BELILATOR AUDED POILI 3 1 CUS, Utriusque fortuna eventus expendens. graphi- ceque militaris rei artificia, ac di⸗ verſos belligerandi modos repræſentans, Variis, tumpriſcis, tum recen- tioribus Exemplis Monitisq́; neceſſariis illuſtra« tus. Tradente JIACOBO LE- BLEu, U. I D.&P. P. SBe 2R,RE GIESSAℳ Vypis Antonl UItzii. Ap. HERMANNuM VELSTENTunM Anno 1666. oee Inclyti Lubecenſium Senatus Muſtribu CONSULIBUS Magnificis Nobiliſſimis 8 ENATORIBI vI RIS Dignitate generis& Juſtitiz laude eminentiſſimis Dominis meis plurimum colendi- Regimen felix & multos annos pregor. — SXNDICIS b Gen, r 2 ullI 7 CM lantur fuönng b ſesdg dächt W 1 qurti . 3 4„* 2* 2„* 11 r, 1 * 2elusSegſe ceisde 6e, e A. S W Ietate erga Deum, erga homines Iuſtitiâ, ſufful- cienda Regnantium eſſe ſceptra, Ochus Rex filium do- cuit, ut paterno cautus exem- plo, tuta glorioſaque videret regni exordia. Vtramque ha- rum virtutum, PATRES CONSCRIPTI, in vobis ad- mirantur politiora ſeculi hu- jus ingenia, fortunatoſque Ci- ves deprædicant, quibus na- ſcĩ datum ſub veſtro Imperio. Vbi uniꝰ tantum orthodoxæ- que fidei cultu templa reſplen- dent, nullà pravi Schiſmatis (2 con * 8*(0) Ses contaminata illuvie. Vbi incor. ſuslte rupta fumant juſtitiæ altaria, bonis ſolatio, pravis oppreſ- ſioni, illibarà Juris æquitatiſ- 4 que reverentia. Nihil in penati- bus veſtris venale, aut ambi- tioni perviuma diſcreta domu &Reſpublica. Vbi certum affii Gis refugium, ſecurum vir. tuoſis aſylum, anchora civili navigij firma, tranquillus poli tice gubernationis portus, non errantis prudentiæ ſcho. la, veraque optimi Regiminis idea. Vbi natura Senatores non — trandir, Kditam pragu Mxuli agdr vires rerrot ſias ſtrail anlxi- lepte diſciplina exculti, grandes ver bis, ſapientes ſententijs, genere toto graviſſimi, in quibus ſpes ſuas tbsäat dols,a (lo, forue tiellg neteyi l d 1 t. P*. Ju amm N Aas en a umn. 3 d Aun Vb mm A5 ſuas ſitas atque fortunas arbi- trantur, gaudentque univerſi. vVbi fama broceres laudat, pro- priaque ſuper æthera virtus. Hac uſi, prudenter aliquoties dverſantium eluſiſtis cõſilia, vires hoſtium impendentes, terroremque à motibus inte- ſtinis oſtentatum, ſingulari di- ſtraxiſtis ſolertia, audacique atque invicto animo, mala, quæ preſſura fuiſſent, amoliti eltiszut non magis Athenæ So- lonis, aut Sparta Lycurgi con- ſilio, quàm Lubecenſis veſtro floruerit Respublica. Jed latio- ri calamo, altioriq; dicendi ge- nere virtutes veſtras experien- )G; cia 828(0) 826 tia roboratas, magnanima- rumque actionum miracula explicet, vaſtumque per Or. bem ebuccinet exercitatior in Romana facundia Encomia. ſtes. Mihi brevibus aperuiſſe veritatem ſufficiat, quæ etian me ſilente, haud ſecus poſſet quàm ignis flammas vibrans celariz metuendum quippe, ne in laudes veſtras ulterius ex- currens, abaſſentatione auſpi- cari obſequium videar. Mea nunc intentio eſt, offerre vobis PATRES CONSCRIPTI, in meriti veſtri tributum, ob- temperationisq́ue mex telti monium, præſens opuſculum, BELLATORIS PRUDERNITI —— 3., Cpoll guium danelb , paühne ſentes TR E podit räfm tur pal homünu Aenunt ma nef iabig Nttonc Gorie conelh N KCd 4 ) . I üa tu 1 the te mia un m daa rex i ql fici un pun aau au 2 end u uye ſtra m ubt 383 0) Ss &POl ITICl inſeriptione inſr- nitum, res in beilo Germaniæ funeſto,& alibi præclare ge- ſtas, vel infeliciter& im- rudenter neglectas repræ- ſentans. Illud veſtris, PA- TRESCONSCRIPTI, prodit auſpiciis, quòd infirmæ rei fimorum opus eſſe judice- tur patrocinio, præſertim ubi hominum aut iniqua judicia metuuntur, aut non ſat explo- rata reformidatur benevolen- tia Exiguus hic labor eſt, ideo Patronorum magnorum au- oritate commendatio ipſi concilianda. IN VOBIS, PATRES CON-⸗ SCRIPTI, duo concurrunt, )9(4 ſcire, 288 0) Re, ſeire,& poſſe, alterum ilu ſtrationi, alterum protectio. ni operis deſtinatum, utrum- que obtintenti in latebras coacta inſultantium dicacita- te, ad alia majoraque pro. perandi dabitur occaſio. Em ſtra ad altiora nititur, cui er plicandæ virtutis inſtrumenta deſunt. Serena igitur frontei nataq; vobis humanitate, acci pite, PATRES CONSCRIPTI præſens munuſculum,&iigno- ſcite, ſi hoc literarum offico eorum interrumpere cogita- tiones veritus non ſim, quoriũ animos operum mole eſſe d- ſtractos, maximisq́; negotiis, ut “— .— b nechdh tes,deldd erdell Dlbii pgudic pleld etam a banlpt rorunt mäqe admlai il Der rennän Rrror uNvoh. tanyq conwer Dopuu kn u din r üem au laci mu bur n bul a in I iſſet. Deus Ter Opt. Max. flo- 4 6 e ut eunctis bene ſit, immorien. tes, nemo non novit. Quos in⸗ Rhua terpellaſſe religio eſſet, niſi ſin- gularis veſtra facilitas, qua ignotos quoq; ad venerationẽ prolicitis, purpuraque, quam etiam non petentibus adoran- dam præbetis, mihi ex infini- rorum relatu fuiſſet perſpecta, méque in virtutum veſtrarum admirationem cultumq; rapu- rentiſſimæ hujus Keipubl. Fũ- dator clementiſſimus, imperi- um vobis ſecurum, domum tu tam, quæſtuoſa terra marique commercia, Senatum fidelem, Populum bonum, orbem quie- tum- 688(0) ℳ tum, feliceſque in Concordia & juſtitia ſucceſſus cœlitus largiatur„ uc in alta pace xter. nitatis fama veſtra conting gat annos extremæ que Slonnes e. rennantia faltigia. ꝗile 6 Aprita 166 6. laſtris veitriAtagyift WW. bili ſimis Ordinls abſerrantiſſ imus Cabo HACoys LE-BLNY, UID.& P. P. “ 365 88 CM- u r P'ſen ge, Latinam opuſtulu Hhjſun crumdy trlunqhl Tun hu eaſenn, eryn b in lGuuni Suum meninn aun „ 85 S 45 SS.S er de 1 e eesee cc a en in„ 1.„. vel 4 Candido Lector a n atn ſalutem& omnia pro⸗ lig ſpera. 4pri nh FEI ſcripto Auctoris anonymi, natio- V 4 ne, ut verba produnt, Galli, in veſt hgſil Latinam linguam transfuſum eſt hoc mi, u opuſculum, olim Pariſius editum, Illu- ri ſſimoque Harcourti Comiti conſe- obſt u cratum, Cujus origo,ut conjectare licet, er carolo Moſcheni in Tacito ſuo Hiſſo- 1 riato, Aphoriſmo tertio, typis Venetis „ g! exſcripto, Galeazzo Gualdo Priorato B 1A debetur, Hiſtoriographo Italico clariſſi⸗ U n AM mo, in tractatu, cui præffx⸗ eſt T. itulus, Il Guerriero Prudente è Politico. Quod ignorari nolui, ne viri optimè meriti, contrafas, negleita vel ſepulta apud poſteros eſſe memoria videretur. 4 ——- Iu cujus libro transferendo non ian. tumſed etiam augendo exornandoaqus deſudatum eſt, ut uberior publuun 4 ad bonum quæſtus perveniret, ſimul. eet que trangsferentis omnibus candorin- F 8 noteſceret& ſinceritas. Vale Lelior 1 benigne, eique, qui inrem tuam,& Reipubl. hoc publicare opuſculum vo. lwit, A UVe. b M inperd, bobadh ant. dilgens hſicenda 414 a bu. tgen n m. 16 8 4 g' on a. ꝛceri i ſuh 2, u ) 4g 3 3s S 3 BELLATOR. PRVDENS ET rOLI TICUS CArux Il. DEF BELLI C41818. T Leiſcendi ſe conatus, præ⸗ tenta Status ratio, exarde- lcens gloriæ cupido„in- quierilque ingenij aliquis impere,„caufæ principes ſant, qui- bus ad bel lla mortalium animi irri- tantur. In quarum rerum theatro diligens accarataq; requiritur præ- videntia tanquam æmula quædam A actio- 2 Bellator Prudeus actionum humanarum Pharus, cu. jus ope diſpiciendi ſunt motus pal- ſionum, quas affectus vocamus quæ nonnunquam niſi à le ipſis ex acto conſilio, difficillima quæque facillima eſſe arbitrantur, ac prædo⸗ minante meniis turore, aggrec monſtra non verentur, quæ ipiit ceſſere negotium poſſent pruden. tiæ. Ad prævidentiæ itaq; officium ſpectat, matura conſultationè de cujusvis rei eventu judicare, necco affectibus laxare habenas, ut adnu. tum, retrotrahi non poſſint, ſiid poſcat Occaſio. Hic ea opus eſſe videtur pruden. tia, quæ affectibus modum, actioni- bus decorum præſcribat, bonorum malorum que diſeriminatrix Veii neceſſarii perſpicax. Errorum glau comata facilè internoſcens. Fall non opportuna, traudes dolosqus hominum nec neſciens, nec utur pans —— —— 3‧3 s die greiiden Uan5,( ſcietege Non ga- e en mitels- ticz at Frult trnskte ettnayi adiolca cujylal ta. guühucu Wanodii ttandad Kcradii Ni mo aülpia bet lcenen Tolda una, ccne an eni m agti a dth n iate An 11 a wl. lc —. & Politicus. 3 pans. Dræterita recordando, futura prævidendo, præſentia bene ordi- nans. Conſilia& aptè invenire,& lcitè tegere,& bene exequi ſagax. Non præceps in decidendo; ſed nec tempora agendi cunctatione amittens. Cauta cum ſecuritate po⸗ tius, quam felicia caſu exigens. Fruſtratãſipe vaſtum quis Status transfretat Oceanum, fallaxq; ipla eſt navigatio, ubi ordinatum deeſt adiulcandas undas inſtrumentum, eui vitales piritus inlufflant ſequen⸗ tia: Sui nempe ipſius, eorumque quibuscum commercia ſunt, ex- acta notitia,& rectum eauſæ, circũ⸗ ſtantiarũ, conſequentium, finisque lcrutinium. Qui ſe iptum non no- vit, moraliter prævaricator eſt, in aulpicatusque iſſius atque irritus la- bor. Conditionem propriam di- ſcernere neſcius lumine Regiminis Politici orbatus eſſe cenſetur præci- A: puo. —— 4 Bellator Prudens puo. Qui rerum naturam, eftectus- que penetrare non didicit, aut non cognoſcit, aut tumultuariè contu- ſoque ordine diſponit negotia, ta- cilè imperii clavum amittit tatoru invidià, niſi viam Numen ſupre- mum præſtruat. Multos vanæ pru⸗ dentiæ imago in præcipitium egit. Laudatur Philippus II. Hiſpana. rum Rex, quod in proſpero ſuccel. ſu animum ſictemperaverit, ut c. moda, quæ per victoriam fortuna ipſi obtuſerat, neglexerit; quòd Fer- dinandi Gonzagæ coniilium ſpte⸗ verit, qui ei ſuadebat, ut diſſipatis jam Franciæ Regni viribus turba- — tam. Lutetiam invaderet. Eratn. magnum prudentiæ factum, cogi- ata tare haud duraturam diu illam fa ventem auram: quodque in Pariſi- enlem illum gurgitem ſi ſe præcipi. taſſet, im prudenter ingreſſus fuil- ſet locum, à quo regredi forſan jple nelgi 2 relcirice cundüre tendtai slowi Car genend ththl nem e rum mo dant di penl expedi hincal lnchaaro iipiie dwono habden Alw n jbo ſekein. virame la amür. A gam m lün aät au xntt n F mlt dh balet an le er Politicus. nelciviſſet. Modum imponere ſe⸗ 2 cundis rebus, nec nimis credere ſe- u renitatipreſentis temporis, pruden- tis lominis& meritò felicis eſt. Carthaginenſes ambitione im- peritandi prurientes, cui id robut eſt, ut plerunque ipſi rationi ratio- nem extorqueat, contemptis co- rum monitis, bellum qui diſſuade- bant Siciliæ interendum, non ex- penſis proprij Status viribus inani expeditione Syracufas petierunt„ hincad fugam ignominiofam, vix inchoato bello, redacti, amiſſis ple- rilq́ triremibus plurimos ex ſuis ars bitrio hoſtium committere neceſſe habuerunt. Alius inter Europæos Prineeps, oſt habitoseniorum cõſilio, calo- req́; juniorum actus incõfulto, mi⸗ ſerè in Africâ nihil mali luſpicatus vitam cum exercitu reliquit. Illos conatus, in quibus affectu- A 3 um 6 Bellator prudens b um duntaxat ratio habetur, intau- ſti ut plurimum ſucceſſus comitan tur, ipſi rationi fiduciæque con- trari.. Maximum bellicæ rei fundamè, tum eſt, telicia mter prævidere ca: fus, quæque nocitura ſint olim. tempeſtivè amoliri,& antequam ingruant. Judicium& animoſitas prolpet Iucceſſus opifices ſunt. Prudenti ſagacitas& reſolutio, admirandadi ctorum operariorum ſunt inſtru⸗ menta. Prudentia, quà propriæ hoſtium. quevires librantur, caſuumquean. tequam contingant, opportunaex- penſio, viam Scipioni aperueread acquirendam Numantiam; ubiè — contrario prædeceſſorum ipſius. gnorantia foſſas Romanorum ſan. guine repleverat. otea Sultanus Mahumertus, rectè uſus 4 — accalöohe Kdtrome modago8 ollb ſinorun maximad nem M Rex, momet zumpe ruliſlet oeclya dulam⸗ Mdiis a uani diendar dbohe ditts JFetlain lden datum glote 0 2 3ℳ atio n ſuc oni1 bell a u 2 no noli LE ani a 1Ces ſolut ariot quj antut a ngan Scip Nun edect ſas R rat. Lahut —— & Politicus. 7 oocaſione, quæ nihil aliud eſt quam 2 X a. inſtrumentum à fortunà nobis cõ: modatum, pro exequendis noſtris conſiliis, durante Principum Chri- ſtianorum diſcordià Byzantium, maximamq; Græciæ& Pannoniæ pattem luo imperio adjecit. Guſtavus Adolphus Suecorum Rex, compertum habens quanti momenti ſittempus rectè colloca- tum, poſtquam atm aGermaniæ in⸗ tuliſſet, militibus tunc extra liinites Ooocupatis, magiſque Ducibus qui⸗ buldam ad res proprias adverlus in- ſidias æmulatium defendendas, quàm injunctum ſibi munus expe- diendum attentis, hac illac diſtra⸗ ctis ob curarum pondus Imperi mi⸗ niſtris, molleſcentibusq́; inter ad- verla incolarum animis, ac inſpem libertatis deſolari amantibus, tam parum oppoſitionis invenit, ut exi- guo temporis ſpatio majorem mi- b A 4 litum 8 Bellator prudens litum partem ſuis conatibus faven, WMani tem, terrasque novas plurimas luo arbitrio ſubjectas viderit. Niſi tera, tur ferrum, quamdiu candens eſt irrito poſt labore tentatur. Ludovicus XIII. Galliæ Rex dili⸗ gentia in defendendo adverluspe- regrinorum inſolentias Statu, te- gno ſibique rebellantes domuit, a micis ſuppetias tulit, conjuratorum Conatus prævenit, florẽtiſſimo im. perio partem junxir Lotharingis Alſatiæque, portas ltaliæ,& horti- dos Alpium tranſitus ferro aperuit fœderatorum libertatem erectisibi Propugnaculis firmavit, hiſceque prudentiæ miraculis,& animoſ fortitudine titulum Juſti, Regilque Invicti, ac Triumphantis glonamn reportavit. Ad inſtar avium, alata eſt Occa. ſio, quæ lubitò ut veniunt, ita con- feſtim, avolare ſlolent. Ad inſtar ad. b 1— aman⸗ Ibegig wis que polita ma elo ¹(uan e Allcpnus prohie Rtondi tureſſe rmpe idonea cera,, ſiwant rscho9 nlarum dconl meatum Incitun is cc UOV as V lam m. re ke III. den ſolet della Stult nit, jum vorta i anfit in liber sfirm racu ulum rium vium an utVe loler aklt. 1kach⸗ de get a xnn k a um at ioamn a iluſ. u v a Ag & Politicus amantis eſt, rudis adhuc& infor- mis, quem non quivis novit, velex- polire ad ulum capax eſt, niſi ſum- ma exornatus fuerit prudentia. Quicunq́; ergo feliciter armorum ſulcepturus eſt negotia, decunctis proſpicere Statui addiſcat, quæad promorionem laluiis illius judican⸗ tur eſſe neceſſaria. Quònummo- rum pertinent acervi, lectio militũ idonea, annonæ reiq;tormentariæ cura, quæ tria fulcra belli eſſe exi⸗ ſtimantur præcipua. Pleræque belli res conficiuntur conſilio& vi pe- cuniarum. A militibus omne belli- cis conſilijs robur, ſine quibus, quã- vis egregia, invalida ſunt. Qui com. meatum neceſſarium nõ præparat, vincitur ſine ferro. CAPUI 2. De Nummorum apparatu. O Tipendlorum militarium ner- vus in prompto numerorum A 3 ſub- 10o Bellator prudens ſubſidio requieſcit. Sacer eſſe de- bet coactæ pecuniæ uſus; nec idin molles, quo publicum foveri debet, profundendum delicias. Nonſub. iili ingenio, fictiſque calamitatibus graſffandum in populi fortunas. 5i quid interim ſubſidij neceſſitas ex. egerit, illud munifica Ducis inter milites diſtribuat manus, exulante illorum, qui ſaluti privatæ publicam poſtponunt, avaritiâ. Facienda pacis tempore expro priis reditibus nummorum cole⸗ frementibus armis demum ctio; imploranda ſubditorum auxilia. Haud exoſa prior eſſe videtur con⸗ gerendæ pecuniæ ratio. Alperain vulgi auribus eſt poſterior; necalia crebrior odiorum ſeges. Sed excu- ſat, ſi quæ eſt, culpam neceſſitas præſertim exhauſto diuturnitate belli proprio Principis ærario. E5 interim hic nitendum, ut ad matu- 8 rita Cll, Drac teſta otul cxc cian licgr publ geam. No anda adye Fdit dos lng biuu in lutij avari acis 1 m ntibi lubd oriot unie eſtp Brum u t, a xhau Princ itenc. 