.— 325* 12e
8 atkznee
ee 12
— 48 —
Bnnn *
1
8* * 2
1 2 2 1**
— 3352 in.
— 8*. 8
8
ͤͤͤ
8 5* 2— 3 ee 3*
eereeren 1 8
—
. n
4 4
—
4 5 See ereeee
—
1
1 1* iszereen— 2—
1 eeee ³ 32 * 15 2 8 533 3 2* 3 — 88
8 eeeeeeeeee 4
8 1 eertterienes 3. 3 e
4 erteartenter
5„ 4
reitereerelert —
85
2es —
84 e
—
— ereier— 4

—⸗
Kei 5
87 4

1 8

DSENTATONRM mavéVRALEM
8
8*
4—=—. 4 5
2 4 7— 3. 8— 4
5 8 2. 3 PR 8
5 DrVIVA FAVENTE GRAZIA EX DECRETO ET AUCTORITATE
IILVSTR. ICTORVM ORDINIS.—
IN ALMA LVDOVICIANA
SVMMIS IN VIROGVE IVRE HONORIBVS
PRIVIEGIIS D0 CTORALIBV
RITE OBTINENDIS MieNIE E EMEILI II. AOAD EMIAE phOCERV
EXAMINI b
1O. CHRISTOPHORVS BALSER GIESSENSIS HASSVS, b 4D D. WNII At DCG TAXAV, 4 6
3 g. 2. 2.c.
GrASSEI TYPIS EBEKRH. HENR. LAMMERS, ACAD. TIPOGR.

4
“
—
e. “

4 4 C 2.
—
———ͤ
CON. 5EC2 D3 D 2 1 3 ERZA. 5 10 NI.
F. r. D⸗ S letats hunri. J. 2. Etymologia atque defini- tſo. F. 5. De lege Mo oſaica eiurdem- aue ratione. J. 4. Jcortatio an fnerit i in re ublica febraeorum impuni:s? F. J. De concubinis, earunmque diſcrimine a legitimi⸗ vxori, a. g. 5. Læges Graecorum de 15 Pro. J. 7. Kcortatio erat inpuni⸗. G. F. vt& concubinatur.
S. 9. Ratio coercendi ſiuprum
26 regibu, romanorum, S. Io. fub republica Iiera. J. 11. An kex Jer vilia ad ſiu.·
prum pertinuerit. 5
4. 72. Auguſti ſeverita⸗ erga
fſtupratoter. S. 17.—= erga witiatas.
9 14. de poteſtate patris vitia- rae in 114 1..
F. I7 Explicatur Iul Paul in
9el. LI. Aoſfaic.& roman. . 4. 2 2.
G. 16. Tuta Romanorum Fenu= in ancili⸗& libertini=⸗.
§. 17..-= in ingenuis.
§. 14S.—* in conculinis.
§. 19. De Legislatione ſe ſ6 22. Im· Perat.
§. 20. Qaid SMhaeea, M. innouauerit? b
F. 21. Luſlinianeum iu=.
§. 22. Lo wid Germani- viſam
fuerit de fiupro? §. 6 De 1L. Francorum. J. 24. De aeuo Curolingico.
F. 27. De /¼ 2quentibu Imperat.
§. 25. De Rapro i in ancilas com- wift.
F. 27. De ſtupro in virginem il- luſtrem commiſſo.
§. 25. De odio in meretrice⸗ 2 lupanaria.
§. 29. Jandkio Luwi, Cunonici.
A 2 l. 70. De

f. 51. de vocabulo Fornicationir.
Cnnſiit. Carolina?
S. 36. 77. Ad qualem iuri- di-
§. 52. De erroribus ex iure pou lionis ſGeciem relatum fuerit ificio bauſlir. ſpuprum?
J. 33. De natura poenae ſtupri ſſ. 59. Variae recenſentur orda,
hodiernae. eccleſiaſt.
22 69. B.. 5. 1.
Elle Deum, vt genus humanum propagetur, atque
perpetue duret, non facultas tantum hominibus inſi-
ta generandi ſubolem, mutua ſexuum in ſe invicem propenſio, acresque ſtimuli iis dem inditi loquuntur, ſed ipſa etiam Summi Numinis benedictio& iuſſus, Ceſcite& Mul. riplicamini, confirmat. Qua vero ratione iſta ſit exercen- da facultas? disquiritur. Id expeditum eſt, hominem, ſi quacunque re certe ratione differre a brutis, quae quidem agunt ſecundum appetitum ſenſitivum qui vbi ſecundum naturam fertur, dicitur inſtinctus naturalis, v. Bulfing. Di- iucid. de Deo, anima bum.& mundo.. 5. C. 4. c. 29 2. cete- rum non cognito actionis fine. Quo tamen modo non a- git homo, vtpote ratione praeditus, qua moderari appe-
titum ſenſitivum, eundemque ad ſanam rationem exigere
debet. At, quid haeę dictitet, fluctuant Doctores; vid.
Ho⸗

——— 3 7——
Thomafus Iurirprud. diuin. L. 3. c. 2.§. 5. Treuer ad Pufend A ofic. H.& Ciu. L. 2. c. 2.§. I. vt diſficillima de matrimonio doctrina pronuncianda ſit. Si dicendum, quod res, eſt; quemlibet omnes ſuas actiones eo dirigere debere, ne turbent pacemexternam, ſive, quod idem eſt, ne ſocialitati adver-
ſentur, apud omnes in confeſſo eſt. Quod vt fiat in actio-
nibus ad procreationem pertinentibus; tenendum eſt, Deum homini, cum facultate generandi ſui fimile, conceſſiſſe fimul inſtinctum ac propenſionem erga ſexum ſequiorem. Neque id aliam ob cauſſam, quam vt mortales excitaret ad propignendam prolem, vid. Hedinger. Sicilim. ad Grot. L. 2. c..§. 2.; ne deficiat genus humanum; quod contingere potuiſſet, cum ob multas easque grauiſſimas moleſtias prae- ceptum de multiplicando neglexiſſent, ceadem ponderantes, quae Baptiſta Mantuanus cecinit ecleg. 2. citatus ab AMæainger. Sehediasm. de lure circa oppignor. civit. corol. 9.
Femineum ſeruile genus, crudele, ſuperbum,
Lege, modo, ratione caret, confinia recti
Malięit, extremi- gaudet, facit omnia voto
Praecipiti, vel lenta iacet, vel concita currit
Femina, ſemper hjem: atque intructabile frigur.
Vnqde tuto colligere licet, eſſentiam ſtatus eoniugalis con-
fiſtere in procreanda ſubole& extinguenda libidine. Quae
duo tamen commode ſeparari nequeunt, propterea quod Deus his qualitatibus hominem creauit, vt alterum alteri ſubordinatum eſſe videatur. Equidem addunt mutuum ad- iutorium alii; ſed id ad omnes pertinet ſocietates; vid. Kemmericb. Acceſſ. ad Inſiit. E. 1.§. 3. 7. 10.§. 6. Neque ve- ro ſufficit, vt proles tantum progiguatur, ſed inſuper re-
SAa,
A b quiritur,

6 5 Pos quiritur, vt ea rite educetur, efformeturque membrum ſo⸗ cietati idoneum, quod vel in ipjſa propagationis idea latet. Ea enim non eſt intentio Creatoris, vt tantum procreetur ſuboles ac extinguatur libido; quandoquidem proles abs. que educatione ſubſiſtere non poteſt; cur autem matri re- Unquatur id onus? ratio non adparet. Is profecto pacem turbat externam, qui partum in lucem editum fato relin- quit, exſpectaturus, num fortuito acioleſcat, ac rationem ex- colat. Miferrimus namque ac infeliciſſimus humani generis ſtatus neceffario ſequitur, quando nulla educationis habebitur ratio, nec partus ad mores ſaniores componetur. Quibus conſequens eſt, rationem praecipere, vt ſocietatem ad propa- gandum genus humanum ineant mortales, conf. Strauch. de Zur. natural.& ciuil conuenientia d. I7. 17. exſtat in opuſé. iun- Cim editis P. 4. aiſſ Dices: vt ſuboles educetur, non re-
8.— MeAmnn
—
quiri neceſſario, vt perpetuaſit iſta ſocietas, ſed tantum ad
id duret tempus, vsque dum ſibi proſpicere poſſit ipſe par- tus? Neque id conuenit ſocietati; praeterquam enim, quod perpetuum praeualeat diuturno, vt loquitur Gundling. Iu- rivprud. Nat. c. 25.§. 12.; apparet, coniugium amore con- trahi,& amicitiae eximiae exemplum eſſe, quam absque graui cauſſa rumpere iniuſtum eſt. Et ne eandem ad tem- pus ineant paciſcentes, ratio vetat,& externae pacis conſer- uatio exigit: vid. Gaunalling. alleg. oc. TZhummig. Inſlitut. Philaſ. W'olff.§. 29. add. Pufendorſf. de Iure Nat.& Gent. L 5. c. 1. J. 20. Putat quidem Hn. Treuer. ad Dufendorjf. L. 2. c, 2.. 16. cum pactum ad tempus iniri poſſit,& tota ma- trimonii natura in pacto de propagatione conſiſtat, ita& ad tempus durare poſſe, iſtam ſocietatem: ſed propagatio
ponit
————

— 1 mſo. atet, etur Sbz. tri t acem relin- mex- enerss bitur libus opa- . de iun⸗ n re- mad par- quod 9. la- con- bsque tem⸗ onſet- nſtitui. † Gent.
rfL. 2.
ota ma- „na& pagao Donlt
STVPRI 7
Terx xeiretevt nie er manaee er eioatgeet reer„ ponit educationem,& pacta quidem ad tempus iniri poſ-
ſfunt, quae pertinent ad paciſcentium ſolummodo vtilita-
tem; ea autem, quae totius ſocietatis ſalutem contingunt, vt pactum de progignenda ſubole in paciſcentium arbitrio non ſunt poſita, ſed ſecundum intentionem Creatoris ad ſalutem generis humani ineunda. Certe ex tali permutatio- ne& incerta venere maxima generis humani miſeria futura eſt; quoniam ea neceſſario oritur, quando ſocietatum ſim- plicium& compoſitarum finis cum annexis ſubruitur: vid.
Gunqdling. all. I. c. 2.§. 23. Quemadmodum vero ius neceſſari-
um praecipit, vt rite honeſteque propagetur ſuboles, ac, ne brureſcat, bene educetur; ita quoque maxime intereſt civi- tatis, ne ſtupri ſcortationisque nimia ſit licentia, ſaluti ci- uitatis contraria. Enimuero conſtat, familias potiores eſ-
ſe ciuitatis partes; vid. Ariſtotele Pol. 5. conf. Hertiu- Dol,
P. 2. ½.§. F.s ſine quibus eandem eſſe non poſſe recle do- cet Bodinus de Republ, L. 1. c. 2. Neque enim mouet exem- plum Pontificatus Romani, a Becbmanno Medit. Dolit. c. 2,
H. s. allegatum, ſine matrimonio durantis. Tolle enim hoc
& ipſa caelibum Respublica facile concidet. vid. Ganaling. lu- rispr. Nat. c. 51. D. J. Familiae ſi negligantur atque corru- ant, nulla educandorum atque inſtituendorum liberorum e-
rit cura. Id quod fieri neceſſe eſt, quando extra ſtatum il-
lum coniugalem proles progignitur. Qua ſcilicet ratione nunquam exſtruetur familia, quae matrimonio nitatur. Qua ſublata, quae liberorum erit educatio? homo autem, cui peſſima obtigit educatio, magis affimilatur bruto, quam homini; v. Hertiu⸗ Pol. D. 2.. 1.§. 7. Quorum tamen mul- titudine refertur ciuitas, cui illa non ſalutem, tranquillita-
tem,

tem, felicitatem procuraſit 2 fed omnium malorum: caufa extitura, eandemque fubuerſura tandem erit. Quamobrem vere Moratiur Lis. Carm. Od. s. cecinit. v. 7. fe⁵g.
—,
DE PorvA
8 ——* K
Fecunda culpae ſaecula, nauptias DPrimum inquinauere,& genus& domaz. Hoc Fonte deriuata clader In patriam populamque fuxit. Ma lum huic non abüimile eſt erieerricihusa nimis indul.
gereeumque in finem lupanaria publice conſtituere, quibus
quaſi venalia proſtant ſcorta. Vt enim ſtupri licentia mul-
titudinem male moratorum hominum plerumque gignit; ita contra nimia ſcortationis impunitas efficit, vt numerus ciuium deficiat. Neque enim magis amat mulier plerum- que matrimonium quam maritum, ſecus ac mulieres Teu- tones apud Tacitum, quibus frui ea ratione illi poſſunt abſque coniugii oneribus, ſatiarique parabili venere, quam
commendat Horatiur Lib. 1. Serm. Satyra 2. v. II9. Nonego: namque parabilem amo venerem, facilemque. Vnde fit, vt matrimonii neglectus hoc modo cluium
defectum pariat. Exemplum praebet Roma, Auguſti tem- pore, qui, vt ciues ſocietatem coniugalem rite inirent, quo-
rum defectum generaverat iſta parabilis venus, praemia pro-
ponere cogebatur in L. Papia Pœppaea. Ne dicam, quod multi adoleſcentes hac ſcortationis licentia tam graviter ahu-
tantur, vt tandem matrimonio minus idonei fiant, vnde ci- vitati damnum. Quare, cum iſta incerta venus& vitioſa li- bido non ſaluti tantum generis humani adverſa it, ſed e-
tiam, niſi legibus ſit circumſcripta, in perniciem rei Publicm gedat;; in omnibus fere civitatibus moratioribus modum
—
yeneri

₰
Hker
imis inqal. re, quibus entia mul. ee gignit; numerus er plerum- ſeres Teu- li pofſunt ere, quam
lemqut.
o cluium
au tem. ent, quo-
eemia pro-
m, Cacd Ner abu. t, vndeci- & vitiolalr- Aa ſt, ſde- nrei publick dus modum feren
J27 PAI. 9
—— AA
—— — Emn— 3
veneri ipraeſcriptum eſſe reperimus; us& interdum poenam ſta- tutam eis, qui extra ordinem genus propagant; tametſi in diuerſis rebus publicis duerſa fuerit coërcendi ratio, mox gravior, mox levior; praeſertim cum nihil fit furore amo- ris vehementlus; quem retinere, philoſophiae eſt perfectae, ſecundum effatum ſacrariſſimi Imperatoris Iuſtiniani Mv. 74. C. 4. pr. vt proinde imbecillitati humanae aliquid dan- dum eſſe cenſuerint LLatores, quam penitus tollere impoſ- ſibile eſt; cum vitia, donec homines, erunt. b II
Quos coërcendi modos praeſertim ſtupri, exponere cum animum induxi; neceſſe erit prius ejus notionem ac differentiam, qua ab aliis eiusdem generis eriminibus diſtat, explicare, quam ad poenam iplſam tractandam perveniam. S⸗une veteribus ſignificaſſe quamlibet turpitudinem, pro- hat Naeuiur: DPerire malunt ibidem, quam cum ſiupro redire ad ſuo/ popularez. In Nelei carmine: Foede Hupreque caſtigor qua- tiaie. Apud Feſtum voc. ſluprum, 2sοε Graccis vſitata vox, licet quamcunque corruptionem denotet, maxime tamen
pertinet ad ſignificandum concubitum cum ſoluta; v. Pa-
pinian. L. 6. f. 1. x. ad L. Iui. de adult. Poſtea iſtud vocabu- lum a Latinis translatum eſt ad delicta carnis, adeo vt& a-
dulterium ſub illo comprehenſum fuerit, quoc probauit
Otto vit. Papinian. c. J.§. a. Tandem vero adhibitum fuit, ad deſcribendam peculiarem criminis ſpeciem, quod pro⸗- prie vocatur ſtuprum: vid. Papinian. all. L. Id vero eſt con- cubitus illicitus, cum virgine vel vidua, alias honeſte viven- tibus. Cum virgo vel vidua dicitur, excluditur adulterium. Vita alias honeſta remouet eofenenn: quod tamen
non

2½
4 —— — 6
10 DE POENA —,—— non prohibet, quo minus in L. Iul. de adulteris promiſcue& indifferenter ſumatur ſtuprum& adulterium; vid. aE. I.. T. 101. de V. 8., de quo infra pluribus. Vti igitur ſtuprum differt ab adulterio; ita etiam a ſcortatione, qua inſignitur concubitus cum meretrice, vel alias vulgari femina, e. g. ancilla; v. infra. Addendum eſt, dupliciter diuidi ſtuprum, nempe in voluntariam, vbi vtriusque adeſt voluntas,& in opiolentum, quod cum vi in renitentem committitur; de prio- ri hac diſſertatione acturus ſum; poſterius, quiꝑpe ad L. Iul,
de vi publica pertinens, ſuo loco relicturus. F. III.
Rempublicam Ebraeorum primo contueri liceat, in qua Lex Mofaica iubet, vt, qui pellexerit virginem, eamque flupret, dotet ſibi in vxorem, vid. Evod, c. 22. v. 16. 17. modo pater puellae in nuptias conſentiat, vid. Rottinger. Ius Ebraeor. p. 67. Conſenſus enim facit matrimonium. Qui, quanquam non verbis, tamen facto declaratus eſt; vid. Sel. denus de Jur. Nat.& Gent. ſecundum diſciplinam Ebraeorum L. J. c. 4. Quare conſequens erat, vt matrimonium, re ipſa ini- tum, rite& ſecundum mores conſuetos ſtuprator celebra- ret. Caue igitur credas, dotationem fuiſſe poenam. Mos e- nim erat, cum apud plerosque populos orientales, tum ma- xime Ebraeos, vt viri feminas ſibi quaſi emerent. Id patet exemplo Sichemi, Dinam depereuntis, cuius pater magnam pro illa dotem offert, Genueſ. 54. v. 12. Ceric. ad 6. l. Iacob, eum nummos non haberet, miniſteria per ſeptem annos, an- tequam Kahele potiretur, exhibere cogebatur, quod late probauit Mcol. Hieromm. Gundling. de emt. vxor. c. I. J. 5. Vnde apparet, cur legibus Moſaicis conſtitutum fuerit, vt dotet?
——

vd 40 J f. ur ſaprum
na! nſigritur.
mina, k. 9. d ſuyrun, ſtas,& in r; de prio.
20T. lu,
eatin qua — eamque . 16. 17, Autupar. um. Qui, ; vid. Sel. rorum I. reipſami. celebra. „ Mose- tum ma- lA patet er magnam 1 J. lacob, dannos,an- quod' late 7. I. J. 3. m fuerit, vt dotet
STT PRE 11
———
dotet? vxor enim legitima dote erat acquirenda, atque e- menda, quae emtio venditio traditione virginis& dotis ſo- lutione perficiebatur moribus Ebraeorum; conf. Il. Boeb- mer. ad Coruin. Iyſlit. lur. Canon. L. 4. tit. 1g.§. 2. 1.. Con- ingium enim& dotatio, quae erat nummus emtionis, ſepa- rari nequibant. Ex qua pariter elicienda eſt ratio, cur optio relinquatur patri virginis, numne magis eligat nuptias, ſub quibus continebatur dos, an ſolum pretium ſiue dotem? Praeterquam enim, quod conſenſus patris in nuptiis libero- rum neceſſarius erat, intrabat ipſe in locum venditoris, quo pertinent verba vxorum Iacobi; inquiunt enim, Vendidit nos, Geneſ. c. 51. v. 14. Sunulling. all. loc.: qui ſuum in filiam ius cedebat viro, quod praeter voluntatem ſuam ei eripere nefas erat. Neque id iniuriam vocare poterat ſtuprator, quod, cum nuptias ſperneret pater, Pretium tamen ſoluere tene- retur; lucrum enim patri, quod ex venditione filiae pote- rat ſperare, niſi penitus ereptum, valde tamen erat immi- nutum: pretium namq; virginis vitiatae magis exiguum eſt, quam integrae. Iſtud pretium fuiſſe quinquaginta ſiclorum apparet ex Deut. 22. v. 29. 3 vid. Clericus ad Deut. 22. ν 16. Duplicem adhue additam fuiſſe poenam, affirmant Kabbi- ni. Altera nomine pudoris, quam ignominiam dixere, effe- rebant: cuius aeſtimatio fiebat reſpiciendo ad tenuitatem ſtuprantis& vitiatae; Altera, nomine corpori⸗- vitiati, ma- cula illis dicitur, ſoluenda erat, quae ſecundum rationes eorum, qui ancillas foro emturi pretium ob ereptam an. tea virginitatem minuebant, aeſtimabatur; vid. Miſnab tit. Cetbubotb; conf. Seldenus in vxor. Ebr. L. I. c. 16. Quodſi vnquam hae obtinuerunt, poſteriorem aetatem introduxiſ- ſe neceſſe eſt; cum leges Moſaicae taceant.§. V.
22

