonnulli 108. valvulas nume- rant. Sed plures dantur.
Deinde numerus valvularum in uno loco, non excedit binarium. Nam per intervalla modo ſingulatim, modo ge- minatim ad ſummum ſitæ ſunt: non ternæ, ut in vaſis cor- dis, unquam reperiuntur valvulæ: quia in corde majus eſt orificium claudendum,& ſubjectus Ventriculus amplior, imo vehementior in corde calido impetus, pluribus repagu- lis indigebat. In progreſſu vero venarum divaricationesim- minuunt amplitudinem,& ſegnior ſfanguis. Unde ubi ad. huc ſatis magnæ,& à copia metus duo oſtiola facta ſunt, ubi minus, unum. Valvulæ triplices quoque, quintupliceſque, præſertim in jugularibus nonnunquam obſervavit Kerk- ring.& ubi duo tantum ſunt, earum unam duas tertias ye- næ partes prope occludere, aliam minorem reliquæ parti claudendæ deſtinatam eſſe.
F' gura. Figura eſt unguis in indice vel reliquis tribus digitis, vel lunæ corniculatæ, qualis eſt in ſigmoideis cordis valvulis. Sed in ramis venarum, in longitudinem magis exporrigi mo- net Ruyſchius.
Sublautia. Subſtantia eſt tenuiſſima, ſed ſimul denſiffima, ne rum- pantur ab incurſu ſanguinis valido. Et liquet hoc ex va- ricibus, ubi diutiſſime poſſunt ſanguinem craſſum conti- nere.
UVus. VUjus I. ad robur venis conciliandum; cum arteriæ alias
ob duplicem tunicam robuſtæ ſint.
Secundum II. Præcipuus eſt Aquapendenti& poſt eum pleriſque,
Aduap. ſiſtere& remorari impetum gravis& fluidi ſanguinis a⁶εσνς
& fluminis inſtar confluentis in brachia& crura, ob eorum declivem ſitum, tum præſertim in motu& exercitio vehe- mentiſſimo, ubi vi caloris maximi, in artus ſanguis corrue- ret, atque ita 1. interiores partes& nobiliores alimento de-
fraudarentur. 2. Venæ artuum nimis diſtenderentur,& im- mineret ruptionis periculum, adeoque pedes& brachia tu-
. merent perpetuo.
Secundam Sed’ is uſus ab Harve/o rejicitur, quia 1. In jugularibus Hasvejum. deorſum ſpectant. 2. In emulgentibus& ramis meſenterii reperiuntur, venam cavam& portam ſpectantes. 3.In arteriis nullæ ſunt. 4. Canes& boves in diviſione cruralium vena- rum caſdem habent, in quibus, ob pronum inceſſum, nil tale timendum. 5. E majoribus venis in minores ramulos tarde ſatis ſua ſponte intruditur ſanguis,& è calidioribus in frigidiora migrat. Hinc ex ipſius& circulationis principiis verus valvularum Uſus eſt. I. Ne

= hectus Veni = 0 impe b u — Me n= xgnior langu kas duociaan 3 Ces quoque qut Ez munquam aig 11 ,= Nliam minaa. cl 1cl reliquudh 861= igmoideiscud =dinem main
lin, dd fimuldeait — valido. üh ei cot fanguinens
ai= iliandum; ar d annt.
4— mienti& pot tr ravis& fluidi u er in brachia&a pm im in motae tran ximi, in utu At dtes R nobülm 1 nimis diſtett
Jum, adeoque pes
1— jicitur, quil Ur Algentibus Rn 1 portam ſpectn 4* cSsin diriföonec — bus, ob prouun idus venis int ,— ur fanguis, Ki 1— pfius& cirals
— enum mm cffufione fiunt.
DDE VEN TI S. 599
III. Ne à venis magnis in minores moveretur ſanguis&
ſic illas dilaceraret; neve à centro corporis in extrema, ſed potius ab extremitatibus ad centrum progrederetur, ad ca- loris fontem. Idem igitur præſtant in venis, quod valvulæ mitrales& ſigmoides in corde. 1
In orificio vero jugularis venæ internæ eodem munere defunguntur, ne recurrat in reclinato capite ſanguis ad ce-
rebrum, illudque inſtar fluminis opprimat, functiones ani-
males interturbet,& Apoplexiam ſanguineam generet.
IV. Harum beneficio ligatis venis& arteriis, ſanguinis curſus inhibetur ne in partem aliquam ruat. Hinc cruento minus vulnere membra amputari Pecquetus aſſerit. Inde etiam ſectiones nonnullorum dependent, quæ ſine cruoris
C A r. III DEVENARUM CORPORIS DIVISIONE
ETDEVENA PORTE, ET VENIS LACTEIS, ET LYMPHATICIS.
Mnes Venæ totius corporis ad duas referuntur tan- quam matres: Venam portæ& Venam cavam, Quibus. accedit tertium Vaſorum genus ab Aſellio inventum, nem- pe Venarum Lactearum,& quartum lymphaticarum, de. quibus paulo poſt agemus. VENE PORTK origo& radix eſt vena umbilicalis, de qua ſupra in libro primo, Venarum omnium prima, ex ſemine orta.
Dicitur autem Vena portæ, vel quæ ad portas eſt, item venæ porta. vena oſtiaria; quia per ejus radices, vel ſecundum alios, ra- nmina&
mos, nempe venas meſaraicas, Chylus ex ventriculo& in-
teſtinis exfuctus veluti per portas ad epar deferri olim pu- nis:
tabatur. Arabibus dicitur vena lactea, quia Chylum lactei coloris attrahere exiſtimabant. Eſt hæc vena poſt cavam maxima,& ex cava epatis parte oriri communiter dicitur. Eſtque non ita denſa ut cava, ſed laxior& mollior. Intra jecur tamen arteria prorſus eſt, ex- perientia Pesquetiztam quia ſanguinem hepati infert, quam quia tunicam craſſiorem nanciſcitur, imo duplicem Gliſo-
uo, unde& pulſat ibidem beneficio arteriæ in capſula cum illa incluſæ, ut ad omnes parenchymatis partes per fyſtolen.
deducat ſanguinem.
appellatio⸗
atis.

—————
ANAT. Pan ri. LInELL. I. DE VrNIS. FIGURA EXPLICATIO.
Venæ Portæ Ramificationes intra& extra He- par oſtendit.
A A. Truncus vena porta ex Epatée exiens
b b b. Ejuſclem ramijicatio in epate.
C. Venu umbilicalis.
D. Vena eyſtica.
e. Coronariæ ventriculi implantatio.
F F. Dexter venæ Porta ramus.
G. Ejuſdem finiſter ramus ſplenicus.
h. Ortus Coronariæ ventriculi, quæ poſtquam multos ramulos largita eſt ipſi ventriculo, verſus Pylorum reflexa in trun- cum ipſius venæ Porta implantatur, ubi littera e.
i i i. Ramuli venæ ſplenicæ per Pancrears diſtributæ.
Kk Kk. Ejuſdem vena ſplenicæ multiplex ingreſſus in lienem.
I. Vas breve.
m. Gaſtroepiploica ſiniſtra, quæ fundo ventriculi excurrit, multoſque ramulos tum ipſi ventriculo tum omento largi- tur.
n. Epiploica finiſtra.
000. Ramuli per fundum ventriculi diſſeminati.
p p p. Ramuli qui per omentum excurrunt.
q. Alia Epiploica, præcedenti ſuperior, prior enim eæcurrit per omenti partem inferiorem, quæ maugis lumbos accedit.
R. Ortus vena hæmorrhoidalis interna, quæ ramulos
888. Per meſenterium diffundit,&o tandem ubi eſt t ha- morrhoidales dictas emittit.
V. Gaſtroepiploica deætra, à qua multi ramuli per omeutum C ventriculum diſſeminati oriuntur.
Dividitur in truncum& ramos. Rami per- Rami alii ſuperiores, alii inferiores. Et aliqui illos, aliqui 57. 7, una hos, radices appellant. paxicer. Ilos vocant radices, quia ex epate dicitur hæc vema origi⸗ nem habere: Hos; quia ut radices ex terra exſugunt mate- Rami poriæ riam,& in truncum arboris devehunt: ita& venæ meſarai- naſc, a cæ, quæ ſunt rami inferiores venæ portæ inſtar radicum ſu- veee Ra-vis gunt Chylum, juxta antiquos, nobis vero ſanguinem ex Ralices. meſenterio; atque ad epar per truncum& ramos ſuperio- res devehunt; unde meſaraicæ epatis manus dicuntur. Di- verſimode ergo omnes& ramos& radices vocabituise upe-
—

T A n UIL A III. 601
1mE aro. 14 5
— 1— lueßtſamn 4 ſas Pflman 1— tatun ulta 2 6
= mrrea ahn
6,— multhlexu Rn 4 fund vmni Tul ☛ά veutneub mmn
uA⁴ Ticul iiſemiu nA,— excurrunt.
edt deriur, prurm
-re— temagubn,— b iinterne, quem—,,; 2 6 ür, G tam ₰
Int— b trat uamultinm Aruntur.
n(r— un. = tiores. Eta
Ju epate dicitrk 4 4 licesex temei 7 2d Fehunt: ina Aſ) 7 2
ri= ene porte ilt A7 NN
1n* nobis ſemi ſſ
r truncum r e epatu mnud
R ndicen

602 ANAT. BARTHOEIN. LIBEL L. I Superiores rami„ Per epatis Cavam partem diſperguntur quatuor vel quinque, qui poſtea infra& extra epar in unum truncum coëunt. Quintus tamen verſus gibbam recta ten- dit Gliſſonio. De his, una cum anaſtomoſibus, vide ſupra li- bri primi caput de epate. Truncus antequam dividitur in ramos inferiores, mittit venulas duas ad veſicam bilariam, quæ cyſticæ gemella dicun- tur; aliam venam ad ventriculum, quæ ob id gaſtrica deutra vocitatur. Poſtea ſiniſtrorſum inclinans truncus, dividitur in duos ra. mos inſignes interiores: unum altiorem, eumque mino- rem, ſiniſtrum latus petentem, alterum humiliorem, am- pliorem& dextrum. Pinæ lie- le ſplenicus dicitur, quia ſplenem adit. Et antequam di- nus. vidatur ſpargit de ſe ramos ſuperiores ad ventriculum duos, Ventriculi. gaſtricam minorem,& gaſtricam majorem, ampliſſimam om- nium ventriculi venarum, quæ poſtea coronariam conſtituit- Oomenti. Deinde ramos inferiores ad omentum duos,& ad pancreas Pancreaä- unum.. taj. His conſtitutis dividitur truncus ſplenicus in ramum ſu- pernum& infernum. IIle producit vas greve, alioſque ra- 7 217. mulos in ſplenem delatos. Hic gignit duas venas pro Omen- omenti. to& ventriculo, quæ dicuntur epiplois ſiniſtra,& gaſtroè- Veniriculi. piplois finiſtra. Tandem reliqui ejus ramuli in ſplene abſu- — muntur. Ramus dexter Venæ portæ antequam dividatur, producit Pimericuli. venas duas. 1. ad Ventriculi& Omenti partem dextram. Omenti. 2. ad inteſtina, videlicet ad duodeni medium& jejuni ini- Inteſtino- tium: unde ramuli nonnulli capillares eunt per pancreas& rum. omentum ſuperius. Poſtea totus ramus amplus meſenterium ingreditur,& in Meſenterii. tres ramos meſentericos dictos inſignes, inter duas meſente- rii tunicagdelatus, diſtribuitur.— Ramus meſentericus denter eſt duplex, qui in quatuor- decim ramos anonymos abit,& hi rurſum in innumeras ve- Venæ me- narum propagines, meſaraicas dictas, in jejuno, ileo, Cœco, ſaraicæ.& Coli parte, quarum Earum u Uſus 1. ſecundum antiquos, Chylum exſugere ex inte- ſua ſtinis,& per truncum venæ portæ in epar deferre: ſed nun- 1. quam in his lacteus chyli ſuccus repertus, ſemper ſanguine refertis. Adhæc inventio venarum lactearum& lymphati- carum iſti repugnat. Per ſolas jacteas chylum ſugi hoc experimento probat Barbettius: Prehenſum quavis parte canis vivi inteſtinum utrin⸗

wam I
1
— ulnake
üasa Komoübu,
. 4—„Cux gefi aurchänf
1 uncut, inüinn △‿— altiorem,
nem aüit. bm X dorez ad tartin — un dorem amgii woltez ennauaa nrum(uc, Alcus ſplenicwine A iucit vashyne, ignit dus uun repiylas ſuitn.
=i cjos nmalus
=nequam qnit 1—X Omectigmn uodeni mecuumt pillarescut
neſenteriuming — afignes, igtes
— eſt doplex, qu chi rorſuminm — düictas, in xjuno
., Chylumet
arte ig eprr cetr Prepertus, im
irum lacteuum
— ugi hoc erpam anis pafte Cans l
DI VINT S. 603
utrinque ligat: in medio hujus exprompta meſenterica vaſa, tum alba, tum rubra aliquot itidem filo nectit: poſt per adaptatam fiſtulam fortiter flatum injicit: ſic non ligata ſanguinea, ſed ſola lactea intumeſcere vaſa comperit. Nec liquorem album promptius exceperint meſaraicæ rubræ.
Nam in ambitu, ubi inteſtinis ſubtenduntur, multos arcua- Arcuati tos ductus obſervavit Fac. Henr. Paulli noſter, à jejuni prin- ductas.
cipio ad rectum uſq́ue efformare, qui ſparſa de ſe plurima ſobole,& rurſus inter ſe quaſi periſtyliorum compagibus juncti minime divaricatis, ſemperque verſus centrum meſenterii ampliores evadentibus ramis, ſub glanduloſo corpore in unum ſanguinis rivum ſeu truncum colligun- tur. Supra hos arcus vidit ad inteſtina emiſſos ſurculos, vel ex inteſtinis prodeuntes ſcaturigines, præterquam quod denſa pinguedine, quo in loco dictis arcubus inſeruntur, in- farctæ ſint, lacteis multo minores exiſtere,& profundiora habere diverticula. Hinc nihil ex inteſtinis meſaraicæ ſu- gere poſſunt. Neceſſitatis tamen tempore in omnimoda ob- ſtructione venarum lactearum, per hæc chylum deferri concedit Riolanus, ſed nullo argumento. Nee enim hiant in inteſtina, alioquin effunderetur ſanguis,& meo judicio, ceſſaret potius nutritio, quod in lienteria videre eſt, illis obſtructis.
Harvejus, ut lacteas refutet, ſuam tamen circulationem in meſenterio tueatur, arbitratur, ſicut venæ umbilicales ab ovi liquoribus ſuccum alimentativum abſorbent, deferunt- que ad nutriendum& augmentandum pullum, ita& venas meſaraicas ab inteſtinis chylum ſugere& in jecur deferre etiam in adulto. Cæterum chylum ſimul cùm ſanguine ve- herent, adeoque confunderentur diverſa, concocta cum incoctis. Et quid opus confundere vaſa quæ natura diſtinxit. Diverſum autem eſſe umbilicalium vaſorum uſum in em- bryone& adulto, alii affirmant. Riolanus recte Harvejo ob- jicit, revera extare lacteas venas& manifeſte ſpectari; male vero addit in omnimoda obſtructione lactcarum, hac chy- lum perferri; nam atrophia potius, vel mors ſequetur, niſi breviores viæ aliæ accipiautur. In caſu neceſſitaris ad hanc viam cogi Swalvius concedit, contra diſſentientes Deuſin- gium, Backium, Hornium, Sclmeiderum, Barbatum, qui u- tramque ſemitam chyli admittunt, ſolis conjecturis ducti.
Ludovicus de Bils experientiis ſuis illorum ſuſpiciones firmat. Succum enim in chylo, futuro ſanguini aptum, ve- nas meſaraicas ingredi& cum arterioſo ſanguine in venam portæ, exinde in hepar transfundi 1. ex ſectione canis de-
mon-
Fx ments H ar veji.
I. Bitſait ex pe rieis- tiæ.

Re fellun-
IWõ.
60 ½ ANAr. BARTH. LiBELL. I. DE VENIS. FEIGURT EXPLICATIO. Vaſa Meſeraica, ex J. H. Paulli.
A. Fentriculus cum venis coronariis. B. Orificium ejus inferius. CC. Inteſtinum Duodenum apertum. D. Fundus Duodeni, chylumè lacteis ex preſſum, quo imbu- tus eſt, exlibens. eeee. Lleels‿αα Pongioſum, carneo& albido colore varie- gatum.
f. Foraminula, abraſa interiori tunica, in vivo ſubjeëto conſpi- cua,& ſanguine ex Meſaraicis rubris ſcaturientia.
GG. Pancreus, inſegni in canibus magnitudine.
H. Particula jejuni diſſecta.
II.&c. Inteſtiua reliqua Meſenterio connexa.
K. Inteſtinum Cœcum.
L. Inteſtinum Rectum.
M. Corpus glanduloſum Aſellii, in centro meſenterii.
n. Truncus venæ Portæ.
0000. Rami Meſaraicarum vulgarium in trunco concurren- tes.
PP P. Meſenterium expanſum.
ꝗ q.&c. Arcuati ductus ſub inteſtinis, pinguedine circum-
r r.&C. Surculi borum ductuum inteſtina perreptantes.
SSS. Vena rubra duodenalis.
T. Vena e& Arteria prope inteſtinum cœæcum.
u u.&c. Vena Lactea ex inteſtinis paſſim erumpeutes, O ad glandulas in media meſenterü poſitas abeuntes.
monſtrat, arteriis in meſenterio per 5. horas ligatis, quas tum infra ligaturas vacuas,& venas ſucco ſubobſcuro cine- riceoque repletas conſpexit, quem ſuccum chylum eſſe cre- dit, ſanguini idoneum, quia venis extractus aérique ex- poſitus horæ ſpatio vitri ab igne refrigerati inſtar conden- ſatur contrituſque ſplendeſcit, ſicut ſanguis. 2. In quovis animali vivo, aut mox à morte diſſecto, infra hepar in ve- na portæ ſemper reperitur denſi& obſcuri coloris ſubſtan- tiæque ſuccus, cum ille qui hepar tranſiit in vena cava jam limpidus& rubicundus inveniatur.
Ad ſingula reſpondi in Spicilegio ſecundo,& de Hepat.
Defuncto,& de Hepat. Exauctor. contra Dediu 45 3 zilſia-

Serioh
TAn vI Aa IV.
1rLM
4 5 *
— run. — acteu ehnin 46. 3
mas anaß
X M
) M
D
e
W I
5
1 ugariumn e
— 5
ifiuu, uun — ueſamnt.
NMNN
—
r tio per 5. ham = enuus ſuccoſini N m ſuccumcſt 1 — fenis extnäg. L=),= D —. ſſche M — diſſecto, iam S — iſi&R obſcuniabr dar tranfitiu tur. 1 =leu ſecunch,.
or. contra M3
—
8
1— = —
—
2
b
,,—

————O————*
606 ARNRAT. BARTHOLIN. LIBELI. I.
Bilſiana experimenta defendit. Summa eſt: Succum illum cinericeum nec eſſe chylum nec ex inteſtinis profluxiſſe, quia r. Arteriæ tam arcte non clauduntur quin ſanguis per- meet. Si enim ſtricta eſſet ligatura vel vacuæ forent venæ, vel ſi ex inteſtinis chylus imbiberetur, candicaret ille, non eſſet ſubcinericeus. 2. Venæ meſaraicæ ita ſunt comparatæ, ut chylum per oſcula ſua non recipiant. 3. Subcinericeus co- lor chylum non indicat, illum quippe omni ſanguini facile imprimi Vincentius apud Blotteſandæum, qui Borrichius cre- ditur, docet, ſi ad ignem in vaſe leviter coquas, coctumque ex intervallo examines. 4. Ex reliquiis ſanguinis cum chylo, non nigricans oritur liquor, ſed ſplendens, ſeu purpureus, quod in lacte ſanguini mixto expertus ſum. 5. 8i ſanguinis inſtar coagulatur, chylus eſſe non poteſt, qui exſiccatus tri-
tuſque, candicat, non ſplendet. 6. Colorem cinericeum ſeu
ex candido mixtum in ligatura Bilſiana à calore dependere in ſua principia chyli reſolvente, perſuadet experimentum Criſtoph. Bennetti: ſanguini enim rubore ſaturato adhibe mediocrem qualemcunque calorem,& primo languide ru- bebit, dein obſoleto rubore flaveſcet,& è dubia tandem fla- vedine, ſi intenſionem adhibueris, lacteſcet. 7. Sanguis in cava prope cor purior eſt illo qui in porta continetur, quia in hepate depuratur, non conficitur. Aliud temperamentum adhibet Williſius, nec hepatis ſanguificationi favens, nec meſaraicas damnans. Has nem- pe chyli portionem per hepatis regionem in venam cavam immediate transferre, ut ſanguis in trunco aſcendente cavæ ſucco nutritio recenti imbuatur, ſicut ille ſanguis in trunco deſcendente eodem chylo per vaſa thoracica ſuffuſo refici- tur. Optima ſane conjectura ſi chyli viæ ad meſaraicas ru- bras demonſtrari tam facile poſſent ad ſenſum, quam prom- pte finguntur ex ingenio.
2. juxta eoſdem antiquos, eundem chylum nonnihil præparare,& prima ſanguinis rudimenta ei tribuere, quod verum foret, ſi vera eſſet hypotheſis.—
3. liſdem Antiquis ab hepate referre ſanguinem pro in- teſtinorum nutritione. Sed contrarius motus eadem via eo- demque tempore fieret, nempe chyli ànαòνs ad hepar,& Meas ſanguinis ad inteſtina, humoreſque confuſi curſum alterius impedirent. Taceo venoſum hunc ſanguinem à cor- de necdum perfectum, nutritioni eſſe inidoneum.
4. Aliis, interque eos Bartholino Patri, à liene ad inte- ſtina ſanguinem craſſiorem ibi confectum devehere pro nutritione. Qui verus eſſet, niſi circulatio aliud doceret,
poſt
A4—&ᷣ⏑—
+— D
—

2. J Aſaraicxitl a 1 Ipiant. un
3 dipxeomiit mteum quh 1 leriteu 4— quii ſängaii ſpplenten, 5 3 dertusſam 1 6 9 poteſt zqlie 1=6. Colotem cir 3,— Bilfam iclg perſuadet ui im rebere n 1= rem, K priwon Kcet Keci
J.* 1L, lctelctt, i iin partacan ctur.
n idet Mihlu: Haics dummn = tregioneminn (Asin truncoia 8. ficcut illeimg IC vaſa thorxciait chyli viram Io cent adſenfumg
4* eundem chr 1 udimentacicn l teſss.
2F e refene ſugi
DE VIN 1 S. 6⁷ poſt ejus ætatem introducta. Et commodior iſte ſanguis nu- tritioni foret, ob copiam arteriarum in liene. Mutatis va- ſis plane verus
5. Aſellius, qui chylo ad epar ferendo lacteas venas pri- mus aſſignat, communes has Meſaraicas nulli alii rei docuit ſervire, quam ut ex jecore advehant ſanguinem pro inteſti- nis nutriendis. Qui uſus, fupra refutatus, illi condonandus, cui necdum verus ſanguinis motus innotuit.
6. Verus uſus eſt, ſanguinem ex inteſtinorum nutritione referre ad hepar, ad illa delatum per arterias meſaraicas. Pa- tet is ex ligatura in vivis, quam inſtituit Walaus, qua tument hepar verſus, inaniuntur autem, qua reſpiciunt inteſtina. Do- cent quoque valvulæ ibidem ab Harvejo inventæ in meſa- raicis, verſus cavam& portam ſpectantes, quas Columbus etiam obſervavit, impedientes ſanguinem portæ ferri ad in- teſtina. Nec obſtat humorum ex corpore circa inteſtina in purgationibus vel ſponte vel per pharmaca provocatis con- fluxus; quia hunc per arterias meſentericas fieri certum eſt, quod nec negat Spigelius, nec circulatores.
Meſentericus ramus ſiniſter, in ſiniſtram& mediam me- ſentterii partem ſpargitur,& Coli partem à ſiniſtro loco ventriculi,& ad inteſtinum rectum. Hinc oritur vena hæ- morrhoidalis interna dicta, de qua ſequenti& proprio ca- pite.
APPENDIX I. De VVENIS LACTEIS Abſellii.
Succum à ſanguine diverſum vehunt vaſa Lactea& Lymphatica. Lactea vaſa habent ſuum Principium, Medium, & Finem. Principium eſt ab inteſtinis ad glandulas me- ſenterii, quod alii primi generis vocant, vel Radicales; Me- dium, ab his ad receptaculum, aliis ſecundi generis; Finis à Receptaculo ad venam ſubclaviam. De ſingulis breviter, primumque de Principio, cujus indicium Aſellio referimus acceptum, Nam
Lacteas venas in meſenterio, à calore chyli albicante di- Taearums ctas, noſtra ætas priori oculatior, præter Meſaraicas, ut quar- venarum tum vaſorum genus, per quod chylus ad hepar vel cor diſtri-H Roria.
4— trarius motuie 1=2 chlsdN
1☛ numoreſquecn (= ſum huncfug σ nieſſ inidone ,— holro bam in „ i confectum g circulutio l
buitur& defertur, invenit. IIlas venas per tranſennam vidit apud Galenum Eraſiſtratus, poſt eum autem primus earum adae fuit Caſpar Aſellius Anatomicus Ticinenſis, in ſe- ctione canis vivi bene paſti, facta Anno 1622, 23. die Julii. Cujus veſtigiis inſiſtentes accuratiores Anatomici& quibus
veri-

Momen.
608 ANA T. BARTHOLLIN. LI BELI. I.
veritate nihil antiquius, ipſa illa vaſa lacteo ſucco referta, peculiares eſſe ductus à Meſaraicis reliquis diſtinctos ocula- ta fide invenerunt. Nam in vivis animalibus ſemper appa- rent diſtinctæ à rubris, ſi poſt paſtum quarta circiter hora ſecentur, quando nempe chyli fit diſtributio, ab illo enim tempore diſparent. Semper tamen, licet inanitæ ſint, ſpe- ciem fibrillarum retinent, nec unquam ſanguine impleri
viſæ. Imo ſurculos non eſſe portæ inde manifeſtum, quod
maneant vacuæ, donec alius chylus advenerit, quia nullum cum porta alunt commercium,& ſi diſtincte ſeparentur,
porta diſciſſa evacuetur, lacteis tumentibus. Fibrillæ non-
nullis impoſuerunt, ut pro nervis hæc vaſa habuerint: ſed
falſi ſunt, quia nervi nec chylum ejuſmodi habent, nec val- vulas, nec cavitatem. Neque Meſenterium& inteſtina adeo ſunt ſenſibilia, licet paucos habeant ex ſexta conjugatione nervos. Alii arterias hæc vaſa eſſe putarunt, ſed ſenſu re- pugnante, qui hic ſimplicem tunicam& nullum motum agnoſcit. Adipem eſſe, liquorem illis contentum, ipſaque adipis receptacula, frigus non conceſſerit, quo in cadavere accedente, non denſantur adipis in morem, ſed diſparent. Sola trunci ignoratio doctos nonnullos in ſu ſpenſo adhuc
tenet, qui ſi in hepate vel corde demonſtrari poſſet, ſalva eſ-
ſet res. Sed quanquam truncus& origo ignoraretur, de exi- ſtentia horum vaſorum nemo dubitaret magis quam de Ni- li, ejus accolæ, quia caput adhuc latebat. Et per ramulos hepati inſeri ſine trunco, neutiquam aliis impoſſibile fuit viſum. Imo Cl. Kypero& Regio non improbabile videtur, venas lacteas cum meſaraicis in Pancreate ſeu glandula ma- jori confuſas, deponere ibi in venam portæ chylum, ſicque vehi per venas portæ in hepar, ut cum fermento ex liene advecto miſceatur ad fanguinis rudimentum. Sed nullum lactearum cum porta eſſe commercium, jam diximus,& in hepar uſque ramos lactearum deduci& ibi inſeri, aliis cum Aſellio creditum. Recentiorum diligentia truncum unum in thorace detexit, de quo nos poſtea. Sed Vaſorum iſtorum hiſtoriam in principio ſeu radice, prioris generis, ſtrictim enarrabo, Aſellui ductum ſequutus, aliorumque meumque, qui diligenter eas in vivis animali- bus hominibuſque nuper ſtrangulatis, ſuffocatiſque, vide- runt. ö
Vaſa hæc luctes appellantur vel lactea vaſa, item Venaæ la- eæ, vel ab exoleto verbo lacio, id eſt, allicio, vel à lacte cu- jus ſimilitudinem gerunt, in candore, mollitie& pingue-
dine, ſicut idem nomen& veteres& recentiores, inteſtinis graci-

—
1is hacmühe 1 zejuſmoübis 1. emterium kin M eant erſemm 4 2 elle putmun,, = unicum Kuula (—mg illis conteum
ancellerit, gui isin morew in 4— oanullosiatie — demonfruip 1* 4 origo ignomm gbitaretmagsen de elkeebat U „= iquam alisimmt dio non improuti 1E bancreute Klgt
Emam ponecht
rn ut cum tems
It i rudimentun t d aercium jmän educi K ibiinis m iligentiatun . X iam ia priuii 0„Aſeln zocte igenter cuinſ △ ullatis, ſuctcn
jel lackes uſius
andore, mol — eres& recentn
DI VRNIEÜ. 6o9 Pracilibus„venis Meſaraicis& Meſenterio iiſdem de cauſis
quanquam non pari convenientia& veritate impoſuerunt.
Veteéribus erat plane ignota, ſi Eraſiſtratum excipias, qui in hœdis nuper lactatis arterias àsesdtis lacte mox plenas conſpexit. Id tamen ex veteribus plurimi agnoverunt, vaſa alia chylo, alia& diverſa ſanguini deferendo deberi. Veniam autem de facili merebuntur apud æquos cenſores, quia ſe- ctiones ſuas in ſtrangulatis ut plurimum adminiſtrarunt, in quibus niſi ligentur ſubito diſparent. Galenus, qui ſectio- nes vivas amplius ſexcentas habuit, quin pro nervis accepe- rit, non eſt dubitandum.
Situs eſt in infimo ventre, ubi plerumque pinguedinem comitem habent, quæ calorem ad tractionem& præparatio- nem chyli neceſſarium foveat.
Per meſenterium ab inteſtinis obliquo ductu, duas inter ejus tunicas, partim ſeorſim à vaſis reliquis, partim cum illis una, modo recto ductu, modo eadem tranſcendentes,& vel- uti decuſſantes, per plures glandulas, ad diremptus ramo- rum præcipue collocatas, in Pancreas uſque perferuntur. In Pancreate ſive glandula magna meſenterii, quam Pan- creas, poſt Fallopium, vocavit Aſellius, varie, cancellorum in modum aut capreolorum, implexæ ſibi mutuo,& corporę confuſæ, in plurimos eoſque inexplicabiles gyros anfractuſ- que hac illac intorquentur.
Hactenus principium, in quo non erravit Aſellius. Sequi- tur Lactearum Venarum Medium, quod alii ſecundi generis lactea, alii diſtributoria lumbaria vocant, ſeu progreſſus la- Ctearum, in quo variant obſervationes novæ ab Aſellianis. Nam juxta hos, à pancreate ſeu glandula media rurſus ma- joribus jam ramis per portæ, quam quibuſdam in locis an- nuli inſtar cingunt, latera miſſis, quandoque etiam ad cavam propaginibus in jecoris cava tenuibus ramis ſubeunt. Inde illatæ in hepar ipſum,& diſſciſſæ in minutiſſimas fibras in ejus carnem quaquaverſum tam diu diſſeminantur dum prorſus obliterentur.
Qua autem hepatis parte inſerantur ſive truncus ſive pro- Iaſertio in pagines, à nemine Aſellianorum hactenus definitum inveni, Hepate.
propter ſubitum humoris effluxum. Ego in Anatome Orbis piſcis, quem noſtri vocant Steenbiid, Geſnerus Leporem marinum, Cluſius orbem ranæ rictu, Iſlandi Roemaflue à colore ventris, tam maris quam fœminæ, ſæpius hic Hafniæ à me repetita, Doctiſſimis Viris Wormio, Sperlingio, Simone Paulli, Fuirenio, Pouchio aliiſque ſpectantibus, monſtravi non ſolum multos poſt dies lacteas venas copioſiſſimas&
. 2 lacteo
— f„ß

—
——
——————
ANAT. BARTHoOL. LIBELL. I. DE VzNis. FIGUREÆ EXPLICATIoO. Venas Lacteas exhibet ex Aſellio.
AA.&c. Venaæ Portæ rami Meſaraici& eas comitautes rumi Arteriæ Cœliacæ.
B B.&c. Vena Lactea qua ligatæ inferiori parte valvulaso- ſtendunt.
CC. Nervi per Meſenterium diſcurrent es.
D. Ventriculi fundus.
E. Pyloraus.
F. Inteſtinum duodenum.
G. Fejunum inteſtinum.
H. Ileum.
I. Vena eb- Arteria ventriculi fundum perreptans.
K. Omenti pars.
L. Glandula magna in exortu meſenterii, quana Aſellius Pan- creas appellat.
lacteo humore turgidas, ſed verum inſuper, ut credidi‚ inſer- P
tionis locum. Is erat tertius hepatis lobus, minor ille mol-
liorque à Spigelio deſcriptus, quem ramus lacteus ſatis mag- nus ingredi prima fronte viſus eſt, à glandula magna non procul collocata, lacteoque humore turgida proveniens, ad quam glandulam pleræque lacteæ ex meſenterio& appen-
dicibus ventriculi commeabant. Quin idem in homine re- liquiſque animalibus eveniat, dubitandum non exiſtimavi,
ita natura dividente, ut ſingulis lobis ſui trunci aſſignentur. Ab hoc autem ulterius pergere credebantur cum portæ ra- mis ad reliquos lobos interius, corumque parenchyma. Et hinc putavi circa hunc lobum tertium, ubi lacteæ venæ in- ſeruntur, appoſitam eſſe veſiculam felleam, ſive ut conco- ctionem ſanguinis, cujus ibi initium, aqjuvet, five ut ex- crementum bilioſum in chyli concoctione ſeparatum exci- piat. Sed cum Aſellio decepti fuimus omnes. Qui enim rami ad hepar viſi ſunt nobis aliiſque progredi, vel extrinſecus prætergreſſi ſunt, vel lymphatica fuere vaſa, ficut nobis poſtea apparuit. A glandulis igitur meſenterii& pancreate medio lacteæ venæ majoribus nonnihil tubulis ad Recepta-
eulum chyli Pecquetianum, deferuntur, in quod ſe exone-
rant. De quo Receptaculo ſuo loco actum Lib. 1. c. 1 3 4. . n G
(—
—

—
z —— ——
fineenr ſhihe
aull. Ailſſilllllnne LE
T ADUI. A v.
M
K
M N
K n
— nitium, ij
— oncoctiomes

—————-—
——
612 ANAT. BARTHOLIN. I. 1 BELI. I. Inſeruntur vero in omnia inteſtina, in quæ oſculis ſuĩs hiant, mucoſæ materiæ cruſtà oblinitis, etiam duodenum, maxime tamen in tenuiora, non ita multæ in craſſa, neque ex eis ullæ ad ventriculum vel lienem vel aliam partem de- feruntur. Et ne ad inteſtina rurſus relabatur chylus ſemel acceptus, donatæ ſunt Valvulis ſemilunaribus intus foras ſpe- ctantibus, quæ etiam cum vi repulſum chylum non admit- tunt. De his notandum ex recentioribus 1. In ipſis ramulis lactearum extra inteſtina locatas, quia intra illas preſſæ chy- lum remittunt. 2. Pauciores eſſe in lacteis primi generis.
Subſtantia. Subſtantia venæ eſt, cujus& ſtructuram& cætera, lacteo
ſucco dempto, eadem habent. Quarum tres partes funt componentes, fibræ, memb'rana,& caro. Membrana iis una& ſimplex ad arteriarum diſcrimen, quæ nec hic craſſa adeo tunica inveſtiuntur, ſicut nec in extremis aliis partibus, quanquam in Meſenterio ab eodem aliam accipiant exter- nam. Fibras omnium generum, rectas, tranſverſas, obliquas eis attribuit Aſellius ad tractionem, retentionem& expul- ſionem, quanquam pulſu potius in iis moveri chylum, pel- lentibus ſcilicet& conſtrictis inteſtinis, ex ligatura doceat Walaus, concurrente reſpiratione, Pecqueto auctore, aliique ab ipſo hepate trahi, vel à corde.
Caro membranæ adnata ſpatia inter fibras implet, cujus præterea uſus eſt, chylum antequam ad Receptaculum& Cor perveniat, præparare.
Quantitas. Quantitate perpetuæ ſunt& ſibi continentes ad pancreas uſque, exinde capillares novæ emergentes ad receptaculum ſe variis tubulis recolligunt, omnes trunci unius in ſuo ge- nere, licet magnitudinem æqualem non habeant aliis majo- ribus, aliis minoribus. Parvæ autem ſunt, ne craſſæ& inu- tiles chyli partes ſimul eas ſubeant,& ne confertim tu- multuarieque fiat diſtributio, quod advertit F rambeſarius.
Numerurn- Numero inſinitæ ſunt, diſperſæ per inteſtina, Meſente- rium& Pancreas, cæteraſque glandulas lumbares,& tanto altero plures Mefaraicis vulgaribus, ut exilitatem copia compenſent.
Qualita Oualitatibus primis activis frigidiores vulgatis venis, les. quia chylus, quem vehunt, ſanguine frigidior eſt. Paltvis
ſiccæ, venis tamen vulgatis humidiores. Qualitatibus ſecundis tenues ſunt& fubtiles. Teneræ, læves, raræ, ob fibras& valvulas geminatas intrinſecus aſpe- ræ. Ex his qualitatibus conſequitur Color, qui albus eſt; partim ob conformationem frigidam ex ſemine, partim ob humorem quem vehunt candidum, quippe 21 10

=m, reteniom iin ii moweiich — ſtinis, erim 18, P eruet uin
= inter Kbroin
— uam adkemn
Kicontinent =nerpentes uim mmestrunciun r jem noa kber — nem ſunt, xc eant, K& Ww dod adrertt AM cee perintehn — anqdulus lumh 4 libus, ut erit
frigidiores ui guine fiigiin nicdiores
ſunt& üüni geminatuuim — zuitut Calwm,ſ — ndum exſemi um, quippe
Dz VENIS. 613
Aflio&c Uſus proprius eſt I. chylum per eiuci⸗ory ad hepar Uſas= diſtribuere, juxta Aſellium, ſed ad Receptaculum verius in- deque per thoracicas lacteas ad cor, ſecundum Pecqueti no- ſtraſque obſervationes, non per meſaraicas, ut hactenus cre- ditum, per quas nec fit chyli ærd⸗vors ad hepar, nec A2&⅜*ρσν ſanguinis ad inteſtina, ut ſupra dictum. Nec nos moveat co- pia earundem Meſaraicarum, qua inteſtina frigida& exſan- guia non indigeant; quia copioſo calore indigent omnino, & plurimo alimento per arterias Meſaraicas copioſas ſub- miniſtrato, unde multitudini arteriarum reſpondere debet copia venarum, ur ad hepar revehant ſuperfluum.
II. Aptiorem reddere chylum ad ſanguinis formam in corde induendam. Falluntur vero qui vim alda breileuled iis aſſignant: nihil enim in colore mutatur chylus donec ad venam axillarem perveniat, ubi ſenſim ſubpallere aut ſub- rubere incipit.
III. Ad facilitandam medicinam multum conferunt. Nam 1. expeditam viam diſtributionis chyli maxime con- troverſam hactenus aperiunt, ſine metu motus contrarii aut confuſionis. 2. Non in hepate, ejuſque carne, quo nullæ lacteæ perveniunt, non venis, ſangui ficationem fieri docent. 3. Suctum venarum famis cauſam non eſſe, quia ad ventri- culum nullæ feruntur.
IV. Cauſas corporis aliquot affeckuum antea obſcuras indicant: Nempe, chyloſi inteſtinorum fluxus, Atrophiæ ab inſeſſis ſcirrho Meſenterii glandulis, febrium intermit- tentium in Meſaræo ſtabulantium, Melancholiæ Hypo- chondriacæ,&c.
V. Gaſſendus eruditus per lacteas venas contentum can- didum fuccum detferri per univerſum corpus arbitratur ad adipis generationem: Verum autem chylum proxime per porum bilarium ex ventriculo deduci ad hepar. Sed neu- trum concedi poteſt. Non prius, ob rationes ſupra lib. 1. ad-
ductas contra Folium de pinguedinis materia, quas appro- bat laudatque Riolanus. Nec poſtremum, quia inficeretur chylus occurſu amari humoris, quanquam caſu neceſſitatis obſtructo jejuno id fieri concedat Vir laudatus.
VI. Bilſius rorem tantum, ſeu ſuccum alterum chyli, qui ĩpſi eſt lympha, per aperta in inteſtinis oſcula venas la- cteas ingredi ſcribit, quas ideo roriferas vocat: alterum ſan⸗ guini idoneum meſaraicas rubras pro hepate. Venas autem Iacteas in duas vias ſe dividere: Unam ad glandulam quæ ve- næ portæ affigitur ducere, atque inde vaſa lymphatica pro- pagari Jjecori: alteram in glanduloſo meſenterii Recepta-
3 29 3 culo

——
2— ———
614 ANAT. BARTHOLIN. LIBELL. I.
culo convenire, unde totum corpus ramis evidentibus infe- rius ſuperiuſque inſtaurare. Vidiſſe hanc lacteorum ad om- nes partes diſtributionem in cuniculis teſtatur Everardus, ſed contrariam experientiam obvertente Stenonio. Revera enim confundit Bilſius lactea vaſa cum lymphaticis,& ho- rum naturalem curſum invertit.
VII. Paradoxa opinio eſt Vattieri, cum probat, non reci- pi his venis chylum, niſi ut cuſtodiatur copia chyli prome- ſenterio, reſumi enim ſenſim à meſenterio, coqui& mitti ad hepar, nec ire ad lacteum thoracicum, niſi copia urgente eXoneretur illac& excitet cruditates in axillari commiſtus ſanguini. Ligaturis clare patet, ordinarium eſſe curſum chyli ad has venas,& ex illis ad thoracicum.
VIII. Lactearum primi generis ſeu primæ radicationis uſus eſt chylum, quem habent ex inteſtinis, ad glandulas me- ſenterii& lumbares deferre, non ut ſuccus nervorum nu- tritius ibidem deponatur, nuſquam viſibilis, ſed ut aquoſus liquor ſeu lympha expurgetur: Medii vero ſeu ſecundi ge- neris, ut puriorem Receptaculo inferant. Hujus demum u- ſus Libro I. explicatus.
Tantum de Venarum lactearum hiſtoria, quoad princi- pium illarum& medium, cui quod addi poſlit vix reli- quum eſt, niſi fubitæ diſparitionis cauſa ſatis controverſa. Qux in ſpiritali indole chyli in auras evaneſcente, non eſt referenda, ut initio Aſellius crediderat, quia extractus ex venis chylus, colorem ſuum diutiſſime ſervat, neque tam evaneſcit, quam aquoſus fit. Sed, quod poſtea Aſellio pro- babile viſum, tractioni hepatis vel cordis validæ, in tanta animalis anxietate omne illud debebitur, à qua cum ſpiri- tus abſumatur, novo& ſanguine& chylo indigent celeriter coquendo. Hinc cauſa reddi poteſt, quare venæ lacteæ in ho- mine illo ſtrangulato quem ſecuit Amſtelodami D. Tulpius: multos poſt dies remanſerant conſpicuæ: quales& viſæ non ſemel Patavii Veſlingio,& Folio, Venetiis; Gaſſendo in Gallia, Oxoniæ Highmoro,& nobis Haffniæ: nam propter dolores à ſtrangulatione abruptos, hepatis vel cordis, vel vicinarum partium tractus nullus eſſe poterat. Nam quod in puella 10- menſium turgidas has venas invenerit Veſlingius, ſimili jeco- ris cordiſve imbecillitati, vel humoris lactei ſpiſſitudini aſcripſerim. Vidi& ego Hafniaæ anno 1650, venas lacteas in Suenone Olai Vardbergenſe ingeſto fruſtulo linguæ bubulæ ſtatim ſuffocato, quum largius antea& bibiſſet& comediſ ſet, in meſenterio conſpicuas, quia inhibita reſpiratione ab oſfa, ſuffocatoque corde, nulla trahendi chyli erat nade an
Trultra
———— ꝗͦ—=—

— iet
doracicum — ns keu ſinn
71 inteſtindat
on ut ſuccum A zm rübl, — Medi vero t — intenut lha
um hitbrug iqei an
☚ onis cauſa ſühe 1 Taurs eraeſn — eciderat 4 duüt intiſſime ſeru ed, quod qoie
— zvel cordi ni — lebeditur, ig eKchyloindg eſt, quare um = t Amſtelodm ₰ aſpicux qub Venetiis; Geſ 1 ffnir: wamys — tis vel cordis rat. Nam qudi yerit’iſtans — humoris kets 1 anno 165o, eſto fruttulolt ⁵ aotea R bii zuiz inhiditan
à Icabendichfl 4
DI VINIT s. 625
Fruſtra vero& tanquam Anatomiæ hujus ignarus P. Lau- reubergius diſparere venas has ſibi imaginatur à recurſu chy- li ad inteſtina valvulis flaccidis: Nam 1. etiam maximo co- natu in mortuis chylum ad intoſtina non reduces. 2. fi lige- tur vena in medio, ita ut utrobique& ad Receptaculum & inteſtina meatus liber relinquatur, qua Receptaculum reſpicit inanitur, ſed qua ad inteſtina ſpectat, maxime tur- geicit,& ſi eo ſitu per dies aliquot relinquatur, ad inteſtina non relabitur. Reſpiratione ceſſante diſparere lacteas, obſer- vatio eſt Pecqueti.
APPEINDIX II. DEꝝ LACITIEIS THORACICIS Pecqueti-
Finem Lactearum in thorace invenit Pecquetus, bus enim à Receptaculi ſuperna parte ſub diaphragmate duos ramos tumidiuſculos, quorum ſiniſtrum ſupra dia- phragma ampullam, dextrum alveum, utrumque ampul- laſcentem alveum vocat nonnunquam unicum craſſum, ut in ovibus, ſpinæ incumbentem, obſervavit ſiniſtrorſum ad ſubclaviam venam adſcendere.
In homine nos primi Hafniæ ſerutati ſumus,& inventum Ia homine⸗
Lacteum Thoracicum ſolitarium deſcripſfimus. A tribus enim glandulis lumbaribus lacteis totidem ramos lacteos, circa undecimam thoracis vertebram coëuntes, vidi, ſolitario de- inde ramo per dorſi medium ad aortæ& venæ Aεοια˙ν latus, inter utrumque, ſub œſophago, cui, ut& illi firmiter mem- branulis ſuis nectitur, adſcendere.
Qui Receptaculum in homine obſervarunt, inter quos Carolus le Noble, productos ex ejus ſuperiori parte duos ca- nales thoracicos longius protenſos tradunt, quorum dexter craſſitie pennam anſerinam æquat, ſiniſter longe exilior am- bos minutis glandulis& pinguedine bundare,& in multos flexus ſinuoſoſque anfractus„in quibus videntur in unum coire, varie contortos, tandem adeo perfecte poſt medium ſui curriculi ſpatium ſibi invicem junẽtos, ut ex duobus u- nus remaneat canalis finiſter.
Diverſam diſtributionem in brutis Pecquetus tradit, noſ- Diverſa di. am in/ fibutia.
que obſervavimus, ut vero ſit ſimile, variare hic natur individuis& ſpeciebus. In omni autem genere animalium, ductus manifeſti ſunt à Receptaculo, numero non ſemper pares, ad ſubclaviam protenſi. Hos omni ſeculo abſcondi- tos Pecquetus primus in lucem protraxit in brutis, nos in Homine Latteorum Thoracicorum nomine, quod etiam n
244 Dii⸗
in cani- Ladei the- vacici in brutis.

—————
,
616 ANAT. BARTH. LlBELL. I. DE VENIS. FIGURARUM EXPLICATIoO. F G. I.
Exhibet Vaſa Lactea intra thoracem inventa una cum Chyli receptaculo, ſeorſim à diſſecto ani. mali. Ex Pecqueto.
A. Truncus adſcendentis cavæ ſurſum in longum apertus.
B B. Fugularium axillariumque Venarum concurſus, ubi chyli
Naturigines intra cavam ſeu lactearum oſtiola, punstis de- ſignantur.
CC. Tugularium valvule influenti in cavam chylo aſcenſu
int erdicentes.
DD. Lacteorum vaſorum ad ſcaturigines diſtributio.
EE. Diverſi, pro naturæ ludentis arlitrio vaſorum lacteorum concurſus.
F. Ampulla; qua intra Thoracem, juxta illæſum diaphragma Imiſtronſum ſæpius apparuit.
G. Alveolus dextrorſum ad diaphragma excreſcenus.
H H. Reſidua diaphragmatis portio.
I. Chyli receptaculum.
LL. Meſentericarum lactearum trunci, horum juxta recepta- culum amplior tunica, valvule illic deliteſcentes refluxuri chyk interdittum ſignificant.
m m m. Paria intra Thoracem valvula chyli concedentes ad cavam franſitum, refugium ad receptaculum prolubentes.
k1 I G. II.
Canem apertum oſtendit cum Vaſis ſuperiori figu- ra expoſitis, prout ſunt in animante ſuo quoque loco diſpoſita.
1. Aſcendentis Cavæ truncus.
2. Superſtitis aortæ inter renes chmyli receptaculo adhareſcea- tis portig.— 5.
3. Renes.
4, Diaphragma diſecktum.
S. Muſculi pſoas, ſ. lumbares.
b
h

— Krt. I N
T A UL A VI. 617 „XpLlg- 3
1
2 1
——— Ta horu, 2 8
=— eraaunen memae — Ltearun ha
— nturzgner aith 1— X ſſp NWN I NW tis aroura umm
mm ſuxta leſa
—
—
— — 2277, 772224772412424
inani em — Wio.
— W
—
— trunei lorm — ak ili delnrſa
=m raltule chla AM rectptauuun
1 cum Valslh 4 1t in animann.
=i chyu ranytuu

———. ————— 3—
—
—
—— ——y—— ⁰———
618 ANAT. BARTH. LlBELL. I. DE VENiIS. FIGURf EXPLICATIO.
Ductum& Recepraculum Chyli exhibet ex Joan. van Horne.
aa a. Venæ& arteriæ meſaraicæ. b b b. Venæa lactea per meſenterium diſſeminatæ CC. Glanlula meſenteru maæxima, Aſellio Pancreas dicta.
dd. Duo rumi inſignes per medium ramum conjuntti à dicta
glandula ad renalem pergentes.
F. Glandula reni ſiniſtro ſuper jacens.
ggg. Aufractus gyri,plexuſque quamplurimi arteriæ magna trunco incumbentes.
HH. Dustus chyliferus novus per thoracis longitudinem ad- ſcendens. b
1 i. Ejuſdem bifurcatio intra quartam& ſexxam vertebram thoracis.
K. Portio ductus chyliferi æſophago incumbens, ubi cor ſupe- WaVit.:
L. Duclus inſertio in jugularem ſiniſtram.
M. Ejuſdem ingreſſus in axillaris principium ſ. ſubelaviam.
N. Lena cavæ portio ſupra Cor.
O. Ejuſdem ſiniſtra bifurcatio.
PP. Oeſophagus.
Q. Cor.
RR. Pulmones.
S. Aſpera arteria.
TTT. Aorta arteria deſcendens.
VVVY. Diaphragmatis diſciſi portiones.
X. Fentriculi corpus ad latus poſitum.
N. Int eſtini recti portio è loco ſuo remotaà.
2. Ren ſiniſter cum wonu& arteria emulgente.
&. Venula tranſiens glanaulam renalem&y ad lumborum ma- ſculos terminaauaunn.
6 8. Ramuli int ercoſtales ab aorta derivati.
—2. Fejuni inteſtin pars.
2². Hepatis lobus ventriculo incumbens.
—— 1—— S

7z 2 ℳ 4 2 5 5 . 8 4 8 ..= 1 ☛ . — c 68 ℳ
— 7
X
wmrrri
—x
= uſfran————= nnciium, u=
—
—
W
—
* ☛‿ᷣ —
2 —
MX M 22222eeese; de, 4 K 4 6 5 4 I 5
8 3 3
—
— ——
4
— ——
—
—
ε 500 — KNNN NX 5
O ₰
RSRRNRNRRN ʒT △‿ —ᷓ BABRRg‚BRMAMMᷓMAQAᷓAᷓA’AERN ☛‿ ——V——— N8 8 8——— ‿‿ 8+ ☛ᷣ̃ ¶—jü—— ———

——— ————=—— ———— ͦ-———
————]ÿ— ———
—
620 ANA T. BARTHOE. LIEREL E. I.
Diſflertatione poſteriore placuit Pecqueto retinere.
Daudtum Chyliferum appellat Fo. van Horne, cui circa ea- dem fere tempora in brutis apparuit. Rolfinccius Diſtribu- toria Lactea TWoracica. Male Bilſius Roriferum. Culor. Colore candicat toto thoracis i itinere, ob contentum chy- lum. Pellucet intermedio tempore à lympha. Rariſſme rupta aliqua vena à ſanguine rubet. Apparet manifeſtius nativus candor à chylo inter ligaturas conſtricto.
Suéſtantia tenuis, membranacea, evacuato humore ægre diſcernitur, niſi vel lympha impleatur, vel flatu immiſſo elevetur. Verſus diaphragma craſſior, ubi apparet glandu- larum ſpecie, ubique fibris contra injurias tutus.
Figura venæ eſt cava, tortuoſa,& in ſinus reflexa, injecto. vinculo ſuperne nodoſa, nam
Valvulas habet impedientes chyli deſcenſum, humoris conſiſtentiâ,& ligaturAâ deforis conſpicuas. Hinc indità fi⸗ ſtulâ, flatus non poteſt deorſum pelli, nec digito chylus de- trudi.
Magnitudo, circa Receptaculum amplior, in progreſſu anguſtior, capax tamen pro copia lactearum meſaraicarum, quia celeriori curſu chylus in lacteas thoracicas fertur com- preſſione viſcerum vicinorum, continuoque vicinæ aortæ pulſu& muſculo pfoas: præterea ſucceſſiva fit expulſio, ſicut per anguſtum canalem enemata ex ampla veſica inji-
Furia ap- pellatio.
Subſtantia.
Figurd.
E⸗ al vulæ.
Magnitudo.
ciuntur. Auget capacitatem longitudo, quæ tanta eſt, quanta
univerſa dorſi regio,& lumbaris pars. Numerus. chyli in guloſis unicus non ſuffcit. Connex io.
claviculis, nam
Inſertio in venam axillarem ſiniſtram. In dextram quo- que in canibus vidit Pecquetus, quod varietati ludentis na- turæ aſcripſerim. Bi fidum in femina cane ad utramque cla- viculam adſcendere obſervavi ſemel. Utplurimum tamen, ſolitarius ductus finiſter eſt, iſque interdum ſimplici ra-
mo, interdum triplici, nonnunquam numeroſiori diviſio-
ne per exigua foramina vel unicum, ſi unica ſit inſertio, ſtatim ubi externa jugularis vena in axillarem ſe infundit,
Inſe 54 19.
cui valvula præponitur cor reſpiciens, Au⸗ inhibet regrer. 4
ſum chyli ſanguiniſque.
Hic terminus& finis eſt Lactei thoracer omniumque 1a- Lebye. cteorum Vaſorum. Non obſervata ſunt ulterius adſcendere, thus Bu/ſti licet Bilſi us id tentarit aſſerere, fieto ſuo besehenenſ 46 4 uid. 1u018
Numero unicus. Duplex nonnunquam quando pro copia
Connexio, Receptaculo inferius, Poſtica parte ſpinæ dorſi, antica œſophago, ad latera venæ line pari& aortæ: ſuperius
— —
—-öͤ——,—

=em umpüir n Licterranach AIessthonxcest vontiauaqei 9ʒòa ſuccelimt = marzermn — tudo, doxum I n.
P unquam qam It.
1— poſtiagrnt 1ine prikmn
a aiſtram. ler 4— quod vren 1 Süna cuweum t mel. Ughtun e iaterämt juam numeu
— icum, fiun
nin ulli iiens, qxil
rthoraciciomi- ta ſunt ultenst A2 licto 1uo kec
Dr VINIs. 621 tuoſo& Labyrintho, qui ex concurſu lacteorum& lym- phaticorum jugularium oritur. Hæc enim confundit cum lacteo thoracico, quæ in collo è glandulis deſcendentia lym- pham deorſum vehunt, non ſurſum; vel certe varios lacteĩi thoracici ramos circa axillarem, vel lymphaticorum jugu- larium in eandem inſertionem duplicem, in gyros novos transformavit. Uſus i. chylum tempore diſtributionis primario vehere, Vſhan & ſemper alias lympham. Illum à Receptaculo acceptum 4 venæ axillari infundere ut ad cor decurrat. Hanc à lympha- ticis in Receptaculum,& ipſum ductum thoracicum dela- tam, eodem defert. Ex ſenſu, ligaturis, folle& valvulis hic chyli& lymphæ per thoracicas lacteas curſus demonſtra- tur. Ex quo uſu alii emergunt. 2. Vim inſtaurativam cum medicamentis, alimentis, cordialibus, venenis recipere ci- tiuſque ad cor deferre, quam per conſuetas ambages. 3. Va- riorum affectuum faciles cauſas propalare: Conſenſus ven- triculi cum corde: Syncopalis febris ex ventriculo: palpi- tationis cordis poſt cibum copioſum; pulſuumque muta- tionis cibo aſſumpto: mortis inopinatæ, atrophiæ in gibbo- ſitate compreſſis thoracicis lacteis&c. quæ ſingula in Hiſto- ria Lact. Thor.& Defenſion. deducta& defenſa extant. 4. Meſenterii ſympathiam cum collo& axillis illuſtrat hinc Riolanus, unde vitium glandularum ſtrumoſum, in vicinia jugularis externi exortum, à meſenterio radices agere. F. Lymphæ primario excipiendæ dicarunt Backius, Sylvius, quam rorem vocat Bilſius, inutilem ſanguini conficiendo. Lympham vehi, certum eſt, oculis teſtantibus, ſolam, fal- ſum. Lacteus enim apparet, quando chyli fit diſtributio. Primario huic dicatur ductus, lympha enim alios habet ca- nales plures, de quibus jam agendi tempus.
ArpENDIX III. Dzꝝ VASIS LXMPHATICIS Noſtris. Vaſa hæc ſuccum à ſanguine& chylo diverſum vehunt, nempe aquam, ſeu lympham, quorum inventio nobis poſt
tot in Arte Anatomica conſumta tempora, Naturæ faventis munere relicta fuit. Pro qua fœlicitate Deo Naturæ Au-
ctori vota nuncupavimus. Ea primum Xxv. Dec. 165 1. mihi Inueuti⸗ circa hepar,& Ix. Jan. 1652, mox clarius XxViI 1. Febr. deann 1652. etiam in axilſaribus apparuerunt Hafniæ,& exinde Munplass.
ſæpius repetita ſectione in animalibus cum Michnele Lyſero,
paſſim in corpore obſervata, à nemine antea mouſtratn vel eſeri-

Nomen.
Exiſtentia.
Col O*
Subſtantia
6²² ANA T. BARTHOLIN. LIBELIL. I.
deſcripta; demum 1654. anni initio, in phthiſico homine eorum veritas mihi cum Henr. à Moinichen explorata. Ple- nam Vaſorum novorum Hiſtoriam variis ſcripris orbi pro- palavi, Defenſionibus contra diſſidentes vindicavi,& Spicile- giis exauxi. Eadem mihi aſſeruit in duplici Apologia Mar- tinus Bogdanus. Circa eadem tempora in Suecia ſimiles A. quoſos ductus detexit,& poſtea deſcripſit Olaus Rudbeck. In Anglia de Folivio quoque ſuo gloriantur amici. Quin no- biſcum aliis hinc inde viſa ſint, negare nolim: ſed nobis, qui primi in arenam deſcendimus, nullus mortalium viam monſtravit. Nunquam tamen tanti feci iſtam Prærogati- vam, quin cunctis Naturam patere agnoſcerem.
Nomen. Vaſa Lymphatiea mihi placuit appellare, à con- tenti liquoris fimilitudine, hydatidum enim in morem ſplendent, ut cryſtallina quoque dici poſſent. Aliis ſeroſa va- ſa, ductus aquoſi, Lympha ductus, venæ aquoſa. Invaluit ta- men inter Medicos pleroſque noſtra appellatio,& civitate Anatomica donata eſt, quam etiam tuetur Chriſtianus Oſten- feld noſter, in Pharo Latinitatis, noſque alibi contra Riola- num defendimus.
Vaſa ſunt ſui generis, non ſurculi venoſi, à quibus diſtin- guuntur contento liquore, colore, ortu, nec cum illis mani- feſte conjunguntur aut continuantur: non filamenta quibus venæ firmantur, quia cava ſunt ſuoque ſucco ſcatent; non negligenter oberrantia, quia certos habent ortus, inſertio- nes, progreſſus, uſus: non denique venæ vent riculi, quia nec ſanguinem vehunt, nec chylum, ſed lympham ſemper& ubique. Hinc
Golor eſt hydatidum, cryſtalli inſtar reſplendens, niſi alie- no præter naturam liquore inficiatur lympha. Nam
Subſtantia eſt tenuiſſima, pellucida, ut facile rumpi poſſit in Hydrope. Hinc effuſa lympha ſtatim diſparent, ſatis ta- men robuſta pro continenda aqua, ut etiam ſeparari poſſint
An duplexè vaſa, exſiccari& in tabella cum aliis vaſis oſtendi. Duplici-
Figura.
bus tubis conſtare, ſubtilitas eſt, quorum exteriores rorem, interiores alium ſuccum fermentativum vehant.
Figura interna cava eſt, venarum more, externa variat. Maxima pars annulari forma venas ambit, hederæque inſtar amplectitur, per tenuifſima filamenta illis alligata& con- nexa. Multa recta protenduntur, præſertim prope hepar, jugulum,&c. Exprimunt egregie fluminum anfractuo- ſos alveos, quibus per apertos campos ſinuoſo tramite cur- runt errantque. Nodoſa quoque ſunt& externe apparent, inæqualiter tumentia, imprimis ſi ligatis illis lympha ſiſta- tur, idque propter Val-
——N˖— lN* ₰ ͤe
——

5, neguen 2 Eus, uula 5 nti Keailn ltere lüplrtn — Jdatidum eun = Goßca — wumtaut — mingfam am tuerur(hn —, noſque id
eali rmſ g — e, ortu, xcan antur: wafim — Itſuoqveſicntt iertos hudentan — pde vens ꝛam
n, Kahymir
Ai inſtarmeſjs dm intur hymph Aucidauttüi a haſtatim äfm 1 ua, utetumg ‿— jaliis vaſish „quorumemm atatirum wein 2 uum mofe, ci — enas ambit,ktt — lamenta ilbi r, preferinj regie kuminn ampo ſauobt — de ſunt& en — bü lgriib⸗
DFE VENI s. 623
Valvulas, non tantum ingreſſui in axillarem affixas, ſed Paulæ.
5.*
in omnibus ramis diſpoſitas, geminataſque ubique,& ob- lique invicem ſuperpoſitas, textura tenerrimas,& nume- roſiores quam in venis, adeo ut ſupra bis mille in lympha- ticis aliqui demonſtrent, quarum uſus eſt impedire ne aqua ad lymphatica regrediatur.
Magnitudo pro animalium diverſitate variat. Exilia ap- Magnita
parent& anguſta, ſtili mediocris craſfitiem admittentia. 7o. Vinculo tamen intercepta impletaque diſtenduntur, ut conſpectiora ſint. Prope hepar craſſiora, quia plus lymphæ ex ſanguineo viſcere ſugunt. Quod vero magnitudini va- ſorum deeſt, ſupplet
Numerus, qui in abdomine iniri vix poteſt. Iliacum ra- Numerus
mum plurimaambiunt. Meſenterium ingredientia augen- tur. Ex hepate quinque vel ſeptem ut plurimum ramuli in portæ exeunt amplexibus, nonnunquam XII. ex omnibus lobis, interdum XX. In anterioribus prope axillarem unicus fere utrinque ramus conſpicitur à latere& à collo. Incertus tamen eſt numerus pro individuorum varietate& ſpecie- rum. Nec in capite adhuc vel numerus vel exiſtentia certa innotuit. Cottidie obſervantium induſtria creſcit.
Exortus lymphaticorum vaſorum eſt ab omnibus parti- Exox tus
bus& viſceribus, ex quibus Iympha ſeparatur, hepate nem- pe, ex quo cum ramis portæ prodeunt, quemadmodum de lacteis Aſellii antea credidimus, veſicula fellis, ſterno, we- diaſtino, pericardio, corde, pulmonibus, inteſtinis, ventri- culo, liene, utero, teſtibus, collo, muſculis abdominis& ar- tuum, imprimis à glandulis prope hepar, inguina, meſente- rium, thoracem, collum,&c. fitis, quas perpetuas fere lym- phaticorum vel origines vel comites credunt non pauci, duanquam& ſine glandulis paſſim lymphatica procedant. Quæ ex glandulis prodeunt, ramificationes ſuas manifeſte oſtendut. In viſceribus difficulter& muſculis diſcernas. Intima tamen illorum penetrant cum venis, ut à partibus nutritis vel arteriis capillaribus ſuperfluam lympham, ſicut venæ fanguinem, hauriant.
Inſertio duplex. Alia inferiorum vaſorum, ſuperiorum TInfertin.
alia. Vaſa aquoſa infra ſeptum medium enata inſeruntur in Receptaculum chyli vel glandulas novas meſenterii lum- bares, quo tanquam in alveum limpidam ſuam lympham effundunt, ut porro recto ad Cor tramite per thoracicas lacteas deducatur. Quæ vero ſupra diaphragma, in thorace vel collo vel artubus trahunt originem. Thoracis Vaſa lym- phatica recta inſeruntur in thoracicum ductum. Colli vero
& ar-

——————— —ÿ õ——yõõ———õꝛ—
———— —
———
Oi—
——— ——
——..———— ——y——³————————— —————y—j—
CTurſus.
624 ANAT. BARTHOLIN. LIBELL. I.
& artuum fuperiorum, in jugularem externam ſeu axillaris
concurſum ingrediuntur, ubi commune ſtagnum videtur
concurrentibus oſtiis IJymphaticorum, ex quibus male ſibi nonnulli labyrinthum quendam imaginantur.
Tuncam Truncum igitur certum non habent, neque ipſe lacteus
von habent⸗ Thoracicus ductus ita vocari poteſt, quia chy lo primario inſervit, ſed ex partibus diverſis hinc inde veluti rivuli ſa- lienteſque fontes ſeparatis originibus ad tres fluvios ten- dunt, Receptaculum chyli, lacteum thoracicum& jugula. rem, ut mediante alveo axillari in communem corqdis ocea- num exundent. Hinc
Differen- Differentia varia eſt ratione originis& inſertionis variæ.
bi. Originis ratione, alia à viſceribus, Xc. alia à glandulis. Hu- jus duplicem differentiam alii ſtatuunt pro glandularum diverſitate ex quibus oriuntur; ex conglobatis enim ortas, liquorem ſuum in venas reducere: ex conglomeratis vero, in cavitates deponere, ut in oculos, nares, os, inteſtinum te- nue, aures, œſophagum, laryngem. Inſertionis. alia imme- diate in lacteum thoracicum,&c. alia mediate per Rece- ptaculum. Triplicem& hic differentiam inducunt alii ra- tione humoris quem in ſanguinem reducunt: alia enim à primis fontibus in glandularum ſuperficiem ſpargi, aliaè cavo unius glandulæ in alterius gibbum pergere; alia ab ha- rum glandularum cavo ad cavam uſque exporrigi.
Vſus. Uſus vaſorum lymphaticorum omnium eſt, liquorem limpidum ſeu lympham vehere, quæ aquæ puriſſimæ per- ſimilis, per tunicæ fubtilitatem cryſtalli inſtar tranſparet,&
De Hm- iis læſis effluit. Hujus lymphæ
pbæ 1. Origo eſt à partibus fingulis ſuperfluum ſerum remit-
Vrigine. tentibus, vel ipſis arteriis, lympha abundantibus, non à ner- vis, qui nec cavi ſunt, nec lympham manifeſte habent. Hinc
continuo lymphatica& ſemper lympha diſtenduntur, quia
continuo arteriæ ſanguinem mittunt,& partes nutritæ ſe- rum emittunt.
2. Curſus& finis eſt verſus Cor, quo tanquam in Ocea- num ſe exonerat. Ex axillari cum ſanguine refluo cor pete- re certis experimentis didici. 1. Ligatura. Vinculo enim conſtricta vaſa flaccida apparent, axillas& cor qua ſpectant; at verſus extrema conſpicuo tumore eminent, à corde re- mota. 2. Folle. Aperto ramo lymphatico, immiſſſa fiſtula, & adacto oris ſpiritu axillaris cum corde appenſo movetur. Ex inferioribus quoque circa Iliacos ramos ligata vaſa con- ſpectiora, inaniuntur qua parte meſenterium reſpiciunt,
tument vero qua originem ſpectant. De hepaticis lympha- ticis

4
11 nn, a ——
⁴.— nt, N — ſet, aud
1 vdincnten 1 nidus mt
1=em rtuam T—nſuperücien, 1— iddam yexr ¹— irſqweenan Um omaiumne 1 qux aqwem 1rtalliiutrn —
.= Sſüperfuunt xaabundaniin 1 rum manifeki 1= ympla dittas 4E tunt, R& put
1r, quotun 1 fioguinent Lgatur S 1r= axillss& cn moreeminen aphatico, in mcorce ppa = meſenteriun, = ant. Veheäu
DE VENIS. 62 p ticis idem obſervatur. 3. Stilo valvulæ deprehenduntur ubi- que in lymphaticis obſtare ad extrema& glandulas vergen- ti, patere vero ad cor tendenti& ad Receptaculum. 4. Ex meſenterio ad Receptaculum chyli juncto ſtudio omnem inferiorum lympham ruecre, id habeo indicium, quod his lymphaticis inanitis& evaneſcentibus, Receptaculum fplendente lympha, non chylo, turgeat. Quin& ipſæ la- cteæ thoracicæ expulſo chylo, acceptaque à Receptaculo lympha more lymphaticorum reſplendent aqua plenæ, quam exſilire videmus, ſi levi vulnere pertundantur. Ex his demum thoracicis eadem viæ rectitudine cordi tranſmitti- tur, qua antea chylus.
3. Subſtantia. Mera aqua videtur limpida, ſed ſimplici Subſtantia. aquæ jungitur liquor alimentarius ſive chyli tenuior pars, nutritioni apta, accurate illi permiſta, ex quibus lympha conſtat. IIla vel per ſudores, vel alias aquarum vias excerni- tur, hæc ulterius circulatur. Experimentum id docet. Igni enim expoſita lympha, ſicut ſerum ſanguinis poſt Venam ſectam, in gelatinam vertitur inæqualem, mera aqua eva- porante. Aliis lympha creditur eſſe ſpiritus animalis con- denſatus, aliis nervorum excrementum ex illorum nutritio- ne reſiduum, aliis aliud, de quibus nos älibi.
4. Motus. A circumferentia ad centrum. Quod ſenſus Aotus. docet, ligatura, valvularum ſitus cor reſpiciens,&c. In ſpecie de curſu antea dictum. Circulari cum ſanguine abſo- num non eſt, imprimis lymphæ partem nobiliorem, reli- quam vero aqueam tamdiu moveri donec per renes, vel ſu- doris vias evacuetur. Celerius moveri ſanguine creditur quibuſdam, quia aliquot poſt mortem horis ligata vaſa lymphatica intumeſcunt. Non id ſpiritui animali imputan- dum, qui etiam cum vita deſinit moveri, ſed lymphæ flui- dæ liquiditati. Alii tarde moveri ſuſpicantur, quia I. nume- roſas habeant vaſa valvulas. 2. plena vaſa conſpiciantur, poſt- quam animal expiravit, etiam ſine vinculo. 3. rationi con- ſonum ſit, vaſa aquoſa in denatis quam viventibus amplio- ra conſpici, propter nervos cum dolore conflictantes humo- rem de ſe omnem in lymphatica exprimentes.
Sed variat motus lymphæ in diverſis,& in eodem, pro varia vel partium pellentium, recipientiumque conditione, vel viarum amplitudine, vel lymphæ natura calida vel frigi- da, tenui& pura vel inquinata, vel copioſa vel parca. Si di- Aactoris cendum aliquid de motu, celerius moveri videtur, quia de motu chyli& ſanguinis fluxum promovet. Valvulæ non remo- ſententia,
rantur, ſed regredienti obſtant. Plena ſunt vaſa in defunctis, . Rr qula

—y—————— ————
d. Oeſophagus. ee. Fugulares venæ.
K. Arteria aorta ex corde egrediens.
626 AxAT. BARTHOL. LiBELL. I. DE VzNis.
FIGURARUM EXPLICATIoO. FI G. I. Vaſa Lymphatica in cane diſſecto exhibentur, quæ ut diſ- cernas, reliquas partes literis ſignatas, ita diſtingue. A. Cor in ſuo ſitu. 1 b. Yena cava ex corde adſcendens. cc. Axillaris vena.
FF. Pulmones utrinque.
GGGGGG. Hepatis lobi.
H. Veſacula fellis.
I. Vena lactea Thoracica axillari ſiniſtra inſerta.
L. Ventriculus.
mmm m. Inteſtina ad ſiniſtram reflexa-
n n. Renes.
00000. Pinguedo, quam vaſa lymphatica penetrant, ſub qua etiam prope emulgemt es receptaculum ſitum eſt,& hinc inde lacteæ glandulæa.
p. Arteria Iliaca.
q. Vena cava deſcendens.
r. Ureteres circa pelvim veſicæ abſciſſt.
sS. Pedes anteriores denudati.
tt. Vena portæ.
u u. Emulgentes venæ.
Reliqui ductus ſustiles, venas ambientes& comitant es, lite- ris ob exilitarem non ſignati, vaſa lymphatica nova deſignant. Per axillarem venam C. dextram ſimplex ramus, per ſiniſtram bifurcatus in angulum jugularis e e. inſeritur. Ex hepatis lo- Bis GGGGGG. varü annuli& rami Lymphatici portam t. tranſcendunt,& ſe in pinguedinem 0 o. immergunt. Exilis quoque ramulus Lymphaticus ex veſicula fellis H. eandem por- tam t. petit, nonnunquam plures. Ambiunt hæ venæ Lympha- ticaæ Arteriam Iliacam p.& venam cavam q. variis gyris, an- nuliſque ad finiſtrum latus arteriæ oblongiori ramo, hinc inde a- naſtomoſibus inter ſe junctæ, qua per pinguedinem° oo. in rece- ptaculum ſeu glandulas lacteas, ſe eſfundunt omnes.
F IG. II.
Vas Lymphaticum monſtrat ab antica parte, utrinque li- gatum, ut Valvulæ conſpici poſſint, ex Fr. Ruyſclio.
a a.&c. Palvulæ ſemilunares in dictis Paſis.

.' 4 8 77, 89 4
5 5 5 2— S——— 1 1— 8 2 b 4 i.. vyhuna, 4— . 44ʃ 4 1 2 2 M „.n ens e,, 6. 7. 66, 3 e 7 7, 7, .. 8 7.
— 297— ——
3 5. 22 29, 3
7— 3 8.
6
— 8 8
3
1 35
ſh ☛ Tre.
1 8. 2 eeA
S 3 AN
4,„ 8 8 3
☛ ³
A nn 8
i h, S
uoſieulsfät 4
I. Amianhe
aum eam
d atia ohlnxiniu
D Jper ngueim
= fumm
☛ II 6
H 45 nnticaprt MMai 3
n poffit, as 5
56 , . 7„
7
98 7,1, „
—
—
000 Seee

6528 1 ANAT. BARTH. LIBELL. I. DE VrNIS. FIGURE EXPICATIoO.
Proponit hæc ſeroſa vaſa ex Ol. Rudheckio.
A. Ventriculus Canis. B. Pylorus. CC. Duodenum. EEE. Heon. F. Cœcum. G G. Colon. H. Principium recti.— N IIIII. Lobi hepatis quinque. K. Veſica fellis. L L. Renes. M M. Venæ emulgentes. N N. Vena cava. O. Vena porta. R. Veſica chyli. S S. Meſenterium. T T. Pars meſenterii fracta, ut ligatura dultuum hepatico- rum commode inſtitui poſſit. a a. Pancreus glanduloſum in medio meſenterii. b b. Pancreas carn ſu Auodeno annexum&ꝙ ventricuod ſubſtratum. cccc. Vena lacteæ inter eʒin 22 peauxren. d dd. Venæ lacteæ pancreas hoc Elanbulaſan æredientes 65. Veſiculæ chyli inſertæ. 8 aaa. ece. Dudtuum hepaticorum extra hepar origo. fff. Eorum ad Ilaaduinn n m. ab illa in chyli vi icam Lr greſſus. g g. Rami duo cpolidoci. k. Ductus hujus in duodenum Bueren. i ii i. Vena meſaraicæ. m. Glandula ſub porta ſita quuu hepaticos recipiens. n n. Unus borum duttuum veſi icam fellis perreptans ſapiſime viſus. 0000. Penæ porta in hepar ramificationes. rrr. Ductus hepatici, qui(arctiſime venaæ cava 2dbeane veſiculam chyli ingrel ſuu t t. Vena cyſticec. 8. 5 P 5/ Talvularumi in Tabe ducjlus ſedez.

TA RAUI A 1I X.
3( A — mn 1 i= mſani W
2—. — Se HNN
—
—ernakhep — aM ilnch

„ —— —————*———— —————————— —-————— 1
—’’’PPñ—
— —
—————
8
———— **—*— —
—— ——
—=.
X. Vena axillaris cum jugulari hiniſtra y.
630 ANAT. BARTH. LIBELL. I. DE VrNis. FIGURARUM EXPLICATIO. Ex eodem Rudéeckio. F 1 G6. I.
A. ca a 35 2 parte.
B B. Pulmones in dextram veflexi.
CC. Lena cava.
D. Vena axillaris dextra.
E.— Siniſtra.
F. Parsejuſdem aperta, ut in conſpectum veniret inſerlio venæ chylifera G. Sternum punclis/oli⸗ delineatum.
H. VFena jugularis ſiniſtra.
II. Arteria aorta.
K K. Laſicula chyli.
L. Ramuli Venæ cavæ hepatici.
a a. Ven emulgentes. 4
b b. Venæ lumbales.
d d. Venæ crurales.
ccec. Vaſa ſeroſa, quæ ſub inteſtino recto tedunt ad chyli ueßtram. ffff. Glandulæ ad crurales venas ſitæ.
ggg. Harum gandularum vaſa ſeraſa ve ſicam ſhacienti.
hh n. Euſdem generis vaſa inter abdominis muſculos pra editnei⸗: 2u4 2 Hh milbiter ve ſiculam chyli ingredimur.— 7 111. Peuæ lacteæ inter hancreas Bkanduiaſiun& veſs can maur r tepemei. C
kkk. Pancreas Llanduloſu um.
111 venæ latteæ inter panereas e muues
mm. Dutkus chyliferus.
n. E jus inſertio in nuilnm ueann. 8 S. Glandulæ Rerni. 2—)
pp. Harum duttus ſaxoſus lamo Ape him. gHF. Ramulus hujus ad caſtas. 1 rr. Glandulæ codii.— ͤ
1 5. Tus earun nſaneſ 2un2. ſ3 onnaa Sofeeneue. 1
F 1. 11. 4 n ir hſurcesmea ductus oeyuüferi ſub nde, vt e irronau eam ia-
F I G. III.
u. Ductus chyliferi tripleæ inſertio. FI o. IV. 42
2. Ramifcatio varia ductis chyliferi ut ter in animalibus repertus eſ.
F I G. V. A a. 07% ophagus. 6. Glandula ipſi ad jundta. P P. Vas ſerofum indle ortum trahens& ductui iafettum, &ꝙ. Ducdlus chyliferus.