4 — — ritatem perveniat vindemia, & politicus. 11 cum ex uvà acerbà nequicquam expri- mi poſſit præter dolorem viſcerum ac ſtuporem dentium. Apparente igitur nummotum defectu, ne damnum patiatur exet-⸗ citus, decer ſubditos bonum erga Principem& ſe iplos affectum con- teſtari,&abſque murmure tribu- torum ſabire onus. Utilitati publi- cæ cedant commoda privatorum, ſciantque cives, incolumi Repub- lica, res privatas quoque ſalvas eſſe: publica perdendo privata ne quic- quam ſervari.— Nummorum penurid ad præli- andum coactus Lacedæmoniæ kex adverlus Antipatrum, profligatum vidit exercitum, qui ſuſpẽlain pau⸗ cos dies pugna, victoriam abſque languine habiturus tuiſſet, quod o- bitus Alexandrirumor paulo poſt, in Græcia percrebuiſlet. A 6 Tem- 12 Belaror prudens Temperatum ratione in Galli regimen, rectus agendi ordo, expè- acame q; moderatio, tanta huic Re⸗ gno commoda procurarunt, utabi que gravamine ferre onera po- tuerit ſibi in univerſorum lalutem impoſita. CAPUT 3. De Leclione militum. E proprio vel peregrino mißt parantur ex ercitus. Ex proprio major virtus, certiorque victoriæ fiducia; idque ob amorem patriæ, bonum erga Principem affectum, inclinationemque naturalem, qudà impullus imperij augmentum deſi- derat, cunctaque obſtacula, ſpino- ſasque abſque nauſea difficultates ſuperare contendit. Peregrinus non tam Status, quiã pro⸗ wopi cainit doelt opecm comt We .) and verta ſone nem qher 1 Äd0 poll glere dot pledt llure daän tusg lote l e prua n rat sage atio proc e te niyer PU. jonen un vel n kerc. cer ob: un rinci que rijal ue ol nau endit non! 2 in tha en ah 2 n d mm dlm — hä a In ar ku hu abr a ad, E& Politicus 13 proprium quærit emolumentum, cui nihil niſi remuneratio proobje- cto eſt; papilioni noctivago ſimilis, quem ſplendor argenti allicit, etiã cum uſtulationis periculo. Hujus u⸗ ſu carere qui poteſt, felix eſſe cenſe- tur. Pacis tempore, cùm opem ſu⸗ am neceſſariam non eſſe animad- vertat, armis ingruentibus præten- ſiones fuas juxta uſum& operatio- nem dimetitur, adeò ut vix ipſi abſ- que magnis expenſis ſatisſieri, nec ablq; ſummo is præjudicio offendi poſſit. Minima de illo concepta querela, cauſam illi præbet partes noſtras linquendi, novas que am- plectendi, nobis licet contrarias. Plures regulariter dominosreperit, quàm relinquere poteſt. Si prætex- tus detunt, ipſe quorundam inven- tor eſt, præſertim i alibi pinguior ipſi affulgeat conditio, qui ejus quo- que Principis ſe miniſterio ſubtra- b here — 4 14 Bellator Prudens here non erubeſcit, quinunquam prælente in rebus anxiis ipſi defui auxilio. Si peregrini uſum exeg ceſſitas, ex diverſis ille nationibus legatur, quòd hãc ratione colluſio- nes evitari ſoleant, facileque ſedi- tionibus& ſimilibus in perniciem Status formatis confiliis occurri. Formantur, aut augentur exet, citus per aliorum Principum tranl- miſſa auxilia, quibus ſi per occaſio- nem licuerit carere, inutile nonett. Quia plerunque iupperiis ejulmo- di, non tam juvantur victorię, quam fructuum ex ijs naſcentium ſpeta- tur communicatio: non raro omnia acquiſita commodo auxiliantis ad- ſcribuntur, devoluto Status rerum- que ab eo cui ſubſidia terunturino pitulantem dominio. Capuani, poſtquam impetrato à Romanis auxilio bis Samnitium copi⸗ erit ne. „» — cpis num coleg pate nolen Krih äam qui tena plim blun wich. Venti- Nele- leo lun etci delad nüerr —————— an Ais b plu or I h elci bus i un ver dhac eant milit nis e r, à Krum quib carel que uvan ¹ijs n. aicati mm 4 in 5 öM V 2 dd nun aa denne la itg aa pa. an lbon. an zenr krpur a xerc. amüb au m aon an du aalkab a lll devol ni ſubl un tu dom , pol auxil ia & politicus. 15 copias profligaſlent, tructum legio⸗ num retentarum in ſui perniciem collegerunt. Nam deliciis corru- ptæ reſpectus Senatui debiti immẽ: mores, arma arripere decre verant, ut in protectas provincias domi- nium nanciſcerentur; indignos quippe judicabanthabitatorés; ut terrã poſſiderent, cui defendẽdæ i- pſiimpares extitiſſent. Quodcon- ilium effectui mandaſſent, niſi pro⸗ vidà Komanorum autoritate inſo- lentium conatus, exitialiſque fe- preſla fuiſſet perfidia. b Leo Imperator accepto in auxi lium ab Amuratho lat ingenti ex- ercitu contra Bulgaros& Pelopon⸗ neſiacos, plus exinde damni, quàm inferre hoſtes potuiſſent, retulit; nam lub amicitiæ prætextu inter alias urbes, Gallipolis, Adrianopo- lis,& Philippipolis ab Amuratho jpſius regnis avulſæ fueruntj. dlhan. 16 Bellator Prudens Johanna Neapolis Regina, cum poſt ab adoptato& auxiliatore, io lio ſtatibusque dejectam ſe vidit. experiatur remedia quàmut exu- berantem militum auxiliarium co- piam appetat; maximè ſi neceſt habuerit ab illorum dependerear bitrio. Quodvis potius cum hoſte Pactum ineat; Securius hoc ipſ quam ſuſpectarum copiarum au- xilia. Gallia armis reunita, lubadmi- rando teliciq ue Ludovici XIIIIm perio, capax fuit luſtinendibelli, absq́; armorum peregrinorum ſub ſidio, diuque jam univerſi Orbis ferror extitit, quæ in medio fulgu⸗ rum militarium, fed in aprico L au- rearum tranquillitatem poſſidet æmu. Quævis ergo Princeps potius —— amnlat opem Alphonſi Arragoniiimplo. raſſet, illumque pro majotireiſi duciâ in filium adoptaſſet, paulo pcxdi dus 1 voiyer Mocar fol Alü Omnes tium ek gö copich mütan dont. ſenrit a' lat Seuha drices bocii d nri caniod fiun Dri Anile ator a i 1 or um& yoliticus. 17 Tia errewenuen.⸗me ni prædicatã, Alubditis peroptatam, due uiin quæ glorià& utilitate refocillavit n ad ak n univerlos, quibus naſci ſub tanti 10 mian Monarchæ imperio conceſſum edej ah fuit.. b go c, Aliis dominandi cupido leges med mnta omnes reſpectusque ſuperat. Vi- litum an lm tium illud in Regnantibus majus z nm tim eſt, quàm in aliis: habendi enim lloru n am cupiditatem imperandi gloria co- Sdvis anrzuu mitatur, Jquæ ambæ neo rarioni ce- t; 8n uhe dunt, necpericulo, nec viribus ſuis Ktaru m ſan ſemetiri norunt. Difficulter quis, cui habendi cupiditas imperat, zister m gemmas coronis aliorum per vi- ueLl u all Ctrices manus excuſſas, in amici vel ax fui an ant focii deferet manum. Duo canes un in atrio ſibi abblandientes, morſi⸗ umpe wna 4 n14 68. Wuejat in eiid cationibus in culinà mutuis ſe con- „quæi in dog ficiunt. b u, K Sht. Principes qui victoriæ ſpem in al auxilio ami 8 nquill u 1 io amicorum reponunt, eò 1 ma- 18 pelator Pruaens — magis intenti eſſe videntur, utno,(auue minis lui apud poſteros gloria rer lum fulgeat, quàm ur provincias acqui Hco, rant, quas felix armorum evemm pollicetur. Tandem ſive ex proprio milite ſive ex copiis peregrinis conflatitu erint exercitus, promptaſemper eſſe debet expeditio. Fractispii mis hoſtium conatibus, cæxerain plano ſunt. Nec rationis aut me moriæ uſum plerunqune metus pa titur. Hoc preſſus nec regredi, ner progredi capax. Nihil in bellan. di arte pejus eſſe creditur, quam ni- mia mora& reſolvendi negota df ficultas. & dies prolatando, magnæ oppot- tunitates læpe corrumpuntur. Reęs in pejus itura, niſi quam cite mabo medela paretur. Singularis Wallenſtainii Peoden xla Dilationem non patitut quod agendum eſt. Dubitando excitu ſtauxanj lyera ele be golüal dwode etor imord dedi Di, 7 poldi nüleio denlo dentes dio tan Rqhun tesln eo il glott riOtt igpan eſſfei anu„.. d Cælareani exercit Imperatoris re- 4 9 4 lixat aumg ſtauravit. Compertum erat magno aVvee n i Imperatori, nullum argumentum pete piant efſe fortius ad perluadendam ne- us Am gotii alicujus executionem, quaàm & Politicus. 19 aſlumpto poſt cladẽ ad Li pſiam of- i ficio, erectoque in pedes quaſi cx- texcitu, abſolutius res Cæſaris re- rped t ih quod ex ratione Status tormatum com mhtl eſt, convocatis Ducibus, reſtitutis Nec auüh in ordinem firmatisque legionibus plet hent peditatui lectioné equeſtris legio- teſſu Met nis, equitatuiter mille pedites im- pau Ml poſuit,& ſic accreſcente bellandi eſſe iu artificio experientia, recteq́; im- relo abin penſo nummorum, quos præce- Dilat ann dentes victoriæ pepercrant; ſubſi- Jum Dh dio, tam felices produxit ſucceſſus, — — atand aouut ur quatuor menſium ſpatio nutan⸗ pe ch e a tes Imperii vires ſuccreverint, ac ra, t 2 ctut. WA A dl u eò inſurrexerit bellica virtus, ur gloria per vaſtum diſſeminata fue- d rit Orbem, acinflati montis hoſti- dlis parturitio, qui totius Europæ im- PS- ſͤſ— 8 — 20 Bellator prudeus periis gravidus eſſe videbatur, ridi. culi muris, iinò inanis ludibriinau. itate— No, mal vitate detumuerit. nd Contultum, frementibus in Bel. n— gio armis Hiſpaniæ Regi ab Anto nio Perenotto Cardinale Granvel- ann lano, ut celerrimè rem aut bello, aut pace terminaret, ne Belgæpro priarum virium gnari, conſiliattu. canqi ſtarent ad iplorum ſubjugationem a deſtinatäa.„ dn Eadem mens fauit, exarde“ nann ſcente Chriſtianos inter& Sarace urg nos nupero bello⸗ IIluſtriſſimo nen Georgio Friderico Waldeccenfi a qu Comiti, Magno exercituum Duci u conſilio, voce, manu hoſtibus inſ- wWs oi gni, ſuis conſpicuo, longa experien; aubes tia uſibusque militaribus edocto, uune celeritate nempe rem perficiendiſ un cunctaque reſpirationis occaſioneſ um hoſtes privandos, ne repugnare a¹ nc ſuefacti, ipſi quoque in perniciem ſuan Imperii cvaderent bellicoſi. vecera periun tor„. eſf ndio uerit n. kre lpan 1 to Ce elerri nina um f dlotu mer ſtianc: o bel rideri agnoc n Ce,m aipicu 1 ue m. nempi relpin andos ¾ ſi quo adetel —— 8 b 3 9.& politicu. a Bona vel mala ducum exiſtima⸗ ſio, maximi apud exercitus ponde⸗ ris eſt. Signis advolare ſolent mi- lites, lub quibus honorificè tractari norunt, qui illis adlcripti ſunt. Con- ſiſtit amor profeſſionis militaris in 4 1 veneratione eorum, penes quos im⸗ 1 perium elt, gin augendæ tandem conditionis fiducià. IIli quippe, eihn quibus remunerarionis loco, in- commoda, miſeria,& verbera mi- nantur, enervi ſegnesque exiſtunt in negotio ſibi commiſſo, profeſſio- E nem luam Ducumq; faſtidiunt juſ- d fa,& ſub armorũ onere gemiſeunt. Largæ à Wallenſtainio in meri- tos collatæ donationes, honoresq; quibus militum compenſare forti- tudmem ſolebat, optimum ipſi tam propriorum, quam peregrino-⸗ rum procurarunt affectum,& glo- rioſa generoſæ liberalitatis fama en lummam legionibus incrementũ. nomi⸗ — — — H — — — * * — —2 — — — — n — 1 Z V V all 22 Bellator prudlens nominique ipſius immortalia pro. curavit encomia. b Remuneratio& laudes ham cComparantur, quibus diverſarun nationum animi attrahuntur. he. runtur eò potius, quàm currãt mi lites, ubi actibus bellicoſis præſtitu- taeſſe norunt præmia. Nihil ihi ſperaro ſucceſſu vacuum. b Ludovicus XIII. Galliæ Rex adeò recognoſcere addidicit fortes heroum actiones, ut nullo remo- rante freno continuatas in luos ex ercuerit remunerationes. Magni. ficum illud Xenodochium corum ſolamini extructum, qui inter beli motus vulneribus lacerati, milta- rique morbo correpti ſunt immen ſierga ſuos affectus, ac ſingularis 4 Ad quidos dem dtunt, duciam rernu 1 ndeda dum, düt, exper rerun leh tvu ulk hotm lant 1 tacp 0p ecine generoſitatis teſtimonia perhibet; unde hæc tanto Regiagnata glorian ut nullus ſub Sole Princeps, inten N zl Gren tiori fideliorique ſuorum gauden aull b obſequio. 44 lator pſius an u. mia. V eratic r, q nimi dtius, an busb infnt nt pi eſlu cus— nolce tione cont mune d Xen xtruct ncrib bO col an u 95 affet Kul 1un atis tel ftantoi un a c lub 91 lioriqu . 1 Gn a böid a nh a vn m e an bu at d A r 5 — u In 3 &r Politicus. 23 Ad portus adipirant navigia, in quibus mercium utilem diſtractio- nem ſperant: ab illis curlum defle- gtunt, in quibus avaritia truſtrat fi- duciam. Virtus per fortunæ aug- mentum ſit illuſtrior. Quocunq; Imperantibus milite utendum, eò femper illis invigilan- dum, ut munera dignis conteran- tur, quosque judicium, virtus& experientia commendar, quarum rerum major, quàm ortus vel tami- liæ habenda eſt ratio. Non digni- tate natalium, ſed armis domatur hoſtis. Eorum habenda eſt ratio, quorum in omnes caſus expedita ſunt ingenia, quique eos prævide- re, ac prævenire conſilio noverunt. Optandum eſſet, ut officiales eminentiâ inſignes, autoritare gra- venseſſent, quos eò tortia commen- darent virrutum ſpecimina, ut om- nia illis concredi munera poſſent. b Sto- 24 b Bellator prudens Stolidi eſt judicij alium ab homin rudi tructum ſperare, quàm quem planta producit parum fideliterin oculara. Sua cuique eſt inclinario, nec omnibus calet in præliumtan. guis. b Viros exercitatos bellum requi rit, qui oculo irretorto mortem 1 ſpiciant, arma militem, corpusu- buſtum labor. Qui divitiis affluunt, pretioſis contecti veſtibus ad inorum cle ——ͤſͤſſſſͤſ antiam compoſiti ſunt, experien- tia ſi ſpoliari fuerint, aulis ornamè to, ſplendorique palatiis eſſe pote- runt, ied robur armis non addut nec munimentis defenſionem mi- nus terrorem hoſtibus injiciunt ln caſtris facto opus eſt. Ubiillis pal ma debetur, qui ſanguine captani famam, quibusque haud feralis 7 mortis adſpectus. 88 Dicere Rex Sueciæ ſolebat, plo 1 1b w velt latam quam Cosn delieat dlom Gllceh Gasc daapt K dicun umt 1 Vandi 1m D roie repon Ar dapuc medi makt Begi K ator dicij lper cit p aCun s Cal ercit oirre rmar or. tiis al (ſtibu ompe ri tue oriquc robu nenti emhe :60 Opd. ur, q uibus lpectu 4† cRex M„. n eh Politicus. 25 a ris veſtem ſe facere ex corio con- un 1utam ferreoq́; obſepio munitam, iin quàm pannos odoramentis inte⸗ au os: cum incidifſet in quosdam a delicatulos, in quibus aulicæ magis elegantiæ, quàm heroicæ mentis elg clucebat character, illos adducen- ma das chorcas, quàm ad arma tractan- anms da aptiores pronunciavit. Strenui peririque Duces oculi Atnu dicuntur exercituum, Principatu- up um fulcra. a bat Experientià& fortitudine, Ale- a Ud xander, Scipio, Cælar aliique vete- üuir rum Duces urbes expugnarunt, on Provincias invaſerunt, victorialque uin reportarunt. Aumn Aranciæ Princeps, aliique infini- 2 W tiapud Batavos Duces eodem re- dn Vin medio patriæ libertatem tutati füt, Au mulrumque negotii Hilpanis in Belgio dederunt. — — — —— 1L Stitit Suecicis victoriis curſum 1 1 B VVal. — 26 Bellator Prudens Wallenſteinii experientia, Cælaris arma ſolidavit, remque totius Im. perii reſtituit. 8 Prudenter à Galaſio& Piccolo- minæo ſuſcepta reſolutio cladema. vertit à Cæiaris exercitu in pugnaà ad Lützam data.. Conſilium& fortitudo Harcour- tii ab obſidione lberavit Cal- lum, Iberorumque fudit exercitus. Ludovicus XiII. Galliæ Rex quòd fortiſſimis ſuorum magnalar- b giretur ſtipendia, omnes ur ſoiplos ttanſcenderent obligavit, quaratio- ne,& interveniente Card. Riohelij prudentia, in ipſa Gallià perdomius rebellibus, nova adeptus eſtimpe- ria; in Germania formidabilem ſu- am facit potentiam; in Flandriäi plos militiæ Magiſtros experientii devicit; in Hiſpanià nomen invicti acquiſivit; in Italid triumphantis gloriam promerait: trajectis Alpi- busl ebe tcid ge ſug nu an a kam tor Pe u experl t, ren m an aà Galz a h pta rel an dai aris ex m i latà. & tot an zbh dione aum ummd e tent uS AI n ab- imist A unn endia, un eu- rento n na peniet u t inipt dn ig nov un tt nania un itit tenti d okt e Ma miehfe Hiſp emns in l d nuſ ome an — e& politicus. 