12 D7 PoEZNA ————õy—-— . j. V. Vt vero ſcortatio inter turpiſſima merito referatur, honeſtatique maxime repugnet: tamen cum non omnia delicta poena ſemper ſunt coërcenda, conf. Gundling.
P. 1⁰. Obſerv. 5. D. 235. X in Kepublica Iudaica fuit
impunis, nec ganeonibus, nec meretricibus vlla ſtatuta poena reperitur. Enimuero antequam leges Moſaicae la- tae erant, lIudas cum Thamara, tanquam meretrice, rem habens, ſibi haud illicitam cenſuiſſe ſcortationem inde cer- tum eſt, quod hoedum mercedis loco promiſſum, quaſi pro cauſſa maxime licita, mittit non clam, ſed aperte ‚dum quaerit mifſus ex his, qui in agris erant, vbi ſit meretrix, quae ad viam ſederit. Quare vero tam atroci ſupplicio di- gnam ludas iudicauerit Thnamaram? alia erat ratio. Nam cum morte duorum filiorum ei collocatorum Iudae exoſa eſſet, licet immerito, auide arripuiſſe videtur occaſionem perden-
dae honeſte Thamarae; propterea quod tertio ſuo filiono-
mine Selah, iam deſponſata habebatur ex lege leviratus; vid. Pierr. Iurieu Hſioire Critiq. des dogme⸗& Cult. de! egliſ. c. 20.& Clerieus ad Geneſ 35. v. F. G 24. arque adeo forte adultera reputabatur. Quanquam autem meretricibus nul- la fuerit poena inflicta, quantum quidem ex legibus Moſai- cis conſtat; infamiam tamen illas manſiſſe probabile eſt: Clericus ad Deut. c, 22. v. 21.
Neque concubinatus fuit Ebraeis ſolum impunis, ſed et-
jam permiffa conſuetudo& maxime vſitata. Abrahamo Ha- gara& Ketura fuere concubinae; Geneſ. 2.7. v. I. 6. Bilha& Zilpha lacobi. 5., Saul, Dauid, Salomon habuere pellices; & poſterior quidem trecentas. 1. Neg. c. 11. Gilead accepit
b b Iephten

60 teferatur, non omnia f Sunlin udaica iant vla ſtatuta oſaicae la. etrice, rem inde cer. um, quafi derte, dum mereirix, Dplieio di. Nam eum Xoſa eſſet, m perden- 0 flio,no- leyiratus; . de legliſ. adeo forte ſcibus nul. bus Moſai- babile eK:
punis, ſedet⸗ brahamo Ha-
, S. Bllha K&
zuere pellices 3ilead accepit leplten
SIER 3 ———— 2—— 1 Iephten filium ex concubina. Iud. II. v. 7. conf. Grot. ad Lud. G. F. v. FI. Seldenus de Iur. Nat.&& Gent. ſccund. diſcipl. Ebrae o- rum. Ly. c. 7.& Clericus ad Geneſ. 22. v. 24. Nec vnquam hoc matrimonii genus legibus vetitum eſt: Id tantum quae- ritur, quale interceſſerit diſcrimen inter iuſtam& legitimam vxorem& concubinam? Clericus adl. loc. differentiam ponit in dignitate: quod hactenus verum eſt. Abrahamum nun- quam Hagaram aequiparaſſe Sarae, dubio caret; eiecit e- nim ilam, bac volente, ex aedibus. Haereditatem tamen paternam aequis portionibus cum natis ex vxoribus legitimis adiiſſe concubinarum liberos, probat exemplum lacobi, cu- ius liberi tam legitimarum, quam pellieum, aequali iure ad ſucceſſionem admiſſi fuere; vid. Clericu, ad Geneſ. 21. v. 10/. Vnde& lephtes de erepta ſibi a fratribus haereditate queritur. Iud. I.I. v. 2. ibique Grotius. Seldenu- autem deſucc. in bon defuntt. c. 5. ex Miſuab, tit. Iabimotb c. I1.Obſeruat; li- beros concubinarum a paterna haereditate excluſos fuiffe; & Srotiu- ad Geneſ. 27. v. 1I. dona tantum accepiſſe putat: ſed, vt haec poſterioris aeui ſint, certe antiquis temporibus omnia nonobtinuiſſe recte cenſet Cwericu, ad all. l., cum pel- licum filii paris fuerint iuris, niſi pater noluerit. Genuina vero ac propria concubinarum& vxorum iuſtarum ea fuiſ- ſe videtur differentia; nimirum moribus Ebraeorum filiae vendebantur a patre,& a procis ſoluto emtionis pretio, id eſt, dote acquirebantur, qui non facile tulerit, filiam dignita- te viro futuro parem, in concubinatum accipi, nec in ma-. trimonium legitimum. ldeo plerumque ancillae humilio- resque feminae aſſumebantur; Grot. ad lud. 5. v. 5l., quae vt ritu emtionis acquirerentur, neceſſe non erat, cum in po-
B 3 teſtate

—
— —
3 3 87—.—— teſtate viri ſae vilioris tamen conditionis, quae tanti non erant;, vt adhibi-
DE POENA
pius exiſtebant; quod ſi ita non eſſet, erant
14
ta ſollemni emtione illa vſitata coniungerentur. Quamobrem eam fuiſſe demum concubinam apparet, quae haud praeeunte illa pretii, i. e. dotis ſolutione, patri facienda, in coniugi- um accipitur, omiſſis ſollemnibus nuptias praeeuntibus; atque hac ratione ſibi Abrahamus ſociauit Hagaram: Geneſ- 76, lacobus Rahelem& Leam ſeruitiis XIV. annorum ac-
quirebat. Bilha autem tanti non habebatur: Gen. 70. v. 5.
Vnde& pater, cur Chamor Chiuaeus ad ſollemnem illam emptionem Dinae ſe offerat; Gen. 54. v. 12.» ne ſcilicet con-
cubina eſſe videatur. b §. VI.
Ad Ebraeorum inſtituta accedunt fere Graeccorum mo- res. Emebant enim hi quoque vxores ſuas. Quod tedva, de cuius originatione vid. Gundling. de emt. vwor. c. 1. ſ.., quo- rum Homerus paſſim meminit, confirmant; quaeque ſunt illud quaſi pretium virginis; vid. Gundling. al. loc., quod patri ſoluitur; conf. Euerb. Feithiur Antiq. Homer. L. 2. c. II. Vnde& uτ˙s te D‿παα0 ⁰ree apud Homer. Oahſſ. 8. 1. e. trade- bat virginem, dotem recipiendo neque profecto Solon pro hibuiffet, ne venalia eſſent matrimonia, vt refert Plutar- hu⸗ in Eius vita; niſi, Vt viri ſibi emerent vxores, vſus tu- licet. Caue tamen credas, dotes illas plane ſuſtuliſſe illum. Luxuriam enim dotium coërcuit tantum, venditioneſque& emtiones ad modum forte ceterarum rerum inſtitutas prohi- buit; vt late probat Gundlinę all. loc. At,tametſi concederem, ſollemnem illam poſtea deſiiſſe emtionem; negari tamen nequit, illud moris manſiſſe, vt proci donis quibusdam fibi
conei-

— 1 ellet* erant nr, ntadhibi. Quamobrem ud praxeunte * 1n coniugi. raeeuntibus, aram: Genſ nnorum ac. n, 70, P, 5. nuem illam
ſceilicet con.
Lorum mo⸗ Od ieha, de J.., quo- acque ſunt .,( uod 1. 2, c. r. .i, e. jrade- olon pro- ert Plutar ges, Wosbor uce Muw. tioneſque&
iruxas prohi-
concederem, negari tamen 4 9„ ibudam ſibi
conclk-
FJTvPRI. 15
„——
— erre eererreneberefe eee
conciliarent vxores, quae vorabant Tleyste; ac reliquiae fuiſſe videntur illius pretii emtionalis, quod iνr vocabant,
uod quidem mihi ſatis eſt. Vnde ſtatim ratio apparet, cur& Athenis ille, qui dulce commiſerat furtum, viginti drachmas patri puellae dare cogebatur dotis loco: vtrefert Püutarchus vit. Solon. cuius adiunctum cum erant nuptiae, & ſtupratam ducere oportebat, vt patet ex Plaut. Aulular. A. 4. Sceu. Io. n. 60. Terent. Andr. Act. 4.&cen. F. Iam in- ſuſurrari audio, vem Atticam eſſe Hanc. C. Rem. D. Coastus le-
gibus eam uxorem ducet; niſi pater diſſentiat. Neceſſe tamen
erat, vt ſtuprata ſit ciuis Attica. Quo pertinent illa Demeæ a- pud Terentium in Adelpb. Alr. 2.. 7. O ſtulte, tu de Pſaltria me ſomnia- 2gere. Hoc peccatum in virginem eſt ciuem, conf. Sam. Petir. ad LL. Mtic. p. 446. neque pretium interceſſerit, quod ex Soſtratae verbis apud Terent. Adelpb. Al. 2. Sc. 2. colligitur: Poſtremo, quando&go conſcia mi ſum a me cuipam hand procul ab: eſfe, nec pretium, neque rem vllam interceſiſſe. Praeterea quoque id patriae poteſtati relictum erat, vt, quando ita ira abreptus erat, filiam eam, in qua moechum depre-
hendit, vendere potuerit; quod alias illicitum erat; Plu-
tarch. all. loc. f. VII.
Neque tamen omnis erat vetita venus apud Graecos. Licite enim illi ſcortatione litabant, nec metuendum erat, vt ad ſocietatem ineundam raperentur amatores; modo par- cerent feminis honeſtis, maxime civibus, vt ex Plauto paſſim apparet. Quem in finem obvias in venerem meretrices el- ſe voluit Solon, vt ab adulteriis cohiberet juventutem: vid.
Pßutarch, in vit, eius, conf. Muſcniu- Pßhiloſoph. de luxu Graeco- rum

——
— r *
— DE POENA
4 2.—.—— 4
rum. c. 12. Lex erat Athenis Ne qui- pro Moecbo prebenditor in
meretrice, quae vel lupanari; vel publice proſtat: quae pusiice pro-
ſau, etiam ſervorum iniuride olnox iae ſunto. Lyſias in Zheo- mneſium Orat. I Demoſibenes in Maeram quo pertinet illud Ze- rentii Eunucb. Adt 4 Scen J. Qui= Homo pro moecbo unquam
Vidit in domo meretricia deprebendi quenquam? erant plerumque
peregrinae aut fervæ, quibus haut erat ius connubii conf. Fam. Petit. ad LI. Attic. 474. ao quæ vitam profitebantur me- retriciam floridas veſtes ſumere iubebantur v. all. aucl. p. 76. Graecis vero maximis in deliciis fuiſſe illam laſciuiam, vel ſo-
lum famoſum illud ſcorrum Lais comprobat, quo& phi- Ioſophi ipſi ſe capi paſſi ſunt. Notum eſt illud Demoſthe-
nis. Tanti poenitere non emo; A Gellii Not Att. L.i. c.§. Iſo- cratem rhetorem meretricis conſuetudinem habuiſſe affirmat
Lyſias in Epiſiol.& ſi credendum eſt Hermippo, nec ipſe Ariſtoteles ab hac labe fuit immunis. Qua negotiatione maxi-
mas fibi interdum comparavere opes, vt, ſi verum refert Calliſtratus de meretricibus, Phryne Theſpienſis meretrix pol. licita fuerit, Thebas ſe condituram, modo inſoriberent The- bani: AE„»gas ε⁸ aa irs Ney, Autʒuxs euin„* lalga, 1. e. Alexander quidem euertit, inſtaurauit vero Pbrne meretrix: de meretriciae iſtius vitae licentia conf. Meurfiur Miſcell. Lacon. I. 2. c. 3. L. J. c. 2. add. Bayle Diet. Miſt.& Crit. ſous art. Lai⸗
Lyeurgut. G Hudee§. VIII.
Vt vero cum meretricibus rem habere hactenus impu- ne fuit Graecis; niſi feminas ciues tangerent; ita nec poe-
nis coërcebatur concubinatus, xaæaxsie.(Qualis ranNaus'g e-
rat Briſeis Achilli, quam euerſa Troia geperat, Aomer, Tliaa.9. 19
—
——

— — 5 rebendin
enai in uae hebieepn
2 ar in Th. daner illud T.. moecbo unnum nt Dlerumque onnubii conf tebantur me. auch p,a7 3 liam, pe 0. quo& phi. Demoſthe. I. c. S. lſo. ulle acrmat „ nec jpe tone maxi. erum refert eretrix pol- derent The- lalza 11. e. weretrix: de iſcell. Lacon. ſdus art. Lais
aGenusimpu. z in ree poe⸗ alis ranau t e.
11.
STVPRI 17
——.———
1. vid. B
ayle all. loc. ſou, art. Briſei⸗ 1 Abamduc Heeotat quidem&εꝓρασν verum vt non ſit, LenAse A⁴ο⁹ Srrim 5 H en ſata vxor; vid, TZheod. Marcilius ad LL. II 74„. W9. Quod& ipſe confirmat Demoſthenes in Nezctam, Tdt9 men diſcriminis obſeruandum eſt, non potuiſſe in concubi
natu eſſe ciuem feminam, ſed humilioris conditionis, ſer-
uas, plerumque bello captas, aut pretio coëmtas, hd. fnat. ith, Antiqq. Homeric L. 2. c. I17; vt& peregrinas, quae do 34 d Aonantur ſed d⁊æνοea erant; vid. Guzaling. ad. 1. ſ. 8. Ex his nati vocabantur Nasον; vt hrdbat I. S,n an ae 2, r V I. Néεε u,ᷣ, 5 n ulns
Iure Belli& Dacis L 2. c. F. f. 14 pvrainde erndele, AkA en raaxidos: HMomer. Iliad. 8 qut haterna 1 1 ſ ille tantum drachmas accipie- haereditate excluſi, ex ea mille tantum drach us acoipie⸗ bant Harpocration: NoJ'eia, ra loic 6ͦeis in aun Taan 1 eva f a⁴l&TAε. lXe,, lay Sea‿ι‿να Mibeia. 8 Qauc— ihe⸗ ex patriis goni⸗ dautur, ita Shuu Peden h(En 4 kttc..2⸗ C. 2 4*
1. conf. Meurſ. Them. At
ad mille drachmar. co 7.2 Cdn⸗ cubina erga eſſe non poterat ciuis, vtpote cui erat ius con
abii udpi. F. IX.— Tametſi vero& Romanis iſte fuit mos, quo maritus
vxor ſe invicem coëmebant& ritu emtionis, a ſponſo ſpon-
kirgines; vi vius ad Vrgil.
ſaque faciendae acquirebantur virgines; rid. Te. ns⸗ ad 4 Sr⸗ G3 L. 1. Gundling. de Emt. uxor. c. I. J. 12. 6½⁄. Heine 2
9 2e,fenih⸗ L. 2. tit. S. Neque tamen Couſtat; Mauan 0-
auis ius fiſſe⸗vi viti ir. ndoqui-
maußs ius fuiſſe, vt vitiatam ducat S dote vir. 8 bu nai — n vir vxorl, ſed viro VXO
m apud KRomanos no 0s 3
dam uare Sr Tacſtus morem Germanorum, tanq ann 4 zu
re Ro no diverſum, notat. Iſta vero emtio ab vtroq te Poma C b cienda

—
— ͤ1““ “““ 4 Cubſͤͤͤͤ“
—.——————— cienda nil, niſi ſpeciem prae ſe ferebat, nec dotem conficie- bat; fieri itaque non poterat, vt fe minam corruptam dotare teneretur ſtuprator. At haec cum dotis ſolutio fere erat ma- trimonii conſequens, vt vidimus praec:; neque ad id etiam
ineundum cum corrupta adſtrictus erat. Certe dotatione
& matrimonio ſatisfaciendum fuiſſe virgini haud liquet; alia itaque ſtupri cohibendi ratio Komanis placuit. Nulla quidem Regum temporibus eius poena conſtituta fuiſſe videtur, qua afficeret corruptores Respublica.&uetonius enim in Ziberio c.„. refert. Matronas proſtratae pudicitiae, quibur accuſator pu- blicu- deeſſet, vi propinqui MORE MAIOKRVM de communi ſFententia cotrcerent, auctor fuit. conf. Briffon. ad L. Iul. de A. dult. Læg. 2. Cum enim primis Reipublicae temporibus ſar- tam tectamque plerumque ſeruarent puellae pudicitiam, ac emicarent ſine crimine mores, nudaque fimplicitas, purpu- reusque pudor; parentes pudicitiae cuſtodes tantum eſſe voluit Romulus; quippe qui optime caſtitati adfueſcere, frenumque impudicitiae imponere poſſent. Quare& ma- ritum, conuocatis vxoris cognatis, iudicem adulterae con-
ſtituit; vid. Dionyſ. Halicarn. L. 2. p. 9. cont. Byriſſön. al l.
Maximo enim opprobrio familiam afficit impudica filia;
quod vt auertatur, parentum intereſt; quorum demum iu- dicio relicta fuit caſtigatio liberorum non ſolum, ſed& ius
vendendi& occidendi; vid. L. 71. x. de liber.& poſtbum.
Hallicarn. L. 2. c. 27. 25. Pandulpb. Pratei. ad LL. Ramuli
L. 17. Briſön. al. l. Vt quaſi magiſtratus domeſtici libero-
rum delicta coërcerent; ob naturalem erga liberos amorem
non inflicturi immodicam poenam; vid. Ealerius Maxim.
I. 7. c. F. Jeneca controuer]. L. 2. controuerſia 5, Quamobrem Vt

—
iem conficie.
ruptam dotare 9— fere erat ma.
e ad id eiam
ke dotatione d liquer, alia ulla quidem ricetur, qua m in Viherb Ccu Aldr pu. d communi lul. de A. voribus ſar- dicitiam, aC itas, urpu· antum eſſe adfueſcere, are& ma- lterae con- Briſin alf. udica flla; demumma. m.(ed R S . deſthum. LI. Runuli neſtici iibero- Heros amorem malerius Maxin.
Quamodrem 3
7
1
STVPRI. 13 vt adultera marito, ſic filia patri punienda relinquebatur; conf. Otto ad Inſtit.§. a. de pubt. iud. n 1. illum vero in li- berorum delicta amimaduertiſſe, vt magiſtratum, exemplis
—.—
Probauit Petr. Euber ſemeſir. L. 2. c. J. p. 1.,, ita poenae
cauſſa relegarunt liberos.
§. X.
Sed quemadmodum a Regibus nulla ſtupri ſtatuta fuit
Poena, ob ſanctiſſimos mores, quos rigida patrum pote- ſtas conſeruabat, qui crudelius interdum puniuere filiarum laſciuiam; ita& ſub libera Republica eadem reprimendae li- bidinis ratio fuiſſe videtur. Etenim cum regifugio cauſſam praebuerit Tarquinii libidinoſa voluptas„qua excitatus Lu- cretiae pudicitiam violauerat; eo ſeueriori diſciplina anim- aduertiſſe patres in liberos, ſtupro pollutos, credendum eſt- Quam ſancte enim matronae coluerint pudieitiam iſſis tem- poribus, apparet ex Liuio L. 1⁰. c. 22. Neque adeo neceſſe
eſſe rati ſunt, yt quid cauerent de ſiupro II. TII, Zabté., ſed
potius ſpectare officium parentum, attendere ad pudiciti-
am filiarum. Atque diligentiſſimi proſecto fuere patres in
conſeruanda liberorum pudicitia. Laleriu⸗ Maximu⸗ L. s. c. I.& 4. refert, Puhlium Maenium in libertum, quia eum flliae ſuae oſculum dediſſe cognouerat, animaduertiſſe, vo- luiſſeque, vt non ſolum virginitarem illibatam, ſed etiam oſcu- la ad virum fincera perferret filia. Cum itaque Qufrites a- cerrimi pudicitiae ſeruandae cuſtodes exſtitere; mirum eſſe non debet, quando perditæ duriſimos ſaepe vindi-
ces egere; interdum ad mortem vsque, vt P. Attil. Phi-
liſcus, qui filiam, quoc ſtupro ſe contaminauerat, trucida-
uit; vid. Valeriu- Maxim. all 1. Zacitus L. 13. Annal. c. 54. & Lizuiu, L. 579. c. 17. Ceterum veroünule eſt, admodum 9 rara
A₰æ
(2
—
——