— veni n —enret ineriu⸗ 2 ſmom
—
— enhhn —— — ſen eſiat — 4
iſene uluau.
2. II.
— imi ſad ue e
1* III.
Sr4. 5 2 1 — 1. IV. uuwieias
g. V.
—0 4nifns

** g* 4—“ ——— 2 ———.—. 2 ———.——— ——— 4 3
—— ——
—— ——
— ——
—
————
— ———
Folor.
Kapor.
Odor 2
VUtiltas
632 ANAT. BARTHOLIN. LIBEIIL. J.
quia ceſſat motus. Quanquam in moribunqdis valida ſit at- tractio, non inaniuntur tamen hæc vaſa, quia continuo, qu-
rante vita, nova lympha ſuppeditatur. Tamdiu vaſa poſ-
ſunt lympham propellere, quamdiu nervi exprimunt. Imo diutius ſubinde cum ſuperſtite ſanguine moveri lympha poteſt, quanquam nervorum motus ceſſet. Ad motus apti-
tudinem ſpectat,& ſtrepitus lymphæ quem in exſiccato hoc
liquore obſervarunt curioſiores.
5. Color ſplendens eſt& aqueus ſecundum naturam; at pro varia admiſtione chyli, vel cruoris, vel bilis, vel putredi- ne vicinarum partium, nonnunquam vel lacteſcit, vel ru. bet, vel flavet. Coloris varietatem aliqui notant, prout lon- gius à cibo, vel ante cibum nunc hoc nunc illud animal ma- ctetur.
6. Sapor proprius inſipidus. Præter naturam vel ſubaci- dus, vel acidulo ſalſus, vel acidus, unde pleuritides in thora- ce, Arthritis in articulis, vel ſalſus& acris, unde convulſio- nes, cephalalgiæ, aliique morbi.
7. Odor ſingularis, præſertim in exſiccata lympha.
8. Utilitas ingens in Anatome perficienda& Medicina
Dmphæ& vel illuſtranda vel reformanda. De Vaſis pariter& lympha Taſorum. eorum loquor. Etenim I. Corporis animalis perfectionem
2 I. 2.
numero partium augent, quod antea vaſis propriis aquam vehentibus deſtitui viſum. II. Falſas Anatomicorum de Actione hepatis, ſeu ſanguinis conficiendi loco, ſententias e- mendant: ſiquidem Vaſa Lymphatica, quæ pro Venis habita Lacteis, ex hepate quidem progrediuntur, ſed ex eodem limpidum liquorem referunt, nihilque chyli ex meſenterio hepati importatur. III. Aquam in partium nutritione ſe- paratam vel in ſanguine abundantem ad cor referunt, ad
craſſiorem illius ſanguinem nonnihil diluendum, vel cali- diorem temperandum, vel ad ſanguinis concoctionem pro- movendam, parteſque alias refocillandas. IV. Chylum in meſenterio& lacteis ductibus fluxilem reddunt. V. Extra- hitur in his vaſis çontinua lymphæ circulatione quidquid
ex chyloſo liquore admixtum, velut cambium, utile eſſe
Poteſt nutritioni, amandaturque tandem pura aqua five ad
renes, ſive corporis habitum, ſive alias ſero deſtinatas cavi- tates; utilior vero lympha pars, quæ primo abundarat in partibus, tandem perfectior, cedit in nutritionem membro- rum. VI. Vaſorum actiones accuratius diſcernere docent, ut vaſa ſanguinea cruorem, lactea chylum, lymphatica lympham tam puram quam mixtam vehant. VII. Morbo- rum cauſas& accidentia clarius illuſtrant Ex lymphæ eim “ Ve

N. Lu moridimd . vaſa, quis tatur. Ta iu nerrien anguine m dus ceſſet,
hæ quem us
as ſecunduma noris, velbik luam vellaca aliqui not,
oc nunciluis
oræter mturm, unde pleurtit s& acris, un
in exſiccsnlin ee perficiencat De Vaſis partai dris animaliset antea valspun Falſas Anatomt nficiendi locyit atica, quæ pooſt grediuntur, ſu ailque chylien in partiumm antem ad corm aihil diluendmn guinis conccar eillandas. W.d- xilem reddum Phæ circulain velut cambim
uratius dicen V dea chylum,
am uchant
7
8
luſtrant Erlſe
Dr VENILIS. 633
vel defectu vel exceſſu, vel qualitate vitiata, multi morbi dependent,& ex Vaſorum lymphaticorum vel obſtructio- ne vel ruptura. Si deficiat, incraſſatur ſanguis, aduriturque in atrophia, macie; ſi evacuetur in articulis vel nimio ſudo- re, motus difficultas& debilitas; ſi augeatur, ſudor copio- ſus in ſcorbuticis, palpitationes cordis, ſyncope, hydrops cerebri thoraciſque: ſi incaleſcat, febris, ſi acredinem con- cipiat, membranarum dolor, convulſiones,& alia mala ſe- quuntur. Hydrops vero oritur, ſi vel obſtructis lymphaticis, lympha evacuari non pofſit, vel ruptis, effundatur quaſi gurgite in cavitates capitis, thoracis, abdominis. Ibi vel ve- ficulæ aquoſæ elevantur, vel in partibus quoque reſtitat lympha, ut in cachexia, leucophlegmatia. De his fuſius ali- bi, inprimis Libro De Morbis Lympharicis, ex cadaverum ſectione. VIII. Methodum medendi confirmant præſer- tim in Hydrope curanda, ſudoriferis, diureticis, hydrago- gis, ut, confilio Heracliti, ex pluvia ſerenitas inducatur. IX. ExX ſuis principiis alii nutritium ſuccum pro partibus ſpermaticis, vaſa ſanguinea non habentibus, afferre dicunt, & aquam ſpirituum eſſe vehiculum adjumentumque ad motum& ſenſum: aliis, prævenire ſuo in venas reditu, ni- miam ſp. animalis conſumptionem,& ſp. ſuo acido im- prægnante, bilis& ſanguinis concurſum adjuvare: fermen- tum eſſe: aliis ſerum ſuperfluum ex nervis expurgare dicun- tur: aliis alii uſus in mentem venerunt. Hæc breviter ex multis de Hiſtoria& Uſu Lymphaticorum Vaſorum ex propriis obſervationibus& aliorum, quotquot poſt inventa Lymphatica aliquid ad noſtra Vaſa operæ contulerunt. Plura peti poffunt ex Opuſculis noſtris hujus argumenti, quæ manum pennamque hactenus fatigarunt.
DE VENIS HEMORRHIOIL- b DALIBUS.
I TENE HæMoRRHoOIPALES funt, quæ in ano vel recto„μ☚άάQᴵΤ­- inteſtino adſunt,& extrinſecus etiam conſpiciuntur, ,eres
quæ in nonnullis viris ſtatis temporibus aperiuntur ſponte, quid?
& ſanguinis craſſioris fit evacuatio, ſanitati multum con- ducens.—
Sunt hæ venæ non unius generis, uti veteres& recentio- rum etiam plurimi putarunt: ſed aliæ interna dictæ, quæ à yena porta oriuntur, aliæ externæ à vena cava, quibus arte-
Rr 5 riæ
Aliorum Anatomi- corun er- roꝝ.

—
————
—— —————
——
—
1 3 8 —— ——— ——
—— ————yÿÿÿÿÿ —————
634 ANA T. BART HOLIN. LI BEL I.. J.
riæ hæmorrhoidales vel hypogaſtricæ,& meſentericæ ſo- eiantur, per quas humores evacuandi deferuntur, quanquam præter naturam in magnis ejus luctibus per venas hæmor- rhoidales excerni poſſint humores noxii, Jo. Th. Schenclia & Rolfinccio confitentibus,& Gliſonio, qui vaſa hæc varicoſa vocat.
Internas ſolas noverunt veteres, tanquam in melancholi. eis& ſplenicis morbis commendatas:& aperiri poſſunt eir- ca podicem, vel iis hirudines admoveri, cum alias venæ portæ intus latentis rami nulli ad cutim exeant, qui incidi queant.
Dißeren- Dijferunt inter ſeſe venæ hæmorrhoidales internæ& ex- tiæ octo, ve- ternæ. narum h I. Ortu. Nam oritur interna, uti ſupra dictum, ex venà morthvida- portæ,& ſecundum Coli finem ſub recto inteſtino deſcen- Sen, e dit, cujus terminum ſeu anum, aliquot propaginibus exi- externa- QSuis orbiculatim amplectitur. Oritur aliquando à ramo peu. ſplenico, unde vas breve. Rarius vero, quod ſemel obſervavit Caſſerius, ab ipſo liene. Bis aut ter Feſlingius, ex cauda lie- nis Lindanus, unde falſus Robertus Flud, qui ideo hæmor- rhoidum damnat apertionem, quod non ex liene, ſed ex meſenterio potius, magno inteſtinorum& ventriculi dam- no ſanguis evacuetur.
Externæ vero hæmorrhoidales oriuntur à Cavæ ramo hy- pogaſtrico.
II. Inſertione. Nam interna inſeritur in recti inteſtini fubſtantiam, quæ membranoſa eſt, ſanguinemque require- bat craſſiorem,& per arteriam Cœliacam ſeu ſplenicam communicatmumu.
Externæ inſeruntur in muſculoſam ani ſubſtantiam, quippe quæ ſanguinem requirebat puriorem, in Corde e- laboratum,& per ramos arteriarum huc advectum.
III. Numero. Vena int erna una eſt, externaæ triplices.
IV. Cont enti ſanguinis qualitate. Int ernarum ſanguis eſt eraſſus& niger; externarum tenuior, rubicundior.
V. VUſus. Interna deplent venam portæ ſucceſſive, primo vero arterias ſplenicas,& ſplenis obſtructiones juvant: æxter- næ deplent venam cavam, epar per accidens, primario ve- ro, arteriam magnam, cor, imo earum evacuatio morbos ſanguineos curat, capitis, thoracis,&c. quod& Hippocrates in aphor. monuit: quare internæ dicuntur Cacochymicæ vel cacochymiæ mederi: externæ plet horicæ vel plethoram mi- Kuelg... 11
VI. Profuſionis ſanguinis copiã. Internarum fluxus non — 4 1ta

lſupra dichm, b recho inteſin liquot propagi ritur aliquma ro, quod ſemala r Veſlingiu, el * Flud, quiitl uod nonerx lin aorum R& veatna
iiuntur à Cuen
aſeritur in reit t, ſanguinemqw Coœliacam feuß
loſam aui ſut it puriorem, ul m huc adyech leſt, extematit re. Duternunnl ior, rubicundu
n portæ ſucctſ
bſtructionesjn
er accidens,*
dicuntur Cus
thorica rel Pl
untemmnis
DI VEN I s. 635 ita copioſus eſt; externarum adeo quandoque largus, ut ni- mio fluxu homines interdum moriantur, aut in morbos
graves incidant. VII. In externarum evacuatione non adeſt dolor& torſio
ventris; aliquando etiam nullus dolor in ano; at in interna-
rum fluxu affligit.
VIII. Internæ ſolæ deſcendunt, non comitatæ arteriis, quanquam vel arteriæ ſint occultæ, vel in ſuperioribus ab arteria dependeant. Higbmorus& Rolfinccius, meſentericam arteriam jungunt, quæ in poſteriora recti inteſtini implan- tatur.
Externa cum arteriis ad muſculos ani deſcendunt mani- feſte. Unde externæ rectius dicuntur vaſa hæmorrhoida- lia, ut arteriæ ſimul includantur. Jungitur interna externæ anaſtomoſibus circa anum.
GCa v. V. DEVENZCAV E TRUNCO
ASCENDENTE, PRKEÆS ERTIM VENA SINE PARI.
V ENA CAvA; item magna& MAXxIMA, veteribus dicta za caca ob ejus capacem cavitatem Aureliano vena craſſa, vena õuid?
eſt ampliſſima corporis noſtri& omnium aliarum mater,
quæ à porta non proveniunt, ex epatis gibba ſeu convexa
ſede prodiens, unde Hippocrati jecoraria dicitur, ramis mul- Ejus diviſia tis per ſuperiorem epatis partem ſparſis,& circa ſummum ²⁷ un in unum collectis truncum, conſpicitur, qui ſtatim dividi-"'es. tur in ſuperiorem ſeu adſcendentem,& inferiorem ſeu deſcendentem, ita tamen ut continuus ſit à jugulis ad os ſa-
erum. Higbmoro monente, ad cordis oſtium dextrum, cui
auricula affigitur, quaſi duplex ejus fuerit exortus, bini
caudices in unum oſtium patentiſſimum conjuncti appa-
rent, quorum unus ſuperne ad claviculas, alter inferne ſpe-
ctat, interne vero quaſi per cicatricem magnam caudices
ambo eſſent conjuncti, ffriga quædam carrilaginoſa in me- Striga ear
dio venæ tranſverſim eminet, in medio oſtii ad cordis ven-4*³‿*. triculum ducentis aliquantum oblique adſtans; in aliquibus
ad modum valvula ſe habet, quæ eſt velut paries intergeri-
nus, ſanguinem ſurſum afluentem à ſanguine deorſum ela-
bente dirimens& utrinque illum ad cordis auriculam diri-
Sens. 1 Truncus
TRuUNOCUS AsckkDENS diaphragma penetrat,& per ⸗ſcendens . tho- uid 9
—

3—— ᷣO1-——— —.————.
———
636 ANAr. BARTHOLIN. LIBELI. J.
thoracem, collum, caput& brachia diſſeminatur. Fertur autem indiviſus uſque adjugulum. Interea ab ea oriuntur quatuor rami. Fenæ dia- I. PHRENIcus ſive vena diaphragmatica, utrinque una, phragmæ- unde etiam rami ad pericardium& mediaſtinum mittun. herc tur. Per hanc in empyicis pus ferri ad renes& veſicam in- 6„ae genioſe probat M. A. Severinus, quia 1. ad infimum dia- Iähaor. Phragmatis, pus debet quieſcere. 2. Motu ſepti facileat- tenuatur. 3. ejuſdem motu oſcula aperiuntur. Quod dear- teriis verius dixeris, quæ ad renes per emulgentes ſuos ra- mos deferunt ſanguinem,& cum eo varia excrementa, pus, ſerum,&c. Deinde aſcendit vena cava per ſeptum,& pericardium Perforans ſiniſtrorſum modice vergit, ſeque inſinuat in dex- trum ventriculum cordis, amplo foramine, ubi undique dextræ auriculæ jungitur: ibi vero conſtituitur Cordis ve- II. VENA CORONARIA, quæ aliquando gemina eſt, cor- na corona- dis baſin cingens, ad cujus ortum poſita eſt valvula, redi- ria. tum ſanguinis in truncum admittens. Arteriæ enim conti- adue, nuo meatu jungitur, ut ex hac ſanguinem accipiat qui ad cavam remeare debet..
P. Guiffartus nobilem valvulam Rothomagi obſervatam refert& depingit, in trunco cavæ adſcendente juxta venæ coronariæ exortum, eo fine ne ſanguinis per venam cavam adſcendentis& chyli e ſuperioribus deſcendentis fiat con- fuſio. Illam tamen diligenter quæſitam Pariſiis non fuiſſe repertam narrat Catrierius. Eadem vero eſt, à nobis de- ſcripta. 8
Deinde pericardium truncus aſcendens denuo perforat, & priorem formam, quæ ſub corde erat, ſed graciliorem in- duens, per mediam pulmonum diviſionem(non ſuper ver- tebras thoracis amplius, ubi jam gula& trachea) aſcendit ad jugulum. Interea gignittr
III. VrNxA fupra cor inſignis, Aενρασ dicta, SINE PARNI, quia in homine& cane communiter ana eſt, in uno latere habitans, nec in altero conjugem agnoſcens. Gemina vero in ruminantibus nonnullis, capris, ſuibus,&c. Et in humano cadavere ſæpe nobis viſa, ſemel utraque defuit, cujus loco
Fena ſue paxi.
utrinque à vena fùbclavia, ramus deſcendebat.
Oritur ex cavæ parte poſteriore, ſed magis tamen dex- trorſum,& per dextram thoracis cavitatem deſcendit: In ovibus contra à finiſtro cavæ latere oritur,& per ſiniſtram deſcendit. In homine poſt ejus initium, quod eſt inter quar- tam& quintam vertebram thoracis, nonnihil detrnefün
ex-

Linu
ilewinnn lterzhen u
atica, utri necaliummd d renes& w al. ad inän Motuß im eriuntur. d 4 emulgentan arla excr emen
Kum, K pen 4 ſeque inlinun Mamine, wim onſtituitur
ando gemimag, ſita eſ vultu Arterixecin
othomagichi dſcendentejun
uinis per venane.
deſcendentätn itam Pariſdisun
vero ett, 1 1
endens denuoye
rat, ſed gracilon
ſionem(donii
ala& trachez in
„O dicrpnn
runa eſt, inu loſcens. Gemust
DE VIEINIS. 637
& extror ſum reflectitur, uſque ad octavam vel nonam tho-
racis vertebram, ubi plane medium occupare incipit. Ob-
ſervavi tamen ſtatim ab exortu recta ſupra medium ſpinæ deſcendere,& utrinque ramos mittere.
Hiicc truncus ſine pari ad intervalla octo inferiorum coſta- 1 rum mittit utrinque ramos intercoſtales, qui per anuſtomo- Anaſtoma- ſes, alicubi hinc inde junguntur, cum ramis thoracicæ infe-/es. rioris à Baſilica ortæ,& cum arteriis intercoſtalibus. Quare Veſalii er- non ſemper ſecanda, ut vult Veſalius, in pleuritide dextri 7 K. lateris vena. 73 ,nne
Prope coſtam octavam dividitur in duos ramos. 2*
Unus aliquando major ad ſaniſtrum ſub diaphragmate Pleuritici deſcendit,& inſeritur modo in cavam ſupra vel infra emul- quomodo
gentes, modo in ipſam emulgentem. Hac via ſecundum vul- per urinas gatam doctrinam pleuritici ſæpe per urinas critice expur- expungars gantur,& puris copiam mejunt, quæ materia per emulgen- 7“⁶⁴νεε tes arterias defertur verius, mediante corde.
Alter dexter in cavam accedit, eique jungitur,(raro e- In pleuri- mulgenti) aliquando ſupra emulgentem. Sæpe ultimæ, ali- tide venæ quando primæ lumbari implantatur, cujus ratione in pleu- den d7, ſf- ritidis initio, vena poplitis aperiri forſan poteſt, ſubtracto Si 4 ſanguine, qui ex arteriis alioquin& minimis vaſis ſurſum ad venam hanc erat perrecturus.
Quod vero ſomniant Hollerius& Amatus, hanc venam E'tor Aℳ- in principio habere valvulas, falſum eſt, ſi cum cordis Se 2 valvulis conferantur. Unde& falſum illud, cava evacuata Te, Je
non evacuari venam ſine pari, eo quod regurgitatio à val- alaulis. vulis prohibeatur. Negat eas Fallopius, quia vidit& flatum & ſanguinem inde regurgitantem.
Recte tamen penitius inſpicientes Veſlingius, Riolanus, Rolfinccius, invenerunt, interdum duas, vel tres vel quatuor, ſed exiguas, ita alternatim diſpoſitas, ut irruenti ſanguini obfſiſtant, refluenti in cavam cedant, quod ex circulatione verum eſſe debuit.
IV. INTERCOSTALIS SuPERIOR utrinque una, quæ ad Inteycoſta-
uatuor ſuperiorum coſtarum ſpacia mittitur, quando i-.
Aααν non ad omnia coſtarum interſtitia ramos miſit.
V. PNEUMONICA à Sammichelio obſervata, in pulmonem e‿ε- inſeritur. De qua ex Borterio& Bauhino videndus Rolfinc- ca. cius. Sed vel in pluribus deeſt, vel quando adeſt, varia eſt origine, quanquam ſemper à cava ſit.

4* 4 —yyyyy———** „— ⸗—— 8 ———2 2.——— 8———
638 ANA Tr. BARTHOLIN. LIBELI. I
C aAa p. VI.
DE VENA SUBCLAVIA EIUSQUE RAMIS uT JuGuLARIBus.
Error alio- Amis hactenus dictis conſtitutis, aſcendit vena cava
rum Ana- ad claviculas thy mo ſuffulta, ubi dividi vulgo putatur,
tomicerum-& in multis Anatomicorum tabulis oſtenditur, in quatuor
partes, utrinque in partem ſuperiorem& inferiorem. Unde
error ortus communis practicorum, ſcrupuloſe ſecandi ba-
ſilicam in partium affectibus infra collum; cephalicam, in Enor pra- affectibus capitis. Sed ad claviculas dividitur truncus vene gicorum in cavaæ non in quatuor ramos, ſed duos tantum, utrinqueu. venæ ſe- num, dextrum& ſiniſtrum, qui rami ſubclavii dicuntur, clione. aliis Axillares.
Quamobrem nihil intereſt in affectibus infra collum, ſive Baſilicam ſive Cephalicam ſeces: Nam æque depletur truncus venæ cavæ: ſiquidem ex una radice prodeunt Ce- phalica& Baſilica. Secari potius debet à Chirurgo magis conſpicua.
Baſilica in In affectibus tamen capitis niſi circulatio contrarium Sepchabe⸗ ſuaderet, juvaret nonnihil magis Cephalicæ ſectio, quia in Haurlen fe- hanc inſeritur ramulus à jugulari externa accedens; quod *non ſemel in variis cadaveribus obſervavi. Sed perinde eſt, quum arteriæ Carotides omnem hanc differentiam exclu-
dant.
Ex venis fubclaviis oriuntur venæ tam ſupernæ quam infernæ;& infernæ tam ante, quam poſt diviſionem: Ante diviſionem quatuor,
I. Mammuaria(cujus tamen varius ſæpe ortus) aliquan- do utrinque una, aliquando abſque conjuge, deſcendens in
Anaſtomo- mammas, cujus ſæpe fecimus mentionem. Hæc per ana- ſer. ſtomoſin aliquando jungitur cum epigaſtrica ſub muſculis rectis abdominis.
II. Mediaſtina, quæ Mediaſtinum& thymum accedit.
III. Cervicalis pro muſculis, qui vertebris incumbunt, & pro medulla ſpinali colli.
IV. Muſcula inferior, pro muſculis colli inferioribus,&
„ pectoris ſuperioribus. Oritur hæc etiam aliquandoà jugu- lari externa.
V. Ladteus Thoracicus ductus, qui inſeritur in ſubcla- viam, huc referri deberet, niſi ſui generis eſſet vas.
VI. Lymphuticus ramus quoque in hanc fertur, ſed pecu- liaris ille, à venarum conſortio remotus. 86 1119 4 464

dlis otendiu 1 Ä riorem Kin 1 1 um, ſenpalase
is Cephalicetai eri externaactt obſerrari. Rin n hanc differer
vene um ſi uam poſtäifiie arius fepeani lue conjuge ii
nentionem. h
m epigatticain
um& thymu qui vertebtii*
ſculis coliii c etum ii
wau de9 generi elt 4
34 ein Manckemif* motuu.

E1G Veræ Ca
A. T'uncus Cor.
B. Tuncuse C. Foramen hiat. DD Rami e e. Vend in f. Vnu mau
g. Cervica h h. Vertebr ii ii Tugul K Kk. Jugu LIIII. Ven m m. Inter. n n. Rami 00000. 1
her jecur. P. Seapulari
Sequent
KXA. Pmulgen
B3B. Spen
ccc. Vena g nulium.
d dd d. Yena
E E. Rami 1
ff. Muſcula
gg. Sacra. HH. Kamus. II. Ramus/

DI V E
N 1 S.
FIGUREÆ EXPLICATIO.
Venæ Cavæ per univerſum corpus præcipuam diſtributionem proponit.
A. Truncus vena cavæ infra Cor.
B. Truncus ejus ſupra Cor.
C. Foramen quo eadem in Cor hiat.
D D. Rami ſuöclavii.
ee. Vena mammaria.
f. Vena mediaſtina.
g g. Cervicales.
h h. Vertebrales.
iiii. Fugulares Externæ.
K K k. Jugulares Interneæ.
LIIII. Vena azygos. 1
m m. Int ercoſtalis ſuperior.
u n. Rami phrenici.
0000. Propagines Cavæ ber jecur.
P. Scapularis interna.
q. Scapularis externa. r. Thoracica ſuperior.
ſs. Thoracica inferior.
T. Cephalica. V. Ejus ramus externus.
ex parte Medianam conſti- tuit.
Z. Z. Baſclica.
a α. Prima ejus propago-
6 G. Secunda propaginis ramus externus.
. Secundaæ propaginis ra- mus internus.
6 6. Tertia propago, alterana medianæ partem conſti- tuens.
x. Salvatella.
Sequentes Characteres deſignant venas in- feriores.
AA. Emulgentes.
BBBB. Spermaticæ.
ccc. Venæa glandularum re- nalium.
d dd d. Venæ Lumbares.
E E. Rami Iliaci.
ff. Muſcula ſuperior.
gg. Sacra.
HH. Ramus Iliacus externus.
II. Ramus Internus Iliacus.
kk. Muſcula media.
LL. Venæ Epigaſtricæ. mmmm. Hypogaſtrics. n n. Muſcula inferior. 00. Pudenda.
P P. Ramulus Cruralis. Qq ꝗq q. Saphana.
rr. Iſchias minor.
8888. Muſcula.
ttt. Poplitea.
u u. Suralis.
XX. Iſchias major.
X. Ejus ramus internus, qus

———————-----:::-
—-
——————— — 8—— . 3
640 ANA T. BARTHOLIN. LIBEL.L. I
Subclavius truncus, egreſſus cavitatem thoracis, proprie tum acillaris dicitur,& ſcapularis dupleæx inde oritur, pro muſculis ſcapulæ externis& internis, ð& pro axillarum glan- dulis. Deinde axillaris dividitur in ramum ſuperiorem ſeu venam Cephalicam,& inferiorem ſeu Baſilicam; uti capite
ſequente de venis brachii dicetur.
Ab axillari poſt diviſionem vero à trunco Baſilicæ oriun- tur duæ venæ.
I. Thoracica ſuperior in muſculos pectori inſtratos,& mulierum mammas. 4
II. Inferior,(quæ aliquando ex thoracica ſuperiore ma- ſcitur) totum thoracis latus perreptans, cujus rami per ana-
Anaſtamo. tomoſes junguntur cum ramis venæ ſine pari, extra thora- ſas. cem prodeuntibus.
A parte ſuperna trunci ſubclavii oritur primo Muſcula ſuperior, juxta jugularem externam in cutim& muſculos partis colli poſterioris. Deinde
nees VENE JuGuULARES dictæ, quia in jugulo ad colli latera . A, 7. aſcendunt, ſuntque vel internæ vel externæ.
Externa, quæ, aliquando vel in ortu vel in medio ductu duplex, ſub cute ſurſum repens, proſpicit partibus externis capitis, faciei, colli& faucium. Nam ſub radice auris diviai- tur in ramum interiorem& exteriorem. Interior adit mu- ſculos oris, faucium, hyoidis,&c. Exterior ſub aure glandu- lis ſuffulta bipartitur; una ſoboles fertur in faciei anteriora, naſum& buccas, atque in frontis medio, cum alterius late- ris ramo juncta conſtituit venam frontis, quæ incidi ſolet. Altera per latus fertur ac tempora& occiput. Hanc ſummo ſucceſſu aperit cordatus Severinus, in doloribus capitis, rau- cedine, reſpirationis difficultate, pleuritide, dolore lienis, impetigine, angina,& quod præſens vidi, in faciei varici- bus. Interim rami hi varie in facie& vertice miſcentur.
Jugularis interna in homine ob cerebri copiam major eſt, contra vero in brutis. Apoplecta dicitur,& ad tracheæ latus aſcendit, cui propagines mittit. Ad calvariæ baſin pertin- gens parte poſteriore dividitur in duos ramos. Unus major retrorſum fertur, cum arteriæ Carotidis ramo minori, per oſſis occipitis foramen, quod pro ſexto pari nervorum fa- ctum,& duræ matris ſinum intrat. Alter minor, per tertii & quarti paris foramen ingreſſus, in craſſam meningem abſumitur.
Dorſalis vena, à Rondeletio notata, à prima dorſi vertebra, per ſummum vertebrarum ſpinæ, ad os ſacrum perreptans,
an à thoracis vena, vel capitis oriatur, necdum propter mi. lita-

. L 13 dur litatem 3 duplexi u n ramum Lode vſeu Bacllican u
dà trunco B
los pectori ut
X thoracicaln
Kans nue e
am in cutim 3
ain jugulogdel
el externx. nortu vel inmai roſpicit paribu im lub radicem iorem. Intern Exterior ſub un fertur in faciin nedio, cuma frontis, quæim & occiput. Hn ein doloribusc pleuritide, dt ſens vidi, in fſni e& vertice mi cerebri copiamn citur,& adut Ad calvariæbai duos ramos. U rotidis ramo mi
o ſexto pari nen
. Alter minor, 3, in craſſam ms
2, aprima caie 1. „ad os ſicrum yef tur, necdum puf
Dz VIN I IS. 6 41t liratem innotuit. Oſtenſa vero ea fuit Rhodio noſtro à Spi- gelio. Externè per muſculos ſerpit, ut ad externas thoracis referri poſſit. Hanc in convulſionibus, tetano aperit Ron- deletius, eumque ſequutus Mercatus, qua non apparente, cucurbitulas ſcarificatas ſubſtituunt, quibus Rolfinccius ac- cedit. Exurit ferramentis in oculorum affectibus Hippocra- tes,& in hæmorrhagia aperit Gattinaria. Fontanella circa hanc inuſta nobilem quendam Danum à metu phthiſeos liberavit, interceptis fluxionibus ad caput vel Peetus ten- dentibus,
C A v. FII. DE VENIS BRACHIORUM ET MANUUM.
ENAAXILLaARIS, uti præcedenti capite annotavimus,
dividitur in initio brachii in duos ramos inſignes: ſu- periorem minorem ſeu venam Gephalicum,& inferiorem majorem ſeu Baſilicam.
Superior dicitur vena humeraria Cubiti inferior, CEpHla- LIoA vel capitalis, quia in capitis affectibus ſecari ſolet, ab antiquis,& Chirurgis etiam nunc ſive imperitis, ſive ſu- perſtitioſis.
In brutis oritur è jugulari externa, in hominibus ſem Per ab axillari, ita tamen, ut à jugulari externa ramulus br evis in Cephalicam inſeratur.
Fertur ſuperficietenus inter carnoſam membranam& muſculorum tunicam.
Ejus ramus externus, funis brachii dictus, ad carpi me- dium, parte inferiore, Baſilicæ ramoj ungitur,& deinde ex-
ternam carpi ſedem conſcendens, inter digitum annularem
& minimum pergens, dicitur SALVATELLA, quæ eſt ſiele
Arabum, cujus illi,& hodie alii ſectionem in ſiniſtra manu
contra Melaucholicos affectus, febres acutas& tertianas commendant, ſed fruſtra& abſque fundamento. Ut ope- re ſingulari Fob. Bapt. Sylvaticus,& nuper Severinus pro-
barunt, quicquid Spigelius de anaſtomoſibus diſputet arte-
riarum in extremis, quibus Lien abundet; nam remotior eſt
lien, æqueque alia quæcunque pars ſecari poterit„ ubique
enim fere anaſtomoſes.
Ramum interiorem Cephalicæ faciunt eum, qui media- nam conſtituit.
BasiLicA, aliis cnbit; interior, Epatica, Fecoraria,&c. quia
88 in

—
D ſero unda in ſectione Baſili Cæ⸗n
Pariatio venarum mManns.
642, ANAT. BARTHOLIN. LIBELL. I.
in jecoris affectibus ſecari ſolet: ſed in ſiniſtro latere voeant lienarem, quod ejus ſectio commendetur in affectibus lie- nis, nulla ratione.
Sed caveant Chirurgi in ejus ſectione, ne nervus tertii& quarti paris adjunctus lædatur, unde magnus cruciatus, fe- bris, convulſio& mors. Subjacent& arteriæ, quibus læſis aneuryſma& ſanguinis profluvium.
Hæc vena in plures propagines dividitur, quam capitalis. Sub tendine pectoralis muſculi dividitur in tres ramos.
I. Fertur cum brachii nervo, quem quartum faciunt.
II. Medius& profundus dicitur infra cubiti articulum diremptus in ramum externum& internum, parum Aſe in- vicem recedentes. Ille proſpicit pollici, indici& medio, nec non muſculis manus externis. Hic, cubiti oſſi attenſus medio, annulari,& minimo, nec non muſculis manus in- ternis.
III. Subcutaneus ad tuberculum brachii internum divi- ditur in ramum anteriorem& poſteriorem: Hic ſub ulna deſcendit juxta digitum minimum, ubi cum Cephalicæ ra- mojungitur. Ille, dum fertur per cubitum, procreat aliam venam inſignem, quæ pergit modo recta, modo vario ductu ad carpum. Deinde dum defertur per cubitum, cum Cepha- licæ ramo interiore, ſub cubiti flexura conſtituit venam communem, quæ dicitur
MepIANA, Avicennæ nigra, dicitur media à ſitu, ſæpe ſecatur abſque periculo, quia nullus ſubeſt nervus, ſed tendo tantum muſculi. Ab hac, vel potius à parte Bafilicæ, unde prodit Mediana, ramus mittitur, qui ſupra radium diviſus, gignit propaginem unam exteriorem, inter pollicem& in- dicem, quæ nonnullis Cephalica dicitur; quibuſdam acularia, aliis ut Mundino Salvatella. Alteram interiorem, inter medium& annularem, aliquando inter medium& indi- cem, quæ aliis Rhaſi eſt Avicenna ſiele, ſeu potius Seilem.
d vel AN ita enim apud Abenſina venit. Inde Sal-
vatella, quaſi à ſalute, interprete Fac. Golio. Sed notandum de diſtributione Venarum harum om-
nium, variare eam in variis ſubjectis,& raro ſe habere in
uno homine atque in altero, imo ejuſdem hominis dextra cum ſiniſtra raro concordat, ſic& magnitudine in variis ho- minibus variant.
C A p.
portio His borum
ſe uübn
rellliac
Circa endr pr is&/ medull
bok mijore 4Abi lcus, p lum; la, pro calis, Pn,K 1 irrinibe tuod tan en cral rnipo lotadc

1 5 dividitur G
lividitur inte—
„nduem qurna Nur infra co & internuma
t pollici, inti
Aus. Hie, cubiia
Adec non mula
lum braclüits poſteriorem:R am, ubi cume ter cubitum 5do recta,moch er per cubituma iti flexura coct
„ dicitur medts Illus ſubeſt tem tius à partei r, qui ſuprani
orem, intera
dicitur;quibalt Alteram intenn indo inter ma ma ſiele, ſeuyt id Abenſinati
e Jac. Golu.
ione Venarun bjectis,&rm
mo ejuſdem M
& magvitudis b
DIE VIEN 1S. 44z
C A E. VIII.
DE TRUNCO VENE CAVET
DESCENDENTE USQUE AD CRURA.
RuRNcus Vena cavæ ex epate prodiens inferior ſeu DE- sckNDENS, fuperiore plurimis partibus inſerviente, anguſtior eſt,& indiviſus comite arteria magna, pergit uſ- que ad quartam lumborum vertebram. Interea de ſe ſpargit ſequentes propagines: en
I. Apipos As, pro renum tunica& adipe, quarum ſiniſtra plerumque ſuperior.
II. EMULGENTES, ad renes brevi& obliquo ductu de- ſcendentes, exortu aliquando triplici, reducentes ſanguinem ſeroſum, jam depuratum, ex renibus in venam cavam.
III. SPERMATICAs, de quibus libro primo.
IV. LuMBARES modo duas, modo tres, inter quatuor lumborum vertebras delatas. Ex his quidam ſcribunt ſe ob- ſervaſſe duas venas adſcendentes, intra vertebras, utrinque ad latus ſpinalis medullæ in cerebro, unde conjectantur, portionem materiæ ſeminalis à cerebro deferri.
His conſtitutis, truncus ad os ſacrum contendens ad lum- borum quartam vertebram, Aortæ, quæ antea ſubjecta fuit,
ſe ſubjicit,& dividitur in duos ramos æquales, dictos Ilios vel Iliacos, quia ſupra os Ilii& pubis ad crura abeunt.
Circa ipſam diviſionem oriuntur duæ venæ: muſcula ſu- perior pro peritonæo& muſculis lumborum atque abdomi- nis;& ſacra, modo ſimplex, modo gemina, pro oſſis ſacri medulla.
Poſtea bifurcatur utrinque ramus Iliacus in exteriorem majorem,& interiorem minorem.
Ab interiore pullulant duæ venæ: muſcula media extrin- ſecus, pro muſculis, ſitis in coxæ exteriore ſede,& cute na- tium;& hypogaſtrica, quæ inſignis eſt, nonnunquam gemi- na, pro plurimis hypogaſtrii partibus, ut inteſtini recti mu- ſculis, unde hæmorrhoides externæ; veſica ejuſque collo, pene,& uteri inferiori ſede atque collo. Unde venæ, per quas virginibus& gravidis ſæpe menſtrua expurgari creduntur, quod tamen rarius fit, quando venæ hy pogaſtricæ ſangui-
nem craſſum cumulant, nec remittunt ad truncum, tum a-
periri poſſunt, ſin minus, ſupprimuntur quidem ſed aſcen- dunt ad cor per cavam, palpitationeſqus& alia mala indu- 88 2 cunt.
——„
8

.——— ——— 5 —
Edh ANAT. BARTHOLINI. LIBEL. L. I.
cunt. Illis autem bene ſe habentibus, per arterias naturali= ter menſtrua excernuntur, quod ex colore apparet florido, & communiarteriarum oflcio ad partes vehendi. Riolanus metuit ne ita facile ſanguis ſiſtatur, quod opus naturæ com- mittimus, quæ ſuperfluo cruore evacuato reliquum ſibi re- tinet. Aliis quoque indiciis id probat Walæus in Epiſtolis. Hic ramus, ubi cum ramo crurali interno Jjunctus eſt, ceſſat.
Ab exteriore tres: duæ antequam peritonæo egreditur: & una poſtea, prima Epigaſtrica(raro à crurali oritur) pro peritonæo& abdominis muſculis; pars præcipua aſcencdit, ſub muſculis rectis ad mammarias; quibuſcum junguntur ſæpe circa umbilicum.
II. Pudenda pro partibus pudendis in viris& farmini tranſverſim oſſis pubis medium adit.
Ill. Muſcula inferior, pervadens coxendicis articuli e dem pro ejus loci muſeulis& cute.
Poſtea ejus rami crurales dicuntur.
Ca. IX. DE VENIS CRuRALIBus.
ENæ CRURALEsS, uti& arteriæ& nervi tranſeun. tes; in femoris plicatura, frequentibus glandulis in-
f tertexuntur firmitatis ergo. Deinde à crurali utrinque 0⸗
riuntur ſex rami.
I. SAarhxxA quia inter alias in pede manifeſtior, ſeu mal- leoli; longa eſt& inſignis, fertur in interno cruris latere, cum nervo attenſo inter cutim& membranam carnoſam ad genu,& per tibiæ internam partem fertur ad malleolum internum. Atque in pedis ſuperiori is partes, digitos verſus, præſertim pollicem, varie diſtribuitur. Hæc ſêecatur circa malleolum in affectibus uteri, præſertim in menſtruorum retentione,& Gonorrhæea, ad evacuationem ſeu revulſio- nem ſanguinis copioſius alioquin ad uterum& genitales partes adſcenſuri. Aperienda vero ubi magis vonſpicitur ſive in dorſo pedis ſive in latere.
II. IscHràas MiNoR, huic oppoſita eſt. Eſt enim ramus ex crurali exterior,& brevis: fertur extrorſum& tranſver- ſim in coXendicis cutim,& ejus loci muſculos.
III. Oritur à trunco inter muſculos latente, MuscuEa: ramus geminus& ingnis, diſtributus inter muſculos in fe- more ſitos.
IV. PorrlITr EA ex duplicira ramo crurali miſto coniſite de u
2—————· ————— —
ideatu ſenaln ſiione irca p forte V ternur V. mum ſum q ſoræ n miu. cuum VI n dec buens. Not cutim 2.( minib
etian ir
oo plop⸗ alchu

¹ ntrr. 3 Per nrin Xcolore d dartes vewend 3 quod pus e
facuatorelgh obat Wal aut 1 1
A
endis in vuain dit.
ens coxendicuut
tur.
x. AKAL;
arterixæ&wni trequentibasg inde à crurüm
apede manitt ur in interuha & memdbrnun artem ferturui oris partes, m buitur. Hætn. dræſertim innt evacuationentr in ad uterunii
poſita eſt. ket rtur extrorſurit loci muſculo uſculoslatentidl butus inter mif mo cruralimi b b1
—
DI VENIS. 6 45§ ſub cute recta poſterius per medium poplitis flexum excur- rit uſque ad calcem, aliquando ad malleoli externi cu- tim. Hæc vena putatur vulgo ſub genu frequenter ab anti- quis inciſa fuiſſe, quam ſemel etiam P. Paulus Magnus Chi- rurgus Romanus ſecuit. Sed cum profundiſſima ſit,& non videatur, putandum eam ſecari non poſſe, nec fortaſſis eſſe venam popliteam, præſertim cum Galenus in hujus deſeri- ptione varius ſit,& venam appellet modo in poplite, modo circa poplitem, modo ad genu, modo ſub genu; intellexit forte venam malleoli, quæ deorſum ad tuberculum tibiæ in- ternum deſcendit,& conſpicua ſatis revera ſub genu eſt.
V. SuRALIs dicitur, quæ magna vena;& dividitur in ra- mum exteriorem minorem,& interiorem majorem,& rur- ſum quilibet in exteriorem& interiorem. Diſtribuitur per ſuræ muſculos. In pedis dorſo cum popliteæ ſurculis com- miſtus, varium illum venarum plexum ſub- cute conſpi- cuum, conſtituit.
VI. IscHIAs MaJoh partem dat ſuræ muſculis, deinde in decem propagines abſumitur, ſingulis digitis binas tri- buens.
Notanda de his omnibus: I. Omnes ramos hos, varios ad. cutim ſurculos extrinſecus mittere, cutaneos dictos.
2. Omnes hos ramos diverſimode ſe habere in variis ho- minibus, uti in brachiis dictum, neque in ejuſdem hominis Pedibus, eundem ſemper ductum venarum eſſe.
3. Non adeo magnum habendum venarum delectum, etiam in venarum pedis ſectione; cum omnes ex uno trun- co propagentur,& ab extremis partibus arteriiſque ſanguis adſcendat.
88 3 ANA-

— —————
————y——, C—.
MKrteria
quid?
646
ANATOMIN BARTHOLINIANRE
LIBELLUsS II.
DEARTERIIS
Reſpondens L 1BRo II.
DE MEDIA CAVITATE SIVE THORACE.
G A p. I. DEARTERIIS IN GENERE.
8
RTERIA Græcis da, quod aërem vel ſpi- nritum contineat& conſervet, antiquis, ut 2 Hippocrati, Plaroni& Ariſtoteli dicebatur fi- ſtula pulmonis, quam etiam Hippocrates ar-
fanguini& ſpiritui vitali idoneum.
Efhciens eſt vis propria arterias generans, quæ es- inlaæs dici poteſt.
MaATERIA ex qua, eſt ſemen glutinoſum& magis frigi- dum, ſecundum Hipp. Et hoc eſt principium originis.
Principium diſpenſationis, non eſt cerebrum, ut Pelops Galeni præceptorvoluit, ſed cor, ex conſenſu omnium Phi-
loſophorum& Medicorum. Et quidem prodeunt arteriæ ex ſiniſtro
4 ſülro 1 atul qbe art leud nrrlih
Fin wine dtum conti farul. tirus neret omn alunt ris& duce mor nutr. do a 1II. ſim fiige vatul rum tc, co ſus in datur. ſoles runpa paltes omni KatCn rin it verſu næſec neate infra⸗ ceptis tur uum ektfen fet o 8
duüſc.

ens o II.
AVITU KRACI
J. IN GIN
mela, quod ü conſervet, m i& Annßketelte uam etiam he carit. Gaeus am arteriam, un erterias parrun do ſimplicitenn pulmonalem,r
o locoerpicin
epta, organu 1 3
um cavum: dο/
„vehendo ag
dutinoſum àfff principium on eſt cerebeun ex conſenſu cos
lidem P' aian 0
ANAr. BARTrH. LißEtCL. II. De AarERINIS. 64
ſiniſtro cordis thalamo, non medio, quem ſibi fingit& ima- ginatur Ariſtoteles, atque ex eo prodire voluit aortam. Ita- que arteria magna ex corde prodit, uti& venoſa arteria,& vena arterioſa, ſed hæc ex dextro ventriculo; de quibus ſu- pra libro ſecundo.
Finis vel uſus I. Quatenus canales ſunt, devehunt ſan- Finis arte- guinem& ſpiritum vitalem ſeu arterioſum in corde confe- riarum.
ctum(non enim ſolus ſpiritus abſque ſanguine in arteriis continetur) ad partes omnes, I. pro vita communicanda ſeu facultate vitali, ut ſpiritus vitalis partibus inſitus& calor na- tivus fuſtineatur atque foveatur. 2. ut ſpiritus animalis ge- neretur in ventriculo medullæ nobili. 3. ad nutritionem omnium partium, quæ per has ſolas earumque ſanguinem aluntur, non venoſum aut per venas. 4. Excrementa corpo- ris& ſanguinis eidem permixta vel ad extrema corporis de- ducere, vel renes, vel meſenterium, vel uterum, vel hæ- morrhoides,&c. 5. Volchamero, ut ſint vehiculum chyli nutrimento novo ad ſanguineas partes reficiendas deferen- do apti. Addo lympham.
II. Quatenus moventur ſeu pulſant perpetuo; hunc u- Cur pulſens ſum præſtant, 1. Ut calor partium innatus ventiletur, re-artertæx-
frigeretur& attemperetur,& ita ορμένμκα εεν caloris conſer- vetur. Hoc non tam fit aëre ratione vacui attracto in arteria-
rum dilatatione, quam ſanguine arterioſo aëre imprægna- to, continenter affluente. 2. ut nutritius ille ſanguis arterio- ſus indeſinenter minimis arteriolis& exinde partibus affun- datur. Nam primo cor continuo pulſu pellit in arterias ma- jores, quæ ſiquidem remittere non poſſunt ob valvulas, nec rumpantur, neceſſario ad minimas arteriolas ſingulaſque partes detruditur. Iſtæ autem partes quum non nutriantur omni eo quod impellitur, reliquum remittunt ad venas ut fiat Circulatio. Deinde quocunque corporis loco ligata arte- ria impletur cor verſus, ſecus atque venæ,& in oppoſito verſus minimas arteriolas parteſque depletur. Tertio in Ve- næſectione mediocriter ligato brachio, pulſuque perma- nente intumeſcit manus, R& facta inciſione ſanguis copioſe
infra profunditur, qui à ſuperioribus venis, vinculo inter- ceptis, venire quum nequeat, ex arteriis ſubjectis deduce- tur. Quarto, In vivis animalibus diffectis is tumor arteria-
rum prope originem advertitur;& flacciditas prope partes
extremas quas ingrediuntur, iiſdemque apertis fluxus im-
petuoſus cis vinculum, citra nullus. Vltimo ex Aneuryſmate
idem videre eſt. 3. Ne venarum, quibus conjunguntur, ſan-
guis quieſcat& putreſcat inſtar ſtagnantium aquarum,& ne 88 4 cor

——
———— , äGC———
———
—.
————
648 ANAr. BARTHOLIN. LIBELI. II.
cor ſanguine deſtituatur in continua expulſione, à pellen- tibus arteriis iterum per venas continuo repletur. puiſia à„Motus hic arteriarum Pousus dictus, fit aut facultate ſola, quihus cau- ſive ipſis arteriis inſita, ut Praxagoras voluit, ſive à corde per e, Rat. tunicas arteriarum influente, ut Galenus docuit,& poſtea in- finiti Medici, imprimis propter cannulam arteriis immiſ- ſam, ſub qua non moventur ob tunicæ interceptionem, an- tequam auferatur; deinde prout cor conſtringitur& dilata- tur, ita& arteria, ut patet admota una manu regioni cor- dis, altera carpo, atque ex vulneribus cordi arteriiſque infli- ctis: Aut ex ſanguine, eoque vel ebulliente, ut Ariſtot eli vi- ſum, vel rarefacto, ut Carteſianis, vel puro diſtendente, quod Harvejus probavit; aut utroque ſanguine implente,& facul- tate dirigente, quod nos amplectimur. Nam à ſanguine im- pelli diſtendique arterias probamus. 1. Cor continuo pulſu expellit magnam ſanguinis copiam, ut Cap. de Corde de- monſtravimus. z. Eundem ſanguinem implere arterias& motitare, docet arteria ipſa renudata, in quam ſingulis pul- ſibus alliſum ſanguinem deſcendere digitis ſenties, quo dila- tatur. 3. In arteriotomia ſanguis exſilit ſingulis pulſibus ſic- utex corde. 4. Arteriæ deſcendentis portionem cum duo- bus cruralibus ramis ſpithamæ longitadine exemtam, in- que os fiſtuloſum converſam vidit Harvejus in Viro Nobili, per cujus tamen cavum, dum vivebat, deſcendens ſanguis in Pedes ſubditas arterias ſuo impulſu agitabat. Idem in arteria Aorta obſervarunt alii. In Aneuryſmate manifeſte cernitur caro pulſare, quemadmodum alias ſolebat integra arteria ab affluxu cruoris. 6. Pulſus undoſus, vermiculans, idem indi- cat, judicio Walæi. 7. Aliud experimentum inſigne ſubmi- niſtrat Har vejus ex inteſtinis canis vel lupi vel alterius, ex- ſiccatis, inflatis& aqua repletis. Poſſe enim nos ab una parte digiti ictu pulſa& vibrata, in altera extremitate adverſa, ap- plicatis digitis ompem ictum& motus differentiam clare ſentire. Facultatem tamen conjungendam cenſemus tuni- cis à corde communicatam, cujus ope conſtringuntur& di- latantur; quia 1. fluxus alioquin foret inordinatus,& pulſus ſemper inæqualis. 2. Arteriæ omnes uno momento ſimul dilatantur vel conſtringuntur, ſanguis autem ſolus ſucceſſi- ve implet arterias, commovetque partem poſt partem. In- flatis quidem chirothecis inflantur ſimul omnes digiti, quod Harwejus objicit,& in pelvi ictus motuſque ſunt ſi- mul in utroque extremo: ſed ſanguinis corporei alia ratio, qui inſtar ſpecierum vel flatus neutiquam poteſt moveri. 3.Facultates ſive irradiatio luminis vitalis ictu oculi omnes 4 PaT⸗

lpuro dittad guine implen 4 de
ur. Nam ſann * 1. Corcontauh im, ut Cap cecn nem impſenme a, in quam ünma e digitis kentisg llit inguli nis pomioneu gitudine exena karvejusin Ii nt,deſcendent agitabat, Idemin ſmate mauiteibe ſolebat integun „vermiculansit imentum ialia vel lupi vclaas ſſe enim naun gextremitateute motus differegiu
guis autem ſis partem pot El rur ſimul om
zuinis corponit cutiquam potiti svitalis Kaua
DEARTER IILSB. 649 partes poteſt perfundere, inſtar Solaris luminis. De his plu- ra in Corde. 4. Hinc intra cannulam Galeni, obſcure movetur arteria, quia ſanguinis impetus velocior ceſſat impedita fa- cultate. Quanquam de difficili hoc experimento aliter com- mententur Harvejus& Wualaus.
Arteriæ autem dilatantur omnes quando Cor conſtrin- An arteria gitur,& verſa vice, corde dilatato diaſtolemque patiente, fmul cuus conſtringuntur arteriæ,& ſunt in ſyſtole, quod ex diſſecta Co'de cila- arteria cordeque& ligatura certum eſt, nec olim Eraſiſtrato'entur.
ignotum,& ratio dictat, quia corde expellente, ab ejus ſan- guine implentur illæ. Nec tamen contrarios pulſus habent, ut admota manu carpo cordiſque regioni exploramus, nam cordis pulſus ſentitur à nobis in ſyſtole ejuſdem, arteriarum vero in diaſtole quando implentur, quia duo motus ſimul Hunt. Arteriæ capillares minimæ non pulſare ſentiuntur, quia tantus non eſt impetus, unde à venulis vix licet diſcer- nere. Tenues quoque habent tunicas, ut inſtar venarum tranſparet ſanguis.
Forma ex accidentibus patet; licet arteriæ forma ſubſtan- tialis ſit anima, una cum toto.
Situs eſt profundior, ſemper ſub venis, quo tutiores ſint, idqueè non tantum in partibus externis, ſed& internis; ſi ab- domen paulo infra renes exci pias: poſtquam enim vena cava & aorta à diaphragmate deſcendentes regionem renum præteriere, cava ſe ſub aorta ſubmergit per totam regionem ilium, donec abdomine exeant; ibi enim rurſus arteria ſe
ſub cava recondit. Cujus rei cauſam hanc Plempius eſſe con-
jectat; quod metus alias eſſet ut ob corporis ffexuram quæ ibi ſæpius incidit, vena cava ſfimplici tantum tunica do- nata, tali motui reſiſteret.
Maguitudo ſatis inſignis. Major vero pars eſt arteriæ de- Maguitas- ſcendens, minor aſcendens, ob partium interiorum majo- d.
rem numerum.
Numerus paucior eſt, quam venarum, quia celer eſt ſan- guinis per arterias tranſitus, tardius per venas, unde conge- ſtus ex aliquot pulſibus, plura receptacula accepit. Plures ta- men ſunt arteriæ quam putantur aut diſcerni poſſint, quia capillares venulis quam ſimillimæ, ob ſimplicem tunicam, quam etiam induunt arteriæ carotides& cervicales in cere- bro& cerebello.
Figura ſunt inſtar canalis vel fiſtulæ, teretes, rotundæ& longæ.
Meatus. Quædam arteriæ in inteſtina terminantur, per quas fit expulſio excrementorum; quædam ora habent in
88 7 cutim

—
Arteriæ
an ſen- riant 7
Subftantia.
Tanicæ qον
Arxteriste- mia an quomodo inſtituen- da?
650 ANAT. BARTHOLIN. LIBELI. II.
cutim terminata, per quæ aër externus attrahitur in tranſpi- ratione, quæ per venas quoque fit,& fuligines expelluntur. In oſſa inſeri negavit Platerus, ſed Spigelius Patavii obſerva- vit in grandi oſſis tibiæ carie, ſubſtantiam oſſis ab arteriola pertuſam: quod forſan& viderat Ariſtoteles, quando in ſo- lidum detinere arterias dixit. Membrana, uti venæ, cinguntur aliquando craſſa& com- muni à vicinis partibus, quando ſunt extra viſcera& mu- ſculos;& tales arteriæ, quæ adjunctam habent membranam nervos recipientem, ſentiunt; unde Galenus ait pulſum in- flammari, item ſentire atque dolere arteriam: quod in in- teriori expertus eſt quidam Patavii, qui ingenti circa lum- bos dolore defunctus, lapides, inſtar unguis, in arteriis lum- baribus condebat. Aliæ vero arteriæ ſenſu carent. Subſtantia arteriarum membranoſa eſt, ut diſtendi& comprimi poſſint magis quam venæ. Cartilaginoſam puta- vit Fallopius, quia in oſſeam ſubſtantiam degeneraſſe obſer- varit; quod& Peſungius ſupra valvulas in arteria magna cir- ca cor ſenis vidit, uti& Harvejus. Multa tamen in os mu- tari non cartilaginea, in ſepto cordis, docet Columbus. Con- ſtat vero duabus tunicis peculiaribus. Exterior tenuis eſt, mollis& rara; uti venarum tunica. Altera interior denſa, dura& valde craſſa, quintuplo vide- licet craſſior venarum tunica, niſi in extremis partibus: Un- de Herophilus dixit arterias venis ſextuplo craſſiores, in hunc uſum, ut robur adeſſet in motu perpetuo,& deinde ne cito evaneſceret aut evaporaret ſanguis tenuis, ſpirituo- ſus& vaporoſus intus contentus. Hinc in arteriotomia lata acutaque lanceta profundanda eſt inciſio, ob ſitum arteriæ profundum& tunicæ craſſitiem. Favent arteriotomiæ ex antiquis Oribaſius, Egineta, Aëtius, Actuarius, Aurelianus, A- benſina. Cum ſucceſſu tentavit Galenus in oculorum affectu à calido ſanguine vaporumque pleno,& in coxendicum do- lore. In Phrenitide id genus remedii adhibet Romæ Pana- rolus, uſitatamque in Ægypto ſcribit Alpinus, quam in Galliis quoque exercuit Paræus. Magno ægrorum commo- do ſecant feliciter Neapoli Marcus Aur. Severinus,& apud nos Paulus Moth, Medici& Chirurgi maximi, præſertim in capitis affectibus, in quibus tamen videri poſſet inutilis, quia I. per interiores arterias carotides ad cerebrum ex baſi ad retiformem plexum vaporoſus caliduſque ſanguis ex æ- quo fertur, ac per exteriores quæ reſerantur. 2. Idem ſan- guis redit per venas jugulares ex certis circulationis legibus. Sed, ſiquidem profuiſſe certiſſimum eſt, exiſtimo non tam cura-
———„— 2
————
—

2 antiam oſt 1b — Criſtoteler ga
2 aliqusnädc 2 ſunt extrayi
tam habent d le Galenas ai ¹re arteram on 11, qui ingentii eu unguis, inen Diæ ſenſu cxent
Dmoſa eſt, uth
1 Cartilagiw utiam degenend ulas in arteri
S. Multatunenis
lis, docet Cquni
i8.
ra; uti venarumt
de craſſa quinm In extremis yant
z ſextuplo can :oOtu perpetuo, ſinguis tenuß Hinc in arterin inciſio, obttm Favent arterict
„Acttuarius, Auns
lenus in oculonm
eno,& in coxendi eedii adhibetkm
Magno ægroru
Aur. Severuu
rgi maximi
en videri pole
tides ad cetebns
scaliduſquebſ reſerantur. 1 ⁷
rtis circulatiou
im eſt'exilin
DE=z ARTERIIS.
curationis gratia quam præſervationis inſtitui. Evacuata e- nim per arterias exteriores nonnihil antecedente cauſa, con-
651
juncta per venas jugulares facile extruditur. Adhæc poteſt
aliqua arteria externa obſtrui vel vena, ut nec illa mittat, nec hæc recipiat, niſi aperiantur. Monet Riolanus, non ſecari tutò, niſi os ſubjectum habeant, ut in temporibus, fronte, occipite,& manu ſupra carpum, adde pedem, ut nempe poſt ſectionem& ſanguinis evacuationem ſupra os forti li- gatura comprimantur. Fruſtranea tamen admonitio, quia vix alibi arteriæ ſectionibus patent. Com modam ligaturam in arteriotomia docet Facobus Mekrenius, Chirurgus Amſte- lodamenſis. Galenus tertiam addit tunicam in interna ſuperficie, telis aranearum ob tenuitatem ſimilem, in magnis arteriis circa originem apparentem, ut partibus alligetur vicinis, quando ſeilicet in regionibus media& infima, nuda arteria proce- dit. A pleura& peritonæo hæc acceſſit. Ad arteriarum in- figniores rami ficationes quandoque fibras tranſverſim poſi- tas reperit Maur. Hofmannus in cavitate, quæ impulſum ſanguinis fortiorem retundunt, eo modo quo glaciei ad Pontes ruentis vis per repagula infringitur,& nimiam arte- riarum dilatationem prohibent. Carent enim valvulis, niſi prope cor, quia nulla illarum neceſſitas, cum ubique per to- tum corpus ſimul incipiens& deſinens ſit ſyſtole& diaſtole, nihilque in arteriis reperiatur, quod ſanguinis regreſſum ur- geat. Alias rationes contra Carteſium urget Jac. de Back. Fibræ autem illæ à Galeni tunica araneæ ſimili eſſe poſſunt.
C aA v. II. DE ARTERIX MAGNEæ TRUNCO ASCENDENTE.
Iſtributio arteriarum, quæ venas fere ſemper comi- tantur, facilior erit& brevior; quia jam ſupra intel- lecta venarum diſſeminatio.
ARTERIA MAGNA feu craſſa, aliarum arteriarum mater, patente orificio ex ſiniſtro cordis ſpecu egreditur; ubi intra pericardium de ſe progerminat arteriam
Coronariam, baſin cordis ambientem, modo ſimplicem, modo geminam. Deinde capſulam cordis egreſſa, dividitur in truncum aſcendentem minorem,& deſcendentem ma-
jorem. 3... 3 . TRUN-

652 ANA T. BARTHOLI N. LIBEEIL. II.
TRauNcus MiNOR ET SUPERIOR tracheæ incumbens, omnibus partibus ſupra cor habitantibus proſpicit:& divi- ditur in fubclavium dextrum, altiorem& multo amplio- rem,& ſiniſtrum, humilius ortum atque obliquius bra- chium accedentem. Hinc pulſum in finiſtro carpo potius eligendum cenſent..
Deinde totus truncus thymo ſuffultus, in duas carotides abit, ſeu ſoporales impares, recta ſurſum tendentes. Non- nunquam dextra tantum carotis à trunco thymo ſuffulto oritur, quod vidit Riolanus, ſiniſtra vero à trifida diviſione trunci infra claviculam ſiniſtram; interdum dextra à ſab- clavia dextra, finiſtra à trunco ſtatim ubi diviſio fit, quod ego obſervavi.
Arteriæ ſuéclavia antequam thoracem egrediuntur(egreſ- ſæ enim axillares dicuntur) ex parte inferiore progignunt intercoſtales ſuperiores, ad tria vel quatuor interſtitia ſupe- riorum coſtarum: ex parte ſuperiore, I. Mammarias. 2. Cer- vicales. 3. Muſculos.
Ab axillari, antequam brachium accedit, parte inferiore naſcuntur thoracica ſuperior, thoracica inferior,& ſcapula- ris: parte ſuperiore humeraria. Reliquum ex axillari utrin- que brachium accedit.
C A Py. III. DE ARTERIIS CARO TIDIBUs.
RrERIE CAROTIPES à dextra ſubclavia altiori propa- gatæ,(unde venas dextri brachii potius eligendas in morbis Cephalicis ſuadet Higmorus) ſurſum aſcendunt ad
caput recta ſecundum tracheæ latera, jugularibus internis
connexæ: nam externæ venæ non comitantur arterias. Ve- næ tamen jugulari internæ& carotidi interjectus eſt nervus ſextæ conjugationis, recte notante Riolano. Ubi ad fauces veniunt, antequam cranium ingrediantur, dant ramulos la-
ryngi& linguæ: deinde diviſio fit in ramum exteriorem&
interiorem.
Exterior gracilior, proſpicit buccis,& faciei muſculis; deinde ad aurium radicem finditur in duos ramos; Unus ad auris poſteriora mittitur unde rami duo maxillam inferio- rem intrantes pro labio& omnibus inferiorum dentium radicibus. Alter ad tempora, frontem& faciei muſculos.
Interion ad oſſis ſphœnoidis ſellam ſub dura matre rete
mirabile conſtituit, deinde duram matrem ertranſit du- plicem
—+— ‿—

trac de
iorem kmün 4 m atqus
2—in Rätnn
kultus, in ln,
urſum rrin
3 truncottm 1 a vero triüchs 2 nterdum den Aim ubi üüüünt
cem egreciumn, rte inferiare nn
quatuori Intertin
12 I. Mammanu.
accedit, pardi cica inferi, 66 liquum exauili
1 KOTIDIBV
a ſubclaviaaltio achii iaind us) furſum aſan rra, jugularibg.
comitantur utn
idi interjectusci de Riolano. Uditi diantur, dantmn in ranum emm
uccis,& ficiit in duos ramoi ai duo marxillu
bus inferioruns
em& fäciei me lam ſub durar- matrem ben
DE⁊ ARTERIIT S. 653 plicem de ſe mittit propaginem. 1. Minorem cum nervo optico ad oculos. 2. Majorem ad glandulæ pituitariæ latus aſcendentem,& per piam matrem, cerebrique ſubſtantiam diſtributam.
Accuratam magis diſtributionem Carotidum habet Wyil- liſius, deque illis multa erudita Rolfnccius.
C A p. IV. DE ARTERIIS TOTIUS MANS.
RrTERIAAXILLARIS per brachium defertur inter mu- ſculos deſcendens, cum vena& nervo brachii, quem quartum faciunt. Sub flexura cubiti dividitur in quos ramos inſignes; ſupe- riorem& inferiorem.
Superior ſecundum medium ad carpum recta fertur, ubi Palſur ubi pulſum Medici explorant; deinde ſub annulari li gamento exploreturd Progrediens, digitis pollici ‚ indici& medio ramos imper⸗ titur.
Iuferior ulnam percurrens ad carpum, proſpicit medio& annulari& minimo: atque ad carpum pergit, ubi arteriæ motum inferius perſentimus, præſertim in macilentis, aut pulſu magno præditis. Sed priorem ramum melius pulſare
fentimus, quia minusà tendinibus occultatus.
G A F. V. DE ARTERIE MAGNAÆ TRUNCO DESCENDENTE.
RübNCVS Aortæ DEscENDENS retrorſum refſexus, ma- joreſt, quia de ſe ramos ſpargit in ventrem medium& infimum, nec non in crura.
In thorace vel medio ventre à trunco majore duæ arteriæ prodeunt.
J. Intercoſtales inferiores ad octo coſtarum inferiorum in- tervalla& vicinos muſculos. Nam raro contingit venam ſine pari habere comitem arteriam ſine pari, à trunco oriun- dam. Per has intercoſtales, ſi Spigelio credimus, pus& aqua in thorace collecta in arteriam magnam aſſumitur, inde per ramos emulgentes ad veſicam deportatur. Cui favet ratio, quia brevior via& per arterias facilius congeſta materia ra- pitur, addo naturalem arterioſi ſan guinis motum libentius
ſequi pus, quam venoſi. Aul Pucec II. Phre⸗

654 ANAr. BARTHOLIN. LBREI. I. II.
FEIGURA EXPLICATIoO.
Arteriæ magnæ ſeu aortæ per univerſum corpus diſtributionem delineat.
A. Principium arteriæ mâgnæ corde aſſurgens.
a a. Truncus ejus aſcendens,â qua orlunt ur
CC. Arteriæ ſubclaviæ, ab his vero
d d. Carotides arteriæ, quæ dein producunt
ee. Ramum exteriorem,
f f. Ramum interiorem.
gg. Arteria vertebrales ſeu Cervicales.
hh. Muſcula.
i i. Mammuariæ.
K k. Intercoſtales ſuperiores.
11. Scapularis interna.
m m. Scaputlaris externa.
nn. Thoracica ſuperior.
0 0O. Thoracica inferior.
P P. Ramus axillaris dictus.
Qq. Superior ejus ramus per brachium ad carpum di- ſ(berſus.
Rr. Inferior ejus ramus iti- dem ad manum abiens.
Sequentes Characteres deſignant arterias à Trunco deſcendente ortas.
B. Truncus arteriæ deſcen- dens.
aa aa Intercoſtales inferiores.
b b. Phrenicæ.
C. Arteriaà Cœliaca.
d. Ejus ramus dert er.
e. Ramus ejus ſiniſter ſeu Arteria ſplenica, minutiſ- ſimis ramulis per Lienem (arſu.
f. Gaſtrica arteria dextra.
g. Art eria gaſtrepiploica.
h. Arteria epiploica.
Kk. Arteria Meſenterica ſu- perior.
1I. Emulgentes arteriæ.
m m. Spermaticæ.
nnnn. Lunnbares.
0 0. Meſent erica inferior.
p p. Raumi arteria Iliaci.
Qq. Arteria Iliaca externa,
Rr. Iliaca interna.
S. Arteria ſacra.
tt. Arteria hypogaſtricæ ad rectum int eſtinum& pu- denda.
u u. Hypogaſtricæ ad uteruna porrectæ.
XX. Arteriæ Umbilicales.
Z. ZL. Arteriaæ Epigaſtricæ.
A A. Arteria cruralis.
&. Arteria pudenda.
6 G. Muſcula inferior.
8 ². Arteria muſcula cruralii externa.
„ u. Muſcula cruralis interna.
9 6. Poplitæaus arteria ramus.
x v. Suralis ejuſdem ramus.
XA. Rami qui in pedem ejaſ- que digitos abſumuntur.

cteres deſignant in leſcendente otas
ken- Qq. Atmu liu V Rr. Iuacantem res. S. Arteris ſun (tt. Arrans hn rectum utiu denda
eu u u. EHyagaſtnuus * V porrede.— em X X. Arterielm 2Z. Z. Arteris hi A 4. Artenu un a α. Arteria huu 13 s. Muftuuuſn 2- 1*. Arteris mu extenuäG. 171. Muaſculzcm 4 ¼. Poplrau ast **. Surali 13, AàA. Rami qu i qut dxiu 3has 15

DE
II Plrenica, pro di Reliqua pars trunci
Cœliaca arte CorLlACA 114 1c viculum, anterlus viditu? in ramum e. liorem, qui ſub ven ortæ in pancreate Dexter ad epatis ſus, à parte Atiore emellas; Abinferie gaſtroepiploin dextt uxæ ibi diximus, hic abit in ſuperfeciem el Siniſter, vel arteria Aruatur Acraſſis ſucc lem ſoleni infundat. xuoſo& obliquo due do quo venaſplenica, M:sENTERICA 81 diſtriouitur,& arteri- & coli parte: quarul inſeruntur calorem na morboſa conſtitutione excrerienta univerſi co jus uſisauctor eſt épige les, utchylum trahant nibus. 3contento. 4. M R& M art. dt ſang. chylum trahere none viſus& atteriæ xcipi bus inſeruntor, liqui ut vult Varolus; nan prias vias thoracicar ad hepar vel lienem, ritalem fanguinem an ſolum implantatur a ſituitur in venas, ut. neam pperam luſiſſet — quia perarter Kendi. Ergo 4. en,

DE⸗zAnrxrTxInRII. 655
II. Phrenica, pro diaphragmate& pericardio.
Reliqua pars trunci ſepti fiſſuram penetrat,& ramos per infimum ventrem ſpargit, quorum alii comitantur ramos venæ portæ: alii ramos venæ cavæ. Qui comitantur ramos venæ portæ, ſunt tres:
Cœliaca arteria, Meſenterica ſuperior& inferior.
CorLIAcCà ita dicta quod plurimos ramos mittat ad ven- triculum, anterius prodit ex aorta, omento ſuffulta,& di-
viditur in ramum dextrum graciliorem, atque ſiniſtrum am-
pliorem, qui ſub ventriculi regione poſtica nectuntur venæ portæ in pancreate.
Dexter ad epatis cavum aſcendens,& nonnihil progreſ- ſus, à parte altiore generat gaſtricam dextram,& ciſticas gemellas; Ab inferiore inαηονdextram, inteſtinalem,& gaſtroëpiploin dextram, ad imitationem venæ portæ: ideo quæ ibi diximus, hic repetantur. Reliquum ex ramo dextro abit in ſuperficiem epatis cavam.
Siniſter, vel arteria ſplenica, dextro major eſt, ne facile ob- ſtruatur à craſſis ſuccis,& ut ſufficientem ſanguinem vita- lem ſpleni infundat. Hæc arteria ſplenicæ venæ attenſa fle- xuoſo& obliquo ductu ad ſplenem abit, deinde eodem mo-
do quo vena ſplenica, ramos ſpargit.
MESENTERICA SUPERIOR in totum fere meſenterium A, reri. diſtribuitur,& arterias meſaraicas conſtituit, in jejuno, ileo, meſara: cæ.
& coli parte: quarum uſus eſt 1. partibus vicinis& quibus inſeruntur calorem nativum communicare. 2. ſuſcipere in morboſa conſtitutione, ad inſtar venarum Meſaraicarum, excrementa univerſi corporis, ut ad inteſtina deponant, cu- jus uſus auctor eſt Spigelius. 3. Arterias M eſaraicas ad id uti- les, ut chylum trahant quibuſdam viſum. 1. ex ductu. 2. fi- nibus. 3.contento. 4. Auctoritate Galeni. 4. de uſu Part. c. 17. & An in art. ſit ſang. c. 5. quem Hofmannus ſequitur. At chylum trahere non poſſunt, quia chylus nunquam in illis viſus,& arteriæ recipiunt ex partibus nihil, ſed partibus qui- bus inſeruntur, aliquid communicant. Nec trahunt ad cor, ut vult Varolus; nam obſtant valvulæ:& Chylus per pro- prias vias thoracicarum lactearum ad cor accedit. Neque ad hepar vel lienem, ut aliis placet, quia ad lienem tantum vitalem ſanguinem arteriæ ſplenicæ vehunt,& jecori unica ſolum implantatur arteriola. Neque ex arteriis iterum re- ſtituitur in venas, ut Spigelius arbitratur, ita enim fruſtra- neam operam luſiſſet; Neque ad eæliacam chylum hunc de- ferunt, quia per arterias adſcendit nihil, omne ad partes de- ſcendit. Ergo 4. verus uſus arteriarum Meſaraicarum ex prin-

ö
——
———*—*—
656 ANAT. BART HOLIN. LIBEII. II.
principiis Walai eſt, ſanguinem arterioſum ad inteſtina de- ducere pro eorundem nutritione. Quem humorum mo- tum monſtrant ligaturæ in vivis. Mefaraicæ enim artericæ ligatæ in tumorem attolluntur verſus truncum& cor,& va- cuæ apparent verſus inteſtina, quæ ſanguinem exſugunt, ſuperfiuumque per venas meſaraicas remittunt ad hepar. An h. Circulariter enim movetur quoque fanguisin abdomine guis abdo- Ex arteriis Coœliaca& Meſentericis in venam Portæ, quie- mninis eir- quid Riolanus neget, particulari ſuo per truncos motu, quia euletaur. 1. Eadem eſt neceſſitas, quæ in corde& in reliquis parti- bus, utilitas eadem, idem urgens.
2. Quum ſine intermiſſione impulſus fiat in arterias et- iam Mefſaraicas& Cœliacas, neceſſe eſt niſi vel rumpantur illæ, vel tumores aliaque mala in meſenterio excitent, ut ad portæ ramos recurrat.
3. Ligaturæ idem, quod alibi, hic monſtrant.
4. Valvulæ in ramo ſplenico obſervatæ Harvejo, recur.
ſum per venam portæ admittunt.
Ad contrarias rationes notandum. b
1. Sanguinem venæ Portæ non eſſe adeo impurum ſi cum alio cavæ conferatur, quin interdum purior,& quanquam fœculentior, ideo major recurrendi eſſet neceſſitas, ut ab hepate& corde purior reddatur.
2. In hepate eſſe anaſtomoſes ſive venarum portæ& ca- væ, quanquam in cadavere non ita appareant, ſive patentes in parenchyma hepatis.
3. Palpitatio inſignis, in hypochondriacis affectibus, ar- teriæ Cœliacæ, interdum quidem fit, quod etiam obſerva- runt Fernelius& Mercatus, ſine mutatione pulſus, male nompe affecto hypochondrio flatulento, vel intemperie ali- qua laborante, qua ſanguis idem à corde proveniens in hac regione immutatur: ſæpe tamen ex inferiorum palpitatione
Cor immutari exemplum habet Tulpius. Alia argumenta, docte refutata, apud Slegelium quoque vide.
IHNEKIOR in inferiorem Meſenterii partem, colique ſi- niſtram partem.
Arteriæ vero aliæ, quæ cavæ ramos comitantur, ſunt ſe- quentes, excepta meſenterica inferiore. Nam hoc ordine prodeunt rami ab arteria magna in imo Ventre. 1. Cœliaca. 2. Meſenterica ſuperior. 3. Emulgens. 4. Spermatica. 5. Me- ſenterica inferior. 6. Lumbares: ex quibus duæ arteriæ pu- tantur comitari venas duas ad cerebrum. 7. Muſcula ſu- perior. 8 1.
Poſtea vero Aorta ad oſſis ſacri initium venam cavam
con⸗

— mpulſus fatnn — eſſe eſt niſiuom Ameſenterio exein
hic monſtran.
— bſeryatx Han
7
Tum.
— eſſe adeo impm
dum purior, Ra endi eſſet neceli
11
=s ſive venarumgr = ita appareant in
jchondriacisafta im t, quodeim
ae mutationenuli d plento, relinm Ea àcordeproreua
Pex inferiorumm t Tulpius. Aum
oque ride.
enterii putem,
amos comitanu enferiore. Namis rin imo Ventee rigens. 4 Sperm ex quibusdurs
cerebrum. 5
ꝛcri initium ſelaſ
1 1
TA AUI A II. 657
.
—
—
A
☛☛