27 bus libertatem Khœetis reſtituit, in⸗ ſinitiſque tandem decoratus victo- riis, omnes quaſi Europæ plagas in ſuiadmirationem rapuis- Hortum refert mundus, in quo homines plantarum inſtar fructus proferunt diverſos, quorum quidã lylveſtres tunt&ſteriles, quidam ra- mis progerminantibus tertilitatem promittunt non vituperandam, quidam catenus luxuriant, ut ſpem de ſe conceptam longè ſuperent. Incapacitas Officialium poten- tiſſimo exercitui procuraré interi⸗ tum poteſt; hinc pœnam imprudẽ- tiæ dederunt non pauci, multoſque ex ſuis gladij acie diſſectos ami- ſerunt. Naufraga fiunt navigia, ſi clavum imperitus torqueat. Sic Ducum i⸗ gnorantia perdit exercitus. Nullus ferè eſt, qui non rectum ſibi adſcribat judicium, milites præ- 4 B 2 ſer- 28 Bellator Prudens ſertim. Aſt nulli arrogantiores vi- dentur, quam delicatuli illi, qui pretioſis induti veſtibus;, ſplenden. te crepantes ſoricà, atque undique criſtati, gravibus paſſibus præcipua urbis luæ loca& quidem pacistem- poribus dimeriuntur. In circulis& conviis exercitum ducunr, caſte locant, quæ loca præſidiis occupar- da, quando cum hoſte manus com ferendæ, quando quielcendum ſi, ebuccinant. Inutilia hæc telluris pondera, b quibus vix conſpicere licun vultus inaginem ſole aduſti, vel ex fumo nigricantis, dum per antractus pu- tearum deambulant, miſcendo fl- ſa veris, ſplendideq́;, ut res auguſtio res reddantur, mentientes, ſuapte ſponte ferire gladios arbirrantur, ac licet evaginati non fuerint, mihilo minus crura, vel brachia hoſtibus amputare. Sic vana impreſſio occæ- Cal arigäote gribonr wälbec um dhitarye uand Fahonur cazenn ballite Nend rquil woner nüüir tübenr raxeyu Wa como tru däee dur dak eln o Thn. P h Ma düen vel i tüus rica au 1 nus 5 gxen A—. Mana ium n ahu itun Wel cap nibean atino in Präb 1 lcrah a h &A Politicus. 29 cat ignorantes, omnique rerum co- gnitione ſpoliat, dum ſuimer ipſi⸗ us illis cognitionem adimit: quo- rum imaginatio quotidie Achilles enititur pacis tempore, qui tonanti⸗ bus armis, Therſites comparent vel homunciones vix inter lumbri- cos crepentes, pugni unius ictuex balliſtari. Veram, quia ſumptus immenſi requiruntur, ſi capacibus tantum munera decernerentur, qui com- muniter prætenſiones ſuas eã me- tiri ſolent æſtimatione, quæ deæillis concepta eſt; abs re non erit, ſinon- nunquam imperioribus officia commirtantur opibus tamen in- ſtructis, quibus poſſit compenſari negligentia- Hos vana ſiad bellum proritatos conſtet gloriâ, reformationi locus erit, cujustenore à ſtipendiariis in voluntarios redigantur, validique laBz alies 2² 30 Bellator prudens alicujus Ducis vexillis commen⸗ dantur. Et hoc modo⸗ ſi quidex ju venili levitate peccatum fuerit, id facilè erogato nummorũ tudlicio rependitur, iufficitque rales, ſinon fortitudine, numero tamenjuriſle exercitum. Sic edomari poreſt in- tempeſtivaillorum arrogãtia, dem. ptisque tacultatibus interire vans tas, creſcere obſequium. Flammæ dum ligna conſumum imminuuntur. Sic utile nonnun quam eſſe à Politicis docetur, fier cedentes ſubditis avellãtur divitia, ut Status publicus eorum diteſcat exuviis. Nimia territori abundan- tia plus foliorum, quam fructuum progenerat. CAPuT 4A De Commeatu. mencarus ratio pro numero militantium inſtituenda eſt, ut quam fän M rhens omui eud etb en t ranne leren giei w h ähn Iite lanner deh huüdee darde tube de ude fett 1 n cin m di 2 in e 2 lühi m au. a Ma an üijei a gite an tedha au aoü dà kun a ceui uu inti a uwi mtia anu 1 A! b a üch Jöbt - ᷓPolitirus. 31 quàm maxime rebus agendis cor- telpondeat. IIlius cura hominibus committenda eſt, œconomiæ pri- vatum paucorum commodum, u- niverlos damno in volver& in- teritu. Tam'dulcis tentatio dicitur pri- vatum commodum ut eos quòoque dementare lolear, in quibus conſci- entiæ in corruptæ, fideique nulſate⸗ nus atronfæ relplendet imago. In- fixos itaque Princeps in manus Ot⸗ ficialium habear oculos, à quibus niſtex æquitate bilanx tegatur;, vio- lari præcepta legum neceſſè eſt. Culpa Officialium, circa deſtri- burionem rerum commiſſa, lata di⸗ citur& inexcuſabilis. Quando eo fruſtrant milites, quod Principis il lisdecrevit voluntas, fuique com⸗ modiergo inediæ ac miſeriæ uni- verlalis autores ſunt. Hinc deſer- B 4 kiones 3² Bellator Prudens tiones arque cæteræ militum inlo. lentiæ, quibus ad confuſionem ex ercitus, ad calamitatem eum ipio Principe Keipubl. Status redigitux, In felici Commiſſariorum admi. niſtratione Cambyſis exercuus, quem contra Ethiopes eduxetat, adeò commeatus inopià conſttic tuit, ut milires ſe invicem devoran coacti fuerint, ipie conatibus cedẽ- do, receptui canere neceſſe habue- rit. Infelix militum conditio, quo. rum corpora operum mole diltra- ſta, quorum ſtomachis eſurialesin- dictæ ſunt teriæ. Cæſareani, quos Carolus V. Imp. per provinciam ad Maflla rum expugnationem duxerat, ob commeartus defectum rem infeda relinquere coacti ſunt. Non equi⸗ dem hoc remedio delucta virtuti corda ad gloriam& decus accen- duntur, Erne · na ugehu noc domoe Moneg- rirri hrſeu b Ftd lden e coh trgü udeb nem Kelrdt aerius den — 1 anen Ru Rri Gerc hehur ldigi glete wonl ttor! n-&r peliticus. 3 33 ie e m Erneſtus Mansfeldius Comes 1a0 ünga ingreſſus in Comitatum Embda- alat Rr num, quod non rectè exercitui de vubl. uun commeatu proſpexiſſer, dimittere omn n illum, lequecum paucis domeſticis am n enmu recipere in Belgium cõſtrictus fuit. Kr A zwar Dare vela retrò coguntur, qui an- atus an zattt gore& fame extabeſcunt. Slci Mnban ldem ex eadem cauſà Duci Fe- , ipl an anei riæ contigiſſe ex Ananalibus habe- canc walhn tur, qui vix oris Lotharingiæ allaps', ltur a ngp ur Brilaco copias auxiliares immit- ope a müib teret, negotio imperfecto retrocei⸗ dom enan fit-Irriti nilus ubi dira tames in ipla g. exercitus fatalia graſſatur. Spe& . g Cu nieeiicunSlüperunrurſabonen 11g ame vita diſſolvitur. vinc an dl 1. 5 FEaà KXomani claruere prudentiâ, dtion an Ma ſarrre akunde lcket nn i ut nihilaggrederentur, niſiabuncte eat Mch exercitui de commeatu eſſet pro⸗ 33 dunn ſpectum, ideoque nihil terè abſque iam ccr inenn tructu tentarunt, ac plerun⸗ n nchſes que telices deſideratosque conatu- um ſucceſſus experti ſunt. Pr Wal al- 34 Bellator prudens Wallenſtainius Fridlandiæ Dur adnimadvertens ueciæ Regemal agrum Noribergenſem ſibi oppol- tum, infideliumque devaſtarispa- gis undiq; ſe circumvallatum tan. ta induſtria Commiſſarijs officia commendavit, ut quamyvis exloci procul ſitis advehendus eſſet com- meatus, tamen nunquam contun- ptus fuerit prior, antequam adfe- ctus eſſet poſterior. Prævidere no. verat ſagax Dux imminentia, ocu⸗- lis vigilanter in officialium opera⸗ tiones conjectis, hinc necſpemte fellit eventus. Ordo quem Ludovicus XIII. Galliæ Rex in exertibus fuis let- vavit, ac indeſinens abutuã corre- ctio, tam firmiter Officialium ſoi⸗ darunt integriratem, ut copie tanta ductæ prudentia per inviaRupells expugnaverint, innumeras exe- erandasque conjurationes diſſipa- ve ferie ſerint tepol hute rmol lator n b 4 8& poliricus 35 rten* verint, centum provincias ub deae ber a verint, milleque feliciter vi deias cliut 4 reportaverint; quibus in tranquil⸗ dcite ban litate gaudent lubditi in ſtuporem 1CO 1c— tanti Re- witat a mea b ccientibus ſiniſtris nego⸗ adve mn bakto bellic. io tiabellica prælervat ordo. Quem⸗ neut ar u admodum induſtriä hortulanià flo brl n ribus herbarum nocivarum arce- ſtetie n nin rurinteckio. Dux hh Magnus cœtus absque diſcipli- er ine lmg na,& exercitus ſine regula inſtru- ectis, unuſt mentis muſicis eomparantur, quòo- 18. rum nervi haud inter lecontempe- dem L uh ratiſunt, qui ſonitũ quidem edunt, Xine auh cujus interim melodia auribus fa- deline al ſtidio eſt. Imperatori plus ex malis rmiter nut moribus ſolicitudinis, quàm ex co- gritate a c⸗ pià militum auxilii, aut bonæ ſpei entiap an accedit. Dixit Alexander Severus: rint, u tne Dilciplina majorum Rempubl. te- conju at ner; quæ ſidelabatur,& nomenRo- manum RX imperium amittemus. B 6 Cu- —— Bellator Prudens CAPUII S. Conſiderationes aute Regionus alicuju 4 in Vaſionem. 8 Fado ad res gerendas appatata inſtirutoque ad copiarum ſu- ſtentarionem commearu, locuso mnino commodus eligi debet te tormentariæ, aſſignari militibus ſt tio, qui inviſcendi luſtrandiq́; lub⸗ inde, ordinesq; diſtribuendi, man- data decernenda conatibus adeæ- quata. Sique viſum fuerit Impera tori, infeſtare hoſtis re gionem ex- actam Status invadendi præmitat explorationem, atque per emillau- osexpilcetur, an numero lus illum populus incolat, hic an vilis vel o. tioſus ſit, an verò animolus bellicis- quc actionib'adſuetus? An bene yel malè ergaPrincipem ſuum affectus An ut b & Politicus, 37 Andetendẽdis rebus pares vel im- pares incolæ? Quales ſint Duces im- perio militari præficiendis Aà quibus 3 uſ dependeat Status? Qualia& cum cguibufnam contracta illi fœderae NHacan publica, an ſecreta? An cor- Ah ruptionibus obnoxii Miniſtrif An 1 han impediri qucat virium unitio? An ulg ayerti poſſint ab aliis ſperata auxi- 33 ba lia? Eaque cuncta an cum velabsq; ihat difiiculcare mandari queant effe- mu Aui⸗— eu Hæc de Romanis Hannibal: n. uns vero ſylvas, ob trequentes in iis 2 tits regionibus Gallorum inſidias, lu- ſe ſpectas habebät, campeſtribus tan- in tum, atque apertis locis treti, igno- aa rabant lanè, planiciem ad tegendos ah turandosq; inſidiatores interdum ſylvis opportuniorem eſle; ſiquidẽ o& de longè proſpicere advenientes a hoſtes licer,& larcbras interim ne- nt ceſſariashabet. Nam& inyentus 1 b rivus 2 38 Bellator prudens rivus eum brevibus ripis,& calan & herbæ paluſtres,& vepres, aliad; ejusmodi multa, non lolum pedi tem tegere; verum etiam equitem ſæpenumero poſſunt, ſi quis fulgs tia magis arma parum per upina ponat,& galeas, aut in iis eminen. tes criſtas capiti detractas contega Necnon genrtis nolcẽdaindobs In primo Hannibalem inter& Ro. manos eommiſſo prælio, facilè ap paruit,& equitatu melisrem ba num eſſe,& ob id ad campospaten tes, quales ſint inter Padùm Alpes que bello non eſſe. gerendo Romanisapto- Hiſpani montibus aſſueriores& ad concurlandum inter ſaxa rupes que aptiores, ac leviores cùm vela- dat citate corporum, tum armoruha- s bitu, campeſtrem hoſtem, grayen armis, ſtatarioque pugnæ genete facile eluſit. Haæc ne — vibe Aa HLæc, utmilitum animos ad for⸗ ta, 7 millus: Quæ effuſo agmine adven- kerut uan rargenseſtcui narura corpora ani⸗ boſ aih meiquc magna magis quàm firma na p as dederir,& in cerramen omne plus as, a it verroris quam virium feraut. dtidt an Vant 8* e entis in dau- CAPUT 6. nnib. an n niſſo aizi De populis vilibus& ocioſis. Juitat un ün b bbida u hxn Biecti eſſe animi cenſentur vintt in* Tpopuli, qui pacis dulcedine rende m falcinati, proculà periculis, belliq; aboribus educati ſunt, quique in-⸗ utiliter dies in otioſà tranquillitate confumunt, ſecuraque impruden- tia res negligunt, unde in neceſſita- tis caſu generoſorum exercitiorum tteml inng mnef àM. ioga Sd emo armorum ſuſcipit profel ſionem, ut in quiete ſe conſervet, b fſed nontib an en lddumi m bn acler ut clu um, tmi 1 40 Bellator prudens ied ut acquirat eam quam adeptus ſi mentis generoſæ eſt, diu terte non poteſt. a Incommodum illi eſt, quiinle. Cto moliter ſtrato indulgere per totam noctem quieti, dieiqueia- ſanè prodigere,& oblectamenti tædia vitæ diſcutere ſolitus eſt, lub Jove frigido-, aeris inclementis, continuisque hoſtium irruptiom bus, corpus mollitie fractum ex. ponere. In proverbio quidem eſt, quod caret alternâ requie durabile non eſt;& robuſtiores corporis con⸗ ſtitutiones quietis defectusdeſeru- n im it atque enervat. Quod de torpea- tibus prædicari nequn, iiſque quln luxum diffuſi ſolo palato atque in- ferà corporis parte ingenium ex ercent. Hino contingit, ut bella populo illata rerum militariũ igna ro, antequam paxincatur, urbes ——I— eldan ggloi delicl denſ beot HA Amat dbeh duic amm goi tie red. i rinos fücher e celkn n. am deit aas alen äng & Politicus. 41 te 99 5 reddant deſertas, incolas egenos, 872 agrosincultos. Quod loca infinita dut ia 1 deliciarum olim thearra ſat ſuis ex⸗ ſtta a 8n penſis damnisq; exploratum ha- n. au bent. 1 Sn Haud absque tructu eſſe ſolent cutt 1 ATma e julmodi populis illara, mo⸗ dô ejus illa comitetur prudentia, a an duci ene Sed ay ho 3 n ui ducit exercitum. Sed gaven- dum, ne ſubactæ Kegionis conta- 5 mo be inkici celcant; victo- gio inficciantur marceſcantc Victo riæ; Sicuti hoc accidit Romano biog Ag militi ſub Pompejo cõtra Numan- 4 feq N u tinos emiſſo, qui adeò in locis de⸗ iſtion m victis emollitus tuit, ut triumphans uiets act in ignominioſam hoſti prædam vat. ai ceſſerit. arine n Ä JIdem Hannibalexpertus eſt ma⸗ iſolo mou lum, dum incautus proſequi victo- part men riam neglexiſlet, nimiumque in noco n t0 deliciis habuiſſet fœminas Capua- recur an ult nas, quæ tucatis eò illum blanditiis m pa l jallexcrunt, ur priſtinarum victoria- rum ſplendores quaſ extinxerint. Amo- 27 8ſ 4² Bellaton Pruaens Amore deliciæ ac nimia com. Ghc modiatũ abundanria Sirenes lun Sbalc quæ intuentium oculos perlirn d 54 gunt, auresque incantament güa decipiunt& poſtquam vitia obta 0x ſere, omnem virtutis ſentumer] Uian unt, cantusq́; ſuavitate nautragiun præfagiunt. ¹ as 9 IS Antonio nævus inter magts autte virtutes, quod amoribus induſi kain mentem ne per horam ad munen nün publica referre poſſer, unde fadn victus ab hoſte plus quan tertiam Orbis partem amilerit, tandemqut ſibi ipſi inſanæ turpitudinis cãſcius convictusque lerhali judicio Mum terminaverit. b Da Bellicoſa Gallorum inclinatio, 4 cui nullum objectum eſt prætet at ins morum Regis lui gloriam, patat iam ſemper extitit ad producendostm den ctus animi generoſitate& magniſ lüt centià digniſſimos. a elan in G Poutirus. 4 delic Cladius à gloriæ manu vibratus Sund Sn Jerhaliorainfigit vulnera, quàm il⸗ atiun ſaßſle, quem ſtringunt coacta oble⸗ Iresq en guia. or 4 & pol M Gloria quæ armis acquiritur, ni⸗ emß i hilcommercij cum odio habet, vel Tſda mim utilitate privatà. 15b18 r .n Subloricà& periculis, in fronte niom m in exercitus adaciem diſi poſiti acme- uoda an ba dia inter tormentorum tonitrua epet Mnd militaris obtinctur exiſtimatio. errep urut n loſte arſunt CAPUT. eman in tu inæ ti miht . 8 Popul bellicoſi ſunt, qui procul 2 Ga ab otio deſidiolo, corpora ad ohe e Auosuis fuſtinendos labores 6 gislu 1. rarunt, habitumque contraxiſſe vi⸗ 1 itit ad an hr dentur in ſubeundis belli periculis; hincin quibusvis occurrẽétibus an- fm. uſtiis adverius omnes fortunæ uu minas 1 De anuhi beliroſt. 