— ——
20 5Z PEOEN
rara fuiſſe ſtupra, quandoquidem ea coërcendo rigida pa- tris poteſtas ſat valida erat; conf. Hopfmann ad L. Iul, de Alult. c. 1. C. 11., vt eo minus opus fuerit poenam lege mi- nari. Singulare interim erat, quod virgines veſtales ſtupro pollutae intra vrbem in campo ſcelerato vivae defoderen- tur: vt teſtatur Dionyſzu⸗- Hallicarn. L. 2. 5. Platarcb., in Nam- ma. Quemadmodum Oppiam Minutiam, Oppimiamque, Veſtales vivas ſub terram ad portam Collinam ſcelerato cam. po defoſſas, narrat Liuius L.2&5. de quo ſupplicii genere vid. Plutarch. al! loc. Seruiu ad Virgilii Aeneid. L. I1. n. 14. Barn. Briſſön. ad L. Iul. de adult. Leg. 2. At vero refert Liuiu- L. 10., matronas ſtupri damnatas pecunia muldatas eſſe; ita Q. Fabius Gurges, Conſulis filius, aliquot matronas ad po- pulum ſtupri damnatas pecunia mulctauit: quem locum ita exponit Lipſius: more inter veteres recepto, vt inquit Zaci. iu⸗s Annal. 2 c. r., qui venalem habebant pudicitiam, a- pud Aediles licentiam ſtupri profiteri neceſſe erat; quando igitur id omiſerat femina, Aedilium erat, illam deferre ad populum mulctaque vel exilio coërcere; vid. Heinecc. An- tiq. L. 4. Zit. 16.§. 73. Vnde apparet; id non fuiſſe poenam ſtupri, ſed Q. Fabium illas feminas ad populum detuliſſe ideo, quod turpitudinem antea non profeſlae erant. b J. XI.
Hactenus tantus habebatur honor pudicitiae, tantaque ſeueritate filias a libidine revocarant parentes, vt diſciplina illa auſterior nullam videretur requirere legem, qua ſtuprum cotrceretur. Poſtquam vero ad' illa civilium bellorum tur- barumque tempora, Mariana, Cinnana, Syllanaque, quae o-
mnium pene ſcelerum, flagitiorumque ligentiam dedere, per-
Hentum

li genere „T7, h./ 2, fert Liuiu- tas eſe; ita onas ad po. n locum ita inquit Tui. eittam, a. t; qQuando deferre ad leinecc. An⸗ ſſe poenam m detuliſſe rant.
De, tantaque
„vt diſciplina „gua ſtuprom bellorumtur. naque, quaeo-
am dedere, per- veuuun
FTPPRTIT. 22 ————.———
uentum eſt; miſſa fuit pudicitia, ac magisruſtieitatis argu- mentum, quam honeſtatis eſſe coepit, Quare cum adeo in libidinem omnes fere ruerent; ſenatus cenſuit, vt ſimulacrum Vveneris verticordiae conſecraretur, quae virginum& mulie- rum mentes a libidine ad pudicitiam verteret Plinius Miſtor. Nat. I. 7. c. 5. Quo pertinent illa Ouidii 4. Fuſtor.
Roma pudicitia proavorum tempore lapſa eſt: Cumaeam, Letere“, conſuluiſti⸗- anum. Zempla iubet veneri fieri: quibu ordine facli⸗:, Inde venus verſé nomina corda tenet.
In tanta autem morum peryverſitate, quae tam longo temporisintervallo durauit, nullam latam ſuiſſe legem, quae Veneri verticordiae opem ferret, dubium eſſe videtur Cl. Foffmanno all. loc. f. 21. Exiſtimat nimirum ille, veroſßmile omnino non eſſe, a tempore Romuli vſque ad Imperato- rem Auguſtum vllam non prodiſſe ſanctionem, quae licen- tiam ſtuprorum atque adulteriorum cohibuerit: Vnde Le- gem Serviliam a P. Servilio Vatia rogatam Sulla Dictatore A. V. C. DCILXXII ſtupris atque adulteriis oppoſitam fuiſſe probare conatur e Zalerio Maxim. L§. c. I. u. 5. ſed vide ſis Adhran. Turneé. L. 1. c. 5, Tametſi vero lubentiſſime conce- datur, ad pudicitiam pertinuiſſe; certo tamen definire non non audet, quid ea lege cautum ſancitumque ſit in tanta e-
jus obſcuritate; vid. a4. l. J. 22. Id certius affirmari poſſe
videtur, tantam non habuiſſe vim, vt maculoſum edomaret nefas, quod tandem aggreſſus eſt Auguſtus illa celeberrima le-
ge lulia de adulteriis 4
C; g. Xl.

SeR-enbEThn eer 4“
3———„——ͤ
——
22 DE POE NA
l. XI. 2 Quum enim Romam luxu diffluentem,& adomnem ſtu- prorum adulteriorumque licentiam proiectam cerneret Au. guflus; legem iſte tulit de adulteriis; vid Saeton. in vita eiu
7. 34. qua effecit vt lex de maritandis ordinibus, quam im-
pediebat illa omnis fere impuciicitiae impunitas, cum Quiri- tes obilcerent ſaepiſſime dum eos ad matrimonium invitaret: Dic mibi: qui⸗ potuit lectum ſer vare pudicum? vid. Propertius L. 2. Eleg. 24. v. I11, promoueretur,& ma- trimonii obfirmaretur ſanctitas. Hiſtoriam huius legis dedit doctiſſ. Hoffmann. ad b.! c. 2. Ad rem ipſam propero. Impe- rator Iuſtinianus§. 2. Inſtit de publ. iudic ſed eadem inquit le-
ge lulia etiam ſlupri flagitium punitur, quum qui- ſine vi, vel vir-
ginem vel viduam Honeſie viuentem ſiuprauerit. Qoenam autem cadem lex irrogat peccatoribu:: ſi Honeſti funt, publicationem par- tir dimidliae onorums ſi humiles, corporis cotreitionem cum rele- gatione. Prius de perſonarum differentia, quae poenarum diſ- orimen parit, L. 9. J. 11. z. de poœcn. agendum erit; neque e- nim, qui eadem delicta committunt, illico eadem afficiun-
tur poena, ſed perſonae conditio ſpectanda eſt; v. L. 55.§.„.
d. t. quam poenam ipſam confiderem., Inprimis tenendum eſt, in quibuſdam legibus triplicem eſſe perſonarum diffe- rentiam, vt in L. Cornelia de ſicariis, L. 2. 9. †. r, ad. L. Cor- nel. de ſicar. quae diſtinguit inter altiores, honeſtiores, hu- miliores; vid. Modt. L. 1. Oeſ. c. 1. In aliis autem placere du- plicem, qualis obſervatur in L. Iul. de adult. neque diſcrimen intercedit inter honeſtiores& altiores; ſed vnò loco hi haben- tur. Equidem honeſtas hic ſignificat dignitatem, vid. Modt ad x. de Concubin. non morum integritatem, quod vlterius b probat

d omnem ſtu.
Cerneret Au. 2. in vita ein⸗ „Quam im. cum Cuiri. minyitaret: tur, Kma. legis cedit ro. Impe. inquit, le. i, vel vir⸗ nam autem ninen par- cum rele- arum diſ- neque e- afficiun- .37.5. 9. enendum rum diffe- ad. L. Cor- Nores, ho-
placere du.
ne diſcrimen do hu haben m, vid. Nodt duod vlterlud ptobat
STIDNRI. —*—————— probat Marcianus E. 1.. f x. ad. L. Cbrnel. de ſicur. Sed& in eum, inquit, qui vxorem deprehenſfam in adulterio occidit, Di- uus Puur leuiorem poenam irrogandam eſſe ſcripſi,& HMVMILIO- KE LOCO poſtum, in exilium dari jufit: IN ALIQVA Dl- GNITATE OsrrVM. ad tempus relegari. Ex qua oppoſitio- ne elucet, humilitatem non denotare vile, abiectum, dede- corum vitae genus; ſed humilem eſſe, qui nulla dignitate ſplen-
deat, vlla tamen vitae macula haud notatus. Vnde colligi facile poteſt, ad humiliores referendos aſſe plebeios, ceteroſ-
que nulla dignitate veſtitos. Ita enim aequiparat humilio- ribus liberos plebeios Caliſtratus L. 25. J. 11. x. de poenis. Honeſtiores autem ſunt, qui in honore ſunt conſtituti,& dignitate aliqua fulgent, vt Decuriones(qui& curiae ſnae ſenatores dicuntur L. 5. C de decur.) vt clare Modeſtinus L. 13. z. ad L. Corn, de Jicar, affirmat; qui vero in triplici il- la L. Cornel. differentia loco honeſtiore poſiti dicuntur a Marciano L. 5. C. F. F. eod. tit. honeſtiores vocat lul. Paul. L. J. tit. 23.. 1. Id non omittendum eſt, quod in d. L. 10. legendum ſit cum Noodtio L. 1. bſ. c. r. pro in honore ali- quo, alto, vt cum triplici illo diſerimine, a Marciano in all. 1. 5. relato, conueniat. Qui amplius ad ſummum gradum ae- cedunt,& in L. Cernel. de Sicar. Altiores vocantur, poenam honeſtioribus in L. Iul. de adult ſtatutam ſuſtinent; propterea quod lex duplicem tantum conſtituit differentiam. Quam- obrem a vero longe aberrant, qui humiliores vocari eos tantum ſibi perſuadent, qui in L 24. pr. x. ad L. Tul. de adult. recenſentur,& honeſtumr hic ſignificare honeſtam exiſtima- tionem; humile vero turpem: vt cum Aotmano ſentit Vin- nius ad Inſtit. de publ. jud. J. 4 fin. Praeterquam enim, quod b humilitas

24) DE POENA
.⁴
84——-————,
humilitas non denotet abiectum vitae genus, vt hac Spho
expoſui; certum eſt, h. I. citatos lenones, artem ludicram facientes, in ſcenam prodeuntes, iudicio publico damna- tos infames fuiſſe; vid. L. 1. pr. x. de Eiz, qui not. infam. L. 4.§. 2. eod. L. 45.§. 7. v. de R. N. L. 7.§. 2. x. de publ. iudi-
rio; conf. Heinecc. x. de bis, qui not infam. Qui„cum ple-
rumque ex vulgi faece vilisque conditionis ſunt& infames; mariti odio relicti ideo fuerunt, quod id hominis tantum
committere facinus auderer; vt& libertus, qui perquam in-
grati animi notam incurrit, quod honorem familiae debi- tum laedit. Vt taceam de ſeruo, quem e numero humi- liorum eiicit Macer. L. 1⁰. pr. ⁊. de poen., ac tantum ad eo- rundem exemplum puniri dicit. Poena itaque eorum, qui honeſtiore loco poſiti dicuntur, publicatio erat dimidiae par- tis bonorum; quemadmodum& adulteris eadem pars aufer-
tur. Humiliores autem, cum corporis coëreitione, relegantur.
Corporis coërcitionem fuiſſe fuſtibus caedere indicat Vlpia- nus L. 5.§. f. 1. 7. de poeni-; quod ad liberos pertinet; L. vſt. v. de Iniur. I. 24. f. 2. de poen.; ad cuius exemplum
flagellis caeduntur ſerui, quae poena ſeruilis eſt; vid. Lis.
r. de Accuf& inſcr. L. 10. de poenir. Fuſtigatio conſiſtebat in modica caſtigatione, ſic Calliſtrato vocatur fuſtium ad- monitio, L. 7. de poeni⸗, qua multo atrocior erat flagella-
tio, ſeruilis poena; L. 10.§. 12. ff. de in iu- voc. vnde ver-
hera ſeruilia, in L. 12. v. de fur ſiſc, conf. Dionyſiu. Gotho- fred. ad H. l.&o ad L. J. S. f.& L. 7. de poenir. Corporis coër- citionem ſequebatur relegatio, qua ſalua civitate in inſulam aliquam, aliumue locum, vel ad tempus, vel in perpetu- um mittebantur; L. 7. ſ. 4. ₰.-. de interdic,, perpetuam ta-
men

— V hae ſpne
tem lucieram
dlico damna. nl, infan. ¹ 4 Hall, iull- Lul, cum ple. t& intames; ninis tantum derquam in- niliae dehi. nero humi- aum ad eo- eorum, qui midiae par- nars aufer- relegantur. cat Vlpia- pertinet; xemplum vid. L.5. conſiſtebat uſtium ad- ra Hagela- dc. vnde ver- enjſius Gitlo orporis coët- tate minſulam Fel in perpetu perpetuam t* neen
SrreR.—
—
men non ſemper fuiſſe oſtendit Cl. Moffmmann. ad E. Lul. c. 4.
§. 5.& cônfrmare videtur VIpianus. 7.§.A ν e inter aist, Quo differt a deportatione, quae& bona,& teſtamenti fationem adimit; all. E. 7.§. s.& ciuitatem vid. AMeinecc. w. Ae interd.& relig. Iidorus, inquit, Origg. L. T. c. 27. Diui- Aitur autem exilium in relegatis& deportatis. Relegataur eſt, quem bona fua ſequuntur; Deportatur, quem uon ſéquuntur, add. Schulting ad(ai. Inſ. L. Z. 7. F.§. I. u. F. Vnde Ouidiu⸗ Zriſt. Z 2. Lr. 2. Ne vitam, nec oper, ius nec mibi ciuis ademit, NMil niſt me patriis iuſſit abeſſe focirx. oſe RELEGAZI non Ell LI& Vtitur in me Nomine.ʒ F. XfII.. b
Hanc poenam ſuſtinuiſſe maſculos, dubio caret. Qua vero ratione feminas, quibus haud inuitis erepta eſt virgi- nitas, puniuerit L. lulia, non omnino conſtat; vid. Laud. Aoff- waun. ad L. Iul. c. 4.§ 11, qui exiſtimat, Auguſtum mulie- brium quoque delictorũ diſerimen obſeruaſſe& aliam, quam in adulteras, ſtatuiſſe in virgines& viduas flagitioſas poenam. Ceterum adulterae poenam non inflictam fuiſſe virgini vel viduae iſte opinatur. Conſ. Kreſtus vero ſpec. Lur. Clu. L. 6 7. 20. f. 5. eandem cum ſtupratoribus poenam ſtupratas ſuſti- nuifſe affrmat. Neque vero credo, lulium Paul. Recept. ſent. Z. 2. 725. ſ. 13. definire eandem his verbis: Qui volunta- te ſua ſtuprum hagitiumue impurum patitur, dimidia parte ono- rum ſuorum mulelatur, nec teſtamentum ei ex maiore parte facere cet. Etenim ad delicta Legis Scatiniae pertinere res ipſa
docet; vid. 7o. Fried. Chriſt Hiſior. Leg. Scat. g. 14 ſe. Id b D certum
„

D POENA ————————— certum eſt, impune haut tuliſſe feminas crimen, ſed ſtupri reas factas fuiſſe, eiusdemque damnatas indicat Vipian. L. 29.§I. 5. w. ad I. Iul. de ⸗dult. Iul. Paul. recept. ſentent. L. 2. 7Z. 26. J. 17. Quare exiſtimo, ſub poena adulterarum contineri& ftu- pri. Neque mouet, quod earum poena vniuerſa innuptis infligi haut potuerit; Quemadmodum enim in L. 12.§. 4. 7. de Ac⸗ cuſ.& lnſer. Ctus dicit, omnibus legibus ſeruos fieri reos, ex- cepta lege lulia de vi privata; quia ea lege damnati, partis tertiae bonorum publicatione puniuntur, quae poena in ſeruum non cadit; ideo impune non peccat, ſed durior ei poena imminet; conf. Petr. Faber Semeſtr. L. 2. c. J. p. 74. Ita idem dicendum eſſe coniicio in hac L. lulia, vbi quidem dotis dimidiae partis amiſſio locum inuenire non poteſt; reliqua tamen poena commode infligitur; nimirum relega- tĩo& tertiae partis bonorum publicatio. Vniuerſa adulte- rarum poena eſt apud Iul. Paul. c. L. 2. 7. 26. ſ. 14. A dulterit conuistas mulieres dimidia parte doti-& tertia parte bo- norum, ac relegatione in inſulam placuit coérceri. Nemo ob- moueat, adulterii tantum hic mentionem fieri; nam in L. jul, de adult. ſtuprum& adulterium promiſcue ſumi re- ſpondet Papinian. L. 6.§. I*. ad x. L. Iul.& amplius ſphis ſeqq. probabo. Mulieris autem appellatione viręo viripoten, con- tinetur, inquit Ppian. L. 13. de V. G. Itaque verba legis non obſtant: neque magis res eſt inimica. Verum enim vero VI- pianus conieduram confirmat; ex L. 29.§. I. g. ad L. Iuli. am de adult, colligitur, non omnia legis luliae capita ad ſtu- prum referri poſſe; ait lex, inquit IOtus, adulterii damna- tam ſi quis duxerit vworem, ea ſege teneri; an& ad ſtuprum referatur, videamus; quod magi⸗ eſt. Quae quidem quaeſtio non
———

4 26.J. contineriäegu. innuptisinfig
2,8. 4.7, A ℳ,
d heri reos, ex.
huae poena in ſed durior e 2. c. J. †. /% vbi quiden non poteſt; urum relega⸗ erté 2dulte J. s. A tia parte bo- Nemo ob- nam in I. e ſumi re. plius ſphis iripotens con· ba legs non m vero V. .. ad L. Eab capita ad ſtu. dulterii damna- & dA ſuprun idem quaeftio von
F7TVPRI. 8 177
a.
—
non omnes poenas in L. Iul. ſtatutas ad ſtuprum extendi& applicari potuiſſe docet; quin potius a quibusdam poenae partibus immunes fuiſſe ſtupri reas, inde colligitur. Vnde mirum eſſe non debet, quando vniuerſa a Paulo recitata poe- na in innupta locum habere nequit, ſed ea tantum, quae in virginem vel viduam cadere poteſt: qualem dediſſe feminas, confirmare videtur Papinianur L. 55. S. I. 2. 7. 3 L. Tul. de adult. Stuprum in ſororis filiam ſi committatur, quaerit ICtus, an ADVLIEKII POENA ſufficiat mari, conſide- randum eſt? ratio dubitandi, quod duplex admiſſum eſt, ſtuprum& inceſtus; reſpondet cum diſtinctione, ſi errore commifſum, ſat erit poenae; non vero ſi contumacia iuris & contumelia ſanguinis concurrant; hoc caſu& mulier in- ceſti poenam luet, quando eſt iuris gemtium; excuſabitur autem, ſi ſola iuris ciuilis obſeruatio interuenerit, ſcil. a poena inceſti, quae erat deportatio, vid. E.. de quaeſl. Poe- nam autem ſtupri ſuſtinebit, quam ICtus vocat adulterii; quod amplius docet lul. Paul. Recept. Sent. L. 2. 7. 26.§. 17. inceſii poenam, quae in inſulam doportatio eſt, mulieri placuit re. mitti, bactenur tamen, quatenu. lege ILulia de adulteriis non ap- prebenditur, i. e. pPoenam quidem inceſtus non ſuſtinebit, re- e tamen adulterii; conf. Reulting. ad H. I. Interea, ſi cui mirum videatur, quod vitiatas maiori affecerint poena Ro- mani, quam ſtupratores; ille attendat, maiorem ſemper re-
quiri caſtitatem a feminis, quam a Vviris, atque hinc quoque
grauiori odio perſecutos eſſe romanos impudicitiam femi- narum, quam maſculorum, quod exemplis probauit Gund- ing. diſſ. An maior caſtitas a feminis„ quam a viri: requir.& Gundling. P. 10. Oæſ. 2.§. 21. Frrteee ſtupri damnata v- 1 2 xor
—