——-——
658
ö———— —.————
ANAT. BARTH. LIBELL. III. Dę Nruvig.
conſcendit,& non amplius ſubjacet, ne ad os allidens in per- petuo ſuo motu lædatur: præterea ut anteriores partes ge- nerationis officinæ, ob calidi indigentiam, magnx arte- riæ eſſent viciniores.& hoc loci dicitur
Iliaca, ubi diſpeſcitur inſtar cavæ in duos truncosiliacos, & horum quilibet in ramum interiorem minorem& exte-
G A r. VI. DEARTERIIS CRURALOIB US.
Xarteriis cruralibus utrinque conſtituuntur hæ Aurr. RIKE:*
Supra poplitem, à trunci parte exteriore, mu ſcula crurali externa, ad muſculos femoris anteriores; ab interiore mu- ſcula cruralis interna, ad muſculos femoris interiores;& hæc ad genu cum hypogaſtricæ ramulo miſcetur.
Sub poplite oriuntur tres rami:
Primus popliteus, in muſculos femoris poſteriores.
2. Suralis, qui dividitur in tibieum exteriorem, poſterio. rem altum,& poſteriorem humilem, pro tibiæ muſculis.
3. Reliquum abſumitur in pede minore ejuſque digitis
EXPLIGATIO FIGURK pracedentis.
Exhibet Arteriæ vertebralis Kamificationes utrinque in ſuperiorem medullæ ſpinalis partem, inque poſteriorem medullæ oblongatz regionem exporrectas.
A A. Medullæ oblongatæ poſterior G. Me dulla ſpinalis. regio. ffff, Xc. Surculi arterinſiin cer-
B. Communis ductus ab utriſque m icis muſculos. teriis verteobralibus unitis conſtans. ggg. Surculi in medullau ſpina-
C. Figura Rhomloides quam in bru- lem mi ſpi, qui ab utroque latere in tis gemina vertebralium arteria- arteria ſpinali juxta ſingulas ver- rum coalitio deſcribit.S Iebrarum commiſſuras cuëunt.
D. Arteriarum vertebralium ſupra h h h h. Surculi arterioſi, qui ſinuum medullam ſpinalem coalitig prima, canales aßecuti plexum arterioſum a0 quo loco arteria inalt ae ſedi. conſtituuntt.9 E. Arteria ſpinalis. ſtr. Baæ arteriæ in ſpinam ab aurid FF. Duæ arteriæ vertebrales A pa- dimißæ. mis axillaribus profectæ.
ANA-
———

tt, ne da 8 ea ut Anterian . igentam, leitur 8 3 x in duo wn. * xior em ming,
—
ee ſe mittuntn
ipartitione, 3 — Paſtricam ,59 um& pudaum-
Jüit arterias e VI. KURKALI
ane conſtituuntan
exteriore,mi interiores; ahin * s femorisiinten * ulo miſcetur. n: 1 kemorsjaſa bieum exterion ilem, protibien * pede minoreeiss
icationes uttinqteis „ Poſteriorem mattt
3. Medulla ſiuii fff, Xc. Sanade
dicis muſculu. 4
g gg. Suculi naif lem m uißs 5 mite 12
b en itua. t. Duæ arterieu’ſu diniſßi.
’
ANATOMIX BARTHOLINIANÆ
LIBELL U III.
DENERVIS.
Reſpondens LIRROIII. DE CGCA PIT L. C 4 P. I. b DE NEKRVIS IN GENERE.
Ervus aliquando de ligamento dicitur ab anti- Nervi f. e) quis, unde apud Comicum, in nervum ibit, gnifʒcatis- 8 aliquando de tendine: Proprie vero diciwur Aes.
9 de organo communi d eferente cum ſpiritu a-
nimali facultatem movendi& ſentiendi, hinc Aaralia ſenſuales viæ.
Nervus itaque eſt organum commune, oblongum& te- Nervns res, pro facultate animali, vectore ſpirritu animali, in par tes Luid? deducenda.
Ehiciens eſt vis ne ervißca.
Materia Hippoerati eſt ſeminis pars glutinoſa„ F Rigida. calefacta, non tamen peruſta:& Galeno eſt materia alba, craſſa& lenta. Atque hoc eſt principium originis.
Principium diſpenſationis, vel pars, unde origo nervo- eyvenum rum immediata, eſt medulla oblongata, prout Partim eſt principium. intra cranium, partim extra, in ſpina. Intra cranium oriun- tur, quæ vulgo dicuntur à cerebro oriri, ſeptem nervorum paria: in ſpina vero triginta. Et hæc veriſſima ſententia non tantum ex ſmilitudine ſubſt antiarum medullaris Snerva- lis, verum etiam oculari experientia confir matur.
Ariſtoteles voluit à corde or iri, quem ſeq uuntur Alexan- Ariſiotelis der, Averroës,& Aponenſis, qui tamen dicunt fieri hoc me- error. aame cerebro.
Tt 2 Alii
d

—
65e AxäAr. BARTHOLIM. LIBELL. III.
Alii voluerunt nervos nihil eſſe aliud quam venas& arte⸗ rias continuatas,& in nervos degenerantes: ut olim Praxa. goras;& noſtro ſeculo Cæſalpinus,& Reuſmerus, Hofmannus, & Martianus, ſed minus bene; quum 1. in cerebro arteria- rum nervorumque nulla appareat per anaſtomoſes conjun- Ctio. 2. læſa vel ſecta in capite arteria, convulſionem non excitet. 3. diſtinctus nervorum in cer cbro exortus, ut arte- riatum in corde, videatur.
Lindanus cum prioribus conſentitparim ac primos cor- de eſſe, partim ac primario à cerebro. Ex corde ratione ma. teriæ, ſeu quatenus ſunt arteriæ è corde in cerebr um ſubla. tæ. Ex cerebro ratione Formæ, ſeu quatenus cerebro rur- ſus delatæ arteriæ nerveſcunt, ut loquitur Tiaicaus: h. e. veſtiuntur triplici fbſtantia cerebri. Rationibus idem pro- bat Fo. van Horue, quia 1. in ira efferveſcit ſanguis, igneique apparent oculi. 2. ex maniacorum& phreneticorum robu- ſtiſſfimis motibus tempore paroxyſmi. 3. omnes nervi vi. gorantur quibus cerebrum è vinoò incaluit. 4. ex diſſectis majoribus nervis excreſcit fungoſa ſubſtantia, quæ eſt à ſan. guine in nervis alterato. Sed aliud hæc nihil probant, niſi ab arteriis materiam ſeu ſanguinem cerebro ſuppeditari, hsataſhae membranoſis, quo ſpiritus animalis reſtauratur: ad hæc etiam nervisarterias, ut cerebro, inſeri, præſertim tunicis illorum. Recte Williſzus, ut carnes, membranæ x& oſſa quævis ſanguine irrigantur, ita ope microſcopii detegi minuta quorundam nervorum corpora, una cum propriis illorum fibrillis, arteriarum& venarum capillamentis ſii-
pari: ſed fibrillas nervorum ab aliorum vaſis diſtinckas eſſe
non inſiciatur. Eraſiſtratus putavit à dura a matre prodire. Hodie cum Galeno ſtatuunt medici complures, alios ner- vos oriri à cerebro, alies7 à medulla Pinan Qos omnesre-
futat ad iece. Nervorum Finis& uſus eſt, facalratei animalem cum ſpiritu ani- ſa. malia Acerebro acceptam inſtar canalium adferre ad B4 tes
1. Senforias, ut oculos, aures,&c.
2. Motorias, ut muſeulos, ad motum. A.
3. Ad omnes fere partes, ut in genere Eentiam 4 digo. Tan quæ dolorem adferunt. 0
Itaque nervi partibus inſerti dant his vel ſelum ſenſum, vel ſolum motum, vel utrumque: nec ullus motus volunta-
rius aut ſenſus abſque nervi fit opera; unde nervo ineiſo
Katim privatur illa pars ſenſu& motu.
Quomodo ad motum 8 ſenſum faciant, cotcipi n ius

ctteria, coand in cerebrveng
=— ntit,parima — ddro. L cuk
*'S cordein
= ſeu quatemuis Aut loquitm ebri. Ratiouib
4 eſteryelcitlng
— m de phretaite oryſmi. zam — ino incaluit 4 Aſa luübſtatug * Aud hæc miüln ² uinem cerebe ³⁴ ſpiritus animai
cerebro, inſm u, ut carnesn r, itaope miat
ncorpora, um
& venarum cnt — b aliorum nahi
natre prodire medici comt
dullaſpiuai d
=m animalema — canalium ac res,&c. Sad motum. =ut in genere
=rti dant hisw aque: nec ullusit- ri fit opera; & motu. enſum facianti
DE NEI VIS. 661 Jius per filamenta nervorum à cerebro ad partes fingulas producta, quibus tactis, ut in cithara, extrema ſimul moven- tur. Organum pneumaticum vocat Williſzus totum caudi- cem medullarem à cerebri fundo ad os facrum continua- tum, quod flatum ſingulis tibiis deſtinatum includit.
Nervi ergo, inquam, dant partibus vel ſenſum vel motum, Nervi mo- Pprout in has vel illas partes difleminantur, cum nervi ex ſe tarii aaa ſentientes aut motores non ſint. Ut ſi in motus organa mu. ſenſariis ſculos implantantur, dicuntur nervi motorii; ſi in inſtru- differant?
menta ſenſus, ſentientes. Item ſæpe pro ratione partis unum par nervorum& ſenſum& motum affert. Ut ſextum par vulgo dictum nervorum cerebri, com municatur viſceribus imi& medii ventris ad ſenſum tactus, recurrens vero fa- Stus, laryngis muſculis fert motum. Par illud Opticum dictum, ſolum ſenſum dat, quia in oculos implantatur. Al- terum vero par, quod motorium dicitur,& æque à me- dulla ortum eſt, ut prius, dat motum, quia in muſculos oculorum abit.
Situs nervorum ſecuritatis gratia eſt magis profundus Situn
quam arteriarum.
Magnitudo varia eſt, pro organorum conditione& actio- Magnitudo.
num dignitate, aſſiduitate, atque magnitudine. Optici ma- gni ſunt, ob oculorum actionem talem. Sic craſſiſſimi ſunt nervi, qui ad partes remotas& plures mittuntur, ut artus 3. mediocres in ſenſoriis; nam quia molles, ideo nimis tenues eſſe nequibant: Minimi proximarum partium nervi, ut in faciei muſculis.
Numero ſtatuuntur eſſe vulgo triginta ſeprem paria; ſe- ptem paria à cerebro, quæ nos dicimus oriri non à cerebro, ſed à medulla oblongata intra cranium,& triginta à medul- la in ſpina. Septem vero illa paria nos rectius dicimus decem eſſe paria, ut patebit ſequenri capite:& ita nos quadraginta paria nervorum facimus: decem intra cranium orta:& tri- ginta extra in ſpina.
Priora Veteres ſeptem tantum fecere,& quidem à cere- bro orta, hoc verſu comprehenſa:
Optica prima, oculos movet altera, tertia guſtat, QDuartaque, quinta audit, vaga ſexta eſt, ſeptima lingua.
Sed olfactorium par ab illis omiſſum,& tertium par ab. illis factum, duplex eſt& diſtinctum; ſic quintum eſt du- plex: cujus duplicitatis unum par, alii etiam octavum par fecere: nam Arohangelus octo ſtatuit paria, Columbus no- vem, uos decem, ut dicetur infra.
Triginta vero paria medullæ ſpinalis, ita dividuntur, ut
Tt 3 ſeptem
Numexure

—„
———————
———— —
—
——
—
——
— ————— ———“—* —— S=
————
Cur nervi
66² ANAT. BARTHOL. LIBELL. III.
ſeptem ſint cervicis ſeu colli, duodecim thoracis ſeu dorſt, (aliis undecim) lumborum quinque,(aliquando quatuor) oſſis ſacri ſex.
Hi omnes nervi ab utroque latere producuntur, unde di- cuntur paria nervorum, uουναα, Cujugia Vel conjugationes.
Vſu in Et corum origines atque diſtinctiones ſcire Medico neceſſa-
Medicina hu jus do- ctrinæ.
rium eſt, ut ſciat, quibus ſpinæ partibus topica applicanda ſint, quando motus vel ſenſus vel uterque læditur in facie, collo, manibus, muſculis abdominis, pene, podice, utero, veſica,&c. Nervus ſine Præterea quoad numerum, ſciendum, quemlibet ner- ha vum habere ſuum comparem vel conjugem, excepto ulti. mo ſeu infimo à medulla dorſali proſiliente. 3 Figura nervorum eſt oblonga, rotunda& teres, inſtar ca- en ca nalium; ſed abſque cavitate, quam nec folle nec ſtilo potui aree ego, nec microſcopio alii invenire, ſecus quam venæ& ar. teriæ: quia hæc una cum ſpiritu ſanguinem vehunt: nervi ſolum ſpiritum abſque ſanguine.
Excipit Riolanus Pater nervos pudendi manifeſte cavos, quod tamen de ligamentis cavis pudendi excuſat Filius, Pa- tre in Anatomicis magis verſatus,& ita quoque Laurentius eſt loquutus. Severinus in Zootome veretri bovini nervos
An opeici cavos teſtatur. Galenus quoque addit nervos opticos, quos neri cavie yult cavos eſſe& perforatos ſenſibiliter atque manifeſte: ad
quod conſpiciendum tribus putat opus eſſe, videlicet, ut i. Animal ſit magnum. 2. Statim poſt mortem diſſecetur. 3. Aer circumfuſus clarus ſit& Iucidus. Tria alia inſuper re- quirit Plempius, ut acutiſſimo cultro diſſecetur nervus, ne comprimatur vel extendatur, denique ut ultra coitionem dividatur. Galeno ſubſcribit Coruelius Gemma, qui porum magis inſtar puncti conſpicuum internæ nervorum caxitati tribuit.
Alii poroſitatem melius conſpicuam putant in ohticis nervis elixatis. Fallopius Galenum hoc putaſſe dicit, quia in ſimiarum corporibus quæ ſecabat, nervi omnes ſunt pervii. Spigelius tamen meatus quoſdam in principio tantum ner- vorum admittit, ubi coéunt, moxque inde verſus oculum evaueſcere. Vidi& ego cavitatem& publice demonſtravi in cadavere, poſtquam coiëre ante oculi ingreſſum.
Omnem vero talem cavitatem contra Galenum his nervis denegant Peſalius, Euſtachius& Coiterus, aliique, atque ex- perientias producunt, quæ non ſuccedunt niſi conditioni- bus ſupra poſitis, ſervatis.
Olfactoriis quoque cavitatem MWilis tribuit, non ad di
malls

** 1 partidustone
el uterque— . ainis, heu M. A
— Gciendum, v —e conjugen,a = prollliente , rotundaxn lam nec bollent nire, ſecus dun ſanguinem a A K. — os pudendimm * n pudendiexeuk 18, Kita quon — otome veretih e addit nero —biliter acquen Nuut opus eſſe,iti =m poſt morta lucidus. Tria — cultro dillecen deniqueutuh oruelius Gemms aun internæ nenun
— aſpicuam puuni =im hoc pusaſei dat, nervi ommi um in princhin ⁴ moxque inden =em R publicech * oculi ingreſſu um contra X Coiteruszdlif n ſucceduutui
„m Milis rii
DE NERVIS. 663 malis ſpiritus, ſed pro ſeroſitatum tranſitu.
Reliqui omnes nervi carent manifeſta cavitate, inſtar cannæ Indicæ. Sed habent Poros, per quos ſubtiles ſpiritus. permeant, ne detur impoſſibilis corporum penetratio. Du- plices ſunt illi Hogelanaio, minores& majores. Per illos trans- ire ſubtiliora corpora aërea ad movendum partes; per hos minus ſubtilia. Neutrum ſenius diſcernit. Nec duplices in cerebro ſpiritus. Potius crediderim pro cujuſque partis in- digentia,& voluntatis imaginationiſque arbitrio, jam plus. ſpirituum per majores, jam minus per minores ferri, quos. ſpirituum ſeu copioſus ſeu minor influxus efficit.
Conſtant prætereanervi omnes, nullo excepto, ex mul- tis fibris nervoſis, vel filamentis ſibi mutuo per membranu- las connatis. Ego cum Pob. Leoniceno Anatomico plane di- ligenti obſervavi, nervorum truncum prope coXas, ſi diſſe⸗ cetur, cavitatem quaſi oſtendere, infinito fibrarum plexu, vermiculorum inſtar, conſtantem, quum alibi continuum. ſit corpus& fibris cohærentibus& continuis.
Carteſius nervos ſingulos ex pluribus tubulis componi- ſupponit, tunica exteriori& interiori involutos, quæ conti- nuæ ſint duabus matribus cerebri. Singulis his tubulis me- dullam ineſſe, quæ plurimis tenuiſſimis Flamenris ex ſub- ſtantia cerebri prodeuntibus conſtat, quorum extremitates terminantur altera quidem parte in ejus ſuperficie interiori quæ cerebri ventriculos reſpicit, altera vero parte deſinat in tunicas& carnem, in quibus tubulus, qui filamenta illa- continet, finitur. Non ita vero impleri tubulos per medul- lam, quin ſpiritibus animalibus ſpatii ſatis relinquatur per quod ex cerebro defluant in muſculos, ad quos tubuli iſti,
qui totidem nervi cenſendi, tendunt.
Filamentoſam productionem eſſe nervorum funiculos, concedit Blaſius, fine conſiderabili ſubſtantiæ medullaris additione. Quod confirmat obſervatione Pawii. At materia. mollis medulloſa in nervis artuum obſervatur, quæ à ſpinali medulla procedit ob ſubſtantiæ ſimilitudinem.
Quanquam vero ſuppoſitio ſit, non demonſtratio ocula⸗ ris, quicquid de filamentis nervorum Carteſius ingenioſe comminiſcitur, placet tamen multis, quia facile exinde. conçipiunt motum& ſenſum. Igitur annotamus ex codem Carteſio, in gratiam curioſorum,
1. Filamentorum innumerum eſſe numerum, quæ ab invicem diſcriminata atque per totum corpus diffuſa, inſer- viunt organis Tactus, pro ratione varia qua afficiuntur. Si. enim tanto impetu trahantur, ut diſrumpantur, anima ex
Tt 4 motu

——— F 8.. 4... 2— 2—.*——— 8——.—— 8 8—— ————.———— k——————*——„ 8„..———— —..—————————. 2— —*“——. 3—.-——— 4 ————— 4 4—————-——ÿy————-——— S—— — T ſꝑſſſſgy9y9y9bhbhbrurꝰreñKůñů eeaoanmnmnmn ÿͤ 4 K. 5 1 8—————— 2 —=—* h—————— S———— S————— —— 5——— 5.
664 AAr. BARTHOLIN. LIBELI. III.
motu eo, qui eo impetu in cerebro excitabitur, cauſam con- cipiet ſentiendi dolorem. Si pari impetu, ſed non rumpan- tur, voluptatem. Si plura filamenta æqualiter trahantur, ſu- perficiem lævem& politam, ſi inæqualiter aſperam. Si non ſimul, ſed alia poſt aliam ſeparatim, uti à calore; nullum ſen- ſum percipit, ſi paululum intendatur, caloris, ſi diminua- tur, frigoris ſenſus animæ exhibebitur.
2. Filamenta nervorum linguæ ſeu guſtus, facilius mo- veri poſſe, quia diſſolutiora& membranulis exilioribus in- volvuntur. Quatuor vero diverſis modis moveri poſſe,& totidem ſapores facere.
3. Filamenta ad naſum pro odore, à particulis longe mi- nutioribus quam quibus linguæ nervi afficiuntur moveri
poſſe, quia tenuiora,& ab objectis magis im mediate aff-
ciuntur per aërem inſpiratum.
4.. Filamenta aurium eſſe craſſiora, ita diſpoſita ut omnia facile ſimul& eodem modo tremulis illis motibus impel- lantur, quibus aër externus per tympani membranam mo- veat.
5. Viſum dependere à duobus nervis, qui ex ingenti ca- pillamentorum ſummè mobilium numero compoſiti funt, quibus actiones illas diverſas cerebro offerunt. 3
Sed ex communi Anatomicorum ſententia
Subſtantia nervorum putatur eſſe triplex: interna, alba, medullaris;(per quam tanquam centrum actio perficitur) à medulla cerebri, ſed compacta magis& denſata:& externa
duplex tunica: exterior durior à dura matre,& interior
tenuior à pia matre. Quæ membranæ idem præſtant nervis, quod dura& pia mater cerebro. Cæterum hæc ſubſtantia- rum diſtinctio, ratione magis quam ſenſu inveſtigatur, niſi in majoribus animalibus, in quibus exteriorem corticis in- ſtar ſeparavi. Utraque connectitur per fibrillas venarum& nervulos ad vertebrarum foramina enatos.
Carteſius in nervis valvulas eſſe arbitratur, quæ ſpiritum admittant apertæ: clauſæ ſiſtant ne refluat, alias partium motum fieri non poſſe: Aperiri enim ab his ſpiritibus, ab illis vero occludi; hiantes manere ſi ſpiritus illac non fluat, tumque ociari muſculum. Sed videntur ſpiritus in partibus retineri poſfe, ſi anima quæ ſpiritus uſque ad valvulam di- rexit, in ipſas uſque partes dirigat. Nemo enim Anatomi- corum valvulas hactenus obſervavit. Nec ſpiritus ſubtiles valvulis impediuntur. Neque denique faciles forent Apo- plexiæ aut Paralyſes, ſi ſpiritus poſſent in partibus à valvulis detineri. Regerit Carteſius, naturam eas generali Gudamn . ecke⸗

X ſeu gaſtu,i
— embr anulißenn ds modismon
ore, àparicdli nervi ahiun
3
m dc rasita diſdatn mulisillismein — ympani menla
T nerris, duitii m numero com * broofferunt — um ſententin Deſſe triplex: in I centrum acth magis& denfn * à dura man nranæ idem pr . Crterum h uam ſenſuinm p ibus exterioren =itur per ſibtilen gina enatos. eſe arbitratur, dat ne reflust, u ciri enimablut
rvavit. Nee ſf denique Rxis poſſent inyrii aturam eus ges 4
D NIRVIS. 665 decreto omnibus corporis noſtri locis indidiſſe, per quæ materia quædam ordinario ingredi conſuevit, quæ regreſ- ſum conari poſſet. Sed de materialibus ita cogitavit Natura, non ſubtilibus, ſeu ſpiritalibus.
Præter valvulas Circularionem quoque ſpirituum anima- lium in nervis introducit H. Regius, quem defendit Rogerſ- Poſtquam enim ex cerebro per totum corpus ſunt diſtribu- ti, partim credit diſſipari per inſenſibilem tranſpirationem, partim venis inſinuatos miſceri cum ſanguine,& cum eo redire ad cor,& inde iterum in cerebrum nervoſque. Lima- cis vitro incluſi exemplo id probat, ubi ſpiritus, per corpus tranſparens à cauda per ventrem videntur tranſire ad caput, & à capite per tergum redire ad caudam, indeque rurſus ad caput progreſſuri.
Sed dubia quædam me retrahunt, ab hac ingenioſa con-
jectura, quia
1. Walaus indagaturus animalium ſpirituum motum, ni- hil aliud obſervare diligentiſſimus potuit, quam motum muſculorum diſtentionemque. Nervos enim ligatos à liga- tura nec tumere, nec diſtendi,& diſciſſos non alium motum exhibere, quam quod in ſe contrahantur. Quamvis enim ſubtiles ſint ſpiritus, ut mihi objicit Rogerſius, tamen etiam ſiſti poſſe, Apoplexia docet.
2. Spiritus ad venas recurrere opus non eſt, quia ſubtiles facile abſumuntur,& ex ipſiuſmet confeſſione, inſenſibiliter exhalant.
3. Novus ſemper à cerebro ſuppeditatur, qui abſumpti defectum ſuppleat.
4. Venæ non indigent, quia ſpiritum ſanguini proprium poſſident, nec motu animali moventur, Imprægnari quo- que poſſe ab animalibus è cerebro ſpiritibus, non nego, ſed id ad ſenſum non motum animalem.
F. Nervi ipſi non moventur per ſyſtolen aut diaſtolen, neque à ſeipſis, ut dictum, quia non apparet illis ligatis,& motu voluntario movent per muſculos, neque ab arteriis, quia hæ exiliores, nec eas ingrediuntur, denique ad talem motum nervi ob lubricitatem ſunt inepti.
6. In Limace ſpiritus ille eſt ſanguinis vice, quo alioquin LCaret. W 7. Vidi qui integros ſenſus dmnes& motum ſingularem partium ad extremum vitæ halitum ſervarint, quibus ta- men pulſus per aliquot dies intermiſerat. Ubi ſpirituum ad venas non erat regreſſus, libere ex cerebro ad partes alio- quin, donec ſupererant, commeantium. It/ Cir.

666 ANAT. BARTMNOLIN. LT BHEL L. III.
Circulatio quædam inventis lymphaticis vaſis concipi poteſt, ſi ex ſpiritibus animalibus condenſatis, quod voluit Segerus, aqua ſeu lympha, velut alembico extracta, lym- Phaticis indatur, indeque per cor ad cerebrum nervoſque recurrat. De ſpiricibus ipſis eodem modo à nervis in venas aſſumptis, redeuntibuſque per cor ad cerebrum, circula. tionem fieri poſſe Rolfinccius ſcribit. Meyſſonnierius circula- tionis ſpeciem ſignat ex ſero effuſo à ſy nanaſtomoſi vaſo- rum& arteriarum ipſiſque filtris fibroſis nervorum in ve- nas, à quibus per ſynanaſtomofin effundatur etiam in nervos & partes ſpermaticas,& inde in glandulas, à quibus iterum in venas& cor migret, per lymphaticos ductus. Nerui durz Sciendum nunc, non æque duros aut molles omnes ner- vel molles. vos eſſe; unde Galeno alii nervi molles, alii duri. IIlos ſen- ſitivos vocat, hos motorios. Fiunt vero duriores nervi
1. Ob productionem, ut qui longius progredi debuere, aut per durum corpus, aut obliquo ductu. Et quo longius à ce- rebro abeunt, eo duriores fiunt. Hinc brevioms nervi, ut viſus, guſtus, auditus, molliores ſunt,& odoratorii molliſ- ſimi.
2. Ob uſum. Duri enim ad motum aptiores ſtatuuntur, molles ad ſenſum. Unde ſenſus organa, nervos molles ac- cepere, ut nervi affici poſſint,& ſenſibili externo occurren-
Cur nerui te pati. Qmnes vero partes motum voluntarium habentes motorii du= duriores accepere neruos, quia durum ad agendum eſt ma- riores? gis aptum, molle ad patiendum.
Quanquam vero molliores ad ſenſum ſint aptiores, du- riores ad motum, illi tamen non ſunt ſine motu tantillo, hi non abſque ſenſus juſta proportione, Rogerſio animadver- tente. Mollior ubique nervus eſt in centro, circa fiſſuras u- trinque durior, ut recte notat Blaſius, qui obſervavit quo- que ibidem eſſe valde fibroſam,& quaſi ex quatuor colum- nis fibrofis.
Diſtinctio alia Williſii eſt, eaque peropportuna, quod alii nervi ex cerebro actus ſpont aneos exſequantur, alii ex cere- bello functiones involuntarias, imprimis par vagum,
Uſus igitur Nervorum omnium eſt,
1. Vehere Spiritum animalem ad omnes partes pro ſenſu & motu, quod ex læſione illorum conſtat. Si enim obſtruan- tur in principio, vel totaliter, perit utrumque& Apoplexia oritur; vel ex parte, fit alterius partis ſenſus vel motus pri- vatio. Si diſſecentur, motus iſtius partis tollitur, in quem inſerebantur.
2. Animale lumen ad partes diffundere. Nam ſpiritus zui
males

Andulas
— Paut malle
= lLes, alicw l
Fero duriorai reri us Progredideha
tu. Et quo ung — Üine brexionm = nt,& odoratoit
Mtum aptioresm Pana, nerucam libili exteruog m voluntariumt = um ad agendun
1 1
E nſum ſint atim ant ſine motutm
—ue, Ragerſo ann
F centro, cirati
ius, quiobſerm qualt ex quatuar
Jperopportuna, ſequantur, alie t priwis prr ragr a eſt, domnespartes ronſtat. Si enima tutrumque& urtis ſenſus velu partis tollitur,
ndere. Namſfi
DE NERVIS. 667
males tam ſubito non tollerentur, ſive in ligatura, ſive ob- ſtructione nervorum, quin illi qui in partibus hærent, ad- huc per tempus aliquod, motum vel ſenſum efficerent. A- liunde igitur erit cerebri directis, qua ſublata, ſtatim ab offi- cio ceſſent partes, quemadmodum malleus à manu in incu- dem,& baculus projectus dirigitur. Quod aliqui præter ſpiritum animalem, per Accidens aliquod calidum explicare ſunt conati. Sed ego lumine irradiativo à cerebro cum ſpiri- tibus miſſo hæc fieri arbitror, quo intercepto priventur par- tes dictum factum ſenſu motuque, ſicut à nubecula Sol,& manu oppoſita candelæ lumen nobis adimitur. Nam
1. Nulla alia cauſa influens tam ſubito affluit, tamque ſu- bito retrahitur.
2. Lux fere omnis motus cauſa eſt in univerſo, nihilque ea velocius.
3. Poſt interceptionem interdum remanet, ſed non diu, ſicut ſuſcepta in lapide Bononienſi lux,& baculus cum im- petu à me projectus, media autem via fractus, ulterius per- git per motum à manu impreſſum.
Lumen hoc animale nobiſcum admittit Kolbanſius, ſed nervis non eſſe adſtrictum, ſine canali enim ad partes fluere, quia lumen canali non includitur, nec id admittere nervo- rum conformationem ex fibris cohærentibus. Sed per ca- nalem fluere poteſt, ſi à cerebro dirigatur, ſicut per vitrum ſpecies externæ in cubile tenebricoſum conſtringuntur. Po- ros habent nervi per quos lumen tranſeat, quo tamen liga- ti nervi non intumeſcunt, quia immaterials.
3. Temperies corporis figuram& temperiem nervi ſe- quitur, quare in propinando medicamento fugere oportere quæ eam difſſolvant, monet Fo. Damaſcenus in Aphor. ad filium 7.
4. Aliis novitiis nervi cum glandulis familiaritatem habent, ut aliquid ad has vel adferant, vel ab iis auferant: pro nutritione partium ſpermaticarum ſuccum nutritium adferre. Sed non opus entia multiplicare, nam vaſa ſangui- nea ſufficiunt, quæ omnibus partibus, etiam ſpermaticis, ad- ſunt, nervis ipſis, membranis, tunicis, cerebro&c. Et ſanguis heterogeneus variis ſuis partibus ſingulorum indigentiæ conſulit. Glandulas carere ſenſu& motu, verum non eſt. Moventur obſcure, quando exprimitur ex illis lympha, quod in ſalivalibus manifeſtius. Sentiunt nonnihil, ut ido- neo nutrimento alantur. 4
Succi hujus nutritü commentum varios auctores habet, Th. Cornelium, Backium, Mæbium,& olim Fortium, denique
Anglo

Q“
668 AxAr. BARTHOLIN. LIBELL. III.
Anglorum plerofque, Gliſſonium, Whartonum, Charletonum. Qui tamen ipſi in ſectas dividuntur. Horum enim ſenten- tia ſuccus nutritius per nervos à cerebro defertur pro par- tium ſpermaticarum nutritione,& quod ſuperfluum eſt, refunditur per lymphatica. Aliis, ut M illiſio& Rogerſio, eſt tantum vehiculum ſpirituum Animalium. Priores impu- gnat acriter Deuſingius, Meara, noſque prius in Spicilegiis. Credimus arterias eadem præſtare poſſe, quæ nervis tri- buuntur ab iſtis,& ſuperfluam lympham ex partibus, lym- phatica revehere, quod alibi fuſius, hic breviter demonſtra-
Imbugna- bimus contra nutritii ſucci Patronos: quippe 1. Omnes par-
Fasre
Ejuſone
0 r.
tes, etiam membranoſæ, ſanguinea vaſa habent, adeoque ſanguine, vel iis quæ in ſanguine continentur, nutriri poſ- ſunt. 2. Nervi cavitatem ſufficientem non habent pro ſuc- co craſſo, qualis nutritius eſt iſtarum partium frigidarum. 3. Succum nutritium à cerebro non excipiunt, quia cere- brum, à quo oriuntur, talem non conficit, nec poſſidet. 4. Non obſervatus talis in nervis ſuccus ab ullo, nec liga- turæ, nec vulnera quicquam monſtrant. Si quid exſtillare in quibuſdam obſervetur, vel à ſanguine manat, ejuſve ſero aut lymphaticis comitantibus partes, vel aliis excrementis, quibus p. n. ſcatent animalia, vel à partibus vicinis com- preſſis. Non omnis ſuccus nervis ſubtrahitur, ſed talis qui alat alias partes. 5. In hepate exiles nervi, copioſa lympha- tica ejuſdem cum aliis ſubſtantiæ& uſus. 6. In Paralyſi non- nunquam emaciantur membra, non nervorum culpa, ſed vel amiſſo tactu, vel à frigore caloriſque defectu, unde pul- ſus ibi debilior. Sæpe tamen vidi reſoluta brachia& tumore
& calore& pulſu vegetiora, quam ſanæ partes; ubi nervi obſtructi nullum ſuccum mittunt. 7. Succus quicunque in nervos irruens, tremores, ſpaſmos,&c. excitare ſolet. 8. A- trophia laborantes, ſanis nervis marceſcunt. Novi tabidos, incolumi ſenſu, ad motum agiles; at præpingues contra, co- pia ſucci nutritii abundantes, ad motum ineptos, ad ſenſum
ſtupidos. 9. Partes copioſe nutritæ paucos nervos, par-
cius copioſos ſortitæ ſunt, quod in meſenterio aliiſque patet.
Motum ſucci nutritii in nervis varium fingunt ejus fau- tores, vel mixtum quietis interpunctione interruptum, vel reciprocum, vel electivum, vel irritativum. Sed quia oculis hrœc noſtris non obverſantur, donec certior experientiaa-
liud docuerit, dubitamus: quia 1. Incertum adhuc an hu- morem contineant. 2. Si ſit, motus rectus convenientior,
quia recta à cerebro dirigitur, in ſyſtole enim cerebri expel-
litur

SDum partiumfh —on excipiunt, u in conficit, ney —luccus abullo,i — ſtrant. Fiquidgn Luine mana c es, velaliis exca partibus viein ubtrahitur, Kh — iinerri copichi =² uſus. 6Iu bs .on nervorumel- I iſque detectu, u ſoluta brachug n fanæ partes i — 7. Succusquia Rc. excitareſob rceſcunt. Noüt =t præpingussen Rum neptos it te paucos nerm in meſenteril
rarium fingumi cictione internyf tativum. Sedqui ec certior expes Incertum adhus us rectus confer- lole enim cercin
DE NERVIS. 669 litur ſpiritus ad nervos, nec quicquam remeat, ſi valvulæ concedendæ. Referre noxios humores ad cerebrum in hy- ſtericis,&c. ob contrarium contentorum motum, non faci- le credimus. In diaſtole ſanguinem ex arteriis reciperent. 3. Per ſomnum idem motus, quia etiam tum partes craſſio- res nutriuntur,& moventur. 4. Reciproco motui adverſa- tur Paralyſis& Apoplexia, ubi intercipitur rectus è cerebro ſpirituum curſus, nec recurrunt per nervos, ut redeat ſen- ſus motuſque. 5. Electivi motus non major hic quam in ſanguine necefſitas, nec is rectum excludit. 6. Nec irrita- tione invertitur naturalis motus, ficut nec in vaſis aliis. 7. Nullus motus in ligaturis ſeu ſpiritus, ſeu ſucci obſerva- tur. In duplici ligaturd, nervum inter vincula nihil intu- meſcere vidi, nec diſciſſum liquorem ſtillare. Ergo nullus continetur, qui regredi non poteſt propter ſuperius vincu- lum, nec elective trahi pellive propter inferius, nec alio Lvaporarre.
/. Specioſius rem exponit Williſcus, nempe ſuccum ner- voſum ſeu laticem aquoſum inſervire in nervis ſpiritibus, tum pro vehieulo ſua fluiditate, tum proretinaculo ne proti- nus diſſipentur, fua viſciditate: cujus idcirco defectus aut depravatio, ſpirituum animalium inordinationes& nervo- ſi generis affectus excitet. Habere enim ſe hunc ſuccum in- ſtar ſeminis maſculini, qui humori nutritio ſeu ſanguini ab arteriis ſuggeſto craſſiori, velut femina, ſuffunditur, velut fermento imprægnat& ſpiritu animali.
Sed ſpiritus animalis, ſubtiliſſima ſanguinis portio, ve- hiculo iſto non indiget. Per ſe id omne præſtare poteſt, quod huic ſucco nervoſo inviſibili, incerto, non neceſſario attribuitur. Dicitur ſpirituoſus liquor ſuis auctoribus. Ergo & hic alio vehiculo indiget. Huic alium inſuper auxilia- rem in via ſuppeditari concedunt, ne deficiat. Ita in infini- tum multiplicantur entia. Spiritus tamen animales neceſ- ſarii ad partium commodiorem nutritionem, ut partes promptius alimenta trahant. Hinc hilari alacrique animo ſtomachus facilius concoquit, mœeſtus difficilius. Alioqui
vehiculum aliud ſpiritibus per ſe fluidis, impedimento fo- ret, quia lumen ſplendidius fulget cœlo ſereno, quam per
nubes. U— 6. Formas quibus anima movetur cum imaginatur& Judicat, non eſſe tantum in cerebro, ſed& in omnibus ner- vis, in quibus imaginationem continuari exiſtimat Peti- tus, in iiſque eſſe non quidem lucidam, ut in cerebro, ſed pro conditione recipientis obſcuriorem paulum,& 20 ſo- lum

676 AnAr. BARTHOLIN. LIBELI. III.
An in ner lum movendi officium determinatam. Summa: imagina:
ois imagi- tionem in nervis quoque reſidere probat 1. ob ſimilitudinem
natio. nervorum cum cerebro. 2. Quia ſenſus communis& ima- ginatio eadem apud veteres. Illlum autem nervis quoque ineſſe. Nec differre vim motricem, niſi gradu ſiccitatis. 3. Imaginatio& motrix facultas re ipſa idem ſunt,& con- nectuntur, quia phrenetici vim movendi tam intentam ha- bent, ut vix teneri à ſanis robuſtis poſſint. In trepidatione ſubita idem docetur. 4. Multi debiles artubus, imaginatio- ne robur exſeruerunt, in quibus Sibyllæ de Bacchæ.
Subordinationem hic aſylum ignorantiæ vocat, quia
connecti imaginationem& motus inſtrumenta putat. De- pendentiam tamen hic admittendam liquet, quod cerebro, ut origine, læſo, nervi patiantur, vel intercepto, hi nihil agant. Obſervatum Amſtelodamenſibus contrahi artus ſi ſpi- nalis medulla irritetur, immiſſo per caput ranæ ſtilo. Aliud experimentum in cane apud eoſdem occurrit, corpore ver- tebrarum aperto: dum enim membrana ſecaretur, nullus motus in membris notabatur, dum vero medulla ſcalpello tangeretur, aut divideretur, motus in crure videbatur ma- nifeſtus. Cerebri primam ubique eſſe affectionem aliæ ob- ſervationes produnt. Obſervatum enim, abſciſſo brachio, arthriticum quendam dolere adhuc manum credidiſſe. Dogma Carteſii eſt, nec gratamn nec triſtem ſenſationem eſſe in pede, ſed cerebro.
. C A v. II. 1 DE DECEM PARIBUS NERV O- rum, intra Cranium à medulla oblongata
ortis, eorumque progreſſu.
An olfa- P RIMUM PAR olfactorium facimus, cujus proceſſus ftorii, ner- L mammillares dicuntur. Hi vero proceſſus ſatis cogniti vi ſint? fuere ab omnibus: at nervi, quibus illigantur pone,& ferme continuantur, nemini aut pauciſſimis. Ppraæoccupa- Nervi hi circa ſellam ſphœnoidis ex medulla elabuntur, ris. prope ventriculos anteriores,& ductum, colorem, uſum nervorum habent, quamobrem pro nervis numeramus. Nervorum enim nomen ideo eis detrahi non debet, quod extra calvariam non egrediantur,& craſſam meningem, ea- que poſtea non inveſtiantur: alioquin omnes reliqui nervi quamdiu intra cranium ſunt, non eſſent nervi dicendi, qu
abſurdum. Cavi-
br
ku

— r caputmnalin —n occurrt, em brana ſcctu — vero mettlit win cruce iceke eſle affectionen D enim, abceilad lhuc manum a =triſtem ſeulrdar
I. B US NEI
= nedulla odl progrellu.
imus, cujosy ero proceſſusſis —tilliganturpom Simis. dis ex medulls S luctum, cobn gro nervis nume 1 detrahi non & crafſam mei- quin omsesm ellſent nerli din
DE NERV IS. 671
Cavitatem manifeſtam invenit Wiliſcus, utrinque ad.
ventriculos anteriores continuatam, cui ſi immiſſa ſiphone inſuffletur, ſtatim tota cerebri moles intumeſcit. Ejuſdem monitu, nervi hi in plures fibras& ilamenta diviſi in na- rium cavernas delati, membranæ inſeruntur.
Nervis his adjunctæ ſunt duæ craſſiuſculæ portiones vel Proceſſus
PRocEssus dicti MàMMIL.LARES, papillares.
mammilla-
Numero duo, albi, molles, lati, oblongi, in hominibus te- rer⸗
nuiores& minores, in brutis majores, præcipue in canibus, & animalibus olfactu exquiſito præditis,& in avibus roſtra- tis patuli ad radicem roſtri protenduntur. Nam
VUjus horum proceſſuum eſt, ut ſint olfactus vera organa, non naſus aut ejus tunica. Hanc tamen eligit Schneiderus. Conjungit proceſſus Willſzus, quia illorum filamenta in ca-
Organum
olfactus.
nibus venaticis plura ſunt& inſigniora quam aliis: ipſam
vero ſenfationem proprie à fibris internæ tunicæ depende- re, quæ ſenfſile per nervos ad cerebrum deferunt. Proceſſi- bus adduntur hæc argumenta, quod 1. in coryza illis obſtru- Ctis vel læſis, lædatur odoratus, illæſa tunica. 2. Perpetuo pleni ſunt ſpiritibus. Cavitatem enim habent in vitulis am-
plam& rotundam, aqua limpida impletam ad demulcen-
das odorum ſpecies Williſio.
Hi proceſſus in anteriore cerebri parte locantur, poſt os colatorium, huicque dura meninge veſtito faciem appo- nunt, per quod os cribroſum, odores aſcendunt.
Aliud par olfactoriorum nervorum ex quinto ſeu tertio pari addunt Schneider us, Rolfinccius, Williſius, naribus im- plantatum, unde conſenſus guſtus& olfactus.
SLcCUNDUM PAR, quod in aliis primum, eſt opticum vel viſorium, quia ſpiritus viſivos ad oculos defert vel ſpecies ipſas ad cerebrum; non vero humores ad oculum ex cere- bro pro nutritione, quod commentum eſt Cæſalpini. Hiero- philus vocat poros opticos, vel meatus, quia cavi putantur. Malpighius invenit in Thynno& Xiphia ex pluries repli- Cata membrana conſtare vaſorum filamentis connexa. Ante eum Euſtachius complicatos aſſeruit, veluti tenuiſſimum matronarum linteum, in innumeras rugas inæquales pari ſerie diſtributas,& tunicula illas ambiente, coactum: qua inciſa evolvi,& in amplam membranam totum explicari.
Hi nervi inter decem hæc paria ſunt maximi, craſſiſſimi, ſed aliis molliores.
Oriuntur, non ut communis eſt opinio, ex anteriore parte baſis cerebri; nam ulterius occiput verſus quærendum eo- rum initium, ubi feruntur inter cerebrum,& ſpinalis me-
. dullæ
Opticorum
ortus.
An caꝛii

ꝑ—,——
———
——
Vnio opti-
corum,&
ejus dera
cauſa.
672 AxAxT. BARTHOLIN. LIBELI. III.
dullæ principium, atque ex medullæ oblongatæ trunco- rum priorum è cerebro natorum principio oriuntur. Hoc eſt, ubi medulla prolongari incipit. Riolanus vero demon- ſtrat revolutos eſſe circa magnas illas cerebri eminentias, quas Galenus Thalamos nervorum Opticorum appellat, qui ad ventriculos anteriores perveniunt, ut inde ſpiritus opti. cos depromant. Quia prope corpora ſtriata ſua optici&ol. factorii oriuntur, Willſius aſſerit olfactus& viſivas ſpecies immediate cerebrum ferire.
Paululum vero progreſſi, in media fere via uniuntur, ſu. pra ſellam oſſis ſphœnoidis, non per ſimplicem contactum vel interſectionem in homine, ſed totalem ſubſtantiæ con⸗ fufionem, ut minus in medio viæ longioris tractu ob molli. tiem patiantur. Veſalius, Aquapendens, Valverda, aliquando obſervarunt, toto ductu diviſos manſiſſe. Contactu in qua- dam conjunctos obſervavit Veſalius quoque, cui dextero- culus ab ineunte ætate emarcuerat, quia nervus dexter te- nuior erat ſiniſtro ultra conjunctionem. Sed in pleriſque ordinarie confunditur interior ſubſtantia, ut accurata inqai- ſitione deprehendi.
Coalitus nervorum opticorum ideo à natura inſtitutus, ſive ne ſenſibile utroque hauſtum oculo geminetur, ſive ut ſpiritus viſivus, altero oculo, ſi opus ſit alterutro læſo, totus
conferatur, quæ Galeni ſunt conjecturæ, ſive denique ob ro-
bur& fulcimen hic neceſſarium, ne in cerebri concuſſioni-
bus diſrumpantur, diſtorqueanturve, neve ob cerebri opti-
corumque mollitiem& humectationem, quod Plempio pla- cet, à deſtillationibus& excrementis aliis flaccidiores red- diti, à tramite ſuo depellantur.
Statim deinde ſeparati exeunt extra calvariam in oculo- rum centrum in homine, in brutis longe inferius; cum ad latera magis proſpiciant.
Intra calvariam tenui tantum meninge veſtiuntur; à fo- raminibus vero, quæ pertranſeunt uſque ad oculos, ſimul craſſa meninge obducuntur. Hanc expandit deinde ad ſeli- roticam tunicam, alteram ad Choroidem, interiorem vero ſubſtantiam medullarem ad retinam.—
Notandum ex Wiliiſio 1. Nervi hujus truncum extra cra- nium paulum indureſcentem, eſſe plurium fibrarum una coaleſcentium& Aα νονςᷣ productarum quaſi faſcicu- lum, ut ſpiritus animales totidem lineis rectis, in oculo ſatis refracti, moveantur. 2. Fibras quamplurimas è nervis mo-
toriis emiſſfas, opticum ubique ambire& circumligare.
3· Vaſa fanguifera ex carotidibus utriuſque nervi ſejuncti 1 trunco
—— p,ÿ

——————
D NIIVISZ. 673 —t„, trunco inniti: Hinc à potu& uberiori victu ſomnolentiam
ülas cred oriri& circa oculos gravedinem.
Opticon TeRTIU M4 PAR, aliis ſecundum, eſt motorium oculorum,
unt, uti 4 priori proximum. Jhe
na ſii ndenhn Oriri putatur vulgo Anatomicorum Prope prifni origi- 2ue- * uatann nem à cerebro. Sed accedit mediam capitis ſedem, infra"ν1 ortusa — Atacduii opticos progreditur, intercuſſationem faciens,& Ax rechiaee Oritur ad intimam partem principii medullæ oblonga- Cor„no p
ereſiamg te, ubi in ortu ſic utrinque uniuntur hi duo nervi motorii, culo mofo
—ber limplieena, ut ſe mutuo tangant, immo continui ſunt; quæ cauſſa eſt, moveatur — dotalem ſn quod uno oculo moto alter etiam moveatur. x alter?
— longioristacd Hoc par priori minus& durins, atque viſorio attenſum, ar. wens, Valven per alia foramina calvariæ egreditur, ad muſculos oculo- quando læ- — anliſle. Conaa rum& palpebrarum. Rarius ramulum mittit ad muſculum ſe muſcul — ius quoque, a temporalem; unde aliquando hoc læſo, læditur oculus,& remporali nt, quianerm Econtra. b 8 larhan 22
* Kionem. Kai Motibus quibuſdam ſpontaneis& patheticis fere tantum“""?
b ſtantia ut Accm
ideo à mtuni * oculo geminen ² pus ſit alterutwi 2 rcturæ, ſineden ane in cerebricn
arre, neveobcmn
— tionem, quodh Sientis aliis flaccit a2t extra calvariam
= tis longe inferin
meninge veſtim ant uſque ad ocu Anc expanditdein oroidem, inten
am. =i hujus truncum ꝛeſſe pluriumfn productarum qu En lineis rectis in uamplurimset c ambire K cu Jus utriuſque ua
inſervire creditur Tyilliſio,& extra cranium in 4. ramos divi- di, quorum tres exinde in totidem diſtinctos muſculos re- ctos, attollent em, adducentem,& deprimentem feruntur, quartus ſingulari trunco longius pergit,& in medium mu- ſculi, oculum ad angulum internum deorſum verſus obli- que circumducentis, implantatur. Quartum, Quintum& Sextum paria confunduntur val- de ab Anatomicis. Nam alii quartum& quintum par uni- cum faciunt,& Tertium par vocant, ex duabus radicibus conſtans, quarum minorem alii tertium par faciunt, qui ipſi, quintum& ſextum pro unico, videlicet pro quarto iis dicto pari habent. Qui vero pro unico numerant, Quartum
par nobis dictum, iis eſt tertii paris radix minor,& ſextum
Par pro quarto habent. Nos hæc omnia paria diſtinguimus. Itaque QaRTUM PAn, aliis, ut Baubino, Tertium, aliis, ut Fallopio, octavum par dicitur; aliis vero male tertii paris
minor radix: nam cum ſequenti pari nihil habet commune,
neque in principio, neque in progreſſu cum eo jungitur,& extra ordinem aliorum parium enaſcitur; aliis quidem
Ex latere initii medullæ oblongatæ, aliis ex infima& po- ſteriore ſede medullæ cerebri exiguo oritur nervulo: deinde
antrorſum defertur,& ſecundo pari attenſum, cum eo per
commune foramen exit, oculi orbitam ſubit, atque de ſe ramos dat—.
In oculi adipem, muſculum quintum, atque per foramen peculiare oſſis frontis ad cutim frontis exit,& palpebram ſuperiorem. Atque his primus ejus ramus proſpicit.
Vy Secun⸗

“ 3— —————jy——
67 ½ Akar. BARTH. LIELL. I. DE Nrnvis.
FIGuRE EXPLICATIoO.
Origo nervorum, cerebro inverſo conſpicienda, b repræſentatur ex Veſlingio.
— —
A A. Nervi olfactori. Auctori primum par. 6 6b. Eorum proceſſus papillares. CC. Nervi optici prope orbitam aëſciſi. ſeu ſecundum par. D. Glandula pituitaria. E. Infundibulum. Ff. Glandulæ duæ candida, cerebri meatui præpoſita. GG. Arteriæ carotidis ramus major. H H. Arteria cervicalis. III. Principium ſpinalis medullæ intra cranium. K kk. Ramuli arteriarum minuti, qui aliis Rete mirabile e- ſignant. LL. Nervi tertü paris. ſecundum Auctorem. M M. Nervorum quinti paris initia. N N. Nervorum ſexti paris initia. OO. Nervi auditori. ſeu octavum par. P P. Noni paris initia. QQ. Paris decimi ortus. RRRR. Cerebri cor pus ipſum inverſum. S S. Cerebellum.
Serundus vero muſculis fuperioris labri,& nonnullis naſi, & ipſi labro& gingivis. Tertius per narium cavitatem, harum tunicæ. uartus muſculi temporalis parti internæ. Quos omnes ramos ſubſequentibus duabus conjugationibus tribuit Fal- lopius: at noſtram diſtributionem proponunt Veſalius, Co- lumbus, Platerus& Bauhinus.
In ſummitate medullæ oblongatæ pone protuberantias orbiculares nates& teſtes dictas, radicem ponens Wiliſius, exitumque in muſculum trochlearem, oculorum Patheti- cos vocat, quod proprium illorum munus credat, juxta paſ- fionum impetus, ac naturæ inſtinctus, à cerebro in cere- bellum,& vice verſa, per nates& teſtes, eorumque proceſ- ſus medullares, oculos pathetice movere. 1
QDINTUM PAR, aliis tertiæ conjugationis craſſior radix; aliis quartæ conjugationis major radix; putatur communi- ter facere ad linguæ ſenſum ſeu guſtum. 5
oc

—
7
8 2 2 7
D
☛‿ᷓd
1 nte,
S
„ 9 7
⁴X
mm
—
‿
aane,
8 X
8
95 22 ☛
7 2„ n-I, 7, ne 4 Auh,!, , „p 8 4,— 5 bet 2 7„ 1 71 4 e— 4 An. 7n 3 3 3 1 4., 8 2aann 1„ 53 ,1144 1 11 7 1, 4 4,
11 6
2 2 7 1 „ 11110 uunn
—— —
1,
7 ,
u
2,
5 2* 4 ☛ S( 8 9
☛‿
☛
—
3——— 2 3—— ——-———.— 3 S 8. H 8 4 82 — 2 E. 1 E 8 E B B a. 8 2==S2S. ◻— 8 8. 8 8 S 3 ES BSSZSSSg BS 5 „.-————
—.11+S ͤ 8 5 SSSäSSSZn 1. l 1.;„.,—— 2 5— 8 0— 8do
1 4 41 4 14 6 4 1 11 7„*

676 ANAT. BARTHOEIN. LIEEL. III.
Hoc prope ſequentem conjugationem oritur, ex medulla oblongatæ lateribus,& ſtatim à tranſitu per os ſphœnoides, propago inſtar vitis capreoli contorta prodit: quod aliqui putant facere ad duriciem conciliandam,& cum auditorii nervi duobus ramulis unitur.
Proſpicit muſculis faciei, tem porali, manſorio buccarum, cuti faciei, gingivis& dentibus(nam horum beneficio den- tes quem ſenſum habent, obtinent) muſculo in ore latitan- ti, inferiori labro. 1
SEXTuUM PAR, aliis quarta conjugatio, aliis quartæ con- jugationis gracilior radix.
Originem minorem habet, priori proximam, paulo durio- rem.
An ſcxtum. Per commune foramen exit cum priori. Non tamen id.
par idem circo cum priori pari unum erit: nam& per unum foramen
ſit cum tranſeunt paria nobis dicta, tertium, quartum& ſeptimum.
auinto. Fertur in palatum. Alii volunt hoc quoque par facere ad
ſenſum guſtus.
SEPTIMUM PAR, quod aliis octavum, aliis nonum, aliis quinti paris minor portio, cum tamen peculiare ſit par, quinto gracilius& durius, item origine& progreſſu diſtin- ctum à quinto:
Nam oritur paulo ante quintum vulgo dictum, in me- dietate medullæ oblongatæ,& tertium par conſcendensat- que ad angulos interſecans, progreditur ductu ſuo inter ter-
tium& quartum par, ubi ſurſum& anterius latera verſus fertur.
Egreditur per foramen cum tertio& quarto pari,& fere totum in muſculum oculi abducentem abſumitur. Dubium vero eſt, quod alii dicunt, ferri in muſeulum temporalem, atque in eum, qui in ore latitat.
OcrAavuM PaAR, aliis quintum, Wiliſio ſeptimum, quod auditorium, proxime ad latera priorum paulo inferius ori- tur. Os petroſum ingreditur,& dividitur in ramum majo-
rem, quem expanſum tympanum facere volunt,& mino- rem deorſum latum, ac ſi ſextam conj ugationem comitari vellet. Cur in au- Propagines per primam& ſecundam vertebram mittit rinm pur- ad laryngis muſculos proprios. Unde aures profundius pur-
ZFatione pro-gando ſicca tufſicula excitatur. Putatur aliquando ramos
Le ul- mittere in brachium, cum quarto, quinro& ſexto brachii,
Kc aliquando in totum pedem, cum nervis ſpinæ, poſtquam ſpinalem medullam deorſum vergendo comitata eſt.
NoRuM PAR, Williſio octavum, functioni fere tantum
invo-
à ner tunic. diſceſſ
Ori unitis.
rij decim Oigine tam, b propri
Egr rus mj gicit⸗ aſcen (arotic 3s mu lmuſc
Mox denden orem⸗
Ixte, iäos,

— donem tn torta proi . t. — landam&
d d — drali,manläni
— um horum be Kau) mulcllonne
— Tugnio„lü
am priori. Nan
nam& Deruum um, quarumk
it hoc duogpem
ctavum, liun —n tamen peculd origine& nag
tum vulgoditn S ertium parcank ireditur ductukt = um K auteriunt
ertio R& quro entem abſumi rin muſculumt
n n, Williſ eie = priorum paubit =t airriditur um
cum facerevoiui am conjugrturn
mrgendo ranie -e ae rtum, functidi
DE NERVIS. 677
involuntariæ inſerviens, aliis ſextum& vagum, quia pluri- mis hinc inde partibus proſpicit, etiam omnibus internis in medio Ventre& infimo ſitis, quibus ad ſenſum rami dantur, cum molliora ſint corpora, nec durioribus à ſpinali medulla ortis gaudeant. Et ob longum ductum membranis fortibus veſtiuntur, atque partibus vicinis connexæ feruntur.
Plexus glandiformes tres utrinque numerat Galenus. Pri- Plexa⸗ mum in collo ſupra laryngem, alterum ad radicem coſta- glandliſor- rum, tertium quando primum exeunt è thorace. Duos Fal- mus.
lopius, qui corpus olivare vocat, quia oblongum. Miliiſius in trunco vagi unum tantum, alterum in vicino intercoſtali conſtituens. Veſalius comparat cordulis in galeris Cardina- lium, Williſius nodis in cannis vel radicibus arborum, quo-
rum Uſus ſit qualis diverticuli eſt juxta compita ſiti, ne ſpi- Uſus.
ritus animales una cum ſucco nervoſo ſibi occurſantes, con- fundantur, ſed alii ab aliis ſecedant. Ego ad robur compa- ratum credo, in longo nervorum tractu. Ita Galenus, ubi longo itinere natura ductura eſt nervum exiguum, ibi ſub- ſtantiam ejus corpore craſſiori intercipit. De plexus hujus generatione notat Williſius, majorem evadere, ubi eodem loco furculi quidam abſcedunt, aliique adveniunt vel plures vel pauciores. Si quando autem ramus à nervo quodam ſine plexu procedere videatur ſub eadem tunica, non tam ramum quam ſocium habendum, qui ante diſceſſum illi non inoculatur. Oritur hoc par paulo infra præcedens, variis fibris ſtatim unitis. Galeno tribus. Rafinccio modo pluribus, modo paucioribus, Williſio duo- decim ad minimum, ut ad fingulas partes ſua fibra abeat. Originem hic à protuberantia ſupra medullam oblonga- tam, homini peculiari, ideo deducit, quia loquela homini propria. Egreditur per foramen occipitis, per quod aſcenderat ra- mus major jugularis internæ:& non procul ab egreſſu pro- ſpicit muſculis in cervice ſitis, præſertim cucullari. Deinde deſcendit truncus,& connectitur cum ultimo pari, arteria Carotide,& venajugulari, per membranam atque ad laryn- gis muſculos internos tranſverſim mittit propagines, item ad muſculos hyoidis& faucium, ut& ad linguam. Mox inter Carotidem& jugularem ad tracheæ latus de- ſcendens ſupra jugulum utrinque dividitur in ramum exte- riorem& interiorem.
Exterior conſtituit NEævos RECURRENTES, feu vocales Nerci re- dictos, quia iis læſis læditur animalis vox, ita ut altero præ- curr ent esa
VV 3 ſecto

678 ANAT. BARTHOL. LIBELL. III. Dr NERVIS.
FIGUREÆ EXPLICATIO.
Nervi ſexti paris, Bartholino noni, aliis Vagi, Pro, pagines inferiores deſignantur.
a a. Eorum nervorum egreſſus ex calvaria. b b. In utroque latere rumus externus. cc. In utroque latere ramuis eſt Int ernus. d d. Ramus inſignis ad linguam diffuſus../ ee. Ramus utriuque ab eodem ortus ad Laryngis muſculos. ſſ ff. Ramulus alter qui ad laryngem fertur cum pracedenti. gg. Ramuli ab externo ramo orti,& ad muſculos cervicis propagati. 4 h h. Externi rami ſingularis conjunctio cum ner vis qui à cer- Vicis plexubus oriuntur. 1 i. Recurrens utrinque nervus. k. Internus magis ramus prope primam coſtam thoracis ortus, qui ramulum t ſignatum trunco aſperæ arteria largitur, deinde deſcendeus in pericardium deſinit. 1 1. Ramulus à recurrente ortus, qui deſcendens ramulum alte- rum ex ſe producit& in pericardium tendit, tandeanque in externum iumplautatur. m. Ramulus ab eodem, ut dictum eſt, ortus,& in pericardium diſfuſus. n n. Ramuli duo ab externo orti, quorum alter in cordis ſub- Kantiam implantatur, alter vero ad vaſorum principia tendit. 0. Ramus, de quo ſupra, qui in pericardium implautatur. V PPPp. Plexus utriuſque rami dextri ſcil.& ſiniſtri circs gulum prope oriſicium ſuperius Ventriculi. q q. Ramuli in pulmones diſfuſi. rrrr. Ramuli per ſuperiora præcipue Ventriculi propagati. fffif.— Hectabiles propagines, qua in meſenterium deſcendent es ad inteſtina diffunduntur. t t. Nervulus deæter& ſiniſter renum. u. Nervulus Lienis. X. Nervus hepatis.

— terr. III d
ononi aü — deſßgum
calvaris ermuas. lnternur. — fuſu⸗ — tur ad Larenn. = zu fertur cun 3 n, 8 ad mli
unckio cum un
— —
imam cokantn unco aſpera um m deſuut. lui deſcendeu mn — mdium teuli, a
—n eſ, ortu, Gin
= i, quorumalan — vero ad uuſm
= hericardiumimi
=i dextri ſal. 9;
— t Peutricuk.
— uſt.
= apue Vantriulnn Aagines, qud u
a untur.
- Tenut.

680 ARNAT. BARTHOLIN. LIEELI. III.
ſecto ſemivocale reddatur animal; utroque mutum. Ra- tionem reddit TVillis, quia niſi trachea moveatur,(quod fit hujus nervi beneficio) ſpiritus efflatus cavitatem ejus, quaſi fiſtulam in toto ductu æquabiliter cavam, ſine ullo refra- ctione pertranſiens, ſonum non edit. Dicuntur item rever- ſivi ſive recurſtvi: nam primo deſcendunt, deinde utrinque quaſi circa axin circumvolvuntur: dexter circa arteriam axillarem, ſiniſter circa truncum arteriæ deſcendentem:& Poſtea aſcendunt uſque ad muſculos laryngis, quibus ramos numeroſos impertiunt. Quæ recurſio fieri debebat, quia muſculi laryngis capita ſua habent non ſuperne, ſed in- ferne. 3
Singularem hunc nervum eſſe dicit W'iliſtus, ab origine, quanquam ſub eadem tunica contineatur. Sed ita pro fibra- rum multitudine multi plicare nervos eſſet facile. Recte Rol- fnccius pro uno habet propter involucrum unum.
Itaque Exrerior dexter ſexti paris, ſtatim à diviſione pro- ſpicit muſculis è ſterno& clavicula ortis„deinde conſtituto recurrente dextro ut plurimum ex tribus ramulis reflexis& unitis, ſubjugulo oblique deſcendit,& in tranſitu pro tuni- ca pulmonis, pleura, pericardio& corde ramos progermi-
nat,& deinde ſtomachicum dextrum effccit, ſub œſophago cum ſiniſtroj unctum; atque per ſeptum tranſiens, abit in ori ficium Ventriculi ſiniſtrum, ad ſiniſtram.
Exterior ſiniſter eodem modo partibus, ut prior, proſpi- ciens, atque recurrente ſiniſtro conſtituto, ſtomachicum ſi- niſtrum generat, qui orificium ventriculi cum com pare amplexatur, reliquum vero janitorem accedit& jecoris ca- vum.
Interior dexter primo ad radices coſtarum quolibet nervo intercoſtali ramulum de ſe largitur; deinde cum arteria ma- gna ſeptum pertranſit,& infimo ventri toti proſpicit, dum
ad os ufque ſacrum pergit. Abit vero in tres ramos.
Raucedini I. Ad OQmentum contendit, à quo alii tres ramuli r. ad poſt colicam Colon. Hinc poſt diuturnam Colicam raucedo. 2. Mini-
mus& vix conſpicuus ad initium inteſtinorum. 3. Ad ven- triculi fundi partem dextram, ſiperiorem omenti membra- nam, epatis tunicam,& folliculum fellis.
II. Inferior ad renem dextrum. Hinc ſolent dare cauſam vomitus in Nephriticis.
IHI. Maximus ad meſenterium„inteſtina,& veſicæ dex-
trum latus.
Iæteriar ſiniſter in ſuo latere eodem modo diſtribuitur, ni- ſi quod loco epatis ad lienem pars abcat. Sed ab u roque in- teriore

Micit Hlhfu ineatur. Kedid,
7
vos eſſet fuci olucrum unnn 15, ſtatim z n Aortis, ceinte *41 tridus amuh =. it„X in tranüh * K corde ranan = um effcit lude
— ſeptum truie
= d ſiniſtram. utibus, utgn nſtituto, ſtomn 2 yentriculi cu arem accecitg
= icoſtarum quu r;deinde cumg * ventri toti yaai fero in tres nmm quo alii tream
licam raucech! a inteſtinorum. riorem omeuit im fellis. . Hinc ſolentan
—. inteſtina&
m mocdo dilrk
gibeat. Seddur,
DE NERVIS. teriore aliquando propagines mittuntur ad uterum,& ejus teſtes. Haæc eſt diſtributio ſexti vulgo dicti paris, nobis noni. De intercoſtali aliter ſentit Williſius: per ſurculos cum pariĩ
vago quidem inter ſe communicare, ſed quoad utriuſque
principia, truncos& divaricationes plane diſtingui, potiuſque originem debere nervis quinti& ſexti paris: indignum quo- que videri par vagum, quod ad ipſa vitæ palatia& præci- puam victus officinam ducit, ad viliora inteſtina etiam& corporis cloacam ferri. Nos tamen à recepta ſententia non diſcedimus, ne pro tyronibus ordo confundatur.
Eodem docente, intercoſtalis truncus in deſcenſu, juxta coſtarum radices, in ſingulis earum iuterſtitiis& uſque ad os ſacrum, à vertebrarum internodiis ramum vertebralem admittit 1. ad fulcimen. 2. commercia actionum volunta- riarum& ſpontanearum inter cerebrum& cor. Hinc in Apoplexia, obſtructa origine prope cerebellum, per verte- bralem ramum ſubſidia cordi mittuntur, cerebri quoque conceptus ſtatim afficiunt cor,& verſa vice. 3. ad expurgan- dum ſerum ſuperfluum ex ſpinali medulla per ramum me- ſentericum.
DECIMUM K ULTIMuM PAR nervorum, intra cranium in poſtremo occipite ex medulla oblongata jamjam in ſpi- nam illapſura ortum, aliis ſeptimum eſt, Williſio nonum.
Hoc reliquis durius eſt, variiſque prodit radicibus poſtea
unitis,& per proprium atque obliquum foramen cranii e- greditur. Statim vero fortibus membranis jungitur(non commiſcetur)cum præcedente pari, munimenti ergo. Dein- de vero rurſum ſejungitur,& in linguam abit maxima ſui parte, minima vero in hyoidis& laryngis muſculos.
C A r. III.
DE NERVIS EX SPINALI MEDULLA prodeuntibus,& primo de nervis ex Cervi- ce, adeoque totius manus Nervis
H Actenus decem paria nervorum intra Calvariam ex medulla oblongata prodeuntia: ſequuntur reliqua PARIA, quæ TRIGINTA, nonnunquam viginti novem, ab eodem principio, videlicet medulla longa emanantia, ſed prout illa jam extra cranium, in Spina dorſi eſt, ubi ſpinalis vel dorſalis dicitur. Prodeunt autem nervuli ex foramini-
VV F bus

6832 ANAT. BARTHOL IN. LTBELL. III. bus ſpinarum continuato tractu ſeſe inflectentes, à ſummnin ad infimos.
Medullæ Medullæ dorſalis, ſeu ſpinalis Anatomen alibi diligentius
Spinalis inſtituimus in Spicilegiis. Per ejus longitudinem inſigne vas
Anatame. ſanguineum protenditur, ex quo ramuſculi minores hinc
inde emittuntur, ſicut in cerebro. Ad latera utrinquealius ramus, ſed minor, decurrit eodem modo. An ad medullam pertingant, non vidi. Puncticulæ tamen rubicundæ in me- dulla interiore comparent, à venis capillaribus.
Dio*ſo. Diviaitur medulla in duas partes, ſicut cerebrum ante- rius per falcem, ita hæc per tunicam piæ matris ſobolem gi- ſtinguitur, facile ſeparabilem, minutiſſimis venis ornatam. Supra diviſuram incedit nominatum ante vas ſanguineum, inſtar ſinus in falce. Ad mediam medullam diviſio procedit, paulatim enim& membrana tenui& medullæ confuſione obliteratur. Non unam, ſed duplicem ſ uram hic notat Blaſius, anteriorem eamque minorem,& poſteriorem ma- jorem: illam ſpectare cor, hanc vertebrarum ſpinam, quod ramen in brutis tantum vidit. In homine ſemel obſervavit Pavius, in editis à me Obſervationibus, ita cerebro ſimilis eſt medulla, quod Galeno quoque notatum; uti& minoresa- liæ, quas ita accurate diſtinguere non poſſumus propter exi- litatem, ambit enim omnes nervos, ut cerebrum, duplex tunica, duræ matris exterior,& piæ interior, qua conſtrin- guntur& rotundi fiunt, quibus tertiam addit Willſius& Blaſius arachnoiden. Cavitatem manifeſtam non habet- nam fiſtula immiſſa ſpiritus vehemens non permeat medul- læ ſubſtantiam, niſi per ſinum ſeu diviſuram. Poſt me di- ſtinctius Willaſius in hac medulla ſpinali, ut in cerebro, arte- rias, ſinus,& venas quoque obſervavit,& accurate deſcripſit,
uti& Blaſius, qui legendi.
Ex MEDULLA, dum IN CERvicC eſt, oriuntur nervo- rum paria, aliis ſeptem, aliis octo, in totum caput exterius& muſculos vicinos diſſeminata.
Primum& Secundum par præ reliquis omnibus hoc pecu- liare habent, ut non à latere, ſed partibus antica& poſtica prodeant, ob peculiarem articulationem primæ& ſecundæ vertebræ.
Primum vero par oritur inter occiput& primam verte- bram; quod dari negabat Patavii Fo. Leonicenus in eximen- dis nervis dexterrimus, quum nec viderit, nec ex prima vertebra exire pofſit foramine carente,& arcte ſceundæ vertebræ occipitique cohærente.
Secundum par inter primam& ſecundam vertebram d ſic deincops. Pri⸗

=nmanteysen cdullam dnin =m mecull 4 lcem fſmmi Atem* Kpo rrebrarum hir 4 homine ſemeleh nibus, ita enin otatum) ati km — poffumuymj - s, ut ceredrun, interior, qun tertiam adcit — manifeſtam un — iens non pernes A diviſuram, Da- inali, ut in ceh — rit,& accurusts
Alcrn eſt, oriunte. = totum caputar
* iquis omaiboh partibus antiat Mionem primei
occiput& prim * Fo. Leenicenui c viderit, ncct rente,& act
ſKccundam met⸗
DI NERVI S. 1
Primum& Secundum par diſſeminantur in capitis mu- ſculos,& ad aures.
Tertium& quartum in muſculos genarum, item qui ca- ꝑpiti& collo communes ſunt.
Quintum cum quarti& ſexti propaginibus faciunt ner- vos diaphragmaticos inſignes:& quintum cum prædictis partem retrorſum mittit, partem antrorſum in muſculos caput inclinantes, brachiorum, ſcapularum,& cutim ibi- dem.
Sextum ad brachia& ſcapulæ cavum.
Septimum cum vicinis duobus, nempe ſexto colli& pri- mo thoracis jungitur, cujus præcipua portio ad brachium accedit uſque ad manus extrema.
Feruntur enim IN BRACHIA quinque vel ſex paria ner- vorum, videlicet ex quinto, ſexo& ſeptimo cervicis pari- bus, item primo& ſecundo paribus thoracis. Quæ ubi pri- mum emergunt, commiſcentur omnes& uniuntur, nec fine damno ſeparantur, mox vero in dicta jam paria divi- duntur ſeparatim, forſan ut levi illo congreſſu, animalium ſpirituum fieret collectio. Hinc topica in Paralyſi bra- chii vel convulſione applicanda ſupremo brachio affecto, à dorſi ſupremi& colli latere, unde nervi prodeunt, non directe in medio ſeu colli ſeu dorſt, niſi ob commune ner- vorum principium.
PRIMuUM PAR ex quinto pari Cervicis in Deltoidem po- tiſſimum& brachii cutim abit, partem relinquens quæ ve- nam humerariam comitatur.
SECuNDUMR craſſius, per medium cubiti& anticam par- tem féertur, ubi bicipiti proſpicit, unde cum tertio nervo jungitur, poſtea deorfum vergens, fupinatorem longiorem ramulo ſalutat: Ad flexuram vero cubiti dividitur modo in duos, modo in tres ramos.
1. Superior minor, per brachii ſedem externam pergit, ad pollicis internodii primi vel ſecundi regionem exter-
2. Medius& craſſior intra cubitum deſcendit oblique ad carpum.
3. Inferior, Baſilicæ ramo interiori attenſus, in cutim cubiti& manus abſumitur.
TERTIUM cum priori jungitur, ſub bicipite; proſpicit brachiæo& manus internæ ſedi.
QUARTuUM craſſiſſimum, cum vena profunda& arteria progreditur, poſtea varie finditur. Proſpicit autem muſcu- lis cubitum extendentibus, carpo, pollici, indici& meio,
mulckl⸗
Nerti ma- nus t0li⁵‿e

684 ANArT. BARTHOLIN. LIEEL L. II:
FIGUREÆ EXPLICATIO.
Spinalem medullam, ab eaque ad artus derivatos
nervos demonſtrat.
A. Spinalis medullæ initium prope calvariam. 56 b6. Propagines ſeriatim à medulla propagatæ. cc. Ipſum medulla corpus, vertebris è dimidio incluſum, ſu- =pra quod venula arteriolæque decurrunt. DDad. Rami è tribus cervicis eo duorum thoracis nervo⸗ rum paribus orti ad manum diſtribuendi. E. Plexus e commixtio illerum nervorum. Ff. Primum par nervorum manus. &. Secuudum par. h h. Tertium par. 1 i. Par quartum cateris grandius. kk. Quintum par. II. Sextum par, quod eſt ſubcutaneum. M. Primus cruris nervus. N. Secundus nervus. 2οο.U Secundi nervi rumus, qui ſaphanam comitatur. P P. Tertius cruris nervus. QQQ. Duartus cruris nervus omnium craſſillimus. Tr. Ramus externus. Fs. Ramus ejus internus.
muſculiſque digitos extendentibus.
QEINTUM priori attenſum inter cubiti muſculos, qul- bus providet, deſcendens, per cubiti inferiora& poſteriora (ubi nonnunquam impingentes vel nervum. comprimen- tes, ſtuporem in digitis perſentimus) in cubiti medio bipar- titur.
Unus ramus externe per ulnam pergit ad medium, annu. larem,& minimum. Secundum interiora digitorum latera ſecuritatis ergo, ut in apprehenſione cedant, co enim loci vulnera periculoſiora quam medio.
Alter interne per ulnam pergit, inter muſculos digitos flectentes uſque ad carpum,& iiſdem partibus Propagines mittit, quibus prior.
SEXxTUM in cubiti cutim evacuatur, inter cutim& mem- branam progrediens.
C4.

„»
10 ſabcutaneum
mnr, Tui ſapbanam amint
Dus.
I Her uaus oum eraſlm 4.
tendentibus.
tenſum intercubiti wuln 38, per cubiti infenorat, dingentez vel neryuman verſentim us) in cubitima
er ulnam pergit ad medim
cundum interiora dägiunr oprehenſione cecunt, 2
am medio. um pergit, inter mulut m,& üldem partibwm
nevacuatur, inter cuimn
9
ᷣ◻‿ X —
W e,
7reee. 8 Vhz, 5 —.—
8 ——
Q 2 2 mre, 2
—η
——
— — —
A;. M42e
N
S
7)) B n
.:
8 p= 4 eſſſ
AEEmnm
Inmmmmm
e —z — ʒrn
V-
Em
X
☛ν
dd D VVI 7
FIruI 0
71 71 41 4£

X MepulLLa V E ibalt und
giviauntur in ramo
ter aatrorſum fertur vatu.
R umi anteriores r
ro nuſculis jntere
ſingulos in duos ram
thoraci incumbenti
dominis.. Foßteriores rammi prarm ſpinas, in partim abſumuntu ſpinarum oriuntur. Ex ſpinali MEpo BRIS eſt, oriuntur aliquando quatuor horum quodlibet res, qii partim in m tim in crura diſſem I. Far dat furcul deindeproſpicit mu II. Xamos concec lis,atque ex plurime matica⸗
III. Ad genn abi comitatur, pars ve tes. IV. Inter lumb los ferhoii&R tibia
. Foramen tra & Ilij 3 ramoſquei nis, co lo uteri&y
Maximi verora
abeunt ut ſequenti

DI NERVIS. C A p. IV.
DE NERVIS THORACIS, DOR- SI, ET LUMBORUMä.
X MepuTLA IN DoRso oriuntur paria duodecim, quibuſdam undecim: quæ omnia& ſingula ab egreſſu dividuntur in ramos majorem& minorem: quorum al- ter antrorſum fertur, alter retrorſum, ad poſteriora recur- vatus.
Rami anteriores mittuntur ad ſingula ſpatia intercoſtalia, pro muſculis intercoſtalibus, internis& externis, quos ſingulos in duos ramos aliquando vidi diviſos, pro muſculis
thoraci incumbentibus, item pro oblique deſcendente ab- dominis.
Poſteriores rami& minores retrorſum abeunt ad verte- brarum ſpinas, inter muſculos vertebris adnatos„ in quos partim abſumuntur, partim in eos, qui ab apicibus his ſpinarum oriuntur, ut in Rhomboidem, cucullarem,&c.
Ex fbinali MepourLA, quando IN LUMBORUM VERTE- ERIS eſt, oriuntur paria nervorum, aliquando quinque, aliquando quatuor: quæ paria majora ſunt dorſalibus. Et horum quodlibet dividitur in ramos anteriores& poſterio- res, qui partim in muſculos lumborum& hypogaſtrii, par- tim in crura diſſeminantur. Nam
I. Par dat furculum ad diaphragmatis carnoſas partes; deinde proſpicit muſculis abdominis& lumborum.
II. Ramos concedit nonnullis femoris& tibiæ muſcu- lis, atque ex plurimorum ſententia, ſurculum ad vaſa ſper- matica.
III. Ad genu abit, ejuſqque cutim, parſque Saphænam comitatur, pars vero abit ad muſculos lumbis incumben-
tes. 8
IV. Inter lumbaria maximum eſt, ad anteriores muſcu- los femoris& tibiæ, uſque ad genu procedens.
V. Foramen tranſit, quod eſt inter os Coxendicis, pubis & Ilii, ramoſque impertit nonnullis muſculis femoris, pe- nis, collo uteri& veſicæ.
Maximi vero rami ab ultimis tribus his partibus ad crura abeunt, ut ſequenti capite dicemus.
C A p.