9 1 4 8 1 2 44 Bellator prudens minas imperrterriti eadem fronte proſperos quâ adverios calusexc Nunquam ferè— nio aggredi:& qui eos ad arma pror, tare non veretur, propria diſtrahe re videtur commoda, ut iien ſao i coemart miſeriam., lidem aliqua do& ſpei& deiperarionis effec ſunt acſæpe extrema, quò redadi ſe adverrit populus, talia tubinde Num nol 0 ſeroces Ldetia. ſceren ihih 4cd præſcribunt conſilia, quorumeſt tus ſubactiſſimam requirit peu dentiam. Romani à Volſcis, Fidennanibus Samnitibus aliiſque populis imina neis bello continuo vexati, tanum in exercitio armorum contraxetii mige Iag Me darw experientiam, ur non tantumbeliſ um autores feliciter proſtraverint, led & infinitis rimorẽ incuſſerint, apui quos nulla antea KRomanos meti endi cauſa reſidere videbatur. 1 Numal däuc armni rüp nide ants Bellat. verrett quâac am fe Equie eretur. comn lerian E del Wextt popu nt cont iſſima à Vol alüſq ontin Harme am u. citer timorẽ antea rclide an iul in ey politicus. 45 un Numantiæ incolæ fortes& ani- daoſi, ↄdverlusque omnia pericula keroces diu Romanorum paſſi ir- „ inuptiones, tandem pertinacibus ad- A ſen lueri armis tantàã Romanis ſe oppo- ml ſuere violentia, ut exire ex imperio u ſuo, tempusque ac militem tfruſtra en ibi diſperdere illos coegerint. R onit —— Adtantum rerum faſtigium nuũ⸗ an qus quam evecti fuiſſent Batavi, niſi la- ult teribus gladios accinxiſſent Hiipa- mun ni, bellis acrerum novatione gra- unu vidi. Neceſſitas machina eſt, quæ o- al mnia generis pödera lublevat, ma- apa imasq facilè difficultates ſuperat. uh Montisterratigens, ex ipſis qua- au ſi armorum viſceribus producta, um attonitis hoſtibus non tantum Ca- e u lalum defendit, verùm& lociata ai derin armis Gallorum victoriã Harcour⸗ mu rii promovit in ſummam Marchio- nis de Leganezeo tempore adver- ſw fantis perniciem. Aliud — 46 Bellator Prudens Aliudeſt virginis attentareamo- rem, aliud fortalitium aggredi, e omni parte adrepellendos hoſtium inſultus munirum. Diftferunt conſi — un pe ſulite basbie cllidi lia de cõmitrendis ritè præliis, ſabi gendiſque imperiis, à dilcurſiba ſympoſiacis, problematibus Acade micis, verbis amicorum libidima cillantibus, ſyllabarumq; aucupi quibus magna ſubinde excitantn veſtibula nullo ædificio ſubſequèn Gallica gens, cui tempora lautas cinxit magnus Ludovicus XlII contracto cum armis commetcio factoque à vita otioſa divortia, iet- ror hoſtium ſalutatur, oppreſſotam ſolatium afflictorumque fiducia CAPIIT S. De popularum kidelitate. e 9 e fobr ha eulbi Kentes wio rm Cond run⸗ forne aübrau Nha runc dung 1 Jars Principis& benevolenu amorem populorum& fidelu ten latorl M W&r politicus. 47 utpir fnarem pariunt. Eminebit Principis erralit a Juſtitia, ſinceram æquitatem omni- adre hbus ſiteſtetur, repreſſis Miniſtrorũ mtum na calliditatibus, quibus privatum ma- rendi gis quàm Status emolumentum imper dhi promovent. 1la 44 „prob a In Athletam populorum effigia- s ami malu tur Princeps, divinum ſe cunctis o- cyllal un manſtentet heroem per excellentia vir- gna tu uteu tutis opera. In deliciis ipſi ſit Status alloe an ah tranquillitas, proſpera populorum vensc un conditio, obfequia luorum, extero- nus I u is rum amicitia, manſueta regiminis rum m unt forma, devotaque Divini nominis vitaot un uünt adoratio. Infanrtia ſcientiam ipſi ntalut an orit progeneret, pietatis, Juſtitiæ, arino⸗ lichot anbht rumque exercitia juventus; actio- num gloriam virilis ætas, omnium DA4P Ah cana enectus deſiderium. Intempeſtivè novandi artibus paln a du qui ſtudent, ac in nimia acer bitate venerartionem quærunt, amotis ſe⸗ incif eni mina non rarò in faſtidi odiique popu ai 1 germi- 3 2 4⁸ Bellatory Prudens germania convertunt. Difficultet quippe antiqua conſuetudo, lexq inveterata, ex inopinato introdu- ctam novitatem tolerant. b Dexteritate porius quam violè tiã abuſus alicujus labesdiſpergitur omnisque mutario tam Statpum quàm hominum corporibus noci vaeſt: ſiexinde nec malum minu. tur, nec bonum ad melius redud tur. I Hiſpani, dum Batavis Germa. nisque incognita obtrudunt jura, novatasquc contra antiquum mo- rem leges, autoritate in provineia populosque excidère. a Guſtavo Sueciæ Regi fuaferm Primores, ur novas partis victori civita tibus leges imponeret, quiba * teſpondit: Nolumus devictis con⸗ Ma ſuetam vivendi rationem turbare Nolo novis induantur à me calceis ne pedes lædam eorum. Nonut pri⸗ haöen pitzi lagues wi Vaiung n lan Toha oheh, wemoh üwin lykeat üüpe ün tna ae ün ——— Nator I A ] e5 politituu. 7 9 duac pririlegiis cos deſtituam acceſſu ſe KrI— dut ea quæ jam habent, augeam. a Ex aeris inclementis mutatione . ſicuti morbi proveniunt, ſic per no⸗ date pe m uvariones, quæ Statibus contingunt, licujut dhaffectus imminuuntur lubditorum. muta mdh Uc enim ſine valetudinis offen- unum aKione, nemo ſubitò victus mutat ra- lnder mämtionem, ita nec leges ſine maxima onum antirerum converſione. Fluctuantis a- nimi indicium eſt, quæ ante tuleris I, dun unau poſtea incaſſum redigere. Minus cognit un u obſequii ſperatur, ubi ſæpius diſſol- e con u un vitur imperium. Peccaſſe Claudius autot nhnt dicitur, quòd unà multas leges pro- Iccxc uu mulgaverit, quarum nulla crat ne⸗ 0 Sue un eyit ceffitas. b „urm n a Excellens in artificiis imperan- slege a naiſ di extitit Ludovicus x II. Galliæ . N Gübt Rex, tantisque remediis infringere u novit Procerum ambitionem, resq aunovandi ſtudium, ut orbis in ſe ad- 50 Bellator Prudens poſterum Galliæ Regis, ablolutio risque Monarchæ titulos prome- ruerit. nn Perniciolum eſt, nihil, pro obti- nendo obſequio, remittere ſeveri. tatis, ſemperque auſterum inſub. ditorum oculis videri velle ac lu. pereilioſum. Coacta quippe oble- quia ædificiis com parantur ruinan minitantibus, quæque minima ci- cutit agitatio. Subditi, quibus agno- rum natura eſt, committendi hauq tunt rapacitati Luporum. Hyrcanæ Tigrides ad Urſas Leonesque do- mandos mittendæ lunt. In conferendis muneribus, wio noris Princeps faciat, ortum ſubob rorum& divitias, quàm merita vit. tutis, quibus digni evadunt luſti- nendis officiis, dumque muneradi ſeribuit, tam pauperi, quam diyiti juſtitiæ adminiſtrationem concte dat, plus virtuti quàm fortunæ lat giens .„ “ 4⁴ ——— ͦ—— — 4 äüiſe dug riin ſen 3 mät elator Gallia onard olum Seqois nperq ocult im. aciis c ibus,e atio. ura eſt itati ad U mitte nferen incepe C dtviti uibus ff ciis tam admin s virtut 44 ex Politicus. 51 a giens: ſeduloque caveat- ne conſu⸗ h jentium decipiatur luffragijs, qui- blyus in altum evehere nituntur crea⸗ i turas luas, officiis ſubeundis impa- n res,ac in recte fideliterque agentis an kem præjudicium. ih Qui ſidẽ haberi Patroni alicu⸗ io jus precibus, quaàm veris Miniſtri m meritis indagandis intendere ma⸗ men vult, is incruſtatos fornices ædificii img magis, quàm internam ipſius cura⸗ nmi re videtur ſabſtantiam. m Vridonei exercitus duces eligã en tur, ſedulo in eorum inquirendum an eſt merita, præſertim hoc exploran⸗ rure dum, an ſubacti ſint judicii, fortes, ran X à privato alieni commodo. Wr Exuat ergo ſeveritatem Princeps 3 eu. falſoque niti principio credat regu⸗ ar lamillam: opprimendos eſſe ſubdi- an toszut felicius imperetur: Aditu fa- cilis ſit, facilemquc accedentibus aurem prebeat, familariterque ſub- C 2 inde ] Gdtt 52 Bellator prudens inde agat cum fubditis, hocniſiali quid intra gravitarem faciat, maqo. rem affectum, promptioraqueob ſequia procurabit. Miles cui pectus generolum eſ armis accingitur, ut fulgentiorem tortunam, celſioremque glotiam venetur. Verbum Principis clemẽ ter prolatum, dulciſque adiſpecu fortius eũ ſtringit, penes quemma joris pretij eſt exiſtimario, quam plurium menſium ſtipendia. Contemptus cibo ſimilis eſt, qut vix digerit ſtomachus viri cordati- Neglecta virtus impatiensque pe- ti autoritatem ſuam affectum dere⸗ verentiam excutit. Non minoret virtus, perſuaſionibus affectusho- minum, quam violẽtiâ acquirere. Non minores ad perſuadendum, quam ad cogendum vires requi- runtur. Pro nihilo habendus miles, cui magi 8—— 5““ eädunt Senu Ros 1 1 enl eeigiome fenat b ſtwi Purgen rikeüß enaad nenrt. diuce rleut tahyg MMalmeen g eü lren ien elaten rum u gravit um, p curabi dui pes ungitm cel Verbu um, c ſtring jeſte. nenſ nptus it ſton virtu atem t nexch erſuaß quam norcs; coge lo hat 3 u lebat, tanto altius ipſius evectã el- 1 † politicus. 1 he 4 53 au magis enbſse eaaSe d aunaaAm 34 6 1 dan ſe IfuR n, da e Jee Ueee pem affectus eſt. a lidem Komani, qui lub Conſu- g libus reportare ſolebant victoriam, ngt ubi de glorià decertabatur, lub De⸗ ug cemviris profligabanrur, ubi ſti- u pendia rerum forriter actarum pre- ann tia erant. Non quippe hæc ſuffici⸗ aug entia cenſentur præmia, quibus ad aſel recte inſerviendum ſubque vitæ pe⸗ i riculo, generoſorum ac fortium a- su nimi incendantur. us. Albertus Wallenſtainins inter- i imperij lui præcepta hoc maximũ un fuit arbitratus, habere in luo mi- aadl niſterio viros, quos ultra ſangui- uut nis nobilitatem probata virtus, lub- kut limis prudentia, acnaturalis ad glo- 2 I riam inſectandam inclinatio com- menqdarer. Hinc ſæpius dicere ſo- ſe — C3 54 ſe autoritatem quantò ornauioi- —— Bellator prudens bus virtutibus coruſcarent ii. aw 41I4een 142410IIO. Ftwtemt redblul Nobilis reputabitur, qui genero ſieſt animi, hoc qui munuusel non niſi ſublimes actiones med rabitur. In Nobilitate ſplendor brinci pis conſiſtir, vel in miniſtrantum gencroſitate, quorum gloria in iſi us Principis eminenriam reffed- rur, corumque virtutis radijnta fdunt„ quo Principis reſplende Tacox ſbaei läxem mschn mmulen ebi de um Nessd Naauent an Fedrau claritas. Hiſpani quòd Nobiliorespleung gubernandis admovent provincis- fideliora experiuntur ſervitia, Felices Auguſtæ Auſtriacotum Domuiilluxere ſucceſlus, poſtqui Wallenſtainio, Galaſio ac Picolo minæo, commiſla eſſet ſumma rerum agendarum pote ſtas, idqus ob inſignem tantorum hominum victax b teu rae on dünnni lcenne tow a draldn tg Rebeſet lin Bellats tratem tibusc lis repu ni„t lublin obilits ſtit tate, q ipls 6 rumq uo iquòd ndisac expet s Aug luxete ainio com endan em ta Am ata. 3n an 1 2 ua t ican an puu. an eces. a en 4 ren a n a uun Aun n lon a eut⸗ ant 4 4uh ar 1 1 tuu. a ck delh a J lhi M 1 & Politicus. 55 vittutem, raram prudentiam& in- credibilia merita. Incomparabihs Richelius, in cu- jus animoſitate, nobilitate& gene- roſitate eminentiſſimè emicuerunt omnes digniſſimi Miniſtri virtures, tam urilem tamque neceſſarium ſe præſtitit Galliæ, ut juſtiſſimo titulo, de tam ſolido regni fulcro, fideliq Regis Duce nunquam ſaris gloriari potuerit. Magna negotia magnorum exæ pedienda ſunt manibus, feliciaqud ab generoſis pectoribus expectari poſſunt facinora. Turcoxæ. Mauri, a- liæq; in Oriente gentes ignaræ no- bilitaris, ignon inioſæ ſerviliq; ad- dictæ vivendi rationi, nullos ferè ad exitum conatus, niſi militum nu- meroſitate conducunt, fatumque & oblequia præcipuos belli cardi- nes eſſe exiſtimant. äe Principes tandem non ex nobi⸗ C 4 litate 56 Bellator Prudens litate antiquoque ſubditorum ſtem mate, ſed ex illis potius, qui exper. entiæ militaris encomio coruſcam fortia expectabunt facinora. Vin enim inter otia educat pericuſii tam exponet, tranquillitatemque domeſticam cum arduis bellne- gotiis commutabir. Principes itaq qui iolida ſibi promittunt Afubq- is obſęquia, optimè merenuibis privilegia conferant& immunita tés:quo ipſo cæteros incitabunt ut isdem viis ad eas obtinendasadipy kent. A quibusdam muneribus facta Anlum exemptio, delicti venialis obpio, dignitatis conceſſio, beneq; ado- rum recogni tio verbis gratioſſsad demulcendos hominum animos conditis temperata, parum Princi. pis utilitati vel ærario detrahũt, mi. rificos ac adquirendã ſubditorum benevolentiã affectus pollicentur Seve; 3 A zeſetu rlccloö müciu 1 accedtii düöoh ſhgm Mddodael dhmf tenpebd dclolaen deriacd keßſelae fätchan⸗ ſterun Tareart der gd dedehen d lhg unäöni Jäna ſeaod Wuoqh e in xilt anf a tariser A ioon ectabt m in rota an e. Det,1 anilem am ch n zue mut a. insi ſibi a ma lia„n an eta contt ut Kima dſo cæ m iahu sader in tdaza ibusd auet v, del um uut conc in d gnitie in egn. 1dos l uh uum tempel an umnt ti velæ un ttäl- adqui a heie elain un & yoliticus. 57 Severitatem qui oſtentat, animo excelſo viribusque non vulgaribus munitus ſit,hæ ſi deficiant, media incedet via, ne in contemptus vel odii protundo mergatur. Nulla gratior in auribus militum harmonia eſt, quã que ex ore facũ⸗ di Principis egreditur: cujus verba tempeſtivo ornatu pronunciata, confolantur, perſuadent, crigunt, devinciunt,& tanquam Echo vel reflexus cordis ipius, aures omniũ faſcinant ac deliniunt. Valerius CorvinusKomanorum Imperator tali ornatus erat virtute, ut nullum ex ſuis vel verbo offen- deret, quo ipſo juſſibus ſuis expe- diendis omnes promptiſſimos ha⸗ buit. Lingua aliquando prius quàm armis vicit Alexander M. Primus Scythis bellum indixit miid S3i- Vexoris Rex gyptius, miſſis pri- C 5 mòô tinuit. 58 Bellator prudens b mo lenonibus, qui hoſtibus parenq legem dicerent. Unde verborun lenocinia pro flexamina oratione Sed non is ſemper dicend hit te quiritur character, quem in luca- brationibus Oratorum adſpicimus non verborum anxia follicitudo, non effuſſa, ſed ſimplex oratio, con- cinna nihilominus& fluens. Quintus, Appij Claudij ſucceſſi animo linguaque diſſertus, eò fleds re novit milites, ut certatim qual periculoſiſſima aggrederentunll. tra prædam enim, quam largmiilli ſolebat, publicis etiam elogus, fni- to præ lio, induſtriam illorum& h⸗ delitatem evehat: quo plus aliquan do quam miſſilibus bellantiumai miroborantur. Emericus Ungariæ Rex huma nitaris catenâ ſuos in officio con⸗- Carolus Emanuel Sabaudiæ Dm bene. ₰ A— beneyc riotam aniwo gerih dähri 0 (acie man dbbe Getw sad zett Al nennê tleae deh caona nnüh mden llono 1 nun guci ellator ibus cerent. profl “s lem harac dusOts vorum a fa, ledi at llomit 38, ApPf guaqt unm nilites iſſima m em pubhie „indu eveht? miſſl mtur. Ema CUs U 1— ten 1 u¹ eall e gi ac AiMtendt P 4 gladi acie dominationis habenas * & politicus. 59 benevolentiæ& affectus teſtimo- nio ram ſtrictè militum Civiumque animos ſibi addixit, ut ad ſumma pericula, atque inſolita tributa lu⸗ ſtinenda promptiſſimi extiterint. Guſtavum Sueciæ Regem eò Comitas extulit Majeſtate tempe- rata, ut milites ſuos à barbariei titu- lis liberaverit, led& univerium terè Germaniæ populum cum fœdera- tis ad partes ſuas feliciſſimè attta- xerit. 45 Pulli equini frena nimium pre- mentia rumpunt, nec calcaribus, ſed rectè domantur frenorum uſu. Aſtyagis crudelitas ad pertina- cia odia lubditos concitavit, ut o- mnia ipſiabnuerint ſervitia, quem tandem bello vicit Cytus, amor l1uorum dictus. 14 s Albanus Dux rigore Belgas do- mare fruſtra dum intendir, proprii dil⸗ 60 Bellator Prudens diſſecuit,& ſic imperandi poteſtats privatus fuit. Generoſi homines laudibus ad obſequia ducuntur, manluera am. malia paſlu, fuſtibindomita&xten CAPUT 9. De odlio Fubditorum e Militum, H Xcontemptu vel exiſtimauo. ne, ſubditorum vel militumer- ga Principem odia vel affectus dit gnolcuntur. Contemptui populos haberi ſe credet, quando nullam in ipio ſidu- ciam ponit Princeps, tanquam?