AA 5 P0EN
xor impune duci non poterat; vid. l. E. 29.§. 7., quod
reſpondet Vlpianus, modo affirmandi ICtis familiari, quod magis eſt: vid. L. 17.§. 3. L. 27. g. 4. L. 42.. ad L. Iul. de dult. E. 150. de V.. Certe, i. e. alioquin, vt in L. 55.§. 9. v, ad L. lul. de aqult., ſi ob aliam cauſſam ea lege ſit conde- mnata, e. gr. ſi domum ſuam ſtupri caufſa praebuerit, vid. T. al. 29.§.. impune vxor ducetur: haec enim quaſi adul- tera tantum punitur, vid. I.§. 1⁶.§. I. v. ad I. Iul. de adult. Porro cum ſtuprum crimen erat publicum ac publico judi- cio vindicabatur, L. 1. 7. de publ. iudic., conſequens erat, vt eius criminis damnatae infamia notentur. In teſtibus vero dignitas, fides, mores, grauitas examinanda eſt, L. 2. v. de teſtis.; inde ſtupri damnata ad teſtimontum inhabi- lis erat; L. 20. J. 6.. Qui teſtam, fac. L. 1§. 14. E. 20. 2.
de teſtis. W §. XIV.
Tametſ itaque publicis etiam poenis coërcuit adulte rium ac ſtuprum Auguſtus; patri tamen poteſtas relicta fuit, vt non filiam ſolum vi patriae poteſtatis, ſed& inſuper ipſi datum erat, vt ſtupratorem in filia domi ſuae deprehenſum impune pofſit occidere; vid. L. 20. 23.„. ad L. Tul. de adult. Requiritur, vt domi ſuae occidat; v. I. 23.§. 2. w. ad L. Iul. de adalt. Iniuria enim augetur ex domo, cui filia reueren- tiam debet, nec ab adultero violari fas eſt. Iul. Paul recept. ſent. L. 2. 7. 23. S. 1. ibique Scbulting. Equidem in filiam iam patrem ius vitae& necis exercuiſſe, dubium non eſt; v. Heinecc. Ont. Antiq. L. 1. 7.9. FJ. neque enim demum Lege lulia faculratem occidendi datam fuiſſe, exempla ſup- pliciorum liberis inflictorum docent; v. Laud. Heinecc. alli.
b conf,

n quaſi adul. dul Abauul. ublico iudi. Quens erat, In teſtibus da eſt, I. um inhabi⸗ 4. I. 20. 7.
nit adulte- elicta fuit, ſuper ipſi rehenſum . de adult.
r. ad L. Jal. nd teveren. Daul receyt. em in fllam am non eſt; nim demum ezempla lup-
Eiuecc. all! conf
85 ,
——
conf. iluſir. van Bynckersbeeck de iure occidendi liber. c. 5., At id permiſit Auguſtus, vt pater licite quidem ſtupratorem i eys deprehenſum trucidaret, modo aequali ira aduerſus vtrumque ſumta, prope vno ictu cum filia eundem interi- mat; v. al. I. 25. S. 4. Vt adeo filia magis in conditione, quam diſpoſitione eſſe videatur, ſicuti loquitur Pithoeus in not. ad Coll. LL. Moſ. G& Rom. 7. a.§.§. Quodſi pater filiae parceret, perdito tantum adultero, Legis Corneliae de Sicar. reus fiebat,& tanquam homicida plectebatur. L. 25. 7. ad L. Iul, de adult. Verum tamen ne quis putet, in nupta de- prehenſum occidere tantummodo potuiſſe patrem, non au- rem in vidua virgineque; vt Perez. ad C. de adult.& lupr. Papinian. L. 6.§. I. v. ad L. Iul. de adult. docet, legem luliam ſtuprum& adulterium promiſcue& Kæræxεειeεν, 1. e. a- buſiue appellare,& Modeſtinus L. Io. pr. de V. J. dicit Le-
———
gem vti his verbis indifferenter, vt& ipſi latinitatis Aucto-
res; vid Plautus Aupbitr. At, I. Sren. 2. n. 27. de Alcumena nupta. Et ne in ſuſpicione ponatur ſiupri; add. Al, 3. Scen. 2. Curtiur L. 4. C. 10. J. 51. Et LCti ſaepe adulterium pro ſtupro dixere: ita Marcianus L. J. pr. v. ad I. I. de adult. & Vipianu⸗ in L. 13.§. J. eodem locutus de adulterio vxoris, antequam nuberet; add. L. 27. 22. C! eod. qua Imperato- res Dioclet.& Maximin. reſcribunt, in cea, quae meretri- cio more vivit,& ſtupro cognita eſt, adulterii i. e. ſtupri cri- men ceſſare. Iul. Paulus in Collat. LL. Moſaic. G Rom. T. 4. n. 2. clarius: In vidua autem fllia, qui adulterum deprebenſfum occiderit,& in continenti filiam, licito iure Hoc faium Marcel- lus ſcribit L. 51. Digeſt. conf.&cbulting. ad 6. l. Vnde liquet, patrem impune occiciiſſe ſtupratorem deprehenſum; non
4 D 3 attento,
— ATRI 29
— 5 * 4 *.

35
—
DE POENA
attento, vtrum nupta, an innupta fuerit filia, cum patri fas fuerit filiam, quam in pot eſtate habebat, cum adultero interficere. E. 20. v. ad L. Iul. de adult., plerumque autem magis innupta eſt in patria poteſtate, quam nupta, quae interdum ea exit.
F. XV.
Equidem Cui cius. L. 6. oſe c. 14. emendaturus E. 22. §. I. x. ad E. Ial, de adalt. ac Pro accuſationem ſubſtituturus oe- ciſtonem, cum animadverteret aduerſum efſe, quod ſeribit Marcellus L. 51 Digeſt 9. praeced. allegatus, mauult legi illi- cito iure quaſi in vidua filia eandem non habuerit pater po- teſtatem, ac in virgine; praeſertim cum particula autens di- uerſum ius a priori exigere videatur. Quodſi vero perpen- datur, ius occidendi vnice ex patria poteſtate pendere; v. E. 20. 23.§. 1. v. ad L. Iul. de adult. quae nullo modo niſi e- mancipatione immutatur, ratio non adparet, cur idem ius non exercere poſſit in viduam ac in virginem. Et quamuis
hic non polluatur lectus genialis, nec marito inferatur iniu-
ria: neque tamen magis pater vindex eſt lecti genialis,& in- juriarum mariti, quam ſuarum& caſtitatis morum, pudi- citiaeque in filia cuſtos. Auguſtus permiſit, vt adulterum domi ſuae deprehenſum impune occideret pater, non fili · am, in quam ius vitae& necis iam ex lege KRomult exerce- bat; quod autem Lege lulia illi ademtum non fuit. Nec vo- cula autem tanti eſt, vt emendationem ſuadere poſſit: prae- terquam enim, quod vocula autem aduerſando non ſemper inſeruiat, ita forte etiam pro autem legi pofſit item; vt idem obſeruauit Uluſtr. van Byncker- boeck Obſ. L. z. c. 11. in L. 17..
oe vſuf ust.; Vlterius probauit Woat. Probab. Lé s. C.7. Par- tigula
—— “““ 5 ö“ — v“
2——
——

— cum pati cum adultero umque auem
aturus I. 22, ſtit uturus qæ. uod ſcribit rult legi il. tpater po
la autem di- ero perpen ndere; v.. odo niſi e- idem ius
It quamuis eratur iniu- lalis,& in. rum, pucii- adulterum r, non G wuh exerce⸗ Suit. Necvo- e poſſt: prae- o non ſempet nem; it idem „II. inL.Ir 1L.5,C Par- iu
TVP RI. 31 ticula autem ICtos vſos fuiſſe pro igitur, vt Papinian. I. 10. e. de diuerſ. temporal. praeſcript.& Marciau. L. ꝗ.l.§. a. de legat. 5. Quamobrem, cum nulla fit cauſa, cur patri poteſtas occi- dendi ſtupratorem in vidua ſilia deprehenſum denegetur; retinendam potius eſſe lectionem, quam eandem mutare, dubium non eſt. Quod attinet ad L. 22.§. I. w. ad L. I. de adult., qua Cuiacius al. I. vice aceuſationis Ponit occiſionem; videretur forte vocabulum ccuſationi⸗ ſubſiſtere haut poſſe: praeſertim cum iĩpſe Papinianu: libr. ſũngulari de adulteriis ſeri- bat: Quaerebatur, an pater emancipatam filiam iure patris accu- ſare poſſit? Reſpondit; occidendi qæidem facultatem lex tribuil, eam filiam, quam Habet in poteſtate, aut eo auctore in manum eonuenit: ſed accuſare iure patris ne quidem emancipatam filiam pater probibetur;, vid. Ault. Colat. LL. Moſaic.& Koman. Tit. 4. f. 7. Quod igitur emancipatam iure praecipuo pater accuſare poteſt: cur non viduam? Et qui occidendi ius ha- bet,& jure patris accuſare poteſt, inquit Macer. L. 24. J. 5. v. ad L. Iul. At vero BPapinian. d. L. 22.§. 7. aliter ſentit,
neque in accuſatione viduae filiae patrem ius praecipuum
habere dicit. Verum enimuero nec opus eſſe videtur emen-
datione in al. I. 22., cum in occiſione patris ius non pof-
ſit dici praecipuum; hoc enim ponit aliquid minus, quod non adeſt; ſed pater vnus eſt, qui viduam poſſit occidere: In accuſatione vero datur ius praecipuum,& proprie vo- catur praerogatiua accuſandi ius praecipuum; v. D. Hofmanz ad L. lul. de adult. c.., quod conſiſtit in eo, quod pater& maritus intra 60. dies ſoli ſint, qui accuſare poſſint; vid.. TI. f. J. L. 14.§. 2., poſtea alii admittantur. Quare ita
animum induco, in d. LI. 22. Papinianum comparationem inter

inter patr
DE POzZNA —————— 3 em naturalem& adopriuum inſtituiſſe, quam con- jecturam confirmare videtur L. 20. eod., quae eſt eiusdem
32
Papiniani, atque ex eodem libro, neque aliud dicere, quam
quod naturalis haud praeponatur adopriuo patri in accu- fando. Praeterea autem ICtos in exponenda lege lulia in
diuerſas abiiſſe ſententias, ex L. 24.& f. w. ad L. Iul. de a- duit. apparet- f. XVI.
Tametfi vero Quirites impudicitiae acerrimi extitere vindices, crimenque ſtupri ſat grauibus cohibuerunt poenis; id tamen non prohibuit, quo minus tuta quaedam venus, conceſſaque furta licite exerceri potuerint in Republica Ko- manorum; ita ſenex apud Zerentium Adelpb. MM. I. Icen. 2. non eſt flagitium, crede mibi, adoleſcentulum ſcortari. Quod vt maxime ad intelligendos eorum mores, legeſque de his cri- minibus latas explicandas facit: ita neceſſe eſt, vt diſquira- tur, in quas feminas debacchari licuerit, vt a poena fuerint im- munes. Ac primo in ancillis non committi ſtuprum,& im- pune, quod ad poenam pertinet, eaſdem vitiare licuiſſe affir. mat BPapinian. L. 5. pr. w. ad L. Ial. de adult. Paul. L. 2. ſent. T. 25. Ancillarum ſane ſiuprum, niſi deteriores fiant, aut pey ea⸗ aad dominam adfestet, citra noxam Habetur. vid. Horat. L. 1. Serm. Satyr. 2. Equidem ea erat ſeruorum ſeruarumque conditio, vt rebus aequipararent Romani ‚neque dignas cenſebent an- cillas, quarum pudicitiam legibus cuſtodirent, iuris connu- bii expertium. conf. Gunalingiana P. 10. c. 2. ſed potius re- linquendum eſſe domino, vtrum damnum vel iniuriam vellet perſequi, nec ne? quare legis Aquiliae actio& iniuriarum competebat ei, vt& de ſeruo corrupto, v. all. L. 6. L. 2.
F. J.
2
—+—

lege lulia in
I. lul, A 4
imi extitere unt poenis; tam venus, ubhca Ro.
. 1. Jcen. 2. kri, Quod e de his cri- t diſqurra- ſuerint im. um,& im- cuiſſe affir
1. L. 2. ſenl. aut per eas L. 1. Serm. ue conorlo, cenſebem au- „juris connu- ſed potiusre- miurlam yellet „R iniuriarum
41,L 5. L2 2
FTPDRI. 33 §. J. a. Ae priu. delitk conf. Aoffman. ad E. la de dull c. ⸗§.⸗.
Alterum feminarum genus, quarum amori non erat interdi- ctum, Libertinae conditionis eſt. Quemadmodum enim ad iu tas legitimasque nuptias id maxime requirebant Quirites,
vt vte rque habeat ius connubii, vnde inter ſeruum& in-
genuam, inter ciuem& peregrinam iniuſtae erant nuptiae, vid. Heinecc. Element iur. ciuil. ad Inſtit.§. 1/ο., vel potius non erant nuptiae, arg. L. 42.§. I. v. de Nita nuptiarum: ita, quando ciuis eam duxerat, cui non erat ius connubii, non erat legitimum matrimonium, nec dos, neo liberi, ſed ſpu-
rii cenſebantur, nec in patria erant poteſtate; J. 12 Zu3l.
de nuptiis. Vnde ſequi exiſtimo, cum iſtis haut potuiſſe exi- ſtere iuſtas nuptias, earumque pudicitiam legibus parum eſſe cufſtoditam; ſed impune furta in iis exercita fuiſſe. Quare licet Libertinae ciues manumifſfione effectae; vid. Aeinecc. Autigq. L. 1. 7. r. g. 10. etiam ius connubii acceperint, id quidem ad nuptias inter Libertinum& Libertinam perti- nuit, vt iuſtae eſſent inter hos nuptiae, non contubernium, in quo viuebant ſerui eum ancillis: ingenuis tamen cum Li- bertinis non intercedebat ius connubn, quod vel ſolo exem-
plo Hiſpalae Fecenniae patet, cui iſtud SCto datum fu-
iſſe Liuius refert 55. J. conf. Ezech. Panbeim Orb. Rom. 2. 24. p. 262. Heinecc. Antiq. Append.§. 23. Quibus igitur tem- poribus ciuibus ingenuis connubium cum his non erat le- gitimum, nec ſtuprum in illis committebatur. Ideo mere- tricula apud Plautum in Cſtellaria Ait 1. Co. Tä.O Quia nor LIBERTITNMAE ſumur,& go,& tua mater ambae MERAETRICES fuimur.
E Poſtea-

34 DE POZNA b ———————,— 6 Poſteaquam vero lege Papia poppaea datum fuerat, vt ingenui libertinas ducerent vxores L. 25. x. de ritu nupt. L. 17. C de Nabtit⸗; ob maiorem libertinarum, quam inge- nuarum copiam; Dio Cuſſ. Hiſior. L. IE. p. ꝙ. vidl. Heinecc. Autig. append.. 35. in his quoque ſtuprum vindicabatur, nec* amplius in Libertina conditione tuta merx. Vnde Liberti- b
na in alterius concubinatu eſſe nequit, niſi matronae hono- rem amittere, ae pro ea, quae corpore quaeſtum facit, a beri velit; L. 4. S. I. w. de rit. nupt. L. 3. x, de(oncub. Pa-
troni tamen coneubina eſſe poteſt, vt retineat matris fami- lias honorem, L. 1. pr. de Coucubin. L. 41.§ I. w. de rit. nupt. 3 Introducta demum LL. Aelia Sentia& lunia Norbana, tri- plici illa libertorum differentia, de qua Pian. Fragm. Tit. 1. J. J. ſeq. Cuiu⸗ Inſlit. Lat. Zit. I. J. i. ſeq. illae tantum ma.
trimonio legitimo iungi poterant ingenuis, quae erant pri- 5 mae claſſis, i. e. ciues Romanae, ſollemni modo manumiſ-
ſac, Secundae Claffis Libertae, cum nec ciues erant, non ha- 24 bebant ius connubii; multo minus dedititiarum claſſis in 21 — cenſum venit; conf. Heinecc. Autiq. L. 1. T. J. ſ. 14. 17. In 3 quibus nullum committi poterat ſtuprum, neque vindicari. 5 B Quo referendum eſt, niſi fallor, illud Aoratii L. 1. 8erm. Sat. 2. ZTutior at quanto mera eſt in claſſé ſecunda, 4 Libertinarum dico, Salluſtius in qua⸗ NXu minus inſanit, quam qui moechatur. 1 . Equidem exiſtimat Dool. Hoffmannu: ad L ad lul. de adult. c. 4 4.§. 4. de omnibus in vniuerſum libertinis accipiendum eſ- 3 ſe hunce locum; praeſertim eum ante latas leges Iulias con- p ſeriptam iam eſſe hianc Satyram putet; neque enim credere 4 fas eſſe, Horatium, qui ab Auguſto edomitum maculo-
ſum

matris fami. . a⸗ ritnuhr. orbana, tri. Hian, 7u. tantum ma. ze erant pri. o manumil- int, non ha. im claſſis in
14. 17. In
e vindicari. Serm, Lat. 2.
lul, de adult, c, cipiendum el- ges lulias con- e enim credete nitum macvlo-
ſam
JSTEVPRI. 3 35
4ℳ.— „—-⸗——⸗
ſum nefas tantopere praedicauerat, ita acerbam Satyram
ſcripſiſſe de moechorum Romae frequentia. Sed haec tanti
non funt, quo minus credam, poſt enatam demum illam
Libertinorum differentiam Flaccum hanc Satyram ſoripſiſſe. Quae enim eſt ſecunda claſſis Libertinarum, quando tem pus
anteuertis? Nec magis ad frequentiam moechorum, quam eorundem inſaniam, quod non didicerint illud mediuun te- vuere Seati, eius ſermo directus eſt. Certe& ipſe Aoratiu⸗ alio loco de ſe gloriatur, ead. Satyr. v. 119. b
-= Namque pParabilem amo venerem Et hic oſtendit, ſi quis veneri operam dare vellet, melius eſſe, Venerem tutam, conceſſaque furta, quae Lex lulia non punit, exercere, quam matronas ſectari, earumque pudicitiam, quam ſartam tectamque eſſe yoluerit Auguſtus, attentare. b
§. XVII.
Neque in ingenuis ſtuprum vindicabatur, nimirum quae
matronalem habitum& dignitatem, ſtuprum apud Aedi-
les profeſſae, exuerant. Moribus enim KRomanis impune fuit, corpore quaeſtum facere, conf. Aaeuſt. Leyſeri Diſſ. de poena flupri arlitr. iudic. relin;. F. 16. 17. dummodo eiusmo- di mulieres nomina apud Aediles profiterentur; horum e- nim curae etiam fornices, popinas, aliasque veneris palae- ſtras demandatas fuiſſe oſtendit Lipſcus Excurſ ad Zacit. IV. FT. p. 1177., quas ideo loca aedilem metuentia vocat Sene- neca de vita beat. c. 7. Cui turpitudinis profeſſioni ſatis ineſſe poenae arbitrabantur KRomani. De Viſtilia Zacitu- Aun. II. 9„. Viſtilia praetoria familia genita licentiam ſiupri apud eaile⸗
vulgauerat, MOAE IMER IELIERES RECEPZO, qui
EK 2 ſati⸗