——
—
86 ARNAr. BARTHOLIN. LIBELI. II. FIGURARRUM EXPLICATIO.
Spinalem medallam ex Vertebris Canis exemptam exhibet
ex Ger. Blaſco.
FIc. I. In tres partes diviſa.
A A. Cerebellum. B. Quartus Cerebri Dentricuus.
Ccc,&c. Dura mater ſtcundum b
longitudinem ſpinalis; medullæ, à capite acl caudam diſſecta& u- trinque reclinata at que expanſa.
D. Pars medullæ ſpinalis cerdicalis.
E. Pars dorſalis.
F. Pars lumbalis.
G. Pars incluſai oſi ſacro& coxi-
gis.
H. Nervus acce Borius Williſii.
&&,&c. Tranſitus nervorum per du- ram meningem, in aliquibus tan- tum repræſentatus, inſ equentium enim eadem ratio.
.&c. Conjundtio duræ meningis cum tenui per membrunacea fila- menta, ner voſa.
ii i. XNodli extra duram meningem ex concurſu plurium filamentorum ner veorum exorti, quibus ſimiles etiam variis aliis in locis ſe exhi- bere ſolent.
FIe. II.
a a. Nervi d parte ſpinalis medulle
poſteriore procedentes.
b. Ner vi a parte ejus anteriore.
ccc. Dura mater à parte poſleriue Qua vertebrarum ſpinam reſpicit per longum diſſécta,& · ad lauur ut rinque reclinata.
d. Conjundtio nervorum Hditlorum extra meningem duram.
e. Fißura poſtica, major-
f. Fiſſura antica, minor.
g. Subſtantia interna rubicundion.
FIG. III. In per medium diſſectà ſpinali medullà eadem accuratius exhibentur. Ubi
a a. b b. d d d. Idem quocl in fi. 2.
c c. Dauræ matris particula eſt, ut ner vorum per eam tranſitus,& extra eam conjunctio melius co- gnoſcantur.
FIG. IV. V.
kk,&c. Nervi duplici exitu gau- denter.
Notandum.
1. Nervus bic a ſpinali medlulld pro- cedent es cuplici linea denot ari, ſic ut album inter duas lineas nigri- cantes inlerjeetum ner vuni deſig- net.
2. Proponi hic ſpinalem medullam prout à paurte poſtica, quæ verte- brarum ſpinam reſpicit, ſpectatur.
3. Coniſtitutionem partium ubique obſervatam eße, ſic ut ſpinalis modullæ magnitudinem quoad lon- gitudlinem& latitudinem, ner-
vorumque numerum, evortum, craſ- ſitiem, ab inſequentibus diſtantiam
In medulla ſpinali per tranſver- ſum dictecta fiſſuram utramque exhibet, utriuſque lateris me- dulla arcte adhuc ſibi invicem cohærente.
a. Linea hæc fiſſuram deſignat anti- cam.
b. Eandem poflicam.
0OO. Ia hac medietate cavitatem quaſi figuram.
0 O. Extra hanc albicantiora coryuſ- cula in ſubſtantia alba.
FrG. VI. VII. Fiffuræ hic magis deteguntur u- bi utriuſque lateris medulla dextre ſeparatur.
a. Fiſſura minor antica.
ita exprimere allaboraverimus, b. Major, poſtica. prout in corpore eo cujus erant ſeſe c. Subſtantia media meduallaris
exhibebant.
0 O0. Cævitas.

1b b. d dd. llm 3 Darce matiin un er darum her tan na ttra eam emjai ¹ voſcantur. FIe. N. p Imeculla ſpiralie um dictecta filirm rhibet, uruſqe lulla atcte adhuc ohxrente.
Tkinea hac ſla 4
am. Eandem jafliem. Ia hac medikut 3 uaſj Fxurm. Exira hanc alicai ila in ſauſtautuh Fre. VI. fI ürx hie mags ta i utriuſque laxesi dextte ſepum Sa„ Major, poftic Shral müun (cvita.
1
D.I NEIARVI. 68
CA r. V.
DE NERVIS EX OSSIS SACRI Mecdulla prodeuntibus,& de nervis totius pedis.
X MEpDUILLA fpinali in OssE SAcCRoO exiſtente oriuntur quinque, aliis ſex nervorum paria, ex quorum quatuor ſuperioribus,& tribus lumborum inferioribus, oriuntur NERVI CRURALES, inter pedes deſcendentes, qui in exortu inſtar reticuli conjuncti mox de ſe quatuor ramos ſpargunt, uti ſtatim dicetur de nervis pedis. Nervorum vero oſſis ſacri par primum dividitur inſtar lumbarium in ramum anteriorem& poſteriorem. At ſe- quentia quinque paria aliter. Nam antequam exeunt, utrin-
que gemina ſunt,& utrinque nervus unus in anteriora&
unus in poſteriora excidit. Poſteriores rami diſſeminantur ut lumbares poſteriores, in partes videlicet poſticas vici- nas.
Anteriores tres ſuperiores ad Caus abeunt, duo infe- riores ad muſculos ani& veſicæ, in nonnullis ad cervicem uteri, veſicæ penem; Aliique ad interfœmineum& ſcro- tum.
eſt. Abit in cutim inter nates& anum, atque aliquot femo- ris muſculos.
Sequuntur jam NrRvI Iu Cnus euntes, qui ſupra dice- bantur quatuor eſſe.
Primus& Tertius breviores ſunt,& ad femur tantum perveniunt. Secundus longior,& ad tibiam quoque fertur, quartus longiſſimus. b
PRIMus ex tertio& quarto lumborum paribus confla- tus, ad parvum trochantera deſcendens, abit in femoris cu- tim& muſculos, atque aliquot tibiæ,& ſupra genu finitur.
SgcuNpus ex eodem loco natus, cum vena& arteria ad crus deſcendit, per inguina in femur, adit femoris muſcu- los anteriores,& circa genu ſpargitur. Ramum vero inſi- gnem intus cum ſaphæna ad malleolum demittit.
TrRrIUS oritur in articulatione quartæ& quintæ verte- bræ, pubis oſſis foramen pertranſit ad aliquot ſuperioris fe- moris,& penis, à pubis oſſe natos muſculos, atque ad femo- ris cutim in inguine.
UAR-
Finis porro medullæ dorſalis unicam de ſe fundit propa- Nervus K. ginem, ideoque ſine pari dictam; aliquando vero cum pari ne pari.

688 ANArT. BARTH. LIBELL. II. DE NrRyIs.
QvuARrus omnium eſt craſſiſſimus, longiſſimus, duriſſi. mus, ſicciſſimus in toto corpore, ex oſſis ſacri quatuor parti- bus conflatus, qui proſpicit cuti femoris, ejuſdem aliquot muſculis, uti& tibiæ atque pedis: hunc duplicem ortu, du-
plici& progreſſu aliquando notavi, Externum unum, alte.
rum Internum. Truncus vero ille magnus ſub ſinu poſteriore genu ſive poplite, dividitur in ramum externum& internum. Externus ad poplitem, pedis exteriora, muſculos pero.
næos,& externum malleolum vergit.
————
Interior& major ſecundum tibiam ad muſculos pedum & digitorum; malleolum internum, pollicem& plantam: & digitis ſingulis duos largitur ſurculos.
Quocirca fere omnes nervi qui in totam tibiam,& to- tum pedem minorem abeunt, ab hoc ſolo crurali maximo nervo enaſcuntur.
—“
. 8 E

b 69 ANATOMIE LIBELLUS IV.
ET ULTIMUS,
DE OSSIBusS. u in totꝛmüin Ubi ſimul
hoe ſiloamt r 3 DE CARTILAGINIBUS, 3 Er LIGAMENTIS.
SsrEoLoGIAM tandem ultimo loco, com- Ratip erdi- pendioſe, uti hactenus alia, explanabimus; nis. 92 Ultimo vero loco, quia remotis& ſepara- Cur ultimo VB tis omnibus aliis, OssàA primum in conſpe- de oſlibua ctum venientia examinare poſſumus. Riola-utur? nus diligentiſſimus, duplici loco in Enchiridio de Ofſibus inſtituit tractatum, ſemel prout reſectis muſculis in cada- vere comparent, alibi ut in ſceleto ſunt exſiccata. Sed ſu- pervacanea eſt hæc in compendio oſtentatio. Alioquin enim de venis, arteriis, nervis, inteſtinis, ventriculo, utero, aliiſ- que exemptis& exſiccatis,& ad pompam in Theatris ſuſ- pendi ſolitis, nova inſtituenda eſſet Anatome. Nullus po- ſterioris Oſteologiæ eſt uſus, niſi ad memoriam ſublevan- dam, nec ſine priori perfecte cognoſcitur, at illa ſine hac eſſe Poteſt. Hinc alii Anatomici cum partibus ſingulis ſubjecta oſſa demonſtrant in cadavere. Nos igitur de una tantum ſol- liciti, cum illà Conjungimus doctrinam de CARTrILAGINIBUS& LI- GAMENTIS.
I Ob fubſtantiæ ſimilitudinem. Proxime enim ad ſe invi- eα& dunm ofs cem accedunt tres hæ partes ſimilares: Os, CaRTILAGo, ſibus de LiGAMENTUM, ut ratione minoris& majoris tantum inter cartalagini= ſe differre videantur. Eſt enim os duriſſimum, cartilago pau- bus& li⸗
lo mollior, quæ in os tamen abire poteſt, uti in infantium gamentis tenellis oſſibus videre eſt, quæ initio cartilaginea ſunt. Liga-Catur
84 1 men⸗

6go ANAT. BARTHOLIN. LIBELI. VV.
mentum cartilagine adhuc mollius eſt, quod& ipſum ali. quando in os abit, ut in decrepitis. Hinc eandem multi tri. buunt materiam oſſi, cartilagini, ligamento, imo& ten.
2. Ob loci vicinitatem. Os enim, cartilago& ligamen- tum ut plurimum ſeè invicem comitantur, ſimulque repe- riuntur conjuncta. Nam ligamentis alligantur oſſa, quæuubi alligantur, circa capita, cartilaginea cruſta ceu operculo 6.
ducuntur.
appendix,&c.
Medallaan Materia nutriens remota putatur ſanguinis pars craſſior,
oßium ſit
C A v. I. DE OSSIBUS INGENER.
SsSIuM natura de facili innoteſcit, ſi eorum cauſas& a. cidentia ordine proponamus. Materia ex qua in utero generantur oſſa, Hippocrati eſ excrementum terreum cum pinguedine& humicditate ad- Juncta. Ariſtoteli item excrementum ſeminale: Galeno craſ. ſior& durior pars ſeminis exſiccata. Quædam vero oſſa perfecte generantur in utero, ut audi- toria, quæ minima; quædam imperfecte, ut dentes& reli- qua oſſa omnia, in quibus aliquid deeſt, vel proceſſus, vel Deinde alia omnia oſſa præter dentes certam creſcendi metam habent: dentes vero ſemper creſcunt, ſiquidem op- Poſito ablato alter oppoſitus fit longior: quod fieri natura voluit, quia in attritu ciborum ſemper imminuuntur.
terreſtrior,& veluti excrementitia, per venas influens in
alimentum, medullam, ut in cavernis oſſium excoquatur, nam arte-
an excro- mnentum?
rias offibus denegat Platerus; repugnante tamen Spigelio, ſi venæ adſunt, aderunt ſine dubio arteriæ, quæ tam ſunt in- conſpicuæ quam illæ. Hinc in iſtis cavitatibus oſſium ani⸗- malium nuper natorum medulla adhuc cruenta eſt. Proxima oſſium excavatorum ſtatuitur Hippocrati& Gala- no medulla in oſſibus contenta(quibus contrarius eſt Ari-
Noteles, aliique Peripatetici, qui medullam excrementum
Potius oſſium eſſe volunt). ſicut in cartilaginibus mucoſum
quod circumfunditur, proxima eſt nutriens materia:& li-
gamentis, membranis& nervis, lentus ille humor inſperſus. OMum ſolidorum ſanguis craſſus per poros intromiſſus; quia 1. fracta uniuntur callo ex reliquiis alimentarii ſangui- nis generato, 2. in ſua ſubſtantia pati poſſunt abſceſſum ſu- Pel⸗
—————ꝛ———/

N GENN
teſcit, ſ corod z. —erantur oſl, 5 — guedine&ha tum ſeminak Data.
—enerantur inud nperfeche, u 7 ud deeſt, wn
tter dentes can aper creſcunsi ²t longior: Lut ſemperimme tatur ſanguin emntitia, perm Dum excoqum erepugnante uu rio arteriæ, qu an iſtis cavitatha la adhuc cmm „ ſtatuitur Ks da(quibus cann Aui medullama aut in cartilagin ma eſt nutriemss s, lentus illel raſſus per pauf x reliquiis alims
tia pati pollun
rium Cranii Epilepſiæ adverfatur, uti& triangularia occi-
DE OsSS1B3US. 691 perfluitatibus alimenti in poris putreſcentibus. Hofmannus nutriri ſanguine in medulla contento approbat, medullam vero ſervire ſanguini, partem ſolidam vehendo.
Pro exeremento pugnat Gliſſonius, imprimis, quia in grandiori ætate augetur medulla, minor eſt in junioribus: ſed grandiora oſſa minus indigent, quia nutriuntur, non au- gentur amplius. Nutriri autem hac medulla, indicium eſt, quod oſſa per diuturnam elixationem in gelatinam quan- dam, quæ chyloſæ videtur ſubſtantiæ, reſolvantur. Stette- rus oſſa vult à medulla vigorem ſuum acquirere, quæ enim oſſa plus moveri& fortius debebant, plus etiam præ reliquis medullæ continent, ut oſſa humeri, cubiti, femoris& tibiæ; cætera in alveolis tantum humorem medullã liquidiorem concludunt. Certe dum ea nutriuntur, majori etiam robori inſerviunt. 112
EFFICIENsS eſt vis oſſifica, ſeu vis inſita calore adjuvante agens. V
FoR MA oſſis eſt anima, cum toto: deinde Ratio qua os tale eſt. z. de gen. an. cap. 1. Unde oſſa mortuorum non ſunt oſſa, niſi æquivoce. Accidentia oſſium ſunt figuræ va- riæ, ſoliditas, robur,&c. de quibus poſtea.
FINIsS vel uſus.
I. Eſſe fundamenta vel ſuſtentacula totius corporis, ſicut columnæ vel fundamenta in ædibus.
2. Eſſe partibus nonnullis loco munimenti, quemadmo- dum calvaria munit cerebrum. SBnd
3. Progreſſioni inſervire, quod liquet in cruribus. Hinc Reptilia ſerpentes, vermes,& alia reptilia, quæ cruribus carent, ſer- cur ſerpant? Pere coguntur.—
Stettero uſus eſt, movere ſe, corpus& muſculos beneficio ſpirituum ſibi inſitorum, de quo ſuo loco egimus. 4. Privati ſunt uſus variorum oſſium nonnulli, de quibus
in ſpeciali oſſium hiſtoria.
5. Uſus Medici quidam, Pulvis cancrum curat, febres,
Huxus quoſcunque. Oleum Arthritidi confert, Magiſte-
pitis oſſa,&c.
Situs oſſium eſt profundior, quia fundamenta ſunt,& ſta- bilimenta corporis.
Magnitudine variant, pro varietate utilitatum. Magna ſunt oſſa, tibiæ, femoris, brachii, ſcapulæ,&c. Parva, auditoria, ſeſamoidea, dentes, oſſa carpi,&c.—
Numero plura ſunt, non unicum, ad motuum varietatem;(u- oh & ne uno læſo ſtatim totum lædatur. dt. 8 9954
X 2 Mon-"ma

692 AnAr. BARTHOILIN. LIREILL. VV. Monſtroſum autem eſt hominem naſci à,ssrey abſque oſ. fibus, cujuſmodi puelluli meminit Hippocrates, magnitu- dine quatuor digitorum, ſed non diu viventis, cui ſimilem
Foreſtus quoque vidit.
Numerus vero omnium oſſium non eſt idem in omnibus. Nam in pueris plura ſunt; quæ paulatim coaleſcunt;& in pauciora abeunt. Alii ſeorſim epiphyſes numerare poſſunt, & ita numerum maximum conflare. Alii omittere poſſunt ſeſamoidea, aliaque parva, aut quæ rarius reperiuntur, utin arteriis Carotidibus:& ita facit Archangelus, tantum 249. numerans: alii communiter 3 04. Alii tot, quot unius anti dies.
Figura variant. Alia enim ſunt rotunda, plana, acuta, ob-
tuſa,&c. ut in ſpecie dicetur.
Perioſteum ſentit, non oſſa.
Dentium
ſaſiu.
.
Color in naturaliter conſtitutis eſt candidus, cum mini- mo rubore admiſtus.
Cinguntur extrinſecus(non intrinſecus, quia nec orbita oculi interior, nec oſſa palati, nec aurium cavitates, nec in- terna calvaria, perioſteum habent,) perioſteo omnia oſſa, exceptis dentibus& oſſibus ſeſamoideis, atque ſedibus reli- quorum oſſium, quibus mutuo articulantur. Et perio⸗ ſteum exquiſite ſentit: ipſa vero oſſa ſenſu tactus carent, ex- ceptis dentibus, quibus ſenſum aliquem tribuere poſſumus, cum ſentiant aërem vel aquam frigidiſſimam, etiam extre- mis partibus, in hamodia præſertim, antequam ad mem- branulas nervoſque, quorum beneficio ſentire creduntur,
pertingat. Conne xio oſſium varia eſt. Dicitur autem mutua& arti-
ficioſa omnium oſſium cohærentia Græcis ε ανκ⁷, quaſi exſiccatum cadaver, daν σ νt ew, ab exſiccatione. Ex natu- ralibus partim ligamentis, cum oſſibus exſiccatis; partim artificialibus compactum, modo erecta, modo ſedentis for- ma, cum muſculis vel colore pictis, vel ex corio vel panno
xubro agglutinatis; quod ad Anatomen proprie non ſpectat,
Conne xio vel articu- latin oßium quotuplex Galeno?
ſed naturalis altera Oſteologia per naturam conſtructa, ſuiſ- qus ligamentis humidis ornata.
Et hæc cohærentia vel connexio naturalis Galeno ſit vel RI àppey, vel articulum, ſeu articulationem, vel& ouupgva, ſeu coaleſcentiam. 2 A'eyror facit duplicem; 2.‿ερηκοαννꝙ-five per articulationem; ut ſunt exa‿εεᷣνοανς, ebeedia,&—εᷣ: vel ccwaoba
ut vult eſſe ſuturam, harmoniam& gomphoſin. Vuzors porro ſtatuitur vel ſine medio, vel per medium.
Sed nos ita dividimus oſſium connexiones:
Ola

†. Ln 1 Lim nasi
tupß =huhenan
non eſti uulnincu ₰ yfesnmu =— re. Aluom 5 1: rarius — S =. Ali tot, duutu
rotunda, dun ceſt candidn,a
rinſecus, dult A* 2 anriumdai 2n.) perioltea moideis, acquen — articulantu. =— iquem triden e diſmma =rtim, an encficio ſenuna
kitur autemm n tia Græcism Sab exſiccuim oſſibus exſcct Perecta, modokt 1 tis, velex on
Somen propteu 1 naturam cat
gexio maturllso Uationem, ſeli
Co ſive perund uS:: Fele n& gomphoh Ine medio, ſel onnexiones: 1
D E OsS SIBAUs. 693
Oſſa connectuntur vel per articulationem, vel per eoe. 6
Artirulatin cum motu eſt, eoque vel obſcuro,(quam alſi vocant neutram, ſeu dubiam articulationem)ut eſt coſtarum cum vertebris, item oſſium carpi& pedii; vel evidenta laxo & manifeſto, diciturque
Aud⁸εα ⁸, cujus tres ſpecies:
I. E?dεανs, inarticulatio eſt, ubi inſignis quantitas ad- eſt, tam cavitatis recipientis, quam capitis oſſis quod reci- pitur: ut in articulatione femoris cum Iſchio..
II. A 9α, eſt ubi cavitas excipiens eſt ſuperficiaria:& capitulum, quod excipitur, depreſſum: ut eſt maxillæ in- ferioris cum oſſe temporum.
III. Tνàκνρς, cum os idem excipit& excipitur, ut ſe invicem ſubintrent oſſa contigua. Fitque tripliciter:
1. Cum idem os ab unico oſſe excipitur, quod viciſſim excipit, ut fit in oſſe humeri cum cubito.
2. Cum excipit unum,& excipitur abalio, ut fit in ver- tebris. Vertebra enim in medio ſedens fuperi iorem excipit, & 3b inferiore excipitur.
In modum rotæ, ut eſt vertebræ ſecundæ colli cum
prima, ubi quaſi circa axem unius vertebræ alter⸗ a volvitur.
85 circumrotatur.
Per oνρκρν ν ſeu coalitum, connexionem oſſium voco, quæ fit abſque motu,& duo tamen oſſa ſe invicem tangunt⸗ vel ad ſe mutuo appropinquant, ut in prioribus.
Eſtque coalitus vel abſque medio, vel per medium.
Abſque medio:
1. Paoy, ſutura, in oſſibus capitis.
2. Agxeriæ, id eſt, compages oſſium, per lineam ſimpli- mekdtaneblicgham vel circularem:ut in oſſibus maxillæ ſuperioris& naſi. Ita epiphyſes fere omnes annectuntur.
3. TP6 εμκ ό(ε⁸„hoc eſt, conclavatio, quando O8 oſſi infigi- tur inſtar clavi, ut in dentibus videre licet. 3
Has tres ſpecies Galenus,& alii eum ſecuti, ſub Synar- throſi tanquam genere complexi ſunt. Sed male: quia mo- tum non habent. forſan tamen ad Synarthroſin ſpectant oh ſtabilimentum quod partibus præſtant.
Per medium fit tr iplex etiam coalitus, ints cedente tri- plici corpore:
1. Cartilagine,& dicitur 0u r*15, ut in oſſibus ma- xillæ inferioris& oſſibus pubis.—
2. Ligamento,& dicitur ousebe(s. Exemplumi in offe
coxendicis cum femore. Hujus loco Spigelius tres alias fub- XX 3 ſtituit,

ö—
694 AnAr. BARTHOEIM. LLIBELIL. IV.
ſtituit, Syndeſmoſin, cum nexus fit per ligamentum, S-nteno- ſin, cum per tendinem, Synymenſin, cum ope membransæ, ſic- ut in recens natis oſſa ſincipitis junguntur cum oſſe fron- tis. Sed ſynneuroſin longo uſu latam ſignificationem, reti- nendam ſuadet Senguerdius, vel in hæc tria membra poſſe dividi.
3. Carne vel muſculo,& dicitur cvor des quaſi con- carnatio, ut in oſſe hyoide cum ſcapula.
Subſtantia offium dura eſt; ſed non cum ariditate in na.
turaliter conſtitutis, verum cum pinguitudine ſplendeſcen⸗- te: cui ſpiritum acidum& ſal volatile admiſcent alii, pro- pter quod ignem facile concipiunt& loco ligni comburun- tur, ut Romanorum rogus teſtatur: alias enim facile fran-
gerentur, ut in oſſibus calcinatis videmus,& in grandæva illa
muliere, cujus membra tactu leviſſimo diſſolvebantur, quod in obſervationibus ſuis refert N. Fontanus. Quum Galeno teſte oſſium quædam in ſabulum fere reſolvuntur,
exemplo lignorum quibus vetuſtas cariem induxit, ſicci-
tatis autem hic effectus. 4
Durities hæc quo minor, eo melius oſſa fracta coaleſcere poſſunt,& unitionem recipere. At in adultis non vere coaleſcunt aut regenerantur, ſed interventu alterius fubſtantiæ ceu glutinis agglutinantur, quod callum vocant, Galenus porum: callus vero aliquando
evenit præter naturam, etiam ex multa alimenti copia&
mala nutritione: nempe quando callo oſſeo ita agglutinan- tur tres ſuperiores colli vertebræ, ut una videatur: aut quan- do prima vertebra calvariæ glutinatur: atque ii annuere,& renuere nequeunt.
Durities major eſt in nonnullis oſſibus, ut femoris,&c. Alia vero molliora ſunt, ut os ſpongioſum, digitorum oſſa
extrema,&c. Præter naturam omnia oſſa adeo mollia de-
prehenderunt Fernelius, Ruellius„Hollerius, ut ceræ inſtar flecterentur, idque ex lue præſertim Venerea, teſte M. Dona- to. Cartilago enſiformis ſubinde nimis mollis& flaccida de- cidit, de qua Codronchius.. Partes pium ſunt ſolidæ vel cavæ. Plinius tamen auctor eſt, quoſdam vivere ſolis oſſibus ſolidis ſine cavitate, quos corneos vocat, ſignumque illorum eſſe nec ſitim ſentire, nec ſudorem emittere. Quod de Lyddano Syracuſano confirmat Solinus. Sed neutrius fides ſemper incorrupta. Cavitates aut intus adſunt, ubi medulla, quæ tamen cavi- tates non ubique conſpicuæ, vel extra ad articulationem, quæ ſi profundæ ſunt, dicuntur riνα vel wAs,( aan

lnon cumgi inguitudine — mile adwiltn „&locolga
— demus, Rin A lexviſlimo dü ert N. Punzan E abulum fenen bs cwiem iun
clius ollfahe
int autr.
u glutinds =m: callos w =X multaalima
callo oſſeo ing —ut una videu
atur: atqueun
oſſibus, utſe 2 gioſum, da a umnia oſſa adan
à, Hollerius, ua =im Venerea il Eaimis mollitt
aVæ. Plimmtr ſolidis finecn eſſe nec ſitim ano Syraculim r incorruptz mecdulla, quxwi extra ad ntic grin sn
DE OSSIBUs. 695 2Anes) item acetabula. Cotyle enim antiquis fuit men- ſura liquidorum, vel hemina; aliis poculi genus. Si ſuperfi- eiales ſunt ſinus, dicuntur Aiνa, ᷣ urees, forma ocula- rium ſinuum, qui clauſis palpebris apparent.
Partes oſſium ſolidæ ſunt tres.
PRIMA& præcipua os dicitur, eſtque pars duriſſima,& in medio locari ſolet.
SEOUNPDA Græcis dερν dicitur; vocant item æeseo- Alod, Caνᷣ,&c. Latinis dicitur proceſſus, productio, pro- jectura, extuberantia,&c. eſt pars oſſis non contigua, ut e- piphyſis, ſed continua, protuberans ultra planam ſuperfi- ciem: quales multæ ſunt in vertebris dorſi, item maxilla inferiore. 3
Vſus præcipuus eſt ad partium, ut muſculorum, ortus atque inſertiones.
TERTIA Ei ν3, ſeu appendix, adnaſcentia, additamen- tum, eſt os oſſi adnatum, per contiguitatem ſimplicem& immediatam, quamvis non adeo plana ſuperficie, ſed non- nihil mutuo capitum ſinuumque ingreſſu inſtar ginglymi, licet abſque motu. B5B)
Subſtantia inuσe eſt rara& laxa, primo ortu fere car- tilaginoſa; ſed induratur in adultis, atque in os abit: imo in ſenioribus adeo unitur ziρσο cum oſſe, ac ſi unum con- tinuum os eſſet. 121
Extremitatibus saruoray cartilago adponitur.
Sed non omnibus offibus datæ ſunt hæ adnaſcentiæ: va- riæ tamen reperiuntur; ut in ſcapula, in oſſe tibiæ& fibulæ utrinque videlicet ad genu& pedem,&c. Item dens ſecun- dæ vertebræ, rotator magnus, ſtyloides appendices, epiphy- ſes ſunt.
Uſus i⸗i uoruv.
1. In medulloſis oſſibus eſſe inſtar operculorum, ne ef- fluat medulla. 4
2. Ad firmitatem. Nam firmior eſt baſis, quæ latior& amplior.
3. Ut er his ligamenta oriantur.
4. Pavio, ut quaſi intermedia materia eſſent inter os& ligamenta inſerenda, ſicut inter cerebrum& cranium membranæ. 1l 1*
Apophyſes dicuntur alicubi capita, alicubi cervices, ali- cubi tubercula, alibi ſpinæ, alibi mucrones. Partes vero ad ſi- nuum orbem inſtar labrorum prominentes,& ſinus profun- ditatem augentes, dicuntur ſupercilia& labra. 1
XNX 4 CaAP.

——————
4*— — —,——. —————
696 ANAr. B4A RTrHOLIN. IL. IBELI. IV.
CAr. II. b 11 DE CARTILAGINIBUS IN GENERE. arrmaomes polt olh ſunt parer imiluee duni
mæ& fere ejuſdem cum oſſibus naturæ: nam quæ ani- malia oſſibus carent, illis cartilago, oſſium vicem gerit, in- quit Ariſtoteles.
Differunt tamen, quod molliores ſunt oſſibus, ligamentis vero duriore. Et licet cartilagines plurimæ in oſſa pro- greſſu temporis convertantur, ut exemplo furis Mediola- nenſis etiam docet Cardanus, cui aſpera arteria oſſea evaſè. rat· Epiglottidem oſſeam obſervavit Pavius. Cartilaginem quoque ſcutiformem in duritiem ſubſtantiamque oſſeam mutatam, plurima Henrici Fuireni conſobrini noſtri ſcele-
ta monſtrant, quod& nos in ſectionibus obſervavimus,&
ante nos Fallopius de thyroide& cricoide, Riolanus de ary- thenoide quoque; non tamen omnes, ut enſiformis, pubis, ſpinarum dorſi, narium& aurium: quæ tamen aliquando
in ſenibus oſſificantur. Deinde cartilago eſt abſque medul-
la, abſque cavitatibus& cavernulis.
Ehciens eſt vis ydeoaunlexu, cartilaginifica-
Materia eadem Ariſtoteli quæ oſſium, à quibus differre vult tantum ſecundum magis& minus. Galeno eſt ſeminis pars terrea, ſed humida ſimul, mollis, partim viſcoſa& glutinoſa, partim pinguis: ſed magis viſcoſa quam pinguis.
Uſus 1.& primarius eſt motum faciliorem reddere in
Juncturis,& diuturniorem, dum partes oſſium ſubungit, ne
attritu lædantur mutuo. Hinc in quibuſdam articulis repe- riuntur cartilagines incruſtantes duo oſſa inter ſe articulata.
2. Partes ab injuriis externis tueri. Non enim facile con- tunduntur aut rumpuntur, ſiquidem duræ ſunt& friabiles, nec facile contunduntur aut inciduntur, quemadmodum molles& carnoſæ partes. Hinc narium extrema cartilagi- nea ſunt. Hinc ſterno& coſtis cartilagines apponuntur, ad defenſionem cordis& pulmonum, atque cartilago eniifor- mis, ad diaphragmatis oriſque ventriculi tutelam.
3. Connexionem facere oſſium, uſxiννεοdictam.
4. Partes prominentes efficere, vel cavas formare zut li- quet in auribus, larynge,& trachea..
5. Cavitates explere, præſertim in articulis, ut patet in genu.. 6. Operculi operam præſtare, ut in epiglottide. lo⸗ 7. Lo-

II. —s N
ibus atunxen
res ſunt Z les plurime n a ut exemgofi
- A aſpera utei
— avit Parvius e m ſubſtant — mi— A tionibus odlenn cricoide, Rud
unes, ut enſitn um: qux tame .* ncicgpas *. — vtilaginiüa eoſlium,? zau = minus. Galme — mollis, Darin —=ngis viſcoa am facilioren partes oſſium. = quibuſdamn = duo oſſa intas ueri. Nonena — dem duræ ſut Siduntur, Au narium exten = rtilaginesaphe a, atque cun tricuſ tutele Em, eel d—, vel cayvas for dtea. b im in articuli?
ut in epiglt—
D=I OsSIB ẽ S. 697
7. Loco fulcri aliquid ſuſtentare, ut faciunt cartilagines palpebrarum, quibus pili infiguntur.
Situs eſt varius, nam in diverſis partibus reperiuntur car- tilagines, in palpebris„naſo, aure, larynge, tr zehne, ſpina. thorace, auriculis; de quibus ſingulis ſuo loco.
Magnitudo eigem Variat: ſic&.
Figuræ diverſæ ſunt, ut annularis, Ccutiformis, enſifor⸗ mis,&c.
Conne xio. Aliæ cartilagines per ſe conſtituunt partes, ut naſi, xyphoidis, coccyx: aliæ connaſcuntur oſſibus, quæ. connectunt vel abſque alio medio, ut in oſſibus pubis& ſter- ni, vel interjectu communium ligamentorum, ut in con- nexione per 27◻ 9a r.
Subſtantia aliæ duriores ſunt, ut quæ oſſeæ evadunt cum tempore, aliæ molliores, articulos colligantes,& ligamen- torum naturam fere referentes, unde vedpaoeae,ss voci- tant.
Quamvis autem dura ſit ſubſtantia, tamen flexilis eſt& lenta, quia minus frigida, ſiccaque quam os, deinde muco- fitatem circumfuſam habet.
Eſtque hæc ſubſtantia ſenſus expers: quia nervorum n c membranarum conſortium non agnoſcit. Nec ſentire de- bebat, ne in motu, quando invicem alliduntur cartilagines, dolor cauſſaretur.
Reliqua cum oſſibus conveniunt.
C. A v. III. DE LIGAMENTIS IN GENERE.
IGAMENTUM, vel vinculum, Græcis u⁴ερα dicitur.
Antiqui ut Hippocrates, Ariſtoteles,& alicubi etiam Ga- lenus, vocarunt nerdum, item nervum colligatum; quia fi- gura& colore nervum mentitur:& alioquin late ligamenti vox tribui poteſt cuivis parti, quæ plures colligat. Item ligamentum Galeno dicitur principium muſculi, cujus pars in tendinem abire putatur. Hæ omnes impropriæ ſunt ac- ceptiones. Proprie dictum ligamentum jam explicabitur.
Eiciens eſt vis ligamentifica.
Materia eſt ſeminis pars lenta& tenax.
Uſus: Corporis partes, præſertim oſſa, inſtar funiculi mutuo colligare,& ita cuſtodire in capite, thorace, dorſo & artubus, ne fiat luxatio.
Ratione tenaciſſimæ adhæſonis dicitur ligamentum oriri
XX F(cum

Diviſto ſceleti.
698 AuAr. BARTHOLIN. L.IBELL. IV.
(cum alias ex ſemine naſcatur) ab oſſe primario, alias ex car- tilagine, oſſe cartilaginoſo, vel membrana: R& inſeri dicitur in os, cartilaginem, muſculum, vel partem aliquam. Aut ſi mavis, inter oſſa naſcuntur ligamenta, vel in oſſibuSz.
Situs. Alia intrinſecus ſunt inter oſſa, ut ligamentacarti. laginea dicta, quæ craſſa& fere rotunda: alia extrinſecus oſſibus obvolvuntur, quæ tenuia& membranoſa.
Figura alia ſunt latiora, quæ membranoſa vocant Ana= tomici, ut modo dictum, alia longiora, quæ nervoſa. Atque ita vocant ob ſimilitudinem, non quod ligamentum mem- branoſum ſit aut nervoſum. Sic membranoſa dicuntur lata & tenuia, quæ articulos cingunt, item quæ tendinibus mu- ſculiſque obvolvuntur.
Subſtantia eſt ſolida, alba, exſanguis, cartilagine mollior, ſed durior nervis membraniſque: eſt enim quaſi media imtr cartilaginem& nervum. 1
Eſt abſque cavitate, ſenſu& motu. Abſque ſenſu eſſe de- bebat, ne perpetuo doleret in motibus; cum aliquando lon- giora vel breviora reddantur ligamenta, id eſt, contrahan-
tur& extendantur. Sunt tamen qui velint ligamenta mem- branea ſentire, ſed id per membranas, non propria ſubſtantia,
debent concedere. Nam ſubſtantia hæc diviſibilis eſt in fibras, teſte expe- rientia& ipſo Galeno, ſenſibiles, hoc eſt, ſenſu conſpicuas.
Eſt vero hæc ſubſtantia alibi mollior& membranoſior, ut
in omnibus fere ligamentis, quæ articulos in orbem ample- Stuntur;& in his mollior circa humeri articulum quam
circa coxendicis;& adhuc mollior, ubi ambit digitorum intermedia. Alibi vero eſt ſubſtantia durior,& quaſi ex parte
cartilaginea, unde etiam dicuntur ibi ligamenta cartilagi- nea, ſunrque illa, quæ inter oſſa latent, ut quæ abit ex femo- xis capite in articulum coxendicis.
C A r. IV. DE CRANIO IN GENERE.
D Ividimus omnia oſſu ſceleti, in Capur, TRUNCOuHI,& ARTUS; hos vero in manus& pedes. Compages oſſium capitis dicitur CnANIuUM, quod ſit veluti ε ⸗, galea, aliis calva& calvaria. Situs& magnitudo ſequuntur cerebrum.
Figura alia eſt naturalis, alia non naturalis, uti vocant, vel
magis depravata. Nuatu-

=nguis, entitzn
— Otu. Abſqueka üdus cumal
ü nenta, idet,a n ui velintligm
—nas, non Proptal
iis eſt in libra, oc eſt, ſenſucca = Vor& membma Aarticulos in or *. humeri articl — ior 3 ubi amdite Sda durior,& qu eur ibi ligamem went, ut queiti „.
lv. A GENI’
rin CArur, Tn & pedeer. ſtur CRANIuM- calvaria. rerebrum.
o naturalis ui 3
DIEI Ossisos. 699
Naturalis figura rotunda eſt, ut capax ſit, ſed nonnihil oblonga anterius& poſterius, ubi protuberat, ut cerebrum & cerebellum contineat; ad latera utrinque compreſſa, ſed magis anteriora verſus; unde pars poſtica capitis capacior eſt. Ex qua craterem pro feſtis diebus confecit Albovinus Longobardorum rex, teſte Diacono.
Figura depravata& non naturalis multiplex eſt.
I. Quando deeſt anterior capitis protuberantia ſive pro- piti diru jectura;& tales homines putantur infulſi& amentes ob ino-*"α ⁷.
Piam cerebri, quod anteriore parte eſſe debet copioſius.
II. Quando poſterior deſideratur.
III. Cum utraque deficit,& fit figura rotunda, qualis Turcarum creditur& Groenlandorum. Atque has tres fi- guras depravatas agnoſcit Hippocrates.
Quartam figuram addit Galenus, quam fingi poſſe putat, ſed non dari, cum longitudo in latitudinem mutatur. Veſa- lius vero Venetiis& Bononiæ ſe talem obſervaſſe aſſerit.
Quinta addi poteſt etiam ex Hippocrate, acuminata vel figura ovalis, quando caput in acutum ſuperius aſcendit: quam figuram apud quaſdam gentes æſtimationis& gene- roſitatis locum obtinuiſſe monet Hippocrates, fierique po- teſt ab obſtetricibus, quando faſciâ caput in acutum com- primunt,& ita conſervant;& tandem natura talia capita à Parentibus in liberos transfert. Duplicis generis hanc capi- tis tiguram dem in Epidemiis inducit, cum partium robore, & aliam cum partium imbecillitate. Et talis etiam figura capitum hodie in nonnullis regionibus frequentior eft quam aliis.
Sed jam adjiciemus alias figuras, quas in multis craniis Q½ ca
obſervavimus, præſertim in Italia. VI. Cum pars lateralis dextra protuberat. VII. Cum pars lateralis finiſtra prominet. VIII. Cum anterioris projecturæ pars dextra deeſt,& ſiniſtra admodum prominet, magis vel minus. IX. Cum pars finiſtra non conſpicitur anterioris protu- berantiæ, prominente parte dextra.— X. Cum poſterioris projecturæ pars dextra eſt. XI. Cum ſiniſtra. Atque ita in univerſum duodecim figuras capitis conſti- tuo: unam naturalem,& undecim depravatas. 1 Subſtantia Cranii oſſea eſt, ad ſecuritatem cerebri mol- lis. Sed in nuper natis mollior eſt, alicubi cartilaginoſa& membranoſa, præſertim circa ſuturas,& magis in media atque ſuprema regione capitis:& hæc omnia ob Partum far Clllo⸗
tis figuræ ſécunclum

————— —.—— —————
—————
700 ANA T. BARTHOLIN. LIBEL I. IV.
ciliorem, ut nonnihil compreſſioni cedat. Sed eſt ſubſtanx.
tia crani— 4
1. Craſſa, non tenuis, ut fortius externis injuriis reſiſtat. t
. 2. Rara, non denſa. I1. ne nimis ponderet. 2. Ut ſuccum 4 pro alimento contineat. 3. Ut exhalare queant vapores.
Conſtat vero hæc cranii fubſtantia raro ſimplici pertotum 9
& unico tabulato ſine meditullio, quale in ſectione cujuſ⸗
dam inveni, rarius triplici, utplurimum ex duplici tabulato,
pariete, ſquama, lamina ſeu tabula: Alii diploa⸗ vocant, quo- l
rum externo illæſo, interior lœdi poteſt. Et utraque hæcha-
mina exterius& interius fere polita eſt, lævis atque denſ.
Hinc apparet craſſities calvariæ, cum ubique fere dupler ſit. 1 Dico fere, quod alii non animadvertunt: nam quibuſdam
locis cranium eſt ſimplex, tenue& pellucidum, abſque me- Error Chi- ditullio. Unde falluntur Chirurgi nonnulli, qui in abſtra. 1 vwrgorum. Ctione laminæ primæ, putant tam diu ſecandum& pungen. 8 dum, donec ſanguis exeat. Externam laminam aliquando 4 lues Venerea exedit, nonnunquam in gummata elevat. Raritas vero cranii apparet ex media ſubſtantia inter u- 4 tramque laminam, quam meditullium vocant, certis cellu- lis, quadrangulis, ſexangulis, triangulis incluſum. Hæc in- quam ſubſtantia, rara eſt, laxa, venulaſque recipiens: quod & Hippocrates agnovit, qui iccirco monet omnium facilli- me cranium inflammari, unde in trepano ferramentum a- liquoties lacti& aquæ immergendum. Superficies cranii externa eſt velinterna. Externa ſuperior lævis eſt& æqualis; inferior vel baſis, 4 aſpera& inæqualis, ob appendices& proceſſus varios. 1 Interna ſuperior concava, æqualis eſt, niſi quod inſcri- ptiones habet venarum,& aliquot ſinus, quibus dura maten 6. innaſcitur: Inferior maxime inæqualis eſt ob varias protube- 8 rantias. 1 1 Vbique vero per cranium foramina crebra ſunt, exigua & inordinate diſpoſita, per quæ venulæ& arteriolæ tranſeunt 0 ad cavitatem oſſium interiorem,& duram meningem. Ali- 3 quando tamen deſunt. 1 V. Cranium Tandem ut ad partes cranii veniamus, ſciendum non ex i ex pluribus unico oſſe conſtare calvariam, ne ex uno vulnere frangatur, A oppibus con- ſed ex pluribus; quæ per ſururas connectuntur, de quibus 2 Kaun. ſequenti capite. Suntque alia oſſa cranii, alia maxillæ. d CRANII ſſu in adultis ſunt octa, quorum duo communia 1 ſunt cranio cum maxilla ſuperiore, nempe cuneiforme& 1 ſpongioſum. Sex vero propria ſunt oſſa, quæ cranii ſenſele. — Ln

Aita eſ, leii um ubique rer
= dvertunt un
— K pellucicuna * Pi nonaulii a adiu ſcemmdunt rnam kminmt — am in gunman
x medi ſuſtan
= ulium vocan a angulisiaclulmn — mulaſque weiit — tco monet omau Entrepanofenm udum. RAl interna. xqualis; infein Is& procefſum lualis eſt, uim — ſinus, quidut qualis eſt obuuui
amina crebniu enule& artaul & duram menk
iniamus, ſcecs rex uno vulurn 2 connectuntu
aaxillæ. V 2 ka, quorums ore, nempecu⸗ nt oſſ, qura
DI Osspbus. 7or
jam conſtituunt: Unum fontis(in recens natis duo)duo ſin- cipitis, unum occipitis(infanti quatuor) duo temporum. Et la- tent in meatibus auditoriis alia ſex oſſa, utrinque tria parva: malleus, incus,& ſtapes, quibus quartum additur orbiculare.
Atque ita quatuordecim vel ſexdecim fiunt oſſa perpetua
cranii. VUus Cranii:
I. Eſſe domicilium& propugnaculum cerebri alias mol- lioris.
II. Ut per illud vapores tranſpirent.
Ad illud facit craſſities& durities; ad hoc raritas una cum futuris.
In cranio humano nonnunquam cornua excreſcunt, mo- do mollia, modo duriora arietinis ſimillima, interdum cra- nio, interdum cuti affixa, eaque ab humore craſſo, lento & melancholico. Exempla habent Paraus, Thuanus, Hil- danus, Renodaus, Zacutus, Severinus aliique,& nos duo vi- dimus, unum Patavii in Moniali, alterum Purmerenti in vetula ſatis longum& durum, de quibus in Obſ. noſtris Novis de Unicornu egimus. 5
C A d. V. 1 DE SuTURIS CRANII.
8 UruRà eſt connexionis ſpecies, imitans compagem ◻☚ᷓ duarum ſerrarum, vel veſtium ex pluribus pannis lace- ris compoſitionem.
Tales in humano capite plures ſunt: raro enim abſque omni ſutura reperitur caput, quale viſum refert Ariſtoteles,
& Helmſtadii atque in Francorum monaſterio Heilbrun- Caput ſins ſuturisa
nenſi tale monſtratur,& paſſim occurrit.
Atque ejuſmodi homines externis injuriis caput non ita obnoxium habent, at internis maxime, cum tranſpiratio ſit difficilior. Ex qua diſtinctione Celſum cum Hippocrate con- ciliant Fallopiuz& Columbus, im primis Riolanus, quorum
ille caput fine ſuturis firmiſſimum, minimumque dolere, hic cum ſuturis ſanius, ſcripſit, id quod Robertus Conſtanti- nus in Celſo tentavit.
Aliquando diuturnitate& ficcitate in ſenibus ita coale- ſcunt ſuturæ, ut vix appareant; cum in junioribus interim manifeſtius videantur. Aliquando coronalis ſola obliterata obſervatur; non vero facile abolitæ temporales deprehen- duntur, niſi omnes reliquæ prius perierint.
Nume⸗
————————:—:—:——

702 AxA r. BARTHOLIN. LIBELL. WV.
Ener Ari. Numerus& Situs futurarum idem eſt in fœmina atque
ſtotelis.
Coronalis ſueura cur
in mare, contra quam putavit Ariſtot elesneque mutatur pro ratione figurarum, ut voluere Hipp.& Galenusa nili rariſſi- me. Obſervavit enim M. A. Severinus, inter ſuturas ſagitta- lem& lambdoidcam, aliam inſuper figura triangulari,& ſuh finem earundem in alia calvaria, ſuturam novam ovalem. In figura porro deviabant ſuturæ capitis fatui cujuſdam, quæ omnes uno quaſi clivo exaltatæ eminebant. Quod in tribus epilepticis pueris Neapoli vidimus, praæſertim coro- nali. Ut novam Epilepticorum& cauſam& curationem ſuggeſſerit.““ Suturà propriæ, oſſa nimirum cranii invicem connecten. tes, aliæ dicuntur veræ& propriæ, aliæ mendoſæ& ſpurie. Veræa dicuntur, quæ pectinatim coëunt, vel more denta. tæ ſerræ, quas nonnunquam vidi ex contuſione mobiles, quod in pleriſque calvariis alioquin nimium in terra exſic. catis vulgatum eſt, ruptis nimirum floſculis& ſecuriclis, quibus ſuturæ inter ſe committuntur, Rolfinccio monente: tales autem futuras in adultis reperiri, non infantibus, in quibus ſingularis eſt combinationis ſpecies, Duuενννιεν² ſeu commembranatio. Laxæ ſunt etiam in pueris, unde aà ſe re- cedunt in Hydrocephalicis, quod Hafniæ in puero vidi non
& Donatus deſeribit.
Spuriaæ ſquamarum modo& imbricatim agglutinantur; unde dicuntur ſquamoſæ conglutinationes,& magis com- miſſuræ dici poſſunt, cum& ad harmoniam magis acce- dant, quam ad ſuturam.—
Veræ tres ſunt.
ſemel, fimili illo quem Severinus inter Abſceſſus depingit,
I. Anterior eſt,& dicitur coronalis 1. Quod antiqui ea ca-
pitis parte coronas geſtaverint. 2. Quia coronæ vel circulo
ata uaoa? aliquo modo ſimilis apparet:
Nam à temporibus urrinque aſcendit per tranſverſum ad
ſummum capitis. Arabibus arcualis dicitur haæc ſutura& puphs.. 1. VUſus eſt, connectere os frontis cum oſſibus ſincipitis, ad- eoque ab invicem diſtinguere. Locus coronalis in vivente invenitur vel manu à carpo per naſum ſuperius exporrecta, vel filo ab utraque aure extenſo, cui tranſverſale aliud ab ex. tremo naſo ducatur.
II. Huic oppoſita poſterior eſt,& in occipite: dicitur Aau°e—s Afigura Græcæ literæ A, aliis I NaoesdYs, item proræ ſutura 5419:: luit r
Hæc à baſi occipitis ad utramque aurem oblique Aawndi KI
——ö——ꝗ————„
—

1 1 1131 9163
XW
S ad harmonimt
= nalis 1. dodm — a. Quia cowm
Mſcendtpam FIGURE EXPLICATIO. = ualis dicinrk b
zali dic A. Portio ſuturæ ſagittalis.
B. Sutura Lambdoidea. nn n C. Sectio ſerra facta.
S„ D. Primum os Wormianum, funiſtri dultus. 3um E. Secundum. Dcui tranfy F. Tertium.
G. Primum dextri ductus.
reſt,& in occ H. Secundum.
XA, liss Ty I. Tertium.
1 K. Magnum cranii foramen. rue aurem chüß K L. Proceſſus mammillares.

70—½̃ AxAr. BARTHOLIN. I.IB ELL. IV. & in angulum coit. Aliquando cum occiput amplum eſ,
vel alias, tranſverſa ſutura dividitur, ſimplici vel geminar ali-
quando duplex vel triplex ſutura eſt, ac ſi trigonus major
oſfa trian- unum minorem, vel duos minores contineret; ubi ita com.
gii
cula.
mendata.
gularia cra prehenſa dicuntur oſfſicula triangularia, in epilepſa com-
Præter hæc oſſa triquetra, alia in ſutura lambdoidea in-
venit Olaus Worm, ſummus
Vir, utrumque cranii tabulatum
perforantia, à pauciſſimis hactenus animadverſa: Triaut plurimum in dextro, totidem in ſiniſtro ductu, magnitu- dine, figura& ſitu diſcrepantia, quæ etiam in infantibus accurate diſcernuntur. Intmum ad proceſſum mammill- rem conſpicitur, medium paulo ſuperius, vix dimidii digit intervallo, rertium aliquanto longius à ſecundo diſtat. Duo ſimilia his tantum invenit Pavius, fuis futurulis eircum- ſcripta, de quibus dubitat num ad bregmatis num ccipitis
pertineant ofſa.
Figura ſunt varia, triquetra, oblonga, ovalia. Interdum inſtar exoſtoſewn in viventibus eminuiſſe notavi, ut tactu
perceperim. In ſiniſtro ductu majora
omnia apparent. Maximum ta-
men unguem pollicis non excedit. In concava cranii ſuperficie diſtincta magis quam in convexa apparent, quare omnia obſervantur clarius ablata
calvaria.—
Notandinn tamen in diverſis craniis tam numero, quam magnitudine& figura ſituque variare hæc oſſa Mormianasut modo quatuor ſint, modo duo, atque in dextra linea tan- tum, aliquando in ipſa junctura ſagittalis cum Lambdoidea,
aliquando etiam in ſquamoſis temporalibus.
Uſum credo 1. ut ampliori circa ea tractu ſuturæ ad excre-
mentorum exitum amplientur.
2. Ut cranium plurium officulorum contextu in contu-
ſionibus magis ſit tutum. Prater hæc oſſa Worm
jana, alia obſervavi in variis cra-
niis, in Muſæo meo aſſervatis, ubi varie quoque ludit Na- Varia oßi- tura tam in numero ſuturarum quam forma. In una calya-
ria oſſiculum conſpicitur
in confinio ſuturæ ſagittalis&
lambdoideæ, oblongum, quinque eminentiis donatum, un- diquaque ſuturis circumvelatum. In eodem cranio ſagitta lis ſutura, obliqua viſitur,& prope coronalem, oſſiculum ſingulare conſtituit. In alio furis à me diſſecti, duplex eſt lambdoidea,& inter utramque oſſa ſatis magna, quatuor
conſpectiora, ita tamen ut occipitis os praæ reliquis promi-
neat,
.
☛* ℳ⏓ꝰ.ᷓ

=Aüniſtno dua A à, quxctim —ad Procedlmna uperius, vira giusa ſccunis — us, ſuis luni ad bregmain
— oblonga, onüu — ieminniſſemg
—s ditinch mg = a obſervantura
Deraniis tam tuns ü ariare hæcolhn *, atque indan *(agittaliscumls =mporalibuw.
— za ea trackulun —
n ulorum contm
e, alia obſeraniii * ubi varie quons quam forma h ronfinio futunt
ue eminentibi m. In eodemch rope coronig ciris à me diſſeci- cie oſſa ſatis mg ipitis os pausa-
ia appareut. i = it
Etuntur: in oſſe palati peculiaris apparet ſutura.
DI OsSsSsssus. 795 neat, magiſque protuberet quam oſſa ſincipitis. Sutura co- ronalis in alio utrinque verſus os temporum includit os or- biculare, quod inſulæ inſtar, ſuturis tanquam mari cingi⸗- tur. In ſutura ſpuria temporali viſitur quoque oſſiculum tale, ſimili ſutura ſpuria incluſum. M
Uſus hujus ſuturæ Lambdoideæ eſt, os oceipitis diſtin- guere à tem porum& ſincipitis oſſibus.
III. Inter has media eſt, ſagittalis dicta, quia recta vel Per rectam lincam, inſtar ſagittæ, projicitur per longitudi-
nem capitis inter coronalem& lambdoideam.
Aliquando per coronalis medium& frontem medium pergit uſque ad naſum, præſertim in infantibus: in qui- buidam etiam oſſis occipitis partem ſecat. Interdum de- fuiſſe memini. Dicitur ſutura hæc virgata, item& recta,
Uſus, duo ſincipitis dividere& conjungere.
Duæa mendoſæ communiter ſtatuuntur, quæ ſquamoſa, cor- Cur ſqua- ricales& temporales dici ſolent, quia temporum oſſa circum- marum mo- ſcribunt. Debuit autem fieri hæc connexio inſtar ſquama- do hint rum, quia oſſa temporum parte inferiore craſſiſſima nimis zuadan Ponderaſſent, niſi ſuperius ſenſim attenuata fuiſſent,&“"uæν? oſſibus ſincipitis paulatim inſtar ſquamarum attenuatis juncta.
Cæterum plures ubique in calvaria tales reperiuntur ſpu- 5 μννQãfdt riæ ſuturæ, item harmoniæ variæ, ubi oſſa invicem conne- merus bonus.
Suturarum verarum magna eſt in figura diferentia. Quæ- dam ſerras ſive dentes ſimplices æmulantur, eoſque vel bre- ves, vel oblongos, vel incurvos, vel rectos, vel acutos, vel ob- tuſos, vel latos. Quibuſdam dentes mire inter ſe ſunt con- texti, lateque invicem implexi. Nonnullæ infinita oſſicula rotunda, arenarum in modum, gyro involuto com plectun- tur. Singula recenſere non poſſumus, quia variant in variis.
Uſus ſuturarum: 1 it
I. Ad liberam fuliginum tranſpirationem. Hinc Hippo- erates pronunciat illos homines eſſe ſanioris capitis, qui plu- rimas ſuturas habent:& qui capita habent abſque ſuturis, Cephalæa infeſtantur. Et Galenus ex nimis firma ligatura arctatis ſuturis, cohibitiſque excrementis, tantam vidit ob- ortam inflammationem, ut oculi ex orbitis eruperint.
II. Ut iis dura mater fuſpendatur& alligetur, ne inte- riores cerebri partes comprimantur.
III. Ut eadem dura mater emittat ibi fibras pro pericra- nio& perioſteo conſtituendis.
IV. Ut vaſa alia intro, alia foras excidant, pro partium
1 1 y nutri⸗

706 ANAT. BARTHOIL. LIRELL. IV.
nutritione& vita: quæ vaſa Fallopius venas puppis vocat. V. Ne unius oſſis fractura alteri communicetur. Hinc negat cum Galeno Paulus, Guido,& Fallopius contra fiffuram dari, niſi in ſolido capite, contra quam ſcribit Hippocrates, qui 2uνκᷣ ρνsν vocat ſeu infortunium, Celſus allique,& b 3 exempla ipſe recitant Fallopius, Paraus, Pavius, N. Pontanus, .& ante hos Soranus, ſumpta ſimilitudine à vitreo vaſe, quod ſæpe percuſſum una parte, rimam contrahit in oppoftta. Pro Fallopio notat Senguerdius I. in oppoſita parte pusali- quando inveniri& abſceſſus. 2. Aliquando oppoſitam par- tem frangi ab alia cauſa, ut à lapide. 3. Laterales partes 8 zuſclom offis fr angi poſſe. Sed hoc extra rem noſtram. VI. VUt topioe exterius applicata facilius penetrent.
—— —
CaA r. VI.
DE O08SIBUS CRANII pPROPRIS 1N SPECIE.
RI MuN 08 5 eſt 08 FReN TIs, aliis coronale Jinvereum dum, os puppis: quoc Figuram habet imperfecte circularem; petfectius nimi⸗ rum, ubi ſutura coronali cireumferibitun immperfectius jux- ta oculorum ſedem. Subſtantiam habet tenuiorem quam os occipitis, craſſio- rem quam oſſa ſincipitis. Duplex eſt in recens natis, ſutura ſagittali d ſinctum: daplici quoque lamina conſtructum, externa& interna. b Ad naſi ſummum ſupra ſupercilia adſunt CAviTaTES vel ſinus ampliſſimi(ſed non adſunt 1. in puellulis uſque ad b annum, quia humidiores partes& molliores. 2. in quibus facies eſt depreſſa& ſima niſi id raro. 3, in quibus frons eſt diviſa) ut plurimum gemini inter utrumque tabulatum, in- 1 terdum membrana viridi fuccincti& ſeparati, corpus quod- dam molliuſculum& medulloſum continente. FEt habent hi ſinus foraminu, quæ deſinunt in narium am- plitudinem,& aliud quod in cranium deſinit, ſupra ſeptum b oſſis ſpongioſi, quo olfactus organa diſtinguuntur. b Uſus hurum cavitatum: 1. Ad canoram reddendam vocem; quia ſinus hiini lis, qui male loquuntur, non reperiuntur. 2. Aliis, ut in iis elaboretur aër ad animalis ſpiritus ge nerationem. 3. Ut aërem Ldorum vehiculum per nares attractum conti-
—————„
————— 4—

₰1 1n2 1 1' ha. eri— 5 Kalhhate — quam in ium; cCehu. iraus, pn t = itudine dnu — Im contntunh 5 nchran düigemg
id e. z. Lextraremmg lia ficiliu
VI.
dII R dlE.
2 1
— cularem; leridituniupa
— quam csocai =ſutura ſagittit
um, exterm Iercilia adfum = ſunt 1 in pock 6& molliore raro. 3.ingut er utrumqyed 1 ti& ſeparaia Uum continea — uc deſinuntus S nium deſiais ana diſtiggu —ocem) quit iuntur.
n aer ad animas
pulum per un
———
DOSSu. 707
dontineant. unde ad olfactus organa ſenſim tranſeat,& ad cerebrum, quod alteret,& mutatum ad ſtatum naturalem reducat. Unde odor fepe per 1 integrum diem in narium ſummitate perſentitur.
4. Aliis, ut ibi colligantur excrementa non modo craſſa, ſed etiam aquea, quæ ad glandulam lachrymalem delata lachrymas efficiant.
5. Alii volunt materiam med ulloſam inibi contentam, foramen Canthi majoris oculi tranſire, oculumque hume- ctare& lubricare, ut moveatur facllius.
6. Ut protuberantiam illam& eminentiam ſupercilio- rum extendant, ad faciei gratiam& oculorum propugna- culum: hincquei in iis deficiunt, quibus frontes depreſſæ. Primarius hic Higmoro eſt uſus, nobis ſecundarius.
7. Blaſius infervire eas vult muci narium collectioni.
Proceſſus habet hoc os: Unum ad oculi Canthum majo- rem; alterum ad minorem, pro orbitæ parte ſuperiore con- Kituenda,& pro ſede muſculorum palpebras claudentium. Adſunt præterea duæ Eminenria augulares, utrinque una, ver- ſus tempora, quæ Cornua vocat Albucaſis, Dionyſiſcos Auctor definitionum& Heliodorus Medicus;& ſi alterutra tantum Parte ſit tumor ille offeus, Dionyſiſcum appellat Ingralſias.
Foramina tria habet; unum interius, de quo ſupra, quod in cranium deſinit: duo exterius, ad ſuperciliorum me- dium, pro nervorum tertiæ conjugationis ad frontem trans- itu. Exilia alia interius pro vaſis meditullii.
SEcuxpuM& TeRriuR ſunt duo OssA SiNCITPITIS vel verticis, aliis parietalia, arcualia, nervalia, rationis ſeu cogi- tationis, Græcis Spiſα ˙ sᷣᷣ, quia ſub ĩpſis cerebrum hu-
midiſmum& molliſſimum eſt ſitum.
Figura ſunt quadrilatera, inæquali.
Subſtantia rarior& infirmior quam aliorum, quia caput Vulnera
hac parte plurima indiget evaporatione: unde vulnera ſin- hincipitis
cipitis lethalia. In infantibus(hominum, non br utorum) pars ea, quæ ad commiſſuram coronalis& ſagittalis eſt, membranoſa repe- ritur,& mollis,& ultimo inter oſſa capitis in os induratur, ſed non ita tum eſt craſſum, verum pellucens; Ariſtoreli& Plinio quando vocem ar ticulatam edere puer incipit. Hinc eo loci in pueris hiatus ſeu fovea obſervatur, aliis fontanella dicta,& fons pulſatilis; ubi quoque cauteria in deſperatis catarrhis inurere conſueverunt. Hanc partem in adultis membranoſam, ut in infartibus, necdum oſſeam factam, ſemel tantum& quidem in viro quadragenario obſervavi. Iy 2 5 Bau-
lia? 5
cur letha-

—————— ———.—— ö——
———
———
M. Alter ejus proceſſus, qui jugale ſive Zygomatis os enu-
7os AkAr. BAnTH. LIBELI. W. Dr Ossmus. FEIGURARUM EXPLICATIoO.
Cranii oſſa, ſuturæque, ut& maxillæ untiuſque b partes oſtenduntur.
F 1 G. IJ.
AA. Sutura coronalis.
B. Sagit talis portio.
CC. Squamoſa ſutura 2„ temporum.
D. Os frontis.
EE. Proceſſus ejus oſſis a oculi canthum majorem. F. Alter proceſſus ad canthum minorem.
G. Foramen pro nervorum tranſitu in uno latere erhrelſun H. Os bregmatis.
I. O. temporum.
K. Appendix ejus ſtyloides.
L. Proceſſus ipſius Mammillaris.
tuit. N. Primum os maxillæ ſuperioris ſecundum Auctorem. O. Secundum os. P. Foramen hujus oſſis, cui ad jacet caruncula lachr ymalis. QQ. Tertium os maxillæ ſuperioris. RR. Quartum ejuſdem os. S. Septum nurium. T. Maxilla inferior. u. Foramen eſus exterius minus. i2ius⸗ autem interne Pe⸗ ctatur. X. Proceſſus ejus maxill qui Corone vocatur. Z. Alter Proceſſus retuſus Condylodes dictus. & s. Dentes inciſores. 8 8. Canini. οϑ. Molares.
FI G⸗ II.
AA A. Suturaà coronalis.
B B. Sagitalis.
CC. Lamodoidea.
D. O. Fontis.
E E. Oſſa ſiwipiti⸗ feu HAamati. F F. Portid olis oocipitis.

————
——
——
—
—— —
—
.— 85— 163, 4.4e,eenne—= „* ,,—— .. V——ᷣ/4ꝛꝗꝛ 88ns Nne 4—— e ¹——— —.— 4 2 8 S——. N — W „ W
„65) 4*

710 ANAr. BARTHOLIN. LIBELIL. IV.
Bauhinus in uxore ſua xxx x. annorum adhuc invenit aper- tum.
Cavitates intus ſuperficiales adſunt, venarum impreſ. ſiones,& extrinſecus foramina exigua.
QuaARTuM os OeciplTrIs, aliis baſill memoria, os pyxidis, Græcis εον; totam fers ternam calvariæ partem conſtituit. Quod in adultis communiter unicum„ rarit triplex, in pueris communiter ex quaruor ofti Ahinque conſtat..
5 08 droræ— 08
Subſkantia eſt aaeuuh omnium& denii 1 h ibi tus eſt Ventriculus nobilis,& ibi quaſi à font 1
tur) præſertim ad baſin cranii, niſi ad laterat magni forami. nis, ubi tenuiſſima eſt,(quare recte dixit Ariſtoteles, hujus reſpectu hoc os eſſe tenuiſſimum, quod Oolumbus taxat)
ideo ad tutelam in 5 us medio Deananeieis 5b10
riæ vertcheales Alſcendumts ahan egreſſum,& venarum atque arteri nonnunquam addit Marchettus Pr lis. Sinus habet novem, interius ſeptem, exterius duos. In- teriores duo conſpicui longi, ubi latet ſinus cerebri lateralis in dura matre. Reliqum ampli pro cerebello 8 cerebri parte Poſtica. Droceſſus habet anterius ad baſin duos latos än pueris ſunt S epiphyiſes) cartilagine tectos, interius magis eminentes, in primæ vertebræ ſinus ad capitis motum inſertos. Alius pro- ceſſus parvus eſt poſterius, vertebræ primæ junctus. In canum occipite aliud os eſt inter cerebrum& cere- a lum, quod triangulare; ut pronum greſſum, quaſi fulerę a- ſuſtentet, In cranio humano ſimile vidi. QurNTruM& SEXTuM funt OssA TEMPORuM, adau- res, aliis oſſa lapidoſa, petroſa, ſaxea, ſquamiformia, mendoſe, item aliis parietalia& arcualia. Figura eorum inæqualis eſt(magis tamen circularis quam r llatera)ob ſubſtantiam multiplicem, quæ eſt inſtar rupium & inæqualium aſperitatum; unde etiam dicuntur oſſa pe- troſa, Sed parte ſuperiore paulatim attenuantur, ut tranſpa-
pitis quamarum inſtar committuntur.
Foramina habent externa ſex,i interna duo. Primume ex-
ter num
misarteriæ cervica-
int, ubi muſculis temporalibus ſubjacens,& oſſibus linci

² leptem, exteri — Rtet ſinusent ocerebellogmm
nn duos latosſt
terius magiscn
a notum inſenaa bræ primæjui t inter cenim a ium greſſum, Rile vidai.
1OsSA Terlronu-
Aea, ſuanifnui
gis tamen ciu — 4: cem, qux ettint ade etiam dicun Im attenuantun, sſubjacens Kus untur. interna duo.
DEꝝ OssiBus. 711 ternum amplum eſt, videlicet meatus auditorius; reliqua exigua, pro tranſitu vaſorum. Sinus duos. Exterior, cartilagine obductus, maxillam inferiorem recipit. Interior oblongus, oſſi occipitis com- munis eſt.“ Appendicem habet quodlibet acutam oblongam& graci- lem, unde Styloides dicitur, Belenoides, Graphioides, plectrum, &yc. Levi occaſione abrumpitur, unde non in omnibus calvariis, præſertim è terra effoſſis, adeſt. In adultis oſſea eſt, in infantibus cartilaginea, nec ante 25. annum reperi- tur ex ſententia quorundam, qui veri ſunt de ſolis appen- dicibus. Nonnihil curvatur, ut calcar galli. Alligatur oſſi hyoidis per ligamenta. Obſervavit tamen Marchettus ali- quando ad cornua oſſis hyoidis pervenire, ipſiſque valido nexu devinci. 3 Proceſſus tres. I. Externus eſt& obtuſus, craſſus, brevis& cavernoſus, mammillaris dictus à figura. 2. Etiam externus, eſt oſſisjugalis portio. Os enim Juc ALE ſive Zygomatis ſub oculo ſitum, non 0⸗ jugales eſt peculiare os, ſed ex duorum oſſium proceſſibus conſti- tuitur: uno modo dicto, altero maxillæ per ſuturam obli- quam commiſſis, ut fiat quaſi pontis forma: cujus ufus, muſculi temporalis tendinem tueri, cum alias eo loci calva- ria ſit tenuis. 3. Internus petroſus in longum protuberans, in quo tri- plex cavituas adeſt: tympanum, labyrinthus,& cochlea, item oſſicula auditus. Suturas in oſſe hoc petroſo obſervavit Bil- ſius, quarum ductu ſine ſectione os durum dividit, cavita- tem detegit,& ofſicula auditus monſtrat. Si vero exterior meatus ante tympani membranam adnumerctur, quatuor erunt cavitates meatus auditorii, licet Veteres unlus tan-
tum cavernæ meminerint.
I. Cavitas TMPANuM ſeu concha, aliis pelvuis, Ariſtot eli Cauitaes cochlea, eſt ſtatim poſt membranulam tympani ſita, cui in oßibuz oſſeus circulus obtenditur, facile in infantibus ſeparabilis, in petroſis- fenibus difficulter, in qua aër congenitus, quatuor item oſſicula, ligamentum,& muſculi, feneſtellæ,& aquæ ductus, & ab hac cavitate canalis in palatum abit: aërem utpote congenitum& à natura retentum non tranſmittens.
Feneſtra ſunt duo parva foramina in hac cavitate: unum
owale, in medio cavitatis, anserius& altius eſt, cui ſtapedis baſis incumbit,& magna ex parte claudit: parte poſteriore in cochleam ſe aperit inſigni amplitudine,& conjungit ſe- 8 XX 4 eriam

FIGURARUM
712 AxAr. BARTHOE. LIBELL. IV. DE Ossznps.
EXPLICATIO
Auditus organi internam ſtructuram cum oſſicu- lis auditus demonſtrant.
F 1 6. I.
AA. Os Temporis.
6b 6b. Squamoſa ſutura dicti 9/ſis.
ec. Os ſpongioſum.
D. Cavitas in quam uervi audit orii fit inſertio.
e. Circulus oſſeus.
ff. Gyrus maſor cochlea.
g4. Tres ſemicirculi oſſei Labyrinthum efformautes.
b. Malleus in ſitu.
i. Incus.
k. Stapes.
1. Muſculus auris externus.
m. Muſculus auris internus. de quibus muſculis vide lib. 3. cap. 9.
4à a. Labyrinthus.
9. Cochleaà. 2
c. Foramen ovale in quo ſitus Kapee.
d. Aquaductus Fallopii.
e. Feneſtra rorunda.
Tf. Exqgua foramina pro exi-
tu vennlarum& arterio- larum. EI e. III. 1
àa. Coehlea diſſecta.
1 FrI G.
eochleam in duos gyros dmwi-
V videns.
c. Foramen rotundum inca- Vitatem auditus, in gyrum cochlea iuferiorem deſinens.
ddd. Labyrint hi circumvolu-
iones apertæ.
e. Feneſtra ovalis.
FEr g. IV.
d. Caput mallei rotundum.
5. Ejus extremitas qua tym- pano aduectitur.
c. Proceſus minor mullei.
d. Subtilior& longior ejus Proceſſus à Folio primum obſervatus.
e. Incus, cujus ſuperior pars ſinum huber pro mallei ca- pite recipiendo.
f. Proceſſues Incudis longior,
cui ſtapes alligatur.
h. Stapes.
i. Quartum oſſiculum me-
diante ligamento ſtapedi an-
nexum, EFr. Sylvio obſer⸗
Vat un.
V. Oſſeum circulum infamium, cui membrana tympani au-
nectitur, exhibet.

TABvL A IlII.
Lyrum auhe deſineni ler
»— 4 X X S— S —
— —
S S —
—
* roc eſſus 4 R obſeruatu. lnca„cujua ſiuum huuiri cu* ſta pes aln Stapes. Quartum iu.
nexum, I Datum.
—
—— ——
F r6.
ſeum arum 4* cui membraufu
nectitur, erb-
—
2 —

714 ANAT. BARTHOLIN. LIBELI. IV.
etiam foramini poſteriori, quod humilius eſt, in homine, mi- nus atque anguſtius,& hoc in duos canales ſcinditur, ſqua- ma oſſea tenuiſſima diviſos: uno cum feneſtella ovali co- chleam petit, altero labyrinthum,& poſterior quidem cana- lis dicitur aquæ ductus, item meatus cochlearis, tortuoſus, cæ- cus, capreolaris, ob tortuoſum ductum, per quem varie de- ducitur pars nervi auditorii major cum arteria.
II. Rotunda& priori minor, LABXRINTHus dicitur,& Fodina, ob varios anfractus: poſt feneſtram ovalem cayitate ſequenti ſe jungit. Ab hac multæ viæ excurrunt, quas vo- cant ſemicirculos oſſeos excavatos, vel funiculos, utpluni- mum tres, initio amplos, deinde ſenſim anguſtatos, tenui membranula veſtitos, ut ſoni acutiores fiant,& ſenſim fradi
in cerebrum aſcendant. Quatuor foraminibus patet, prater
ovale& quintum quod in cochleam terminatur.
III. CocHLEEA dicitur ob flexuoſam circumgyrationem, aliis cavitas cochleata, buccinata, antrum buccinoſum,&c. Nam gyros tres vel quatuor ſe mutuo excipientes(unum tantum vel duos, quibus obtuſior auditus) habet,& tenuiſ- ſima atque molliſſima membranula ſuccingitur, venuliſque infinitis ornatur, quæ circa Cochleæ gyros circumvolutæ, variis Propaginibus labyrinthi ſecreta perreptant.
C A p. VII. DE OSSIBUS AuDITUs.
8 Equuntur octo alia oſſa capitis, quæ minima, utrinque
quatuor, Auni rus OssicuL 4,dicta à forma: MaALLgus, INcus& STAPES,&R ORBlCuLARE, antiquis plane incogni- ta, quorum duo priora invenit acobus Carpus, quem poſtea ſecuti Maſſa, Tacobus Sylvius& Veſalius: hic vero à Fallopio monitus tertii tandem quoque meminit, cujus primus in- ventor eſt Ingraſſias; licet Euſtachius& Columbus ſibi inven- tionem arrogent.
Quartum os auditus invenit nobiſque monſtravit Fran- eiſcus Sylvius, rotundum, exiguum Nic. Fontano ſquamæ piſcis lupi ſimile: Lindano cochleare vocatum. Stapedi, qua incudi committitur, per tenue ligamentum ad latus anne- xum, quod in coctis vitulorum capitibus, in quibus quam in homine majus eſt, reperies facilius, quanquam nec in homine appareat exile. Pavius in bubulo capite annoſo huic nimile ſeſami forma obſervavit,
SITrA funt in cavitate prima ſeu concha.
3 Subſtau

r e ſeuſim — iores ant,a — foraminibu R MHm termimau =olam circumen — antrum um nutuo excipen rauditus)uis, —=mſ uccingiug — klex gyroscim — reta perreptan.
VII. Audm
*, quæ miaim dictad forma-
E, antiquisplu cobus(arhuu =?ſalius: Meſen äieminit, cujpn ius& Colamtul
oobiſque mon aum Nüx. Num Hare vocatum.- ⸗ igamentumal- apitibus, ingqu ¹acilius, quwannr bubulo capiten
eu concka.
Dr OssI v s 71
Suéſtantiam habent duram& denſam, intus cavam, ut leviora ſint& medullam pro nutritione contineant, nullo pPerioſteo cinctam; præterea ut ſicciorem aërem efficiant, deferantque inſtar funis, quo januæ alligatæ attolluntur, claudunturque. In recens natis æque perfecta ſunt,& ma- gna atque in adultis; licet non ita dura, ſed magis humida; unde infantes obtufius audiunt.
Connexio. Malleus proceſſu ſuo pertinaciter adhæret
membranæ tympani ultra medium, inſtar reffexæ caudæ, cujus caput incudis cavitati inarticulatur, parvum habens proceſſum, ut tendo applicetur muſculi rotundi; habet& longiorem quendam proceſſum, ſed ſubtiliorem à Cæcilio Folio primum obſervatum, cui alligatur muſculus alter, au- ris externus. Oſſeo circulo tranſverſim incubat, cum quo forſan in adultis coaleſcit, fere enim in pueris tantum con- ſpicuus, in aliis facile rumpitur ob ſubtilitatem, quando eximuntur oſſa. 4
Incus molarem dentem referens, malleo ſubjacet, habens inferne duos proceſſus: unum breviorem, ofſi ſquamoſo innitentem, alterum longiorem ſuſtinentem verticem ſta- pedis ſive oſſis triangularis, quod cochleæ inſiſtit, dum bafi latiuſcula feneſtræ ovali immergitur, cui laxo ligamento nectitur, ut leviter quidem attolli, non vero ſurſum& deor. ſum poſſit.
Tria hæc oſſicula ligamento tenuiſſimo junguntur, quod
toti membranæ, ut nervus tympano bellico, circumten- ditur.
Uſus Miculorum eſt: Non quod invicem percuſſa ſtrepi- tum edant, ſed ut ſpecies ſoni excepta ad inferiora permeet,
& aurium excrementis via pateat. Nam ſtapes feneſtram Aalisas ovalem ſeu ſuperiorem claudens, ab incude movetur, unde quomodo aperitur feneſtra, ut ſpecies ſoni in nervum trajiciatur,& fias?
incus à malleo, malleus à membranula tympani aëris exter- ni appulſu percuſſa(quæ ne nimium intropellatur, malleus propugnaculo eſt) quod dum fit, intro pellitur hæc,& gibba redditur, unde aér congenitus afficitur, qui per cochleam errans efficit, ut nervi auditorii propagines ſonorum ſpecies per feneſtellas delatas ſuſcipiant,& cerebro ſubminiſtrent: Atque ita malleus tantum intro commovetur. In recurſu vero extrorſum movetur; cum membrana tympani, à mu- ſculo illo minimo à Caſſerio invento.
CA p.

716 ANAr. BARTH. LlBELL. IV. Dz OssiGg.
FIGURARuUM EXPLICATIoO.
Quarum 1. 2. 3. ex Bilſio, reliquæ ex Pa.
FE 1 4G. I.
Partem oſſis petroſi ſecundum naturales ejus ſuturasaſe invicem diſſecti continet. Hic videre eſt A A. Concham. B. Dmpanum. C. Malleolum. D. Incudem.
EI G. II. Oſſis petroſi partem eodem modo diſſecti indicat. Hic habes E. Stapedem nonnibilè? forumine ovali prominentem. F. Quartum oſiculum tenui vinculo ſtapedi annexum. G. Foramen ovale.
F 1 G. III.
Oſſicula extracta tria deſcribit eadem forma, qua loco ſuo naturali conjuncta ſunt. Hic oſtenduntur
H. Malleolus.
I. Incus.
K. Stapes.
L. OSulum quartum.
Meatum auditorium exhibent. A. Mitium auditoru meatus. B. Circulus limbo prominens, cui alligatur tympani membrana. C. Cavernulæ, ibi oonſpicuæ ubi tympanum deſinit. D. Foramen in proceſſu quarto ois perroſt, per quod ire dirur audaitorius nervus.