- ctionum virtuoſarum incapaci. I« que Ducum peregrinorum impe- riis illum lubjicit, qui ambirtione magis quaàm affectu reguntur, plui Proprio quod omnium commodũ addicti, continuatisquc Angribu lu„ — — 1*— 4 hac dhior dojehi h Kalwh ünut 1 han Mas ſru un pri de Tjohn et Neau ota h docyn KRber mm nn bee Sellat & lcin uit. ofi hot ducum Lu, kac CAD Subdit atemp bditol peme ur. rptui aando nit Prin virtuo um pe labjic Amaft quodo 2 concll nn R at a khe 1 ange t du A b m ylln a dütk en Ar a dd as lo an ni 4 u a ülch a un 1 dan 4 l dußs 1 82—. 2— e Politicuts. 61 ſubditos emungunt, ut propriæ li⸗ bidini potius, quam uſibus publicis ſubveniatur. Alphonſus 2. Neapolitanorum Rex tanta per iniquam imperitan⸗ di rationem, apud ſuos odia incut-⸗ rit, ut adventante Carolo VIII. Gal- liæ Kege, magis de fidelitate ſubdi- torum diffidens, quam hoſtilibus armis perterrefactus, in Siciliam protugerit. Regulariter imperium extraneo in omnes, concedendum non eſt; ne vel contumelia indigenis facta videatur, vel extraneus Rempubl. tacilè invadat, velnegligat. Dixerunt veteress ſi in aliquam domum Veſpillones veniunt, ſignũ eſt funeris; ſic Reip. labentis, ad quam fulciendam adhibentur pe- regrini. Hoc ſifiat, contempru vi- jeſcet indigena, peregrinus, arro⸗ gantià tumens audaxque omni ex- Bellator Frudens utâ modeſtia, enataque ex imagina tione inſolentiâ, novandis rebusa nimum applicabit, in Principisat lid Reip. detrimentum. b Majori affectu Naturalium jum u¹ ſequuntur ſubditi, quæ faciliustoſ. 4 rant, minorique cum faſtidio& pediunt. Non tamen perpetuum, id ch ut non niſi ſubditorum Princepsu ha tatur miniſterio; non equidemo. mneſolum ferrile eſt& luxurians. 9 Nec quilibet Princeps vires inpts- — ptu haber ſtatui ſuo neceſſarias d Parcendum ſubinde lubditbeſt quandoterræ cultura artisqbe&s- 2 ercitium hoc requirit, uno q́uippe & altero Principis augeri redum poſſunt. 3 Qui perugrinum perdirt nonni- 1 ſi expenſam amittit, qui naturali b privatur, capitalis ſeu ſortis jacturi d tacit, Qui in ſtatu domicilium con tra⸗ Bellatgy eſtia,en⸗ lolentia applica trimem affect rſubdi noriqu amen ſi lubd liſterio m tert berbi ſtatui ndumt erræc hocrec Princi erugtit um am capital in ſtatt nat, 44, 1 A 4 te ma a hn r te * Setm — Klhen Krregte 1 at bitr er eci d lew mim. 1 e in 1 ar elGoe dn Gö k 1 aetndi 4- X Ortbſaa a iüllk —;— 1 e Politicus. 63 traxere, ſemper, ſi opus fuerit, reperiuntur, difficilius peregrini habentur. Huc interim adſtringi ſe non pa⸗ tiatur Princeps, ut nimium ſuis par⸗ cat, ne occurrente occaſione, nulli- us, qui rerum agendarum capax ſit, copia detur. Omnia inſtabilia ſunt, nullaque pacis conſtans lecuritas: In ipla tranquillitate, ſtatuque maximè pa⸗- catòo, bellorum aliquando turbæ o- riuntur, haud aliter ac cœlo ſereni- tatem promittente ingentes dela- buntur procellæ, ad quas arcendas, ædium tegmine magis, quam arbo- ris umbra opus eſt. Altà pace gaudebant Mantuani, obrutiſque otio& quiete animis, extra omne periculum ſe poſitos eſſe arbitrabantur; ſed ex improvi⸗ ſo omnis miſeriæ objectum repræ⸗ ſentabant ſpeculumque, in quo o⸗ bis —2— 64 Bellator prudens bis univerſus deplorandas incon ſtantis fortunæ vices contemplaba tur, quæ dum maximè nobis aſſen titur, interitum meditarur. Ad pacis quaſi tranquillitatem redacta Germania, priſtinus Ram. marum militarium fomes exundèy eſſe credebatur, ex quo poſteano- væ in pyramidem excreverant fum mæ,& in extinguibilia ferè exon ſunt incendia, triſtesque ac deloh- tæ provinciæ rogi eſſe videbantur humanis victimis deſtinati. Subditi naturales, pacis tempole à peregrinis oppreſſi doloresabco- dunt, exillisque conceptam tabi em, enata occaſione evomunt di- que: ſi res ita poſtuler, patriæ com modis invigilare deberent, hacte- licta, partes hoſtium am plectuntun Qui patetacta in cordibus offenlo rum via facile armis tranſitum in- Veniunt ad penetralia Reipubl. Vall — Bellatg ata b erlus 4 1& Politicus. 65 rtunxſ hn Vallis Tellina, dum nimia ſecu- dumm an m titate utitur, incauta Rhærorum tcitun um dominatiChi fubjicirur. acis qi n Nonmmium credent Principes zerma n præſemi Status tranquillitati, ne nira korpOrc ex Otio contracto, intecti wives vel deliciis fracti, fortiter age- cbatur anwh re, Kopus tuerit, dediſcant, vel cor- ide am t. Ps käcrs 1 amnide rth xupti ab aliis malè agere incipiant. Nextis use Ceu murmurat alti impacata ndia,t n s quies pelagi, cum flamine fracto aciæ i durat adhuc ſævitq; rumor. Ro- vickin im manos inter& Carthaginenſes ex ti natu m un graviſimorum bellorum tempe- nis op h ſtate quies erat,& poſt pacem factã, Killisqt mnih ſemper tumore quodam animi vo- aoccal Men lutabantur. Nec inter dominan-⸗ ita po h ſ di cupidos, velgravi injurià lemel vigilar unam irriratos unquaà aliter fieri legitur. tes hof RKelabebantur Octavianus& An- ctactai uni tonius adſuſpiciones mutuas ex re- facilea mun gnandi cupiditate,& poſtulante adpen a occaſione, ad fœdera nova. Hos —x— —— 66 Bellator prudens Hoc, ſi quid aliud, moderaton. bus Rerum publ. obſervandum a quos animos offerant, qui in graui poſitis inimicitiis redeunt, aut no- vam amicitiam ineunt, ne ignor quando tẽporibus cedentes, quan- do victis animis pacis conditione amplectantur; ut ab illis quidem ſemper ſibi caveant; his veròè ide habeant,& ut ſubditis vel amih veris, quicquid inciderit, ſine cun ctatione imperent. Pacis tempore affectum ſubdi torum acquirant Regnantes ſiope ram illorum fidelem armisfremen tibus experiri velint. Offenſionis memoriam haude- lidit affectata vel fucata comitas Labore extenuatur miles langui nemque effundit ut fructum eu- Pat, quem is, qui otio torpeſcit yi numque inſtillat, colligere non meretur. Cor Belatar fi quidi a rumpub dimos O nimicit nicitian tẽpori s anim rantur libi cay t, Ru uicquie Gimpet tempn cquira rum ſc periti Rſionis Ctatavi re exte effun 2m i8, 6 einſtul woksi . 11 Ri . der at sch ndib an bönt in ihie an len ' t 6 a A a. an ori. an Kah. a ka- u bth 9 on 4 nAAAee 1 & Politicus. 67 b V Cotruptus agendi modus inter uuuuuu ““ L1acene ea ptus, dum fructum militibus ob la- bores debitum, inter cantores,hi- ſtriones& amaſias diſtribuerunt, plarimos de ſpe alicujus remune- rationis deſperantes, à ſe quoq́; mi⸗ nifterio alienatos viderunrt. Accidit aliquando interitus, cùm minimé expectaretur. Cum maxime ſecuri ſumus, ma- xime timore opus eſt; quiq́; ſpem in tortunæ præmiſſis ponit, in prodi- trice duciam alit. Canſideratio Exercitus hoſtilbs. Dldum prudens Epaminondæ fuit, nihil Duci utilius, nihil ma gis neceſſariũ eſſe, quàm prævidere hoſtium conatus, eorumque vires noviſ- Bellator prudens noviſſe. Mars belli partibus com- 111ieoh, eeeen, n reſpondet. Periculoſum eſt, pta fuperbia futuri, ſecurum lortis ius hoſtiumque ignarum eſle. Tibetius cautiſſimus erat Ducum: ut milites ejus imprudentiſſimi, ante in holte inciderunt, quàm per exploraso- res, ubi eſſet, cognoſcerent. Ha ex antiquis Dux quidam: arma, Tucampunm noſcas ante, trahendo Quantum hoſtis ritus Valeat, qus copia rerum, Qucæ natura loci, quod ſit rimaben ſholers Atmorum genus& ſtautem ſaper omnia tela Fortunam aſpicies. Ur exactè hoſtium perſpecta ſi qualitas, non corum tantum, led & la exybraij tu prob ſuperi, ꝛu yruninu 5 — laen Alk dan dludi du bau in he tari Nec halt Bellum& Politicus. 69 Mant hn& fœderatorum explorandæ vires „. A anr. Propriæ hoſtium vires in ſu ffi⸗ t. 8 e i ciente conſiſtunt ærario, exſolven⸗ tuturi, am dis militum ſtipendiis adæquaro. queign an Cognolcendus quoq; eſt provin- auserat emu ciarum ſtatus, quæhoſtibus lubje⸗ rudent tun aæſunt, ſiq; abſq; nocivà evacuati⸗ nt, qu m ta one miles conſcribi exinde poſſit, Het, co i ad negotia peragenda neceſſarius. ais Dus im Sumuntur milites etiam pro viri⸗ tuyrah athi bus propriis, quæ ex locis peregri- arme, niss contrahuntur, erogatis ſtipen⸗ npumn n ubi diis. Circa hoc conſiderandum, an rrabem loca procul diſſita ſintẽ Quouiſque tum hoſ aih un milite uti velint ſtipendiis condu-⸗ copiana in Go: An facilè vel difficulter inter- arala r cludi tranſitus posſit; Anin pedita⸗ lers tu, velequitatu milites conſiſtant: e Annumeroſi Aninter arma, vel wumge orium educati: An de annona pro- u t 8 Pro⸗ u ſpectum ſit ſtarui,& de re tormen- am 1i Htaria: An eò haæc aliunde adduci 1 ctè hol i n neceſſe ſit: Quibus ſumptibus, qua nonct in facilitate. b Circa Bellator prudens Circa militis comparationen præcipua Ducis cura verlatur, an tequam ardui momenti negotium ſuſcipiat. Difficultas quippe con gregandi copias, non rarò ſtatuim. teritum procuravit. E contta ſh- cili; eſt copiarum conjunctio ias- gna fortiter ac feliciter tentaripo- terunt, hoc modo ardor magisi cenditur negotia emergentia a grediendi occaſionem. Nunquam detfuere Romanisho mines ad bellum idonei, quibus tantà utinoverant prudenti, ut ducttis adverſus hoſtem oppottune copiis, ſemper ferè palmamtetije- rint juſtisque præmiis actorumb borum condecorati fuerint. Quemadmodum uberras matet fiduciæ eſt, ſic fiducia reſolutio- nem progenerat, quæ juncta cum armorum fortunà, felices prog gnit ſucceſſus. Batr Bellator 1 mihm a Ducis an arduim t. Di. M i copias procut copiaru riter ac hocme r nego dij occa quame dbellu inovet dvertu empet tisque vondec nadmo cſt1 ogener- mfoctu a ceſſus. n gGA Politicus. 71 i Baravi, quorum exercitus ex An, 1 en glis, Scotis& Germanis conſtant, 4 n pro quorum conſervatione ſumpt immenſi requiruntur, dum pro- prio militi parcunt, occaſionem m ſubinde reportandi victoriain ne⸗ m mk glexerunt, non tamen absque pru- m dentià ſic actum volebant, ne vide- in licet ſumma rerũ fortunæ arbitrio mu committeretur: Levis quippe cir- n cumſtantia conſilium inverrit, in⸗ dhan korruniumq́; ex conflictu non ma- mr turius deliberato reſultans, infinitis a ſtatum involvere periculis ſolet. Et en quamvis feliciter ad Neoportum aw prælium commilſiſſet AranciæPrin- un Ceps Mauritius, haud tamen ipfius im inſtiturum approbarunt congte- unn Zati Provinciarum Status. Sæpe oblata Hiſpanis fuit in di- rab tione Mediolanenſi contra Gallos 72 Bellator prudens tardè ſibi adeſſe poſſe, ex Hiſpania Neapoli, aliisque procul ſitis pro- vinciis elicienda auxilia, Inconſul tum itaque ducebant exercitam tot curis impenſisq: comparatum ambiguæ ſortis imperio congrede. re. Accidit quidem, ut ad Caualum, ſed improvide cum Gallis pralio congreſſi tuerint; quæ præcipita tia ex incongruãâ emiſſariorum i latione exorta erat. Sueci, neglectà exercitum te ſtaurandi diffi cultate, quòdq́ ante- quam de commeatu fecuri eſſent certique, Cælarcanos ad prælan- dum concitaſſent ad Nordlingam maximãà ſuorum ſtrage affect. ſunt Econtra Imperiales ob facilta- tem reficiendi exercitus ex propii. is provinciis, amiſſà licet ad Lipſã victoria, absque incommodo vita reſtaurarunt, eoq́; animoſius hoſi 2 teſtiterunt. 8 Lu- — bi 1 2 nte ſud d gc 1 dn —— 1 m pher 1o pe b air h dad w w 6 1 lus& Politicus. 23 1 e h Ludovicus XIII. Gallliæ Rex, lo⸗ eliciend aque d is impe uæ lortis idit qus provide ſi tueri acongrt cxoftat 1, neg di difhe le com c. C oncitaßſe a ſuoru- ntra lm iciendi nciis, ³ absqu arunt, e unt. 4 a pitis Regani turpis, nullam deinceps a inter fuos animadvertit contuma- ciam, imò ex propriarum terrarum an inreſtinis copias abſquc difficultate ma eruit, bellis terrà marique gerendis ul neceſſarias, ac uno eodem que tem- Cn pore Gallicislegionibus, Eminen- ug riæ Statuum Belgicorum, oppreſſis in quæ in Germaniâ populis patroci- natur, verùm& ommbus, qui ſub en umbra Liliorum laurearumq́; ipſi- uza us retugia quærũt, ſecuritatem præ- mun ſtat⸗cofqueab injuriis vindicat. m Facilius amittuntur, quàm acqui- runtur milites: Aere quippe, labo- ma re⸗ fame, terroque plures extingu- so untur, quam allicere poteſt ſpes, a und pollicitario& remuneratio. a leu grè equidem, qui vitæ amans m eſt, morituri conditionem eliget: uns metus ſpectra ipſi effingit, quæ pe- ctus terreant; neque ſutficient ani- b D mi — . 24 Bellator Prudenus mi vires ad ea tentanda, quorun exempla timorem incutium. CAPUIT Ir. De Fæderatorum Viribus. Irca vires fœderatorum obler Nvandum eſt anab uno vel pbe ribus dopendeant. An àRegiba Rebuspubl. Principibus, iisque ſa infirmis, prope vel procul difſu extrahantur: inveſtiganda&penl- tius fœderum conttactorum cauſa Anſuffragante ſtatus rarionc aug- mentum principis juvandi, fovete queant auxiliantes, an eo potiusbe- nevolenciâ ducantur, vel amicitiz vinculo; an formidabiles juvanud copiæ: an propriis eoruin conlerya- ri poſſint impẽſis: In quo numeta quamdiu an facilis ipfarum cumu vandis conjunctio: an non niſ pel 4 4 — Bellatnn Sad eat atimon — CAb 7 edas a vires adum et apendes Subl. P 5, Pro anturtn lerumc agante u princi auxiliat atià duc d an fol in propt wimpél iuan fac copjunc —— 18„ 43& politicus. 75 am diverſionis modum præſtare opem pofſſint. b Phleriq; Principes quantãà inſtru⸗ A b cti ſint potentiâ, uum magis, quàm 1 amicorum proſequi folẽt com mo⸗- dum. Arma ſiarripiunt pro alicujus in Patrocinio, hoc meditantur, ne op- Ada Preſſione vicini, alius Principis in abh fui perniciem excreſcat potentia: Aun Aut, ut proprias fub ſpecie lati au- n xilii dilatare terras, velfirmius cas n ſtabilire poſſint. Sublidio Mamertinis venere n n Romani, ne his profligatis, majori nn hoſtes uterentur im perio. Angli amult potentiæ Hiſpani- n cæ in Flandria, Sratibus Hollandiæ unn ſuppetias tulerunt. Ne Calalis in Hiſpanorum de- un volvererur poteſtatem, Ludovicus XIII. generoſus luorum vereque ms Kegius Protector,& vi gilans liber- n ratis opprimendorum cuſtos, qua- D 2 ter — — — 76 Bellator prudens ter auxiliis tranſmiſſis, tamoſam hanc urbem unguibus hoſtium ex torſit, ſimulque Italiæ Principes ab imminente aliorum dominatione liberavir, Ducem Sabaudiæ erextt, Rhœtiam cõlervavit, Vallem-Tch⸗ linã priſtinæ Libertati reſtituit, ſumn⸗- moque jure glorioſi hberatoris ma- gnique victoris titulos apud uniya ſos promeruit. 6 Kegulariter tamen ad auula præſtanda proprium Impexantes compellit commodum, tepentibus plerunq; amicitiæ vel affectus vin- culis. Ceſſante proprii commodi ſpe, deponuntur arma; quorum, ſ hoc caſu arripiantur, ulus nonu. ſus eſt. Periæ Lacedæmoniis ſociati ad- verſus Athenienſes, nil magis qui juvandorum interitum Quelyei. Viduatus lumine eſt imperandi affectus, nil niſi proprium agnolct᷑ com. —= 1. — 2* Zella alliis tranl bem ung mulquc ente alio ir, Duce am cölet ſtinæLib uure glo⸗ vickoris meruit. ulariter ada pro llit com 3; amici Cellan ponunta ſu arripia æ Laced Atheniel Jorum ic ſuatus lut i us, nilull an 1—. 4 uk 4. dnu m m. in at. Wa a lekai an den am pt. 3, A & politicus. 