8s 5E POEVA
ſatis poenarum aduerſur impudicas in pſa profeſſione Nagitii crede-
Lant. Qua profeſſione neglecta, feminas ad populum de- ſferebant Aediles, mulctaque vel exilio coërcebant; Exem- pla ſunt apud Liuium L. 10. G& 2r. Duplex erat ſcortorum genus; aliud deuium, de quo oratiur L. 2. Od. II. Qui⸗
deuium ſcortum eliciet domo, ibique cron., quod erant mere- trices proprie dictae, ad quos non omnibus aditus patebat, ſed honeſtiores erant, minusque vulgares. Contra vero Buſtuariae, moecha e dictae, vulgaria& diobolaria ſcortil- la, erratica, inter buſta atque monumenta, paene in pro- patulo proſtantia, de quibus Martialis L. I. Epigr. 31. b Abſcondunt ſpurcar baec monumenta lupas. conf. Adrian. Turneb. Aduerſ. L. 13. C. 19. Lofépb. Laurentiu- de adulter.& meretric. c. 2. Vocabantur& proſtibula; eodem modo Nuiu-⸗ Marcedlu- ait: meretriæx Honeſtioris loci eſt; nam meretrices a merendo dictae ſunt, quod copiam ſui tantummodo noctu facerent. Proſtibula, quod ante ſtabulum ſient, quaeſlu- diurni noëturnique cauſſa; Plaut, in Ciſiellar. Intro ad bonam meretricem, aſiat ea in via ſola Proſtibula ſane eſt. 8 vocabantur& meretrices diobolares; vid. Plaut. Poenul. A. I.&cen. 2. Caſina in Prologo, ibique Taubmann. Prius mu- tabant nomina, quam quaeſtum turpem profiterentur; Plautus Poenul. Adt.. Scen. 5. v. 19. Cum huc adueniſli Hodie in ipſo tempore, 4 NAamque hodie earum Ml.I4ARENTIIVR WMINMA, Facerentque indignum genere quaeſtum corpore.
conf. ad H. l. Taublmann. Ac vt nomen mutatum erat, ſic& veſtimenta: Zertullian. de cultu mulier. c. 12. Honeſtae ma- tronae

Ontra vero
dlaria ſcortil.
ene in pro. Gr. 3 J. 1 1
. Laureutiu ula; eodem li oll, un tantummolb
t, quaeſlu⸗
☚
aut. Poenul.
. Prius mu-
ofiterenvor;
WMIM,
dore. tum erat, ſie&
Honeſtae ma.
tonae
————— O——— tronae vittatae& ſtollatae erant, vnde Ouid. de arte amaud. L. I. pr. Eſte procul VITTAE tenues, inſegze pudori⸗ Quaeque tegis medios IMTITA longa pedes.
conf. Zurneb. Aauerſ. L. 29. f. 31. Ornamentum meretricum
erat toga. Martial. Epieęr. 2. 59. Cbe cina famoſae donas,& ianthina moechae Vir dare, quae meruit, munera? mitte togam.
add. orat. L. I. Serm. Jatyr. 2. A Lenonibus cellula affigna-
batur meretrici cum titulo, eiusdemque pretium determi- nabatur. Jeneca L. I. Controu. 2. Deducta er in lupanar, acce-
Diſii LOCLM, BAETIIM cenſtitutum eſt, II TILI inſeri-
ptu- eſt. Quare ſi cuiquam nox iam promiſſa erat, foribus inſeribebatur: Oceupata eſt. Plaut. Aſinar. in foribus ſcribat, OCCVSAZA eſſe Kiusmodi certe lupanaria in honeſto- rum etiam praediis fuiffe affirmat Eoian. L. 27. S. 1. v. de Haereditat. petit. Quid? quod ne repeti quidem poterat ob hanc cauſam datum; Ppropterea quod ſolius tantum dantis turpitudo verſetur, nec turpiter accipiat, cum ſit meretrix; licet turpiter fecerit, quod ſit meretrix; vid. L. 4.§. 5. z. de condict, ob turp. cauſſ. Tametſi infamis habebatur femina quae-
ſtuaria; vid. L. p. v. de bis, qui not. inf. L. 43.§. 4.-. de R.
N Maſculi autem, qui cum meretricibus rem habuerunt,
infamia non afficiebantur, ſed vt reſcripſere Impp. Dioclet.
& Maxim. L. 27. C. d E ul. de adult. grauata potius erit eo- rum qpinio, quam infamia Mhtz. Feminis quaeſtuariis accen- ſetur, quae in taberna cauponia vel alibi pudori ſuo non
parcit, L. 43. pr. v. Ae rit. nupt., ſed vicem proſtitutae ſu- ſtinet, vid. ad. C.§. 1. Atque cum iudicio publioo damna-
K3 tae
SvreR! b 3)

tur,& poſtremum a luſtiniano Mu. 14.
DE POEZNA
tae vxores duci non poterant; nec in his ſtuprum committe- batur, L. 45.. 10. al. t., quod tamen non procedit in ea- lumniae vel praeuaricationis damnata, œum publico iudicio gamnata eſſe non videatur; 4. I.§. 11., licet eandem, quam accuſato intendebat, poenam ſuſtinere debeat. At eogli- ſcente malo, vt& illuſtres feminae, clariſſimaque familia I prognatae quaeſtum illum profiterentur; Scto cauit Tibe- rius, ne quaeſtum corpore faceret, cuius pater aut maritus eque⸗ romanu-, fuiſſet. Nequs tamen ſequentibus ſub Imperatoribus punitae meretrices inueniuntur, licet id exiſtimet Cuiacius in not. ad Paul. Sent.. 5. 7. 4.§. 6. vbi mulieri, quae luxu- rioſe viuit, bonis interdicitur; ſed ea mulier non eſt meretrix, profufe potius viuens, quae nec modum nec finem impen- ſis adhibet; conf. ad L. l.&cbulting. Ea enim conſuetudo tan⸗ tas egerat radices, vt& Imperatores Chriſtiani eam tollere haud potuerint, quod oſtendit L. 29. C. ad L. Iul, de adult. lege demum vft. C. de ſpectacul. lupanaria ſublata eſſe viden-
§. XVIII.
Sicuti vero in orbe romano fuere mulieres, in quibus
vaga libido exerceri potuit; ita& iis, qui magis alieni ab illa incerta venere, expoſitae fuerunt feminae, quas loco v- xorum ſibi ſociarent. Antiquos eas pelicer appellaſſe, po- ſteriores coneubina- fiue amicas, cui vxor non eſſet, pellices autem, cui vxor eſſet, docet ipianu, L. 144. de.. Con- cubina autem ſiue amica erat femina vilioris conditionis, abs- que ritu nuptiarum ſibi iuncta; quae dotem non offfert.vid. Gunaling. D. Io. Obſ. 1. J. I1. conf. iluſir. Heineec. v. D. 4. J.„72. n. 2. 3 vnde& coniugium inaequale digitur Izeodoſ.
G

— mmcommitte. rocecdi in a. lco dadii 50 andem quan . At eo gli aque familia HCauit Tipe. varitus equs⸗ peratoribur e Cuiacius quae luru- weretrix, em impen⸗ netudo tan- am tollere (æ‿ adaln eſſe viden-
n Cobos s alieni ab uas loco v- ellaſſe, po- Uet, pellices de J.§. Con-
ditionis abs-
In offertvid.
inecc. F. D. 4
licitur Bui
SgyRI 39
—⸗—ℳ———-—
———— & Valeut. L. 5. C de natur. liber., quod quidem legibus ciui- libus, non autem naturalibus ſolutum eſt, vid. Meriliu- Obf. 5. 17. vnde adulterium in coneubina vindicatur L. 13. pr. J. 1. v. ad L Iul. de adult. nec in concubinatu eſſe poteſt ea, quae fuit patris concubina, L. 1. F. 5. w. de Cbncub. Neque omnis femina in concubinatu haberi poterat, ſed ea tantum, in qua ſtuprum non committitur; L. 1.. 1. v. de conculin.
uare liberta, cum vxor ab ingenuo duci poterat, eoncu- bina haberi nequibat, niſi matronae honorem amittere ve- lit; vid. L. 41. C. I1.„. Ae rit. nupt. patroni quidem concubi- na, vt matrona erat; cum honeſtius illi ſit, libertam olim ancillam concubinam habere, quam matrem familias, vid. L. 1. pr. æ. de coneubin. Neo ingenua arcetur a concubinatu; modo teſtatione maniſeſtum ſiat, L 3. pr. eod., quae loco pro- feſſfionis turpitudinis erat. L. 24. w. de rit. nupt. Modt. ad w. de
rit. Nupt. Etenim cum ingenua, cuius nec pater, nec maritus equites romani fuere, corpore quaeſtum facere potuerit;
multo magis potuit in concubinatu eſſe. Nec ſatis cauſſae eſt, quod Moatius al.. loc. cenſeat, ingenuam haut potuiſ- ſe corpore mereri; vid. Guetoniu- in vita Ziberii c. 5 1. Papi- nian. L. 10.§. 2, w. ad L. Iul. de adult., cum Caeſar illas tan- tum, quae, vt poenam effugerent, famoſi iudicii notam ſponte ſubibant, exilio affecit. Quocd genus coniugii ſubſti- tit vsque ad Leonem in Oriente, vid. Mu. 9r. licet antea Conſtantinus M. id ſubuertere fruſtra conatus fuerit, L. vn. Q de concub. In Oocidente demum KReformat. Polit. aun. 1530. tit. 73. fublatuen, Conf. Heinece, z. P, 4. J. 276. de quibus
infra F. 34 f. IX.
5* 3

ͤ 321
99 DE POENA
b§. XIX. Spectato iam feminarum genere, quarum pudicitiam Lex Iulia non curat; progredior ad Imperatores Auguſtum ſequentes. Ac ob ipſorum Caeſarum laſciuiam interdum neglectam fuiſſe Legem de pudicitia æx duetonio conſtat; in- terdum tamen& libidinoſiſfimi poenam legis Iluliae exercue- runt; vt de Caligula teſtatur Iueton. in eiu- vit. c. 24. 29.& Dio: L. F9. p. 642., Prout quemque animus duceret. Vnde vero euenit, vt libido& luxuria coéroente nullo inualeret, — quae& Neronis, Galbae, Ottonis& Vnelli temporibus eo V proceſſerat„Vt ne vllus quidem de lulia Lege cogitaſſe vi- deatur; conf. Doctiſſ Hoffmann ad L. Iul. de adult. c.., qui D ſingulari induſtria in fata legis Iuliae ſub ſeqq. Imperat. in- quirit, vsque dum Domitianus rigidus morum Cenſor illam legem in vſum reuocauit, quo pertinent illa Martialis L.;. Epigramm. 91. 1 Sandta ducis ſammi probibet cenſura, vetatque moecbari. Idem Epigr. F. Iulia læx populis, ex quo, Zaußſline, relata eſi, Atque intrare domos iuſſa pudicitia: — Aut minus, aut certe non plus vigeſima lux eſt, Vid. MHeinecc. Autiqq. L. 4. 7T. 14. ſ. J. Neque vero ſolum ab illo repetita, ſed& ſubrogata fuĩt: Gæe- tonius c. F. Probroſi- femini- ledlicae uſum ademit, iusque capi- endi legata Haereditateſque. Probroſas feminas eſſe meretri- ces Cuiacius exiſtimat ad Daßpinian. Quaeſl. Libr. 52. L. 14. v. de Bi⸗s, quae vt indign.; quem autem refellit Papinian. L. 14. §. 7. w. eod. Quoniam enim liberta patroni concubina eſſe poteſt, nec actionem denegandam dicit ICtus ad adipiſcen-
dum,
r
— ͤͤ“ͤ“ͤͤſͤſͤſͤſͤſſ

Dor 1b ug eo
opitaſſe Pi.
6. 9., qui mperat. in. tenſor illam rtiuli J. 9,
mecharj.
Ja. aa(uit: Sue- iusqut cqpiW
eſſe meretri-
r. 33. L. 14.7.
apinian L. 17. concubina eſe ad adipiſcen-
dum,
G Srypn. S 41
8———y—— dum, quod ei relictum erat; praeſertim cum Lege Papia Poppaea licitus eſſet concubinatus: alias ſi in concubinatu alterius fuiſſet, tanquam ſtupri rea ius capiendi legatum non habuiſſet. Clarius L. 14. eod. l. Mulierem ſtupro cognitam ad teſtamentum non admitti, ſed, qnod ei relictum eſt, ad fiſ- cum pertinere affirmat ICtus. Quamobrem non ad me- retrices, quas nec lex Iulia notabat, ſed acl eas, quae, oum
primum adulterii conſuetudinem habuerant, eandem flagi-
tioſam coniunctionem in nuptias commutauere, pertinuiſſe certum eſt; conf. Hoffmann al. I. H. 4,. Quod ad ius eapi- endi legata haereditateſque attinet; non omnes omnino in-
telligendae ſunt haereditates; ſed tantum moechorum adul- terorumque; quod iterum Papiniau. docet. L. 14. 15. J. I.
w. de lir, quae ut indign. aufer. Quod magis apparet ex
Zauenali Jat. I. V. Fy.
Cum leno accipiat moechi gona, ſi capiendi las nullun vwor. Nam in fraudem Lenones haeredes inſtituebantur a moe- chis, vt reſtituerent vxoribus bona; adi ſis Hoffmann. all loc., quae etiam probroſae feminae ab vſu lecticarum prohibi-
tae fuerunt. His enim portabantur matronae& honeſtae
feminae; vid. L. 72. pr. de Legat. 5. Briſſon. L. 2. ſelect z. Ce- teros Imperatores vel illam legem luliam exercuiſſe, vt de
Hadriano conſlat ex L. 27. S. F, a. ad L. Iul. de adult.& Ae-
lio Gpartiano; vel neglexille, quemadmodum de Commodo
refert Lampridiu, vit. Antonini Pbil. c. 29. de Alexandro, vid.
L. o. C. ad L. Iul. de adult. b 4
§. XX.
Conſtantinum M. ſcueriorem pudicitiae yindicem e- b P b giſſe,
H

DE POENA
——————
giſſe, vel ſola grauior poena adulterii conſtituta L. 50. K.. A C. ad L. Iul. de adult. loquitur. Ac praeterea quaecunque ſfere iudicia acerrime exerceri iuſſit. v. Franciſcu- Balduin. in Conſtant. M. L. 2. Neque tamen poenam ſtupri Lege lulia ſtatutam immutaſſe apparet. Niſi quod in domino caupo-
nae adulterium ac ſtuprum vindicari voluit; miniſtram vero, quae plerumque ipſa intemperantiae vina praebet, a iudicia- ria ſeueritate immunem praeſtitit; v. L. 29. C. al. t. At nec, ſiex confeſſione propria vel probationibus certis atque eui-
ö dentibus conſtet de flagitio, appellationem recipiendam eſſe ſtatuit L 1. C. Zheod. Quor. appell. non. Et quamuis publicam
adulterii accuſationem ſuſtulerit Imperator, L. 2. C. Zheod. de de adult: eam tamen retinuit in ea, quae ſe ſeruo proprio junxerit, ad publicam familiarum honeſtatem publicumque 3 Y b decus conſeruandum; conf. Iac. Gothofr. ad L. I. C. Theodl de mulieribus, quae ſe ſeruo propr. Certe ea aetate poenam Legis V Iuliae obtinuiſſe, exemplum Anepſiae ſtupri damnatae ab Ammian. Marcellino relatum docet L. 24. p. 591. 5 §. XXI. b V 62 Iuſtinianum nec ſtupri poenam in maſculis aliter ſta- 8 tuiſſe,. 4. Iuſtit. de publ. iudic. docet. Neque in hoc crimine feminarum laſciuiam alio modo coëércuiſſe vllum ſuppetit
* argumentum. Vt proinde credere fas ſit, relegationem&
ademtionem partis bonorum ad reprimendam puniendam- V
que innuptarum impudicitiam ſat grauem exiſtimaſſe. Nou. 174. c. 10. enim de adultero adulteraque agere res ipſa loqui-
tur; non autem de virgine vel vidua, quas rigori legis re- linquit, vxorum tantum miſertus. At in Iure occidendi mu- taſſe videtur Iuſtinianu- Nau. I17. c. I 75f. Tametſi enim his
tem-

de a ludicia. b
. t. At nec, w atque eui dendamefe publicam C. Theud. de uo proprio ublicumque
C. Teud d,
enam Legis mnatae ab 7.
8 Mter Kta- hoc crimine um ſuppetit gationem& pumiendam-
imaſſe. Nu.
res ipſa loqui.
rgori legs fe.
occidendi mu- wetſi enim hi
tem
— — L 2
temporibus illud ius vitae& necis patribus iam ereptum e- rat; vid. Heinecc. Antiq. de patr poteſt. facultatem tamen Lege
Iulia conceſfam impune adhuc exercuiſſe ex d. Nou. colligi
poſſe videtur. Ea namque, quae luſtinianus marito per- miſit, vt nempe tribus conteſtationibus ex ſeripto praemiſ- ſis adulterum, modo eum colloquentem inuenerit in ſua
domo aut adulteri, aut in popinis, aut in ſuburbanis, pro-
priis manibus interimere,& ad innuptas trahenda eſſe Iu- ſtinianus ipſe fidem facit, 2l. Mu. c. 10. his verbis: Et genera- liter aiſponimus, vt ſi quis inuenerit ſuam vxorem, aut filiam, aut neptem, aut ſponſam in venerandi, locis cum aliquo loquen tem,& ſuſpicatus⸗ fuerit turpis gratia cauſſae eos colloqui; tradat eo⸗ defenſori, aut alii?s ſanctiſſimae eiu-: Eccleſiae Clericis⸗-, vt ipſi ſao periculs viras que perſöna- diuiſim tamdiu cuſtodiant, donec iu- dex eos accipiat,& fecundum leges cauſas decernat. Ideo au- tem mariti tantum meminit luſtinianus, quandoquidem non omnem poterat adulterum occidere, ſed qui in I. 24. v. ad I. Ial. de adult. nominantur; hac demum conſtitutione quem- cunque adulterum occidere licet. Patrem vero omnem in fi⸗ lia deprehenſam interimere potuiſſe notum eſt; quare non opus erat, vt ei, quod iam licebat, permitteretur. Id notan- dum eſt, vt quis olim i“ iere deprehenſus fuerit, neceſſe fuiſ- ſe, quod Imperator eousque mutauit, vt oceiſio etiam lieita cenſeatur, quando tres oonteſtationes anteceſſerint,& filia cum flupratore in dictis locis deprehenderetur, quo in ſu- ſpicione ſtupri ponebatur vterque. Amplius, exiſtimo, pa- trem oportuiſſe trucidare ytrumque: id enim mutatum non reperitur, neo, quod marito adulterum occidere tantum li- cet, contrariatur: hic namque vxorem nunquam perdere po-
2 ruit;

*+—
„ 2 Poxya
— 3———
tuit; vid. d. I. 24. pr. z. ad L. Iul. Neque ſtupri damnata v- xor duci potuit; licet maritus vxorem ſuam, adu lterii d a b mnatam, ad ſfocietatem iterum intra biennium admittere potuerit, forte ob illam matrimonii ſanctitatem,& diuor- tii odium.
———
Ad Teutones noſtros provectus, de eorum pudicitia ac
modo eam conſeruandi diſpicio. Equidem certum eſt, il-
los caſtitatis laude maxime floruiſſe; quandoquidem& iis, ö quae ſolent pudori repudium mittere, facile caruerunt. Jep- ta, inquit Tacitus, de morib. Germ. e. 19, pudicitia agunt, nul- 4 li⸗ ſpectaculorum illecebris, nullts conui viorum irritationibu cor- ruptae, litterarum ſecreta viri pariter ac feminae ignorant. It li- cet rei ſc. venereae, vt explicat Hertius in Mtit. Germ. Let.
P. 1. c. 76. 2. nulla fuerit occultatio; nec tamen eo ad laſci-
uiam irritati ſunt; quin potius intra vigeſimum annum femi- V
b nae habuiſſe notitiam in turpiſſimis rebus habuerunt teſte Iul. ö Cueſare. VI de Bello Gall. c. 21. Hinc ſera iuuenum venus, V eoque inexhauſta pubertas, vid. Couring. de habitus corporum German. antiq.& nou. cauſſis S. 2. C. 2. J. 5°. ſeg.& Baurgra-
—
3 fius in not. conf. Hertiu- Polit. D. 2. J. 2.. 9. Quare cum 4 in ſummo apud Germanos honore pudicitia fuerit,& venus 8 praepropera eisdem turpiſſima habita; mirum eſſe non de-
3 bet, quando erga impudicas inexorabiles extiterunt. Ita
enim Zacitus all. l. Nula, ait, etiam publicatae(vt legit Lipſius) pudicitiae venia: non forma. non aetate, non opibus maritum in- uenerit. Adeo iracundia magna erat erga feminas, voluntare ſua inquinatas, vt ne veniae quidem ſpes ſupereſſet. Vnde forſan hodienum eſt paroemia:
b Wer

npudieitiaaa ertum eſt, jl. idem& ü,
Herunt. dop. aunt aul. ationibus cor- kant. It li. t. Germ. Tal. neo ad laſci. anum femr- nt teſte lul, um venus,
us corporum
&R Burgra.
Quare cum erit, Rvenus deſſe non de-
terunt. lla legit Lipſiu) 4 maritum in- nas, Yoluntate
erelſet, Vnde r
— 8
STVPRT 35 Wer eine Huer nimmt wiſſentlich/ Der iſt ein Schelm offentlich.
——
De qua paroemia vid. Hert. L. 1. Paroem. 12. Verum enim
vero in hac gente tam erat ſeuera morum diſciplina, vn, Auctore Tacito, emo illic vitia rideat, nee corrumpere& cor- rumpi ſaeculum vocetur; Quemadmodum apud Romanos; (in hoc libello enim Tacitus Romanorum diſciplinam cum Teutonum moribus comparat;) vbi ruſticitatis magis, quam virtutis argumentum erat pudicitia; vid. praecedd. Cete-
rum quodſi euenerit, vt qua ſtupro ſeſe contaminari paſſa
fuerit, poena erat praeſens. Ea autem erat, vt coeno ac pa-
lude, iniecta inſuper crate mergerent, Zacit. de mor. Germ. c. 12. Lnauos,& imbelles& corpore infames, coeno ac palude in-
iesta inſuper crate mergunt. Corpore vero infames intelligi vi- tiatas feminas puto; nec placet Henr. Gottl. Fanci opinio
in Diſſert. de Iurispr. Feter. German. ff. 7. n. J. Prolata; exi- ſtimat enim, eos cenſeri corpore infames, qui, ob nimium
cibi ac potus vſum, corpus ita corruperint, vt amplius bello gerendo haud idonei eſſent. Cornelius ignauos& im- belles vocat eos, qui belli munia obire detrectant vel inita pugna foede fugiunt. Corporis igitur infamia aliud ſignifi- cat. Corpore enim non delinquit, qui periculum timet, pa-
rumque audacia viget, ſed feminae corpore peccant, eo me-
rent, illud proſtituunt. Ita virgines ſtuprum perpeſſae, cor- porum ludibria deflere dicuntur, apud Curt. L. 10. C.. 23. vnde laſciuas& voluptuoſas feminas recte intelligi credo. Crudeliores fuiſſe Saxones in impudicas docet Bonifaciu⸗ Mo-
guntinenfir Archiepiſc.& Romanae Sedis Legatus, per Germu-
niam, in Epiſt. ad Aetbebaldum, Regem Merciorum, ab Hertio FE 3 Not.