*
TABAULA ILV.
4
= II.
modo diſcäin
des
— wali prommm
— rulo ſt adel man
Ant
-III.
cadem fornan int. Hicoſtenaa
t,„;
n nnnn iſt 4
1 ym⸗ of perr
IV. V.
3 8 5 2 4
rligatur
—
—-·„
—
——— e.

——
718 ANAr. BARTHOLIN. LIBELI. IVv.
C 4
r. VIII.
DE OSSIBUS CAPITI & maxillæ ſuperiori communibus, Cuneiformi& ſpongioſo.
0◻ S SpHOENOIDES feu
CuNEIFORME dicitur à Cuneo,
cujus formam referre volunt, antiquis euàνε9e,
multiforme: ob varios, quibus exaſperetur, intus& extma
proceſſus: alii os paxillare, os baſzlare, os colatoru, os
jalati, exc. Situm eſt in media baſi capitis,& cerebro inſtar baſis fubſternitur, ita ut omnia fere capitis& maxillæ ſuperioris
oſſa tangat. Os unum eſt in adultis: at
unitis.
Proceſſus varii ſunt.
primo confit ex quatuor, poſte
Exterius duo inſignes ad palati latera ælee*e i⸗ alifor. mes, quia veſpertilionum alis aſſimilantur,& ſinu oblongo
donantur.
Interius quatuor parvi ſunt, utrinque duo, habentes for- mam ephippii vel ſellæ Turcicæ, diciturque ſella ſphænoi- dis, in quo proceſſu quadrato& lato, ſinus eſt pro glandula
Pituitaria excipienda-
Ad ſellam antrum eſt foraminulentum, ut aër inſpiratus ad ſpiritus neceſſitatem elaboretur,& ut excrementa pitui- toſa per infundibulum ex ventriculis cerebri deſtillent. Per oſſis hujus foramina in palatum nihil ferri probat Sclmeide- rus. Non tamen ad levitatem tantum condita foramina re- cte Wiliſius urget, quia in iis animalibus quæ majorem ha- bent glandulam, plura etiam& majora ei ſubſunt forami-
na. Intra foramina iſta contineri vaſa idem deprehendit.
Foramina habet varia, pro tranſitu hine inde vaſorum. Numer ſeptem. 1. Per quod nervus opticus ad oculos exit.
2. Pro nervo ſecundi paris
Lulorum motorio,& ramo ar-
teriæ carotidis ad oculos. 3. Longum pro nervo tertii paris, & quarti ad muſculos anguli externi,& octavi paris 4. Ro-
tundum, pro altera portione nervi tertii paris intra cavita-
tem oculi, à qua portione nervus exilis ad palatum& dentes maxillæ ſuperioris. 5. Ovale, pro tertia portione nervi ter- tii paris ad linguam& maxillam inferiorem. 6. Longum ſub ephippio, pro arteriæ carotidis rano majori ad cere- brum. 7. Ovale exile, pro ramo minori venæ jugularis in-
ternæ,

— r. 1. nnn II1
.
— dongiolo. wonus Gie — nt, ntiquün — ratperetur, m — haſtlane, ah —. K c — Pltis Kmalk confttexgun
— i hrera ree-
² imilantu ki
— rinque duo, M i, dcciturque luto, ſäus elm
alentum, uta =I, KXut excrem ² culis cerebridet * nihil feri pro ntum conditah imalibus quan = majoraei ſobis = i vaſa idem cen — tranfitu hineim ryus opticus sia * rum motoro, — gum pro verne 3 terni,& octnig S ervi tertii puui —sexilis ad paru no tertia poniiu m inferiorem. — Otidis rano m o minori fenr
D2 OsSSSIh.V. 719
ternæ, duram matrem egredientis. Ita confuſionem Riolani, diſtinctius emendat Marchettus.
Os SpoxGor DES, Gongioſum vel ſGongiforme in media frontis baſi ſitum,& narium cavitatem opplens, dicitur etiam S6½s2's cribriforme vel cribroſum: quia
Pars ejus int erior, qua capiti jungitur, multis foramini- bus, cri bri inſtar, ſed tortuoſis& anfractuoſis, non rectis, per- via eſt; atque hæc pars proprie eſt dicique debet cribroſa.
HRabet in medio acutum proceſſum, criſtam gali referen- tem, quo, tanquam ſepto, diſcriminatur hoc os in duas par- tes: Et huic proceſſui ſuperiori alius inferne apponitur, na- res diſtinguens, ubi pars oſſis hujus exterior eſt, quæ in na- rium cavitate extra calvariam continetur, rara& fungoſa; ubi ſpongioſa proprie dicitur.
Habet& aliam partem planam, tenuem, ſolidam& læ- vem, qua oculorum orbitæ committitur, cujus portiuncu- lam conſtituit, non vero maxillæ ſuperioris pars eſt, ut vo- luit Veſalius. b
Unus partis ſpongioſæ eſt, inſpiratum cum odoribus aërem
alterare.
Uſus partis cribroſæ primarius eſt,
1. Ad aëris introitum pro ſpiritu animali.
2. Ut odorum ſpecies cum aëre ferantur ad proceſſus mammillares, olfactus organa, quæ in hæc foramina deſi- nunt. Unde in Coryza, obſtructo hoc oſſe, perit odoratus actio.
Secundarius uſus eſt cerebri expurgatio. Non enim tan- tum per glandulam pituitariam ad palatum expurgatur pi- tuita, ſed ſtillat etiam in os cribroſum atque nares, fi ſupe-
riores dicti cerebri ventriculi nimia pituita affluant. Cæte- rum præternaturalis eſt hic fluxus. Nam Schmeiderus docet
nec duram nec piam matrem inſtar hujus cribri perforatam eſſe, ſed naturam per illa foramina tranſmittere filamenta nervis ſimilia, vel ipſos nervos ſenſificos à dura matre ad interiorem narium tunicam.
CàA p. IX. DE OSS8IBUS MAXILL Æ IN GENERE. SsSA Maxi LEE funt fundamenta totius faciei,& ſu- Pra os quidem maxilla ſuperior, infra inferior.
Superior enim, quam Gelſus malum vocat, eſt faciei Pans 3 Ooſſea,
2 1 87

——
——— —— 4
720 ANArT. BARTHOLIN. LIBELL. IV. oſſea, comprehendens oculorum orbitæ partem inferiorem,
KR&c laterales, nares, malas, palatum,& dentium ſuperiorum
ordinem. 8
Atque hæc maxilla in homine brevior& rotundior eſt, quam in brutis, ad venuſtatem, Senguerdis ut homo literas perfectius formare& articulatas voces proferre valeat item immobilis, ut& in animalibus, exceptis Pſittaco, Phœnico. ptero,& Crocodilo fluviali, teſte Ariſtotele& Plimio, tere- ſtrique, qui tamen non maxillam ſolam movent, ſed quem- admodum& viperæ una totum caput arctiſſime illi con⸗ nexum, quod& de Pſittaco dicendum.
Inferior vero maxilla in homine, aliiſque animalibus ſola mobilis eſt, exeepto Crocodilo, qui hanc cum oſſibus tem. porum adeo unitam habet, ut nullo modo moveri queat; Pſittacus vero utramque movet.
Counexvio eſt abſque motu in maxilla ſuperiore, per ſutu- ram vel harmoniam, cum oſſibus propriis multis, ex quibus conflatur,& aliis circumjectis oſſibus; In inferiore per urpa, quæ in medio mento eſt. Sed in adultis ita car- tilago in os mutatur, ut unicum os eſſe videatur maxilla in- ferior, cum antea ex guobus conſtiterit.
In margine vel eirouitu utriuſque maxillæ(Galenus hanc
regionem vocat Oalaν) cavitates occurrunt, quibus dentes
infixi, quas Galenus Bobesæ appellat, Latini alveolos, locu⸗ los, foſlulas, praſopiola, mortariola.
Hi alvei pro radicum dentium ratione, ſunt modo ſim- plices, vel triplices: aliquando obliterantur,& conſtrin- guntur, dentibus cadentibus vel eyulſis. Aliquando renaſ-
cuntux novi, à novis dentibus exeuntibus. In ſenio non raro
amiſſis dentibus alyei obliterantur,& circuitus acutiores fa- Kti, durique, ut in ſenibus ad manducandum dentium vi- gem ſubeant.
e DE OSSIBUS MAXILLEÆ SUPE- RIORIS PROPRIIS.
SSA MäAxILLE SUPERIORIS PROPRIA funt unnecim, utrinque qumque,& unum eſt ſine pari.
PRIMUM fere triangulare, conſtituit partem orbitæ o- culi inferiorem, Canthum minorem, partemque oſſis juga lis& malæ.
SEGUNDUM efficit Canthum majorem, ubi foramen eſt
in na-

aaxilla ſupen hamnina =colllidus; luic xeſt. Sedinann seſſe videun Kitterit.
lue maxille ca
—„occurrunt,ai
— dat, Latiuiaae
1 2 rratione, ſunta
K obliterantur,
lerulſis. Aligar
— tuntibus. latcia
Ir,& cireuitusan — aanduczndumcs
— X. XILILIM O PRIB,
s PRorxIAIE- a eſt ſine paii onſtituit partea
rem, partemqu¹
amajorem, uii
DEI OssSIBS. in nares pervium, cui adſtat caruncula lacrymalis, foramen illud vocatur punctum lacrymale, unde canaliculi ſupra de- ſcripti.
Hic fiunt abſceſſus, quos ægilopas vocant, qui ſi imperite Locur affs- tractentur aut negligantur, ad os penetrant, unde fiſtulæ la. us in ags- chrymales, per quas pus, medicamenta& alia tranſeunt. lope-
Eſt hoc os parvulum,& inter oſſa maxillaria ſuperiora minimum, tenue, pellucidum, laxe hærens, ut facile fran- gatur& deperdatur: unde raro reperitur in calvariis è terra effoſſis.
TERTIUM maximum eſt, unde conſtituuntur palati maxima regio,& orbita inferior magna, dentes continens. Sinus habet amplos,(& foramina, quæ vaſa tranſmittunt) utrinque& inſignes, tum ad levitatem, tum ut medullam contineat pro nutritione oſſium& ſuperiorum dentium. Aliis ad producendam vocem. In pueris primum excavan- tur poſt annos aliquot,& tenui membranula ſuccingun- tur.
QuaRTuNR cum ſuo compari conſtituit partem naſi emi- nentiorem oſſeam.
Eſt tenue, durum, ſolidum& quadrangulare.
Suntque externa hæc duo naſi oſſa, ſutura diviſa. Interne aſpera ſunt, ut rectius annectantur naſi cartilagines.
Aliud interius os eſt(quod naſt tertium) adhærens pro- ceſſui oſſis ſpongioſi, quod ſeptum narium, quia nares di- ſtinguit, dicitur. Hæc tria naſi oſſa oblonga Gradus Scalæ appellat Rolfinccius, quod gradatim unum poſitum ſit ſupra aliud. In ſingulis cavitas obſervatur.
QuINTUM ad palati extremum, ubi narium foramina ad fauces tendunt, ſitum eſt. Aſèe invicem diſtinguuntur ſu- tura palati media,& efficiunt amplitudinis palati narium- que partem poſticam. Sunt tenuia, ſolida& lata.
His decem addit Columbus undecimum aratro ſimile, Vo- mer dictum, ſupra palatum, intimum& medium, partem imam narium inſtar ſepti diſcludens.
2½ GA*.

—* —— ö“
2. AxAr. BARTHOE. LIBELL. IV. DE Ossmus.
FIGURARuUM EXPLICATIO.
Pprima naſi ſpongioſa oſſa, C avitas in oſſe frontis,& ductus ab illis ad maxillæ antrum, exlibemtur- EN Tiighmoro.
A A. Crauium diſſectum cum medullan mmeihus
B B. Interior cranui pars.
C. Cavitas oſſis fronlis.
D. Cavitas inferior àpritre au narium cavitatem du- cens, à qua etiam dutlus alter ad maweilla antrum fertur. b
E. MNarium cavitas.
F. Anirum maxilla.
G. Glandula piuuitalis in ſella.
H. Duactus è ſella ad palatum.
I. Os maxillæ ſupra palatum diſſectum.
K. Palatum cum dentibus maxillæ infixis.
LL. Veſtigia venarum in cranio inſculpta.
a. Criſta galli.
5. Os cribroſum. .Meatus à cerebro ad cavitatem lami in oſſe frontis Se
d. Duttlus à cavitate inferiore frontis ad antrum ma- xillæ.
e. Vbi ſuperior car itas ſe in inferiorem axna.
Secunda Cavitas Oſſis frontis proponitur ex Pavio.

TAUILA V.
8 N
— diſectun. inſiu anio inſtalu
=Naxille
—
* 3 c 214
Ah
A 8
8
ſe 2
☛
1 8 axf
—
a E,J
A)
S vuhnhhnjluuug
w
e, M vnInannſauud

——
—
“
————* 8
1—————y———— 2ö—p,,—————
—
——ö——
——
*—.—..— 1 ————————————.— ——— ᷣ—————
724 ANAT. BARTH. LIELL. I. DE Ossrsué.
FIGURARuM EXPLICATIoO.
Inferior calvariæ pars interiori& ex teriori ſua fa-.
cie conſpicienda præbetur.
fI Gg. I.
A AA A. Duplex cranii tabulatum cum intermedia ſubſtantia medullaſe cernitur.
B. Cavit us ſcu foramen in oſſè Frontis, in narium amplitudinem deſinens.
cc. Or eribroſum plurimis foraminulis pertuſum-
D. Fjur proceſſus acutus, Criſtam galli referens. EE. Duo prceſfus interiores anteriores oſsis ſphœnoidis ſeu Cuneiformit. FF. Duo proceſſus interiores poſteriores ejuſdem oßeis.
G G. Foramina ejus oſiits pro nervorum opticorum egreſſu.
HI. Sinur in ſellæ medio inciſur, quoglandula pituitaria continetur. I. Sinur alter cui nervorum opticorum coitus innitititur.
K K. 8 LL. Foramina denotant Oßis Cuneiformis pro vaſsrum tranſiu. NN. Proceſſus petroſus aßis Temporum.
0 o. Foramen ejus proceſſus ner do auclitorio tranſitum præbens.
pp. Additamentum oſeir occipitii.
C. Maximum foramen oßiis occipitii per quod ſbinalis medulla elabitur⸗ RR. Sinus oßis occipitis intra cranium, in quibus cerebellum recumbita
F I G. 11.
A A. Quintum s maxillæ ſaperioris, ſutura diſtinctum.
B B. Os jugale.—
GC. Foramina in varium amplitudinem dehiſcentia.
D. Septum narium- E. Unclecimum os maxillæ ſuperioris Columbo di cum aratro ſimile.
F F. Proceſſus externi oßis Cuneifermis, alas veſpertilionum exprimens. 2g. Proceſſuum horum cavitas. HH. Sinus oßis Temporum, caput muxillæ inferioris excipi ens. I. Additamentum oßis occifitis.
K K. P’oceſſus oßiis Temporum õtyloides.
LL. Proceſſus Mammillares. M M. Duo capita ſeu proceſſus ad baſin sßis occipitis, quibus primæ vli⸗
tebræ inarticulantur.
N. Foramen maximum ejuſclem oßis.
OO. Oßis occipitis utrumque latus, Sariis protuberantiis donatum.
FIG. III.& ſeq. ex Pavio. A. Dens molaris radicibus quaternis. 3 B. Denter vaidd. C. Appendices quæ funt loco radic u dentibur.

7 ℳ
8
— — — — 3— S 2—, 8 ——
8
—
—
.
TIerrer, — d 7e — 77 S E — 4 n 7 — 8½ 5 777 E 27
8 A . ☛
=7 7ud Biuumt , in quibas tendela
II.
en dehiſcentu.
olumbod dma Sus, alas veſhenttin
àcxill inferumuas
Aer.
5
1 dentibuf.

—— ——
—
————
—
.
—.— 1²““.ͤͤſ*. ———————— ———õ—õ—õ————y—*———— — 2————
— ——————
——. — —
———
*——
4— 4*
—yy— ——
* ——
——
—
—
Demtes ab al: is oßibus gονμ oclo differant?
7²26⁶6 ANAT. BARTHOLIM. LIBELI. IV
— C A r. XI. DE MAXXILLA INFERIORE.
AxiLLA INFERIoOR in adultis ex unico oſſe conſtat;
in puerulis incerto tempore Senguerdio, ad annum vel biennium Riolano, nobis cum Laurentio nonnunquam ad ſeptimum uſque annum ex duobus, per auai dao junctis.
Figura ejus eſt Græcæ literæ v vel arcus.
Subſtantia eſt duriſſima& validiſſima, ut in mordendo& manducando perduret; intus cava, ubi medulla continetur pro nutritione ſui& dentium. Foramina habet utrinque duo, quæ inſtar fiſtulæ conti- nue per maxillam feruntur, ita, ut ſetum inditum per u- num,& per alterum emiſſum, exire queat.
Aliud eſt interius poſterius& majus, intromittens par- tem nervorum nobis dicti quinti paris, ad dentium radices, cum venula& arteriola.
Aliud eſt exterius, minus rotundum, per quod dicti in- greſſi nervi propago extra emittitur ad labrum inferius.
Aſperitates habet& ſinus varios, ob muſculorum ortus & inſertiones.
Proceſſus item utrinque binos, coruna dictos, ſurſum de-
Unus antrorſum fertur, latus& tenuis, cujus cuſpis vel acuta pars dicitur oan, in quam muſculi temporalis ten- do implantatur. Unde inferioris maxillæ luxatio Hippocrati
Alter poſterior retrorſum fertur, tuberculum referens,& dicitur eν⁴εαις, habens capitulum cartilaginea cruſta ob- ductum, iub quo cervix oblonga.
Per hunc proceſſum fit articulatio cum oſſe temporum, ubi adhuc alia cartilago reponitur, inter ſinum& capitulum cartilagineum, ad faciliorem motum. Obvolvit etiam hanc articulationem ligamentum membranoſum commune.
C A P. XII. DE DENTIBUS IN GENERE.
ENT ES quaſi edentes, Græcis 2⁰*les quaſi 202 es dicun- L½ tur, ſuntque oſſa proprie dicta, uti alia, dura è ſolida, lævia item& candida, ut alia oſſa. Habent aliqua peculiaria præ aliis oſſibus, quæ tamen ideo non excludunt eosab oſſium numero.
1. Duriora funt oſſa quam alia, ut duriora etiam conte- rere

——* quxinkatt ¹, ut ſetuni Aire quct.
=mazju,
Paris, adcn
undum„rra
= iitur adinnt
cornua dida,
* S& tenuns, a mmuſcalinz = maxillæ luamh
llatio cum cſet — ce inter namti * tum. Obrolita
abranoſumeman
XII. =IN GIN — is 3298s duiin — cta, uti dia, du — liis oſſibusqust nero..
a Ut duriracs-
D E sS1 B Us. 72 rere poſſint;& lapidibus vix cedunt, nec facile igne cremari poſſunt,& cum Sarcophago intra 40. dies totum corpus ab- ſumatur, dentes immunes à læſione m anent. unde Tertullia- nus in illis latere ſemina futuræ refurrectionis prodidit.
2. Nudi ſunt dentes,& abſque perioſteo, ne inter man- ducandum doleant.
3. Et tamen ſentiunt, ſed magis qualitates primas quam ſecundas,& imprimis magis frigidum teſte Hippocrate(un- de hæmodia ſivt dentium ſtupor) quam calidum, è contra quam caro.
Sentit autem non totus dens per ſe, lior& magis medulloſa; cui obvolvitur alia d rior, quæ non dolet, neque ab igne, nec à ferro: ſub cortice chalybis duriſſimo medulla ferrea intus latet mi-
nus dura,& ut cutis per cuticulam non ſentientem ſentit, ſic
in quam intimam, cum cava ſit,
pars intima per exteriorem,i ingrediuntur nervuli molles,& membranulæ ſuccingentes. m quem habebat præ
Hinc monialis quædam Patavii dente aliis longiſſimum cum ſecari curaſſet ad deformitatis cu- ram, ſtatim convulſa& epileptica decidit. In parte autem dentis abſecta nervi veſtigium apparebat.
4. Hiuc ſecus quam alia offa nervos in mittunt.
5. Longiore tempore vitæ augentur; tremum ſenium, quia vide manducatione& attritione; ſicut
Gutta cavat lapidem, non vi, ſed ſape cadendo. Quantum ergo atteruntur, tantum rurſum augeſcunt. Liquet hoc inde: ſi dens aliquis decidat& non renaſcatur, oppoſitus tanto creſcit longior, quantum ſpacium vacuum eſt prioris dentis.
Iiæc conſiderans Fnllopius, uti& quod novi dentes naſci- putentur, cadentibus aliis, colligit vim formatricem in den- tibus remanere vivificam, adextremum uſque ſenium. Helmontio materia dentis non mere offea eſt, ſed inter os & petram media, ſeu neutra, quia dens ſuo contactu tan- dem petrificat„quicquid cibi pertinacius adhæierit, ſive ex panificio, carne, olere, piſce, pomo aut legumine. Sed nulla- ibi petrificatio, nifi tartareæ naturæ fint aſſumpta, ſed ex-
ſiccatio quædam aſſumpto per ſalivam humido; neque den-
tes illa appoſitione augentur, quæ modo deraditur, modo in-
mucum convertitur. GENERANTUR dentes in utero,
tra cavitatem ad-
poſt maxillarum gene-
rationem, in qualibet maxilla quodecim, vel paulo plures, 7%νι. ut
Z. 4
ſed pars interior, mol- Dentis urior& exte- pars qucke ſicut in enſe fentiat?
fere uſque ad ex- Deutes.
licet quotidie minuuntur ex ſempen Augeri.

—— ———— —
728 ANAr. BARTHOLIN. I.I BEL. I. IV.
ut infra dicetur de numero, quatuor inciſorii, duo canini, ſex maxillares: qui aliquandiu in maxillis imperfecii latent (rarum enim eſt ſtatim dentatum naſci infantem) ne infans ſugens papillam lædat. Unde in abortu vel infantulo dentes exigui erui poſſunt.
Erumpunt extra gingivas citius in brutis, quanquam in equis diverſum ſentiat Varro, quia citius ſolidiorem cibum capiunt: in homine menſe ſeptimo vel ſerius, poſt anni cur. ſum;& citius ſuperiores, nonnullis citius inferiores,& in nis
Anteriores prius: 1. Quia hi magis acuti ſunt.
2. Quia minores reliquis.
3. Quia os ea parte eſt tenuius.
4. Quia horum major eſt neceſſitas,& ad vocis forma- tionem,& ad ciborum diviſionem.
Atque eo tempore quo erumpunt dentes in infantulis, docet Hippocrates oriri febres, convulſiones& alvi proflu- via;z maxime cum canini egrediuntur: quia dentes gingi- vas perforantes, plus, quam ſtimuli in carne affligunt.
Hi dentes habent SunsraNTlAM Oſſeam, duram& ca- vam parte qua erumpunt, parte vero poſteriore mollem, membrana tenui& pellucida veſtitam.
Dentes ju- Circa ſeptimum vero annum& decimum quartum, ſolent nioribus cur alii erumpere(excidentibus prioribus) in utraque maxilla & Quando decem, quatuor inciſorii, duo canini,& quatuor maxillares. cad: Et priores excidunt quarto, quinto atque ſexto anno: quia alveoli creſcunt& ampliantur, unde dentes tum temporis molliores vacillant& cadunt. Nicephoro in Oneirocriticis,
dentem cjicere& rurſum alium adnaſci, lucrum præbet,& gaudium præter ſpem. Si non excidunt, per novos alvcolos
prodeunt poſteriores, ſuperius ut plurimum extra, infe-
rius intra, ac ſi novus eſſet ordo dentium. Frequentius ad
latera oriuntur,& numerum augent.
An poſt Hi vero non naſcuntur de novo extra uterum: alias etiam caſum den- naſcerentur de novo membranulæ, nervi, vaſa& vincula: ſed iam in intus, in maxillis, ſeminaria latent. Obſervavit enim Euſta- / dhan a chius& Riolanus minores nonnullos à tergo reliquorum, 1. qui excidunt, remoto interſtitio tenuiſſimo, quod inter u- jum 2 troſqque dentes reperitur. Rarum autem eſt dentes renaſci poſt annos multos& in ſenectute. Ut in centenario refert Thuanus; in Fionia noſtra ſeni 140. annorum dentes renati, & Venetiis militi ſexagenario. elmontius vidit ſenem& ve- tulam anno 63 Rtatis, quibus quondam amiſſi dentes ſponte renaſcebantur, etiam cum doloribus puerilibus, nullo longæ vitæ indicio, nam uterque eodem anno obiit. Non difim f in ſe-
Dentientes cur ægre-
Kant?
— 82——
—— ͤe e,
2—=—

41 1 V warlliindt 1 rtu vel ui
s in bruis ᷣn citiug di
1 3 — 0 vel ſerius — scitius inke
WSis acutilm
z = iltu, Kaß mn. 8
— Jhunt dentesn
mrulſioness
— unrur: glis
= II in carneath
— tun olleam ae M vero dollerine
ſtitam. decimum qun
— idus) in u = ni,& quatuon
oatque ſexuom inde dentestun cepvro in Ouxit naſci, lucumm
— idunt, permoui
t plurimumen llentium. Prohn tnt.
— extra utemma *„nervi, vafi&u —. Obſervavitens a llos à tergon = muiſſimo, quus x autem elt dett
. Ut in centenn annorum cect nontius vidittes dam amiſſi cens spuerilibusnu rn obiit. Nous
DrI OsSsSsInV. 729
in ſene habet exemplum Verulamius,& nos meminimus.
Sed nunc de dentibas in adultis hominibus agemus.
Siti ſunt dentes in ambitu utriuſque maxillæ, in homine intra os concluſi, in apro exerti, uti& balæna Narhual Groenlandiæ noſtræ, quæ longiſſimum dentem ſtriatum unum exerit ex ſiniſtra mandibulæ ſuperioris parte, quiĩ vulgo pro Unicornu habetur, hactenufque in pretio apud Magnates fuit.
Magnitudine cedunt aliorum animalium dentibus, ob o- ris anguſtiam. Et in homine alii majores, alii minores.
Figura variant. In homine triplicis ſunt figuræ: inciſores, canini,& molares, ut dicetur in ſequenti capite, niſi quod Fontanus obſervavit, in quodam omnes molares fuiſſe. In ruminantibus duplices; inciſores& molares. In piſcibus plane acuti fere ſunt omnes, excepto genere balænæ ſingularis, quod Ilandi Springwall appellant, cui obtuſi dentes, ſed lati.
Superficies lævis& æqualis.
Color candidus nitiduſque, niſi impediant negligentia, ſenectus& morbus. Helmontius poſt octennium candorem vitri opaci referre tradit, ſplendidum& politum colorem album eſſe,& tum eſſe adoleſcentem: deinde ſenſim pal- leſcere: mox ſurde albeſcere ceu ebur,& juvenilem dentis eſſe: poſt obſcure pallere, eſſeque ætatem virilem: demum pallide flaveſcere,& ſenectutem fores illorum pulſare. Sed non omnibus hæc differentia convenit.
Numerus non eſt idem omnibus. Nam ut mittamus quæ rara ſunt, videlicet, quod naſcantur homines uno continuo dente in ſuperiore maxilla, quod de Pyrrho referunt,& Groenlando quodam ex patria Hafniam Regiis navibus ad- vecto, item duplici vel triplici ordine dentium, qualem in piſcibus nonnullis vidi,& qualem Ludovicus XIII. Gallia- rum Rex habuit, id quod de Mantichora prodidit Solinus, & de Lamia notum, quæ quintuplicem habet mire diſpoſi- tum, denteſque in eo acutiſſimos, figura Gloſſopetras refe- rente, unde Gloſſopetras Melitenſes Colunma putavit eſſe dentes Lamiæ petrificatos, de quo nos alibi. In Lupo mari- no obſervavi duplicem ſeriem, anteriorem quidem ex acu- tis, interiorem vero ex molaribus arcte invicem nexis, qui
palatum inferius occupant. Commune eſt homini nnicum
ordinem dentium habere in qualibet maxilla,& in univer- ſum viginti octo dentes, aliquando triginta, in ſuperiori ſede- cim, in inferiori quatuordecim, ut plurimum vero triginta
Auos, in qualibet maxilla ſedecim.
42 7 Raro

——————— 2
—
8„.. 4 —* 2*.——*— ———— E ——;—*—
———. ——— ——————
— —
—
————
Multi den-
730 ANAxT. BARTHO I. 1N. L S2LL. IV.
Raro vero mutatur hic numerus, præterquam in mola- ribus, qui aliquando in quolibet latere quinque, aliquando. quatuor, aliquando ſupra quinque, infra quatuor aut quin- que in dextra parte, quatuor in ſiniſtra,& è contra.
Major autem numerus longævitatem denotat, minor bre-
2«*
tes longæ- Vitatem vitæ, teſtibus Hippocrate& Galeno. Et recte. Eſt e- vitatem de- nim raritas& paucitas dentium mala ut ſignum, R& ut cauſ-
gAnT.
Dentium
ſa. Ut ſignum: nam denotat materiæ inopiam,& formatri- cis imbecillitatem fuiſſe. Ut cauſſa: quia pauciores dentes cibos non recte præparant, unde vitiatur coctio prima,& ob hanc ſecunda. Sed intelligendum, brevitatem vitæ deno- tari ut plurimum,& maximaex parte, non ſemper; ut recte diſputat Scaliger Exerc. 271. contra Cardanum. Nam Au- guſtus, qui annos 76. vixit, dicitur habuiſſe dentes raros, paucos& ſcabros; ita quoque Foreſtus, qui octuageſimum tranſcendit.
Counexio eſt per ,εμκρσ ν nam infixi videntur in alveo- lis ſuis, quemadmodum clavi in ligno. Maxillis continuatos. ſemel obſervavit Hollerius. Einculis quoque robuſtis, quæ radicibus adhærent, alligantur præſepiolis ſive locellis ſuis; & deinde cingunt gingivæ, de quibus ſupra..
Subſtantia exterior, elt ſolidior& durior, non ſentiens; int erior paulo mollior, ſentiens, ob nervi& membranæ vici- niam, habetque in ſe cavitatem, ampliorem in puerulis,& ad ſeptimum annum tenui quama, inſtar favorum apum circumſeptam, mucoque repletam; In adultis, reſiccato hu⸗ more diminutam.
Succingitur cavitas hæc tenuiſſima meméranula exquiſite
affcus& ſentiente, quæ ſi humorem aliquem à cerebro defluentem dolores un- imbibit, dolor maximus fit dentium. In hac incipiunt ero-
de?
ſiones, putredines, carieſque dolorificæ;& aliquando in hac vermiculi minimi generantur, admodum hominem excruciantes. Membranæ adhærent vincula exilia, quibus præſepiolis adnectuntur, obſervante Euſtachio.. Paſa ad hanc cavitatem feruntur per foramina radicum dentium.. Venula pro revehendo ſanguine poſt nutritionem Kau⸗- gmentationem continuam. Quæ in homine non ita manl- feſte(uti nec venæ tunicæ oculorum adnatæ) ſed in boue manifeſtiſſime conſpiciuntur,& ex ſanguinis aſperſione in ſinu colliguntur. 1 4 Arteriolæ pro dando calore nativo,& ſanguine pro nu- tritione& augmentatione. Unde ex inflammatione dolor
aliquando puliatorius fit dentium, quem Galenus in ſeipſo⸗ 1 8 exper⸗

— ura Cardanun
itur habviſbts V
reſtu⸗— Auicch
— ninfiri icenn igno. Maullia l quoquenh rlepiclise A bus lupra
—yr& durior, m ü= nerri& menk = mplioreminhr uma, inſtar kumn — my lnadultoni
Uma memhaul —uem Acercbrodi — um. In haciaq
Norificæ;&n
— nr, admodum
X rent vinculaenk Ante Euſtacku =r ur per foramit
ne poſt nutriin Dein homine nat — orum adma) tex finguinist
— utivo,&fmgu * de ex inflammt am, quem 6aa
DE Ossinns. 731
expertus eſt. Hinc multum lucidi ſanguinis ex dente perfo- rato aliquando emanat,& nonnunquam ad mortem uſque.
Nervuli molles& tenues ex quinto pari nobis dicto eo feruntur, qui per radices in cavitatem intrant, ubi intus diſ- perguntur,& parvulis propaginibus cum ſubſtantia quadam mucoſain dente medio reperta, miſcentur.
Uſus dentium
Primus& primarius, eſt ad cibos comminuendos. Unde edentuli ſorbila tantum hauriunt; quam ob cauſam dejectos dentes videre malum Nicephoro,& in ſomniis vulgo amici caſum præſagit.
II. Ad vocem formandam(hinc infantes non loquuntur, antequam os dentibus plenum) præcipue ad literas quaſdam exprimendas inciſorii conferunt. Hinc edentuli litteras quaſdam pronunciare nequeunt v. g. T.& R. ubi lingua am-
. 1.... f.... pliata prioribus dentibus inniti debet. Alioquin inciſorio-οcis laſis,
rum amiſſio lædir vocis explicationem, teſte Galeno, ut ſer- mo tardior,& minus clarus faciliſque fiat. Hinc edentuli arcte dentes inſititios ſibi procurant, aureo filo vinciendos. III. Ad ornatum. Edentuli enim deformes ſunt. IV. Homerus putat ad compeſcendam garrulitatem. V. In brutis etiam ad pugnam, ubi homo manibus utitur. VI. Iiſdem brutis ad ætatem deſignandam. Equorum enim ætatem inſpectum os prodit, ubi primi dentem gno- monem ferunt, quadrimi alium, qui foramen habet piſæ ca- pax, quotannis minui ſolitum, donec octenni dens lævis fiat, coalitumque foramen non appareat.
Ca v. XIII. DE DENTIBUS IN SPECIE. Atione triplicis figuræ, ſitus& officii triplices in homi- ne dent es ſunt: PRI MoREs, CANINI,& MoL ARES.
PRaIMoOREs five anteriores, ab officio in cibis incidendis, dicuntur inciſores& inciſorii, item—αdoννs, quia inter ri- dendum primi nudantur.
In medio, parte anteriore, reliquorum ſiti ſunt, in qua- libet maxilla quatuor(quibuſdam duo, latitudinem tamen quatuor habentes)acuti& lati inſtar gladiorum, caninis bre- viores,& ſimplicibus radicibus infixi alveolis; ideo facilius excidunt, præſertim ſuperiores. Succedunt utrinque
CANINI dicti, ob acutiem, duriciem,& uſum; nam quod ſuperiores ſcindere non poſſunt, hi confringunt. Vulgo ocu- lares dicuntur, non, ut quidam putant, quod vedlerum am-
ltum

—————=————-
——
—————
732 ARNAr. BARTHOLIB. LIBELr. VV.
bitum fere attingant, cum vix alarum naſi inſimam par- tem; ſed quia in eos defertur portio nervi oculos moventis, & profundius inſeruntur, unde eorum extractio periculoſa putatur,& ipſis etiam dolentibus palpebræ nonnihil palpi- tant. cur pauces Sunt hi dentes in qualibet maxilla duo, utrinque unus in caninos ho- baſi lati& craſſi, reliqua parte acuti. Non enim multis ca- mo habeat? ninis egebat homo, cum ſit animal manſuetum,& manibus utatur.
Infiguntur ſimplicibus radicibus, ut primores, ſed altius infiguntur& firmius: nam radices eorum ſfuperant alias omnes proceritate,& ſuperioribus quidem longiores radi- ces ſunt. Dentium, præſertim inciſoriorum& caninorum radices, nonnunquam curva acutie latius præſepiolis ſuis in- figi recte notat Spigelius, unde difficile evolvuntur, nec ſins metu alveolorum. 4
MoLAREs dicuntur reliqui& poſtremi, tum à figura molarum, tum ab uſu; quia inſtar molarum conterunt ci- bum præciſum, aſperi& magni ſunt, duri& lati. Germa- nis Buccarum dentes vocantur. IS
Plures ſunt homini quam inciſores; è contra in brutis fe- rocibus, quæ ad pugnam etiam utuntur dentibus acutis,
Communiter ſunt viginti, utrinque in qualibet maxilla quinque, quamvis numerus variet, uti ſupra dictum.
Ex his duo poſtremi dicuntur dentes ſapientiæ, item ſen- ſus& intellectus, quia tum primum erumpunt,(ſubinde cum maximis cruciatibus, aliquando indolenter) quando ſa- pere incipiunt homines, circa annum vigeſimum octavum vel trigeſimum, aliquando in ſumma ſenecta; vidit Ariſto- teles 80. ætatis anno nonnullis apparuiſſe,& Walæus 8 3. R- tatis anno demum proveniſſe: nonnunquam vix prominent, aliquando vix creantur; Latini genuinos vocant.
car ſupe- Hi dentes pluribus radicibus nituntur, aut binis& ternis,
riores mo- ut maxillares inferiores, aut ternis& quaternis, ut ſuperio-
5 3 plures res, quæ plures habent radices..
88 7a. 1. Quia alias pendulæ ſunt, ſecus, quam inferiores, quæ 3 etiam gravitate ſua incumbunt.
2. Quia ſubſtantia ſuperioris maxillæ eſt rarior& mol- lior.
Tyranſacio. Atque ita primi pars ſceleti, videlicet caput, abioluta b eſt: ſequitur ſecunda pars vel FRuNcts.
C4r.

d 1 — alpebra dan
! 4
1 0, utri lr Wnenhm
—.
1— ut Drimores,
8 eorum 1s quidem
. lü 1= ille erolrum 1
= resz conmunt ntur centidun Auue in qulte
2 uti ſupracicm
eutes ſapieutu,t
= um erumpunt,
2 do indolentejſ
= um rigelmund
—= ma ſeneckaz ſih
— aruiſſe,&Waua
aunquam iityu umo⸗ vocant.
untur, aut biost
— quaternis u
rus, quamiakit
maxillæ eſtmwir
eide licet eaput Noxcvs.
D= OssI vs. 73 C 4 r. XIV.
DE SPINA EjUSQHE VERTE- BRIS 1N GENERE.
IN TRuRNco, vel altera parte ſceleti, examinandæ erunt omnes vert ebræa ſpina, præterea oſſa Iſchii, coſtæ, ſt ernon, cla- vicula& ſcapulæ.
24
SpINA(Græcis A⁴ανα, vel 5aνά, unde Rachitis morbus) Spina quidè
dicitur omne id, quod à prima cervicis vertebra eſt uſque ad os coccygis: ita dicta, quia poſterior ejus pars eſt ſpinoſa ſeu acuta.
Partes ſpinæ dicuntur αom, Latinis vertebra, quia per eas corpus varie vertitur.
Et dividuntur hæc oſſa ſpinæ in vertebras colli ſeptem, dorſi duodecim, lumborum quinque,& olis ſacri quinque vel ſex; quibus additur os cocæygis.
Excavatæ ſunt omnes vertebræ, pro medulla ſpinali conti- nenda, unde nonnullis Fiſtula ſacra dicitur, quia partem prin- cipem continert, interprete Fallopio, plures factæ, non unica, tum ob motum, qui antrorſum& retrorſum fieri debuit, tum ne unius læſio totam ſpinam in conſenſum traheret. Quinque, conglobatas invicem in bajulo vidit Parens N. Fontani. Et in ſilicerniis in unam fere coaleſcere ſiccata hu- miditate& intermediis ligamentis induratis notat Pavius, appictaque figura demonſtrat. Teſtudo os continuum ha- bet loco vertebrarum dorſi& lumborurn, apud Jo. Fabrum, noſque in Muſæo. Spinam dorſi bi fidam obſervavit Tulpius in puero,& Salmuth in ſuſpenſis ruptam. Quod refellit Rio- lanus, reponitque poſſe avelli caput humeris, ut vidit in fœ- minis ſeparatum caput à cervice, à chorda tenui in primæ vertebræ articulatione cum capite diſſecta cervice, alibi im- poſſibile eſſe effringi. Auferri integras ſuperſtite homine, milites narrant, de quo nos in Epiſtolis.
Figura totius ſpinæ eſt, quod modo introrſum inclinet, ut vertebræ colli, ad ſuſtentandam gulam atque tracheam;& lumborum pro trunco Aortæ& Cavæ deicendentis; modo extrorſum, ut dorſi,& nonnihil oſſis ſacri: ut locus amplu⸗ ſit pro corde, pulmonibus, veſica, ano, utero.
Et hæ quidem partes magis extrorſum flectuntur in fœ- minis, in gratiam fœtus.
Figura cujuſlibet vertebræ ſuperius& inferius plana at- que lata eſt, ne facile fiat luxatio, interius rotunda, convexa & prominens, ſed in cervice latior& æquabilior, ob incum-
bentes

——————
—— ——
—
——ö—
———— ————.—
734 AkAr. BARTHOLIN. LIBELI. WV. bentes tracheam atque gulam. Exterius ſeu poſterius variis prominentiis donatæ ſunr vertebræ.
Nam proceſſus in qualibet vertebra funt triplices.
1. Obliqui quaruor, duo ſuperiore parte aſcendentes, duo inferiore deſcendentes. 1
II. Tranſverſi duo, pro muſculorum ortu& inſertione. Illi vero in cervicis vertebris ſunt lati& perforati; in dorſo craſſi, ſolidi& rotundi, exceptis undecima& duodecima.
III. Arutus unus in poſtica parte, quæ proprie /pina dici- tur,& in prima vertebra deeſt.
Appendices quinque habent. Infra& ſupra duas, ad ipſa- rum corpus; totidem ad proceſſus tranſverſos,& unam ad Hinæ extremitatem.
Foramen eſt ampliſſimum, in qualibet vertebra per me- dium, pro medulla reſervanda: deinde alia ſunt foramina lateralia, quæ minora, pro nervorum egreſſu, quos tam- tum per commiſſuras ſpinarum exire affir mabat I. Leoni- cenus.
Vertebræ cujuſlibet ſubſtantia eſt interna parte craſſior &c fungoſior: cui adnaſcuntur epiphyſes& cartilagines. Nam vertebrarum extrema, prima cervicis excepta, appendicibus donantuf, quas cartilagines, ut facilius moveantur, interce- dunt craſſiæ& molles, ita ut ſupra infraque habeant cartila- gines, quæ in oſſe ſacro duriores& ſicciores ſunt, quia hoc os immobile.
Connectuntur vertebræ per articulationem à parte poſte- riore, videlicet per 21*νυμε at parte anteriore per szuνον, & quidem pern vincula validiſſima.
Duplicia vero ligamenta ſunt vertebrarum.
Alia ſuperius& inferius connectunt vertebras, ſuntque A- guræ lunaris, craſſa, valida, fibroſa& mucoſa.
Alia oriuntur ab epiphyſibus tam tranſverſis quam acu. tis, quæ membranea funt, quibus proceſſus firmius alli gantur.
C A p. XV.
DE SPINEÆ VERTEBRIS IN SPECIE.
Ervicis ſeu CouLi VrRTEBRE communiter ſéptem ſunt; in longo collo octo, ad phrhiſin prono, quia an- guſtior eſt thorax, unius defectu. In brutis plerumque ſex
tantum, Hyenæ vero Busbequio nullæ, quem P. Case ſce- leton

=he pun dn lorum
. Ortu
1 kti& t
= lecimatg u
a 8, Ur 1 3 fakKſtßas Itranlhenn 3
m—
= Lualibet mnh » deindealalm — orum egrell,
4= rxite atna
elt intena mm 1— Hſ Kannla arm cis excepta qn u us moreantu 1— einfraque haen 4— licciorts in
tulationem ir teautericrefan ‿ — tebrarum. — unt percebrwlt & mucoſ. = im tranſieriegm s procelus im
V
ATEBNI k.
— communit — phrhiünpun
In brutisplerus
— b, quem(f
DE 6SS139S. 735 leton refellit;& nos in Civettæ utriuſque ſexus ſectione falſum deprehendimus; quæ præ aliis peculiaria quædam habent:
I. Bifidos aliquæ habent proceſſus tranſverſos.
II. Eoſque perforatos, pro venis& arteriis cervicalibus, in cerebrum aſcendentibus.
III. Spinam bifidam.
Duæ primæ per ligamenta junguntur occipiti, ut firmiſ-
ſime capiti adhæreant,& præ reliquis quinque peculiare
quid habent.
I. Atlas dicitur, quia caput ſuſtentare videtur, quod ſibi Car primæ duobus ſinibus incumbit, nonnullis Epiſtropheus, quod ſe- verte bna cundæ plures afſignant. ſina caret, ne parvi duo muſculi 2 d capitis à ſecunda vertebra oriundi, in extenſione capitis læ- dantur.
Motus capitis, quo in orbem ducitur, fit ſupra primam vertebram ex Galeno, qui annuendo& renuendo, per ſe- cundam.
Suéſtantiam habet tenuiorem ſed denſiorem. Excipit, non excipitur, unde ſinum habet cartilagine obductum, ad exci- piendum ſequentis vertebræ dentem.
II. E'⁵‿ᷣαες dicitur à vertendo: nam ex medio ejus corporeé aſſurgit appendix(aliis proceſſus) rotunda& oblon- ga inſtar dentis canini, circa quam caput cum prima verte- bra vertitur.
Hinc dicitur appendix illa dens; immo tota vertebra Hip Anxina in- Pocrati ita dicitur, ex cujus luxatione ſæpe vult fieri angi- ſmabilis, nam inſanabilem. ex dentis
Dentis ſuperficies aliquo modo aſpera eſt, quia inde pro-l"xatione- dit ligamentum, quo occipiti alligatur; cui etiam ſolidum tereſque ligamentum, nervi figuram referens,& miro artificio contextum, circumducitur, ne comprimatur me- dulla.
Cum prima vero jungitur hæc ſecunda vertebra ligamen- ro lato in orbem circumecto.
P. Vaſc. Caſtelli eſt animadverſio, duas priores facilius luxari, quia ſunt mobiliores.
III. Dicitur deεeν: reliquæ nomine carent.
Ultima cum thoracis vertebris magis convenit,& pro- eeſſum poſteriorem non ſemper habet bifidum.
DoRst VERTERR funt plerumque duodecim; quibus totidem coſtæ à quovis latere articulantur: raro una deeſt;
rarius una ſupereſt. Craſfiores ſunt quam cervicis; minus ſolidæ,& r Vaſo-

—‿—,—— vöö— „———— 1
————y————
——————
——————.— ——— 4 4—.
—,.—
——= —,—
736 ANA T. BARTHOLLIN. LIBELI. IV.
vaſorum nutrientium tranſitu, foraminibus exiguis plenæ.
I. Antiquis dicitur Aia quod præ aliis immineat, vel Aaola quod galeæ ſimiletur.
II. Maxαxνςν½, Axillaris.
Reliquæ ᷣᷣεν, coſtales.
Undecima azsaνε, quod cjus ſpina recta ſit.
Duodecima Aεννσν præcingens, à vicino diaphragma- te. De hac duo notanda ex Veſalio, I. fingularem eſſe articu- lationem cum prima lumbari. Nam deſcendentes duodeci- mæ vertebræ proceſſus more deſcendentium proceſfuum in vertebris lumbaribus, in ſinus adſcendentium proceſ- ſuum primæ lumborum vertebræ ſubintrant. 2. Ut dorſum ſibi dicatis ageretur motibus, hanc vertebram utrinque ſuſceptam quieſcere.
LuMBORHUM quinque, raro ſex, craſſiſſimæ ſunt è maxi-
maæ, foraminibus crebris perviæ, quarum motus laxior quam dorſi, ut facilius ad terram inclinare queamus.
Tranſverſi proceſſus longiores ſunt, ſed tenuiores, exce- ptis prima& quinta; ſpinæ vero craſſiores ſunt& latiores, quibus muſculi& ligamenta dorſi nectuntur.
1. Dicitur»sqelms à renibus, qui ei incumbunt.
Ultima, quibuſdam Axρ ms, firmans vel fulciens.
Reliquæ cum reliquis conveniunt. O, ſacrum Os SAcCRuUN ſequitur, ita dictum, quod ſit omnium in cur ita di- ſpina maximum. Antiqui enim magnum ſacrum vocarunt; Sam? vel quod partibus obſcœnis& à natura ipſa occultatis ſubja cet: facrum enim etiam execrabile erat, ut ex Petronio docet Serwius, ad illud Virgilii: Auri facra fames. Eſt latum& immobile, dorſi baſin conſtituens. Figura eſt fere trianguli. Anterius cavum eſt, læve& æ- quale: poſterius gibbum& aſperum.. o, ſaerum Vertebræ ejus ita dictæ, non ob uſum, ſed ſimilitudinem, proprie non ſunt quinque, aliquando ſex, in puerulis facile ſeparabiles, balet ven in adultis, ita conglutinatæ, ut unum 08 eſſe videantur. ecbras. aliquando ſeptem obſervarunt Salomon Albertus& Pa- Vius. Galenus os ſacrum ex tribus conſtituit oſſibus; quia reli- qua oſſis ſacri ſub oſſe coccygis comprehendit, d& epiphy- ſin vocat, quod alii os Coccygis. 1 Foramina, non ut in prioribus, lateralia ſunt, ſec antica (quæ majora, ob nervos ibi majores)& Poſtica: qulaa 2 tus eſt os Ilion... Tribus ſuperioribus ſinus exſculpti ſunt, ubi oſm ilii ad
hærent.. I Os Coc⸗

h. L
1 Hraminibu
24= AprE n
ur Mprralia w
arf
1
3 ſpina recdſt
1r= ens, vin s, a riciune 61= I. fnguua d4 deun
am deſe 1 ſcendentun „ adſcen. etubintnan 1
i hanc veneinn
aſunt, ſcdtena u,— ocraſſiorslu tMü nectuntur — qui ei incunin 4r—., firmans heliu — iunt. — kum, quodkta 9= magnum ſam äüaaturaipkccm à2erat, utern 4— ura famen müin coaltituen — erius cwumch, rum. t db uſum ſeduni . puerulisfaclet t unum Gs eki
A Salomon Alm
. ronſtituit ofi — comprehendt,
= ts, Uteraliaſin = ores)& poſtien
ſulptiſun i
D E 0 81S1 1 9 S. 737
Os Coccvxeis, dictum aà figura roſtri cuculi ν huic ſubeſt ex tribus vel quatuor oſſibus& duabus cartila- ginibus conſtans. Majorem vero oſſium& cartilaginum nu- merum adfuiſſe puto in puero illo Danico, cui cauda excre-
vVerat,& in cubitali cauda Quirini Veneti.
Connexio eſt laxa,& in fœminis laxior, ut retrorſum cedere queant. I. In excretione majorum excrementorum.
2. Partus tempore, ut amplior fiat capacitas. Unde 9, cocegis hoc os ſolum in partu cedere putant quidam, ſed repugnan-*πκν †εο
té Pinæo, dolores autem parturientium dependere partim à nervulorum ibidem concurſu. Deinde antrorſum cedere in ſeſſione,& ſponte deinde in locum ſuum redire.
Tendit hoc os in viris magis introrſum, ad ſuſtinendum inteſtinum rectum,(hinc pueri ob humiditatem hujus oſſis ani procidentiæ magis obnoxii) in mulieribus magis ex- trorſum, ob collum uteri,& ut cavitas major ſit.
Læſo hoc vel fracto ingentes dolores excitantur, ut do- cent hiſtoriæ apud Amatum& Donatum. Nullius uſus cre- dit Hofmannus, onuels adesr ſeu caudæ notam eſſe, ſicut mammarum papillæ in viris. Cæterum omnes partes ad u- ſum comparatas conſtans eſt Galeni doctrina.
CAp. XVI. DE OSSE INNOMINATO.
SINNOMINATUM, aliis Os Coxx vel ILiuN, ad latera
oſſis ſacri eſt, conſtans ex tribus oſbus; Ilio, Pubis& Iſchio, per cartilagines junctis, fere uſque ad ſeptimum annum, ut triplici linea diſtinctum appareat, ſed in adultis unum.
Os Iriox, quod Ilium inteſtinum contineat, eſt prima Pars, quæ ſuperior& latiſſima, ſacro connexa, per ligamen- tum commune membraneum validiſſimum, quamvis& cartilago intercedat.
Ambitus ejus, vel circumferentia ſemicircularis& inæ- qualis, dicitur Pina oſſis Ilui, cujus pars interior cava& lata coſta dicitur; exterior inæqualibus lineis formata, dorſum.
Amplius eſt hoc os in muliere,& ſpina ejus magis in la- o, tera educitur, ut gravidæ uterus melius innitatur. Ideo de zn mulierie hac parte nonnihil prægnantes conqueruntur, ac ſi divelle- u‿ᷣ am- retur ab oſſe ſacro& vicinis, quibus adhæret. plius?
Os Punis vel pectinis eſt ſecunda pars, media& anterior, o fapabir
Aaa quod
6
Ilion cas

————
—.——
— —
— —
—,—
faxari in
purtu⸗
„338 AxAT. BARTHOLIM. LIBIELI. IV.
quod os cum alterius lateris oſſe per uνν*νε nectitur, id eſt, per mediam cartilaginem; in mulieribusbreviorem
quidem, ſed duplo craſſiorem& laxiorem, ut dehiſcere&
Magna fo- ramina in oßsilus pu-
bis curs
laxari,(non diflocari aut dearticulari) in partu hæc oſſa queant, ad impetum infantis egredientis. Subindetamen pro necefſitate ſive fœtus grandioris, ſive loci anguſti, oſſa pubis divelluntur, ut præter auctoritatem veterum obſerya- runt in diſſectis puerperis Paræus, Riolanus, Bauhinus, Cour- deus,&c. Fuſeque probatum in Coner. Anat. Bartholin. Patris; ſed non ſemper, quando nempe fœtus mollis& pro loci anguſtia flexilis, lubrica via, oſſa latius diſſita,&c. tum enim laxatio cartilaginis ſufficit, accedente coccygis retroceſſione, acclamante Marchetto. ne
An autem moveantur oſſa pubis, alia quæſtio. Foh. Caju⸗ affirmat moveri beneficio recti abdominis muſculi. Spige- lius quoque peculiarirer moveri ſurſum, dum pedibus ſur- ſum elatis in lecto convolvitur corpus. Riolanus oſſa pubis non ſola, ſed cum oſſe ſacro, Coxæque, moveri eorundem muſeulorum ope, probat à congreſſu venereo, ubi moti⸗ tantur hæ partes; ab inceſſu truncatis pedibus denique à ſal- tatlione.
Sed me adhuc dubia quædam retardant, quod
1. Fateatur ipſe Cajus, non moveri ſua natura pubis os, addo& reliqua, ſed flexu fpina...
2. Offa iſta invicem juncta per ſymphyſin, nullum mo- tum habere poſſunt, ipſo quoque fatente Riolano-
3. Muſculis Rectis alium uſum aſſignavimus ſupra l. I. 4. Motus illi oſſium apparentes, non ſunt proprii illo- rum, fed vel cruris, vel dorſi, quorum motum ſequuntur-. Nam in adductis exemplis quilibet in ſe experiri poteſt, moveri& crura& dorſum, præterea manu explorare, moveri tum muſculos cruris Glut æos, reliquoſque adja- centes. t
5. Immobilia eſſe debent; quia hoc fundamento ſupe⸗ riora nituntur, hac parte nobis fedentibus requies.
In modo fœtis facile hæc oſſa ſeparantur cultro dorſi te- nuis, fecus quam in aliis. Deinde licet per cartilaginem Jungantur oſſa pubis, tamen duo etiam
Ligamenta habent: 1. Circulariter ea ambiens. 2. Mem-
braneum, quod foramen occupat.
enuia ſunt,& levitatis ergo, maximis foraminibus do- nata, in mulieribus ampliora& capaciora, ob uterum& fœtum: nam proceſſus interiores& inferiores magis ex- trorfum protuberant. 5 „— 4 Cum

— alia quælin
1— Sdominismu auſum, dunn 1 upus. Kälas
„.ßr faque, monen Aʒx reflu venerco,
2 aatis pedibusan
à4ᷣ☚ etardant,
= oreri ſua unn — = Hmphitd „efatente Rilm = naſſignavimut — es, non ſumg d orum motung bet in ſe emm
Aterea mamuc
dut aos, reliqu
nia hoc fundms = dentibus feqlis 2 ſeparanturcuh e licet peren etiam iiter ea ambien a It. — maximis fum — eapaciord, i inferiofest
DE OSSI2 U S.
Cum oſſe ſacro conſtituunt cavitatem, quæ pelvis dicitur, Oſga pubir
in qua ſunt veſica, uterus,& pars inteſtinorum.
ampliora in
Os IscHiox*:x’ vel coxendicis eſt tertia pars. quæ inferior& mulieribas.
exterior, in qua eſt ampla& profunda cavitas(acetabulum, vocant& pyxidem) pro femoris capite inſigni excipiendo, quod ſi excidat ſive ab humore interno, ſive caſu externo, Luxatio oritur& ſemiluxatio. Hujus cavitatis proceſſus cartilagineus dicitur ſupercilium. Partes infimæ hujus oſſis in mulieribus magis diſtant, quæ idcirco pelvim habent ampliorem. Connectitur hoc os cum oſſe ſacro, duplici ligamento, ex oſſe ſacro enato: Umum inſeritur in proceſſum coxendicis acutum, alterum poſterius in ejus appendicem, ut inteſti- num rectum cum ſuis muſculis ſuſtineatur.
C(C A. r. XVII. DICOFTI§.
Gemadmodum ad latera oſſis ſacri os eſt innomina-
tum, ita ad latera vertebrarum dorſi ſunt Cosæ. Ita- que in ſceleto aſcendendo, hæ modo ſunt explicandæ, tan- quam partes laterales thoracis.
Situs coſtarum eſt in lateribus,& Græcis dicuntur paf, eo quod latera efforment.
Figura arcum referunt, vel ſurculi ſegmentum minus, ut thorax capacior ſit. Bifurcatam in dextro cujuſdam la- tere invenit Foh. Fontanus,& ego Hafniæ dextri lateris co- ſtam tertiam craſſitie duas æquantem, ſterno junctam du- plicato crure demonſtravi.
In exortu ſunt anguſtiores& rotundiores, quo vero pe- Etus magis accedunt, tanto fiunt latiores. Parte ſuperiore craſſiores ſunt. Et ſuperiores coſtæ magis curvæ atque etiam breviores ſunt; mediæ longiores& latiores; inferiores rur- ſum breviores. 1
Supericies externa aſpera eſt, qua vertebris alligantur, quia inde ligamenta prodeunt alligantia: Ibi vero duobus donantur tuberculis: 1. Articulatur ſinui vertebræ. 2. Jun- gitur vertebræ proceſſui tranſyerſo. Sed inferiores quinque fimplici junguntur tuberculo.
Interna lævis eſt ob αοσαmν.
In infima parte ſunt ſinus ſecundum longitudinem pro vena, arteria,& nervo, qui magis apparent, quo vertebris viciniores ſunt.
A aa 2 Ubi

740
AxAr. BARTH. LIBELL. IV. DE OssiBus.
FIGURARUM EXPLICATIO.
Vertebras aliquot, os ſacrum, os innominatum, coſtas, ſcapulamque peculiariter oſtendunt, eo- rumque particulas deſignant.
FE 1G. 1. AA A. Anterior facies primæ Colli vertebræ, Atlas dictæ. B. Foramen per quod ſpinalis medul- la deſcendit. CCG. Proceſſus tranſverſi ſeu late- rales, d d. Poramina lateralia per quæ ar teriæ ad cerebrum aſcendunt. E E. Sinus duo occiput ſuſcipientes. E 1 G. II. A A. Poſterior facies vertebræ Colli ſecundæ. B. Appendix ſeu proceſſus ejus in- ſtar Dentis. C. Spinu ejus bifida. FE I G. III. A A. Poſterior facies vertebra dorſi. B. Superior ejus ſuperficies, minus ſolida& foraminibus exiguis ple- na. CC. Proceſſus tranſverſales. D. Paſterior proceſſus ſeu ſPina. F 1 G. IV. A A. Anterior facies vertebræ Lum- borum. B. Inferior e jus ſuperficies, cartila-
FE 1 6. VI. Os coccygis exbhibet quat uor oßiculis, ſeu cartilaginibus conſtans. FE 16. VII. Os innominatum monſtrat. AA. Os Ilium, un oßis Innomie ndt⁊ pars. bbb. Spina ejus. C. Dorſum ipſius. DDD. O, pubis, altera oßis Imo- minati pars. E. Foramen amplum. FFF. Os Iſchion ſeu Coxendicis, ter- tia Innominati pars· GG. Cavitas ampla, ſeu A cet abulun.
Th h. Supercilium e jus.
I. Tuberculum.
K. Appendix oſsis Iſchii.
F 1 G. V 1 II. AAA. Vertebræ dorfa. BBB. Coſtæ.
CCCC. Sinus infimæ coſtarum par- ti inſculptus.
DD. Duo Coſta rum Trubercula, qui hus mediantibus articulantur
E. Sinui vertebræ.
E. Vertebra proceſſai tranſaerſo.
G. Iufima eſt coſta, ſimplici tuber⸗
gine plurima obducla. C. Foramen pro tranſitu medullæ. D D. Proceſſis tranſverſi, ſeu late- rales. E. Proceſſus poſterior, ſeu ſpina. I I. Pyoce ſſus ejus obliqui. FE 1 6. V. AAAA. Poſterior oſis ſacri facies ſnui⸗ gibboſit atibus& aſperitati- bus conſpicua. B. Foramen pro deſcenſu ſbinalis medullæ. CC. Proceſſus obliqui. dal d. Proceſſus poſteriores. eee e- Foramina ejus pro exitu ner- vorum.
T. Proceſſus ejus poſterior bĩfidus.
culo clonata. F 1 G. A. Clavicula. b. Capitulum quo fterno committitm. c. Alterum ejus extremum quo ſca- pulæ jungitur· D. Scapula. E. Proceſſus ejus pri dictus. F. Proceſſus minor inſeriu, atulul oοᷣανοεεεᷣ vocatug. G. Proceſſus brevißimun cucer vix appellatus. b h. Baſis ſcapuld. k. Angulus in ferior. 7 Superior angulus.
IX.
mus, àufiunsy

V V
A 3 XPLIcG
um, os lne
=— uliartter oht nant.
IIaA
9 coccyziu it,
ſeu cartiuziude
1a
FF P. 09 lſchaſ tia lunominat b GG. Caritas
6 b. Superciunti
I. Talercalam. = k. Apherta tn — FIG. AAA. Mruehen
BB B. Chfe. CCCcC. Simsun
7 m ſcuptas. DD. Da Cſim = us mecddiambn E. Sinui deytelta. — F. Fertebrapas& G. Iufima efeßß culo dlanata. — FI6 A. Claaicul. b. Capitum qub
c. Alterum tjuih
naiejengim — D. Scapu. „ E. Proctſſus tjuſſ dictus. . F. Practſſur nin 1ager:eid ea G. Pmectſiusbesf vix appellau 55 B ſir ſaaus 4. Ausulus infan
. Saperiar ugub

——
———
——————
742 ANAr. BARTHOLIN. LIRELI. IV. Admanitio Ubi notent Chirurgi in thoracis apertione, quæ fit inte? pro Chirur- quintam& ſextam coſtam, ſecundum ginetham nume-
gis- rando à ſupernis, vel inter 3.& 4. coſtam, juxta Hippocra-
rem numerando à coſtis infernis, faciendam ſectionem à ſummo ad imum, non è contra, ne hæc vaſa lædantur. De quibus videndus in Armamentario Jo. Scultetus, qui de Paulina& Hippocratica ſectione eligenda egregie judicat.
Connexionem habent coſtæ: unam cum vertebris dorſi, alteram cum ſterni cartilaginibus.
cartilagi- Subſtantia eſt partim oſſea, partim cartilaginea. nes coſia- 1. Ut facilius contrahatur& diſtendatur thorax. rum. 2. Ut difficilius contingat fractura.
Oſſea eſt parte prope dorſum,& parte laterali.
Cartilaginea prope„ipo, cui committuntur.
Nam omnes coſtæ parte anteriore habent cartilagines, inſtar izs quxan, quæ in mulieribus(non viris, niſi valde ſe- nibus) ſucceſſu temporis oſſeſcunt, ut mammarum molem incumbentem, firmius ſuſtineant.
Cartilagines ſuperiorum duriores ſunt, quia cum oſſi⸗ bus ſterni copulantur: inferiorum molliores, quia cum car- tilaginibus committuntur. Deinde parte poſteriore quæli- bet cartilaginem habet, quæ vertebræ articulatur.
Cſte cur Numero plures ſunt, ut facilius moveatur thorax. Paufa- nias in Atticis refert, Protophanem Magneſium coſtas con- natas ſeu connexas habuiſſe, ab humeris ad coſtas nothas uſ-
plures?
que. Nicolaus Fontanus tres unitas inſeparabileſque vidit.
Utplurimum utrinque ſunt duodecim, tam in viris, quam mulieribus. Raro tredecim, quod Baubinus in facinoroſo vidit,& Marchettus, rarius undecim utrinque, quod Patavii vidit Columbus& Rolfinccius. Sæpius vero unica ſupereſt. Veriſimile ergo eſt in Adami uno latere fuiſſe tredecim co- quot coſtas ſtas, ex quibus unam cum muſculoſa carne adnata exemit habuerit? Jehova,& in Evam convertit; aut in uno 1 2. coſtas in al-
tero I1. quod Fallopio viſum, niſi cum Manaſſe gen Ifrael di-
Adam
camus latus Adami, pro coſta,(utrumque enim notare v) quod avulſum credit; mulierem enim conjunctim cum Adamo creatam,& quaſi pice agglutinatam ſcapulis, ita ut à fronte Adamus, à tergo eſſet Eva. Fabulæ-.. Vtræ coſæ Dividuntur coſtæ, ut aliæ ſunt veræ, genuinæ& legiti- quot?8 mæ; aliæ ſpuriæ, adulterinæ& illegitimæ. Veræ ſunt ſeptem ſuperiores, ita dictæ, qui
a magis circu- lum perficiunt,& sipe attingunt, cum quo perfectam ha-
bent articulationem,& cum vertebris duplici tuberculo,
ut ſupra dictum.
Dux

= Atim catilan
— tdiltencut — ctura.
* e partelana — committunn
nteriore Möer 1 lbos(non rüir unt, ut mame
ant. iores ſum, u 1 num molliot a einde pane uin = ertebræarticult — iins morezturthe wem Magnelims - humerisadhk = mitas inſeprul odecim, umi quod Baubinuii lecim utringoenn — Sxpius werour mno latere fulſte uſculoſa errent *:; aut in umohd = üſi cum Mansſis — a⸗,(utrumqtea aulierem ecinc ² i p·ce agglutinrr — eſſet Ew. Rtu 3 unt vere, geuu = illegitimæ.. *, ita dictæ, quu 3 unt, cum quo ertebris diplè⸗
—
1
DI OSSISv8. 7⁴3 Duæ ſuperiores dicuntur ælεᷣᷣeretorte. Duæ ſequentes sepeai ſolidæ;
Tres reliquæ εlids pectorales.
Spuriæ dicuntur quinque inferiores, quia ſunt minores, S ria co- molliores, breviores, nec ↄνvon attingunt(ut melior ibi inſtæ.
initio imi ventris fiat dilatatio) nec cum eo perfectam ha- bent articulationem, ſed cum ſolis vertebris connexæ, quafi mutilæ in cartilagines longiores, quam verarum finiuntur: quæ ſurſum reflexæ inter ſe quaſi conglutinatæ cohærent, excepta ultima, quæ minima eſt,& nulli adhæret, ideoque vere ſpuria eſt, ut amplior locus ſit jecori, lieni,& inteſtinis ſuperioribus diſtentis. Undecima tamen aliquando& duo- decima ſepto tranſverſo alligantur: aliquando ultima obli- quo abdominis deſcendenti muſculo extra diaphragma connaſcitur; aliquando proprii muſculi, ipſum detrahen- tis circumſcriptionem habet.
Uſus coſtarum eſt:
I. Inprimis verarum, ad defenſionem pectoris, viſce- rumque inibi contentorum, ut cordis,&c.
II. Ad ſuſtentationem muſculorum reſpirationis,& a- liquot abdominis.
III. Spuriarum, ut partibus naturalibus in abdomine contentis inſerviant.
C A y. XVIII.
DE OSSE PECTORIS. sEu ST ERNO.
O S PrcroRis, quod in anteriore thoracis parte coſtis r99S⸗
incumbit& inſternitur, unde ſternum dici putant, Hip-
Pocrati Soᷣ dicitur; quæ vox tamen aliquando ſignificat ſee?
1. Totum anteriorem thoracem. 2. Ejus dolorem. 1
3. Os pectoris, ut hoc loco.
4. Orificium ventriculi.
F. Cartilaginem enſiformem.
Aliis hoc os gladioli dicitur& enſiforme, ob formam gla- pigama dii, vel potius pugionis antiquorum: eſt enim convexum, fterni.
longum& latum. Subſtantia eſt partim oſſea, ſed fungoſa& rubens, partim cartilaginea. 8. Ex ibus conſtat, non uno, ut fere in ſenibus conſpici- tur; ſed pluribus, uti apparet remotis ejus membranis. In Aaa 4. infan⸗

—
——,
——
—,——— ————— ————
Caytilage
744 AxAr. BARTHOLIM. LIBELL. WV.
infantibus totum cartilagineum eſt, præter os ipſius pri- mum Et deinde ſuperiora oſſa citius fiunt, quam interiora, & mediæ partes, quam externæ, ita ut tandem octo oſſa reperiantur in ſterno pueri, quæ poſt ſeptennium coale- ſcunt,& pauciora fiunt, adeo ut in adultis nunc tria, nunc quatuor, nunc plura ſint oſſa. Sed primum R& ultimum manent in adultis, ut in pueris; mediis vero coaleſcentibus, varius ibi oſſium fit numerus.
Diſtinguuntur hæc oſſa lineis tranſverſis, connectuntor Per ozsςφνσ; nam interjiciuntur cartilagines ligamen- torum inſtar.
PRIMUM Os& ſupremum amplius eſt craſſiuſque, pla- num&X inæquale, ſuperius Iunatum; referens pugionis no- dum ad capulum. Alii vocant jugulum, alii ſuperiorem fur- culam
Sinum habet utrinque in ſuperiore parte, pro clavicula- rum capitibus excipiendis, quam copulationem cartilagi- nes intercedunt.
Alium vero intrinſecus in medio exſculptum, ut tracheæ deſcendenti cedat.
SEcuNDUM anguſtius eſt,& ſinus multos habet utrin- que pro coſtarum cartilaginibus excipiendis. TERTIUM adhuc minus, ſed ſecundo latius, deſinit in
enſiformis. cartilaginem quæ dicitur 5oooesòuis, enſiformis, enſiculata&
mucronata, quia inſtar mucronis gladii circa finem acuitur. Arabibus malum Punicum ſeu granatum; Avicennæ epi- glottalis, vulgo ſcutiformis.
Eſt triangula hæc cartilago& oblonga, in fine aliquando rotunda, aliquando lata, nonnunquam bifida, unde quibuſ- dam furcella: rarius duplex.—
Aliquando perforata eſt, non ad perſpirationem ventri- culi, aut fumorum difflationem, ut cenſet Amatus, ſed ob venas& arterias mammarias, quas comitatur nervus. Ali- quando in ſenibus oſſeam ſubſtantiam acquirit: digiti eam longitudine in ſene deprehendit Vveſlingius, non ſine magna ventriculi noxa,& in corporis incurvatione moleſtia. Pa- 2ius quoque oſſeam duritiem hic vidit, qui ſumma reſpi- randi difficultate laboraverat..
Hæc ſi nimium introrſum prematur& curvetur, ſubjectæ partes læduntur, epar& ventriculus, infanteſque Axν*νν Pereunt. De quibus videndi Condronchius& Septalius, Za- cutus, Wilhelmus Piſo, qui affectus, mulierculis quibuſdam dicitur cordis compreſſio. Monet Marchettus ne in læſione ſterni pars uratur, ſed ſenſim abradatur, ne propter hon⸗
b gicofi-

— ius eſt cra 21 Jz ncteren 3 1 lum, alüh
—
A☛ copulzticnns 1— exſculptum
= nus multatt ipiendu.
= cuncdo kariuh 2 A⁴ϑ, enſformu eit 0g= adii, circa ftent Aᷣranatum; Aun
1 4
=ongꝛ, in ici
rn am binca un
— d perſpintior 1— ut centet Ama —s comitaturan = iam acquitit ch mgius, nonte
urvatione mati 1 vidit, quiſumm
— tur R cursetu- lus, infanteſſe fonchius& Sejtu =, muliercoligt
Marchettus beli = adatur, mepruf
ſe nre pante, n.
DI OSSIBU SC. 745 gioſitatem ad interiores partes ignis pervadat, citiuſque ſe- paretur.
Duos exiles muſculos à latere poſitos obſervavit Folius, à quibus hæc cartilago leviter deorſum moveatur& intror- ſum.
Cavitas hoc in loco extrinſecus apparens, dicitur fovea vel ſcrobiculus cordis.
Unus ſterni eſt, 1. ut ab externis injuriis inſtar clypei cor defendat.
2. Ut mediaſtinum ſuſtineat.
3. Coſtas inter ſe colliget.
CA p. XIX. DE CLAVICULIS ET SCApPULLIS.
C LAvICUIL E xXeids, quod thoracem claudant,& inſtar clavis firment ſcapulam cum ſterno: vel quod claves xædium antiquas referant, Patavii in antiquis ædibus à Spige- lio viſas. Celſus jugula vocat à jungendo, alii ligulas, os fur- cale, furcalem ſuperiorem.
Sitæ ſunt tranſverſim ſub ĩmo collo, in pectoris ſummo, utrinque una.
Figura eſt oblongi S Latini, hoc eſt, ex duobus ſemicir- culis adverſo modo conjunctis, ad jugulum foris convexa, extrinſecus leviter cava, ne vaſa ibi lata comprimantur. In viris vero magis incurvantur, ut minus impediatur brachii motus: in mulieribus minus, pulchritudinis ergo, cum fo-
viris, unde& minus agiles ſunt ad projiciendos lapides.
SuBSTANTIA craſſa eſt, ſed fiſtuloſa& fungoſa; unde ſæpe frangitur,& facile coaleſcit.
Superficies aſpera& inæqualis.
Connectuntur cum ſcapulæ proceſſu ſuperiore per carti- laginem, quæ tamen ei connaſcitur, ut cedat nonnihil in motibus ſcapulæ atque brachii, ſed tantum ligamentis de- tinetur articulum amplexantibus, capite lato& oblongiuſ- culo& cum ſterno alio capitulo jungitur, ut ſupra dictum.
Uus eſt, ad varios motus brachii, quod, quia hoc oſſe tanquam palo ſtabilitur, ideo facilius ſurſum& retrorſum movetur. Hinc bruta claviculis carent; exceptis ſimia, ſciu- ro, mure,& echino.
ScapbLE Os, Græcis α̈πάαœν quod humeri latitudi-
Aaa 5 ſertim
Fovea tirru veæ eo in loco non ita conſpicuæ ſint in fœminis atque in clauicalas.
Sca pula nem conſtituat, barbaris ſpatula, eſt os latum& tenue, præ- quid?