77 commodum, cæcutiensq́; tam qui reſiſtunt, quàm qui plandiunrur, ferit. Vicinorum Principum, ſi alius qui nocere poſſit, formide mus po- tentiam, utilior amicitia eſt, quàm eorum, procul qui diſſident: Veri ſi- mile quippe eſt, eos imminentis bel li fammas ſiamimadvertant, vires ſuas vel ad averſionẽ illarum velex- tinctionem, ne larius ſerpant, couũ- tributuros eſſe. Potentiæ procul ſitæ, cum præ- lentia non ſemper ob locorum di- ſtantiam transmittere auxilia que- ant, apertè amicorum vix ſulcipi⸗ unt patrocinia:Et licet nummis lub inde adminiculo ſint, attamen tar- diusculè hi expenduntur, ac multo⸗ rum contriti manibus magna ex parte evanelcunt. Quæ procul à noſtris terris ſca⸗ turiunt vel intumelcũt aquæ haud D 3 metu 78 Bellator prudens metu nos percellunt; timorem ye rò præcipitatus in vicinia tortens incutit. 8 Nihil ex nummis à peregrins ſubmiaiſtratis vel ipſis, Vel Mans- teldiæ Comiti accrevit emolumen, ti, imò utilitas exinde in Caſurca. nos redũdavit. Nam tanti Duchs duciã inſolẽtia poſtulabantur, oh remora injiciebatur pacis negoti Hinc plures pacis amantes cautiu mercari addiſcebant, arque neni mium exctelcerens metuendotum ſucceſſus,& ipſi contracto taudero, armaarripiebant, quod magnum Copiis Imperialibus incremenuum dedit, earumad auxit victorias. Prævalet ergo vicinorum bris- Lipum amicitia: hæc tamen matu- ro indiget ſcrutinio, æqualiumpræ- ſertim vel potentiorum, ſi nitatur fœdere, quia plerunque tales amici ut ſociorum ditelcant vel potentio⸗ res Zelaum 1 percel pitatus ex bi tratis amitia an utilitas lavit. détiaf an hjicieh res pa ddiſce rrelcei Kipl ak. diehan perial umad et erg un nicitig un tlcruti poten uiapla um dite eght res evadant ſumptibus, lub amici- tiæ prætextu rapiũt, quæ viw armòꝑ- rum impetus promifiſſet. Potentio- rum ea eſt natura, ut pro modico quod expenderunt, integras non raro ſibi adſcribant provincias. Creſcunt indies Magnorum de- ſideria, politica ipſorum ad gloriam tendit, hæc ad potentiæ ſtatusque firmius augmentum. Actiones ſuas à legibus dependere non credunr. Nec perfidiam agnoſeunt ſmam, dum lidem daram frangunt, quia nefas ducunt aliis coronis datã ſer- vare fidem, quam proprij regni uſi- bus juraro addixerunt: Viionon verti Politicis autumant infidelem eſſe vel pertidum, ſi ſervara fides no citura, occaſionemque exaltandæ autoritatis depreſſura ſit. 8i à peregrinis transmiſſa ſubſi⸗ dia juvandi impenſis alenda funt, plus damni, quàm urtilitatis præſtãt. Quo 80 Bellator Prudlens Quod Hiſpanos Callosque, qul elvetiorum uſi lunt auxiliis, ex. perientia edocuit. 81 Si à ſubmittente præſtantur ſii. pendia, uſus ſui neceſſitarem dum animadvertunt milites, inſolemer luperbiunt, obfequium in adæqua. litatem converrunt, imperantum. qusé taſtidiunt juſſa, omnia proſbo nutu expedire ſibi licitum cenſem & quod pejus eſt inſtante victotis reeedunt, anbene ſi res peracta tu, eerit, ex acquiſitis omnia, vel majo, rem fibi partem adſcribunt. Galli in auxilium tranſmiti Mansfeldiæ Comiti in Comitata Emdano degenti, nihil non tant ipſi protuere, ſed potius arroganti faſtuque tumentes, ſpreto Impeta- toris mandato, omnia agebanttu⸗ multuariè, confumptoque perlu- Xxuriam commeatu, progrediendi occaſionem Comiti præſcindebät, qui 1 3 94& Poltticus. 91 1s 4 an qui pulſus inedià, copiis exautora⸗ 8. ul ris in Hollandiam, cum paucis do- docd meſticis remigrare neceſſe habuit. mitte ch. Copiæ auxiliares fub Aldringe- us lut nlu rio Comite miſſæ à VVallenſtainio rtunt ngn adliberandum ab obſidione Brila- t, obſt atun cum, quod arctè militibus cinctum nveru una tenebat Dux Feria, cùm animad⸗ untſu ha verterent ad conflictum diſpoſitos direft u m eſſe Hiipanos adverlus exercitum ejusel ban Suecorum prope Dudlingam, im- ache an gſs motæ ſtabant, præliandique neceſ- quiſiti atuus ſitatem mandatis VValleſtainii ex- artem urih cuſabant, quæ ſequendi duntaxat in um conducendique, non etiam confli- ir Co mnl gendi licentiã feciſſe obteſtabãtur. degem ült, Intolerabilis eſt militum auxi- ere, ſei an un liarium arrogantia, utpote qui favo- umen ul rem ac libertatem ſibi conceſſam daro ℳs plerumꝗquc ingratitudine remune- 1Am rant& impotentia. Faſtus illos, * Lon arrogantes reddit ex arrogantialm. omme: i perantium cõtemptus. Quiæqua- un Cor n M D bili 5 li- laton 8² Bellator prudeus bilitatem ambit, obſequia' detre. ctat. Quot ſocij tot conſilia, co⸗ rum que diverſitates. Æquabilitas æmulationem progenerat, quædi icordiarum contuſionumque elt genetrix. 5 Fortiſſimus Ludovious XIII cu. jus pietas, clementia& juſtitiainſe- culis retroactis abſq́; exemplo eſt amicitiam colebat ut amaret, fiden interponebat ur ſervaret, detẽdebat ut liberaret: Quod experta eſtéa baudia, cognoverunt Batavi, laudo runt Khœti, admiratique lunto⸗ mnes, qui auribus oculisque dotati bae, a wayt 1d ſeunen hſWwethe ſunt ſincerarum Regis actionum capacibus. CAPVT 13. De Ducibus Exercitus hoitilu. Robè explorandum eſt, an Da- P Ces hoſtilis exercitus, rerum co- meh⸗ — 1 gaaeare tr prdiin pbaun, ta pruvon 1 g dt Gth z Dülor tiſproe angut Friohi dalhe⸗ Marrad- EMſelg Wronn (Neatee (ukhn tunna V ambit Luotbo diverſ dnemp 4 imusl „clen roacti mcole nchatt ret.( ogno œti, ui aut Cerat us. CA ducibu dexpl noſtilts E politicus. 83 45 mendet experientia, an verò armis 4 tractandisimpares ſint: an propria d inclinatione, vel Principis favore f aa ad officia militaria evecti ſinti, an m munere impoſito digni exiſtant:an tortes animo manuque ſtrenui, opi- ia busque adres magnas præſtandas ann dorari. ld quoque obſervandum, an ſa nobihores ſint honeſtiſque paren- uun tibꝰ procreati, an conditionis abje- u ctaran quibuſdam interfuerint ex- m peditionibus, qualiter le geſſerint, mik 1ub quibus Ducibus militaverint, in quæque munera ſubierint: anori- al ginarii vel peregrini, an lapfi fa- ne cultatibus, velegeſtate compreſſi. an verò opibus affluentes: anrinci⸗ pis, cui inſerviunt, benevolentiam ng promeritivelodium, an remunera- taillorum, vel non recognita ſit in- a duſtria: An wilites quibus imperãt, exaffectu vel metu juſſa eorum ex- equantur, randem exactiſſimo la- a D 6 bore 1W 84 Bellator prudens bore in cunctas eorum qualitates,ſ ve bonas ſive malas, inquirendum eſt. 4. Muneribus publicis ſive civilib ſive militaribus præfecti, montibus quaſi imnpoſiti ſunt, quorum vixno- viſſe poſlunt faſtigia vel extenfio. nem, niſi gradatim adicenderint, lentiſque paſſibus eorum dimeni fuerint altirudinem& aſperitatem. Illi quippe, quos tavor per ſaltus magis quam gradus evexit plerun. que vim di ignorant: Sejanus Tiberii intimus, quem eminentem fecerat patroni exce- dens propenſio, dum ab omni calu gnitatis quà fruumur mi. ſßrennae immunem ſe exiſtimat, præcipitio irretitus fuit, fumo ambitionisin ebriatus. Proficuæ illis ſunt dignitates, qui rectum earum norunt uſum: nimi⸗ um illis qui oneratum ſe geſtir, ſuc- b cum- othen 9 1 muben lcucle aam 1 aegehe nſceeni praai ger m uſie reyni — k dl NNuua aguin 5 lcat,; nühſir üäeer 4 cin da A da sfiven Am. eridus anchh itaribu a ei poſitii eb um dlunt 1*⁴ ½ iſi gra as ass e paſf M on titud an a pe, n Kc uàmg n en n digt aM t. us Tit asem tem fe miu reszilla, quam peperit experientia, fructus ſubminiſtrat. Spenfit Wunds emſee muf V carum! untst quione u — Bel 8 cuæ ili ut ex Politicus. 85 cumbit, illarumque violentiàâ abri⸗ pitur; fumus quippeillis ineſt, qui inſtar vini inebriat. Quiſub exterorum vexillis mili- tarunt, cognitis diverlarum Natio- num vel Gentium conjĩiliis, vires in genii exacuerunt& judieij, iolidio- remque nacti funt eperientiam, quæ generalem quaſi rerum omni- um ſcicntiam inſtillat. Quod deil⸗ lis prædicari nequit, quos continua inter patrios lares pax enutrivit, quamvis omnes libros chartasque geographicas evolverint ac per- currerint. Scientia ex libris depromptaflo- Multa mala accidunt Reipubl. in qua homines ad honores adipi- ſcendos, armaque adminiſtranda nudi veniunt& inermes, nulla co-⸗ gnitionererum, nulla experientia ornati. 86 Bellator Pruaeut A 4 ornarti, Futuriconſilium ex præteri, Witi to venit. Haud difficile eſt inire pu. gnã, ubi videaspræceſſiſſe victoria. Citò ſedit animis, quod docetur exemplis. Conſilii ergo& providẽ- tiæ exemplis fuccincti duces erunt, unde illis excogitandi gerendiquc ſimilia, facultas nutriatur, Prætetea conringet, de ne eventu trepident inventionis ſuæ, qui probatis eam experimentis comprobabunt. Komaniab im eunte ætate bellis addicti, tantam in arte mihtari con⸗ traxerunt experientiam, ut floren- ti eorum Reipubl. nunquam defu- erint, ad negotia felioiter getenda aptiſſimi. Fortia facta proſperique ſuccel- ſus Hiſpanorum, Italorum& Ger- manorum in Hungariæ Flandriæq; bellis toti orbi terrarum iñotuerũt. Facili labore res arduas ſuperaxit Sueciæ Rex Glorios. 40odadmi a v prren rhur geün — 1 1 les Nhodhälh 1 88 deenui entie kae Gäauir odenu krexun .Haud i ba lit anii n eun is. Cor e h uplista amukw is exco Päg acultas am un, et, de am aauu nis fua aa ixi entis, an tka aniabi mmn antam urtent texpe m Reipt un negot iih iai facta] heiit norun Wn bu nin H mumi orbit an Wüt aborel arlbiſ cx Gle a ub y politicus. da texteritate ijs in exercitu mune- *aud rta ra conferrelciverit, qui lub extero- ividea atih 2 rum præiertim hoſtium vexillis militaverant; è re ſua eſſe arbitrans militibouti rerum hoſtilium gnaris. Fideliora ab originariis fervitia ſperantur; amor enimerga Patri- ain lberoſq; inviolatam in illis præ⸗ ſtat fidelitatem. Peregrini nullam ſibi delpondent in perpetuum for- tunam, ſemperque blandioremin- lectantes, ad privata collimant cõ- moda, ſtellamque polarem verti in utilitate exiſtimant. b Milites Ligæ Catholicæ Tillium ſequebantur, donc ridens allum fortuna comitabatur, cujus contta- cto vultu, Sueciæ Regiadhærebant, hoc extincto, ad partes Cæſarianas revertebantur. Remuneratio catena eſt, quà cor- da militãtium vinciuntur, qui uti a- gnoſcuntur, inſerviunt, ſtipendiiſq́; receptis operas adæquant. b Alexan —— 8 1 8 ¹ 1 87 V b 3 I 88 Bellator prudens Alexander, Iulius Cælar, muniſ- centia ac liberalite militum ſtringe- bant animos, admirandaque fibi præſtabant obſequia, ut ad ictus volare potius quàm ire viderentur, ad executionem quaſi ante juſla prompriſſimi. Tautum erga Mansteldiæ Co- mitem milites affectum conteltua⸗ bantur, ut diu abſque ſtipendiis ot. ficia præſtiterint, nudam ipſius in- ſequentes fortunam. Nec mirum, quia omnes aperra proſequebatur benevolentia, blando quemvis di- gnabatur alloquio, rantaquc ergao. mnes urebatur humanirate, utin- tinitarum gentium favori ſe inſinu- averit, ſuique indies majori erga ill veneratione incenſi fuerint, glori. amex ambitione ipſi ſerviendi au- cupantes. b Amore comparatur Amor, qui ſuimet ipſius pretium eſt, ac mone- 3 m po Kbrandn 3 pahl Ädhd d oer 3. h tllome tkeeru Mptu Fhrlu Wſprlb⸗ Ina an w ſin " Tutem Kſoinnnar ülseun müte Ki düngan pülle — ÿoo,⅓,·— Belag an 8 rlberg en ta quà voluntates rationabiles coc⸗- mos, a muntur. unt od M ,d Appius Claudius Komanorum orins g win bello adverſus Volſcos Impera⸗ utions ad tok per nimiam in luos ſævitià, Oc- fHim. caſionẽ ptabuir militibus fugien⸗ um en a dicum alta ipſi victoriæ eſſer expe- milita Halio. quo modo fructibus trium- es imaphiillum ſpoliarunt, odiique con- ut diu; Meihttra illum concepti appetitidus ſa- ſtiterin ngtisfecerunt. s fortt m Wt Papirius Dictator tantam ex ſe- nes ap min veritate luorum incurrit invidiam, entia, A ut dilpoſito ad conflictum exerci- ralloqu unu tu contra Samnites; ſcuta abjece- cbatur aia rim, nehonore trueretur triumpha ngenti am li. Quod cum animadvertifſet, cõ⸗ queia ahun verlo in favorem rigore, tempera- onc inc anun tius illiscum agens, inſignes ab iis⸗ nbition ee Samnitibus victorias reportavit- Saxiſſima peſtis avaritia eſt, quæ unquam graſſari in corpore exerci- utus poſſit: omnem quippe humani- b tatis & politicus. 89 6. re com uth pfius ple in 1 —-- 90 Bellator prudens 69 ratis lenſum exuit, fœdat virtutem, 139 üunde amicitiam diſſolvit, omneque obli, ul naüt gationis genus ſuffocat tingensque ſi9i in auro ſimilacrum memoriam de. yuli ponit fidei Imperantibus ſervan. 1 flld- dæ, ac juraram Deo reverentiam i funnul tollit. bun Gallos munificentia commen. Mn dat, corumque imperia ſuavia ptæ 1 botiſ ſtitit generoſitas: hino pluriumgi. Ap tium ad illos confluxus, intinito- h rumque populorum affectus, qui ramile antequam noviſſent, illis adver, 45 11711 labantur. . man CAPUT B. duur ul De Ligis ſeu Fæderibus. daa elees FOedera vel aßerta vel arcana tkrln ſunt. Aperta, quãdo palam ami. n t cis feruntur auxilia. Arcana, quan- ldlen do ad tegendos conatus, occultè Dehur nego 2 We Aanj an&⅜ pPoliticus. 91 1 unnegotiatractantur„ a0 potiſſimum lido n meinnummis& confiliis conſiſtunt, 4 nus uh ſubſidia.. n lact men Aperta majorem incutiunt me- lm an h rum, utpore quibus magis ad noti- tatat umf tiam erumpunt cõſilia, ac hoſtium numerus augetur.) dum een Aperta Tarentinorum cum que ai Pyrrho cöjunctio maximum Keip. oſita au Romanæ damnum intulit. Manite- s co n m ſta Batavis à potentioribus vicinis puk tranſmiſſa auxilia, ſuppreſſis Hiſpa- no hi norum viribus, incolumes præſtite- re unitas Provincias. Sic junctæ fœ⸗ ſ(deeratorum vires magnum rebus DAI M Suecicis incrementum dedere. Occulta fœdera non tantum pro⸗ ducere effectum ſolentinam metu- ens ne innoteſcant conſilia, laxius Præſtat ſervitium;& reſoluriones u nhut arcanæ tardam operantur execu- derta dnh tionein. Tea raus 7 Deſtruuntur tamen, ſive aperta ndos in 3 ſive i] I —— 92 Bellator Prudens ſive clandeſtina fuerint fœdera, cor ruptis Principum, à quibus damm metuuntur conſiliariis; Privati quippe commodi ratio apud ple- rosq; ſummum obtinet imperium. Conſalvus ſuos firmavit exerci. ius collatis in eos Principum Mini. uqa ſtros muneribus, quibus maxina nocendi poreſtas erat, quã ratione 1un felicibus ſæpe uſus eſt progreſſibus. wil Tanto nirore aurum radiat, u hares ſolidiſſimã excæcet fidem: ponseſt 1 ab omni parte tranſitum concedès clavis omni clauſtro adaptata, Mu neribus Statuum offulcanturoculi, membra enervantur, ac tandem omnis eorum evertitur ſubſtantia. Nec Principi ſana conducunt con⸗ ſilia; non juvant in maſſam contta. uit ctæ divitiæ: Non ſtrenuorum mili. h 3 tum defendunt copiæ: Non deni. dh que muri conſervant ahenci. ſaßt udri j huan Unm m Bellator Prudm deſtinatuerint ſcden, rincipum, à quibuce atur conſiliariis;h er Politicus. 