84 3——
Not. Vet. Germ. regn. P. 3. C. 3. K. 3. citata: In anni qua Sa- xvonia, ſeribit, ſi virgo paternam domum cum adulterio macula- uerit, vel ſi ulier maritata, perdito l. fract⸗] foedere matrimo- nii, adulterium perpetrauerit; aliquando cogunt eam propria ma- nu per laqueum ſuſpenſam vitam finire,& ſuper Buſium illius incenſae& concrematae corruptorem eiu, ſuſpendunt; aliquando congregato evercitu femineo agellatam eam mulieres per pago⸗ circumquaque ducunt, virgi⸗ caedente?& veſiimenta eiu⸗ abſcin dente? iuæta cingulum,& cultellis ſuis totum corpur eius ſecan- tes,& pungente⸗, minutis vulneribur, cruentatam& laceratam de villa in villam mittunt,& occurrunt ſemper nouat Flagellatri- cer, LZelo pudicitiae adduçtae, eamque aut mortuam aut vix vi- uam derelinquunt; vt ceteri timorem adulterandi& luxuriandi habeant. Veltigia huius poenae adhuc ſuo tempore in Weſt- phalia fuiſſe teſtatur Wernerus Rolefinck de ſitu& moribur I eſl- phal. Li. c. 7. ef. lob. Chriſiopb. Cejſel. Antiq. Germ. C. I ſ. 16.17. . XXIII.
Poſtquam populi germanicae originis legibus ſcriptis vti coeperunt; depoſita illa diſciplina paullo ſeueriori mitio- res fuere, ac ſapientiſſime conſtituere, vt vitiatae pretium i. e. dotem emtionalem ſoluat ſtuprator. Leg. Burgundionam cau- tum reperitur Zit. 44.. I. in Codic. Frieder. Lindenbrogii ſi qua Burgundioni- ingenui filia, priuſquam marito tradatur, cui- cunque ſeu Larbaro ſeu Romano occulte adulterii ſe foeditate con- junxerit,& poſimodum ad querimoniam faëti proceſſerit,& ſic ob- iecta claruerint; is, qui in eius corruptione fuerit accufatus,&,
vt didctum eſt, eerta probatione conuictus, WLATII EDSOLE
DI, nullam calumniam patiatur. Illa vero facinoris ſui deho- neflata fagitio amiſſi pudoris ſuſtinebit infamiam. Verum enim Vero
——r—————

2 per Da¹ 9 ta eiu⸗ alſcin I elu- ſecan · S laceratan ke Aageluri.
aut vix vi⸗
luxuy undi
te in Weſt.
euribus Toſf. 7.ſts ‿17,
us ſoriptis Iori mitio· Dteuuwie. aiionum cau- mndenbrogil radatur, cui- fbeditate cn.
erit,& ſtcb.
iceuſatus, O' IVKILI inuris ſai delu. Verum eum euo
G1 R. 49
vero& Germanis ea fuit conſuetudo coëmendi vxores,& do- tem legitimam pro puella ſoluendi; de qua vid. Ganaling. Ae Dutione vwor. c. 1.§. 17. ſeqq.. Hine cum quis feminae vir. ginitatem interfecerat, eoque pretium puellae valde immi- nuerat; ea enim vendendo amplius non erat: rationi con- uenire rati ſunt Teutones, vt corruptor eiuſdem pretium ſoluat. Femipna autem amiſſi pudoris ſuſtineat infamiam, Pretium vero puellae Burgundionis erat XV ſolid, quod do- tem legitimam conficiebat; v. Zit. s½. Solidum pro floreno aureo Rheni habet Gundling. as. 1,§. 2l. Id adhuc notan- dum eſt, LL. Burgund.& adulterantes deprehenſos impune occidi potuiſſe; verum vterque vt trucidetur neceſſe erat; non alter tantum, niſi poenam homicidii luere velit occiſor; vid. Z¹t. 2. J. 2. Tit.. Ad eundem fere modum ſtupri poe- nam exegere Alemanni; femina enim Alemanna emebatur TL. Solid, quod pretium dotis loco erat, vid. LL. Alem. Zit. J.§. I.&. all. Gundling. d l. ſ. 51. Vnde Lex praecipit. Zit. /4. F. I. Gi qui- filiam alienam non deſponſatam acceperit ſibi vvo rem; ſipater eius eam requirit, reddat eam,& cum IIL. Solid. eam tomponat. Obſeruandum hie eſt, accipere ſibi xorem ſignifi- care abſque eonſenſu parentum, nec ſoluto emtionis pretio, quod idem eſt ac ſtuprum inferre. Apud Boios quae fuerit quantitas dotis, Zit. 7. F. ę. Lk. Baiuuar. docet.&i quis cum
libera cum conſenſuipſiu- fornicauerit,& nollet eam in coniugium ſöciare, cum III. Solid. componat; quia nondum deſponſata, nec
a parentibu- ſociata; ſed in ſua libidine maculata: vnde innoteſcit, dotem fuiſſe apud Baiuuarios XII Solid: Equidem exiſti- mat Gundlingiu, al. I.§. 5/. Ppretium virginis Baiuvariae XL. Solid. fuiſſe, propterea quod raptor crimen XL, Solid. com-
8 ponere
*
— 1 4 2
——
—— 6 .——

4 DE POENM
——————— oen ponere debeat; v. IL. Baiun. 7.7. S. 6. At vero tenendum eſt, in raptu duplicari interdum pretium, vt in LL. Burgund. 7. 12, videri poteſt, vbi ſextuplicatum prerium ſoluit ra: ptor; add. CL. Ripuar. Zit. 74. Quare inde quantitas dotis li- quido determinari nequit; ſed potius XII Solid. apud Boios confeciſſe dotem cerrum facit all loc. Adi Kipuarios, gentem Francorum, progredior; quorum LL prerium feminae de- initum eſt; v. T. 54½. F. I. ſi quis mulierem deſponfauerit, quic- quid ei per tabularum ſeu cbartarum inſtrumenta conſcripſerit, per- petualiter in conuulſum permaneat; 11.2. G autem per ſeriem ſcrip turarum/ i. e. per pactum expreſfum) nihit contulerit, ſi vi- rum ſupervixerit L. SOL1DO& IN DO7ENM REOIIAZ. Vn- de conſpicitur, dorem legitimam I. Solid. fuiſſe; quam& ſtu- pri reus ob vitium puellae illatum dare tenebatur. Clare e- nim IL. Ripuar tit. 5 ½. S. 2. ſi quis cum ingenua puella moecha- tu, fuerit, L. Jolidl. culp. iudicetur. Keſtat vt de Saxonihus di- cam qua ratione hanc cohibuerint laſciuiam? Ac tacent le- ges de ſtupro; de dote tamen, quam vir puellae paremibus numerare debet, diſponunt; ita enim LL. Jax. tit. 6. v½ο⸗ rem dusturur,(CSolidos det eius parentibus. Cur feminas ca- rius vendiderint Saxones? vid. Gundling all. loc. ſ. 27. Prae- terea tit. 9. cautum eſt; Qui feminam ab alio deſponfatam RA4. PftäRAn, CCC PBAZAI PrZLLLAE, CCO AEPONO COMPONAT,& inſuper(CC ſolid. emat eam. Ex qua lege colligi poſſe exiſtimo,& parentibus vitiatae pretium ſolue- re debuiſſe reum: vti enim hie patri laeſo, Sponſo, cui ſpon- ſa erepta,& feminae contra voluntatem abductae ſatisfaci- endum fuit dote triplicata: ita e contrario, cum in ſtupro volenti illato nullius, niſi parentum, iniuria verſetur; ſic nec allis,
———·—

Nentem mhne de.
64— quie
F it per.
ſery K, 1 Vi.
W.Vu an& ſtu. hre e. boecha⸗ aausal-
mnctle-
annibus uxo⸗ aa nasca. 4. Prae. deim RA 2 0N eJua kegr am ſolwe. cui ſpor. ſatifack
ran ſtupto perzlerer
Alus
SFTVPRI. 49 ———————— aliis, niſi parentibus, pretium emtionale i. e. dotem legiti- mam, quae erat CCC Solid., ſoluendam, eaque laeſionem eomponendam fuiſſe ſuſpicor. Vnde tandem planum atque apertum fit, hiſce quidem temporibus nullam hactenus de- diſſe poenam publicam ſtupratores; caue enim credas, pre- tium illud ſoluendum fuiſſe poenam; id namque parentibus laeſis, dum filia vendendo minus apta fuit facta, in reſtitu- tionem damni concedebatur; neque fiſco inde vllum accrel- cebat luerum. Femina autem ſua voluntate contaminata, erat infamia facti notata. b S. XXIV.
At vero Carolus M. qui populi ſui leges ad meliorem ſtatum redigere maxime laborauit, teſte Eginbaras c. 29. non ſolum pretium puellae ſoluendum, ſed& amplius ducendam eſſe vitiatam conſtituit, legi Moſaicae conformiter. Cupitular. L. 6. c. 24. 2. edit. Baluz. Et cum ſtuprum hactenus extra poenam poſitum erat; vt praeced. dictum eſt: nec id eſſe de- ſiit. Tametſi enim in Capit. Z. 7. c. 59 7. conſtitutum eſt. OQ⁴ raiunt femina:, vel furantur, aut ſeducant, vt eas nullatenu⸗ babeant vxores, quamuis eis poſtmodum conuentat, aut eas dota- nerint, vel nuptialiter cum couſenſa parentum ſuorum acceperint. I&i quis autem vxorem Habere voluerit, canonice& legaliter eam accibiat, t non rapiat: qui vero eam rapuerit, vel furatu⸗ fuerit aut ſeduxerit, nunquam eam vxorem Habeat, ſed propinqui⸗
—
L
ſuis cam legibus reddat,& in triplo plenum bannum dominicum
componat& inſuper canonice publicam poenitentiam gerat. Interea tamen certum eſt, id ad raptum ſolum modo pertinere,& cum ſaepe neglecto parentum conſenſu puellas perſuaſioni- bus inductas clam ſibi ſociarent, hac conſtitutione id pro-
G hibere

5⁰
——
DEZ POENA hibere voluit Imperator; Non autem adeo ſeuere ſimplez ſtuprum punire; quod vel inde probatur, quando dicitur, qui vxorem Halere vult, canonice accipiat,& non rapiat. Glo- rioſum namque tum temporis habebatur rapere virgines, de quo eonf. all Coſſel. c. 1.§.. Ceterum peculiare eſt, quod clericus vel ancilla Dei ob crimen fornicationis in carcere poenitentiam facere debent in pane& aqua; vid. Cupit. L. 7. c. 400.
W§. XXV.
Neque aliter conſtituiſſe Imperatores ſequentes, vel grauiori dignum poena id eriminis cenſuiſſe, apparet. Quan- doquidem enim, cum parentibus laeſis ſoluto emtionis pre- tio ſatisfieret,& femina ducenda, magis poſtulari poſſe non videbatur. Id notandum eſt, hoc tempore viduam velatam, quae viduam vitam agendam profeſſa erat, ſi ſtupro forte in- quinata deprehenderetur, monaſterio incluſam, eiusdemque bona fiſco acquiſita fuiſſe; v. Hahns Reichs⸗Hiſtorie H. 2.C. 7. F.7. I.)- Tametſi enim de illarum matrimonio loquuntur exempla, neque de concubitu extra matrimonium commiſ- ſo; attamen inde colligere licet, multo magis eam poenam fuſtinuiſſe ſtupri reas, quam quae neglecta profeſſione ad votum conuolarunt; quod equidem& ſcortationis ſpecies eſt, cum id matrimonium horrendum viſum fuerit; vid. al.
Hahn A. I. in fiu.
nemadmocdum vero nulla fere gens exiſtit, qua non diuerſi perſonarum ſtatus deprehenduntur; ita& femi- narum diuerſa dignitas indueit differentiam Ppretii, quo e- muntur puellae: Quae cum& apud Teutones valuerit; haud

Ie quod
nreere bi Chi.
mn, vel
n Nuan. us pre. ode non
Vnlatam,
Korte in.
unque 1. 20. mo untur nenmil⸗ prenam Wne ad ia ſpecies arVid.
Naud
qno. aluert;
S2IP RI. 51
n n. ————, Ae
haud mirum eſſe debet, quando& puellae ſeruae, libertae vitium illatum minoris fuit pretii. Equidem apud Roma- no searum venus impunis erat; at Germani, licet haud gra- tis, minori tamen pretio ea fruebantur. Ancillarum vero amorem, cum illae, vt emantur ad matrimonium, tanti non erant, exercere hactenus extra poenam fuiſſe exiſtimo, vt ne pretio quidem redimere illum opus fuerit. Cum his namque connubium non erat, neque adeo pretium ſiue do- tem ſoluere debebat corruptor. Quod vel inde patet, quan- doquidem qui ancillam ſibi coniugio ſociat,& ipſe ſeruus ſit; vid. L. Jalic. tit. I. Ic. I4.§. 11.&i qui- ingenuus ancillam
alienam in coniugium acceperit, ipſe cum ea in ſeruitio implicetur,
add. LL Ripuar. tit.[. P. 17. conf. Potgiesſ. de condit. ſeruor. L. 2. c. 1. Etenim cum adeo Germanis ancillarum cum in- genuis matrimonium exoſum erat, vt& in poenam ſerui fie- rent; certe in illis ſtuprum commiſſum haud vindicare po- terant, cum ad ducendam vitiatam cogere nequibant; ne- que ad ſoluendam dotem vel pretium, quae emtioni idonea non erat. Libertae vero, quae manumiſſione alicuius eſſe valoris coeperat, pretium, licet non adeo magnum, vt inge- nuae, pendere debebat, qui eiusdem virginitatem interfe- cerat: LL Baiuuar. T. 7. T. 6. Qusdſi vero ingenuu:- cum di- miſſa, quam Frilazin vocant, concubuerit, cum IWII. Solid com- ponat. Ex quibus ſaltem id colligitur, Teutones quoque in vindicando ſtupro ad feminarum ſlatum reſpexifſe, easque,
quae ſtatu a viro differebant, concubinas eſſe tantum, non vxores voluiſſe; conf. al. Hahn P. 2. c. 1. J. 22. L.().
§. XXVII. 4 Quanto autem mitiores fuere Germani erga eos, qui b G aingenuis

51 DE POEVA
—————
ingenuis abſtinent,& in inferioribus tantum peccant; tanto certe ſeueriores contra erſtiterunt, in puniendis ſeruis, vel
libertis, qui ingenuae vitium intulere. LL. Boiorum ſer- uus parentibus puellae ad interficiendum traditur, v. Zit. 7. §.9. Dotem namque ſeruum dare, cuius matrimonium maxi- me habebatur dedecorum, iuris ratio non permittebat. Nec impune fert puella, cum voluntate ſua vitiata ſit. Quodſi enim femina ingenua voluntarie ſeruo ſe coniunxerit, vtrum- que occidi iubet L. Burgund. tit. 52.§. 2. Ceterum exiſtimo, parentes potuiſſe impune ſeruum, qui filiae pudicitiam vio- lauerat, vt& filiam ipſam occidere. Quod docet Lex Lon- gobard. E. 2. Z. 9. Læg. 2. apud Lindenbrog. Si ſeruus liberam mulierem, aut puellam auſus fuerit ſibi coniugio ſöciare, animae
aae incurrat periculum;& illam, quae ſeruo ſuerit conſentiens, Ha- geant parente, poteſiatem occidendi; aut forir prouinciam tranſven- dendi,& de rebur ipſius mulieris faciendi, quod voluerint. Et ſi parente: eius intra anni ſpatium Hoc facere diſtulerint, liceat Ga- ſtalaio Regis; aut aclori, aut Sæuldaſio, ipſam in curtem Rægis du- cere&æ inter penſiles ancillas conſtituere. Ex hoc illicito concubi- tu nati ſubiiciebantur perpetuae ſeruituti v. LL. Ripuar. apud Lindenbrog Leg. I1. p. 45 2. i autem eccleſiaſticus romanus, vel regiu= bomo ingenuam Ripuariam acceperit, aut ſi Romana vel regia, ſeu 7- abularia ingenuum Ripuarium in matrimonium acceperit, GENERAIIO ZEORLAN KEMPER AD IM EMERSORADECLINETIER. Hinc illa Paroemia luris Ger- manici: Das Kind folget der gergern Hand; conf. Hert Parsem. luri⸗ German. L. 2. par. 6.§. 2. Diſſ. de Homin. propr. A4.§.J., cuius ratio in odio tam erga matrimonia diſpa-
ria, quam omnes imparis conditionis concubitus, poſita
eſt. Crudelis profecto videri poſſet Lex Saxonum, cuius meminit
—.+½—&———

tamo
5 l, val SDlm ſer. .21,
Minman. net. Nec
Duodi
Ipytrum.
2 ſtimo, mhmyio.
Air Lon V
mniberan Manim nr,„,.
vuſſzen. 41 d 4 Ga
X vis du- norcubi- 3s Aud vmunut Rumau hzoniun D N. T aris Ger- off. Er
— a dipa. —, polta b l, culu memiut
SFTVPRI. b 83
—ððℳ——j————
meminit Adamus Bremenſ. L. 1. Hiſt. Eccltſ.c. f. Generi⸗ quo
que ac nolilitatis- ſuae prouidiſſimam curam babenter, neo facile
pllis aliarum gentium, vel ſibi inferiorum connubii- infeti, pro- priam& ſinceram, tantumque ſibi ſimilem gentem facere conati ſant. Et id Lægibus firmatum, vt nula pars in copulan- di- coniugiis, propriae ſortis termino- transferat; ſed Nobili⸗ Mo- Lilem ducat vxorem,& liber liberam; Libertus coniungatuar li- gertae& ſeruus ancilae. gi vero qui. piam borum ſibi non con gruentem& genere praeſtantiorem duxerit vxorem, CM VI. 7AE GrAE DAMNO COMPONAZ. Hodie adhuc capi- tale habetur, principi virgini vel viduae ſtuprum inferre. Quemadmodum poenam mortis nobilt adiudicarunt, qui principem corruperat, Hallenſes. v. Chriſt. Gottlieb Riccius, von Landſaͤßigen Adel in Teutſchland. P. 2. c. 41. S. 1. F. XXVIII. Tametſi autem& in vindicanda laſciuia Germani ad
feminarum ſtatum attenderunt, ac prout cuiusque condi-
tio tulit, pretium conſtituerunt; tamen exiſtere id genus fe-
minarum, quibus tuté frui liceret, noluere. Certe viliſſi-
mam abiectiſſimamque vitae rationem habitam fuiſſe illam
conſuetudinem meretriciam teſtis eſt L. Salic. tit. 5). S. J.
maxima namque oredebatur iniuria, meretricis nomine ma- ctare aliquam mulierem; vnde, qui talis iniuriae reus nec veritatem criminis obiecti euincere poterat, XLV. ſolid. culpabilis iudicabatur. Quam vero meretricem eſſe conſta- bat, Wißſcgothi publice flagellis verberabant, LI. L. 3. tit. a. c. 17. R aliqua puella ingenua ſiue mulier in ciuitate publice for. nicationem exercenz-, weretrix agnoſcatur,& frequenter depre-
benſa in adulterio, nulbo modo eruéeſcens, iugiter muhto- viro-
G 3 per