Q——————— ——
Ejus par- Ie4.
746 ANAT. BARTHOLIN. LIBELL. IV.
ſertim in medio, ſed in proceſſibus craſſum, utrinque unum, incumbens ſuperioribus coſtis parte poſtica inſtar ſcuti.
Figura fere eſt triangularis.
Partes ejus variæ ſunt. Pars interna cava eſt, pars exter- na(quæ& angulum& coſtam habet ſuperiorem& infe- riorem) gibba, quæ teſtudo dicitur, item dorſum ſcapulæ. Eſt etiam ſpina quædam producta, ſupra& infra cavitates reſpiciens, quæ dicuntur interſcapulia.
Proceſſus habet tres: W
I. Eſt modo dictæ ſpinæ extremum,& dicitur Axsdmien, hHumeri mucro, ſummus humerus, quo cum clavicula jun- gitur.
II. Minor, inferior& acutus, à forma nempe roſtri effi- gie dicitur eessoeds; item Aſxννο˙ει⁴⁴εðς,‚ à figura alterius partis anchoræ, item a2,ςεs⁵νs. Et hoc proceſſu humeri os in ſua ſede continetur.
III. Breviſſimus, dicitur adu, cervix, in cujus extremo eſt cavitas ſuperficialis, in quam inſeritur caput humeri, quod ne facile excidat, augetur ſinus profunditas craſſa car- tilagine, labra cingente. Et per hunc proceſſum& cavita- tem jungitur ſcapula cum brachio.
Epiphyſes habet quinque, tres ad latus internum,& ad baſin Jjuxta ſpinæ ductum. Duo ligamenta procreant, quæ jungunt caput ejus humero,& Axpaue claviculæ. Undi- que cingunt vero articulum homoplatæ& brachii commu- nia ligamenta tenuia& membranoſa.
Uſus ſcapulæ.
I. Ad coſtarum robur.
2. Ad humeri& clavium articulationem,& ſecurita- tem. Unde raro, niſi maximà violentia, luxatur humerus verſus ſuperiora aut ad latus, plerumque deorſum, ubi ſca- pula nulla obſtat. Quam luxationem vocat Hippocrates in alam.
3. Ad muſculorum implantationem.
4. Ad apprehenſionem primario Hofmanno, cui inſer- viant partim inarticulatione, partim explantatione quo- rundam muſculorum brachii.
F. Secundario cor tegere.

mum aa d 15, quo cunch
— 1 forma
den egeisen
— thoc procdld
= ceriir inat Am interiduch inus profundit E bun Nrocelin
s ad latusinten ‿ lixamenta yna ega kan cai mnoplatæ K bruhi = 4oſa.
rticulationem, i
x’riolentia, lumur =xumque derim
= Ionem vocatit
ationem. = nario Hofmum; = pdartim explaui
—
Ds Ossihus. 747 C A p. XX.
DE OSS8IBUS IOTIUS MANUS.
SSA MANUVsS dividuntur in brachium, cubitum& extre- mam manum. b
BRACHII Os, Celſo humerus, unicum eſt, magnum& validum, longum, teres,& inæquale. Parte ſuperiore ap- pendicem habet vel caput magnum, rotundum, cartilagine obductum, adnatum, quod cum ſcapula articulatur per Ag,pu**y. 3
Inferior pars cubito& radio articulatur, ubi duo proceſſuus ſunt; externus minor, cartilagine incruſtatus;& internus, duos finus habens, ut forma fiat trochleæ vel rotulæ, ad quam volvuntur funes, unde cubitus ginglymo junctus in acutiſſimum angulum flecti poteſt, at ultra rectam lineam non extendi. 4
CUBITIOssA funt quo, humero breviora,& appendices utrinque habentia, ſibi mutuo incumbentia, atque ligà- mento membraneo invicem commiſſa.
Primum inferius majus& longius, dicitur ulna, cubitus, Barbaris Focile majus, alterum ſuperius& minus, dicitur ra- dius vel Focile minus.
ULNA à menſuræ ſimilitudine dicta parte ſuperiore cum humero per 2 ννυαπνανν articulatur, ideo habet ibidem pro- ceſſus& ſinus.
Proceſſus ſunt duo oblongi,& quaſi triangulares, aſperi,
ut ligamenta articulum valide ambiant. Dicuntur dνα
id eſt, roſtra ſeu glandes. Anterior& ſuperior minor humeri ſinum ſubit: poſterior craſſior& amplior in obtuſum an- guluam deſinit,& humeri ſinum poſteriorem ſubit. Vo- cat Galenus dXiεννυν, Hippocrates Axdνα, Latini gibbe-
rum.
In medio horum eſt magnus ſinus ſeu cavitas, inſtar ſemi- circuli, unde dicitur rſοεν. Habet adhuc alium ſinum lævem externum lateralem, pro radii capite.
Parte inferiore articulatur cum carpo, tum per mediam eartilaginem, tum per proceſſum acutum, ideoque ſtyloi= dem dictum: unde ligamentum oritur, cubitum cum carpi articulo firmans.
Alte⸗

,—
—
—
——
1————————
748 AAT. BARTHOLIN. LIBRLL. IV.
FIGURE EXPLICATIO.
Sceleton exhibet corporis adulti ab anteriore par- te, ut mutuus oimmnium contextus appareat.
A. Ops frontis.
b b. Sutura coronalia.
C. Os temporum.
d. Proceſſus mammillaris. E. Os jugale.
F. Maxilla ſuperior.
G G. Maxilta iuferior.
b hh. Vertebræ colli ſeu(ervicis. i ii 11i. Coſtæ.
K K. OF ſternum.
L L. Claviculæ.
M M. Utriuſque ſcapulæ internum
latus. 1 NN. OF hrachii ſeu humeri. OO.(aput ipſius humero inarticu-
latum. P P. Inferior ejus pars cubito& ra- dio articulata, ubi 7 7. Tuberculum internum, rr. Tuberculum externum deſignat. S. Op cubiti Ulna vocatum- T T. Alterum os cubiti ſeu Radiur. u u. Broceſſus Unæ recurvus, Galens ca XAeœroy.“ x x. Preceſſus ulnæ minor. IY. Carpus octo conſtans sßiculis. ZZ. Metacarpus quatuor habens oſſa. a α Digitorum phalanges- . Pollex tribus oßibus compoßi-
tus.
Sequentes Characteres Inferiora Sceleti oſſa commonſtrant.
Aaaaa. Quinque lumborum Ver- tebræ.
B B. Oſßis Sacri interior facies una cum foraminibus.
CC. Oßis Ilii cavitas, magnam pelvis partem conſtituens.
D D. O- coxendicis cum acetabulo.
E E. Oſſa pubis cum foraminihus-
F. Linea media pubis ſa conne ctens mediante cart ilagine.
G G. Os femoris.
h h. Rotundum ejus oßis caput.
1 i. Ejus Cer vix.
KX. Externus Cervicis proceſſus ſeu Trochanter ma jor.
Ii Alter proceſfus, ſcu Trochanter vzinor.
ꝛu m m m. Capita femoris inferiora.
NN. Mola ſeu Pat ella. O O. Tibia utraque, in qua p pp p. Duos ſuperiorts ſinuse rr. Spinam, fſ. Inferiorem proceſſum ſeu Mal- leolum, denotat. T T. Oe fibulæ, ſeu Perone. u u. Inferior ejus pars Malleolum externum conſtituens. XX. Oſa Tarſi ſeptem. &. t. ℳA Rtragalus. 8. Calæx ſeu calcaneum. T. Or cubiforme. I Y. Metatarſi oſſa quinque. 2Z Z. Oſſa digitorum,? quibur du pollici, reliquis digitis tria al- guantur.
3
————

—
— ——
‿‿‿‿
— e
m
97 8
4
₰
△
4 3 3 1 5 ——— 1 ——— ——
— „ ‿ ☛☛

Alterl unuihil ulaa nad
Super atur pe
Infer gitum.
Huſ- quami
MaA Carpi! beſeſa
Ca UR, rentia
Prii ſa. 8p quam fincin
Obd conſtri
Atq cubitie
Alia mam! nibus. tium t licet ur
Ordi wuor ſu torm
Mr quinq g2& g
Cul tus ol 27 Fiſ foris g
A9 pita r medio oſſei.

.—
DE Ossinus. 749
Alterum os, Rapius, obliquius eſt,& à priori in medio nonnihil diſtat, ubi tenue intereſt ligamentum: Supra vero ulna radium excipit; infra hic illam.
Superior ejus pars cum externo brachii proceſſu articu- latur per 2αeρ, unde motus pronus& ſupinus. Inferior per appendicem cum carpi oſſe ad maximum di- gitum.
Hujus ſuperior pars tenuior, inferior craſſior; contra quam in priori.
MaNus ExTREMA ſeu parva, quadruplicia habet oſſur Carpi ſeu brachialis, metacarpi ſeu poſtbrachialis, digitorum, & ſeſamina.
CaRPUS, Arabibus Raſetta, octo habet oſſa diſtincta aso- vvxα, inæqualia admodum, ſigura& magnitudine diffe- rentia.
Primo ortu ſunt cartilagines, poſtea fiunt oſſa ſpongio- ſa. Spinæ ventoſæ Arabibus dictæ in pueris hic ſubjectum, quam uſtione Arabica curaſſe M. Aur. Severinum vidi, Rol- finccius inunctione Mercuriali.
Obducuntur ligamentis cartilagineis validiſſimis,& ſimul conſtringuntur, ac ſi unum os eſſent.
Atque hæc ligamentaab inferioribus proceſſibus radii& cubiti orta, articulationi inſerviunt.
Alia vero ſunt ligamenta, quæ tranſverſa& annuli for- mam habentia, pro firmandis& tuto tranſmittendis tendi- nibus. Internum, continens muſculorum digitos flecten-
tium tendines;& externum, extendentium. Quæ vincula
licet unum videantur, in plura dirimi poſſunt.
Ordine aliquo diſponuntur oſſa Carpi: nam ſuperne qua- tuor ſunt radio& cubito articulata: inferne totidem, qua- tuor metacarpi oſſibus connexa.
METACARPIUM vel palma, quatuor habet oſſa(aliis quinque, qui primum pollicis inter hæc numerant) oblon- ga& gracilia.
Cum carpo junguntur per connexionem, quæ eſt mo- tus obſcuri,& per ligamenta cartilaginea: cum digitis per ſ Augr.
Fiſtuloſa ſunt hæc oſſa medullam continentia, intus cava, foris gibboſa.
Appendices habent utrinque, quæ prope digitos ſunt ca- pita rotunda& oblonga, digitorum ſinus ſubeuntia. In medio ab invicem dehiſcunt, ubi latent muſculi dicti inter- oſſei.
Dier-

öööö————ö———
„—
„zo ANAr. BARTHOLIN. LIBELI. IV. DreTTORUM OssA funt quindecim, in quovis digito tria. Nam primum pollicis huc annumeratur, quia laxio- rem habet articulationem, quam poſtbrachialia. Seriem digitorum vocant Græci Saadnſas, quia velut in acie ſtare videntur. Habent ſinguli di giti ligamenta parte interna, ſecundum longitudinem inſtar canalium, quibus invicem ligantur. Magnitudine differunt oſſa digiti. Nam in quovis digito primum majus eſt ſecundo,& ſecundum tertio: omniaye. ro ad articulationem craſſiora ſunt, ubi tubercula eorum dicuntur*ναννιυον, nodi.- Foris gibba ſunt, intus cava& plana ad apprehenſionem. Proceſſus habent ſupra& infra, præter tertii internodi oſſa, quæ ſupra non egebant, ubi unguibus junguntur.
C A p. X½ XI. DE OSSIBUS TIOITIUS PEDIS.
P Es ſicuti& manus dividitur in tres partes: Femur, ti- biam,& extremum pedem.
FEMUR à ferendo dictum, eo quod animal ferat& ſuſti- neat, unico oſſe conſtat. ſed maximo& longiſſimo totius corporis, cujus pars antica& externa magis gibba, interna & poſtica magis ſima.
Admonitio Etenim oblique, interiora verſus, ad genu deſcendit; Chirurgica quod notandum Chirurgis, ne in ejus fractura hunc ſitum
invertant.
Pars ſuperior tres habet proceſſus, qui potius epiphy ſes funt,& facile in puerulis ſeparantur.
I. Eſt caput maximum& rotundum, ex apendice fa- ctum, quod in coxendicis acetabulum inſeritur,& duplici ligamento cum coxendice nectitur: uno communi, lato, membraneo, ſed ſatis craſſo, orbiculatum articulum am-
biente; altero, tereti, quaſi cartilagine(ac ſi nervus eſſet
cartilaginoſus) inter femoris caput& profunditatem cavita. tis, ne femoris caput excidat.
Eſt& aliud ligamentum cruentum intra acetabulum in- terjectum oſſibus, notatum Veſalio; tale ligamentum repe- ritur in articulatione Tibiæ cum femore, in oſſe ſcaphoide cum aſtragalo, in articulatione oſſis ſacri cum oſſe ilium, quod apparet manifeſtum in puerperis, Riolani monitu.
Hujus

Apnrceim
luidusimient — iti. Nmmin n ☛ undum tniu,- mm, ubi tden
— Lnaa d a, pratertmin unguibusjuge
xXI.
) Torn .
àr in tres haxtss
quod animäler 1 aximo R loagiin eerna magisgitie
. erſus, ad genutt
Imn ej us fractumdm
— l, Au hun mẽntur.
— Julum inſeritu i = ur: uns commu rbiculatum uta — tilagine(ac ims
at& profundtus
— ntum intra acettt — lo; tale ligament femore, in oſe 2 oſſis facricumt rperis, Riolanin
DE Ossihus. 2,1
Hujus cervix proceſſum habet duplicem, appendice do- natum, quæ appendices facile in infantibus divelluntur, non in adultis.
II. Eſt externus, qui dicitur magnus Toxayze vel rora- tor, habens ſinus, impreſſiones& lineas.
III. Internus, parvus rotator.
Proceſſum alium his addit Senguerdius à ſe obſervatum, quod tuberculum eſt magnitudine cedens duobus ſuperiori- bus, opponiturque rotatori minori, in exteriore quodam- modo parte ſitum habens ſub rotatore majore. Sub hoc im- preſſio vel ſinus datur longus, parum excavatus, unde ini- tium ſumit linea deorſum tendens& os quodammodo acu- minans.
Quorum uſus ad muſculorum, per quos motus fit, ortum atque inſertionem. Unde dicuntur etiam oxar- ipss. 16 Aen
Inferior pars cum tibia per?2 ſeAues articulatur. Nam ad genua, capite gemino, interno craſſiore,& externo latiore atque depreſſiore, tibiæ ſinus intrat, inter quæ capita ſpa- tium amplum eſt latitudine pollicis; per quod vaſa cum nervo quarti paris ad crura tranſeunt, ſuntque ob convul- ſionem in hac parte periculoſa vulnera.
MoL a, dicta à ſimilitudine, os rotundum& latum, hoc loco imponitur articulationi femoris& tibiæ, ubi genu membraneo ligamento cingitur, excepta mola. Alii rotulam vocant, patellam genu, molam, ſcutum, os ſcutiforme,&æc. quod genu conſtituit.
Suéſtautia ejus aliquot menſibus in puerulis eſt cartilagi- nea, in adultis fit oſſea.—
Figura eſt umbonis circularis: nam in medio ejus pars craſſior reddita prominet. Rolfinceio repræſentat ſcutum ſexangulum.
Innaſcitur& firmatur tendinibus craſſioribus muſculo- rum aliquot femoris.
Mobilis eſt,& ad faciliorem motum intus ad femur, carti- lagine obducitur lubrica.
Dſus eſt: I. Articulum ibi firmare, ne femur ad anterio- ra labatur& luxetur, atque ita homo cadat, præſertim per declivia ambulans,& genu multum flectèns. In Nova Zembla feruntur homines retrorſum æque ac antrorſum genu flectere.
II. Adtendines muſculorum tuendos.
1 TIBIA
4
—
——

75² ANAT. BARTHOLIN. LIBEI L. IV.
TIBIA pars inter genu& talum, bus duobus conſtat ut cubitus.
Unum interius& majus totius nomine donatur,& ri’ig dicitur zvücn, aliis Focile majus, canna major,&c. In ſolo Elephante flexura eſt ſeu articulatio in medio tibiarum, te. ſte Bontio, præter alias communes.
Parte ſuperiors proceſſum habet in medio à femoriscayj. tate exceptum,& ſinus binos oblongos, pro femoris a. pitibus; quorum ſinuum profunditatem auget annexaper ligamenta cartilago, mobilis, mollis, lubrica& humore un- ctuoſo delibuta, in ambitu craſſa, centrum verſus atte. nuata, unde lunata dicitur. Tertium ſinum addit Senguer. dlius, qui medium tenet locum, à parte anteriore inter ducs illos externos ſinus, multo minor.
Sinus duos ſeparat tuberculum ibi natum, ex cujus ſum- mitate ligamentum robuſtum prodiens femoris finui inſ. gitur.
A regione vero antica& aſpera veniunt ligamenta, quæ cartilagines lunares augent.
Anterior ejus pars acuta& longa, ſina dicitur, ubi oſſis quaſi figura triangularis eſt,& ita acuta eſt, ut cultri aciem effingat. Unde hac parte anteriore ſi tibiæ os alliditur, do. lor fit inſignis, quia cutis vicina& perioſteum acuto oſſe quaſi cultro ſceinditur.
Inferiore parte adeſt proceſſus excarnis in interno latere, gibbus& prominens, juxta pedem, diciturque malleolus internus, ſicuti proceſſus fibulæ, malleolus externus.
FIBULA zeehen, quia tibiæ muſculos conjungere videtur, dicitur etiam ſura, canna minor, Focile minus,&rc. Eſtque os minus& tenuius, tibiæ extrinſecus attenſum, ut ra- dius cubito.
Parte ſuperiore caput ejus rotundum, genu non attingit, ſed infra ſubſiſtit: at parte inferiore, infra tibiam pergit, id- eoque æque longum os eſt atque tibia.
In medio ab invicem dehiſcunt tibia& fibula, ob muſcu- los pedis ibi locatos, quo intervallo ligamentum tenue, & latum, ſecundum longitudinem hæc oſſa jungit. Com- mittitur etiam tibiæ ligamento communi, ſuperius& in- ferius..
Inkferius caput in acutum tendens, appendicem habet, quæ craſſeſcens, gignit proceſſum, dictum malleolum externum, protuberantem illum locum externum, excarnem ad pe- dem; interno humiliorem.
PEDIS
„——

Amiibi mnn
Sera veniuntlien,
wdn
— taacuraet, nan DBiore iitibieguh
— ina K periokand
= excarnisinie edem, dicturus :, malleolus enn
=tſculosconjuain
—
trinſecus unaat!
* undum, grun = 1ore, infnthinf e tibia.
1 nt tibia K bhbr
tervallo hemanu-
„iem hecliju
communi, le
lens, hnauus ictum mallalean „ Xteraum, excse
1
DI OSSIBA vS. 753
PEPIS ExTREMI OssA dividuntur ut oſſa manus, in tres partes: in tarſum ſeu pedium, metatarſum ſeu meta- pedium,& digitos.
Tansr offa ſeptem ſunt, quorum quatuor poſteriora tan- tum nonnulli in tarſo numerant, quia tria priora in manu non habent ſibi oſſa ſimilia.
I. Dicitur à‿α ˙, Latinis Talus, vulgo os baliſtæ, di- citur& quartio, à quatuor lateribus.
Baſis inſtar ſubjicitur oſſibus tibiæ: Jungitur enim cum tibiæ appendice per ⸗2ν[*νυμρ unde habent ex cervice ob- longa caput elatius orbiculare& læve, cartilagine obdu- ctum; in cujus medio ſinus lævis eſt: unde utrinque fit ſu- percilioſum, ut in rotula ad quam funis reflectitur.
Ad latera utrinque ſuſcipit malleolos: jungitur etiam cum oſſe naviculari: ſed& inferius cum calce, duplici ar- ticulo, ubi pars ejus inferior inæqualis eſt, bis cavata,& ter gibboſa. Oſſis calcis caput recipit.
Notanda in horum articulorum medio cavitas(cui calcis ſinus reſpondet) in qua continetur pinguedo& mucoſa ſub-
ſtantia, ad humectanda ligamenta cartilaginea, talum oſſi nectentia, præſertim oſſa ipſa, ne in motu exſiccentur. Hinc obſervavi quoties humida& pinguis hujus ſubſtantiæ inopia eſt, aut carentia, vel ex vulnere ibi facto, vel alia
cauſa quacunque, inter ambulandum ſonumin pede fieri, Sonus in ex duorum oſſium colliſione, abſque tamen dolore, cum pede inten intus ſit pars nulla ſenſibilis, ſed tantum oſſa, cartilagines& 5
ligamenta. II. Maximum& craſſiſſimum in pede, quippe ad cujus firmationem facit(ſicut talus ad motionem) ideo per liga- menta plurima jungitur talo, offibuſque aliis adjacenti- bus. Dicitur æltora, calæ, calcaneum, pedis calcar: in quod os Chorda totius corporis maxima& robuſtiſſima inſeritur, ex trium muſculorum pedis tendinibus conflata. 1 Pars ejus inferior latiuſcula eſt, verſus poſteriora vergens, ut pes tutius firmetur; per retrorſum homo facile conci- deret. Superius caput amplum habet, ingrediens ſinum ſuperficialem excipientem tuberculum tali. Sed& oſſi cu- biformi jungitur capite depreſſo III. Dicitur naviculare cua Ooeids; à ſcaphæ vel cymbæ ſimilitudine: connectitur cum talo,& tribus oſſibus poſte- rioribus. 8 IV. A forma cubiti dicitur cuboides, item os teſſeræ, Ara- gibus grandinoſum, aliis 7aaνεᷣοσν Cæteris majus calci B b b Præa-
Audtorir
—

ö
——————
754 AxAr. BARTHOL. LIBELL. IV. DE OSSIBys.
FEIGURARUM EXPLICATIO.
Figuris his cnm Muſculi digitorum pedis eorumque ten- dines exhibeantur, ex Aquapend. ad Caput de Muſculis pedis referri debet. W
EIGU R A 1.
A. Calcauneus.
BBBB. Tendo latus in ſuo ſitu.
cccc. Inſertio tendinis in digitos pedis.
d d. Adducens muſculus pollicem. 4 ee. Abducens minimum digitum.
ff. Interoſſei muſculi minimum digitum extendentes.
g g. Int eroſſei pollicem extendent es.
*
FIGURaAa II.
A. Calcaneus.
B. Tendo larus plantaris muſculi, extra ſitum protractus.
cccc. Quatuor tendines muſculi perforati, ſeu flexores ſe⸗ cuundi int ernodii, in ſitu.
D. Pollicem adducens.
e. Tendo internus ejuſdem muſculi in primum os pollicis inſer- 1 2us.
f. Abducens minimum pedis digitum. g. Interoſſeus muſculus externum latus ultimi olts pedis oc= ecupans.
FIGUR A III.
A. Calcaneus.
B. Perforatus extra ſitum, ſeu flexor ſecundi digitorum in-
ternodi, cum quatuor ſuis tendinibus.
C. Muſculus tertium digiti artioulum flectens.
d d dd. Quatuor tendines ejuſdem muſculi perforant es.
eee. Quatuor muſculi lumbricales primum internodium fle- ctentes. 88
ff. Duo interoſſei muſculi in ſitu, externum latus ultimi oſl metatarſz occupant es.
gg. Abqucens muſculus minimi digiti? ſitu, fuo remotus.
h. Pollicem flectens..
i. Pollicem adducens.
k. Muſculoſa carnis portio ad lumbricales vergens.
f

——— ——;
2— —
— ———O
=——
u
☛æ ———₰ —— —— N AN 817858NN
142SSS8 N — 14 N — M —
—O—
— — ³☛☛
2—
—— —
—
— —
—
TA B v I. A IX.
—
ʃ — 5 —— 5 — S
☛
—,— .
Jſtuſumns
1
teuan vna
J. tra ſitunzn A derf orati, hak
2 1
*
iig. — umex
ficales vergen
4 2
— —

756 ANAT. BARTHOIL. LIEELI. IV. praponitur, inæquali ſuperficie jungitur, altero latere com- mittitur pedii oſſi quarto& quinto: Interius vero ſeptimo tarſi oſſi.
RKeliqua tria, olim innominata, à Fallopio Calcoidea, dicka, Cuneiformia, naviculari articulantur: ſuntque majusmc. dium& minus, à latiori baſi ſenſim attenuata.
Ossà MsrATARSI, vel plantæ, quinque ſunt, tarſi oſſi bus connexa; quorum hæc inter ſe proportio, ut quod pol.
licem ſuſtinet ſit reliquis craſſius; ex reliquis longiſſimun quod indici ſubſternitur, tum quod medio digito,& ita por- b ro longitudo minuitur. Externum proceſſum huic dat gen- b guerdius valde eminentem& tarſi oſſa excedentem; Droi- ToRUM quatuordecim, quia pollex tantum ex duobus oſfi. bus conflatur,& internodia breviora ſunt quam in mamn, ſed pollicis craſſiora quam in manu. Cætera ſe habent uti oſſa in manu his reſpondentia, ſicut & ligamenta fere reſpondent.
Verum ſub planta pedis, cute adipeque remotis, ligamen. zuu latum eſt validumque, ab imo calcis oſſe in omnia pri- ma phalangis ſeſamoidea inſerta, pro totius pedis meliori firmitate.
b C„. XXII. O881BUS SESAMOIDEIs.
internodiis manuum& pedum reperiuntur Ossicu-
à duædam minima, dicta ſeſaminis vel SEsA MolPEA,
Auia ſeiami ſemini reſpondent forma& parvitate. KRorunda ſunt& nonnihil depreſſa.
Minora ſunt in pedibus, niſi in pollice pedis, quia hic ma- a
or eſt quam mauus pollex. In ſenibus majora& nonnihil
——·,————
Tuaſcuntur tendinibus muſculorum digitos moventium, n ſub quihus latent in ligamentis inflexa, ut cum iis auferan-. 2 tur in repurgandis oſſibus, niſi accedat diligentia. 5 Sabtantia. Mödg cartilaginea ſunt, ut in pueris, in quibus non bene conſpieua, modo oſſea, cartilaginibus tecta, atque intus fun- goſa s poroſa. Numero communiter duodecim ſunt in ſingulis mani- bus& pedibus, ſed alias ſedecim, 19. 20.& plura obſervan- tur: aliquando decem tantum. Numeroſiora ſunt, majora& durjora in interna ſede manus quam externa, in qua nullum agnoſcit Riolanus. N umerus ergo incertus eſt: Nam multa “ 1ta
—— 3———— ——— — 4— 4
—yj
— ——

— r tantunatat K.— vIora ſuut 1 Ihrm.
A2 nu his 14 reutn
⁵ Gipequemin — do calcisoſtnan — t, pro totiug
XII. b SAM ol dum reperir
— ſaminis pelèu ᷣ irma& prriik — eſſa. pollaxite N lnibusmyjntr
— orum digitans = iHexa, ut cmis æ Iccedat diligem pueris, in quids ¹ ibus tectaalqt?
— im ſunt innn
19. 20. h ꝛmerofiora uns V am externait
iocertus ett:N
Dr⸗r OssräAaus. 757 ita parva ſunt, ut non obſerventur:& tanquam in minus ne- ceſſariis natura hic modo abundat, modo deficit.
Peculiariter vero notanda ſunt ob m agnitudinem duo illa, quæ primo pollicis articulo ad metatarſi oſſis caput appoſita funt, quorum anum majus eſt, ſubjectum parti nervoſæ mu- ſculi, primum os pollicis flectentis. Eſtque forma& magni- tudo dimidiæ partis piſi majoris decorticati: quod oſſiculum
Arabes appellant Albadaram. Ex hoc hominem tandem ali- 7 abula ve- rum.
quando quaſi ex ſemine rurſus propagandum, antiqui non- nulli Philoſophaſtri ſtatuerunt, quod Luz ex Hebræorum traditione vocat Corn. Agrippa. Rabbinis, teſte Buætorfio 0s. Luz eſt os vertebrarum ſimile amygdalæ in fine octo- decim vertebrarum. Aliud vero multo minus ſecundo pol- licis articulo ſubſternitur.
Licet vero ut plurimum in internodiis digitorum repe- riantur oſſicula ejuſmodi minima, tamen& alibi videre licet.
Ut aliquando in manus externo latere, ad connexum oſſis carpi octavi,& oſſis metacarpi parvum digitum ſuſtinentis, ſedem ibi vacuam opplens:& eodem modo tale oſſiculum in Pedis tarſo ad externum latus articulationis oſſis quinti me- tatarſi digitum parvum ſuſtinentis cum cubiformi: Item bina ofſicula in poplite juxta os femoris, muſculorum(duo- rum priorum pedem moventium) non tendinibus, ſed prin- cipiis innata, quæ in ſenibus reperiuntur,& animalibus fic- cis, ut cervis, canibus& leporibus. Huc referunt oſſeam Partem in ſenibus oſſi cubiformi oppoſitam.
Uſus:
I. Tendines tueri,& retinere duricie ſua in motu, ne ab articulo extuberante decidant.
II. Firmare articulum,& à luxatione præcavere.
III. Intervalla vacua replere. Et hæc dum fiunt, in ma- nibus apprehenſio fit firmior, in pedibus vero ſtatio atque ambulatio conſtantior, præſertim per loca aſpera.
DEO GREATORI NOS 7TR O
ſit Laus, Honor& Gloria, qui nos ex nihilo tam mirabili ſtructura formavit!
FIN ILS.

1O HANNIS WALAI EPISTOLRT DUE.
MOTU CHVII. SANG uINIS:
4 D. THOMAM BARTHOELINUM, CASP. FIEIUM.
— v———
Ediitio Decima.

ARISTOTELE S 3. de Hiſt. Animal. cap 2.
Ire& aaet- OAsGAr T Mes eionsu wbs GSn
AAndaòsᷣ As. Alney A Ppeolas, 75 2ve 20 y adachy. c„ να 7*⁴0εσ mπ Saar, Ad˙- HPom⸗ T xv‿αα εσυν /sSd„, o 78&e◻◻π Qπι σεειν σιςυςό iio, E a, Aα ˙, AA5³ ⁊a‿s cn rsππν ‿ Qᷣez A 6ν da s9 15 A αs. Aa aum 2r I Aada a lae 5A1 C? T5.eM⁴x& AA d d 25 C, zas sar. c w Sᷣνπσmη A duu eira eædν ο n006 e,s(u. -ꝙ&ᷣ ½ Odcs add Ao o. fe C2 726»sAer Aε—eous Tomg &Aοις νs 2 ε—εαςνᷣ oAs Gne 19:aA py 02) Cy rols Ns- Asοσσφνσι σοᷣ A deeis, Ch En 15 66„ Pauyoda ds dα AOA aeA(au,.

EPISTOLA PRIMA
MOTU CHYILI, SANGUINIS:
E 1
4l P THOMAM BARTHOLINUM, CA P. FEIIL. I U M.
4 Nercuit ab omni ævo Reipubl.& Sacrorum 2 Antiſtites de primatu contentio: ſed nullo 8 ſeculo Literati ambitioſius quam hodie cona- =K ti ſunt præ reliquis eruditi videri. Et quo id
impetrent non verentur plurimi in auxilium calumnias aliaſque pejores artes vocare. Nemo edere in pu- blicum, nemo communicare amico ſcriptum poteſt, quod egregium quibuſdam videbitur, qui non ſtatim obtrectato-
rem inveniat, qui eum pungat, ſcindat, laceret crudeliſſime.
Nihil aliud autem ſuis curis, ſuis laboribus, quam invidiam & animi ægritudinem quærere extrema dementia eſt.
Hæ, fateor, impediverunt me cauſæ quo minus crebræ tuæ petitioni potuerim ſatisfacere; ſimul& quod ea non libenter definio quæ longa annorum experientia aut proba- re non potuit, aut non potuit ſatis limitare. Tu tamen ro- gare non deſiſtis,& ego pudore ſuffundor ſemper negare. Neceſſitatem quaſi quoque mihi impoſuit vir quidam do- ctus, ut meam de motu ſanguinis ſententiam aliis debeam
Pariſias.
aperire. Theſes enim quaſdam de motu ſanguinis me Præſi- Scribendi de diſputatas, etiamſi Defendens vere in iis profiteatur ſuas occaſi.
eſſe, ut meas tamen aggreſſus eſt vellicare. Quamvis autem
pudere illum juvenem illarum theſium non debeat: nolim
tamen aliena, etiam meo præſidio defenſa, pro meis æſtima-
ri. Nec ei rationes in obſcuro ſunt, qui meam in diſputando
libertatem, aut Academiæ noſtræ conſuetudinem noverit. Bbb 5 Quare

76² Jon. Wakgus
Quare nunc meam de motu ſanguinis opinionem hape,
Quis ſim- Sanguis qui è diſſectis majoribus arteriis exilit calidior, guus ſit qui tenuior, rarior,& floridiori colore eſt, quam is quiè diſſe. mvetur? ctis fluit venis: non ideo tamen dixerim ſanguinem arterio. ſum à venoſo tota forma differre: id enim habere ſim nis
arterioſus præ venoſo poteſt, quod ille recens quaſi à o
caleat, majorique ſpirituum copia abundet; ut ebulliens c
à refrigerato eadem ratione videmus diſcrepare. Et cene
ſanguis arterioſus qualitates eas non aliunde quam à majori
calore& ſpirituum copia habere videtur: qui enim in mi- noribus arteriis à foco jam remotior eſt, animadvertitur minus à venoſo differre. Et ubi è majoribus arteriis, imo S vivi animalis corde ſanguinem accepimus,& ex eodem animali ſumſimusè venis, ſivimuſque refrigerari utrumque & concreſcere, nunquam potuimus inillis differentiam ob- ſervare. Ut non aliud appareat quam ſanguinem arterioſum, ejuſdem generis cum venoſo eſſe.
Venoſum ſanguinem duorum eſſe generum pauciores vo- lunt, alium qui in vena cava, alium qui in vena portæ con- rinetur. Sed nec in his, five receptaculis ſuis incluſi, ſive ex iis effuſi ſunt, ullum licet diſerimen animadvertere: Idem prorſus rationem dictare mox videbimus.
„Præter hos alius quoque concipi ſanguis poteſt, quiè chylo in hepate confectus, ulteriorem perfectionem in cor- de non accepit: qualis is naturæ ſit ſcire non poſſumus;cum, ut mox audiemus, in vena cava illi ſanguini ſit permiſtus qui ulteriorem aliquam perfectionem in corde acquiſivit. Et pa- rum noſtra intereſt ejus naturam cognoviſſe, quem ad' breve
Eumn uniu Prorſus tempus talem tantum perdurare videbimus. Ut u- geuctis e nius tantum ſanguinis motus ſit nobis inquirendus. Ie. Moveri autem ſanguis poffet, vel in ea arteriæ venave Parte in qua continetur, vel ex ea parte in aliam. Non move- Sanguis in una arteriæ venæve parte naturaliter ſurſum, ti furſuim deorſum, ut ebulliens aqua non conſpicitur moveri; nec & deuſam in vaſè receptus, nec in vivo calenteque corpore dimiffus, * cg. nec in ipſa arteria, ſi ea utrimque ligata intermedio ſuperio- rique loco diffecetur. Imo diſcifſò à nobis ſæpius vivi cor- dis mucrone, cordeque erecto, calere ſanguis deprehenſus eſt, nunquam ebullire. Sed moveri. Moveri autem fanguinem ab una arteriæ venæve parten ab uua va- aliam res oppido manifeſta eſt. Nam in extremitatum venis ſis pawte: in fanguis continetur, qui cum ibi genitus non ſit, co debet Daan- peryveniſſe. Et manifeſto ſatis in vivis ex vena cava in cor fſanguis fluit,& Gcorde in Aortam efluit. 2

fanguiuans — bbus artmiue ne elt, quamg. ixerim kum Rre: id enin ba luodillemem — i abanden ra lem us cilcn — don aliunde a * videtur: u 1 — hotior elt, uinn 1e majoridunti ²2 naccepimu,a lfque reffierin — nus inillscikn — uun fnguinna
ilegeaenmmn um qun n teumn eeptaculisſuuiuti imen animasfna debimus. ccipi fingui un orem perfectonn — t ſcire non polim i ſanguiniftpemt x* in corde vuini — cognorilſequemt rdurare videbimu dis inquitenäu ³, vel in es mranun ꝛarte in alun. —tparte mruriltt 1 conſpiciturmm, enteque corporor ligata interneiobe a nobisfepiwt alere ſinguisckge
ma arterit umns im in extremitnef enitus nonſſta3e Vivis ex remadi
n effluit.
Ds M orv CIr 1. 763
Quo autem rotus ille ſanguinis motus nobis poſſit inno- Qui motn⸗
teſcere, ab ipſo fonte videtur arceſſendus. ut cognoſca- Solidum cibum in vivis canibus ſæpiſſime conſpeximus tur ſundi- eum in ventriculo ordinem, quo aſſumptus eſt, obſervare: ²u⁵εu ni- niſi nimio potu diſtentus ventriculus fluctuare cibum,& 77 3 c eum ordinem permittat immutari. eeaſs,
Quem recipit cibum ventriculus, etiamſi duarum tan- Cibhus pri- tum unciarum ſit, manifeſto undiquaque complectitur non mo hum- abſimili ratione ac plicatas crumenas globulum videmus peus pri- eontinere, ſimul& coarctatur ſuperius inferiuſque orifi-& 7e cium: quod facto in vicinia foramine, immiſſo minimo di-) 4 gito, ſtilove, promptum eſt explorare. Inferius tamen ori fi- cium dum deprehenditur plane occluſum, concidiſſe potius quam eſſe conſtrictum videtur, quod minima preſſione Eum arcte ventriculi chylum ſinat transfluere. Non raro quoque debi- cumplects- lior ventriculus, orificiaque ab illa naturali conſtrictione?", Seneiu- deficiunt,& tum ſolent laxiora ſentiri. Seen.
Retentus in ventriculo cibus, totus à cibi, potus, ſalivæ Eum bume- que liquore permadeſcit: nec ita multo poſt poroſus& pla- at ventri- ne ſpongioſus conſpieitur: quandoquidem, ut veroſimile culi humor. eſt, is liquor aliquid ſubſtantiæ cibi elicuit& imbibit.
Paulo poſt in minima inciditur& quaſi diſcerpitur fru- Incidit hu- ſtilla,& tenuis& craſſior cibus, imo in canibus ĩipfæ ovo- mor acidua. rum teſtæ: quod ſine dubio ab humore quodam acido con- tingit, qui vim diſſolvendi habet. Ita experimur ventricu- lum cibi mole aut craſſitie gravatum aſſumpto aceto, ſucco citri, oleo ſulphuris aut vitrioli, levamen ſentire. Neque id quiſquam in ſalivam aut bilem in ventriculum regurgitan- tem referet, qui in calida ſaliva, bileve bubula, aliquot horis panem macerari viderit,& ab iis tamen non comminui: in centenis quoque& pluribus canibus, quos hanc ob cauſam vivos ſecavimus, invenimus tantum in duobus bilem in ventriculum confluxiſſe, quorum unus inediam paſſus erat per triduum,& in ejus ventriculo, mirandum viſu, bilioſà ſpuma erat ita denſa, ita bullans, qualem in lixivio lavanti- bus Hlotricibus videmus innatare.
Acidum autem illum humorem conjectamur ex liene in E ene. ventriculum venire, quod non alia pars acida in corpore no- ſtro ſentiatur: quodque deglutito cocto liene& præſertim ſuillo, gravitas quoque ventriculi à copia& craſſitie cibi e- mendetur.
Ita cibus liquori per minima commixtus, tractu tempo- Poſea cem- ris conſiſtentiam tenuioris cremoris hordei coctione adipi- mutatus in ſcitur: quam ubi accepit, tum demum cibus ad inteſtina“emorem-
protruditur. Verum
——————
—— —y

— ͦ—
7⁵4 Jo n. WALZLVS
Alius ci- Verum enimvero hanc in ventriculo commutationem
tius, alius æque cito omnis cibus non accipit; peragitur eabr
tardius.
Et quam Clto dut tarde con- Cõ‿udt ur dliſtribua- turque.
Tutegrene,
mora de die, in pauco cibo, in tenui, beneve maſticcud,ari gius tempus expoſcit noctu, magna copia, craſſus cidusma. gnis fruſtis deglutitus: adeo ut dentibus bene comminutus in cremorem mutari incipiat, quando is etiamnum ſolidus eſt qui fruſtis majoribus eſt devoratus.
Lac juſculaque de die, horæ ſpatio aut citius ſuam perfe. ctionem accipiunt,& niſt aliud impediat tum quoque di- ſtribuuntur; quod vel urinæ emictio ab iis aſſumtis, ſine ulla ſectione, evidenter oſtendit: tardius olera. Panis ratione concoctionis medium videtur ſubſtantiæ modum habere, videre autem eſt cum prima hora cum dimidia immutari quam minimum, ſequenti hora rarum& prorſus madidz ſpongiæ ſimilem fieri, ea elapſa in minima dividi fruſtilla, & potui permixtum totum liquidum apparere, mox maxi- me concoqui, ac tandem quod è pane concoctum eſt, inter quartam quintamque ab aſſumtione horam per pylorum à ventriculo ad inteſtina propelli. Remanere vero aliquid à pane reliquum& illud ſenſim debitam perfectionem acci- pere, ut& ſi quis alius cibus cum pane forte ingeſtus ſit, qui eo concoctu ſit difficilior: quos hoc animadvertimus ordi- ne concoqui. Primum legumina, inde piſces, mox carnes, & eas demum intra ſextam ſeptimamque horam perfici& excerni: Bubulam intra ſeptimam& octavam: etiamnum tardius earum partes membranoſas,& ovorum teſtas; oſſa in tertium uſque diem mauſiſſe in ventriculo& interea fa-
cta eſſe cartilaginea vidimus. Imo in horummet ciborum partibus magna ſæpe varietas
an per par- conſpicitur, ut è pane carneque etiamſi integræ in ventri-
I·?
Concecku.
diſtribui-
culo videantur, aliquid tamen licet exigua copia prima quandoque hora ad venas lacteas diſtribuatur.
Adeo ut quidquid concoctum eſt, alterius concoctionem neutiquam expectet, nec ab incocto quoque remoretur, ſed quamprimum excidat,& ad inteſtina transferatur: imo raro, etiamſi ante horas ſedecim canis comedit, ventriculus cibo
plane vacuus reperitur.
Hæc autem obſervare nobis promptum fuit in canibus, quos, vario poſt aſſumptum cibum tempore, vivos ſecavi- mus.
In inteſtinis chylus colore cineritius eſt, nec niſi raro à bi- lis flavedine tingitur: ab ipſo autem jam duodeno incipit
tur per in- Aſellii venas lacteas ingredi, nec is ingreſſus in ullis ceſſat
te flina G
inteſtinis, quamdiu aliquid in inteſtinis chyli reperitur, us rectum
„

7 Aio aut ctiusſi 1 pediattnga zabisaln t= ius clera. hunh du iſtantix woumt cum äimit pm Kpruth 24 minimaciit 16 ⅓— üim Apparere nh. 1=me conchcumt luN de horam vr Pt. Kemanete fen itx itam perkettin D³ ine foneeiingetu du c animacdfenim — inde pilces nons (=amqpehonmg ti= K octanam: emm 1 a. Kororumteke 1= ventriculoinn
= ibusmagmſchen tiamſiintegrenr = cct exigua cqyun t= ſttibuatur. =, alterius coucrär — o quoque remoms 1— a transferaturim = mecit, veuui
= omptum foitina V tempore, ViſG
tiaseſt, nec niür zam duodenl
tem jam duo— 2 is ingreſſusindl eltinis chylixf
DE MoT U Curr r. 765 rectum ipſum inteſtinum venis lacteis donatum ſit, quæ ab per venas affluxu chyli non raro conſpiciuntur candicare. Et ne arbi- 1atα⁵. trari poſſemus eum lacteum ſuccum aliunde quam ex inte- ſtinis venire, venas has lacteas, corpori inteſtinorum inſer- tas ligavimus,& animadvertimus à cavitate inteſtinorum ad ligaturam repleri evidenter& intumeſcere, à ligatura vero meſenterium verſus depleri& concidere.
Nunquam autem chylus ani madverſus eſt venam ullam Non per ve- in ventriculi corpore, nec ullam meſaraicam intrare; ut nas meſa- nec ſanguis ligatura venæ portæ, cujus ratio poſtea conſtabit,*⁴ς in venis meſaraicis immenſum adauctus unquam viſus eſt lacteas venas ingredi. Ut nonaliud appareat, quam naturam venas lacteas deferendo tantum chylo, venas ventriculi& meſaraicas deferendo tantum ſanguini deſtinaviſſe.
Chylus in venis lacteis ſemper candidus eſt, etiamſi ex Semper chylo cineritio in inteſtinis, aut bilis tinctura flavo deve- candlidus. nerit.
Per has venas lacteas chylus ſurſum vergit, quo id modo, Vn e res non ſatis expedita eſt. Id nobis videtur maxime veroſi- continuato mile, quod in magnis macilentiſque canibus venaticis anim- lactearum advertimus, venarum lactearum quaſdam ab inteſtinis ductu. uno& continuato ductu in ramum meſentericum, quaſ- dam in ipſam portæ venam, in cava hepatis quaſdam, pau- ciſſimas quandoque in venam cavam prope emulgentes de- ſinere. Ea enim animalia glandulam in Meſenterii principio unicam non habent, quam Aſellius pancreas appellavit,& harum venarum ductum ſolet obſcurare, ſed ibi minoribus, ut plurimum quinque, glandulis ſunt donatæ, quæ manife- ſto intervallo à ſe invicem ſejunctæ, per id intervallum qui- buſdam venis lacteis liberum tranſitum largiuntur. Sed cum ſupra has glandulas pauciores venarum lactearum ra-
mi, quarum& quædam majores, quam infra ſint; credi- derim prope eas glandulas, venas lacteas in ramos dividi,& eas ut alibi in corpore, vaſorum divaricationi inſervire.
Aliquando quoque venæ lacteæ nobis monſtratæ fuere Non ad lze⸗ quæ lienem ingrederentur, ſed cum præſentibus ipſi indi- nem, cibus eas examinaremus accuratius, nervos eſſe comperi- mus.
Per lacteas has venas delatus chylus permiſcetur ſanguini 3. ad he- in meſenterico ramo, in portæ vena, in ipſoque hepare: quo-panR. cunque enim loco ligentur venæ lacteæ ſemper intume- ſcunt, quia impediuntur his partibus chylum tranfſmittere, ac ſoluta ligatura eum illis partibus manifeſto infundunt.
Rami venæ portæ in hepate, quamvis variis in locis an-
nectan-

766 Jo HfH. WALEUS
nectantur ramis venæ cavæ, nullibi tamen in ramum majo- rem venæ cavæ aperiuntur, ſed minimi venæ portæ rami in minimos venæ cavæ ramos chylum hunc ſanguini mi. tum, transfundunt: ut inflato excarni hepate aquæ inna- tante animadvertere facillimum eſt. Idem reliquo chylo ſanguini mixto accidere poſtea demum manifeſtum exadet. Ex hepate, E ramulis venæ cavæ in hepate, ſanguis omnium judicio in venam ĩpſi trunco vena cavæ infunditur:& manifeſto ea ſuprahe. cævam. par in vivis ligata ab influente ſanguine intumeſcit. E dena za. Ex vena cava cordis ventriculum dextrum in greditur, h. n, ꝛu cor: gataque alterutra venæ cavæ parte, quæ ſupra infrave cor fita eſt, obſervavimus aliquoties, præiertim in anguilla, cam citiſſime verſus cor inaniri. quod& obſervavit Har- vejus libelli ſui cap. 1o. E dexiro E dextro cordis ventriculo, manifeſto ſatis venam arte. cordis ven- rioſam intrat,& per eam in pulmones fertur. triculo, in Aliquid quoque ſanguinis è dextro cord is ventriculo, per venam ar- ſeptum intermedium in ſiniſtrum ventriculum transfluere terisſem. non auſim aſſerere, cum alibi apertas vias, hic nullas inve- Nen vero niam. Refert Petrus Gaſſendus, vir diffuſæ eruditionis& per ſeptum candidus, Exercitat. in Fluddan. Philoſoph. part. 3. cap. 17. interme- vidiſſe ſe Payanum oſtendentem ſeptum cordis interme- dium. dium per varios mæandros, flexuoſoſque quaſi cuniculos pervium eſſe: eoſque poſſe inveniri, ſi ſtilo in foveam ali- quam leviter immiſſo, eum ſurſum deorſum& ad latera pa- tientiſſime contorqueas,& ulteriorem aditum ſemper ex. plores, uſque dum ejus extremum invenias. Et revera id non raro ſuccedere ſumus experti; ſed obſervavimus ſimul eas vias, eos mæandros nequaquam à natura factos eſſe; ſed à ſtilo aut cuſpide cultri fieri, dum factam viam aperimus, aut ulteriorem quærimus: caro enim cordis ita tenera ſi- mul& conſiſtens eſt, ut minimo rei perforantis attactu ſta- tim diſrumpatur,& cavitatem relinquat; adeo ut& latera cordis ita potuerimus pervia invenire.
Ingreſſum per venam arterioſam in pulmones ſangui- terioſa, is nem per arteriam venoſam ad ſiniſtrum cordis vent riculum wteriam redire hinc colligimus, quod ligato prope pericardium in venoſaem, pulmone vivo arteriæ venoſæ majori ramo vidimus eum eœæ hini- verſus pulmonis ambitum indurari& in tumorem attolli, ca ſirum car- parte inanita& concidente qua cor ſpectabat, ſolutaque li- dis ventri- gatura ſanguinem ad ſiniſtrum cordis ventriculum moveri: 2hluus. idque facillimum eſt in cuniculis obſervare- Hic autem ſan-
guis cum aliunde venire non poſſit, ex vena arterioſa huc debet defluere.
E veua ar-
Leonar

de= um manifetu de= anguisonan dudn 4 manifeben de gunc intumeit ix. e, qur imi u— prætenim un ar d K oüin
ler mifettea du= fertur. 8 To cordimn d ventriculumke lib M tss viss, licmn , vir diffule cna derν hiloſoph pt E= eptum cociin aoſoſque qxuim e= ri, fitilomths ſi deorſum käk X orem aditumtm ta um igpenias An r ſedolſermin 11 à mtaraftciss rin factam ium — eenim cordsidn I☚ tei perforunüthi
3
1 t= inquat; adeoui
1 re. 1 aum in pumnst uſtrum cnib umn 2 ntoprohehele ori ramo n M 1 11 Kintumonent T ſpectabat/ an rdis entriculume E obſerrare Hcu 12 lt, ex reuu itn
DI MorxVU CurvrI I. 767
Leonardus Botallus, vir doctiſſimus in fine lib. de Cathar- ro inveniſſe ſe aliam viam arbitratur, quaè dextro in ſini- ſtrum ventriculum perpetuo ſanguis eat. Paulo ſupra Coro- nalem, inquit, ſatis conſbicuum reperi ductum juxta auriculam dextram, qui ſtatim in ſiniſtram aurem recto tramite fertur.
Hic ductus niſi progreſſus ſit venæ cavæ ad arteriam ve- noſam, quem foramen ovale appellamus, aut alius ductus,
quem aliquando in ovillo corde reperimus calami triticei magnitudine ex una auricula obliquo ductu ad aliam vade- re; niſi inquam aliquis horum ſit, difficile eſt quis fuerit di vinare.
Jam autem id foramen ovale ubique quidem æqualiter non occluditur,& ſæpe in medio accreſcens membranula tenuiſſima& pellucida eſt, minimoque ſtili attactu facile difrumpitur, rariſſime tamen in adultis ulla ratione aper- tum invenitur. Et transfluens per arteriam venoſam è pul- mone ſanguis membranam illi foramini præpoſitam affi- git, ut etiam quando connata non eſt difficulter aliquid il- lac poſſit tranſire.
Obliquus vero ille ductus nobis in ovillo corde viſus, alte ſæpe auriculæ ſubſtantiam penetrat, ſed rarenter prorſus ad alteram auriculam fertur. Putamufque eum auriculæ ad nutritionem datam eſſe, quæ ramos non ſolet à Coronaria accipere.
Ex iis vero quæ raro accidunt, nihil eorum concluden- dum eſt quæ perpetuo debent evenire: in cordis quippe fa- brica non raro ludit natura. Ita in bovini cordis ſepto inter- medio ſuperna parte ſecundum cordis longitudinem ali- quando ſinum invenimus, ad finiſtrum ventriculum circa mucronem patulum, qui longitudine amplitudineque di-
gitum indicem æquabat. Cui ſimilem videre Ariſtoreles potuit, cum 3. de part. c. 4. aſſeruit majora animalia tres in corde ventriculos habere. Nam maxima animalia duos tantum ventriculos habent, ut in deſſecto balænæ fœtu animadvertimus.
Adeo ut videatur ſanguis, non alia via ordinatim quam Per pulmones ad ſiniſtrum cordis ventriculum vadere.
Non autfens
per foramen
ovale.
Ita ad ſiniſtrum cordis ventriculum delatus ſanguis, inde Iadeque in ad arteriam aortam, mediocres, minimaſque arteriolas per- con, arte- git: iis enim vivis ligatis mirum in modum verſus cor in-'im 2eh. tumeſcunt,& extrema verſus concidunt, ac aperta ligatura kas, zelie
manifeſto ſanguinem ad ulteriora dimittunt. Sanguis è minoribus arteriis poteſt venas intrare: arteriæ
quaſe ue ar- teriolas. Ex arter:3
enim quibuſdam oſculis in venas pervia ſunt. Et quo eſſe ſangrit per
certi

768 Jo u. W AI X v9 G
eommunia Certi poſſemus per ea oſcula ſanguinem poſſe tranſire ſcula, nam& arteriam in demortui canis pede liberavimusab quæ earum ſolent viſum impedire, inanivimuſque venam cruralem majorem& eam in iliis ligavimus, ne illacaliquid ſanguinis deflueret. In genu vero ligavimus venam hanc ſi- mul& vicinam arteriam: tum digitis ſanguinem inarte- riis iliacis ad genu uſque adegimus, atque ita inanivimus cruralem arteriam, vena vero cruralis viſa eſt manifeſtons. pleri, cumque in venam ſuperne inferneque ligatam, ex ejus ramulis niſi perparum devenire poſſet, ea vero multum impleretur, deplereturque prorſus arteria; colligebamus eum ſanguinem quo impleretur vena per oſcula ex arteriis inanitis eſſe depulſum. Perenbu, Eam vero opinionem novam non eſſe ipſe Galenus de uſ cogaua, pulſus cap. 5. oſtendit. Arteriarum venarumque Synaſtomo- ſes ſenſum noſtrum effugiunt: unde ſi ipſis ſeu parum conſtan- tibus merito fidem abroges, per alia certe quæ veteribus ſunt prodita eos eſſe credas: neque in poſtremis ex hacæ rei evidentia, ſi quis namque accepto animali quowis ex iis quibus uampla ma- nifeſtæque venæ& arteriæ ſunt, veluti bove, ſue, aſino, equs, ve, urſo, ſimia, pardali, homine ipſo, vel ſimilium aliquo, ma- gnas multaſque illi arterias vulneret, univerſum animalis ſan- guinem per eas exhauriet. Hujus rei periculum ſubinde fea. mus,& cum ſemper vacuatas cum arterits venas deprehendiſ. ſemus, verum eſſe dogma de communibus arteriarum&ꝶ vena- ruin oſculis,& communi de una in alteram tranſitu nobis per- ſuaſimus. Imo recepta communiſque opinio eſt, ſangui- nem arterioſum naturaliter minimas venulas intrare, quo partes arterioſo venoſoque ſanguine nutriantur.
Ve. lis,
Wenaas in- Et revera ſfanguinem ex arteriis per ea oſcula naturaliter greditur. jn viventibus venas ingredi, hæc indicia luculenter atte- ſtantur.
Qui in vivis diſſectionibus ad eam copiam attendit quæ per arterias partibus veniſque communicatur, haud facile ab animo ſuo impetrabit, eam omnem à partibus nutritio-
Ve docet co- ne conſumi: præſertim ſi attenderit ſanguinem arterioſum pia mißs ſatis craſſum eſſe, nec quarta parte eſſe venoſo rariorem, ut fangainir ſæpius animadvertimus ubi refrigerari utrumque ſivimus ac ſærter.& concreſcere. Unde merito cum Har vejo colligi poteſt communicatum ab arteriis, venis partibuſque ſanguinem compreſiio magna ex parte ad majores venas remeare. venæ infra Deinde ubi venam in brachio ligato ſecamus, ſi venæ tu- feramen in mentis partem foramini propinquam quæ verſus manum 2 dio- eſt pollice comprimas, aut ũmilem ſuperiori ligaturam ba chio

8 1 er ils ril cim de poſſet amn 6l. Pateiizal lerè x m hercba
va delle ipete ter a.— denar 1 t:— 6 ſ ſuja „„ jeerte quui ueh) emis ex huma alt= 35 ex i quinn un luti hore, lun mn 2 vel ſimiunii 9— untverſunan H= tei peruulnſt = irteris unun cot= ibus artenunni eu= leram muſnu mn aue opindcht er*6 mas venulwinn a eenutriantur 1 per ꝛocuhm , incdiicis lucdle
b= eam copiumant Suamunicnthr, uu a mem äpetitur ch ät languinemin = e eſſe vencbrm i= egerui urrumne ci,=m Harvtſo olg 4-s partidulgeel 1d= Emezn. to ſecami, — quam quæ zen
aſu periori lgm
*
4! .
DE Mor y CmHryr. 769 chio prope vulnus verſus manum injicias, nihil ſanguinis videbis effluxurum; unde videtur colligendum eum à ma- nu venire, qui per factum vulnus exilit. Et cum is ſanguis venæ ſectione ſæpe ad libras educatur, tantumque in infe- riori venarum brachii parte contineri non poſſit, is eo de- bet ex arteriis veniſſe, quæ ligatura ſupra ſectam venam oc- cluſæ non ſunt, ut integer earum pulſus oſtendit.
Sed quo id nobis ad oculum liqueret, aliquoties in vivis Ligatare canibus, etiam majoribus, venam& arteriam amplam in venæ in vi- inguine ab iis liberavimus, quæ earum viſum impediebant;"us.
quod facile fieri poteſt, niſi muſculis ſubſternantur: venam autem illam filo ligavimus, animadvertimuſque eam venæ Partem quæ cavam ſpectaret concidere& inaniri, reliquam vero pedem verſus admodum intumeſcere, adeo ut præ ple- nitudine durior ipſa arteria videretur; at ſoluta ligatura ſan- guinem mox ſurſum moveri,& venæ duritiem ac plenitu- dinem admodum imminui. Ligata vero arteria intumeſcere mirum in modum eam partem quæ Aortæ vicinior eſſet, concidere remotiorem: nec venam tum ligatam evidenter intumeſcere. Idque ſæpius factum accidere ſemper eodem modo.
Ne tamen ullus nobis ſupereſſe ſcrupulus poſſet,& ut a- Diſfeahi nimadverteremus fimul quid intus in vena ageretur, denu- venæ in oi- datam ita venam& arteriam elevavimus nonnihil,& ſub iis vr¹. firmiter ipſum crus ligavimus, ne per aliam quam eam quam elevaſſemus venam ſurſum aut deorſum moveri ſanguis poſ- ſet. Tum demum filo ſuſpenſam& ſimul occluſam venam, ut ſeq. figura expreſſimus, ſupra filum& infra filum ape- ruimus levi vulnere. Statim autem ex ea venæ parte quæ à corde remotior eſſet, ſanguis rivuloſe, copioſe,& impetu ef- fluxit. Illa vero pars venæ quæ à filo cor ſpectaret paucas tantum guttas deſtillantes dedit. Unde nobis videbatur evi- dens ſanguinem non deorſum è venis majoribus, ſed ſurſum e venis minoribus ad majores devenire; præſertim cum in- jecta alia ligatura eidem venæ remotius à corde, è vulnere equo ita impetuoſe exilierat nihil amplius videremus ſan- guinis effluere. Arbitrabamur enim eas guttas quæ è vulnere cordi viciniore laberentur, provenire poſſe è ſanguine quem cum vulneraretur vena contineret forte, aut quem ex mi- nori ramo venæ cruralis ſupra filum ſito continenter acci- peret; verum hæc cauſa mox clarior evadet...
Obvium eſt idem fine ulla ſectione im iis experiri, qui Ieanitis ve- conſpicuas admodum venas brachii habent. In quibus ſi uno Seree digito venam prope manum occludas, altera manu fangui. neενεν⁶
.
in cute· Coe nem

——õ
1 —
77o Jon. WaAat uS DE MoTv CuxILI
nem ſurſum adigas, tota videbitur vena inanita: quæ mo replebitur ſimul ac inferiorem venæ partem à digitoliberes non ſi ſuperiorem, ut Harvejus quoque obſervavitlibelli ſui cap. 13. Superior enim ſanguis ad majores venas vadit & deſcenſum remoratur valvula quæ nihil facile delabi er. mittit, niſi eo uſque vena dilatata ſit, ut inter eam Valyulal- que majuſculum ſpatium relinquatur.
Cum itaque à manibus pedibuſque ſanguis veniat, manus autem pedeſque ſanguinem novum non generent, quem toti corpori debeant ſuppeditare, nobis non fit dubium quin ex arteriis ibi ſanguis continuo& naturaliter venas ingre- diatur,& ex minoribus venis ad majores eat.
Neque vereor arterioſum ſanguinem, ſimplici venarum tunica contineri non poſſe, quem video in arteriolis mini- mis,& in aneuriſmate contineri, ubi arteriæ unicam tan- tum tunicam habent. Quod vero propinquiores cordi arte- riæ duplicem tunicam acceperint, fieri potuit ne impetu effluentis è corde ſanguinis arteria laxaretur; ut eam laxari à valido palpitantis cordis motu videmus.
Non autem Sed an non quoque ut ex arteriis ita ex maximis venis ſanguise ſanguis ad minores venas fluit? Id videri poſſit venæſectio majaribus indicare, quæ revulſionis gratia inſtituitur: ſecta enim vena venis ad brachii in pleuritide, is revelli ſanguis videtur, qui è vena manores ve cava in azygon, ex azygo pleuram influebat. Sed nullum ane. indicium eſt ita ſanguinem revelli; poteſt enim ſecta bra- Id non in- chii baſilica, ſanguis trahi ex arteriis brachii, brachii arteriæ dicat revul- trahunt ex axillari, axillaris ex aorta, per cujus intercoſſales frria oenæ- ramulos in pleuram, non vero per azygi ramulos fluxerat, ſactis, ut mox videbimus. Et certe nifi in pleuritide fanguis per arterias revelleretur, ratio nulla eſſet quare ad revellendum venam affecti lateris potius, quam dextram ſecemus: cum azy gos à dextro venæ cavæ latere oriatur,& ut fiat venæſe- Ctio u εν co latere ſecanda vena eſſet, ſecundum quod la- tus ſanguis in affectam partem fluit. Nec brachii Sed quid? an non ligatis quibuſdam partibus,& ſæpe A ligatura brachio in iis quibus id fiſtula excavatur, brachium quo- emaciatio, dammodo emacreſcit, quod ligata vena ad inferiores brachii partes debite nequeat ſanguis deſcendere? Non eſt neceſſa- rium, poteſt enim id fieri quod ligata ſit arteria. Et revera ita fieri hoc indicio eſt, quod non raro arteria brachio cui fontanella ineſt, languidius minuſque quam in ſano pul- fare comperiatur, inhibito aliquo modo per ligaturam ſan- guinis ſpirituumque influxu. Forſan tamen poſſet& pars aliqua emaciari, ligata tantum vena; quod natura copioſe novum

=lli; poteiteunts
ii bracdi dehie
ku Peralſätt
— er a¹yginnantt R
ſ in pleunticebn
eſſct quare umat
— n dextram feceus, — oriatur, Kuum — aeſſet, ſecundung nit. — buſdam parüs Axcuvatur, brtir = zvena ad icfeicn dendere? Noadi
ligata ſit unteni ou raroarterubr — mſque quam
— modo per igm
orſan tumenyu ena; quod uin
9
* u
D, petp, Sig, ſch D
7 ctds
FIGUREÆ EXPLICATIO.
A. Crus canis dextrum. B. Crus canis ſiniſtrum.
C. D. Ligatura ſubjecta arteriæ& venaæ, qua femur firmiter conſtringitur, expreſſa in dextro crure ne literarum linea- rumque confuſio in ſiniſtro crure ſpectatorem poſſet turbare-
E. Arteria cruralis. F. Vena cruralis.
G. Filum quo conſtricta eſt vena& eſt ele vata
H. Acus, cui filum eſt trajectum.
I. Venæa pars ſuperior à ligatura detumeſcens.
K. Venæ pars inferior à ligatura intumeſcens.
L. Gutta ſanguinis, quæ, è ſuperiori parte venæ vulneratas ſenſim diſtillant.
M. Rivulus ſanguinis, qui, inferiori vena parte vulnerata, con- tinuo exilit.
Ccc 2

E dena ca-
772 Jo H. W AI A 9
novum ſanguinem per artcriam in partem infundere non Poſſit, qui per venas libere nequit remicare. Et quamvis co- piam tum ſanguinis arteriæ& venæ contincant, forlan is minus aptus quo partes bene nutriantur; verum id poſtea
conſtabit.
4 4 A ⸗*.. 2 N Nec Vai. Manifeſtum tamen eſt in varicoſis ſanguinem è vena ca- ces. va ad majores, à majoribus ad minores venas deſcendere.a
euim in varice femoris, pedis,& hæmorrhoidibus obvium elt videre. Verum ille motus ſanguinis poteſt præter natu. ram contingere, quod debilitatæ venæ fanguinem ſurſum non mittant; ſed colligant;& quod humores ſua gravitate motui naturali ſurſum renitantur& deſcendant, unde in im 3 ferioribus venis cumulati, accedente femper ex arteriis no- vo ſanguine, earum dilatationem& varicem faciant. Ita fontes artificiales circa ea loca è& quibus aſcendunt, rimas potiſſimum agere obſervamus, tandem à gravitate aquæ divulſi, quæ tamen ex natura fontium furſum deberet aſcendere. Et omnino veroſimilius eſt hac ratione varicem fieri; quia humores in varicoſis, quando ad motum in ex. ercitio impetum habent, majorem venæ dilatationem non faciunt, ſed ubi ab exercitio quievère, quod minori motui humores obniti poſſint& gravitate ſua deſcendere. Sed ò mino- Adeo ut hæc indicia non ſint, ſanguinem è majoribus ve- ribus venit, nis in minores, ſed ea ipſa potius indicare ſanguinem ex ar- ad wuam teriis venas intrare,& è minoribus venis ad majores ipſam- enram que venam cavam deferii ur. Ex vena cava jam ante diximus ſanguinem dextrum cor-
ee m dis ventriculum ingredi. Sed quid? iſne ſanguis qui jam an-
in coay: tea èe vena cava cor intraverat,&& corde in arterias erat ef- fuſus, indeque redierat in venas, an is iterum cor ingreditur? an vero is ſolummodo qui de novo in hepate genitus venam cavam primum ingreditur, nec unquam cor tranſgreſſus eſt? Certe uterque. Etiam is Facile enim id fieri potuit, cum uterque cordi æque ſit ſanguis vicinus;& fieri debuit, cum qui rediit ex arteriis ad cavam, qui cor ſe- copioſior ſit quam qui omnis in nutritionem venæ cayæ me anſe conſumatur,& is ad minores non feratur venas. Omnino Veh A. id fieri indicio eſt, quod ligata vena cava prope cor, non pa- rum tantum, ſed admodum inanitur, omnemque quem habet ſanguinem, non aliquem tantum cordi tribuit. Cor quoque videtur plus ſanguinis in arteriam Aortam infundere, quam ei ſuppeditare hepar ſaltem non in aliquot Qeir au- dierum inedia poſſit. In pluribus enim ſumus experti cor menta non una hora plures quam ter mille pulſus edere. Cor autem quam-

90 undoaimnn
1)= rene dikanrinn ao—, quodmaaar
— ua deſcenden inn= Linewems ti ücwet
01en Weniaimns
in—n inem dermm 11☛☚σ iine ſmguu aue = orcde inartenue 71— Ssiterum ccxingt 1,— n hepategeuims aquam orus
—
ät exartent = autritionem ſal feratur rens d = cavaprope chi itur, omnemqe ſtum coräiti
inis in artterim Jar filtem nonl- enim ſumuse AIulſus edere.(
t=I uterqueccnin
DE MorTrv CuYr I. 773 quamdiu non eſt plane languidum, ſingulis pulſibus aliquid tantum expellit: ligata enim prope cor arteria aorta, inter cor liga ſanguinir turamque ſuperius aperuimus arteriam, vidimuiq ue perfuppedi foramen fingulis pulfibus aliquid exire; nifi ubi prorſus cor⸗a³ε du langueſceret, tum ternis quaterniſve demum pulſibus ali-, Lu en quid effluere: quod tam parum è corde pelleretur quod“ mii nonniſi cumulatum ſurſum Poflet i moveri& per fuperius arteriæ foramen exire.
Abſcidimus quoque cordi mucronem,& corde erecto animadvertimus, etiamfi ventriculi pleni non eſſent, ſingu- lis pulſibus aliquid effundi; quod& cap. 2. notat PerDehees Imo& per medium diſcifſo corde ſingulis pulſibus aliquid effluere prius non deſiit quam vel emoreretur animal, vel ſuperiori parte concreſceret ſanguis& quaſi pelliculam fa- ceret, ut non amplius illac poſſet effluere. Et certe aliquid ſemper exire pulſu è corde debuit, cum in co ſemper cor fiat anguſtius, ut poſtea conſtabit.
Quantum autem id fit quod fingulis pulſibus? S corde Singulis exit, definire non poſſumus. hoc teſtari poſſumus, è corde Hnie⸗ pe⸗ cuniculi ſingulis pulſibus ſemidrachmam ſanguinis effluxiſ- ſennxa. ſe, è corde maj ori canis aquatici ſemiunciam: putamus ta- men dum vivum diſſecatur animal plus quam in ſano ef- fundi. Et ſi quis conjectura ex iis quæ vidimus definiri ve- lit, quantum in homine ſano putemus exire, iis non adver- ſabimur, qui è corde fingulis pulſibus in homine in aortam, ſemiunciam effundi aſſerent.
Sed fingamus tantum ferupulum eſſe, cum cor 3000. una hora pulfus& plures edat, fingulis hori is plus quam de- cem fanguinis libræ cor tranſibunt, quantum non comedi- mus, nec Shepar poteſt cordi ſuppeditar e.
Adeo ut omnino neceſſe ſit, eum qui ſemel cor tranfiit Adeo ut fanguinem iterum in cor fluere,& ex eo in arter ias redire. matus ſan- Atque ita motum quendam ſanguinis eſſe quaſi in orbem;— k1 vena cava in cor, è corde in arterias, ex arteriis in venas, àAà quibus iterum in cor& arterias deferatur.
Equidem ego ſatis mirari non poſſum tot retroactis ſe- nac han culis, hunc fanguinis motum incognitum fuiſſe, cum ejus&aunn hai varia nec levia indicia apud veteres inveniam. 5,,„ 4 an
In volumine operum Hippocraticorum Auctor lib. 1. de ueteribus. victus ratione, tres calori noſtro& humori circuitus tri- buit, quibus introrſu m extrorfumque à à variis partibus n mo- ventur.
Hippocrates in medio libelli de oſum natura Veonz, ſub 1 Eeen⸗ atis
it. Foë- quibus&e arterias zasconaplectirdn. per corpus, inquit, Mi ſii.35 ce 3

774 Jo n. WALAus
Kiritum, fluxionem& motum exlibent, ab una multas pro- Pagmes emittentes. Hæc autem una unde exordium ſuma*
Fag: 277. ubi deſinar non ſatis mihi compertum eſt. Circulo euim faur principium non invenias. quem circulum eum Potiſimum in diſtributione humorum intelligere, examina patebit.
Tag. 229. Ut& in fine libri de natura bumana. Craſſæ venæ ſibi mu. tuo alimentum ſubminiſtrant, internæ externis, vieiimque externæ internis.
Et manifeſtius Auctor lib. de Alimeuto. Omnium quæ nu. triunt, unum eſt principium, unuſque omnium finis, idemqus Iinis& principium, quare mox hæc ſubjungit: à⸗ rixa: g s B uas E 1s 7100 1,Are&iPaveiles 429, e 2νε½. 15aνde ᷣρ̈opu en ‿es taraseins, cy*³u Ai 1. Zu5eia feiaæ, Suᷣnoda uie, gᷣuεeia uirs. Alimentum in pilos, in ungues,& in extimam ſuperficiem ab internis partibus per- venit; ab externis partibus alimentum, ab externa ſuperficie, ad intima perveuit: coufiuæxio una, conſpiratio una, conſentien-
nti locu m
tia omnia. Bageni Ab hac quoque opinione non alienus videtur Diogenes A. Apollania- polloniata fuiſſe, apud Ariſtotelem 3, hiſtor. animal. cap. ⁊. 46 Cralilimus ſanguis à partibus caruformibus exugitur, qui vero redundat in hæc loca, venas ſcilicet majores, tenuis, ca- lidus&& ſpumoſus ſit. ꝑlatani.. Imo quæ à Platone de ſanguine in Timao traduntur, mo-
ius huic opinioni, quam communi conveniunt.
Ariſlateli. Ipſe Ariſtoteles non difficulter in hanc pertrahi opinionem Poſſet. Ita enim ille lib. de Somo cap. 3. Non onnnis impo⸗
tentia ſentiendi ſomnus eſt, ſed ea ſolum quam divaporatio com-
mittit alimenti, quod euim rarefactum eſt, quadamtenus at-
tolli, deinde regredi& refluere inſtar Euripi neceſſe eſt: nam animantis cujuſque calidum in ſublime natura fertur, at
ubi eo loci ſubveltum eſt, mox univerſum reciprocat ac de-
Kendit.
Qui hos conſecuti ſunt ſcriptores, non ſatis ſanguinis mo- tum excoluiſſe, imo hunc obſcuraſſe ſuſpicio eſt, quod ea quæ præcedentes ſuis venis, hoc eſt venis& arteriis adſeri- berent, hi venis, ut arteriis opponuntur iverint attributum. Et cum Galenus Medicorum ſummus, omnibus reſtituen- dis in integrum non ſufficeret, poſterioreſque Græci, ut& Arabes& Latini, nimis preſſe cum ſequerentur aut deſcri- berent, inde ſuſpicamur hunc ſanguinis motum in hoc uf.
ge9 par. Aue ſeculum delituiſſe: boc /*⸗ br;—, Pauueraar valpula. aaleteuwe Quo vir incomparabilis Paulus Servita Venetus valvula b Ae ie N rum
8

Per abitaun du tn, abextm
24 Prana
nqi. mus ricetuhn ot hiſtor al — fernibu enn
a— det majore,m
gu= Tmas tradur m=ʒ conreniumt ter inc penraüioyin 50= p. 3. Jmms ed=AI quamdhunyna r maſ, quuuma er= r Eurytunſ 1— ime uutun fi X= erſum rerynai
pt-„on ſitis lumi brn k ſuſpiciochn h== venis& atrit 1— tur iverintti I us, omaibun — ioreſquebm 1n fequerenturo uinis motumi
1 V 2 8 zvetu deruia'
DE Moru CRV L. 775
rum in venis fabricam obſervavit accuratius, quam magnus excozitatas Anatomicus Fabritius ab Aquapendente poſtea edidit,& ex 4à Paulo ea valvularum conſtitutione aliiſque experimentis hunc Servita. fanguinis motum deduxit, egregioque ſcripto aſferuit,
quod etiamnum intelligo apud Venetos aſſervari.
Ab hoc Servita edoctus vir doctiſſimus Gulielmus Har- Editus à vejus ſanguinis hunc motum accuratius indagavit, inventis Guilielmo auxit, probavit firmius,& ſuo divulgavit nomine. Marvejo.
Hæc inventio, hoc fatum hujus ſanguinis motus fuit.
Nos vero quæramus jam porro an per omnes venas arte- riaſque ita ſanguis fluat, an in quibuſdam aliis alium inſuper motum habeat? De qua re ut nobis certo conſtaret, ad mo- Fit autem tum ſanguinis in pluribus vivorum venis arteriiſque atten. ²ue un her dimus,& invenimus, præter id quod jam de arteriis in venis ,iν τνν 5 brachii crurumque diximus, ſanguinem per arterias ſper- 7ne ceppa maticas ad teſtes; per venas à teſtibus ad emulgentem ſini-„2. ſtram aut venam cavam in dextris moveri: per arterias me- ſentericas ad inteſtina; per venas ad ramum mefentericum: per arteriasccœæliacas ad lienem per ramum venæ portæ ſple- nicum continuo ad hepar: per ramos arteriæ cœliacæ, qui ſequentibus venis reſpondent, ad ventriculum& omentum; per venas gaſtricas& Epiploicas ad ramum ſplenicum: vafa brevia arterioſa& venoſa, arteriæ eœliacæ, venæque ſpleni- cæ ramulos effe, qui ubi ad locum inter ventriculum lie- nemq; medium devenere, in duos dividantur ſurculos, quo- rum unus ventriculum alius lienem adeat: per hunc arteriæ ſurculum ad lienem, per ſurculum ventriculi ad ventricu- lum vadere; per ſurculos vero venoſos ad truncum vaſis bre- vis,à ventriculo& à liene moveri per arterias emulgentes ad
renes; per venas emulgentes ad venam cavam; per arteriam
cordis coronalem in venam; ex vena cordis coronali in ve- nam cavam: per arterias intercoſtales in pleuram; è pleura per venas in azygon,& inde in venam cavam. Invenimus autęm id venarum arteriarumque in vivis ligatura; quæ in- tumuère ea parte quæ ſpectabat partes à quibus fluxum fieri diximus, reliqua non detumuere tantum, ſed& concidére. Cavimus autem ſedulo ne cum vena arteriam ligaremus, quod alias intameſcens, cor verſus arteria, impofitam ſibi venam attolleret, atque ita appareret quaſi vena ab utraque ligaturæ parte amplius repleretur.
In capite autem& collo vidimus, idque in vivo anſere fa- Etiam Ca- eillime& gallina, ligatam jugularem intumeſcere à capite piiis, ligaturam verſus, à ligatura vero ad cavam inaniri. ut& ibi manifeſtum ſit ſanguinem à capite per venas ad cor redire.
Ccc 4 Sed
——ꝛ—ꝛ⸗xxx—x—xxxxjÿ——õõõ 1
———

*— ———
776 jJon. WALAUS DE MoTo CHYLI FIGUR EÆ EXPLICA TIO.
AAAA. Abdomen Canis apertum. B. Diaphragma. b CCCC. Omentum verſus thoracem inverſum, Auo interijo- Tes partes magis viſui expoſitæ forent. DDD. Lobi tres hepatis nonnihil dextror ſum moti. EEE. Portiuncula pancreatis diſciſſi, quo ſequentia vaſaue⸗ nirent in conſpectum. F. Ren finiſter ſuo involuero tectus. G. Pars ſima Lienis ſuperior, una cum adjacente pinguedine. H. Media lienis pars, circa quam vaſa inſeruntur. I. Infima lienis pars. KKKK. Inteſtina deorſum mota, quo vaſu ſequentia in pro- patulo forent. LLLL. Meſenterium. M M. Arteria ſplenica. N. Pars vena ſplenicæ trunco venæ portæ annexa, ¾ ligatura detume ſcens. O0O. Portio vena ſplenica e ejus tres rami inde orti, qui lieni inſeruntur, eꝶ à ligatura admodum intumeſcunt. P P. Arteria meſenterica ſiniſtra. Q. Portio vena meſentericæ ſiniſtra, trunco vena portæ pro- xima, aligatura detumeſcens. R. Inferior pars venæ meſent ericæ ſiniſtræ jam in ramos divi- denda, à ligatura intumeſcens. SSS. Penæ meſeraicæ ideo pleniores e magis tumida, quia vena meſent erica ligata eſt. TTT T. Reliquæ meſeraicæ, qua non ita tumida, quia ea- rum truncus non eſt ligatus.
Sed quomodo ad jugulares venas veniat, definire non poſſu- mus, cum ob cranii duritiem vivum accurate deſcindere ce-
rebrum non licuerit, quin animal interea expirarit: credibile
tamen eſt per arterias carotides& cervicales ad quatuor ce- rebri ſinus fluere, eæx enim ad illos ſinus uſque perviæ ſunt. Ketulerunt quippe mihi viri doctiſſimi Er. Sylvius& Fr, van der Schagen retracta illa fibroſa ſubſtantia, quæ non ra- ro concreta in venis arteriiſque cadaverum invenitur, eam ubi in carotide arteria retraheretur, motum aliquem uique in tertium cerebri ſinum oſtendiſſe:& certe cumè ſinubus per jugulares ſanguis ad cor refluat, non poſſunt eum aliun-
de ſinus quam ex arteriis accipere. An autem arteriæ imme- diate eum in ſinus infundant, an vero in ramulos quæ à fini-
bes oriuntur, non ita obvium eſt videre; Juia arteriæ ab illis
eAda ᷑
2 A 1 Ah AfIl AfRAt.
(GXG da. M AA, r, n, e
Ad Kt(νμν⁸

6 K han
77
—
4— ſ
— NNN 3 M₰ R S S X 5 8 8 I— S 6 I— N— 8 — 4 4 8
des
——
1
p
e
An autem rten
ro in mmulosſ ur
Ha
f.
ſelir
8 uſiſen amag
ſinus uſq ſtiſſimi ₰Ai ſubſtantia, qur daverumin * motum alier 2: K certe cumt dridere; quu
1
—
„ non poſſum
¹ porte jus tras 1 m 4
☛ — — — — —
1— E Ju