93 Aurum per medios ire latellites, & perrumpere amat caſtra, poten- commodi ratio au tius terro. mmum obiinet imfe ſalvus ſuos firmavita CAPVIT 14. atis in eos Principur 2 2 44* raphicir. uneribus, quibusn De Charii Geogias rat, quin. 3 d Poeaen. hun Aximè incumbit Imperatori us xp brchi noviſſe regionum, quibus bel⸗- nto nirore aurum nat Bma excacerſdenf la interre decrevit, ſitum: quò mul⸗ nütuma dum facient Mappæ geographicæ, m partetta quibus tranſituum, fortalitiorum, omni clauſtroadanuſ Huminum, montium fylvarumque sStaruum offulcm narura cognolcitur. Plurimum hic ora cnervantur; a* valcbit expertorum intormatio, ex eorum evertitur quã exactius conſtabit de præſidijs, rincipi lana condtelſ commeatu, retormentaria, duci- non juvantin mallims bus hoſtilis exercitus, abundantia vitiæ Non ſtrenvonn vel ſterilitate territorii, ut hilce pro- detendunt copiæ: Na béè perſpectis, meliore agendi ordi- muri conlervantahene ne de rebus neceſſarijs inſtirui poſ- 8 ſit proviſio. b Vo⸗ 94 Bellator prudens Verùm hæc abillis reiciẽda lunt, qui longo rerum ulu inclaruerunt. Multi quidem in longinquas ex currère provincias, ſed absquetru. ctu reverſi ſunr, quod curioſitas eorum non ſtipata fuerit judicio. Ab his non petenda ſunt conſiu, X ſed ab iis qui tantum judicio alſe. cuti ſunt, quantũ oculis viderunt quiq; ſecum duxiſſe loca vidẽtur, quæ inter peregrinandum luſtta- runt. b 1 Examinanda funt locaprærupta 1 qühhe dluai tqerue M Putec M tzu an wabcer dl ür cüGehe 9 A Kanguſta, an ſuperatu facilia, vc! W' ſth alpera nimis, an commeatib ultio citroque habendis percommoda; 1 an cuniculariorum vel foſſorumo. d ha pera ad commodiorem reduci uii valeant; an brevi vel longo tempo- re; quo in ſtatu tranſeunda; an oc⸗ cupatu facilia: an uſibus hoſtium accommodata, quæque exinde ti- meri damna queant. Lian ill dthan pr pügga uü Invia la Hun ex Politicus. 95 da tch Invia quippe ac difficilia loca cæ- un i i di funcſtæ cauſam ſæpius præbue- mi inden re, ſpeque omnis effugii ademptA, nei n das inteſtà clade exercitus affecerunt. nt 1rod Cæſar Angliam aggreſſurus, ex ſtip an uen convocatis mercatoribus, aliisque det un lu terræ incolis, terræ om nis naturam ita mn rinh penitius exploravir. Hannibal ex dan Italia in Galliam tranſiturus, eò du a bat præmiſerar, qui animos illorum do⸗ ere tin nis conciliarent, ac tranſirum Alpi- um ipecularentur. Er Scipio Car- da an bons thaginem obſeſfurus, non ignora⸗ aſi bat, quis eſſer Cachedonis ſit', quæ an ne ſtructuræ, quæ diſpofitio ſtagni, en Wech quo cingitut, ſed iſta expiſcatorib 1 on a Ah dui locorum iſtorum uſum habue- mo wemm Tanlt, ex piſcatus eſt. Sie molo com- ppertum habens Xeneram Ducem re n Regium trajeciſſe Humen, aggredi tut wint ics one Anmen aggreeit. 11 M buk illum decrevit, qui cùm Xenetæ ap⸗ 1 propinquaſſet, ob locorum igno- ta, elen xantiã, plus iple àluis quàm ab ho⸗ 4e“ ſtibus 96 Bellator prudeus ſtibo paſlus eſt mali, ſiquidem equi. b tes ipſius delati in ſtagna inutiles fa. cti multi periere. Hadagaſlus allapius Iraliæ cum fb“ bis mille Oſtrogothis„ quo in loco minus commodo in hoſtem proru- tau piſſer, tardè agnito errore ſuo, dura leud belli rudimenta expertus eſt. de Rabwwn Tranſituum in Valle⸗ Tellina& 8 h amndo Rhaœtia per Gallos facta occupatio, ii tgdc arcuit auxilia Germanorum, com. nttn tusque evertit, quos in eorum fubſi. Düüi diis fundaverant Hilſpani. unne Prævidendo igitur& prævenien- Ginan do Statibus in vigilare conſultam 5* eſt. Obruit ſubinde adventansoo u- caſio, quæ dum abit, calva eſt. Nec b a Anu ſolidiſſima hoc in caſu prudenta ii n fuo munere fungitur, quæ non j uyu- rarò, niſi prorſus obdormiat, dtzälm torpere vi- dli detur. neltann i är CA. Bel u nn b scſſ möliqu lclal Ribgn CaAPUT 15. eric ar aflu plh De Propugnaculu& Munimentis. & Politicus 97 ſtr I nmi ct aii P officio facturus eſt Impera- dag dten Aor, ſi exactam Forralitiorum ha- aen aupenn buerit curam, ſitumque illorum ac duur nfaleh naturam noverit penitius, an in pla- er G akaan nitie vel colle extructa ſint, an ma- lliat eman re vel flumen alluat, an ſat munita ttit ap snen præſidiis, an eruptionibus impedi- ver indihu re commeatum poſſint hoſtico ne- nde uhuta ceſfarium: an ſuſtinere obſidionem as it rian queant, ac eludere hoſtium cona- ſit le As ea tus:an expugnatu facilia. Quod ad dur ketein locaattinet in littorib maris, vel flu- hc eich minum ripis ſita, præſertim ſi valida erel muru, ipſis im poſita ſint præſidia, multum iſi pi tuschän delibęrãdum eſt, an atergo relinqui coi n poſſint; nam ſi mediocres ſaltem 4. peditatus equitatusque adſint co- pria, continuis vicina caſtra excur⸗ E ſioni- 98 Bellator prudens ſionibus laceſſent, commeatum impedient, ſtructisque inſidiis ſta- tiones invadunt, tutioresque ad ca- ſtra receſſus præcludunt. Hannibal relictis à tergo velad latus quibusdam arcibus munitis, tantum in illis poſtea expugnandis inſumſit temporis, ut repreſſowi. ctoriarum curſu, Romam verlſus progredi non licuerit. Facilis Cæſareanorum Brilacum & ad vicina caſtra receptus militem eorum à multa ſtrage tutatuseſt, ex peditioremque ad omnes belli ca⸗ ſus præſtitit exercitum: Hinc tei- teratæ in Suecos itruptiones, ſalvus- que& in ſine damno receſſus. Neglectis fortalitiis infeſtantes territorium hoſtile diripiebant La- cedæmonii, quorum exemplemon⸗- nulli ex noſtri ſeculi ducibus necin feliciter inſtiterunt. Conducit itaque aliquando in⸗ tacta 2 1 1 ſtelne a kord ha wiph hrnn daäre Hctoh hua mekt (dohe nla 1 ann olea uch K ün lu Kuh eſl ſtr lun pr. n, caa Herjueit wantioken Ar dont. Ur ditzat sde mrchbo. llis uqezem npem, ate rur u RKon anli mait. xla an otund cal mieceyu Ilta Migen que E omi ext num: nec nau vpli ned msotac is t multuüit rb h dtpi 1,qr norelelh ſtri aa ducdd ſtite W cit i us — e politicus. 99 tacta relinquere ejuſmodiloca, ſi excurſionibus obviare equitatus poſſit, modo non reperiantur in territorio copiæ militares, quæ inni- xæ fortalitiis majori impetui ſuſti- nendo exiſtant pares: Vel ſi Princi⸗ pis acquirentis exercitus militum numero prævaleat Ductus per medium Alſatiæ Sue-⸗ corum exercitus arcta Benteldiam obſidione cinxit, felicique expu⸗ gnatione in poteſtatẽſuam redegit, non obſtantibus, quæ circumjace- bant, fortalitiis, commeatu ac præ⸗ ſidio licet munitiſſimis, Bernhard' Vinarienſium Dux fortiter pugnã- do Ratisponam invaſit, quamvis undique circumjecta eſſent propu- gnacula.. Si rebus neceſſariis affluat pro- vincia parque exiſtat alendo exer- citui, ſique hoſtium fiduciain for- talitiis requieſcat, audacter progre-⸗ E 2 di, va- 100 Bellator prudens di, vagasque in planitie copias ex- ercere licebit, metus quippe argui- tur, lepta quem claudunt, undefa⸗ cilis eſſe videtur in campis adyer- ſus conſternatos expeditio. Princeps evacuans præſidio tet- ritorium, ſubditorum infringita- nimos, conſervandique ſe curam adimit; hinc ob illatam ipſis injuri⸗ am, vileſcunt, ignominiole latititat ab alienatoquc affectu, fidem Prin- cipi debitam exuunt, hoſtiumque partibus ſeaddicunt. b Abſque ulu funt propugnacula, ac effœtæ aliorum Statuum vites, ni- ſi affectu ſuſtineantur ſubditorum & commodo. Ex miſeria enim o- dia adverſus Imperantes oriuntut, hine deſperatio, interiture Reipubl. præſagium. Sed cùm rarò Imperantium co- mitatem debitã graditudine repen- dant fubditi propriamque faſtidi⸗ entes — 4 2 ppu J 1 n br ha uu woche 9 1Wa (wüm, .. nn. a Gunur nun torprudm anitie en netus qoiphe Sclaudunt, u aut in camhi: tosexpediu facuans ptal- ditorum ini eerrandiquxt vobillatami 6 t, ignominit zvaſtecdu lie nexuunt, huki ddicunt. ulatunt proyng orum Staruu Aſtneantur G- do. EKmittün s lwpernrse ratio nterturie . nd lopernle 1 chii adfulnen & Politicus. 101 entes proſperitatẽ, novis rebus iis- que incognitis animum applicent, prælente huic malo occurrendum eſt remedio, talique in eos legis u- tendum imperio, ut timentes Im⸗ perantium iras acquirendæ iplorũ benevolentiæ invigilent, nec diuti⸗ us vanitate impreſſionum paſcan- tur, nocivà mẽntis levirate decepri- Subditis vitam Princeps debet, le- gibus arbirrium, proximo intelli- gentiam, Deo ſfidem. Sola majeſtas armata legibus ex lubditorum pe- ctoribus trahit obſequia. Pœnarum rigor immorigeris dictat ſupplicia. Juxta meritorum proportionem obſigandi ſunt ſubditi: quorum bo. ni aut pravi affectus, menſuram vel favoris vel contemptus conſtituũt. Qui indignum honore afficit, ſim- plicitatis aut Stultitiæ opinionem aliquam habet. Malè pereat, qui gratias virgines, meretrices efficit. E 5 Nun- 102 —— Bellator prudens Nunquam malè pecunia collo- catur, quæ pro remuneratione vir- tutis expenditur: Nec redit immi- nuuntur, ſi expenſas commodaſe- quuntur; raròque deficit veneratio & obſequium, quod affectu partum eſt& genero ſitate. b CAPUT 16. De Fluminibus, Montibus& Sluus A Guoviſle fluminum naturam ſummẽè Imperatorem juvabit, quò inquiſitio ſpectat, an navigabi- lia ſint, an largus vel anguſtuseo- rumalveus, an protundus abruptir- que ripis immeabilis, an eò peria- an ſævire ibi vẽtorum ſoleat rabies, an dẽſioris cadente nimbo aquarũ metuenda effuſio, quibus munita propugnaculis, an ponte trajician- ie perr tut, r Ponl 1 1 u bun d mthl imt id utn hoſpitas ſolitudines conducat iter, u welhn dadait Gond. dledar (mlam (xumün iiyne lapo. 1 „don 0 L Da (ſendow 1gsg ellat pruden m mat pei ptoremunea ddirar Necn lexpenlacam nroque deiein dum quodafti * erolttage. CAPULA ninbu, Umiat aoville kunin. mwelmperanr dubtolpectna 6, ulgGte yeun froüut osimwerhis 3 nas loituiid rn rire di etr 4 ' do 1 eeel Kdcd caene 4 dol vendacb, ſe er Politicus. 103 tur, hoc ſi opus fuerit, ubi, an cum, vel ſine periculo extrui queat. Maximi refert fluminis alicujus rectè uti poſſe beneficio, mul- ti equidem in pugna campeſtri de- victi, ſuperiores ad flumen evaſere, quod ritè hoſtes attrahendi artifi- cia didiciſſent. Contra potentiam Hiſpanicam diu ſe Batavi ſunt tutati, fortunam canalium fluminumque, quibus eorum irrigantur provinciæ, bene- ficio procurantes. Longo rerum uſu edoctus Sue- ciæ Rex, quantum valeat exacta tranſituum cognitio, nullam in põ⸗ derandis Lechi qualitatibus omiſit induſtriam, quem poſtea feliciter acnon obſtante Tillii exercitu tra- jecit. Deliberandum eſt diu quod ſta⸗ tuendum eſt lemel, prudentiæque magis quàm deſiderii eſt inchoatæ moli- 104 Bellator Prudens molitioni felicem procurare e- ventum. Quantum in commoditate tran- ſitus utilitatis lateat, compertum fuit Alexandro Parmen ſium Duci, qui poſtquam KRheno pontem iije. ciſſet, duplici illius ſitum mum⸗ mento firmavit. Urt plurimum flumina ſalutem exercitibus creant vel exitium, pot- tus intelligentibus, icopuli ignoran- tibus exiſtunt. Non minor, in cognoſcenda montium ſylvarumque natur, ad- hibenda eſt induſtria. Poſtquam Hannibal locum quendam præ al. tum arduumq́; occupaſſet, tavore lacus Thraſumeni, quẽ àtergo po- ſirum habebat, inſignem ab hoſti- bus Romanis triumphum retulit. Suggerente conſilia Parmenio- ne, in prærupta montium cum ex ercitu nititur Hannibal, ubi vix ad- ventan- A ſet 9 rec A t. olc 1 e uu p danai dätpar cad g almc dubher Jer. o V m 5 dpot i la ixge niir Kernar u vhehu wuol lan kyun dlicem mund lin commoln s lteat, om cro Darneniu n Rheno pent lici illius üin wit. mum fuxim creant velelii atibus copui n.. or, in chn varumqueu induſttia. l dcum quendi ncj occupaſt dat, inlignen us triomphum nee coulla l vptamonducd Ir Hunnba 1 & politicus. 105 ventantem Darium infeſta clade affecit. b Dux de Feria Briſaco auxilia fe- rens montium ſylvarumque bene- ficio exercitui pedeſtri facilè tran- ſitum procuravit, adq; felicem ex- itum conſilia direxit. Nimium quod Sueci Nordlin- gæ appropinquaſſent, à Cælareanis qui in collibus refugia ſtationemq́; quæſiverant, profligati ſunt. Non Ducis robore, ſed judicio ipſius& prudentià victoriæ repor- tantur. In armorum profeſſione haud ſecurius reperitur præceptum, quã id quod cautè omnia agere jubet, ſobrieq; uti tructibus victoriæ, pru⸗ dentique advertus fortunæ in ſtabi⸗ litatem armari diffidentiâ. Nihil magis contrivit exercitum Ligæ Pont. quàm inconſiderata in armis Tilliacis fiducia. b ES Haud 106 Bekaar pad Haud omnium perpetua tuit proſperitas, moxque rotans fortu- na crelcentemvictorum ſuperbiam unà cum Principe ſuo intumulavit. Toties prudens laudatur diff- dentia, quoties decipi pernicioſum eſt. Siq́; data regulariter tallit fides, eam non ſervare, ſubinde utile ju-⸗ dicatur. De Præſidiis Fortalitiorum hoſtilium. (Onſderatio præſidiorum ho- ſtilium circa hanc occupari di- citur explorationem, an nempeex peregrino conſtent milite, experto vel tyrone, an in promptu equitatus fit, aut ſi peditatus tantum conſtitu- at exercitum, hic quantus,& qualis præſertim Ducis exiſtimatio. Locus mediocriter munitus, cui in B— 4 h e8d gerdeg ch 3 Dug 1 pnen 8 km r ter dal Gph Kich à d reme ue enkor l fll aAlken 1 räen kcohe Rm dauur ootke echnn mnct wniom dern »moxquera emwiddruni ineipeluo in rudens kuda ties decipipen aregularterdi ryare, lubhas JAbUTn PFortalitienul eratio prelid acirca lanco- drationem, ant conſtentmilie- an in prompluce ditatus tantuwo- am hicquantu Ducis egltiman- nediocrietmuri ellat vuun & Politicus. 107 in præfidio levis armaturæ milites, peditesque in numero ſufficienti, quibus imperet prudens& tortis Dux, graviſſima dabit negotia ho- ſtili exercitui, dum continuis ex- curſionibus hoſtium infeſtant Sta- tiones, impediunt tranſitus, remo- rantur commeatum, ac latè diſper- ſos tenent hoſtes. Crema fortium militum pruden- tisque Ducis defenſa præſidio, ſub Venetorum conſervata fuit impe- rio, fruſtra in contrarium nitentib' Cælareanis. Calalum fortitudine Toyraſij de- fenlum, ſangui nolentum Hilpanis re ceſſum procuravit. b Econtra Philippiburgum ex arte licer& naturâ loci munitum, quod deſtitutum eſſet equeſtribus copiis, contra ſpem omnium, à duabus Suecorum legionibus expugna- tum eſt. Mul- — 108 Bellator prudens Multarum in Alſatià urbium do minia nacti ſunt Proteſtantes, quòd à gente ruſticanà, Ducibusque im- eritis gubernarentur. Naͤllum hoſti metum incutiunt præſidia militum ex abjectæ condi- tionis hominibus coactorum, qui⸗ bus tranquillitas, in quãâ mollitere- ducati lunt, in votis eſt hinc procul Alabore animis, nultla in exercitio armorũ cura, ipes in otio, deſideria in privato magis, quàm Principis commodo. Capuani, poſtquam reſciviſſent ſuperaſſe Gallos Volturnum, aper- tis porris, cõditiones pacis arbitrio hoſtium commiſère. Tales ſe erga adventantes peregr inas copiaspræ⸗ ſtitere Francofurtani ad Viadrum quorum induſtriam pleræque civi- tates imitatæ ſunt. Suſpicio& metus in ſeparabiliter illis inhærent, quos ignorantia re- git, ᷓg 3 — an b ſhen 1A jui mn Katter Jga Gopreru ſperh lren enneaa ſelken lani minällauäe lunt broteſam icana Duc ernarentur. hoſti metuna llitum ex djei inidus coadonn Ilitas, inquim vin votis ettlin umis, nullane ra, lpesinoio magis dain b 5. ni, poſtquana Gallos Voltorm „Cöditionespa commicete, l tes peregtiuszc ancofurnia- aduſtranpern atæ(unt. ciogmerbinche rent, qwoihaos & Politicus 109 git,& experientiæ defectus comi- Qui nunquam furorem tempe- ſtatis expertus eſt, in mari tranquil⸗ lo nautragium timet. CAPUT 18. De Conducendo per territoria ho- (Muibus in ordinem diſpoſitis, præcipua de educendo milite cura erit, quo per loca hoſtilia tran- ſitus quæratur, vel præliandi occa- ſio, occurrentibus hoſtium legioni- bus, vel obſeſſæ in libertatem vindi- centur urbes, vel obſideantur, ex- pugnenturque hoſtium fortalitia. Hæc molientibus ſequentes probè perpendant rationes apprimè ne⸗ ceſſe eſt. Permittente locorum ſitu, in la- tiorem 110 Bellator Prudens tiorem frontem diſponet Dux pha. langes, ut majori numero in hoſtes prorumpere poſſint mnilites; ita ta⸗ men, ut in reſiduo ſint copiæ ad de- pellendos àlatere aggreſſores. Sicu- ti hic bellandi modus inter recen. tiores milites uſitatus eſt, ut nempe duplicentur in fronte ordines. In tria exercitum corpora dini. det, primo in fronte, ſecundo inme dio, terrio in tergo, velut in ſubſidiis diſpoſito. Nonnunquam in duo corpora in primam ſecundariamq; aciem directa, quæ ordinis diſpoſi- tio non ſemel feliciter in Germania ſucceſſit. Non interiim numerus militum, ſed animus eorum& tortitudovi- ctorias promittit. Præſtat paucorum animoſitas in tinitorum puſilla nimitate, quod Themiſtocles expertus eſt, qui exigua militum ma- — nic waneh Ta 0 Tühhn w eem w N I kakh dnt Dah w Sel htetco t Vate Rüan. a luan rr ſobe b wt qu dlao dh p had. leuin u retl i nd rontem dlponal Kmajori numetdi perepollin nii inreſiduoſ üch osalatere agrein llandi mod in ulites uſitangeh nturintromteat a exercitum can noin kronteſſecn dointergo welun do. Nonnunau rin primamſcan lirecta, quæott lemelfeliciteri a. ainterim nomem imus eorum&t promitit. eſtat poocotmm a aitorum pällk t Themiſeckes d Bellatyy pnun* „ ariouna qui exigu nil & Politicus. 