34 b DE POENA
ee** 9,59ſê—— 4
LrErRarner eKere
per turpem ſuam conſuetudinem adtrabere cognoſcitur, buiusmodi a(omite ciuitatis oomprebenſa trecenti⸗ flagellis publice verbere- tur,& diſcuſſa ante populum dimittatur. Apud Francos ean- b dem fere poenam ſuſtinuiſie ſcorta, ex Capitulari de Miniſter. Palatin. a Stepb. Balazio edito Tom. I. Capit.. 547. apPParet. Ita enim: Gimiliter de Gadalibus MEREZRICIBV vo- lumus, Vt apud quemcunque inuentae fuerint; ab eis portentur ad mercatum, vbi ipſae flagellandae ſunt; vel ſi noluerit, Volumus, vt ſimul cum illa in eodem loco vapuletur. Quare cum mere- ö triciam vitam poenis cohiberent Teurfones; multo minus exiſtimandum eſt, lupanaria ſoortorum officinas vnquam ö“ apud illos tolerata fuiſſe, ſecus ac apud Romanos; v. ſupr. b F. XXIX. Stuprum hucuſque extra poenam poſitum ſuerat; ſed Pontifex, quamuis ſanctionem Moſaicam confirmauerit. 1. b T Ae adalt. in alia omnia tamen iuit, atque non ſolum prae- b cepit, vt& ducat& dotet ſtuprator vitiatam, haud attento, b 84 hanc legem eam tantum admittere rem publicam, in qua non b reperiantur diuerſi hominum ſtatus, qui promiſcuas conjun- diones reſpuunt, qualis eſt Germania noſtra, vbi non om- nibus eſt ius connubii, ficuti contra erat iudæis qui ignora- bant diſtinctiones nobilium& plebeiorum: ſed& vt ſeptem 2 annorum poenitentia afficiatur in foro interno; v. c. Hoc i- — b pfum 53. qu. 2. Pro omnibus namque peccatis eſt ſatisfacien- .— dum; aperta publica, occulta priuata poenitentia eſſe delen- 1 f r
da, Pontifex praecepit, v. æ. 1. I de poenitentia, ibique Gon. zalez Telles. Cum enim ad leuiora delicta referebantur ſtu- prum, adulterium G&c. v. c. 4§. 1. I. de iudic, ea autem ad fo- rum poenitentiale pertinent; v. Peruſch Ælem. iur. Cun. P. 2e2.
.§. 207.

——
— luiums V
1c0Os en.
NAujſe
— appan.
* B79 rrtauuua
A3 volunu,
m men Ito wim
— zuſ.
erar, ſl awerit!, umyrc.
1el anend, Dua Jo and conjun⸗ dnou oh-
d iignora
* ſepten
dzc. Hoc'
2 tsfaciel.
a ſſe deler
A igut 91 „—janturk
temadb-
Ca. 24 §. 207
FvRI
5' f. 297. Ideo a presbytero ea indicitur, quae pro ratione ſe- xus varia eſt; Cbruin Inſt. Iur. Canon. L. 4. TZit. 41.§. II.& maſculos grauius, quam feminas, coërcendos eſſe oſtendit C. pen. L. 32. O. 6. idque eo magis ad ſuam pertinere iuris- dictionem exiſtimauit, quod ſtuprum ſequi debeat matrimo- nium,& ſit ſacramentum atque ſpirituale quid contineat. Hoc forum poenitentiale vero ad fulciendum Clericorum Impe- rium extructum eſſe, nec vllo niti fundamento idoneo, ex Diſ. 5. Luſir. Boebmeri ad Plinium Secund. diſcitur, conf. Pertſch. all. l. g. 511. ſeqg.& P. 1.§. 5. ſed. Quodſi vero, qui ſtuprum feminae intulit, eandem ducere renuat; ne- que enim ſatis tutum credidit, armata manu ad iſtam ſocie- tatem rapere corruptorem, vid. c. 2. I. de Gonſal., ſed ad e- molliendam legis duritiem, c. 2. I. de adult.& illum qua- dantenus cogendum, voluit, vt corporaliter caſtigatus, ex- communicatusque, in monaſterium, in quo agat poeniten- tiam, detrudatur,& ex quo nulla ſit egrediendi licentia ſine praeceptione; vid.«, 2. I. de adult.; conf. LZiegler ad Lan. cellot. Inſt. Iur. Can. de adult. Cum enim copulam carnalem conſtituere matrimonii ſacramentum credunt, vid. c. 77.0 27. Qu. 2. 5 c. J. 4. de Bigam. non ordinand. ex illato autem ſtupro conſenſus coniicitur; vid. C. 2. de regul. Iur. tam acer- ba poena eum affecit, qui illius ſacramenti non ſolum vio- lator, ſed& contemtor exiſtit. Vnde tandem is, qui ducit vitiatam, in honorem ſancti matrimonii ab omni immunis eſt poena; licet olim ſtuprator vitiatam ducere non potue- rit; vt docet Chn. 14. Concil. Ilibert. a Gonzal. Tell. adc. 2..
de adult n. ↄ. allegat. Detruſionis vero in monaſterium ea
eſt ratio, vt inclufi monaſterio, vel tempore certo, vel per- b petuo

56 DE POENA
—
petuo manere debeant, nec toso illo tempore exire pofſint, quo tanquam carcere detinentur non ſolum, ſed quoque ſub cenſura& rigore diſeiplinae monaſticae, etiam quoad exercitia grauiora monaſtica pro modo culpae vivere de- bent; v. Gonzal, Tellez. ad. c. I. I. de regular tranſeunt. ad reli- gion. n. I0. Vt ſub hoc onere praeterita mala plangant, nec plangenda committant; vt loquitur. c. Sacerdo⸗&. deſtinct. eonf. Gregor. Tholos. Partit. lur.(anon. L. 4. Zit 19. c. 4. 1. (aa) Neque tamen eo fiebant monachi, vt probat Gonzalez Telez. all loc, eſſentia namque Monachiſmi continetur illis tribus votis, paupertatis; caſtitatis& obedientiae. Ceterum
ex iſtis perſpicitur, ius Canonicum difiunctiue non diſpone-
re, vt aut dotet, aut ducat; quemadmodum quidam ſenti- unt; v. Gonzel. Tellez. ad. d. c. 2. A. de adult Ziegler ad Lan- cellot. de adult. J. 5. contrarium probat c. 1. I. de adult.& ip- ſa renuenti dictata poena inc. 2. eod. conf. Ziegler ali. loc. Gre- gor. Tholoſ. cit. I. c. 3. Clericus cum ad ducendam ſtupratam adſtringi nequeat; v. Cpruini lnſi. Iur. Can. L. 7. 19.§., in fo- ro interno ſeueriori ſarisfacere debet poenitentia decem an- norum, quae diſcribitur, c. Presbiter.§ 2. Aiflinèt. In foro au- tem externo deponitur, v. c. ſi qui- clericus Si. diſtintt, c. ro·
4
manus diſtinct. ead. c. Lator c. 2. quaeſt 2., de qua poena vid. Conſult. Dn. Kayſer, Profeſſ. huiur Acad. celeberr. Diſſ. de poe- na regradationi- c. I. 20. 19¹. Seuerior autem poena eſt con. ſtiruta, quando ſacra virgo ſtupro polluta eſt, e ſi quis E- piſcopus C. 27. qu. I. laicus enim excommunicatur; clericus deponitur. At qui cum filia ſpirituali rem habuit ſacer- dos, deponitur,& duodecim annos poenitere debet, Po- ſteaque monaſterium ingredi; nec non femina, ſi Laica, di- b ſtributis

pollu, 2=puoqu quoal ere de V . al- Aant, ne- A ſinj T. 4, Tonn Detur iln Detenn r ddiſpare m keui⸗ al Lu ul Kid ae loc. Che 1 apraum in f⸗ d em all⸗ alAOa- XAM 6, n M na vIA d de pa. are elt con⸗ s uu ru clerteu edit(acel bet, Pb Aiea t ſtribur⸗
FIVORNT. 1. 5,
— 4 3 8 e——.— a
ſtributis bonis panperibus, in monaſterium relegatur. c. 9. Ji qui- ſacerdor. c. 7. qu. I. c. omnes quor. c. 50. qu. I. Cume-
nim per conſeffionem cognatio ſpiritualis contrahitur; id
Potius inceſtus ſpiritualis, quam ſimplex ſtuprum eſſe cre-
ditur; v. Coruinas al, I.§. J.; ibique Boebmer. Non Praetere- undum hic eſt, quod, quum alias iure romano vitiatam ducere vetitum eſſet, Pontifex Clemens III. c. 20.+ de ſpon. ſal. id mutauerit. Secundum. Tria 2.⁷. aiftinct, namque er- rantes in viam reducere veritatis genus erat eleemoſynarum
atque Deus ipſe praecepit, vt vxorem fornicationum ſume-
ret Qſia c. 1. v. 2. Quare conſtituit Papa, vt, qui mulierem publicam de lupanari extraxerit& duxerit in vxorem, in re- miſſionem proficiat peccatorum, atque meminiſſe debeat, ſe opus facere charitatis; v. Gregor. Zholoſ. d. I. I. 3. c. 21. c. 15. n. 4. ſed vide c. 17. 15. Apoſlol. c. maritum 33. aiſtinct, c. curandum, c. ſi qui=r viduam aut eiectam. 51. diſtinct, ita rationes ſubducit Pontifex.. XXX.
Sicuti vero haec ſcita Iuris Canonici abſona ſunt, ita& delicta carnis, quo& pertinet ſtuprum, mira confuſione
obuoluit, in iisque definiendis hallucinatur. c. Lev ika ſ. 1.
C. 55. O. 1. Gratianus ait: Fornicatio autem, licet videatur eſ- ſée genu-, cuiu libet iliciti coitur, qui ſit extra vxorem legitimam: tamen ſpecialiter inteligitur W VSV wDLVAKRVA, VEL MERETRIMCVAN, VIEL CONVBIVARVA S. hiuprum autem proprie IIRXGINI LST I1.LI2A DEEIOARA. 770. Cuius confuſionis originem rimari liceat. Notum eſt,
in eo conſiſtere ſtupri& fornicationis differentiam, quod
Auprum in ſoluta honeſte viuente; fornicatio vero in quae- ſtuaria committatur; vid. praeced. Quodl igitur Gratianus
a crimine

——* — õõ——õõ——
Ptae, Eod. Libr.
58 BE POENA a crimine ſtupri remoueat viduam; idcirco factum eſſe cen- ſeo, quod legem diuinam Moſaicam male intellexerit; hanc enim, cum de virgine corrupta tantum loquatur, ad viduam transferendam haut eſſe credidit; atque ita de virginibus, non autem de viduis ſtuprum dici: quaſi vero apud Ebraeos virgines ſolum dote emtitia, vnde illa ſanctio fluxit, acquiſi- tae fuerint. Accedit, quod maximo in odio fuerunt nu- ptiae ſecundae, nec, quamuis licitae, honeſtae tamen re- putatae a plerisque populis. Ita Zaler. Maxwim. L. 2. c. I. Ma-
tronas eas, quae Vnd matrimsnio contentae ſuerant, corona puaici-
tiae honoratas refert apud Romano⸗s. Tertullianu- de Monogam.
in fin. Vnde Dido apud V irgilium L. 4. Aeneid.
Huic vni forſan potui ſuccumbere culpae. Vbi Seruius. id eſt: fortunam muliesrem non coronabant lis nu-
MWn licuit thalami expertem ſine crimine vitam Daegere— b v. ibi Seruiur- conf. tit. C. de ſecund. Napt.
Maxime vero apud Germanos Zac. de morib. Germ. c. 19. quod& Leges germanorum, in odium ſecundarum nuptia-
rum latae, probant; conf. quae Conſult. Dn. Eſtor Oiſſ. de Iu-
re deuolut. in Haſſ. c. 4. S. I. L.(e)& in not, ad Heinecc. Inſlit. §.:15. I. J. congeſſit. Patres Eccleſiae ſecundas nuptias re-
probaſſe ex c.§. 9. 10. C. 31. 7. I. apparet; adeo vt& hone- ſtam fornicationem vocauerint; conf. Zicęler ad Lancelot. L. I. tit. 27.§. 19. Ac licet non plane hactenus easdem damna-
verint; tamen, cum incontinentiae quid iteratum matrimo-
nium habere putauerint, tanquam honeſtati aduerſas reie-
cerunt; vid. Gonzal. Telez. ad c. J. I. de ſecund. Nupr. Cur
autem

mias ke 5 7 hone⸗ vt. oJ. amna. 2 trimo reie⸗ 8 Cur
autem
SrwpRI.
3 8
autem in concubinis fornicatio intelligatur? quae tamen v- xorum tenent locum, nec niſi quibusdam accidentalibus dit. ferre videntur ab vxoribus legitimis; tenendum eſt, eam fuiſſe concubinatus rationem, vt ad tempus plerumque ſu-
merentur vxores, quod plane illicitum habebatur; vid. c ⁵6.
Aiſt. 241. c. J. C. 32. 4. 2. Sed cum ad perpetuam interdum co-
habitationem admitterentur, id quadantenus tolerandum eſſe cenſuerunt patres, quo pertinent c. 4. 7. diſ. 24 Hone- ſtius tamen eſſe vxorem ſociare ſibi legitimam,& reiicere concubinas, vtpote genus conſuetudinis non ſatis decorae patet ex. 11. 12. c. 52. O, 2-, vt adeo quoque de odio in concubinatum dubitari nequeat; conf, Gonzal. Zelez. ad c. 20. L. de ſponfal. Ziegler ad Iancelot. L. 3. tit. S. J. 7. Gregor. Tholoſ. Part. Lur.(an. L. 5. tit. 21. c. G. 1.(e). Auxit illud ne- glectus benedictionis facerdotalis, in qua exprimitur conſen- fus animorum in matrimonium. vid. c. r. A. de éigam. non ordin. atque cum concubinatus iſta benedictione deſti- tuatur, fornicationi proximior, quam matrimonio credi- tus fuit. conf. Iluſiri⸗ Boebmer. Sebilter. iluſtrat. L. 2. tit. 11. J. F. tit. 12. Quin cum meretrice committatur for- nicatio, dubium non eſt. Kidicula tamen eſt gloſſa, quae defnit meretricem; vid. lluſir. Boebmer. ad Chruini Inſtit Iur. Cunon. I.4. tit. 21.§. I. 1.(T). Ex dictis igitur facile erit iu- dibratu, cur vſus concubinarum, viduarum& meretricum ad eandem relatus fuerit claſſem: concubitus namque omnes extra matrimonium rite initum celebrati fornicationis titulo inſigniebantur; vid. c. Lex illa§ I. C. 55. J. I.3 eosdemque mavime illicitos habebant canones, ex quibus matrimonium rite fieri haut poterat: de vidua dictum eſt; de concubina b H 2 loquitur

60 DE POEzZNA
loquitur c. 12. C. 32. J. 2.’ in meretrice res eſt nota. At in ſtupro aliter ſe res habet: Regula enim luris Canonici eſt in c. 2, de regul. Iuris: copulam carnalem facere praeſumtio- nem conſenſus coniugalis potius, quam fornicarii, vt vite- tut praeſumtio peccati. At in viduis, concubinis, meretrici- bus praeſumtio haec locum habere nequit; in virgine autem optime; in qua ideo ſtuprum eſſe, quod ſecundum legem Mofaicam matrimonio emendari poſſit, creditum fuit. b ſ. XXXI.
Fornicationis vocabulum in ea ſignificatione, qua idem eſt ac ſcortatio, vetus non eſt. Latini enim ſcortationem dixere, vt ſcortum, meretricem; vid. Horat. L. I. Serm. Jat. 4. v. I11. Quum vero meretrices in lupanaribus proſtitue- bantur, quae cellis ſubterraneis fornicato opere diſtincta erant; inde lupanar fornicis nomen adeptum eſt; vt Iluuena- lir Jat. 7. v. 17.
Lenonum pueri quocunque in fornice nati.
Hinc ſcortationis ſignificatio ad fornicationem translata eſt; Sidorus I. T0. Fornicatriæ, inquit, eſt, cuius corpus publicum. Rae ſub arcuatis proſternebantur, quae loca fornices disuntur. Qua in fignificatione eodem vocabulo vtitur Tertullianu- de pudicit. c. l. conf. Borrichii Animaduerſ. in Loſſ. de vitii- latini ſermonis p. 107. Petronius, eiurdemque interpret.; Du Freſne Gloſſar. med.& inſim. Latin. voce Fornicariur. 3§. XXXII.
Tameſi vero Pontifex in c. 7. JI. de adult. conſtituit, vt vitiatam dotet& ducat ſtuprator; quam Legem Deus Ebraeis dederat; tamen cum perpenderet, ſi non impoſſibile, valde tamen in hoc caſu periculoſum eſſe, ad factum ſimpliciter
prae-

—
— Atu
mdi eſti 1 — umtioo.
Vt vite
= retrici.
autem
— legea it
af idem Sonem *e. Ga. t ſtitue. * incia 8 ang
raelt z Dicum. uutur. drus de ar latini Ceſme
A uit,t 2 braecis i falde alliciter
prac
S2VPR2
Gʒꝑ—ꝑ,,—,——— 4* 4— ,nn—
praeſtandum adigere eum, qui matrimonium cum corru- pta pertinaciter recuſaret: Ideo hunc in monaſterium detru- di iuſſit; vid. praec. Cui originem debet diſpoſitio, quam vo-
cant, alternatiua; vid. Ziegler ad Lancelot. de adult.; eoque ius
canonicum hactenus mutatum eſt; vid. Berlich. D. a. Q5. 2. 7. 16. Licet coniunctiua ita ſe habeat, vt disiungi rite non poffit; Lex namque chuina matrimonium cum ſtuprata im.
perat, quod vt eius conſequens ſequebatur dotatio; emebant
vxOores Ebraei dote legitima, vt dictum eſt praecedd. Vnde nullo negotio perſpicitur, hodiernam dotationem, qua ſatis fit vitiatae, non eſſe dotationem, ſed potius loco ſatisfactio- nis priuatae, quam leges decernunt; vid. Strvyk ad Brunnem. Iu= Eceleſiaflic. I. 15.§. 2ũ. Quamobrem cauſam eſſe nullam exiſtimo, cur viduae ſatisfactionem illam denegent Huberu- prael. ad iuh de adult.§.. Ant. Fuaber Cod. Jabaud. tit. 7. def. y. n. 4. Jand L. 2. tit. 7. def. 10.& plure= a Berlichio all. loc. n 77, citati;, idcirco, quod dotem exigere nequeat, quae virum ſemel& dotem habuit, vel quod, quae virginitatis florem iam amiſit, deflorationis pretium petere haud pofſit. Quan- doquidem vero apud Ebraeos non virgines ſolum, ſed etiam viduae ad coniugium admittebantur, cuius conſequens erat dotatio; hinc& pro viduis ſoluendum erat pretium, i. e. dos legitima;& Teutones etiam viduas ſibi dote adiunxe- runt; hincque vitiatae dotem ſoluere debebat ſtuprator. Et cum amplius hodie non eſt dos, quam ſtuprata accipit, ſed, vt dictum eſt, ſatisfactio priuata, quam leges iubent; mul- to minus illa viduae abiudicanda eſt; conf. Berlacb. all. I. 2. 57. licet is ex alia hypotheſi, dotationem nempe eſſe poe- nam, quod tamen falſum eſſe, ex dictis apparet; vid. Zi- tiu- Lur. priu. L. F, c, 9. S. 1%. Lauterbacb. Cbll. Theor. pradt.
“
H 3 ad