778 Jo n. WAIL 4A U
illis ramulis difficulter diſtingui poſſunt, cum in cerebro unicam tantum tunicam quoque arteriæ habeant: credide. rim tamen arterias in ramulos ſinuum ſanguinem intunde re potius quam in ipſos ſinus, quod obſervem ea vala qu 4 ſinubus inſeruntur circa finus eſſe maxima, ut ſolem ami eſſe in exortu. Etiam in Ita quidem in adultis; in fœtu vero paulo alia videtur elle fœtu, circulatio, quam ita fieri concipimus. Ex utero materno ſanguis, non arterias umbilicales ingreditur, quæ exob. fervatione Arantii utero non junguntur; ſed venam umbi. licalem intrat, à qua in hepar, venam cavam,& dextrum cordis ventriculum; cor enim in fœtu etiam imperfectum pulſat. E dextro ventriculo, in venam arterioſam; ſed cum pulmones non reſpirent„ ideoque nec patentes fiant, affa. Per pecu- tim nequeant ſanguinem recipere& ad arteriam venoſam liares du- dimittere; quare è vena arterioſa per peculiarem ductum in clus. aortam vadit,& quoque per peculiare venæ cavæ foramen, arteriam venoſam ingreſſus, auriculæ cordis ſiniſtræ, ejuſ. que ſiniſtro ventriculo infunditur. E ſiniſtro cordis ventri. culo, non aliter ac is è vena arterioſa, arteriam aortam ingre- ditur: ut in fœtu natura duobus ventriculis pro uno utatur, ne in fœtu, qui copioſi, non intenſi caloris, nec ſiceus eſſe debebat, bis ſanguis excoctus adureretur, pulmonum re- frigerio& ventilatione deſtitutus. Ex arteria aorta fanguis ad arterias umbilicales vadit; iis enim ligatis pars quæ fœ- tum ſpectat, pulſat& intumeſcit: reliqua verſus uterum Pulſu deſtituitur. Ex arteriis umbilicalibus ad placentam; ubi arteriæ venis, manifeſtis anaſtomoſibus, junguntur,& per eas anaſtomoſes ſanguis venam ingreſſus, toto memo- rato jam ductu iterum defertur. Tranſit aun- Hæc vaſa ſunt per quæ ſanguis& à corde& ad cor fluit. em ex A vaſe autem arteriarum in venas duplici ratione venit; Pri- Arteriis in mo facillime& frequentiſſime per Anaſtomoſes, quibus arte- Seans rix venisjunguntur, quæ Anaſtomoſes magnæ quandoque ſunt& in majoribus vaſis, ut circa lienem, in veſica, in ute- ro, in uterino hepate. Similem quoque Anaſtomoſin accu- ratiſſimus Beſterus, arteriæ aortæ in venam cavam abdomi- nis annotat, ſed nec in humano, nec in brutorum corpore per Ana- unquam nobis datum eſt eam invenire. Quare neque omnes Komaſes: in extremitatibus tantum corporis ſunt, ſed& in locis inter- megdiis: unde videmus amputatis membris, in mutilo tamen motum ex arteriis in venas fieri. Secundo nim ſecta vena uſque dum mutetur color, inflam-

* ine rema 1um ule corcütutd; a danteranune 2— entriculöumt 29 Tü cllons, min d reretur, puwan li. Er aeruun t innim lgröyng uü=t: feliquumtur
i lialbuain
i= romolddus jungn Jingrellis, vnr U
1.= Kleriekän
*— luplicirtiole d 1= Ausfunuſagli⸗ 1Rncſes mamße
d
tz=y lienem in
roqne Anatunti
trenam cumi ecin ean I nire. Quresegi .= ns Ked Kiale ü= emdris in mun — in venas feerie nrpoſſe cun,
2 ue dum un,
Dz Mord CüYL I. 779
inflammationes detumeſcere, quod extravaſatus ſanguis è carne trahatur, verum hac via ſanguinis tranſitum eſſe par- ciorem rarioremque exiſtimaverim.
Ut jam eſſe planum arbiter quis ſanguinis motus ſit,& Et moius il. per quas is vias fiat: ſequitur nunc inquirendum qualis is ſit le ſangui- & quomodo peragatur. ui
Sanguinis illum motum à corde in arterias, ab arteriis in Eſ7 onti- venas, à venis ad cor eſſe continuum obſervavimus; nec ullo"uas: momento eum deſinere aut interrumpi. Et certe cum is/ Hiat, ut mox videbimus, quia cor accipit& tranſmittit, cumque is cordis motus continuo toto vitæ curſu perduret, fangui- nis ille motus non poteſt, niſi ſecundum naturam, conti- nuus eſſe.
Celer quoque ſanguinis motus eſt; ligata enim& com⸗ celer, ꝑpreſſa arteria venave, quamprimum admodum intumeſcit,
& in duritiem attollitur: eaque à compreſſione aut ligatura liberata citiſſime conſpicitur ſanguis moveri.
Quam cito autem ſanguis circuitum ſuum à corde, ite- Vs totas ille rum ad cor abſolvat, præciſe definire non poſſumus. Citius ci-cuitus quidem animadvertitur per Anaſtomoſin cordi vicinam, Luu ba 2 quam per remotam fieri; nec admodum illi refragarem ur 3 0 datus qui maximum circuitum& per extremitates aſſereret, bre- viori tempore quam Horæ quadrante peragi; celerrime enim ſanguis vadit. Attamen non ita defertur celeriter, ut eum ſecta arteria venave videmus exilire, quod is in tenui libe- roque moveatur aëre, in corpore vero vas ſuum attollere,
& anteriorem ſanguinem propellere cogatur, quare diſſe- ctam arteriam præſertim minus remotam A corde, citius inaniri videmus, quam cor novum poſſit ſanguinem ſuppe- ditare.
Sed hoc ſi verum ſit, quare ſingulis horæ quadrantibus Nec a6:ad febres non redeunt, cum futurus paroxyſmus videatur, cum indican: corrupta materia ad cor venit? nunc autem aliæ quotidie, paroxad aliæ tertio, aliæ quarto demum die redeunt. Equidem non febinm in- negaverim id poſſe contingere, ut corrupta materia ad cor"νεεκ accedente paroxyſmus eveniat, ut ejus exemplum habet“: Harveius libelli ſui cap. 16. Non putem tamen id neceſ- ſarium eſſe: poteſt enim è foco aut decidere portiuncula, aut elevari fuligo, cor petere& febrim accendere, quomodo videntur pleræque febres ab inflammatione partium oriri, quæ aperta vomica, evacuato pure deſinunt. Et ut tales ſymptomaticæ febres, ita& quædam fieri intermittentes febres poſſunt, à materia vel in vaſis vel extra vaſa concluſa, quæ per putredinem vel quotidie, vel tertio, vel quarto die-
in pa-

nu irts nx.
Non e juſ= dem vehe- nacutiæ in
Venss 3
Ejuſcem tamen U e⸗- lexitatis-
Aut cmti- In continuis fateor, quarum materia in vaſis
780 Jo B. WaAaLæVS
in patula vaſa regurgitans aut effumans, Paroxyſum fa- eiat.
majori hærere putatur, difficilius eſt cauſam dicere quare hidus circuitibus paroxyſmus non fiat, videmur tamen eandem dare poſſe, quam vulgo dant cauſam, quare Continuz, non continenter æquales videantur; quod etiamſi materia cordi ſatis propinqua ſit, tamen citius paroxyſmum non kaciat, quam certum putredinis acquiſiverit gradum:& cum 1. roxyſmum tamdiu durare, uſque dum putrida ea materialit evacuata quæ cor tangit, aut ei ſuos fumos mittit. Verum non arbitrer quenquam ob cauſam quare paroxyſmi febri. les certis diebus redeant, quæ prorſus& abſtruſa& ignota eſt, motum ſanguinis velle negare ſatis celerem eſſe, qui eſ manifeſtus.
Hic motus Præter celeritatem, ſanguis in motu& vebementiam ha- quoque eſt bet, quæ ex iis apparet quæ diximus de duritie& tenſione vebemens: quam arteriæ& venæ ligatæ acquirunt: nihil enim à tenui
liquidaque materia in ſum mam duritiem tendi poteſt, præ- ſertim ſurſum, niſi vehementer in id impellatur retineatur- ve, ſed ea motus vehementia maxima eſt prope cor, à quo ſenſim fit minor, adeo ut extremæ arteriolæ non pulſent, niſi major ſolito ſanguinis impulſus accidat, ut id in febri- bus fieri obſervamus. Quare è videntur venæ non pulſare, quod is impulſus etiam minor ſit in iis, quam in minimis
arteriis& arteriolis;& quod venæ Anaſtomoſi arteriis junctæ, ubi ab
iis abeunt in plures ſe ramulos quam arteriæ dividant; ubi enim in plura brachia, flumina ducuntur, motus ille impe- tus imminuitur. Quare ubi quædam venæ occluduntur bra. chii, vel à re comprimente, ut in quibuſdam tumoribus, vel ab aliquo obturante, ut in varicoſis gravitate ſua relabente fanguine, animadvertitur denuo impetus ille,& venæ pul- ſare conſpiciuntur: pleraſque enim palpitationes in parti-
bus, à flatibus provenire creditas, nihil aliud quam venarum
pulſationes eſſe, in venis tranſparentibus per cutim, non ra- ro nobis licuit obſervare.
Quia autem motus vehementior in arteriis quam in ve- nis eſt, videtur, prima fronte in arterüs quoque celerior, quan in venis eſſe, non aliter ac homines, equi, aliaque animalia quæ magno ſe conatu movent, male ſæpe videntur plus pro- movere. Etenim per arterias protruſus ſanguis non omnis poteſt Anaſtomoſes tranſire, quod è lato in anguùſtum ve- niat, unde accumulatur in arteriis, eæ dilatantur, in qua dilatatione aliquantulum perſiſtunt, quare dimidio dilata-
tlonis

ingi motu Krehn 1 nus decunte ata— irunt: fillle nr= uritiem enün meit jid impellaut enht ecimaeſtpea ut ☛ mæ utenolana u— ds accictt, nii ua=icdentur nelam mi,— ctin is, qumm An, 1ofiarterübjun nu= am ateericdii m= cuntur, mocuit bi im venxocddän
e, zuibuſcam umn
int— üis grrintelun rdr impetusilletn d im pälhistds ret= ühil aliud quns ra ntibus per cung
he= ior in ꝛnetis
e rus quoqpve aim 6101 t, equi Aiaq ett— le ſepe licentm ri= truſus ſangupi d.— 5de lato inang ☚ üs, ex dilatann A= int, quare cim
DI Mory CurxL. 781 tionis totoque quietis tempore, perparum ille impetus ad motus celeritatem facit, qui motus interea expeditior per venas eſt, quod ex anguſto in latum& per plures vias pera- gatur. Ratio autem hic dictat in hoc ſanguinis motu celeri- tatem utrobique æqualem eſſe debere, niſi quantum hepar cordi ſanguinis novi è chylo ſuppeditat, arteriæve nutri- menti partibus largiuntur„ aut alias tandem cor humore deſtituendum. Quod& ipſum ſenſus confirmat, toties enim pulſat vena cava, toto illo tractu ab hepate in jugulum, ideoque in cor propellit, quoties animadvertitur arteria pulſare& ideo è corde admittere, ſed de illo mox plura di- cemus.
In ipſis tamen arteriis, ſanguis celerius movetur; quando Sed majo- cor propellit; à qua celeritate ſenſim deficit, quando cor vis celeri- quieſcere incipit& poſtea dilatatur. Imo& in ipſis venis οενν pul- motus ſanguinis pulſante corde vehementior eſt& celeriorsſ*nte carde. quod ut in vivorum ſectione obſervavimus, ita id& anim- advertimus aliquoties, quando in brachio vena ſecaretur, in quoà ligatura non admodum diſtenderentur venæ. jam dictæ quoque venarum palpitationes non videntur aliunde procedere, quam quod à relabente ſanguine, aliove modo arctatis venis, cum ſanguis impetu protruſus tranſire non poſſit, is venam attollat, quæ concidat iterum quando is impetus imminuitur, aut vena transfluenti ſanguini libe- riorem largitur tranſitum.
Non arbitrer autem ſanguinem, qui per arterias v. g. cru-Yaa ſan⸗ rales ad crurales venas deſatus eſt ſemel, eum continuo iis guinis por- Viis deferri, ſed eum ubi ad cor rediit, ei qui ex aliis venit tio non ea- partibus permiſceri, atque ita promiſcue partibus diſtribui: dem fem- ſic enim melius nutriri partes poterunt, ſi ſemper novum?„, n n ſanguinem habeant, è quo elicere pofſint, quod illis maxi- me ad nutrimentum& robur facit: ita melius creſcunt plan- tæ, quæ in eodem& immoto ſolo ſemper non ſeruntur.
Hæc tota ratio eſt, qua ſanguis movetur. Et quoque, cum cum ſen- ſanguini permiſti ſint, qua moventur vitales ſpiritus. Frurne M-
Animalium ſpirituum motum ſæpe conati ſumus indaga- 2en. re, ſed non potuimus eum alibi obſervare quam in muſcu- 4 ſin lis, qui videbantur ab iis in latum profundumque diſtendi, 2uναν & diſſecti tremere& palpitare: Nervi enim ligati à ligatura iium ſpiri- nec tument nec diſtenduntur,& diſciſſi non alium motum uum motus exhibent, quam quod in ſe contrahantur Ligare autem ner per nervos vos ſexti paris qui per thoracem libere vagantur, res per- le⸗ 2, quam facilis exiſtit. Dne he ſ2⸗
—.. Sed facile NMotus vero Chyli per venas lacteas manifeſtiſſimus eſt. Sa hn. Non
4

Teaeees
78² Jo u. WAat A US
tas per ve- Non eſt autem ut ſanguis continuus, cum non ſe
nas latea: petat chylus. Quando autem ex inteſtinis per lacteas vena
vagatur, celerius ipſo ſanguine incedit,& ligatæ venæ zat as meſcunt citiſſime. Quam ob cauſam nec diu in vivis di tu⸗
Qualis is ctis apparent, nec in cadaveribus inveniuntur; niſi quan 40
ſit? aliquod obſtaculum chyli motui fuit objectum. Quod ver
ligatæ non intumeſcant in duritiem, ſignum eſſe videtur non ita vehementem chyli motum ut ſanguinis eſſe. korlan quod cum per minus ſpatium moveri chylus deberet, non is in motu impetus requireretur. Gauſa au- Sed jam tempus eſt ut in horum motuum cauſas& pi- tem qua his mum fanguinis inquiramus. Qeiuue Quidquid ſit, vel inſita virtute ita movebitur ſanguis, 8 vel aliquo motu qui ad vectionem, tractionem, pulſionem ſit referendus. Non eſt vis Propria virtute eo modo moveri ſanguinem, nec in ſan- duædam guine in pelvim recepto, nec in corpus eſfuſo, obſervamus, inſita: quem eſſe momento corruptum durum eſt aſſerere: nec in ulla alia re inanimata talem ſpontaneum motum licet vide- re. Quod autem Harvejus cap. 4. annotat, ſe quieſcente au- ricula, motum in ea ſanguinis deprehendiſſe; id& nos quo. que, ut& in quieſcente corde ſenſimus; ſed ſimul eum mo- tum in auricula inditum ſanguini à vena cava fuiſſe, in cor. de, ab auricula; ut ſtatim videbimus. Nec ↄebi- Vehi hic ſanguinem à ſpiritibus nullo poteſt indicio com- 2/faden probari:& ii levitate ſua ſurſum ſanguinem veherent, quem ℳ* umt hic deorſum quoque moveri& ad latera videmus.
Quare reliquum eſt ut vel trahatur ſanguis vel pellatur. Nee eßan- Protrudi ſanguinem viri quidam ingenio præclari arbi. citar fan- trantur, quod calore cordis immenſum rareſcens, majorem F A 7 locum expoſcat, ideoque eum cor dilatare& attollere; Nonem. Sumque nec in dilatato corde contineri queat, in venam ar-
terioſam arteriamque aortam tali effundi impetu, ut omnes diſtendat arterias& faciat pulſare. Suæ autem opinionis hoc argumentum adferunt, quod cor anguillæ alteriuſve ani- malis, ubi pulſare deſinit, ſi à ſubſtrato calefiat igne denuo pulſum edere conſpiciatur. Sed an is pulſus fieri non poſſet, quod ſpiritus à calore vegetior factus, melius ei cauſæ poſſit inſervire quæ in corde pulſum facit? non aliter ac calefactis in vivoruna ſectione inteſtinis, muſculiſque, in quibustamen nulla ebullitio eſt, reſtitui motus videtur. Omnino enim le- vis tantum quædam rarefactio à tepore quodam in corde eſt, nulla ebullitio, aut diffuſio ſubita. Et revera ob rarefa- ctionem ſanguinem è corde non exilire, in validis ſæpe S us
mper ſup.

Hrr orpus ckuh ru iurumett. m Mnmeum monmn 2s e Tannotat ſegtt uit= ehenäſih ord— imus ſcdümda lar. Avemcinüil PvitAus.
pin nullopotekus ur 1— nguinem ſebmn Fer= atera vicemu rel== ttur fangubſei eiri u— im ingeniont 811 ð☚ꝓ)⁊ſum rureʒeesr e cor dilatmekt rd= ineri queat in tatt effundi imßehi po Sux autem cyi- qu † anguille ien „t=(trarocaletang ER Sspälſus tein ritt us, meliuscict R t'non llteru ,1— culiſque inqui m icetur. Omnim 80= tepofe quodmm bita. Et relenn
— dilirein validi
Dz MorU CuVI 1. 783 bus conſpeximus, quorum cor diſciſſo mucrone;cum ob ef- fluxum ſanguinis dimidia parte non repleretur, id erectum, à rarefactione repletum non fuit: ſed accedente conſtrictio- ne, portio illa ſanguinis quæ in corde reliqua erat, ultra qua- tuor pedes fuit ejecta, ut in magna frequentia nos& vicini conſpurcaremur. Unde evidens eſt, ſanguinem à parte pro- pelli. M
Propellitur autem q uod ita mutatus ſanguis cordi illiſque partibus ſit moleſtus. Si enim cor integrum, aut cjus vivi diſſectique mucro, aliave major particula, cultello aciculave pungatur; quoties pungitur, toties ſe quaſi naturali motu commovebit, etiamſi jam aliquamdiu omnem amiſiſſe mo- tum videatur.
Pelli autem A vena cava ſanguinem in dextram cordis au- Sed pellitur riculam, manifeſto vivis diſſectis animalibus conſpeximus: in 4 vena Ca- omni enim cordis motu à vena cava primum motus ini- va in aurs- tium eſt, quod cum dubitaremus an non fieret, quia cava 2an. auriculæ cordique connexa eſſet, cor& auriculam reſecuĩ- mus prorſus in canibus vivis à vena cava,& animadvertimus etiam tum venam cavam pulſare minimum,& ſingulis vi- cibus aliquid ſanguinis effundere. Quare& plerum que circa cor vena cava carneas quaſdam fibras accepit, quas alibi in vena cava haud invenias: eæ autem admodum conſpicuæ in hominis, bovis, canis cava poſſunt videri Motus autem ille venæ cavæ prope cor evidentiſſimus eſt, ut plurimum ta- men eum quoque in vivis canibus obſervavimus toto illo ductu ab hepate& à jugulo in cor uſque.
Auricula dextra quem accepit ſanguinem tenſione qua- Ex aurieu- dam& conſtrictione in dextrum cordis ventriculum pellit: la in car. nam& in auricula motus conſtrictionis momento prior, quam in corde eſt. Et dextro cordis ventriculo ad auricu- lam uſque diſſciſſo, manifeſto apparuit ſingulis conſtrictio- nibus aliquid ex auricula in cor propelli, quod& notat Har- vejus cap. 4.
Ita quidem pulſione præcipue ſanguis ad dextrum cordis TVyabitur ventriculum venit; ſed an non quoque& in auriculam& in:amen qus- dextrum ventriculum trahitur? Ita arbitramur: parte enim 7*°- ejus ſanguinis quem accipiunt interius ali debent: quod au- tem alere debet, trahi debet, quo pars eum ſanguinem acci- piat qui illi eſt utiliſſimus; pulſione enim etiam inutile a- mandatur; ut optime Galenus, ut ſolet omnia, deducit li- bris t. 2. 3. de nat. fac. Tractio autem hæc non tantum eſt vicini ſanguinis, ſed etiam remotioris, ut omnes partes vim eam habent, ne cito alimento deſtituantur. 4 Se

78 ½ Jon. WAIL 2 U s
Sed an non quoque cor quia dilatatur trahit, metu vacui, ut ſolemus appellare? Non eſt veroſimile, quia in ejus dilata- tione nullus metus vacui eſſe poteſt, ut mox fiet evidentius.
Eadem cau- Ut ſanguis ad dextrum cordis ventriculum, ita quoque ad
ſa motus in finiſtrum venit, niſi quod impulſionem ſanguinis conciden-
haiftrum te pulmone, ex arteria venoſa in ſiniſtram auriculam non ventan tam validam quam è vena cava potuerimus obſervare; ali- lum eſf. qua tamen manifeſto eſt.
(ontingit- Impulſio autem in utramque auriculam R& in cordis u-
que utrobi- trumque ventriculum eodem momento accidit: niſi in mo-
2ue eodem ribundis, in quibus aliquando obſervavimus non eodem mmsenro. tempore utramque auriculam, aut utrumque ventriculum pulſare.
Ubi autem ita ſanguis in ventriculos cordis pellitur, cor
nullum oculis manifeſtum motum habet, ſed impoſito cordi
digito aliquid intrare in cor ſentimus& cor plenius fieri:
quod& obſervavit Harvejus cap. 4. Imo ſeptuagies, ali- quando centies pulſaſſe auriculam obſervavimus, antequam cordis ſequeretur motus.
Ut jam habeamus quomodo ſanguis in cor moveatur.
Videndum nunc quomodo moveatur in arterias. 1 Ecorde in In Arterias ſanguis pulſione movetur: facto enim in arteria ayterias foramine dum cor ſe conſtringeret, exire ſanguinem vidi-
ſanguis pel- mus, ita& diſciſſa à corde aorta aut vena arterioſa cum cor
litur, dum conſtringeretur ſanguinem effundi; diſciſſo cordis mucro- cor cun- ne coque erecto expelli ſanguinem& è corde exilires diſciſ- mMingitur. ſo corde medio tranſverſim in ſyſtole ſanguinem expelli, nec unquam in diaſtole exiviſſè vidimus. Quod autem qui- dam in vivis diſſectis ſe in dilatatione vidiſſe exire ſangui- nem aſſerunt, in eo fuiſſe illos falſos arbitror, quod dilata- tionem eam eſſe exiſtimaverint, quæ revera eſt conſtrictio: quod inſignis ille Anatomicus Columbus quoque notavit, I. 14. de re Anatomica. Etenim in motu corais, oportet ejus conſtrictionem, quie- tem,& dilatationem exacte diſtinguere. Ratio can- In conſtrictione cordis ſive ſyſtole, mucro cordis aocedit Htridtionis ad baſin, ideoque nonnihil elatior fit. Et in iis animalibus, condlir. quibus aorta non baſi cordis, ſed verſus medium nonnihil inſeritur, ut in cuniculis, anguillis& ſimilibus, baſis quoque cordis accedit ad mucronem. Latera autem cordis quæ co- ſtas dextras ſiniſtraſque ſpectant propius ad ſe mutuo ve- niunt, adeo ut ſi alterutro lateri mucronem abſcideris, ut
appendeat, in conſtrictione ad integrum latus,& quaſi in
locum ſuum redibit. Latus autem cordis quod ſternum ſpectat

— ticulosemun m m bet v en 1 amtimusK or 4 lmolka = mobſerruim
9= fanguss in or
drrrfeatur in utenn , wetur: factochin. atz xet, exiteſuan
dtt—zaut venaartenal ent= ndi; diſciſlo cut an em Kècordeeiik rt= i fyſtoleſanguin t— vidimus. Cwodu i= tatione ridiſeen alſos abbitor,au ☛, queæreveneta
St= Columbus quhne
et ejus coatricin 6 tinguere. = ſtole, mucwcni
or fit. Etinüm = ſed verſus mecinn — llis& fimilibu ateraautem cht — nt propius de 4 IT mucronem i — liategrum ur, — autem cordi qu
DS Moru CuYLI 78y
ſpectat attollitur,& quidem præcipue circa baſin: atque ita totum cor undiquaque tenditur. Eaque pars vicina, bafi ſub- lata, maxime videtur pectus ferire,& quem ſentimus pul- ſum facere; quamvis& maucro poſſit, quod magnus ille Anatomicus Riolanus quoque obſervavit, lib. 6. Iuæ An- throp. cap. 12.
Eum autem cordis motum quem jam deſcripſimus, re- Vera conſtrictionem eſſe, quo nobis certo conſtaret, cordi aliquando abſcidimus mucronem, aliquando tranſverſim diffecuimus per medium;& manifeſto vidimus, cum eum cuem diximus motum ederet, ventriculorum cavitatem minorem fieri,&, immiſſo cordi digito, ventriculos ad di- gitum ſenſimus conſtringi. Eum autem quem jam diximus motum cor exterius oſtendere dum conſtringitur, interius quoque oſtendit; niſi quod in fepto intermedio nullus mo- tus videatur: forſan ne ſi ſeptum, ad ſiniſtrum ventriculum conſtringendum, ſiniſtrum cordis acceſſiſſet latus, dextram ventriculi cavitatem reliquiſſet majorem.
Hæc cordis tenſio conſtrictioque eſt, qua ſanguis è cor- Quæ fit ope dis ventriculis in arterioſam venam& aortam pellitur. Ea frarum-
autem ubi languida eſt, fit ope tantum fibrarum quibus ca- ro cordis donatur; ſed ad validiorem, majores illæ fibræ concurrunt, quæ in ventriculis cordis viſuntur: ut ſæpe diſ- ſectis cordis ventriculis in vivis obſervavimus.
Fibræ autem illæ in ventriculis,& in ipſa cordis ſubſtan- tia manifeſto conſtrictionem faciunt, quia in latum undi- que diſtenduntur, quare in longitudinem abbreviantur;non aliter ac muſculoſæ omnes noſtri corporis partes ita motum abſolvunt: quare ubi cibum maſticare volumus, tumere& indureſcere muſculum temporalem ſentimus. Hoc tumore cavitas quoque ventriculorum cordis redditur anguſtior. Et quidem tumor ille carnis majorumque fibrarum à baſi incipit,& ſenſim uſque ad mucronem pergit. Quem ob motum ſi Maximus Medicorum in initio lib. de corde, cor quoque muſculum validum appellavit, eleganter ſane ejus motus rationem explicavit.
Ubi in arterias ſanguinem ſua conſtrictione cor expulit, A conffta- cor ad naturalem ſtatum redit. Mucro enim recedit à baſi, ee. cor ut quoque baſis à mucrone, in iis animalibus quæ egreſſum ad naturu-
in arteriam aortam in baſi non habent, dextrum vero fini-
— r ſtrumque cordis latus verſus coſtas ſe extendit,& quod ſter-
num reſpicit latus concidit, ibi maxime ubi orificio aortæ reſpondet, atque tum totum cor quieſcit ac laxum& molle ſentitur.
Ddd Niſi
—

78⁶ Jo nB. WAIAGS Nitſi autem ſuperius illud latus concideret prorſus, hoc ag naturalem ſtatum reditu cor dilataretur: ut eorde diſſect tangere& videre facillimum eſt. Verum id luperius lecio concidere debuit, ne præcedenti conſtrictione cor nann tum, vacuum pateretur. Ubi veroè vena cava, arterig ut venoſa novus ſanguis in cor propellitur,& qui ineo bune netur ſanguis à calore rareſcit, tum ſuperius latus aſſin 4 Atdue tum& reliqua latera, ut jam diximus, manent extenſa, at 4 duaiatur. ita tum cor in ſua dilatatione eſt; nec aliam totius cordis di- latationem præter hanc eſt obſervare. In particulis vivi cordis diſſectis è corpore exemptis; non alia quoque dilatatio eſt quam à conſtrictione remiſſio. E. quidem in illis particulis ubi conſtrictio defiit, reliqua quandoque videtur quædam palpitatio, ſed ea alterius gene- ris motus eſt à ſpiritu in carne contento& queærrente exi- tum; qualis& non raro in muſculis integris aut diſſeciis mox ab obitu in diſſectis animalibus poteſt videri. Adeo ut dilatatio cordis& conſtrictio eadem ratione ut reliquarum partium accidat, ventriculi, inteſtinorum, veſ. cæ, uteri, quæ ab eo quod illis immittitur extenduntur, quod ubi expulere, ad naturalem ſtatum redeunt.
Hunc autem cordis motum non melius poſſumus obſer- vare, quam in iis animalibus quæ unicum tantum cocqs ventriculum habent, aut ſi habeant geminum, quando inci. piunt animalia languere, alias ubi ea animalia valida funtob celeritatem motus, eum agnoſcere difficile eſt; ſimul& quod duo ventriculi illos motus geminos exhibeant; quod- que conus dextri ventriculi, cum minus altus ſiniſtro ſit, ubi retrahitur ad baſin obliquum motum faciat,
E majori- Sed redeamus in viam, videam uſque porro quomodo ſan. bus in mi. guis ex arteriis corai vicinus, per totius corporis arterias d nores arte- ſpergatur? Illud manifeſto fit impulſu: ligata enim quaxrii rias ſan- arteria, ad ligaturam intumeſcit valde& tenditur in ſum- guis pelli mam duritiem.
29. Sanguinis tamen gravitas ejus motum deorſum promo. vet, unde cor propinquius capiti, quam pedibus eſſe ſitum
videtur.
Trahitur Trabi quoque in omnes arterias ſanguinem veroſimile
tamen quo eſt, quo illæ illiſque vicinæ partes convenienti ſanguine nu- Quf. triantur.
Sed dilatatione trahere arterias nulla videtur eſſe neceſſi-
tas: ſolo enim impulſu ſanguis propelli poteſt,& arteriæ
Poſſunt pulſare: difrupta quippe arteria& facto in carne
aneuriſmate, aneu riſma in carne, eadem ratione ut Kei
pulſa-

4102 t.— nec alim 1 eſt— are. dis ise conan Rq coainäded ulis l☚.e Ela ¹5 M conſtiine xda Rta, L 1 31 A dltatio talde in contemnie aro uſculisintaa 1 35 d— ibus petei orch— doſtrictiden ccidh nriculi, er qut Simmittun nat- fn ſtatumnm m en meliuglie ima= qux unicnnm ut Aant gemiuma re, 32.=di exanimalan um t. Keere diteltch 05 1 geminoseniüe icul= a miamsatwit qut 1 r otum facit, h.V uique pondets ems Ttotiuscanzuie fella= impulſu: ligus int cit valde K tun 41 auls motum tri nu tti, quam xiis
nm.= rias ſanguna
4
erer— ias nulla ricein uh üispr opelli pore ta¹— pe arteria K
1it= le, cadem nllbe
inte ces convenientt
D2 Mor V CHX 1 1 787
pulſare ſentitur; in quo manifeſto caro ſanguinem dilata-
tione non attrahit, ſed in eam ſanguis pellitur Quale miſe-Non neceſc randum exemplum nuper in Experientiſſimo viro D. Fo- ſario arte- banne Elemanno vidimus, cui difrupta arteria aneuriima riæ dilata- quartam thoracis partem occupaverat. Quale& vbſervavit tione. Riolanus lib. 6. Anthrop. cap. 12. Et revera ab impulſu ſan-
guinis arteriarum pulium fieri, pulſus undoſus, vermicu-
lans, formicans videntur öſtendere, aliique non pauci, qui
motum ſanguinis in arteria evidenter imitantur.
Equidem verum eſt, in Galen libello, an ſanguis in arter. Nac aliud contineatur, verbis ultimis aſſeri, intruſa arteriis cannula, udicat Ga- arteriaque ſupra cannulam ligata, ultra ligaturam arteriam leni Experi- non pulſare, etiamſi fanguis per cannulam pelli poſſit. Sed mentum. mutilum eum eſſe locum mihi ſuſpicio eſt, quod ea ratione qua ibi deſcribitur, ſuccedere rariſſime& difficillime ope- ratio poſſit: libera enim arteria præſcribitur ibi ſecanda, qua diſſecta nemo non novit quanta vis ſanguinis exiliat, adeo ut vel moriatur animal, vel præ languore nullæ arte- riæ, vel ſaltem non remotiores queant pulſare. n
Sed locus integer fit,& ut ibi jam deſcribitur operatio ſucceſſerit, fieri potuit ut languente prorſus animali ob ſan- guinis effluxum, citra cannulam pulſus ſentiretur, quod can- nula intruſa arteriam reddens anguſtiorem ex parte ſangui- nem ſiſteret, ut facile ſanguis replere arteriam poſſet& at- tollere. Ita non raro vidimus arterias quæ vel languidum vel nullum exhibebant pulſum, manifeſtum edidiſſe, quando non ita remote à corde comprimerentur. Ultra vero can- nulam à Galeno pulſus non fuit animadverſus, quod per can- nulam arteria multo anguſtiorem, minus ſanguinis arteriæ reciperent. Et tale quid facile potuiſſe contingere in cuni- culo animadvertimus, cujus aortæ, ea utrinque ligata, can- nulam intruſimus, ſed quod ſoluta ligatura animal emore- retur, operæ pretium non videbatur ſupra cannulam arte- riam ligare, viſi tamen nobis ſumus aliquem uſque ad can- nulam pulſum ſentire, nullum vero potuimus ſupra aut ultra cannulam.
Nec præterea id experimentum nobis unquam ſucceſſit, quod haud facile ſit commodam arteriam invenire. Et ea ubi oblata debiteque diſſecta ſit, ocyſſime tamen animal aut hæmorrhagia, aut quod mirum eſt, convulſione moriatur.
Ut non aliud appareat quam impulſum ſanguinem arte- rias poſſe permeare,& ab eo quoque arterias poſſe diſtendi.
Nec aliam videri ad arteriarum pulſum cauſam arceſſen- dam, cum ab his peragi pulſus poſſit. Ddd 2 Solet

788 zo n. WALAUVG Solet tamen ſæpiſſime natura plura auxilia ad operat:on nes ſuas inſtituendas advocare, quam nobis quidem neceſſa⸗-
ria videantur, qui non ſemper ejus poſſumus ſecreta rim 21
Tnilicia ta- Ita& hic quædam à Galeno indicia obſervata ſunt, præt 1. men Gale- eam dilatationem quam arteriæ ab impulſu ſanguitis 8 nus halet Pentt, eas quoque propriam dilatationem moliri. Omnes 29.
dilatatio- terias noſtri corporis& in ſanis& in vivis diſſectis eode nem arte- m
.)mento pulſare: nihil au in di vA niuum ad momento pulſare: nihil autem quod ſtans movetur ed.
motum cen- dem momento ubique eſſe poteſt; quare nec eodem mo- Jerre. De mento ubique diſtentionem facere. Inteſtina dum flatu A- uſu pulſ. c. natomici replent,& coqui, vicina parte prius quam remota 5-an ſang. diſtendi conſpiciuntur. Verum equidem eſt, arterias non zn arter. C. jnanes, ut inteſtina, ſed ex parte ſanguine plenas dilatari: — eum tamen qui è corde venit ſanguis propellere vicinum debeat,& is iterum vicinum, atque ita porro uſque dum ubi. vis repleantur arteriæ& diſtendantur, non videtur etiamſi lato in anguſtum fiat, hoc uno momento peragi poſſe, non aliter ac videmus à pueris viginti lapides ſerie, majores primum, collocatos, primo celeriter digjecto, reliquos om- nes uno momento non cadere. Quare ſuſpicandum videtur, arteriarum diaſtolen& ab impulſu ſanguinis& à propria dilatatione fieri:& utrum- que ad movendum ſanguinem operas conferre. ꝓpaſſo an- Hinc quoque apparet impulſum illum ſanguinis tantum tem hic Acorde ſieri, nec unam arteriarum partem in aliam pellere: tantum à nam quæ pars conſtrictione propellit, ea eodem momento corde ft. nequit dilatari, omnes autem eodem momento dilatantur. Ex arteriir Atque ita quidem ſanguis movetur per arterias. Ex ar- in venas, à teriis a utem in venas,&venis minoribus in majores, ipſam. veumi: mino- què venam cavam, ſanguis quoque impulſu movetur. Qua- ibus in Vis enim in vivis ligata vena, verſus cor concidit, repletur maaes vero ea parte, qua à corde remotior eſt. Pelliter; Ea autem pulſio ad cor, à quavis videtur venæ parte con- tingere, ligata quippe vel compreſſa in brachio vivo vena, Anavi: mon tantum remotiori à Corde parte tenditur, ſed& in re- denæ parti- li qua quæ cordi vicinior eſt concidit& inanitur 3 quam vi- cula, ciniorem ſi quoque liges,& ea ultra ligaturam diſtendetur & intumeſcet. Pulſio autem illa contingit fibris quibus ve- næ conſtituuntur. 4
Ee rabi. Arbitramur tamen quoque venas trabere, ne ſine dele- tar. ctu fanguinem accipiant, ſed id allicere queant quod ſibi eſt
utiliſſimum: pulſione tamen magis videntur ſanguinem quam tractione accipere, quod ligatæ venæ mirum in mo- dum tendantur.—
402 In
——

um ita pamnua dit, xtur,wnfie oc omenweh eris ini kpices 5n m= iter dijecd
ridt arteriarumtit r19= Iatationefen uim veras confen.
eim im illumünan irte un partemintin oner— eellit, eacodn lute dem momenbe ngutr petur permn
tenir roribusin mm
is c ie impulu moma eni.— ſus cor cuncii Lr ior eſt.
r,As videtur ſennt el— reſſa in bracunt co=irte tenditur l
eſt= dit& inantt
„Iu=— ktra ligatunmä
en ontingittif
ot== mas trabere, Git= licere queanti
mn gis ridentur
3 Mitæ fele mi-
Dz=z Morxru CmüYV I. J. 789
In vena cava ſanguinis quoddam penarium eſt, in quo fanguis in futuros uſus recondatur, quando copioſior eſt quam qui cordi omnis debeat ſuppeditari.
Atque hæ omnes cauſæ motus naturalis ſanguinis ſunt. αο Jνς Quibus cauſa motus chyli non ſunt abſimiles: etenim fibris yulſu cby- fuis ſe conſtringens ventriculus, quidquid chyli concoctum e et eſt exprimit. Et ea preſſione aperire quoque ſimul pylorum„⁸“e“ videtur: non enim ſpontaneus ullus in pyloro motus, qualis* in ventriculo aut inteſtinis, videtur.
In inteſtinis chylus longam moram non trahit, ſed quam- Per inte⸗ primum hibrarum tranſverſarum conſtrictione propellitur: flina:
dum autem multæ& quæ ſe mutuo conſequuntur fibræ ſi- mul agunt, premitur chylus, nec totus poteit deorſum clabi, unde preſſi chyli aliquid venas lacteas ingreditur: ne tamen chylus nimis cito ad anum defluat, inferioris tranſverſæ fi- bræ conſtrictione ſiſtitur: atque ita inferne ſuperneque con- cluſus compreſſuſque, per rugoſam inteſtini tunicam ad ve- nas lacteas quaſi per colatorium premitur. Hæc autem fi- brarum tranſverſarum conſtrictio, in omnibus inteſtinis tenuibus omnibuſque craſſis, certa ſerie, per intervalla con- tingit.
Per venas lacteas chylum in venas portæ, in hepar, quan- Pey venas doque quoque venam cavam pulſu moveri, ligatura oſten- ladteas: dit.
Vero quoque ſimile eſt, ex inteſtinis lacteiſque chylum attrali, celerius enim ex iis movetur, quam inteſtina venæ- Et quoqus ve lacteæ pellere videantur& promovere. trahitur
Chylus in ramo meſenterico, vena portæ, vena cava ſan- guini permiſtus, ab ea movetur cauſa, quam diximus ibi ſanguinem movere.
Per peculiares autem venas potius quam per meſaraicas Quare mn. fanguinem continentes defertur chylus, quod meſaraicæ per venas ſanguinem admiſſuræ, aperiri oſculis in inteſtina debuiſ- meſaraicasa ſent, per quæ facile ſanguis in inteſtina fuiſſet elapſus, nec ei incommodo poterat vis tractrix obviam venire, quæ multo hic obſcurior, multo imbecillior expultrice eſt.
Ut hic chyli motus, ira quoque ſanguinis quaſi in orbem motus ſuos uſus, ſuas commoditates habebit, quarum hæ videntur præcipuæ.
Quod continuo illo per cor tranſitu, continuo quoque Motus fau= fanguis calefiat,& dum alius paucies, alius pluries cor trans- guinis con- ivit, omnis qualitatis ſanguis in venis inveniatur: qui dum ringit in ua ad ſingulas partes defertur,& omnem ſuum theſaurum na- ſum pare wura illis exponit& offert, melius calefieri,& accipere id"um.
Ddd 3 am⸗
8

790 JoHn. WAaL US DE Moru Cuxpy FIGUREæ EXPLICATIoO.
A. Venæ meſaraicæ vulgata, portæ rami, cum arterii meſa-
rauuss.
B. Vena Lactea diſcurrentes per meſenterium ad inteſtina
C. Meſenterii portionem: una etiam nervorum meſurauuum per eam diſtributionem ſignat.
D. Ventriculi fundus.
E. Iuferius ventriculi orificium auαᷣ⁵ vocatum.
F. Inteſtinum duodenum.
G. Jejunum inteſtinum. H. Ileum inteſtinum.
I. Vena&y arteria fundum ventriculi perreptans.
K. Onnenti pua„.
L. Glandula in meſenterii principio, quam Aſellius Pancreas appellat, in qua rumi venarum lactearum non tam multi ſunt ut hic deſignantur.
M. Venæ lactea in ipſis inteſtinis à ligatura intumoſcentes.
N. Venæ Lactea in meſenterio à ligatura tumidæ.
O. Valvulæ in venis Lacteis.
P. Conſtrictio inteſtim ſuperna. 1
Q. Conſtrictio inteſtin inferna, quibus conſtrictionibus cb lus in venas lacteas exprimitur.
alimentum poſſint, quod maxime ad earum nutrimentum & robur facit.
Et ut cen- Sed& is motus non minimum confert, ut ſanguis in in⸗ ar vetur. tegritate ſua ſervetur: nam
Vitium capiunt, ui moveantur aquæ.
quod& in ſanguine eſſe veriſſfimum, quotidie obſtruciis vaſis licet obſervare.
Ve perficia- Contribuit quoque ad ſanguinis perfectionem, dum con. 22„ ſanguis. tinuo motu rareſcit& attenuatur. Verum præcipus ad ejus
perfectionem facit, quod ſanguis modo attenuatur, incale- ſcit,& rarefit in corde, modo iterum condenſatur& quaſi concreſcit in corporis habitu. Nulla enim pars in corpore corde calidior, nulla minus calida corporis habitu ſentitur. Unde quædam quaſi circulatio contingit, non abſimilis qua Chymici ſuos ſpiritus tenuiſſimos reddunt& perfectilli. mos, qui enim à calore attenuatus eſt ſanguis, ubi à frigore condenfatur, in ea poteſt tenuitate perſiſtere, necad priſti- nam craſſitiem redit: à qua tenuitate ad majorem tractu temporis calore pervenit, in qua à frigore condenſatus de- nuo conſervatur; atque ita tandem ad generationem vita- lium ſpirituum aptiſſimus evadit. Hunc ob finem ſanguis in orbem movetur: ſed an non is PIA

9= Norud *—LlCxArh- 3u A temmam
4
riſia— A8. m. wunn
N lleum inn dam tullenna
tern io, Jun 45t
m nn ladt 4 unna
Tar. mt ℳ1—— lgaturim uten= atura tuu
4 actets*
— nf⸗—ð☚vx Luibus 7 rin
nod t= zeademm mim Aconfett, i
nan mo ur 4ud. efle imum,
ad ſt= iis perfectatt attctum f. Verum eu
„,mr tterum coudat
hab— Nulla enin
dinu.= K corpotiti ircu vntingit,nat tct nos fedäunttf datt usettfingts tcit te cate perfiftetet 0.nuitate ad n nit,= frigore ci oc Idem adge nus.= t.
3
is r ul5—
N A
4
vem moretul 4
mnAAmmmmmmmmmAAAEE 7
8 A
5 4
8
2 G 5„ B
K ☛
T 8
8 ☛ XN
N
X½& ‿ I N N —
—
8 3
ſ 1. V 2 4
8 2
n
.
1—
‿‿ AꝙꝙBB
/ Yx
588 8 d 8 N du
+—
diti
1
33 N₰
u
Vüui ☛
3
1
udöüin
M
8
l☛D
A 8 X3
I
jniiue
— —
—
2
2
.
4
=
—
E
un, — 4 ꝑ Re
W
aeee
3 7 WE 3
— ———O—

—— 48—
— ———
79² Jo nü. WAI US Sanguis qui præterea alicubi alium motum habet? E minimis Arterio- ad nutrien- lis ſanguis recta in carnem defertur, ut humorem innomina- das partes tum, rorem, gluten, cambium conſtituat: nec remeat unde
Tſt. venit; ne transfluens per carnem ſanguis, humores hos ag- der on gp glutinari partibus impediviſſet& aſſimilari.
deus. Fluit hic autem quandoque præcipue, quod ex arteriolis in carnem pellatur: Et non raro quoque præcipua cauſa mo- vens attractio eſt: Etenim non fine tractione oſſa ad ſui nu- tritionem craſſiorem accipere humoris partem poſſent,& reliquam tenuiorem humoris partem ad ſui nutritionem ineptam in vaſis relinquere. Nec aliut Sunt quoque qui arbitrantur ſanguinem è corde delatum ſanguini retrorſum cedere& per arterias denuo ad cor redire. Quod motus eſt illis ideo videtur ſtatuendum, ut cauſa dari mechanica poſ⸗ Ten eee ſit, qua cordis valvulæ in orificio arteriarum, decidant& oc- dis walwu- cludantur. Nos equidem præclarum ſemper Eraſiſtrati in- læ. ſtitutum æſtimavimus, omnia quæ in corpore noſtro con- tingunt Mechanice explicare, ſed divinam ſapientiam ſua metiri temerarium judicamus. Eas vero machinas eſſe ſta- tuendas quas evidens ratio& potiſſimum ſenſus oſtendant. Hic contra ſenſus obſervant à corde, non ad cor, per arterias ſanguinem moveri;& in raro languidoq; pulſu non ultimo arteriam qua cordi nectitur, ut fieri deberet, ſed primo in- tumeſcere. Valvulas quoq; à remeante ſanguine non occlu- di, hoc videmur indicium habere, quod ſi arteria duobus di- gitis à corde ligetur,& ea inter ligaturam valvulaſque itaa- periatur ut libere exire ſanguis poſſit, quare nec cedere re- trorſum, nec remeare; valvulæ tamen aliquoties bene con- ſtringantur, cor ordinate moveatur,& non niſi in ſua con- ſtrictione ſanguinem effundat. Quamobrem ſi ulla hic nobis eligenda eſſet machinatio, communem admitteremus opi- nionem, quæ ut cordis, ita& occluſionem valvularum, con- tractione fibrarum fieri aſſerit. Ea quippe fibrarum in corde contractio paſſim obvia in conſpectum prodit. Alia vero ratione ſanguinem naturaliter recta moveri per venas à corde, per arterias cor verſus, nullum equidem ha- Nec in ani- bemus indicium. In gaudio quidem humores extrorſum mi fecti- vergunt; ſed id poteſt per arterias tantum contingere. Et in bar. triſtitia humores poffunt introrſum per venas tantum mo- veri:& omnino debent, quod cum pulſus non ceſſet in hoc affectu, pulſu autem continuo aliquid per arterias extror- ſum eat, difficillime poſſet aliquid per arterias introrſum& ad cor moveri.
Sed præter Præter naturam tamen humores alium quam aen eri. lelcrl-

luere
ditratt 1 mgrinenin An ienuoadcna ndun cauſadritas
mor—
dem=tum eugi 8, 9— pr in anae rplio— ed diriumte ndica— Eas rewm raio; tiſtmum kin rran,= de, nonddag Linn— tgridoqßgun ctituſ ieri deben ih luoq*α◻ν ſcante fugir um t.—„quod funni Keai= igaturmtüu lefun ⸗ 1olſit, qunn vali— tamenaliqut aten— ctur,& roatii ffun Lamobeemiii ntio, Nunem adnie „ita— lofionem i- i al= a quippefem in= dFectum
guiſt mturaliter nan rias— ccrſus, nolluns gꝛuc nidem humos ra Stantum cout unt ffum per kels t, q.=om pullus un con raliquid per m oſſe nid per arteris!
enl=x tes alium qum
Dz MorTVU CmHY L I. 55
deſcripſimus motum habent, dum humores levitate ſua, vel naturam alio impetu ſurſum vergunt, vel gravitate ſua deorſum de- alius eſt. ſcendunt, ut in varicoſis eſt manifeſtum. Occluſa quoque ea via qua ſolebant moveri, aliam quærere coguntur. Ita in Anate aliquoties in vaſis pectoris variegatum ſanguinem vi- dimus, ſubcandidum alium, alium rubentem, qui conſtricta arteria ad cor& à corde movebatur ſecundum arteriæ latus diverſum: is tamen motus non diu duravit, nec eo motu unquam ſanguis cor ingreſſus eſt. Atque his, præſtantiſſime Bartholine, me tibi arbitror de motu ſanguinis reſpondiſſe. In quem inquiſivi ſcrupulo- fius, quo melius humorum naturam& eorum defluxum cognoſcerem: à quo humorum fluxu innumeri morbi o- riuntur. Credidi quoque me poſſe exactius intelligere quo- modo bonus maluſve ſanguis generaretur, ſi cognitæ mihi eæ partes eſſent à quibus tranſiens humor immutaretur. Pu- tavi quoque me melius judicaturum, quomodo plurimi morbi curari debeant, ſi cognitum haberem cujus venæ in- ciſio has illaſve potius evacuaret partes, ð- quas pertranſire partes remedium debeat antequam ad affectam partem queat pervenire. Occurrebantque innumera per totam Me- dicinam diffuſa; pulſuum doctrina, febrium, inflammatio- num, obſtructionumque generatio& cura, aliaque ob quæ deſideravi hunc ſanguinis motum cognitum habere.
Experimenta autein quibus in hanc opinionem veni, ita
evidentia ſunt, ut non dubitem aſſerere, Medicos doctos cordatoſque impoſterum hunc ſanguinis& chyli motum eſſe admiffuros: in cauſis tamen nonnullis hujus motus qui- bufdamque circumſtantiis non eum poſſum conſenſum polliceri: quotquot enim homines ſumus, judicii quadam diſparitate facile in diverſas ſententias imus.
De fide autem experimentorum dubitare Bart holine non potes, qui eorum non parvam partem ipſe vidiſti: adfuerunt autem ſæpiſſime Medicinæ Doctores doctiſſimi ribi non ignoti, Franciſcus Sylvius, Foannes van Horu, Ahaſverus Sehmitnerus in diſſectionibus accuratiſſimi;& viri ſolidæ eruditionis Franciſcus vander Schagen,& Antonius Vocke- ſaert: nec adfuere tantum, verum ad facienda experimenta & manum& confilia contulere; quibus hoc nomine pluri- mum debeo. His vale, ornatiſſime Bartholine,& me ama. Dabam Lugd. Batav. X. Kal. Octob. Anno clo Io cxL.
Ddd 5 ALTE-

79¼ W 1 A v ALTERA EPISTOIN D MOTUISANGUINI AD EUNDEM. i A scriptorum fortuna eſt, ut etiam cum no-
A lunt porro ſcribere cogantur,& Advertariis M ſuis reſpondere, niſi aut ſibi, aut cauſſæ quam
Tteratæ
agunt, malint deeſſe. Mihi certe plane aliis in- Leaunu ⁵ tento Vir quidam Doctus hæc voluit extor- U⁴ /ꝛ00.
quere. Quas enim antea vellicaverat Theſes de motu ſangui- nis hiſce diebus peculiari ſcripto conatus eſt refutare. In eo ſcripto non pauca ingenioſa ſunt& docta: verum id in au- ctore deſidero quod in Albutio Rhetore Veteres„ qui de omni cauſa dicere cupiebat, non quidquid debebat dici, ſed quidquid poterat. Eum quoque ſanguinis motum qui in vi- vorum animalium diſſectionibus evidens eſt, nunquam co- natus eſt obſervare: prorſus quaſi certius res animo concipi, Objecio- quam oculis poſſet videri. Verum hæc aliaque Theſium au- num ſolutio- Ctori Rogerio Drake curanda relinquo, nunc apud Londinen-
ſes Medicinæ Doctori acuti ingenii& ſolidæ eruditionis:
Ego ea tantum ſectaturus ſum„quæ motui ſanguinis in or- In venæſs- bem obfutura videbuntur. Et primo quidnam hic nos doceat Riove Ze- venæſectio, de qua digna conſideratu Vir doctus annotavit. nam a ligæ- Venam ſecaturus Chirurgus vinculum brachio injicit quo ura eume- vena in tumorem attollatur. In tumorem attollitur vena, 14. non quæ citra ligaturam cordi propinqua, ſed quæ ultra li- Non præ gaturam à corde eſt remota. Ejus autem tumoris cauſa, non dolore. eſt dolor, quo vinculo conſtricta pars afficitur: dolor enim
ſæpe exiguus aut fere nullus eſt in parte quæ ligatur. Et vel- Non coar- licatione, combuſtioneve acriori dolore affectum brachium, SJatione ve- minus plerumque tumentes venas, quam à ſimplici ligatu- va. ra habet.
Neque veroſimilius eſt venas intumeſcere à ligatura, quod per venas ad ligaturam anguſtiores, copioſior ſanguis& cele- rius ab hepate feratur; ut circa pontes alibive arctata flumina rapidius labuntur. Fluminis enim defluens aqua circa angu- ſtum locum collecta evidenter in tumorem attollitur,à quo decidens celerius vadit: Ligato vero brachio contrarium evenit; non enim hepati propinquiores venæ à quibus ſan- guis veniret, ſed ab hepate remotiores magis diſtenduntur.
Quare

ſerideß— antur ere, nieübi
A A
nt decti k ceneſa
uidam Lus M N llica☚ delecemi criptd ☚ tus eitniud Alun— Eta: wrun duric.— tore Vern t, noter quid dedent que finismoun domdd— enseſt, unn 2s qua— ius res wimon Veru l⁴d aliaque ha da reli* nunc apudlnn uti in=— K ſolicrena ſum,* inotui fngut Etpri— uidnam hem vonſid= Vir doctum gus V um brackiond tur. 1uan norem atelk rdi lσ qua, fedqus 1 Etm em tumorsen ſtrict— iaffcitur: cun geſt tte qualigunt crior,— rre affectumi es vec uam àümpüt
enas= zeſcere d ligum uſtid pioſior ſunguii cp ☚ alibiye nüunt geni— luens aqua cim- ter mßſ dorem attalltu iguf o brachio comn ropi Tes ven lquie rem cs magis üh
DE MoOrTU SANGUIN IS. 795
Quare reliquum eſt, venas ultra ligaturam tumere, quod e⁵ quod ſanguinis à minoribus venis ad cor redeuntis motus ligatura ſangui is ſiſtatur, ibique collectus venam diſtendat. Sed quo hac de motus fiſta- re eſſe denuo certus poſſem, in vivis animalibus ramum ju tur. gularem cruralemque filo conſtrinxi arctiſſime, ut nihil ſan- guinis transflueret; aperui autem eam venæ partem quæ à corde remotior eſſet& ſanguinem copioſe, celeriter& vehe- menter effudit. Mox vinculum laxavi& venam difſecui per medium, parſque ejus à corde remotior ſurſum è corpore extracta, continuo& celeriter ſanguinem dedit: interea dum venæ pars cordi propinquior; nonnihil elevata, ne præ dolo- re ſe concutiens animal facile exprimeret ſanguinem; pri- mo parum, mox nihil ſanguinis largiretur. Unde mihi vi- debatur cvidens è venis remotioribus ſanguinem ad cordi propinquiores venire, nec è majoribus ad minores; niſi forte data via aliquid vicini ſanguinis elaberetur. Tantundem in venæ ſectione brachii unuiquiſque facile poteſt experiri: ſi enim ſanguinem qui ſupra ligaturam eſt, iurſum digito adi- gat, ut vena inanita videatur, non minus tamen fanguinem infra ligaturam videbit effluere; qui per ramum ſuperiorem jam inanitum non potuit veniſſe.
Sed fi ita vena à fanguine diſtenditur, qui à minoribus Neque à li- venis ad cor movetur. Quomodo à ligatura poteſt arteriaνdνν— in- diſtendi, quam diſtentam non pauci præſtantes Medici re-*umν⁶eert ferunt fuiſſe pro vena diſſectam? Sane à ligatura non intu- Wealesa⸗
meſcit arteria, nifi qua cor reſpicit, remotiori vero parte Mech G„ concidit aliquantum& imminuitur, ut in vivorum diſſe- 3 ctionibus centies& amplius ſum expertus. Aligatura antem remotiorem diſtendi arteriam non plane auctores voluifſe arbitror, verum id tantum intendiſſe, ubi vena non apparet
quæ ſecanda eſt, tactu explorandum locum eſſe, ubi ea poſ-
ſit latere;& è fovea, motu, tumoreque ſanguinis eum inve- niendum: tactu autem invento apparenteve tumore, non
ſtatim judicandum ibi venam ſubeſſe;poſſe enim fubeſſe ar-
teriam quæ nimia ligatura pulſum amiſerit, quæque ob tu- nicarum craſſitiem non plane concidens, tumorem& quaſi inflationem mentiatur.
Verum inſuper ſi à ſanguine ad cor redeunte intumeſcit Sed duabus vena, cur vinculo ut ſupra ita quoque infra ſecandam ve- ligaturis nam injecto, vena tamen intumeſcit& diſſecta ſanguinem inumeſcere fundit? qui ſanguis ex inferioribus objecto vinculo non vi- T*ονε pe- detur poſſe venire. Verum enimvero id non ſemper accidit, ,2⁵* G ſed aliquando tantum, q uando certo intervallo brachium li- Ldes gatur, atque tum eum ianguinem venæ majorcs: loco intra
duas

——— —— ·————
Quare in
796 Jo B. WAL ZU duas ligaturas medio, è minoribus venis accipiunt, quæ mi- nores venæ eum è minoribus habent arteriis, quæ Anaſto- moſi minoribus venis junguntur. Revera autem illum ſan- guinem qui intra duras ligaturas effluit, Anaſtomoſi ex arte- riis venire, id indicio eſt, quod is majori impetu& calidior effluat, ac facilius citiuſque ad ejus effluxum Lipothymia ſequatur. Atque hac ligatura uti ſoleo, ubi ſpirituoſum fer- Ventemque ſanguinem eſſe in vitio indicia habeo, jubeoque Chirurgum illas Anaſtomoſes ligatura quærere: ſupra enim Anaſtomoſin injecta ſiſtit fanguinis motum, infra vero non remoratur eum, ſed calidior ſanguis ad ægri tactum exilit. Secta vena ſanguineque effluente quando ſanguis minus
ven«ſectio- Copioſe quam antea, aut ab initio non ſatis confertim fluit,
ꝛe laxetur
ligatura
Quane co-
ligaturam laxamus, quo ſanguis uberius effluat. Laxari au- tem non videtur ligatura quo ſanguis per venas ab hepate veniat. Etiamſi enim nihil aut minimum ſanguinis ſupra li- gaturam, imo fovea aliqua in vena appareat, promoveri ta- men laxatione vinculi ſanguinis effluxus videbitur, qui ex inani vena non poteſt veniſfe. Verum poteſt laxato vinculo melius ſanguis per arterias deſcendere,& ex iis venas intra- re; quod arteriæ à ligatura compreſſæ, laxatione vinculi li. beriores evadant. Arterias autem ligato brachio ſæpe non ſa- tis liberas li gati teſtabu ntur, quiæ arteriæ ſæpe pulſum ad li- Saturam præſentiſcunt, quem ſenſum compreſia adfert arte- ria ubi ad carnem allidit. Et Medicus f exploret, ſæpe mi- norem pulſum in ligato brachio quam in libero perſentiet. Teſtarique poſſum, me aliquoties, cum vinculum laxaretur, digitum carpo applicuiſſe,& ani madvertiſſe, ubi à laxatio- ne vinculi ſanguis copioſior efflueret, pulſum factum eſſo majorem.
At ſi is ſanguis qui ſecta vena effluit, ex arteriis in venas
hixur educi veniat, quomodo is poteſt copioſus educi? omnes enim ar- Hne boſe teriæ pulſant æqualiter, quare& videntur eadem menſura 2t?
ſanguinem venis largiri: ſi autem reliquæ arteriæ tantum ſuis venis, quantum arteriæ brachii tribuunt& educitur, an non cito cor omni ſanguine deſtituetur? nullum certe peri- culum eſt: tam cito enim diximus ſanguinem ad cor veni- re, quam ab eo pellitur..
Non arbitrer tamen ſanguinem æqualiter omnes venas in-
trare, etiamſi æqualiter arteriæ pulſare videantur: in locum
Fr copio 706
enim vacuum facilius fluit, celeriuſque omnis liquor, in quo
nihil eſt, quod adigere debet& propellere. Et infuper hic ab evacuatis venis ſanguis, magis quam à repletis trahitur.
Evena autem ſecta cubiti copioſior ſanguis, quam è ma-
. ul

ura u unml
1, udi ge gin— udihän
. 4 1 lior fan 4.2 34 üdn
* n gnin Auswic
1
ilſe. ᷣ potettlun sdeſqe, Kex 2 1com= t, Mrstanit zuten; io bracdialene 1,du riæ ſepeuiu em compreſaunn Et M sſ exyons, rach= zm in ldemm uoti on vinculumun & an vertiſle, wiib orct,— t, pullumi
ven a☚ it, exatrünn dpiti- 1iuci? ommsetn uare— lentureademnt laur— eliquæuteia bra i ibuunt Kecuch deftt-ur? nullum eate
ixit: unguinem ticnt
nct- nlliter omnese ir Ee rideantur in let e omnis liqucks KIN Pre. kt inlipet 8G Arepletisträüir cd= T funguis qum,
DE MoOTVU SANSGUINILS. 797
nu fluit, quod omnis ille ſanguis qui per omnes anaſtomoſes brachis, cubiti manuſque ad venas venit, per venas cubiti debeat re- quam à dire; per manus autem venas parcior,& is tantum qui per manu? Anaſtomoſes manus venit.
E vulnerata quidem arteria ſanguis continuo effluit et- Quare ex iamſi non ligetur. Verum id accidit quod ſanguis per arte- ateria vul- rias vehementius, quam per venas feratur: qua vehementia nerata non arteriam replet, tunicam attollit& diſtendit,& ea ſi aperta iεεα ε ſit neceſſario impetu elabitur. Fxas.
E ſecta vena ubi ſatis ſanguinis effluxit, eum ſiſtimus ſub- Iaxatali- lato vinculo, quod via priſtina jam libera iterum queat ſan- gatura ſan- guis deferri. Sin vero accidat ut collecto circa ſigaturam gzuis fiſti- ſanguini nimis copioſo, venæ celerem nequeant tranſitum*u, non- largiri; aut ita vulnus amplum inflictum ſit, ut illac qua en e concluſus antea deferebatur ſanguis, jam recta queat elabi, Lu, 2 nonnunquam laxato vinculo ſanguis rivuloſe effertur. Thau
Quem ut fiſtant plane noſtri Chirurgi hodie non raro, paulo infra vulnus venam comprimunt atque ita ſanguinem ſiſtunt; ne ſi ſupra vulnus comprimant, ſtatim in vulnere retentus ſanguis concreſcat& venæ conſolidationem remo- retur. Hac autem ratione ſiſti poſſe ſanguinem qui negant, Siſitur au- neſcio ubi illi debeant fidem mereri, qui in re obvia nobis tem infe- audent imponere. Cum autem is ſanguis inferiori parte rins impoſi- compreſſa ſiſtatur, liquet ſane eum ex inferioribus veniſſe. ο venæ di-
Sin vero contingat, non in venæſectione quidem, ſed alio§ν infortunio, venam vulnerari, ut ſanguis ſiſti nequeat, vena Diſciſſa tranſverſim diſcinditur: unde, cum non amplius ut antea 7“que per tendatur vena, ſurſum& deorſum diſciſſæ partes in carnem"eumn trahuntur, à qua carne comprimuntur occludunturque ve- ,, 8* næ oſcula, idque tanto facilius, quod per vicinas venas ten- Taes fas patulaſque moveri ſanguis his occluſis poſſit. quare& eam ob cauſam diſciſſa minori arteria tranſverſim, hæmor- rhagia aut inflammatio non ſuccedit.
uæ cum ita ſint, omnibus arbitror liquere, ea quæ in ve- næſectione accidunt, aut comprobare circularem ſanguinis motum, aut ei ſaltem non refragari.
Sed cum alia quoque nobis objiciantur, excutienda& ea Sanguinem ſunt. Et quidem quod ſanguinem per venas non ex arteriis, partes nul- ſed proxime ab hepate venire eo comprobant, quod partes ²æ per ve- quædam ſanguinem accipiant,& ab affluxu ſanguinis tumo- 2* ehe res patiantur, quæ arterias non habent inter quas pleuram/ 22, 21 9 numerant. Verum non ſequitur ſi partes arterias non ha- 3 65. bent, earum venas ſanguinem ab hepate non vero alibi ab ar-
teriis accepiſſe, ut enim diximus ſanguinem ex zete me- ente-

——
798 Jounu. WaL A& US.
ſentericis cœliaciſque venas meſentericas ſplenicaſque in-
trare, per quas in hepar ferantur: ita& aliæ venæ accipere ſanguinem ab arteriis poſſent, quem in partem abarteriis re- motiorem poſſent deferre. Nulla tamen corporis pars juſtæ
moliseſt, in qua Anatomici conſpicuas arterias non& vere agnoſcant. Et infinitæ adhuc illos latuere, quod minimæ ar-
teriæ per carnes diſperſæ unicam tantum tunicam ut venæ
habeant. Imo ini pſo hepate, tot rami arteriæ cœliacæ ſunt,
quot ſunt rami venæ portæ,& totidem quoque ſunt rami
ductus cholidochi, quæ omnia hactenus ab Anatomicis pro
venis portæ habitæ ſunt, quod communi tunicæ tria illa va-
ſorum genera in hepate includantur. Saltem nemo pleuræ
arterias denegabit qui vivi animalis thoracem unquam vi-
dit aperiri; ſolet enim dum diſſecatur is, è pleuræ arteriis
fanguis exilire.
Porro probant ex arteriis ſanguinem venas non intrare,
quod ligato brachio ita tamen ut pulſent arteriæ, infra liga-
Srachrum turam brachium in immenſam molem non diſtendatur; in quare ali- eam autem molem videtur diſtendi debere, ſi ob ligaturam quæado n nihil ad majores venas poſſit refluere,& ſingulis conſtrictio-
immenſam nibus aliquid in venas inferiores arteriæ propellant: quales
quancdlo non intume ſcatꝰ?
arteriæ conſtrictiones plures una hora quam ter mille ob- euntur. Verum enimvero fieri poteſt in illam molem bra- chium ligatum non intumeſcere; quod venæ prorſus non ſint occluſæ,& ſub ligatura per aliquos cuniculos latebraſve ſanguis ad majores venas poſſit remeare: ut faſcia repellente conſtrictam admodum partem ad plures menſes annoſve nutriri tamen à transfluente ſanguine videmus, fieri quoq; poteſt tam parum ſanguinis per arterias ligati brachii im- pelli, quod non niſi longiori tempore id admodum queat diſtendere, is enim tantum impellitur ſanguis, diſtentis à plenitudine venis, qui in arteriis à ligatura uſque ad manum eſt: qui enim ſupra ligaturam eſt per anaſtomoſesliberas melius poteſt venas intrare, imo fieri poſſet cum diſtentæ venæ non amplius ſanguinem in ſe pelli ab arteriis permit- tant, ſiſti arteriarum pulſum, aut ſanguinem ſurſum regur- gitare,& per anaſtomoſes ſupra ligaturam venas intrare: qua- le quid nos in Anate vidiſſe retulimus. Nifi aliquid horum eveniat, à ligatura intumeſcet prorſus brachium,& calidi innati à copia impulſi ſanguinis ſuffocatio ſequetur. Sæpe enim mihi aliiſque ſupra carpum brachium ligavi,& vidi venas ſemper diſtendi, intumeſcere aliquantulum carnem& rubere, Arterias ſæpiſſime, non tamen ſemper, ſenſim mino- rem pulſum edidiſſe, imo& aliquando intermiſiſſe; mox li- gata

d nmuni. imn 5 ir u
h ktur. Oaltenta vivi alis thorucan dun Laturis, ege
teri= zwinem weun aumf fullent ataa den olem nondk edur— ai debere, itn dllt— tere,& finguls atct— arterix propalt dul na horaqumk ro:= oteſt inillmn un— e; quod wun urt= liquoscuniclhs dG.☚ menare: utfaltn gun rad plures menkt nt= zuine videmw t im arterisslgräit g!— imporeidumn utt— hellitur ſangub a u= dligztundfqen dEi= Aelt peranattonts o feeri palletan in=* n ſe pelli ab aten ſaguinem it — gaturam venoim Jlimus. Niäuiie 4— vrorſus brachium, 5 ſuffocatio ſcqua m brachium lgnn ere aliquantulumc = amen ſemper eit = uanco intermülh
DE MoOTVU SANGUINIS. 799
gatæ manus rubrum colorem in lividum mutatum eſſe; quare illico ligaturam diſſolvi, exterritus hoc exemplo. Ru- ſtico cuidam vulnerato in brachio interno circa cubitum, cum pagi Chirurgus ſiſtere ſanguinem non poſſet, brachium circa vulnus arctiſſimo vinculo conſtrinxit, unde ſecuta eſt ingens inflammatio inferioris brachii,& is tumor, ut pro digitorum nodis altæ foveæ conſpicerentur, intraque octo- decim horas inferioris brachii gangrena& Sphacelus. quod Ewaldo Screvelio maximo Medico,& me præſente, ab Ex- pertiſſimo Chirurgo Chriſtiano Regio fuit amputatum.
Objiciunt præterea, ſi venoſus ſanguis ex arteriis venit, Quomodo quomodo arterioſus ſanguis plurimum poteſt à venoſo dif-&. quare ferre? Verum ſciendum eſt eum minus à venoſo diſerepare renu 25 quam plerique arbitrantur, qui ex impetu exilientis arterio- ierioſs ſi ſanguinis copiam in eo ſpirituum,& ſummam raritatem aifferat? colligunt: cum is ſaltus ab impetu veniat quo cor ſanguinem per arterias propellit. Ultra ligaturam quippe aperta arteria ſanguis tantum guttatim emittitur. Ea autem quæ inter hos eſt differentia, poteſt& debet à majori minorive calore& ſpirituum copia provenire, prout magis minuſve à foco& corde eſt remotus, multum enim differt ſanguisprope cor ab eo qui in minimis arteriolis invenitur, quem poſſis difficulter ab eo qui in minimis venis eſt diſtinguere. Et minores venæ rariorem calidioremque ſanguinem quam majores habent: quod unuſquiſque facile in venæſectione pedis manuſque poteſt experiri. Immo ſi duplici ligatura venæſectio, ut jam diximus, inſtituatur, calidior quam ſimplici exibit.
E minoribus autem venis ad majores ſanguinem non Afenſtrua ire, probare menſtruis conantur, quæ illorum judicio inte- circa ute- gro menſe in venis circa uterum colliguntur;& ſi ab utero νν quν in caput ferantur, ea venam cavam& cor putant non tranſi-"ode Sebs re. Verum communis& vera opinio eſt, circa tempus con- ⁵0? ſueti effluxus, menſtrua demum ad uterum moveri, à quo humorum motu lumborum lateriſque dolores eo tempore fere oriuntur. Et compertum habeo, ſi circa tempus men- ſtrui fluxus cordis arteriarumque pulſus major fieri poſſit, menſtrua melius promoveri, quod per arterias vehementius ſanguis in uterum pellatur. Poteſt tamen contingere, men- ſtrua colligi,& ea obſtructionem in utero facere, neque tum ad majores venas impedito eo motu ſanguinem redire: ve- rum id præter naturam eſt.
Ubi autem menſtrua ex utero in caput feruntur, incom- Quœmodo moda non eſt via, per venam cavam, cor& aortæ arteriæ ra-* uterofe⸗ mum aſcendentem. Et revera ea per cor ire, videntur pal- aνμ
pita- ne

———
8⁰ Jo B. WAkL Aus
pitationes leveſque lipothymiæ indicare, quæ ſuppreſſa ſor
lent menſtrua comitari. 1 Qean Sed an non videri debet periculoſum futurum, ſiomnis wxi: bu- qui in corpore noſtro parvus humor ſemper cor penetrare mares cer& tranſire debeat. Verum ſciendum eſt, ita corpus noſtrum tranſeun- conditum, ut nobis ſanis ſit commodiſſimum, non ut nobis tes, noen ægrotantibus. Deinde& humor qui ab obſtructione pu- magna in- treſcit& peſſimus eſt, huc non venit, quod obſtructa via na impediatur. Neque cor ita imbecillum eſt, ut ab humore atlfanaur. pravo, qui longas ibi moras non trahit, ſtatim corrumpatur: 6. loc. aff. obſervatum enim magni illi viri Galenus, Hollerius, Lau-
4 al rentius pus empyricorum alioſque acres& fœtidos humo-
coacar. 1 6. res critice,& ſine gravibus ſymptomatibus, per ſiniſtrum
ſect. 2. cordis ventriculum tranſire. Et id non raro quoque in com- Anat. l. 9. modum ægri accidit, quibus pravus ille humor, per cor cap. It. tranſiens, cordis vi ſæpe domatur.
quæſt. 1z. Cætera quæ objiciunt hujus motus cauſas tantum ſpe-
O'jectiones Ctant, aut quaſdam circumſtantias, in quibus ſolet liberior
ad verſur eſſe diſſenſus. Videamus tamen ea breviter, an aliq uod pon- Kundas. dus habeant, quo noſtram ſententiam queant onerare. i bil im⸗ Sanguinem aſſerunt ſingulis conſtrictionibus nec ſemiun⸗ pechae pa ciis, nec drachmis, nec ſcrupulis ex humano corde propelli winur ſa- tribus de cauſis. Primo quod ſanguis is nimis ſpirituoſus ſit. miuncia Verum jam oſtendimus minus eum eſſe ſpirituoſum quam finguinis vulgo ſolent arbitrari. Secundo quod valvulæ cordis exiles corde pella- tantum rimas agant, moxque iterum occludantur. Quod ex- tur. perientiæ quoque non conſentit: reſecta enim arteria à corde magni ſatis ſanguinis radii è corde emittuntur. Tertio quod arteriæ nimis plenæ ſint quam quæ ſanguinis queant ſe- miunciam, drachmam: aut ſcrupulum admittere. Verum id nimis inconſiderate eſt aſſertum; nam conſtringente ſe cor- de omnes totius corporis arteriæ dilatantur, idque undique, ut non raro tactu deprehendi, dum nudatam arteriam digi- tis continerem. Quis jam dicat omnes totius corporis arte- rias dilatatas, præter eum quem habuerunt ſanguinem, inſu- per ejus ſerupulum, drachmam, imo ſemiunc. non admit- tere? Ia fælu Negant quoque in fœtu è vena cava per vaſa cordis unita quoue ni- ſanguinem arteriam aortam intrare, indeque ex arteriis bil impedit umbilicalibus ingredi venam umbilicalem,& per eam ad cor Sanguinis remeare: quod inſigne ſecuturum abſurdum putent, unicam motum in venam ſanguinem maternum vehere,& ſimul tantum ſan- 27 bem M. guinis quantum duæ advexerant umbilicales arteriæ. Quaſi vero nunquam flumina uno alveo tantum aquæ tranſmit- tant,
———„—

)... lire IE uabe 8 luidu cus leba doma— 1. t huft dtus crultet amfta,— in quidub tame:= Teriter, munn m len m qperntunne gulis rictionibun rupu= dumanocitn uod ſ zisnimöine mind, Jeſſeſpirttuie ecun od valeuleant queit voccludmuß atent— ctaenim ut liece ⸗ mittuntur. lan Juat— T fanguinbe tſertt m admitten eat ertut m conktiiggett rterit itantur, idgren ndi,= Audatamanas dict= nes totius cm uen= Jerunt ſinguna
¹ ama 0 ſemiunc lt
leVva per nucn m*e, inceque eli mut calem,& perem zurt furdum putensi um ☚ e,& ſimul tamn era ðß bili 10 1 tantum aquxr
cllesartei,
DEI MoOrU SANGUINIS. 81 tant, quantum plura potuerunt brachia advehere. Et hic ve-
na umbilicalis ubi unica eſt, multo major eſt arteria. Sæpe
unica tantum eſt arteria, aut geminæ ſunt venæ; ut venis arteriæ quam proxime reſpondeant. In brutis, inquit Fallo- pius inſignis Anatomicus, geminæ ſemper ſunt venæ atque ge- mina arteriæ, quæ uſque ad umbilicum cum uracho perveniunt, venaæque ſtatim antequam abdomen ingrediantur in unam coëunt, quæ ad portas jecinoris pertingit, ut in ovibus, capris ac vaecis omnibus quorum fætus ſecui, obſervavi. Sin aut em de humano faætu loquuntur, aſſero me aliquando geminas art erias umbilicales non widiſſe, ſed unam tantum arteriam atque uni- cam venam, una cum uracho ad umbilicum aſcendentes: ubi ite- rum arteria in duas ſcinditur, quæ poſtea ad oſs ſacri latera permeant. Revera autem illam vaſorum cordis unionem in Signum fœtu factam eſſe, ut illac ſanguis è vena cava in aortam eum reue- tranſeat, videntur nobis animalia aquatica, Anas, Anſer, alia-/* e que docere; quæ quod ſæpe ſub aqua reſpirare& dilatare pulmonem nequeant, quare nec illac ſanguinem admittere, eas vaſorum cordis uniones adulta quoque habent. quod& notat Harvejus cap. 6. 1
Negant quoque frequentes venarum arteriarumque ana- Etiamſi ve ſtomoſes, aliès è fluxione congeſtioneque tumores non ori- narunu ar- turos. Quaſi vero flumina etiamſi oſtium habeant, ſi plus ee a⸗ aquæ deferant, vicinos agros nequeant inundare; nec ie moen ſanguis extravaſatus, quod concreſcat, poteſt facile in vaſa 7νο, peſſuus redire. Fiunt præterea tumores quod obſtructione ſæpe ul- 23men u-
A
terior ſanguini occludatur tranſitus; quodque calore dolore- mores oriri⸗
que in carnem trahatur.
Illi autem tumores huic ſanguinis motui in orbem potius favere videntur, quod à frigore, contuſione, omnid; viæ con- ſtrictione accidant, quodque aqua vitæ, ſimilive medica- mento ſæpe humor in tu moribus redditus fluxilior, hoc motu ſanguinis in venas rapiatur; tumorque citius, quam repulſione, revulſione, concoctione, diſſipationeve plane percuretur.. De Cauſa motus ſanguinis aliunde quoque nobis difficul- Sauges eean tates obveniunt;& cum negaverimus ita ſubito vehemen. Serane Sefe- erque ex naturæ inſtituto rarefieri in corde fanguinem, quu* movere cor, totius corporis ſanguinem,& ipſas arterias poſſit: viri magni hujus opinionis principes, eo ſe id pro- baturos arbitrantur, qnod dum frigemus, oinnes Venæ noſtri
corporis contrahantur& vix appar eant, cum aut em Ptea in-
caleſcimus adeo turgeſcunt, ut ſanguis in iis content us decuplo
plus ſpati quam prius occupare videatur. Eec Equi-