*
6² DPD zZ PoENA
II. Jal. de adalt. f. 44. Neque alicuius momenti eſt ratio⸗ quam Huberus affert, quaſi vero eam, quae ſemel dotem accepit, iterum poſtulare illam non poſſe; qua ratione id probari poſſit, ignoro: Vidua namque, quae iterum rite nubit,& dotem praetendit iuſte, licet a praemortuo viro ha- beat dotem. Quid enim affinitatis habet dos praeteriti ma- trimoni cum praeſente? Et jure Moſaico, vnde noſtra le- gislatio originem traxit, quaecunque femina, quam: unis etiam virginitatis florem amiſerit, pretio emenda erat, & dos ſoluenda: praecipue autem, cum hodie ſit ſatisfactio priuata, quam Leges decernunt in com penſationem denega- ti matrimonii v. Lauterb, all. l. hoc enim iubent leges prae- cipue atque volunt: honeſtae igitur viduae, licet amplius ſer to virginitatis nom ſplendeat, ſatisfaciendum erit. Erroris ve- ro huius originem e lure Canonico repetendam eſſe putem; b jn tanto enim odio erat uſus viduarum, vt& fornicationem tantum, non autem ſtuprum in his committi exiſtimaretur; v. praec. Cum igitur in ſtupro matrimonium cum dotatio- nè locum tantummodo habeat, nec in fornicatione, qua ſuo I periculo uxuriantur meretrices- veliisdem ſimiles, vt viduae; inde collegiſſe videntur, viduas fornicantes non eſſe dotan- 1 V das, ſicuti nec meretrices. Interea de hodierna dotatione ad- 1 b b ſcribo verba Zitii Iur priu. L. 6. 6. S. H. TI. in genere, inquit, b putem, nece ſſitatem dotandi graui ratione non niti, cum damnum, quod femina ſua culpa ſentit, ſéntire non videatur, quod natura is& ciuilisz ratio tuetur, L. 203. de R. I. conf. Gundling. Iur. Nat. c. F.§. 5r. Equidem ea dotario, quae iure Moſaico im- peratur, ab hodierna penitus diuerſa eſt; Deus namque no- lebat eſſe in Kepublica Ebraeorum, quam moderabatur, ſpu- b r10s,

R ratio — Otem She ic
v rite oha. E 1 ma. m ra le⸗
uam. — erat, 12 ato d degs — prae⸗.
Stan- . apeadl.
mum, Watun b Bg. hr. omm⸗ ale no. 14 ſpu.
rIO
wſer.
8— Aiisn 1 er ete— 4 1
ling. Iur. Nat. c. r. F. 44. quare omnibus Ebraeis inter ſe ius legitimi connubii erat. Iubebat itaque Deus, yt, qui per-
cendi delicti iſtius ſuppetat ratio. .§. XXXIII. 1218
lure Pontificio c. 2. J. de adult, diſpoſitum eſt, vt ſtupra- tor, quando nuptias eum vitiata recuſat; corporaliter caſti-
getur, ac in monaſterium detrudatur; alioquin, ſi expetit
coniugium, a poena immunis eſt; quae ratio cogendi cum
apud Proteſtantes reiecta fuit,& in eius locum poena car-
ceris, vel relegationis temporalis vel mulctae pecuniariae
ſubſtituta; Berlich. D. 4. Cbncl. 55. u. 113. 3 ad modum
tam en Iuris Pontificii haec ſtatuitur in caſum deficientis ma-
trimonit; e contrario autem, qui illud, quod copula car- nali declarauerat, conſummat; a poena hac liber iudica-
tur in honorem matrimoni, quemadmodum ſcabinos Lipfi- enſes reſpondiſſe refert Berlich. all. l. u. 117. Alli vero ab
omni poena eo caſu immunes nolunt; mitius tamen in v- trumque

DE POENA
——,———— b trumque animaduerti debere; vid. Benger Lledt. Luriprud. Crim. p. 141. Curpzou. Pr. Cim. q. 71. n. 49. Ntut ſit, cer- tum tamen eſt, poenam hodiernam ad modum iuris Pon- tificii in calum deficientis matrimonii decretam eſſe. Ideo- que in fauorem matrimonii contrahendi in conſiſtoriis poe- nam remitti ſcribit Curpzou. Lurisprud eccleſ. L. 3. def.§. Quo caſu vero poenitentiam eccleſiaſticam ſubire tenentur mul- tis in locis, vid. Lauterb.(oll. theor. pract, ad L. Iul. de adule. FS. ⸗. de cuius origine, natura& fundamento, quo niti- tur, conſule Iluſir. Boehmerum in Diſſ. ad Plinium fI.,& V inprimi⸗ Diſſ. 12. ad ZTertullian.§. 16. G in Schilter. LLuſtr. L. 2. tit. 4. Orięę. Iur. eccleſtaſt. c. 20. 21. W ſ. XXXIV. Neque vero ordinalio politica de Anno I4₰ 5⁰. ad ſtuprum referendum eſt. Tametfi enim quemcunque concubitum extra matrimonium prohibere videtur: maxime tamen ad proſcribendum concubinatum, qui Germanis hucusque v-
9 Idque ex ipſis d. Ord. verbis colligitur; namque habent tit.
»2. Von leichtfertiger Beywohnung; Dieweil auch viele leichtfertige Perſohnen außerhalb von GOtt geſetzter Ehe 8 V zuſ ammen wohnen. Concubinatus enim tanquam con- 1 b ugium inaequale, nec ſollemnibus initum ritibus adeo il-
licitum non reputabatur, vt Clerici ipſi, quamuis vxoribus legitimis frui haud poſſent; tamen mulieres iſtas minus ſol- lemnes habuerint; conf. Illuſir. Boebmer Iur. eccleſ Proteſt. L.. tit. 2.. 1⁰. ſ6.d. v. P. Gimon. Bibliotheque cboiſie. At ve- ro, cum creditum fuit, non omnem mulierem iunctam vi- ro eſſe vxorem viri, vt loquitur c. 12. C. 5. J. 2, ſed neceſſe eſſe,
ſtatus fuerat, vid. Heinecc. w. de concub., ea concepta eſt.

[2ssque.
8
ta eſt.
1 n anm co- Uanadeo i- 1esonibu
I nus 0l
8 Pyutſ.
*. 8 1
1
ſf
e, ut bened
8
ſuperefſet: eo ſemper anniſi ſunt Pontifices, vt id genus con-
ingi tollerent. Clerici ceteri eo magis id promouerunt tum demum, cum iis ipſis concubinatus, quem hactenus exerce-
bant licite, ab Alexandro II. vetitus fuerat, vid. all. P. Si- mon. Vsque dum Teutones eorum conſilia obſequuti, Aila ordinat. eundem prohibuerunt. Odium in concubinatum vel ex ipſa poena, quam(bncilium Trident. Seſſ. 22. C. S. Seſſ⸗ 271. de Reform. C. 14. concubinariis ſtatuit, apparet. Neque vero iſta ordinatio tam potens fuit, vt iſtud malum elimina- re penitus potuerit; quin potius eandem ſecuta fuerit alia
de Ano 1149, eodem modo concepta; vid. tit. 27.§. 2. quas ſanctio demum repetita in Ordin. Polit. de anno I777. tit. 25. qua Magiſtratus quicunque in concubinarios antimaduerte-
re iubetur, atque adigere eosdem, vt benedictione ſacerdo- tali copulentur. F. XXXV. Neque eius criminis fit mentio in Conſtitutione Crimi- nali Caroli V. cuius rei ratio haeo eſſe videtur: In Germa- nia criminum alia erat differentia, acapud KRomanos; mul- ta namque hi publico iudicio vindicabant: quae vero Germa.
ni priuata ſatisfactione expiabant; exemplum ſit homicidi-
um; vid. Kreſſ. luriapr. priu. P. 73. Vnde maxima poena- rum diuerſitas irrepto in Germaniam lure Komano orta eſt, atque ad perniciem reipublicae maxima confuſio, cum iu- dices pro lubitu mox poenam ex iure KRomano, mox ex ger- manico decernerent; v. Ord. crim. proem. Quod vt prohibere- tur,& certa poenarum norma ſit inpoſterum; determinauit Imperator easden: in cauſis capitalibus, quae hominum ca- put, ſalutem ‚formam ac fortunas coneernunt; v. d. Ord. pr.§. s.
1 Quam-
vt benedictione ſacerdotali firmetur coniugium? vid. Gunaling. P. 19. Ogſ. 3. J. J. ſeog. ne ulla diſcedendi ſpes

DE POENA Quamuis igitur ſtuprum lege romana poenam non ſequebatur, quae famam fortunasque concernit; erat tamen crimen publi- cum; Iure autem germanico atq; pontificio extra poenam ha- ctenus poſitum erat; v. pr. Hine exiſtimaſſe Carolum V. pro- babile eſt, cum, vt ſtuprum ſequeretur matrimonium, iuſ- ſerit Pontifex; id vero ad cognitionem ludicis Eccleſiaſtici pertineat, de eo haut praecipere debere. Neque poena in re- nitentem ſtatuta obeſt; praeſertim cum eo tendat, vt ſa- cramentum matrimoni, quod copula carnali, ex qua prae. ſumtio conſenſus coniugalis oritur, conſummatum erat, iu⸗ ſte ac rite celebretur,& a contemtu, in quo eius laſciuia po- ſirum erat, vindicetur. Quo, credo, apparet, cur Impera- tor poenam ſtupri ad ſe non pertinere putarit,& ideo in d. cpnſl. omiſerit; propterea quod cum matrimonio proxime connexum& poena magis ad ineundum coniugium, quam alio direcia eſt.§. XXXVI.
Vnde iterum facile diiudicari poterit quaeſtio, ad quamnam luris- dictionis ſpeciem relatum fuerit ſtuprum; Vtrum ad Cenſuram eccleſia- ſticam, an ad inferiorem ſiue Vogteicam? Certe nunquam vlla olim fuiſ-
ſe coërcitum poena, es ante dictis apparet. lure demum Pontificio con- ſtiturum eſt; v. c. 2. J. Ae adult. vt, qui recuſat vitiatam ducere, mona- ſterio ineludatur; vid. praec. Qui autem conſtitutioni c. 1. X. eod. obe- diens fuerit, a poena immunis erit. Quamobrem cum id genus poenae a Proteſtantibus reiectum fuit; opinio tamen remanſit ad matrimonium quodammodo eſſe adſtringendum ſtupratonem, vt ex mala fama, in qua ab ipſo collocata, in meliore iterum ponctetur vitiata; ita loquuntur Ordd. hodiernae; in eius locum ſubſtituta fuit poena carceris vel relegationis, vel mulctae pecuniariae. Quae etiam locum non habet, niſi in caſu defi- cientis matrimonii, vid. Berlich all. atque eo maxime pertinere videtur, yr ea inuitetur corruptor ad coniugium cum vitiata ineundum, ne ſuper- eſſet ſcandalum, Cum itaque omne id, quod matrimonii cauſſa compa-
ratum, atque cum eo connexum eſt;& ad iudicem eccleſiaſticum perti⸗ neat 3

—,— Pebatu, — pubi⸗
4 am k V
*. pro
Anm iul liaſtia =Ante.
vtla Auprae. — at, lu Slia pPo⸗
anpera.
oin orime Aiguam
rnluns- u ccleſa- amfall⸗
1*‿
do con⸗
— mona⸗
—u. obe⸗ en poenas m nonian = nqucb n r Old = zationi
alude- — Videtu- — ne lupe compi-
FKum pente
nest;
STuPRI 67
——
neat; vt notum eſt: dubium eſſe non poteſt, quin& ſtuprum ad cenſu- ram eccleſiaſticam referendum ſit. Accedit, quod inprimis quoque ad cenſ(uram eccleſiaſticam delicta, quae in matrimonii contemtum, quo& fornicatlo pertinet, cedunt, relata fuerint. Vnde colligitur, cum ſtuprum,
quod plerumque ſequitur matrimonium, ſaltim debet, eoque caſu extra
poenam eſt: recte ad cenſuram eccleſiaſticam referri. Quodſi detrectet matrimonium ſtuprator, poena dicta magis eſt medium cogendi, quam pu- niendi: vnde regula: non prius dictandam eſſe poenam ſtupri, quam paſſus matrimonialis finitus ſit, vt affirmat Meruber Select. Obſo for. P. 1. Ob. 48. P. 8. Obſ. 289.§. XXXVII.
A uero autem alieni ſunt, qni eam ob cauſſam ad ſuperiorem iuris- dictionem reiiciunt delictum illud, quod inter publica iudicia numere- tur. Equidem lure Romano ex lege quadam publicorum iudiciorum deſcendebat, certamque poenam habebat propoſitam; ideo& crimen erat publicum; L. 1. 7. Ae publ. iud. v. Heinecc. Syntagm. Antid. L. 4
7it. 18.§. 1. 2. Verum id in Germania non obtinet. Nam ad delicta
publica retulerunt Germani, quae tamen lege publicorum iudiciorum haud fuerunt notata; e. gr. furtum; Heinecc. ⁊ de delict. Delictum autem pu- blicum eſt, quod reipublicae luendum nec ſolum ei, qui iniuriam patitur;
Ja. Urm Parri qnate omnia fere crimina publica ſunt; propterea quod quaelibet punit res- publica: quod eam ob cauſſam minus recte ad iurisdictionem ſuperiorem refertur, Id autem non omittendum eſt, quod T bomaſius ad Huber. prae-
12fl. Inſt. de publ. iudic. monet, magnis adhuc tenebiis obuolutam eſſe
diſtinctionem criminum ſecundum conſuetudines Germanorum. Quamo- brem ita cenſeo, nunquam introducto iure Pontificio, vel ad ſuperiorem nel ad inferiorem, iurisdictionem relatum fuiſſe ſtuprum: ita& hodie- nũ Pontificii cenſuræ eccleſiaſticæ relinquunt, v. Fabri Staats Cantzl. p. 33. c. 13. p. 381. /ez. ſed cum a Proteſtantibus poena ſtupri mutata fue- rit,& ſimplicitet eidem ſubiectum, ad iudicem ſecularem, ac proinde ad ſuperiorem iurisdictionem retuleruut, quemadmodum etiam in Fran- conia ad Centenam refertur, conf. Eabe Staats⸗Cansl. all. loc. Ve- rum maximas alit lites haec materia; alits quoque ad inferiorem ſiue Vogteicam iurisdictiem reiicientibus, vt VVittenbergenſes, vid. Augu- ſini Leyſeri diſſert, de poena ſtupri arbitrio iud· relinq. 5. 21. p. 23.
§᷑ XXXVIII. Stuprum non ſimpliciter, ſed in caſum recuſati matri-
monii poena ſaeculari cohiberi, in Haſſia noſtra ſaltim ex ord. Eccl. Haſſiae 12. ſub

4
63 DE POZNA
„ à — enunnsfpenfHR Boe, W viueshneitaly 10nnnure
—
ſab ꝛu. von heimlichen verloebnißen, und fleiſchlichen Vermiſchungen p. 367ü. apparet: ita vamque diſpoſitum eſt: So ſollen unßere Ehe⸗Rich⸗ ter den beklagten mit Fleiß vermahnen, daß er die geſchaͤndete Perſohn zur Ehe behalte, und aus unehren wieder zu Ehren bringe, doch ſoll in dießen und andern Fallen, da fleiſchliche Vermiſchungen zuvor dem Kir⸗ chen⸗Gang beſchehen ſeyn, der Braut nicht in dem Krantz zur Kirchen zu gehen, auch kein Schenckhochzeit zu machen verſtattet; ſondern beyde Perſohnen anders nicht, dann mit vorgehender offentlichen Poenitentz ein⸗ geſegnet werden. Vnde innoteſcit, apoena liberar ftupratorem, ſi vitia- tam ducat. Poenitentiam vero ſubire tenetur, vt& vitiata, qua eccleſiae lae- ſae ſatisfict. Contra vero, ſi renuat corruptam ſibi matrimonio ſociare, poenam carceris& mulctae pecuniariae non ſolum ſuſtinere, ſed& ſtu- pratae ſic dictam dotem ſoluere tenetur: vid, A Ord. eccleſtaſt. 368. Da aber in obberuͤhrtem Fall bey den beklagten Theil⸗⸗⸗ nicht zu er⸗ halten iſt, daß er die geſchwaͤchte Perſohn ehelichen wolle; So ſoll daſſel⸗
bige GOtt dem HErrn als dem Gerechten Richter und Hertzens Kuͤn⸗
diger, dem nichts verborgen iſt, befohlen. Gleichwohl aber, von wegen geubter Unzucht, mit dem Thurn und darzu einer gebuͤhrlichen Geldbuß, nach Gelegenheit der Uberfuͤhrung, geſtrafft, auch ſonſten der geſchwaͤch⸗ ten Perſohn zur Bezahlung gebuͤhrlicher Außſteuer⸗⸗⸗angehalten wer⸗ den; A poena tamen carceris libera eſt femina, quae ad matrimonium ineundum parata plerumque, eceleſiae vero ſatisfacit. Eoden fere modo diſponitur in Ordin. Eccleſiaſt. Brunſuicenſi de Anuo 1569. tit. von Ehever⸗ pflichtung derer Perſohnen, ſo nicht unter der Eltern oder Vormunder Gewalt ſeyn; p. 251. ſε⁄‿ᷣæ᷑ Eos nempe, qui ſtupro ſe contaminarunt, ne- que tamen id matrimonio inito purgare poſſunt, ob impedimentum quoddam; maſculus poenam carceris in pane& aqua, per 4. ſeptimanas3 femina autem tantum per 14. dies ſuſtinere debet: ſed mitius punitur ſtu- prum in his qui matrimonio copulantur. Scilicet vir 8 dierum, femina
4 dierum carcere afficitur; adhaec autem nec ſollemnes nuptias cum con-
niuis habere licet, nec ornamento virginitatis accincta femina. Quan- do vero ſola ſtupri quaeſtio vertitur; feminae ſatisfaciendo& 14. die rum cuſtodia liberatur; illa aurem 9 dier. carcere. Hinc, credo, aper- tum ſit,& hic honori matrimoniali aliquid tribui,& conſecuto eo, li- cet non omnis poena ceſſet, mitiorem tamen locum habere: cum qua conuenire videtur die erneuerte Kirchen⸗Ordnung Anthon Vlrichs,
b Hertzogs zu Brgunſchweig. p; 106.
1 1

Sln Ki⸗
*
2

2— — 2
— — “—
8 8

““
ANI IIeen
S ANn
4 2
nhegknhiktkserhee Tetese u
— rhertzenes 1 Feefes SSee
2 1 ““ e IIrr e in
7.
ri een 44
3 8 — 23 * ereziebeeitsete 51 *
88“ eee
e 6 45
2
* e— 2 Beeneits s 8esn 15
1 * . Birlherinndir 1*2*
***
een S
ieezitkrerere
ner
eeeeredrren
12““
** erleeenenr
u eee
7⸗

———— 8——

—
2
——⁴44— —— .

B. I. G.
† 0 — r* (L 20 Q — L
—
nnnſenſmnmanſtnnnunnſſfſſſſſſciſniſinniſinnnſannſinnningindnndnnnnunnnünſnnndnn Oem 1 3 11 12 13 14 15 16 17 18
8-. 9 17 L ö““
6 öC“