9⁰² Io n. W AL 9
Equidem ego ita exiſtimo atq; itaanimum induco meum, cum tam ſedulo jam aliquoties hancſanguinisrarefactionem perſuadere publice ſint conati;& vivorum animalium corda diſſecuerint, inſpexerint, nec auſi hactenus fuerint alerere eam ſe rarefactionem ſanguinis in corde ſenſiſſe; eos revera talem ſanguinis rarefactionem in corde animadvertere non potuiſſe, qualem hic volunt conſtituere: qualem revera non eſſe, ei qui parum vivorum ſectioni aſſuetus eſt, videre per quam promptum fuerit. Quamobrem licet probari poſſet eam rarefactionem ſanguinisquandoq;præter naturam con- tingere, non tamen cauſa motus ſecundum naturam cordis, fanguinis, arteriarumque in eam ideo deberet conferri.
Sed nec ſatis certum videtur in eo quod proponunt exem- plo ob rarefactionem ſanguinem decuplo plus ſpatii quam antea occupare. Etenim an non facile exurgere ille exterio- rum venarum tumor poſſet, quod cum antea præ frigore conſtrictæ venæ anguſtatæque forent, non multum recipere ſanguinis poſſent, quare nec tumere: quo frigore poſtea, ſi- mul& conſtrictione ſublata, laxatiſque à calore venis, mul- tum illæ admittere ſanguinis poſſent, qui in eas à corde pel- litur, atque ita tumidæ apparere. Hanc non minimam tu- moris venarum cauſam eſſe, videntur nos febricitantes do- cere, qui ſi brachia exponant frigori, haud ita tumeſcentes venas habent, ſin vero ſtragulis arceant frigus, valde tumidas, qui tumor ſi à rarefactione eſſet, utrobique propemodum eſſe æqualis deberet, cum in his rarefactio ſanguinis ab in- t erna cauſa pro ficiſcatur,
Nec id quoque eſſe indubitatum arbitramur, ubi frige- mus primo,& poſtea incaleſcimus, ut venas exteriores ita& interiores tumere. Ingens enim ſuſpicio eſt, partes interiores minus quam antea caloris ſanguiniſque poſſidere, quod à quo antea non lædebantur frigore, ubi ita incaluimus aſſum- Ptꝑ frigido potu mirum in modum debilitentur. Sane ut in- teriores venæ ſæpe ſanguinis penarium ſunt, in quo ſanguis in futuros uſus recondatur, ita& id penarium eſſe exterio- res venæ poſſunt, atque tum turgentes apparere.
Sed conſtri- Hi ipſi cum animadverterent quoque id illorum ſenten- ctione cor- tiæ vehementer officere, quod in conſtrictione manifeſto dis ſupra effundi ſanguinem aſſeruimus; non illam eſſe cordis con- nfraque in ſtrictionem, ſed eſſe dilatationem aſſuerunt: nos vero ſpecie
aTrterids
pelli.
quadam deluſos eſſe, quod in noſtra conſtrictione, in baſi tantum conſtrictio ſit, at circa mucronem dilatatio; quod commentum cum viderent alii ſubſiſtere nonpoſſe, ne& illi cauſam deſerere viderentur, excogitaruntin Seyitabeuidem
— inte-

41 cd cum at ea* 8 arq ent, nonm Te nc ere. uo n blii= tilqueace
sum ent, quina
2 p= Hanc noum m cſſt,— entur nosfamn Pona M ori, haudint tragu
one ſ— utrobiguem
cum rarefactioſu
adut im arbitraumm ncalet its, ut penselte ns eit= uſpicio etom Dris m 4 iniſque polit tur t= e, ubi itaineli guit E urium ſunt in tutr quoque id ilim , in conſtricior. ru; non illamette 1t44 m aſſuerunt. 1o aut noſtra conſtrici t,— mucronem äit ed Kubfiſtere nonni cu= Ogitaruntinchſt
1
want frigunt
im qebilitentut.
tut ☛̃ Kid pemriuns gentes appaxt
DEr MoOrTU SANG UINIS. 8⁰3
integri ventriculi conſtrictionem eſſe, ſed in foveis meati- buſque laterum, præſertim in canibus, eſſe extenſionem quandam& reveram dilatationem.
Sed certe non conſpicitur ſuperior pars cordis dilatari, quando inferior conſtringitur; niſi ubi, moriente animali, ab impulſ ſanguinis motus cordis undoſus exiſtit. Nec alia di- latatio conſtrictiove fovearum, alia cavitatis ventriculorum, poteſt obſervari. Aſt tantum progreſſivus quidam motus in majori corde animadvertitur, quod dilatatio conſtrictiove evidenter à baſi incipiat,& ſenſim ad mucronem pergat, quamvistoto momento ferme peragatur. Et quo mihi plane conſtaret, interius quoque cor undiquaque conſtringi, præ- ciſo utriuſque ventriculi mucrone, vivo canis cuniculique cordi pollicem indicemque digitum inſerui, ſenſique mani- feſto cordis latera digitos ad cordis ſeptum æque in medio mucrone, ac baſi premere; foveas autem, ad ſenſum in ma- joribus animalibus, non majores, ſed minores fieri. Mox autem remittente conſtrictione latera cordis ſupra, infra,& in medio laxari, foveaſque evidenter majores perſentiri. In ſepto autem ipſo nullus motus ſentitur, niſi quod à ſpiriti- bus, quærentibus exitum, quædam quaſi palpitatio videatur. Ubi vero motus finiſtri ventriculi in moribundis deſinit, ſeptum dextri ventriculi motum ſequitur.
In dilatatione tamen cordis, non in conſtrictione natura-
doque verum eſt; ſedquod inde colligunt ſenſus ipſi atteſtan-
Non in di-
4. 3.. latat iont liter effundi ſanguinem volunt, quod in vivorum vulnerato eiae 7 3
corde in dilatatione exire ſanguis conſpiciatur. Et hoc quan- αdoque
in ea ſan-
tur verum non eſſe. Vel enim canis aliudve animal, capite guis exeat.
thoraceque elevato, demiſſo ventre, conitituitur, atque ita
cordi infligitur vulnus: in eo jam, cum ſanguis qui per ve-
nam cavam, arteriamque venoſam cor intrat, altior quovis cordis vulnere ſit, is fimul ac intravit, quod in dilatationis initio eſt, non pulſu cordis, ſed ſolummodo ſua gravitate ef- fluit, quare nec ulla vi, ut in arteriarum contingit pulſu, in diſtans propellitur. Sin vero, ut fieri æquum eſt, canis fupi- nus, capite ventreque in eodem collocetur plano,& vulnera- tum cor digitis erigatur, quamdiu cordi aliquod robur adeſt, ſanguinem quem accepit citius conſtrictione in diſtans eji- cit, quam cor totum repletum ſit aut dilatatu m: ubi vero cor- dis deficit robur,& non nifi raro, aut prorſusnon ſe conſtrin- git, quia robuſtiores ſunt auricule,& eo tempore etiamnum pulſant, quo cor plane defecit, ſanguis ab auriculis propulſus intrat cor, accumulatur,& quando majori copia ingreſſus eſt, quam quę corde contineri queat, exit è vulnere, non im-
Eee 2 petu

———
3⁰4 JoH. WAL EUS DE MorUSANCG.
petu quodam, ut ad pulſum efficiendum foret neceſſe, ſed
leni motu& ſtillando. Ut ſenſus nullum validum motum
. ſanguinis niſi in cordis conſtrictione queat animadvertere-
Et à fingu- Per venas autem ſanguinem ad cor tantum volunt redire, e, vene un quod impulſus ad partes ſanguis, ut aqua cornu infuſa, re- Hua 9 gurgitet ſurſum, atque ita ad cor referatur. Verum jam in- cor reqire. dicia dedi, aut trahi, aut à ſingulis venarum partibus ſangui- nem propelli: præter quæ& hæc habeo; quod exempto è
corpore corde, motus tamen ſanguinis, iſque ſatis celer, in
venis videatur. Et ſi vena ulla, etiam lactea, duobus locis li- getur, laxata ea ſola ligatura quæ cordi propinquior eſt, dum partes adhuc calent, ſemper chylus ad hepar, ſanguis ad cor movebitur: qui nec à corde per arterias, nec ab inteſtinis per lacteas, objecto potuit obice propelli: nec fluiditate ſua potius ſurſum quam deorſum moveretur.
Hoe motu Sed abſolvamus reliqua quæ priores objiciunt: putant ſi
vens G& jta rapide ſanguis moveretur, venas& arterias commode
Arteriæ 2..— 3. poſſan 3„l non poſſe nutriri. At canis ſitim ſedare poteſt è Nilo bibens pvin,& fugiens; hic autem partes ad rivum morantur:& quid-
quid è ſfanguine traxere in ſuam ſubſtantiam recondunt, ne à transfluxu humoris eluatur. Ee Sangui; Sanguini quoque non putant hunc motum plane utilem wen ven- eſſe. Eum enim, quia calorè nativo abundat, reſpiratione, 3 tranſpirationeque ventilatur, ſatis poſſe conſervari. Amplius tamen eum ventilari certum eſt, ſi celeriter moveatur, mi- nimæque etiam ejus particulæ eo motu agitentur, ita lacu- ſtris aqua, etiamſi moveatur leniter,& ſuperna parte flabel- lum admittat, corrumpitur tamen, interea dum undique agitata flumina manere ſaluberrima deprehenduntur.
Hæc ea ſunt Præſtantiſſime Bartholine, quæ prioribus ad- jicienda eſſe videbantur, quo ſatisfieret illis, qui novam reci- pere opinionem non poſſunt, in qua obſcuritatis aliquid aut
difficultatis obſervant: quibus ſæpe nec animum nec tem- pus eſt, penitius in eam exactiuſque inquirendi. Verum meo Judicio neganda non ſunt manifeſta, etiamſi ſolvere non poſſemus quæ ſunt difficilia.
De verbis autem cavilliſve cum nemine unquam libuit
altercari. Plurima egregiaque ſunt, quibus illud impendi tempus poſſit, quod& ſæpe non ſuppetit neceſſariis. Quæ- renti quoque deriſori ſcientiam ipſa ſeſe abſcondit, ſed ſtu- dioſo veritatis obviam venit& ſe præbet conſpiciendam. Vale Doctiſſime Bartholine, ex Academia Batava Leydenſi. Kalend. Decembris. clo lo cxx. 5
FINILS.
un,

4tz— znguigi us — ngulnds, dee etlam kdta cordipan Vylus adtega 4— der arterig, 3 = pwopellima ☛ moyeretur 19 priores ojie or—, venas Km ran In ſecare patt,
4
P= drirum mam eHm ſͤbſtantmm ot nt hunemam 10= nativo abunch a til*☚ kis poſſe cuatm ent t, ficeleriterwan art— eomotu agtn. fet niter,& ſupaun n amen, igtenatet eln frima deprete tit Bart holne qa 7. tisfieret ili gum
0 n qua obſutteitt
s fepe nec minat
ehe Aſque inguinaiſe
(— unifeſta, ctumtii — e cum nemiten — e ſunt, quibast an ſuppetit ne
— K ſe prebetenf
Academisatsai b
—.
——
9 9
—— —
—
‿ᷣ
—
—

803 V. C.
D. CERARDO L. BLASIO
TI BARTHOLINDS b S. D. b
CAVUM ad umbilicum perducta ſit editio Ana- tomes meæ Novæ, Tua cura procurata, ne vacaret pagella, placuit ſubnectere figuram Cl. noſtri Nic. Stenonii, Anatomici Regii, amicè mihi com municatam, pro Circulatione ſangui- nis, cui univerſa Anatome Nova nititur, illu- ſtranda. Tu, ſi ita viſum, operi adde,& me ama, Tibi hoc nomine, ut alia taccam, ad-
dictiſſimum.
FIGUR EXPLICATIO. Receptaculi ſanguinis circulus per ventriculorum cordis ſeparationem ab invicem manifeſtior redditus.
Receptaculi ſanguinei Truncus communis primus compoſitus ex
A. Cordis auricula dextra,
B. Cordis ventriculo dextro,
C. Trunco arteriæ pulmonalis.
Receptaculi ſanguinei Anguſtiæ primæ, ubi
D D D. Rami ſenſim magis magiſque divifi.
EEE. Ipſæ anguſtiæ viſum fagientes, qua ſubſtantiam pul- monum magna ex parte conſtituunt,& communicant cum radicibus vaſis excretorii Pulmonalis, Qa quod aſpe- ram arteriam vocant.
FFF. Radices ſenſim confluentes in truncum.
. Eee z Rece-
4“ 1 3

806 b Receptaculi ſanguinei Truncus communis ſecundus compoſituten G. Cordis auricula ſiniſtra, H. Cordis ventriculo ſiniſtro, I. Trunco arteriæ verſus totum corpus ſurſum deorſumqm diſtribuendæ. Receptaculi ſanguinei Anguſtiæ ſecundaæ, ibi KK K. Rami ſenſim magis magiſque di viſi.
LL L. Ipſæ anguſtia viſum fugientes, quæ ſubſtantiam re.
num, lienis,&c. magna ex parte conſtituunt,& com-
municant cum radicibus vaſorum excretoriorum rena- lium R R, quos Ureteres vocant, aliorumque viſcerum. MM M. Radices coufluentes ex renibus cum reliquarum partium radicibus ad componendum truncum communem primum. NN. Radices ex liene& aliis partibus confluentes in trun- cum receptaculi ſanguinei tertium, qui non eſt communis omnibus partibus, quem portam appellant.
Receptaculi ſanguinei Truncus tertius
O, quem portam vocam, qui non eſt communis omnibus partibus.
Receptaculi ſanguinei Anguſtia tertiæ PPp, qua magna ex parte ſubſtantiam hepatis componunt, eum quibus communicant radices vaſorum bilariorum, quæ anguſtiæ inde conflaunt in truncum communem pri- b mum. b
E IN 1 8.

1 1 M exanetnin eres par
laentetn Veuihus am dom lum tnunan
O ali ftilusennſan umei han, qui mnch em pert= iypellam. (te
1,, eft comnan
ſtie n 1
arte 2 tiatm henaum
ant es raſmum m ſtuemn— truncum un
— 4. 4 alirrunnu
1I NDEN
EORUM PROPEOMNIUM,
Quæ in hiſce Inſtitutionibus Anatomicis enucleantur& explicantur.
A. Bomauſius, ejuſque uſus. 67 cetabula oſsium quidæ 694 Acromion. 746 Adtio quid. 2. quotuplex. ibid. Adeps quid. 24
Aer quivia homini haud amicus. 429- ubi in pulmone contineatur. 30⸗ an Cor in-
tret. 485 Aeèer ingenitus. 525 Aërem ponderandi modi varii. 4²³3 Aaeris elater. 427 Alaniois membrana. 3⁰8 Alæ muliebres 29 3. naſt. 527 Albadara quale oßziculum. 757 Aldearium. 5 22 Alveoli. 7²2⁰0 Alveus ampullaſcens. 615
Amnios membrana. 301. in ea contentu⸗
Humor. 302. utriuſque Uſus. ibid. an
in homine adſit. 309. an in animalibus
aliir. 1 ibid. Amorisz dulcedo. 291 Amygdalæ. 444
Anaſtomoſis vaſorum Cordis fætus. 407. ejus uſua. 407.· Saſorum Epigaſtricorum & mammariorum an& qualis detur. 55. vaſorum hepatis qualis detur,& 0b quas Cauſas. 134. 135· Dmphatico-
rum cum Lacteis. 136* cum hepatis va-
ſis. ibid. vaſorum praparantium in muliere. 24 7. vaſorum lienis. 161. va- ſorum Uteri. 266. vaſorum placentæ u- terinæ. 3 60. vaſorum umbilicalium. 3 14 Anaſtomoſes parallelæ, cruciatæ, obliquæ,
mixtæ.. 592² Anaſtomoſes vaſorum non impediunt quo
mainus oriantur tumores. 801 Auatomia quid. 1
Anatomes ſubjectum. I. cur corpus huma- num præcipuè. I. cur etiam corpora bru- torum. I
Anatome phyſica& medich. 1
mat? 13 Animæ ſodes an orifieium Wntriculi ſu- perius.
æ ntaguniſta quicl 2. 41 Anthelic. 5²²2 Anthropologia quid. I. ejus partes. 1 Auntiades. 444 Anus, ejuſque Muſculi,&'c. 97 Anua Cerebri, ejuſque uſus. 493 A pellæ qui ſint. 239 Apophyſis. 60 5. uſus. ibid. Appendix oßis. 696 Aqua pericardii. vide Hamor. 1 Aqualiculus. 13 A quædudtus aurir. 714 Arteria quid. 646. Ejus conſtitutio& uſus. 647⸗ cur pulſet. 647 Arteria magna. 406. ejus ortus,& uſus- ibid. Valvulæ. ibid. Arteria bronchialis. 419. ejus diſt, ibut io E uſups. ibid. Aorta. vide Magna. Axillaris. 65² Carotis. 652 Cervicalis. 65,2 Cœliaca. 655 Coronaria Cordis. 651 Cruralis. 658 Hepatica, idem quod vena portæ. 6a6 Humeraria. 65² Magna. 651 Mammaria. 652 Meſeut erica. 655 Phrenica. 655 Poplitea. 658 Pul monarid. 404 Scapularis. 652 Soporali. 652 Spinalis. 8 658 Splenica. 1 655 Subclavia. 65½ Suralis. 658
Bee 3. Tba=
..„„. Anatome cur ab imo ventre initium ſu-
——————————õ;ʒ—.— 4— 4* 8 8 2 8 1 3— 5 3 6 ¹
—
—————

Thoyacica. UVenoſa. 404 ejus ortus
uſur. ibid. Arteriæ Coronariæ earumque uſus. 357 Cyſticæ. 655 Emulgenter. 656 Epigaſtricæ. 658 Gaſtricæ. 655 Fypogaſtvicæ. 658 Iliacæ. 658
Int ercoſtales. 653 Lumbales. 656 Meſaralca. 655 Muſculæ. 656 Puclendæ. 658 Sacræ. 65 8 Spermaticæ. 656 Umbilicales. 372. 658
Arteriæ Hepatis quem uſum habeant. 13 1. Earum di ſtribut io. Arteriæ an ſimul cum Corde dilatentur. 649. an ſentiant. 65 0. Earum ſubſtan-
774.
Art eria aſpera. vide Trachea. Arteriotomia an& quomodo inſtituenda.
650 Arthrodia quid.
Art iculus quid,& quotuplex. 692. 693
Articulatio quid& quotuplex. 692.693 Atlas. 73 5. cur ſpind careat. ibid. Auclitus quomodo fiat. 715 Auditus gravis Cauſa. 525
Muriculæ quid. 5 21. earum partes. 522·
cur pauc is moveatur. ibid. Muriculæ Cordis. 4 386 Auyis interna, ejuſquè partes. 525
Arbaæ uſus.
402 ⸗ w. Bilz. uſus. Byachiale.
Bronchia an cum vaſis ſanguineis commu-
nionem habeant.
Brutorum diſſectio quid utilitatis Anato-
mico adferat. I. Fucca. Baccula.
Bilis an ex veſica fellis in hepar mowea.
652 „ cur ſic didta. ibid. & diſtrihutio. 405
ibid.
650
693
153
151 55
4²1
quid viventium. 2
I NDEx
C.
(„Aleulu⸗ renum quomodo produa-.
mitum. 18 Calicreas. vide Panucreds.* Caloa. 451. 698. ejus partes. ibid.
Calvaria. 698 Calæx. 753 Calcaneun. 753 Calcar pedir. 753 Calvitiei cauſa. 45 3. cur ed Huciput tan. tum ficiatur. ibid. Canalis bilarius. vide Porus. Canales urinarii. 287 Canna major& minor. 75² Canina membrana. 3 10
Canitiei Cauſa. 45 7. cur citius caneſcant, qui capite tecto incedunt. 45 7. cur citiur circa tempora homines caneſcant. 457
C apreolus. 522
Capillos copioſzores cur home habeat. 454
Capſula hępatis, S. Glionii. 136
Capſulæ atrabilariæ, earumque hiſtoria. 183. uſur. 192. qua via humor ex illis ad renes feratur. 193. Cavitas ejuſque uſuy. 190
Capſulæ ſeminales. 230
Caput quid. q51. cur in ſummo poſitum.
ibid.
viſc eroſa, muſculoſa,
Caro quotuplex..
membranoſa, glauduloſa- ibid. Caro quadrata. 575 Caypur. 555 Cartilago Annularis ſ. Cricoides. 443 Enſiculata. 744
En ſifurmis. 744 Epiglottalig. 744
Epigęlottis. 443. an bæc muſculum
habeat. ibid.& 444 Guttalis ſ. ayytenoides. ibid. Mucronata. 744 Scut iformis ſ. thyroides. 442. 744
Cartilagiues„ quid„ G quot. 696. Earum
mat eria, uſus, Crc. ibid. Cartilagines Narium. 530 Caruncula oculi innominata. 51² Lachr ymalis. 509. ejus uſus. ibid.
Caranculæ cut iculares. 29 3. myrtiformes.
53² 5³m
290. papillares renum. 181
Caſtratorum mutatio unde. 2²2²
Cere.

— b ¶—(uſa. 45. u
1.— um enpara hamine id 60— lua
-. A pefnsanlan
- C— anin, 8. Giſim 3
16— 4 4 atrabilgis un
. 74 es feratu. 193, la
G—— ſeminaler. GA 4A⁴d. 451. wum — 4
0 vaplex. 5. aſnbn — omſa, Luduſt
5 Arata. 1.[0,— Amlaiitſ.Un 6 ſculata. 1 ſifarmit. glattalis. Vlatis. 443. ahh habear. 3. 1 nautſ. aetmnu crenald. eifarnit ſ. hnis
(nn, qud,& au
A=, o. C= ines Narum. &— a acuii iumamindd. — ynalir. 509. äuſ .A2= ke cuticuure. 29,h
papre remm. O mu mulatu meex,
Cerebro percuſſs cur Bautriculus patiatur.
— uſar. 192. zudn
cerebrum propriò qnid. 467. quomodo d medulla differat. ibid. ejus magnitu- do fingularis in bomine. 468. Tubera. 468. cur anfractus habeat. ibid. ejus fubſtantia. a7⁷ 2- an nil niſi fibrillæ. ibid. Venas habet arteriaſque. 474Q non ner- vos aut lympha duttus. 475. ejus Mo- tus. 475. Uſus. 47
76 Cerebri emundtoryia. 5 24. excyementa. 487 Cerebri Motus qualis,& à qua Cauſa.
459
Cerebellum, ejuſque deſcriptio. 484 pro- ceſſus vermiformes. ibid. non eſt diver- ſum à medulldà oblongatd. 485. Uſus
proceſſuum,& Cerebelli. 485 Cervix oßis. 695 Chirurgia infuſoriad. 58
Chordæ Quidl veteribus. 80. Hedde quid& unde. 483 Cwrion membrana. 303. ejus Vſus. 304 humor in eo qualis& cujus uſus. ibid.
Chriſti ex latere qui fluxit humor unde.
35²
Chylus per quas vias ex ventriculo defera- tur in cor. 765. 78². an ex Ventriculo lienum accedat per venas gaſtricas,& Epiploicas,& vas breve. 743. An ven- triculi ex ſpongiosd ſubſtantid Venarum oſculis inſtilletur. 75. an ex ventriculo per poros exeat. 7. an ab hepate traha- tur an verò eo pellatur. 140
Chyli motus per vaſa lactea quam habeat Cauſam. 789. pulſum np.& traclio- nem. ibid.
Chyli Receptaculum, ejuſque Hiſtoria. 10¼.
inventor. ibid. cur in homine glandu-
loſum. 105. cur profundior ejus ſitus. ibid. ejus uſus varii. 112 Chyli ſtagnum, penu, veſica. vide Chyli Recept aculum. Chylo an nutriatur fætus. 264 Chylo pinguedo ineſt. 25 Chylifecationis Requiſita,(auſce,& Ms- dus. 7 8. 79. ratio. 3 763 Cibus quem ſitum in Ventriculo accupet.
RrRUMET VrRBORUM.
Circulatio ſanguinis. vide Sanguis.
qualis& à qua(ausd. 142. in pulmo- nibus fætis quomodo fiat. 41 1. quomodo Hiat in pulmone adulii. 420. Ejus uſusa 789 1
Circulatio ſpirituum animalium an detur-
665
6 Circume iſio mulierum Ethiopicarum. 29 3
Claviculæ. 745 Clitoris, ejuſqyue deſcript io. 291 Cochlea auris. 71I. 714 Coitus. 245. in Coitu ſanguinis fluxus un-
6. 285 Colis. 235 Columnd. S3 7 nafſi- 527 Collum ejuſque deſcript io. 450
Conceptus quid ſit. 245· quomoclo fiat.
270. an ſine utero fieri poßit. 269 Concha auris. 522-711 Con fricatrices quæ. 291
Conſtrillio Cordis quam habeat Cauſam⸗ 84 4
Cor ejuſque Hiſtoria. 353. quare in medio- 354. an in ſiniſtro latere. 3 54.ꝗ cur e jus apex finiſtrorſum inclinet. 3 54- in qui- bus ma jus reperiatur. 3 55· An timidi cor magnum habeant, G'c. 35 5. Cun ejus ſubſtantia craſſa adeò. 3 5 5. an pin- guedine polleat. 3 56. an Ner vos habeat quem in uſum 3 60. An ſit muſcu- lus,& qualis. ibid. hiſpidum quid ſigni- Jicet. 3 63 · ſanguinem conftcit,& perfecit. 365. Ejus Calor unde. 3 64. Eſtprinceps ſanguificationis organon. 367. quibus partibus ſanguinem elabovet. 368
Coydis forma qualis in ſyſtole. 377. in pe-
ri ſyſtole. ibid. in diaſtole. 378 Ejus Motus quam habeat Cauſam. 371 Flammula quid. 384⸗
Ignis non lucens. 381. Auriculæe, earumque deſcriptio. 3 86. Motus. 387 VWentriculi, Thalami, ſinus, ſpecus, quid G quot. 392½, Columuæ carneæ in iis. 393. Earum u ſus. ibid. Septum. 349-· cujus conſtitutionis. ibid. an poris praditum. ibid. an ſanguis pen id tranſeat. 401. ſopti motus,& unde= ibid.
Cordis capſula, involucrum, arcula, Ca-
763. quo tempore chylificetur. 764 Cicatrix quid. 18 Cilia quid. 509. eorum uſus. ibid. Cinetus. 336
mera, panniculus, Oc. 3 49- Fjus læ Eec 4 ſones

————
1 4
8
¹
1
KNonès omner non ſunt lethales. 353 In Corde p. u. reperta. 393 Cornua uteri quæ. 27
Corpus calloſum Cerebri. 49 1. pampini- Jorme. 203. pyramidale. 203. varico-
um. 203 Corpora nervoſa penis. 240. varicoſa, ſ. varici formia. 223 Corporis pars quid,& quotuplex. 2
Coſiæ, earumque deſcriprtio. 73 9. cur plu- res. 74 2- quot Adam habuerit. ibid. Coty edones quid.. 16). 303 Cranium. 698. ejus figura varia. 699. ſubſtantia. ibid. laminæ. 700 cur ex pluribus oßibus conſlet. ibid.
Ejus Uſus. 1 701 Cranii ſuturæ. 70I. coronalis. 702. lambdoidalis. ibid. arcualiz. ibid. proræ. ibid. Voſiloides. ibid. puppis. ibid. ſagittalia. 70
⸗ mendoſcæ, ſquamoſæ, Corticales, tem- porales. ibid. Earum uſiu. ibid.
Oruſta vermicularis inteſtinorum. 81
Caruea ventriculi. 92 Cribrum renum. 186 Criſta Lalli. 719 Cubitus. 747 Cunnur. 287
Cuticula, Cjuſiue hiſtoria. 14. non t ex ſemine. ibid. nec ex ſanguine. ibid. neque ex excremento alicujus coclio- nir. I5. ſed ex vapore oleoſo, Coc. ibid. etiam in utero generatur. ibid. cjus cauſa efficiens&æ calor& Frigus. ib.
cur tenuis adeò. 16. cur denſa,& quæ ejus paroſias. ibid. ſine ed nati cur mi- ſeré adedò vivant. ibid. exſanguis cur dicatur. ib. ſanguine non nutritur. ibid. ejus nigredo in Etlnopibus unde. ibid. duplex inventa. ibid. Exuviarum enſtar quandoque deponitur. ibid. an in glande acl ſit. 17
Cutis, ejuſque hiſtoria. 17. non eſi mem- brana ſimpliciter. ibid, ejus ſubſtantia duplex, nervea&œx carnea. ibid. carnea exſe non eſt. ibid. Ejus materia non ſomen& ſanguis. Ner caro exſic- cata. ibid. aut Vaſorum extremitates dilatatæ, vel nervi mollioves. 18
ſed ſemen. ibid. an ex fibvis vaſorum
I N DEI xX
rum ſolis. 19. ejus mina eehen..
V arterias&& Nerdos poße aSiienan.
papillæ pyranndaleg. 3. 84 D.
D Eleiti⸗ an aclio animalir, an. na. turalis. 449. quomodo fhzat. ibid cur aliquando ſolida facilius deglutiantuy quam liquida. iid. Dentes ęsrumque hiſtoria. 726. quomada ab aliis oßibus differant. ibid. an ſen- tiant. 727. an ſemper augeantur. ibid. an in ut ero generentur. 727. quando erumpant. 728. cur cum ægritudine. ib. quando& cur in juniaribur eadant. ib. an poſt caſum eorum in pueris novi na- Kantur extra uterum. ibid. multi an longævitat em denotent. 730.
korum Numerus, differentia, uſus,&c. 730. 731.
Dentes buccarum. 7³² Canini. 731 Genuini. 732 Inciſores. 731 Molares. 7³² Oculares. 731 Primorers. 731 Sapientiæ. 732
Dentium dolores unde. 730
Dextra cur agilior fero ſit finiſtrd. 556 Diapbragma, ejuſque biſtoria. 33 5. eolaſe undé delirium. 336. ejus foramina&- pPori. 33 8. Motus quomodo Fat. 341 Diaphragma auris. 5²5 Cerebri. 49² Diaſlole quid. 3 71. ejus cauſa. 785 in Diaſtole quid fiat. 371 Diart hroſis quid,& quotuplex. 693 Digitui pollex. index ſ. demonſirator, im- pudicus, annulavit, auricularis. 556
& tendinumi. ibid. an ex fibris nerve-
Annularis cur ſic dictus. ibid. Dilatatio cordis quam habeat(auſam. 785 Diſcretorium. 336 Diſeptum. 336 Dor ſum quid. 323 Ducdlas chyliferur. 620
Roriferun. 620 Ductus communis hilarius. r5q. cur obli- què inſeratur in inteſtinum. 154 Hingularis bilarius. 150, hepaticus. 153
46
Duclus
——————

Dodus Virſungianus, vide Panereas. . Ductus aquoſi, Vide Vaſa lymphatica. d. Duclus hygrophthalmici ſ. hygroblepharici. 512. lachrymales 12. ladlei thoracici. a 615. eorum inventio, appellatio, diſtri- — 9.4 butio, uſus,&c. 620,62 17. LDympha- Kubſe 12, tici, vide Vaſa. alivales. 445. 523. 3. 542⸗ urinari renuns- 180 Dulcedo amoris. 291 4— An 45 Dyſbnaææ diuturnæ(auſa. 415 6,— 7. r. 4—„— 4☛ᷣ 733. later avris.. 427 1= Newin Enarthroſis quid. 693 4 ☛☚ ſ torun n Epar, ejuſque hiſtoria. 123. cur Venarum
principium dicatur. ibid. an in lobos dli- viſum. 127. an in higidis, timidis,
14— atem„
N diffreutin 5 guloſis„ pueris& macilentis ma jus ſit, 7& cur. ibid. ejus ligamenta. 130. Den Vaſa. 13 1. bæc quomodo in excarni he- am. 13 7
—4— pate diſtinguenda. 132. an Uaſa laclea 6⸗* habeat. 13 2. an Neruos. 137. ejus 4—. capſula. 136. an trabat Chylum, an 1= verò eo pellatur. 140. Non ſanguificare 4,— rationibus variis probatur. 143. 144 Non ſanguificat ſalum, ſecl una cum
X 8. — corde. 1 44. Ejus Uſus verus. 145
De=res ude. In hepate ſanguis& bilis non miſcen-
RERUM IT VERBORUM.
Fermentitius Stomachi ſuccus eujus naturæ
4 78 18
Fibra motrix quid,& quotuplex. 40
ejus Caro. ibid. ordo. ib. Tendo. ibid. verſus.. 41
Fibræ muſculorum quid& quotuplices. 36.
Ec. earum Ordines& Vexſus. 37
Fibræ renum. 180 Fibrillæ Carteſii quid,& quem uſum ha-
beant. 19 Fibula. 75²
Fiſtula ſacra. 73 3. quid veteribus. 48²
Flammula Corcdlis quid. 384 Flos virginitatis. 28² Focile majus G minus. 747.75² Fodliina auris. 714 Fæminæ an guloſiores viris. 73 Fætus an reſpiret. 411 Fætis formatio quomodo fiat. 268, extra
uterum fala.ſ 269
Fætus in quibus difſerat ab adulto. 295 Folliculus fellis. vide Veſica bilaria.
poßit. 77
GOenerat io in utero quomodo fiat⸗ 268 Genu⸗. 751 Gingivæ earumque deſcript id. 537 Ginglymus quid. 693
uſus. 497
Olandularum uſus. 5. diviſio vaxia. 6 Glandulæ buccarum. Conglomeratæ e conglobatc. 7
1„ſ tur. 145 aLüur fndſuſa Epatis manus dicuntur venæ meſeraicæ. 194,—*(jſgue nißmaß 600
. Wium. 336. 5N Epar ut erinum. 304
* Aatus qunai Epididymis. 225. an bic ſemen elabore-
Di⸗— iM auru. tur,& quale. 227 1 Cerebri. Epigaſtrium quid. 13
Diz— i. 71. cjucaſh Epiphyſis. 996. uſur. ibid.
= uid fiat. FAauwiæ erucæ, ſerpentis,&c. earumque
8 1quid, E qumu Cauſc. 17 043— Nr. udexſ. dmaft 1.—, nnularit, euiutb F. eur ſeditn.
D Hi hum halecli Acies quid. 45 I. ejus circulus. 32
„ Facult as pulſifica an admittendda. 382 1 † 4. PFarciminalis membrana. 308
54— 2’ Faſcia lata. 581. renum. 177 9*—. 4 Femur. 750 D4 nur. Feneſtræ auris. 711 — ſerur. Mauth Fermentatio Cibi in Ventriculo an detur, 5 nmunis hilemu ih,& quomado fiar. 77. ejus Cauſæ. ibid.
— tur in inttſtimn 4 78
— 1 1 bilarius. 110
Kin quibus diſferan-. ibid. Eec) lum-
Fiſtula ſpiritalis. 43 2. urinaria. 238
Fontanella Cerebri. 707 Fontanellæ locus in brachiv. 561 Fons pulſatilis. 2707 Fornix(erebri. 493 Foſſa magna quid.. 287 Erons quid. 504. ejus Muſculi. ibid. Fundtio quid. 2 Funiculus umbilicalii. 316 Furcula. 744 G. (Ales quid. 303.698 Gargareonä. 537
Gemellorum geſtatio an ſigno certo colligi 4 5
œlandula piuealis. 496. ejus deſcriptio
Glandula pituitaria. 487. ejur uſus. ib.

I N
lumbales lacteæ. vide Chyli recepta- Iufundibulum Cerebri.
culunm.. Ingluvies quid. maxillares. 542 Inguina quid.— 57 me ſent erii quem uſum haleant. 99. Int erſcapulia. 4 100. an in iis ſtrumarum omnium Inteſtina eor umque hiſtoria. 8o. car ca ſades. 10³3 dicantur. ibid. cun Lyris pradita. bii palatin æ. 537 cur incruſtata. 81. cur tam copioſa da 8 pinguedinis. 30 habeant. 84. dn poros habeant, To pororum Cutir. 21 ſubtiliori diſtribuendo aptos. iid. hublinguales. 550 Tenuia an redè dicantur fuperiora. 9 Thyroideæ. 44 5., earum uſus. ibid. I nteſtinum Cæcum, ejuſque biſtoria. 8e Glans penis. 239 cur ſic dictum. ib. Veterum duale. 90 Gomphoſes quid. 693 ejus Uſus.. ibid. Gonorrbææ ſedes. 234 C o'n. ꝗjuſcue biſloria. 9I. cauy ſ Gravis audiths cauſa. 52 5 dictum. ibid. Quem in uſum ha⸗ Gula, ejuſqne hiſtoria. 64j glandulæ. 447 beat cellulaa. ibid. ejus Valdula. Gurgulio. 537 9² Ouſiis orgaaon. 552² Duodenum, ejuſque hiſtoria. 85 foramina duo. 86. uſus. 87 H. JFe junum, ejuſque biſtoria. 88 cur Iacuum. ibid. non defecit in EHνrbagiæ narinm magnæ Caufa Faminis. ibid. quædam. 46² Ileon, ejuſcq́ue hiftoria. 88 Harmonia quid. 693 cur volvulus dicatur. ibid. Helix. 4. 522 Kectum, ejuſque hiſtoria, 96 Hircur. 52² Inteſtinorum Mucus. 82² Humerus. 747 Tris oculi. 515 Humeri muecro. 46 Jugul d.. 745 NHumor acidus chylificat ioni inſerviens un- Jugulum. 744 je. 763 RNumov in Amnio fais contentus unde,& L. quis ejus uſus. 30² Humor fermentitius Stomachi cujus natu- I Abia pudendi. 295 ræ. 78 Qabra oßis. 696 NHumor per icardii unde, en quèm uſum ha- Labyrinthus auris. 714 beat. 350 Laclis materia non eft ſanguis. 3 27. ſed Humor in Thoraci cavo collectur. 352 chylus. 3 28. defertur it ad mammas
Humores oculorum, aqueus, vitreur& cvyſtallinus. 514. quis eorum pars ani-
DH E X
488.(jut uſun. ib.
per dullus lact cos. 3 30. hi à duttu chyli- Fero. 331. Cauſa efſiciens quæ. 332 Lac etiam in viris, virginibus Co faminis non gravidis generari poteſt. 333 cur poft natum infant em generetur. 32 7 Lactea veſica. vide Chyli receptaculum- Lacteus ſaccur. vide Chyli receptacului. Lacles. 608. Vide Pancreas. Zactei Thoracici. vide Ductus.
Larynx, ejuſcue hiſtoria. 438 Muſc uli. 1 43³9 Latera quid. 323
Lien ejuſaue hiſloria. II5. an eximi poßis
mata. ibid. uſur. ibid. Hymen ejuſque deſctiptio. 282 HRymene allæſo an conceptio ficri poſait. 286 Hypochondrium quid. 13 Hypogaſtrium. 13 J.
Ecur. vide Epar.
Ilia quid. 13 Tliaca paßtio quot modis Reri poßit. 89 Incuſ. 715
ex corpore, ibid. cur hamini maguus 15

1
a. 3— 3 hancha S gaid.
1 quid
9.— pulia.
n— e⸗*
3 ntur. ibid. Cow 4
7 huſtata dl
1 wnt. 84. an
11 her d ſan R= Mra reige an d.— wn(emit 4
— e dickum. d.
3— WG. 4 7oen, tjuſqu„ 47 beat cellalan. K. 87 92
Nlean, Hjaſpuelähn 93 cur ²euudetn
3. iea
Reckam„einſgabk
1 morum Macasa. p. culi.
—
1 Na.
.— lana.
1
lia pudendi „ANalra oßis.
4— rint hur aurit. 50 materia unn d as 62 Mur. 328. defumi 2/ duldus lactean.zz n 7e. 331. Casſcfen d. Mamm virit, a
82 n gradidir grvermfit 86 poft natum inſeumſ
— a veßzea. vide chim 4 111——* ſaccus-. ride cuie „I. 608. Vide Danss Th ar acici. ſicel n —, juſqut lißtnu
laſculi. u ⸗ quid. — e ju/ qut hi an. IIſ.
1 3 cerpert. Ibld.
Lingua ejuſque hiſtoria. 546, ejus franum.
158. an eo imminuto imminuatur cor- pus. ibid. cur fiſcus dictus. ibid. Pibraas quales poßsideat. 1 5 9. quis harum uſus. 160. ejus Nervi quem uſum ha- beant. 161. cuv copioſi aded- 162 ejus adtio. I62. an excrementum me- lanc holicum ab hepate recipiat. 162 an ſanguificet ut bepar. 163. quarum partium in gratiam ſanguificet. 164 an chyli portionem recipiat,& per quas wias. 166. an limo ſum ſamguinem attra- hat ad ſui nutritionem, G'c. 168. an conficiat ſpiritus in uſum abdominis. 169 an pro ſiniſtro Cordis Ventriculo ſangui- nem conficiat. 169. an ſedes animæ ſen- fitivæ. 169. an bumorem acidum confi- ciat& que in uſum. 170 Ticnis uſur varii. I71. quomodo dicatur ſedes risus. 17 2,Quomodo fua excrementa
excernnat. 172 Liene quæ animalia deſtituantur. 168 ILigamentum quid. 60 7. ejus ſubſtantia,
uſus c. ibid. ciliare. 515 Ligulæ. 741 Zinea alba quid. 46 Lineæ ſatales. 501
547- mald hoc ab obſtetricibus ungus
ſolvitur. ibid.(ornua. ibid. rete. ibid.
fibræ triplices. 548. uſus. 55² Literæ vocales G& Conſonantes. 446 Laci muliebres. 2 60 Lumbi quid. 14
Iumen ſanguinis quale. 141. inſiti virtus. ibid.
Lux quale 9. 55
Lymphæ origo, curſus, ſubftantia, Motus, Ec. 624. uſus. 133. 134. 369. 632
Lympbæ ductus. Vide LVaſa.
M. N Ala. 7¹⁹ Malum punicuma. 744 Malleus. 715 Malle oli. 752
Mammæ, earumque hiſioria. 324. cur in pectore ſitæ. ibid. n quibus d virilibus
differant. 32 5.· earum Tubuli. 332 Manus quid. 555. ejus altio. ibid. digiti cur plures. 3 ibid.
—
RERUMETVERBORUM.
Maris generationem an natura ſemper in-
tendat. 20 Maſticatoria in aurium affectibus cm ju- vent. 526 Mater dura. vide Meninx craſſa. 3 pia. vide Meninx tenuis. Matriæx, vide Uterus. Maxilla. 719
Meatus cyſticus. 149. cochlearis, tortuo-
ſus, capreolaris. 714 Mecliaſtinum ejuſqueè hiſtoria. 344-· an ca-
vitatem ſub ſterno habeat. ibid. Mediaſtinum Cerebri. 492
Medulla quid. 467. quomodo d Cerebro differat. ibid. ejus partes. ibid. (aput. ibid. Canda. ibid. Lloboſa. oblongata. ibid. Medulla ſpinalis ſ. dorſalia. 681. ejus con- ſliturio, di viſio, vaſa, Tunicæ, Gc. 68²
Meclullæ ſpinalis principꝛum. 478 Medullæ oblongatæ deſcriptio, OcW. 473 principium eit nervorum. 483
Medullam eſſe principium& originem Ce-
rebri probatur. 478 Medulla an oſßsium nutrimentum. 6900 Memlrana quid. 3 2. ejn Uſus. ibid.
Membrana, tunica;,& menin in quibus
differant. 32 Membrana Amphibleſtroides. 518 Aranea. 518
Carnoſa ejuſque hiſtoria. 32. cur
carnoſa. 33, ex piuribus laminis conſlat. ibid.
Choraudes. 5 15
Con juncti va. 514 Cornea. 51 5 Dura. 515 Muſculerum prormia. 3z4 Oculi adnata. 514 Ketina. 518 Sclerotica. 515 Lympani. 3 525 Witrea.. 518 Uaca. 5 15 Membranæ fctum involventes. 295 earum materia. 307 Membrum virile. 235
Meninx craſſa. 45 8. an adnata cranio.
459. ejus ſinus, eorumque uſus, 462⸗ Meninæx tenuis. 1 456 1 Meuiax
—,

Meninx propriò quid ſit. 32 AMenſtruorum circa uterum collectio. 7 99 ad caput delatio. ibid. Mentum. 53²
Meſaræon, vide Meſenterium.
Meſenrerium ejuſque hiſtoria. 98. unde ſic dictum. ibid. ejus Venæ& arteriæ an etiam ſanguinis circulationi inſerviant. 99· Nervi quem uſum habeant. ibid.
quem glandulæ Co adepr. 100 Neſacolon, Vide Meſenterium. M etacarpus. 555-749 Metapedium. 753 Metatarſus. 753 Mirach Arabum quid. 13 Mortariola. 720
Motus bilis qualis. 153 ₰ ·.. Motus cauſæ. 42. an ſanguis. 44. an ſpi= ritus ꝛufluens. 44. an lumen animale.
I NR D EX
45. an buc valvulæ faciant. 45 Motus partis quotuplerx. 41 Tonicus. ibid.
Motus Cordis Cauſcæ. 3 79. variorum dariæ de his ſententiæ. ib.&c. Motus ſanguinis qualis& A qua cau ſa. 141. 142 Moti ſanguinis in art erias cauſa non rawe- factio. 8Or. ſed cordi⸗ conſtrictio. 802 non dlilatato. 803. non impedit hic mo tus quo minus venæ E& axteriæ nutrian-
tur. 804.& ſanguis ventiletur. ibid.
Motus periſtalticus inteſtinorum. 85 Mucus inteſtini, ejuſvò uſus. 1 82² Muſculus quid. 3 4. eſt pars organica. 35. ejus partes, ibid. ſihræ. 36 Muſculi tendo. 3 7. principium& medium. 38. medium an parenchyma. 39
ejus finis. 39 Muſculi magnitudo, numerus, figura, altio,
Gc. 40.4 I. uſua. 554 Muſculus aliformis. 536 Aniſcalptor. 561 Antithenar. 577 Bibitorius. 513 Biceps. 571.580 Brachixus. 571.574 Brevis Cubiti. 57² Euccinator. 533 Buxſalis. 580 Ceracobrac hieus. 563 V Csracoideus. 563
Cruceusr. Cucullaris. Deltoides. Digaſtricus. Faſcialis. Gracilia. Graphyoides. Humilis. Immerſus. Iliacus. Indicator. 1 ndlignatorius. In fraſpinatui⸗. 4 Latiſßimug. Levator. Longi ßimus dorſz. Longus(ubiti. Manſorius ſ. maſſeter. Ma ſtoideus, OE ſophagæus. Patientiæ. Pecdtinæus. Ped'toralis. Perforans C(arpi. Perforatus Carpi. Perforatus humeri. Peroneug. Plantaris. Popliteus. Profundui carpi Pſoas. Pterygoides. Pyri formis. Quadralus. Quadlratus dor ſc. Quadratus femoris. Quadratus Radiz. Rbombaides. Kotundus major humesi. minor. Rotundus Raclii. Sartoriur. Semimembranoſus. Seminervoſus. Semiſpinatur. Seyrat u/ ma jor. minor. Sal eug.* Subclawius. Sublimit C arpi. Subſc apular is.

„enn. 1—. reaps — ides. 1 a.. =uar. ttus duf.
tu. femui
* Vus Rado. 41— udes.
majar lantht
mi r. — Kada. — g.
— ubrantſuf.
vafuf.
8
4
-UP hdoſur.
4
½—
— major.
minof.
4—*
(== 69I.
—CaHpr.
nular it⸗ —
— 8—
RE
Fuperbus. Superſc apularis.
Sn praſpinatus.
Tempuralis.
Teres Kadii. Thenar. Tranſverſus humeri- Trape ſius. Triangularis. Triangularis Cubiti.
Tyochleavria.
Muſculi abductores digitor
Arnytenoidei- Baſiogloſʒi.
C ephalopharyngæi- Ceratogloßi. Complexi. Coracohyoidei. Cremaſteres.
7 ricoaryt henoidei. Cricothytoidei. C ubitæi. Gaſtrocnemii. Genioglo ſii. Geniohyoidei. Glut æi.
Nyot hyroidei. Intercoſtales. Interoſſei. Longi C( apit is. Longi( olli. Lumbricales. Meſoglo Ri. My! o5yoid ei. Mylogloßi.
Obliqui capit is..
RUM ET VERBORUM.
3
um manus. 577
Oblique deſcendentes. A7 · ad ſcenden- tes. τ · eorum verumprincipium. 50
Ob urateres. Pterygoſtaphilini. Pyramidales. Quadrigemini. Rudi.æi· Redi abdominis. an plures ſint. Recti capitis. S&caleni. Serrati poſtici· Sphænopharngi. Spinati.
Sylenii·
580 540
P 580
575 54 ibidi 567 568
Myſtax 8ℳ
565
448 568
Sternohyoidei. Sternothyroidei. Stylocerat ohnyoidei- Srlogloſgi.
St ylob yoides.
St plopharyngæi. Supinat ores. Thyroayythenoidei. Tibiæi. Tranſverſales. Tranſverſi abdominir. E aſti.. otebyaler. Tyſilogloßi.
Mu ſeuli abrlominis quot.
Aui. Auris internæc.
Brachit.
Capitis.
Carpi. Cer vicis.
Cubiti. Digitorum pedis. Digitorum. Doyxſi.
Femoris.
Frontis& occipit it⸗ Gulæ.
Humeri. Labiorum. Laryngis.
Linguc.
Iumborum. Maxillæ inferioris. Narlum. Oßis hyoidis. Oculorum. Palpebræ. Pedum. Radii. Scapulæ. Thoracis. Tibiæ. Urethræ.
1 N.
N Ares.
52⁸
Naſus. 52 7. ejus partes earumque ap-
pellationes.
566 Naſi vaſa noua.
1 id.
3321
Nat es
——————— a Mäederſer gan
—

——
———
Nater quid. 14. Cerebri. 493 inferius an ſemper apertum O qumodo Natura muliebris quid. 287 aperiatur. 69. an valdula præditum. 6 Ner vus quid. 65 9. an cavul. 662 0⸗ 2T. 53 3. ejus partes G uſia. ibid. cur abſque cavitate. ibid. an medlulla Oßis materia, cauſa, nutrimentum, Ec. gaudeat. 663. ejus uſus. 666 690. e. Uſu. b91 fubſtantia triplex. 65¾4 Oſa cur pluta in animali. 69. an ſentiant. Ner i an habeant Valvulas. 66. cur adeo 692 copioſi in liene,& quis eorum uſus ſit. Oßium Connexio quotuplex. 692 162. an in hepate ſint. 137 Os baliſtæ. 753 me ſenterici quem uſum habeant. 99 Baſalare. 710.718 motorii an d ſenſoriis differant. 661 Brachii. 747 motorii cur,& unde duriores. 666 Coceygis. 737 Nervorum principium. 468.483.659 Colatorii. 718 uſus. 650., numerus. 661 Coronale. 7⁰6 in Nervis an reſideat imaginatio. 670 Caxræ,. 737 Nerdis an cor gaadeat. 3 60 Coxendici. 739 Ner vus colligatus. 697 Cribriforme. cribroſum. 7¹9 Nerdi audlitorii. 676 Cuboides. 753 Ex ſpinali medulla prodeuntes. 682. Cuneiforme. 718 Crc. Cymuiforme. 753 Guſtatorii. 67z. Gc. Enſiforme. 743 Linguæ molotes. 681 Femoris. 750 Motorii oculorum. 673 Frontis. 7O06. ejus cavitates. ibid. Olfactorii. 6⸗7ο. an cavi. 671 earum uſua. ibid. Optici. 67 1. eorum ortus. ibid. Furcale. 741 unio. 672. progreſſus. ibid. Gladlioli. 743 Recurrenter. 677 Grandinoſum. 753 Recurſi vi. 680 Gutturis. 543 Reverſi di. 80 Hyides. 543 Vagi. 677 Ilium. 737 Viſõrii. 671 Innominatum. 737 Uõcaleg. 677 Indertcundum. 7⁰6 Nymplæ muliebres. 293 Iſähium. 739 Jugale. 711 O. Linguæ. 543 Oreiun quid. 451 Memorix. 710 Oculi eorumque hiſtoria. 505 Multiforme. 718 Odoratus quomodo fial. 531 Naviculare. 753 OEſephagus. vide Gula. Occipitis. 710 OEdtrum Venerii. 291 Omoplatæ.. 745 Olecranon- 747 Palati. 718 O factus organon. 671 Papillare. 718 Omaſus quid, ejuſque uſius. 67 Pedlanis. 737 Omentum, ejuſque hiſioria. 6T. quomodo Pecloris. 743 ſterilitatem inducat. ibid. ejus ſacculi, Polymorphon. 718.753 E& vaſa adipoſa. 64. ſatus in infante& Proræ. 710 in ſtrangulatis. 61 Pubia. 737 Omoplata. 74 Puppis. 7⁰⁶ Oriſicium Ventriculi ſuperius an animæ ſe- Pyxidir. 71⁰ des. 68. Cur nervis aded muniat uy. Sactum ejuſc que deſcriptio. 736 69. 76, cur Cor veteribus dictam. 68 b Scapulæ. 745
I N D E E
Scuti⸗

0 G% „ cas 0e U Men— ee 69: aumaige Oſum 1 2 44 1han A 8.— 4.— 2 g. g,—. 4— ſcing —☛ de. 1⸗ .K“. — 4— —O 0. jutmitt uſau. — G6 3 66 ☛△. — 4— — 1 11— um. 1 14 ulus. 74.— — b 4— 441—. 1 A w. 1 N.— n. 0.à— 0.. A Ax. — AA= ber. 1 3—. — — 3
7. 4,— uſque de ſritin
——§ꝗ
*
RERUMETVERBORUM.
Scut iforme. 751Paraſtatæ. 223 Spbœnoides. 718 Parenchyma quid. 130 S&pongiodes. 7¹1⁹ Pariſihmia. 444 Spongioſum. 719 Parotides earumque uſus. 523 Teſſeræ. 753 Pars curporis quid&: quotuplex. 2 Triangulare. 710qQuænam pr ius generetuf. ZTygomalt icum. 711[E Anes nutc ehitatis„ commoclitatis, orna- O/α aycualia. 707.710 tus. 4. Principes& miniftræ- 4 3 Bregmat is. 797 ſimilares& dißꝛmilares. 4.7 Calcoidea. 756 ſimilares quæ.. 5.7. exadlò tales quæ. 7 Cogitationis⸗ 707 quæ ſimpliciter. ibid. ſbermaticæ, ſan- Cubiti. 747 guineæ, mediæ. 7. organicæ ſ. inſtru- Digitortum. 75⁰ mentales. 8. an eadem quæ dißsimila- TLapido 4. 710 res. ibid. in argano IV. partes ſunt. 8 AManus. 749 dißimilarium ſpecies. Mencloſcx. 710 Pectu. 323 Metatarſi. 756 Pedium. 753 Nervalia. 707 Pelvis auris. 711 Parietalia. 8 707.710 Peniz ejuſque hiſtoria. 23 5. cur pinguedine Pedis. 75 careat. 238. ejus ſimilitudo cum Utero Petroſa. 710 inepta.. 246 Rationis. 707 Peais induratio& erec(kio uncle. 244 Saxea. 710 Penis Cerebri. 49 4.496. muliebris. 291 Seſamoidea. 756 Pericardium ejuſque hiſtoria. 309 Sincipitis. 707 Pericranium, ejuſque hiſioria. 458 Squamoſa. 710 Periaſtium cranii. 458 Tarſi. 753 Periſtoma in inteſtino 2uid„ uiſdue uſus Temporum. 710 ejus. Br Tyriangularia(ranii. 704 Peritonæum, ejuſquè hiſtoris. 57 Vertic is. 707 Pbhiltrum. 532
O ſſa pubis an in partu laxventur. 7
38
an eadem moweantur.ibid. cur ampliora
in muliere. 739 OFicula auditis. 714- eorum numèérus,& uſus. 715 Oßicula Wormiana.— 704 Odarium mulielre quid. 248 P.
PDAlataus ejuſque deſcriptis. 537 Palma. 555‧749 Palpebræ earumque partes. 508 inferior an moveatur. ibid.
Pancreas, ejuſque hiſtoria. 113. dudtus Firſungianus, juſque de ſcriptio& uſiu.
113. Oc. an venarum lactearum or 115
Panniculus Carnoſus. vide Membrana car-
72 942.
Pqpillæ conſtitutio. 32 5· ſenſus unde, ib.
Pili eorumque deſcriptio. 45 2. quibus in animalibua. ibid. an ex bono alimento nutriantur. ib. qua loco generentur. ib. car jis careant animalia cruſtata. 453. adl vorum generat ionem reqniſita. ibid. uſus pilorum. 4 54: Torma an anima. 4 5 5. Color varius unde. 456 OPilꝛ congeniti. 45 4. pofi. geniti. Dinguedo quid. 24. vitæ expers ef. ibid. nan est pays ſed humor. ibid. duplex& radicalis& ſecundaria. ibid. cur nou omnibus parlibus data. ibid. Materia non chylus, ſed ſanguis. 25. Calidam 2 probatur. 25. efẽciens&' calor 2us. 28. feri d Frigido probatur-
— 5 à** f* 4 d
id. nan d calido. ibid. nec à denſa- . 7. 720⸗ tate mensbranarum. 20. nec ſiccitate.
—„. 3.... aut. foyid pinguifica. ibid. ejua re-
ceptacula. 29. Laſa. ib. Sacculi. ib. glandnlæ. ibid. an in alimentum verta- tur. 31
Biiniur

————
I D E X Pima naſt. 527 Fubſtantia veſicularis. 418. cx d4ſa Placenta uteri. 304. ejus hiſtoria- ibid. ades magna habeant. 4 20., corum Motur uſus. 307 unde. 42 3. an lacteo ſucco nutriantur. Plectrum.. 711 422. ulcera eorum cur indolorifica. ib Pleura, ejuſque hiſtoria. 343 an in reſPirationis actu primi ſint. 42 3 Plexus choroides, ſ. retaculatis 495 motum eorum eſſe à Thorace probatur. ejus uſus. 6 496 428 Retiformis Cerebri⸗ 486 Palmone cur piſces careant. 430 glandiformes. 677 eorum uſus.. 431 Podex. vide Anus⸗ Pulſifica facultas. 382 Sonr Parui,. 484 Pulſus quid. 370. ejus partes ſyſtale, dia- Pori( utis eorumꝗque uſus. 20 ◻RKtole& periſaſtole. 371 Pororum diverſitas in formdà& magnitu- Pulſus arteriarum à quibus cauſir. 648 dine. 21. hinc variorum bumorum G.n quos habeat uſur. 647 excrementorum ſeparatio deduci debet. Pulſus quot qud vis bord. 37 22 Pul ſans in ouo quid ſit. 3 86 Pororum glandula. 2 Punldtum lachrymale. 509 Portaæ vagina ſ. capſula- 136 Pupilla quid. 515 e jus uſus. 137 Pylori uſuz. 69. an ejus regimen in infe- Porus bilarius, ejuſque diſtributio. I52 riora. 70 an ſit ramus dultius cyſtici. 153 an ſit chylodochus. ibid.. 2. an verè vas lacteum dicatur. 154.. 4 Talvuld caret.. ibid. Watrio. 75³ Poftbrachiale. 555 Proceſſus oſzis. 695 R. Proceſſus Coracoides, Anchoroides, ſigmoi- Achitis. 733 des. 746. dentiformis. Radius; 749 ftyloides. 711.747. mammillaris ſ. ma- Raſétta Arabum 749 fioideus. 7II. petroſus. 711Kaucedo poſt colicam unde. 680 Zygomatic us. 711(KRKeceptaculum Chyli. vide Chylus. Proceſſus vermiformes Cerebelli. 484 Recutiti qui fint. 239 ſinalis medullæ pectanculi ditti. ibid. Regiones corporis quot. 9. publicæ quid. Proceſfus Cerebri papillares ſ- mammillares. ibid. quid privaræ. ibid. 671. eorum uſui- · ibid. Regio umbilicalis. 13 Procident ia uteri. 262 Renes, ecrumque H:ſtoria. 173. cur bini. Præcordia quid. 13 ibid. an uno affeclo alter officio non fun- Præpul ium. 239 gatur. ibid. Præſo piola. 720 Cur dexter inferior fini ſtro. 176. Eorum Pyolabhia. 532 ſul ſtantia fibro] 2. 180. Cavunculæ pa- Proſctiν proſéckor quid. IIpillares. 181. An penas lacteas ad ſu⸗ Pyroſtatæ earumque h loria. 231 mant. 185. quomodo hic ſerum ſecer- au fcanen contineant. 23 1, an conficiaut. natur. 186. an ſemen præparent. 187. 234 an ſangui ficent. 188 Mrotuberantia annularis. 435 Kenum cribrum benedictum. 186. Uſus. 0ßis. 695 186 ßychologia quid. I Renum faſcia quid. 177 Pubes quid. 3 Renes ſuccenturiati. vide Capſulas atra- Mutlenclum muliebre. 2 87 bilarias. Pucoris ſacles. 53 2(Renes ſcrutari quid. 177 Pulmones eoruue biſtoria. 414 Reſpiratio an in fœætu. 4 ere

3 bd
1— 737—.
* 1
2 9 bid.. 115 695 2 Mer- R—.
— 4. ℳ dam, 11124 Hmas 11 6, Chn. ndech,
„
1 RrrA⁴,— Fu.
4. s, pr fe.. äi ubi i yriuata. 1
F /4 1Alt.
K A— nut N tru M.n 3 5 4
44— irfmin ſun n 1—
4 4
1b5rTe ſe. 18o. Cmaa I 31. duit lilut in4 ſ. Qpmuiilit hui
— Cfut.
—
1 bexdicen 1
1 7 83 F 1 94. 1 5 1 tariatf. ride caſu
6 A 4 iqxid.
— in fara.
inn Feh aln fin
RzERUM ET
Rete mirabile quid. 486. ejur uſus. 487
Reticulum in ruminantibus quid, ejuſque uſu.. 67
Kima magna quid. 287
Eir Heenn, e, 340. ejus Cauſa. ibid.
Ruminatio quid. 67. quomodo fiat. ibid.
Kuminantium Animalium Ventriculi. 67
S.
Saou in Corde fit. 3 65. ex Chy- lo. 3 66. qhi ex Recepraculo. ibid. amn in Cordis atroque Ventriculo æ- que penficiatur. 3 70. hepaticus quia. 368. 3quis venoſus. ibid. qualis movea- tur. 762. Arterioſus& venoſus an differant. ibid. an Venæ Cavæ& Portæ. ibid. non movetur ſurſum& deorſum in vaſis. ibid. ſed ab und vaſis
parte in aliam. ibid. qud vid ex dex- tro Cordis Ventriculo feratur in ſini- Ftrum. 766. non per ſeptum. ibid. nec per foramen ovale. 767. qua via ex hoc Wentriculo ad Corporis partes alias. 767. ex arteriis: quomodo intret Venas. 768. fteri hoc per oſcula communia variis pro- batur. ibid. tranſitus ex Venis minori- us ad majores quomocdo fiat. 772. ſe- enel cor qui tranſiit redire, ſic ut mo- tus ſit circularis. 773.
fit per omnes arterias& venas etiam Capitis. 778. etiam in ſœtu per pecu- kiares duttus. 778. 800. qualis& à qua Caisſa. 141. 142. Eſt continuus. 779. celer. ibid. vebemens. 780. quo tempore abſolwatur. ibid. Ejus Cauſa. 782. partim pulſio, partim tractio. 783. 788.
Sanguis eur ex arterid non ligatdà vulnera- td eflluat. 797. abdloninis an circule- tur. 65 6. venoſus O' arterioſus in qui- Lus differant. 799. an ſoptum Cordis tranſeat. 401
Sanguinis circulatio quomodo fiat in pulmo- ne. 420. Rubedo unde. I41. Lumen quale. 141. fluxus in Coitu primo unde. 285. quantitas in corpore. 3 74. quan- tum hord quavis corde exeat. 376. ex-
erementum triplex.
173
VERBORUM. ad Sanguinem perficiendum quæ requiran-
tur. 6 Sanguini pinguedo ineſt. 309 Sanguiffcationis Materia Cauſa, Modus.
3 65. 140 Sacculi pingues. ze Saliva quid faciat ad Chylificationem. 79.
uncle. 44, Sardonius Riſus. 3,0 Scapha. 52²2 Scapula. 74. ejus proceſſus. 746 Sceletus quid. 692 Scortum idem quod ſcrotum. 210 Scrophularum ſedes. 524 Scrotum. 210 Scutum. 751 Secundina quid. 301 Sella Sphœænoiden. 718
Semen an in renibus præparetur. 187. an habeant verum mulieres. 24 9. ejus dau- Ia eſſiciens. 214. materia triplex. 35
Septum auris. 52 5. naſi. 527. narim.
72 1. tranſderſum. 33 6. Lucidum Ce- rebri. 492. ejus uſus. ibd. Seri in renibus ſecretio quomodo fiat. 186 Sꝛnus duræ meningis. 46⁄. pudloris. 280 Sonus in pede uude. 753 Sphincter ani. 97. gulæ. 448. Veſica. 201.
quales ejus fibræ in viro, qaales etiam
Motum hunc Spina quidl. Feteribus fuiſſe cognitum probatur. 773.
in famind. 201 M 7³ Spinæ oßit. 69
Spiritus Animalis Materia,& generationis locus. 468. 476. 48². an in Nervis circulentur. 665
Spirituum ditalium motus qualis. 78 1. ani-
malium motus. 781 Splen. vide Lien. Stapes. 915 Sterilitatis Cauſa quadam. 276. 278 Sternum. 74 3 Sternutationis cauſa. 531 Stomachus. vide Gula. Stomachus quid. 68 Succus fermentans ſtomachi qualis. 77
Succus nutritius an per nervos feratur. 668 21
Sudloris vaſcula. 19. foramina. Suffocationis uteri Cauſit.
277 Supercilia. 509. nſua. ibid. 0ſgis. 695
Superfœtat ionis exempla. 270 SFura⸗ 4 772 Fff Sardi.

I N DE xr
Sanlitatis Cauſa. 525 Suſpirium quid ſit. 446 Sutura quid. 693 Suturæ Cranii. 70 1. Earum uſus. 705 Symph')ſis quid. 692.693 Synciput quid. 451 Syndeſmoſir. 694 Synchondroſis. 693 ayneuroſis. 693 Symienoſis. 694 Synynenſir. 694 S&yſſaroſis. 694
Syſ7ol quid. 371. ejus in Cordle Cauſa.
78. In ea quid fiat. 371 Tade organon verum. 19
falus. 75 3 Tasu. 512.753 Tenpora quid. 451
Teulo muſculi quid. 3 7. e jus principium. bid. an eum ner vi ingrediantur. Tentigo quid. 291. 292 Tefes eorumque hiſtoria. 208. cur in viri⸗ extra corpus penduli. ibid. dexter an ſit calidior ſiniſtro. 209. Cur pinguecli- ne careant. 2 10. quæ eorum ſubſtantia vera. 21I. quis Uſus. 214. ſine ii⸗ an poſsit fieri generatio. 2 15. eonum con- ſenſus cum toto corpore. 2 22 Teßtes muliebres, eorumque hiſtoria. 247. in guibus diſferant à wirilibus. ibid. cur intus ſiti. ibid. an ſint Odarium.
248. Eorum Uſus. 249 Teſtes(vrebri. 493 Teſtudo Cerebri. 493 Thorax quid. 323. hiſpidus quid ſignifi-
cet. 362
Thymus. 348 Tibid. 75² Tonſillæ. 44 4. Bayum uſua. ibid. Torcular duræ meningis. 46²
Trachea, ejuſque Hafioria. 43 2. cur carti- laginea. a3 6. cur ligamentoſa. ibid. Tuba uteri. 257. cur Nexuoſa aded. 259 Tubercula oſais. 696. Llancluloſa pylori. 69 vunica quid ſit. 32. Arachmoides ſpinalis
medullæ. 68 2. Teſti, Elytroide⸗ ſ. va-
Linalis. 210. Eyychroides ſ. rubra. ibid. 1 Aouginea. ibid. caflalit.
Tunica, membrana,&meninx in quibu differant.. Lympanum auris. 525. 711
LDympani membrand. 525 V.
VA gina portæ. 136
EZalvula Coli cujus conditionis& uſur.
92. quis inventor ejus. ibid.
Val vula ꝛnt eſtini Coli Rayæ. 296
VZalvulæ Cordis ſigmoides, tricuſpides, mitrales. 402. 403. 404. 406 Lalvulæ venarum quid. 594. Earum inven- tores. ibid. cur non ubique. 595. cur non in venarum exortibus. ib. Earum in Vo- nis ſitus. ibid. ſubſtantia, uſas, Oc. 598 Faricum Cauſa. 594 Fas breve an,& quomodo Vantriculum accedat. 73. quem in uſum. 74- an chylum lieni adferat ex Ventriculo. 74- 166.
39 Laſa adipoſa. 64. cryſtallina, ſeroſa. vide
Eaſa Hmphatica. Comparantia. 225. diſtrilutoria lactea thoracica. 620. daferentia ſeminis. 223. 253· Ejacu- latoria ſeminis. 223. Emulgentia re- ctius Ręnalia dicuntur. 181. lachryma- lia. 51a. ladtea. 608. an ad terum accedant. 264. praparantia guotupli- cia. 20 2. Eorum uſus. 20 3, an nervos ha- beant. 207. an ſemini materiam vehant. 207. in muliere. 246. Dymphatica. 62 T. Eorum inventio. 622. Deſcriptio. ibid. Appellationes. ibid. Uſus. 624. 632. Spermatica guotuplicia. 2 02. Eorui Wur. 203. nuubilicalia. vide Umlbilicus. Vaſa aute viſcera generantur. 3 Vaſa in hepate excarni quo modo diſzingui
quẽant. 132 Faſorum Corclis anaſtomoſis. 407. Ejus Uſus. 407. unio per canalem. 410
Vaſorum hepatis Anaſtomoſi. 1 34- lienis. 161
Laſérum Lymphaticorum circa hepar diſe tributio,&;c. 13 3. Valvulæ„ Aſuſques
133. Eaſerum præparantium anaflom oſti in ma-
liere.
247
Eaſorum uteri anaſtomoſir. 266 343*Aſerum umbilicalium auaſtomoſes. 314. 3 Conter⸗

4 705 7 an 69w a., 81 694 7 6 3O 2 hen. 29 ½ 18 4 chhuaan 69 oN name. 94.— en. ſu 7 Keen Vun exutihu. 3 19. das 2 -=en 92— kan 1 71—x 1 4. daa 5 4 2 5 hia A 1. Eramiſup,am =). a ſemin naman 4.— muliey f. 246. 1 1 —wenti. ön. Dhn 8— tca Fataglitie d ⸗ oz. anEaücalis ficehn
r= Aſeers gmenaum upatt extani quma
—„Ee. 13z. Vaaaf
4
1—
Vaſcula buccarum. 536. ſudloyis.
3 Penæ portæ appellatio. 599. Ejus radices
7 ,— Jruphaticmmm cnet„
müudum
2wi
e EßNntparantinm aemgt P. A
Contorſio textra umbilicum. Vaſorum u erinsrum in gravidis magnitu- do 266 19 Felamentum bombycinum inteſtinorum quid, ejuſoe uſus. 87 Mena quid.. 585 Fenarum ſubſtantia. 594. Valvulæ. 594. Pprincipium an Cor, vel hepar. 585. Uſus. 586. Anaſtomoſis. 590 Venæ an fibras habeant. 594. cur non om- nibus locis inveſtiantur tunicis. 593 Vena cur à ligatura intumeſc at in venæſe- Goione. 794. quænam ſecanda in pleuri- tide. 63 7· mammaria& Epigaſtrica
an conjungantur ſub Muſculo Recto. 55.
ſpermatica ſiniſtra cur non à Venæ Cavæ
trunco oyiatur. 202 Vena Cava A03. motu manifeſto gaudet. ibid. Ejus Balvulæ. ibid. Vena arterioſa. 404. cur ſic dicta. ibid. ejus ortus& progreſſus. ibid. Valvulæ. ibid.
Vena umbilicalis ejuſque deſcriptio. 3 10.
Uſus. 31 1. Nodi in ea quid ſint& an
aliquid ſignificent. 3 11. ante partes alias generatur.
in hepate,& inte ſtinis. 600. princi-
RERuMBRT VERBORuM. 316
Mammaria. 635 Maxima. 635 Mediana. 64² Mediaſiinæ. 638 Meſent erica. 602 Oſtiaria. 599 Phrenica. 636 Pneumonicd. 637 DPoplit æa. 2644 DPudenda. 644 DPalwonaria. 404 Sac Pl. 643 Saldatella. 641. 642 Saphœæna. 64 4 Spermatica. 643 Splenica. 60² Subclavia. 638 SFuralis. 645 Pend Epiploicæ. 60²2 Gaſtricæ. 602 Gaſtro- Epiploicæ- 60²½ Hæmorrhoidales. 633 Hypogaſtrieæ. 643 Iliacæ. 643 Jugulares. 640 Lumbales. 64 3⅓ Meſaraicaæ 60 Earum uſus. ibid. Muſculæ. 638. 643. 644 Thoracicæ. 640
Venæ Ladteæ. 6074. Earum inventio. ibid. appellatio. 608. inſertio in hepate. 609. uſus,&c. 612. 613. cur ſubito ades diſpareant. GIa · an etiam in hepate. 13²
Fonæ Epiploicę an chylum lieni adferant. 74 Venæ gaſtricæ an chylum lieni adferant. 74½ in Veneſectione cut ligatura quoque laæetur- 796 Feneris æſtrum. or. Ventres quid. 8. quot. ibid⸗ Fenter imus quid. 13. cur ab eo ſectionis
initium fiat. ibid. ejus partes. ibid. Venter primus in Ruminantibus quid, ejuſ- qus uſus. 67
7 Vyentriculus ejuſque hiſtoria. 66. an poros- habeat apertos. 72. an per eos Chylus ferri poßit. ibid. An minor in fœmi- nis quam viris. 73. Ejus magnitudo quo- modlo cognoſcatur. 73. an daſe breos
ium. 137 vena Adipoſa. 643 Axillaris. 638. 641 Axyosſ. ſine pari. 636 Baſilica. 641 Brewig. 602 Capitalis. 641 Cadsa. 63 5. Ejus diviſio. ibid. Cephalica. 641 Cervicalis. 638 Coronaria, ejuſque uſus. 357. 602 Coronaria(ordis. 636 Dorſalis. 640 Emulgens. 643 Epatica. 641 Epigaſtrica. 644 Humeraria. 282 641 Jecoraria. 635. 641 Intercoſtalis. 637 Iſchias. 644.645 Lacteæ Arabum. 599 Eienaxis. 648
74 Ken-
præxditus G& quem in uſum. fſ. 2
4*
———yjy—

INDEX RERUM
Pentriculi fibræ quales,& quis ſingularum uſur. 70. Ejus Rugæ. 72. Cruſta car- nea. 72
Ventriculi orificium cur Cor dictum. 68. an hic animæ ſeder. ibid.
Pantriculur Cordis dexter, ejuſque deſcri-
ptio E uſus. 398. ſiniſter. 398. uſus utriuſque. 399
BFentriculi Cerebri quot. 490. Anit erio- rum deſcriptio. ibid. 49 1. tertius. 49 3. nobilis ſ. quartus. 482. cur calamus ſcriptorius dicatur. ibid. eſt locus gene-
rationis ſpirit us animalis. 48² Fentriculi Cerebri uſus- 499 Ventriculi Ruminant ium. 67
Vermicularis inteſtinorum cruſia quid. 81
Vertebræ quid,& quot. 733 cur plures. ibid. Colli. 734 dorſi. 73 5. lumborum. 73⁰
Vertex quicl. 451
Veſica bilaria, ejuſcne hiſtoria. 148
Fſica urinaria, ejuſque hiſtoriu. 196
cur cruſid obducatur. 200. an ejus ſub- ſtantia muſculoſa. ibid. Veſicæ ſeminales. 227. an in his ſemen con-
tineatur. 231 Viſicularis ſubſtantia pulmonum. 418 Via ſtomachi& wentris. 447 Virile membrum. 235 Virga. 23 5. mulie bris. 291
Virginitatis an detur nota. 282. flos. 282
EZiſio quomocdlo fiat. 520 ZVitta quid. 303 Ulna. 747 Vmbilicur quid. 3 10. an per vius. 3 19.·3 20
ejus nobilitas. 319 Umbilicalis regio. 13
Umbilicalia Vaſa quæ. 310- eorum uſus. 314. an chylum ducant vel ſanguinemi
1T VERBORUM. Vngues, eorumque biſtonia. Cauſa eſficiens, uſus. ibid
Vomitus nephriticorum. 680 Vox quid propriè. 446. ejus diffepenti.e. ibid. partes. ibid. quomodo fiat. 446. gravis& acuta unde. 438. undè ma- gna. ibid. ejus mutatio unde. 439 Focis organa quæ. 445 Urachus quid. 3 ¹9 Ureteres eorumque hiſtoria. 19. princi- pium an in Kenibus, an verd in Veſicd. 195. valvulis gandent occludentibus, ne
757. Materla,
urina regrediat ur. 195 Urethra ejuſque hiſtoria. 238 Urina quomodo fiat. 186
Uſus partis quid. 2. quomodo ab allione differat. 2 Uterus ejuſque hiſtoria. 260. cur in hypo- gaſtrio ſitus. ibid. gravidis an attenue- tur· 261. Ejus ligamenta. 26. an vaſa lactea accipiat. 264. ſine utero an con- ceptio fteri poßit. 269. ſine eo an vive- re potuerint fæmina. 274. Ejus Motus.
ratæ. VUteri Callum breve. 276. Cornua. 277 Uyterus an Odores ſentiat. 275. cur odora-
—
314 Vndatio qualis pulſus. 37
E I N. 1 5.
274 Uteri os interius. 278. quando aperia- tur. 280- Collum. 280 Cervix. 280 Oſtium. 280
Rugæ internæ. 28 1. quando oblite- ibid.
8
8
8
8 8 *
4
tis moveatur. ibid. an intellectu bruta-
li polleat. 27 5- an ſine periculo wvitæ
auferri poßit. 274 Uteri procidentia. 262*·ſuffocationis Cau-
ſa. 275 Utriculus. 260 Vulva. vide Uterus. 287. Cerebri. 494 Uoula. 537 · ejus uſus. 542

4 24 19 *
»
patueruu frniu— Idid. 4 l‿ n interias. N. 33 7. 1 4¹ Callum. 13 447 Cerux. 335 Oſlumm. 191 Rec intmai g. 131 ratd. 4 10 1 Calm hreu? 306 em Odunej ſaiu A 2 ji monratait. g pAlea. v e 31 eu A= H cikeni 6* 0 nens!* kulus. unem. denmch 37 S 5
A arti 7.n 8 ¹
— 7 aſpe lhnu
Nrat. 1
khu ſtun. di nh. 26. kjunlzan. kea atcjjiat.U9i.
tio fimpßaih.

—“—
————

äͤͤͤͤͤͤͤäͤͤͤͤͤͤͤͤ

———
** 3 2*——* 983.— 8 4 8—
—y————jj ☚‿—————y———

——

—
—

———y—