111 nu prodigioſo Xerxis exercitui vi- victoriam extorſit. Sic Totila Gothorum Rex cum octo militum millibus vinginti Ro- manorum millia protfligavit. Multis numeroſi exercitus fub- jecti lunt incommodis, plerunque varia iter eorum morantur impedi- menta; facilè à paucioribus cædun- tur; waximè in auguſtis præruptiſq́; locis, vel in flluminis tranſitu. Kegu- Jariter commeatu deſtituuntut for⸗ tiumque animi à timidioribus, quo- rum non rarò major eſt numerus, emolliuntur corrumpũturq́;, hinc terga hoſti dantur, pernitioſæ con- fuſiones lequuntur, cum rerum ali⸗ auando univerſali interitu. Sic diſponetur Equitatus, ut ſem- per pedeſtrium copiarum premat latera, ita tamẽ ſpatia dimetiuntur, ut receſſus ſieri poſſit abſque pedi- tatus incommodo. Rcctus 112 Bellator Prudens Rectus ordo felicium ſucceſſuià progenitor eſt, plusq; arma ſine or- ie dine damni, quàm utilitatis adfe. runt. Si reperiantur in exercitu ſclo. petarii, vulgò Dragones dicti, quo- rum que ſat trequens uſus eſt, cum cæteris equeſtribus copiis præce. dent, quorum in hoc munus verla. tur, ut ab equis deſcendant, loca ſuſpecta occupent, valideque uſque ad acceſſum corporis exereitus tu. eanrur, ex inſidiis quoque lateant, hoſtemque laceſſant, donec Duxin ordinem redigat turmas, loci ubi ſtationes aſſignet exercitui, oppor- tunitatem eligat, remque totmen- tariam ficuti uſus requirit diſponat. Immenſa à tormentis enatcitut utilitas, ſi rectùs eorum ufſus lciatur. Hotum beneſicio victoriam adver, ſus Mansteldium reportavit Alfom⸗ ſus Ferrariæ Dux in Belgio. Attis eſt recte armis utt ab ipsi arte A 22 2 lib ichsr de arne de däeh Nyui ſane lel tol be Wäon 1 dnei Gdeah Co Wioss lonn Belleun Pnunn Lotdo feltiund dt eltlusch in mnl, quam uui — 4 f — 1 6 — — deriantur in exeta ulgo Draganssd lat trequemsului equeſtibus cyj orum inhoc mu ad equis delcente occupens waldt ſlum corpotpen ex inſidisquods goe laceſlangäc m redigat turm, es aſſignet exets- em eliga remge ſccutiulus tequni nenſaa totmenüt „ſirecbiscorunds m benelcco il ansteld'umtepola rrariæ Duii Jet do eſt keie uud 3 & Politicus. 113 arte inventis ad infrigendas naturæ vires: horum quippe uſus in utilis eſt, niſi judicii accedat dexteritas. Intellectus non niſi umbras in⸗ venit in difficultatibus, ubi mon- ſtra reperit ignorantia. In medio Exercitusimpedimen- tis rebuiq;annonariis veltormenta- riis locus erit, quas turmæ aliquot levis armaturæ, copiæquenonnul- læ pedeſtres comitabuntur. Omnibus tandem ordine diſpo- ſitis, traducendus eſt in hoſtile ſo- lum exercitus. Sique id patiatur lo- ciſitus, in acie formara; ſique angu- ſlias itineris Dux vereatur, præmit- tendi ſunt cuniculares, ut vias eu- rent, foſſas repleaut, præcidant ar- buſta fluminibuſque pontes impo- nant, ne irineris ſiſtatur curſus, un⸗ de maxima ſæpe exorta ſunt in⸗ commoda. Mora cquitatus Suecici, quæ ex b itine⸗ 114 Bellator Pruden itineris difficultate contigerat, pra- cipua fermè cauſa fuit cladis illo. rum ad Nordlingam recepte.(ſas Concurſus plauſtrorum aliquot ¹ in ponte Argentinenſi, occaſionem ſubminiſtravit hoſti cohortes ali⸗ quot Khingravianas felici prælio ſuperandi. k Sicuti navigantium intereſtir. dein li . 2 4 4 tes ac ſcopulos noviſſe; ita exercd. ii tus ducentium refert, peritiorem i pin tranſituum notitiam haberce. d aiie Si caſtra movenda ſunt, recto or. i rul dine ut agmina ducantur neceſſe ſli eſt, cavendumque ne longiusa ve- 1¹ xillis errent vel vagentur milites. Nipit Expediendi etiam curſores ſunt, ii iin quorum induſtria ſtatus explotetat i eus regionis invadendæ, quoque iter di um, rexerint hoſtes, quæ commodèd p phu captivis reſcire poſſunt. lm Non exploraro prius ſtatu hoſti- dphu liprogredi velle, nil aliud eſt, quam hn noctur , ltate 2 aula a cha „u cra awian meelich gant anr inten Snox* ias dref n penn titia Imaber den isb uta na d nuatux nqu nns lom zel v agpntun etian d nurſots ſtria ahuem. lend aa oqun 28, up comm epo ut. raro aqusſtaut lle, t ahudekg 1 & Politicus. 117 nocturna& incognita itinere absq; duceiconficere. Cæſareani ſub ductuBombaglio- nis Tribuni, Suecorum inſidiis ir- retiti& majori ex parte cæſ fuerũt. Duces quidam haud penitius ex- plorato Wallenſteinij itinere, exer- citu Cælareano involuti, in caſſes& vincula inciderunt. Nulpiam tutior in rebus bellicis invenitur ſecuritas, quam in con- tinuartàâ diffidentia, cujus ut eviten- tur accidentia, prævidenda ſunt. Prædictis annectenda eſt levera militum diſciplina, omneq; genus inlolentiæ eliminandum, ne violen- tis graſſari extorſionibus queant in viſcera incolarum, qui territi loco cedunt, unde commeatus deficit, populorumq;oriuntur odia. Quæ lummis avertere viribus debet pru⸗ dens Dux; exitium enim qui inva- dendæ regioni conciliat, mhil niſi deſerta 118 Fellator Prudens deſerta lucratur, unde nonnunqui vicini Principis ſuccreſcit potentia, verſus quem rebus turbatis retugia quærunt gentes à militum tyran. nide& inſolentià tugatæ. Imo eolæ, pe incolas proritat militum turer, ut armis mortem vel miſeriam ul. cilci malint, quàm hoſtis violentam experiri victoriam. Quod ſeouseſt in milite, humanitas quem com- mendar, cuiadventanti depoſttis armis ſe ſubmittere ſolent incolæ, pro certo habentes, Principem, non ſubditos bello peti. Subd ti Prinoipis ſui eonſilioram ignari de ipſius peccatis participare non debent, ſed ab injuriis ipſſ infe. rendis eſſe debent immune. Maximũ einolumentum, ſumma- que ultio eſt, quando hoſti provin- ciam extorquemus absq́; ſubdito- rum incommodo. 8 Nam ab alio poſſideri deliciasss mitten⸗ “ nitt gid 1 dein rag klül Nol lnie rr b cun toli bene dest t5, mo m pel r ale n phe he diohe Ca lcu Ka u pa dod dut, vncenan pis luccte dean cbu turdh Ä tes à win w. dtätogneh Coritat mil rtem ſel 1 ſuam holtan driam. voc dumanitasca adyentanit nittere lot bentes, bellopeti incipisluic Speccatbſn edabinjuns bentimmunt Joluwentun qunndotot — nemus 1 odo. opollcerice d 4 & Politicus. 119 mittenti deſperatio eſt. Alexander vix pede in Aſiam fixo, ſub graviſſi- ma pœnà milites vetuit, ne ullum hoſtilitatis actũ ibi exercerent, iuas jam terras eſſe, non amplius Darii arbitratus. Erroris baud facile argui poterit regula, quæ docet humanè agendũ cum hoſtis ſubdito, præſertim ſi dif⸗ ferentes fuerint actiones occupan- tis, à moribus veteris domini, quò magis enim victoris actiones victo⸗ rum adæquatæ fuerint genio, eò majoris particeps erit obloquii& venerationis. Citò obliviſcimur ea quæ in de- liciis& amore habuimus, ſi charius gratiusque ſe objectum præſentet. Sole oblcurantur minora lumina. Sordẽt prima, cũ majora ſperantur. Exorbitans Cæſariani miliris in- ſolentia deſertos pagos, agroſque incuſtos reddidit, unde ab extremo ſepten⸗ 120 Bellator prudens ſeptentrionis allecti Sueci, qui faci. liorem humanitate, quàm violentia aditum experti ſunt. Nubes aquis gravidæ, cumter- ræ fructibus acceptæ ſint, cum gau. dio& benedictione recipiuntur: Quæ verò grandinem& fulgura minantur, rarò abſque murmura- tione& imprecatione ſunt. Si Principis jactura non eandem ſubditorum eſt, conſervatio velja- ctura ejuſdem apud ſubditos pradi- camenii eſt. b Canis ſymbolum fideliratis præ. figurans, perſequi veſtigiadomini ſi nequit, eum inſectatur, qui majo⸗ res erga illum teſtatur blandimo- nias. Bona poſtquam perdidere ho- mines, exiſtimationisq́; vel famæ Jacturã paſſi ſunt, parvi vitam taci- unt, miſeriæ le com mittunt& cala- mitati, ſique neceſſitatate utuntur, * artiü rid Al- uner g dosr 1 u ghe l ſhl ai po r ſi occ panl rem 4 ci bas K onte tu la m mma ac hin p cl 1 ſt uua Alenan 7 un aras tthy yruan& Politicus. 121 dleug. artium alumnà, vindictam medi- nnate qum tantur,& conſpirationem,& qui- tiſun, busvis agitantur deſperatis præci- lisgraide, pitatisque conſilis. leccpteſna Invictus Ludovicus XIII. cujus dictione ni actiones ab ipſà Juſtitia librantur& Srandiem generoſitate, terram Lotharingicã rardabſquem occupaturus ſub pœnà nunquam tecaioneim remittendà militibo injunxit, ut ab is jackuranat omnibus inſolentüs præfertim va- eſt, conlena ſtatione abſtinerent, ne ulla in loco mapudlibc tranſitus querela panderetur. Confecto itinere, ſi ad Stationes bolum Hii deveniendum, munitionibę caſtra erlequiielh firmanda ſunt, ne incautos im para- minleckau tosque milites hoſtis offendat: Quò un teſtau multum taciet diligens& accurata excubiarum diſpoſitio. ltaum fadt In pagis manſio eſſe poteſt, ſi tam tqnnn e procul abeſſe conſtat agmina ho- iſtimaionäcg ſtilia, ut ante eorum adventum abs- lum, nnumn que moraà in aciem dirigi exercitus ele comminunt 8* 3 poſſit. In campis verò caſtra locan- e necelitaurd tur. — 122 Bellator prudens tur, ſide momento ad momentum metuenda ſit hoſtium irruptio. Interea quocunq; in loco ſint ca- ſtra, cõſtitutis probè vigiliis, prohi- bitoque luſu& vino, diligenter in- vigilandum eſt occaſioni, ex duob quippe his vitijs negligentia enalci- tur, exercituum interitus. Philippus Macedoniæ Rex, qudd excubias neglexiſſer, facta à Roma- nis irruptione, pleriſque ex fuis ca- ſis, in tugam ignominioſam conje- ctus fuit. Nunquamabiq; damnoeſt Da- cis negligentia, præſertim ſi teseſt oum hoſte ſolerte& provido. Indeſinenter incuriæ ſtruuntur inſidiæ à ſolertià, hæc ſemper incau tos obruit, nunquam obruitur. Ebrietas milirum exitium& rui- nam multis exercitibus procuravit. Ad evertendam Rempubl. ſolũ ſobrium acceſſiſſe Cafarem Anna les sl ſen N beu b üm Iä Muana ——— elatun pnan mento admen jthoſtiumin Muocunqjinthas nisprobeyilt uKrino,düg deſt occalion itiſsnegligem auminterite Macedoniaſe eglexiſſet tat one, pletiſqut mi gnominidh mabiq; dam nia, præteti lolerte&pi. henter inchriel dlertid hæcſem nunquamobnu s miltowexii exercitbesped rtendan Ren cceliſe Caun && Politicus. 123 les memorant. Non rtalis Vitellius, qui ignarus militiæ, improvidus conſiliis, adomnes nuntios trepi- dans,& temulentus. si ad aciem compoſitus fuerit hoſtiuin exercitus, tria ſummope- re,& antequam ad manus veniatur, ponderanda ſunt. Quid nempe an- te conflictum, quid in ipſà pugnà, quid denique poſt obtentam victo- riam maximè agendum ſit. CAPUT w9. Conſideratio rerum ante pugnan agendarum. AM Nsgam prælium committa. tur, ſedulò explorandæ ſunt hoſtium vires, tam pedeſtrium, quaàm equeſtrium turmarum, non minùsrei tormentariæ atque an- nonariæ. Deliberandum quis ordo in prę- LDra hando 1²4 Bellator Prudens liando ſervandus, qui& quales ex ercitui imperent Duces, an experi- entiâ clareant milites, an ſæpius præliis intertuerint, an ipſis ſoluta ſint ſtipendia, an bene vel malèer ga Duces affecti. 4 QAualiter hoſtium fiant decur- ſiones,& quò progrediatur ipho- 4 rum exercitus, an intercludi com meatus queat, quarum rerum ino- pia premantur, quæque patiantur incommoda, qui Centuriones, qui Tribuni, qui gregarii, noviſſe, excò- ſiliis bellicis, artibusque maximum eſt. Morbi qui ignarus eſt„kruſtrade præſcribendis remediis laborat. Ex locis opportunis quodexin- opinato D. N. obruifſet Tillius, ſpartusque per caſtrarumor; jun⸗ ctos exercitui Cælareano eſſe copi. as Hilpanorum, fugam meditand occaſionem præbuit militi Prote, ſtantium, 4 „ 4 ““.— nt a miplon 1b am elu 64 4 riu im ant pr zge dian un an eclad ue a keron q enuepan nA rion. 32 Ghohilka d1 pe e manne al aurſt e m he slad. rt in Oe 0 un ſlet A ſt umol, el an oell t aamei b rwailtih & Politieus. 1²5 Artis militaris principia ignora-⸗ re dicitur, præliumque fortunælu- dibrio committere, caſtra qui me- tatur, inſcius qualitatis& numeri hoſtium. Rectius nunquam collocari po- teſt pecunia, quam in conducendis exploratoribus, quiarcana hoſtium reterant. Faces hi lunt& Phari, qua- rum beneficio victoriarum porti⸗ bus allabimur, Hocce artificio polluit Wallen- ſtainius, nullis unquam pepercit ſumptibus, quibus lolertiam emil- lariorum compenlaret, qua ratione contra ipſam evidentiam, infinita negotia ad felicem exitum per-- duxit. b Oculi penetrantis conſilium ex- actiſſimi judicii conjecturis præ⸗ valet. Henricus Rothomagenſium Duxcompertum habes, fidas ex- F 2 plora⸗ 4 126 Bellator Prudem ploratorum reiationes animas con- ſiliorum eſſe, adeò teliciter uſus eſt eorum commercio, ut ſæpius pal. mam prædasque ab hoſlibus retu. lerit. Quodad Equites attinet, conſi. derandum, an armis debitè muniti ſint, an ex veteranis conſcriptimi- litibus, ex quâte gione oriundi, ſib quorum qualiumq́; Ducum impe- rio, quique ab iis præliandi otdo ſervetur. Mulites cataphracti nec impares ferendæ loricæ illis facilè præferen- di, quii nudatis lacertis prælia ineit qui verò ponderi armorum geſtan. do inſufficientes lunt, illi neceſſita te maxiinè urgente, nihil magisquã armis ſpoliari geſtiunt, unde inta. gam poſtea converſi, cladem exet- citihus. accelerant. Hoc Bohemis in prælio ad Pra. gam commiſſo accidiſſe, Aund rele ellaty Dnan b reiariones aniae 4 4.. e, adedtellem Wmercio, utſah sqpue ab holi Eqpites ndina Han armisdebu feterani condc uätegioneonan aliumq; Duani ue abüs pralaut ataphracit ice illis taclein tislacertipu onderiatmon lenteslunt Uln ürgentezbine ar. geltiuht, duce conferli cuda elerant. bemisingrald: aillo acclle 4 9 & Politicus. 127 referunt, Proreſtantibus in pugnà ad Lippiam data, Cælareanis ad L. i= pſiam. Hoc animadvertens Wal⸗ jenſtainius, ſuis inculcavit, ut adhuc procul à bellandi occaſione feren- dis thoracibus aſſueſcerent, ne ſi pe- riculum urgeret, illa cum periculo & ignomim abjicere cogerentur. Ex nationum diverſitate, mili- tum, ratione animi ac indolis, diffe⸗ rentia cognoſcitur. Quidam in e- queſtribus excellunt, quidam in pe⸗ deſtribus florentexercitiis, quidam ad utraque parati ſunt, quidam ad peditatum inepti, ad equitatum mi- nus habiles ſunt. b Gallorum Equitatus maxima parte ex nobilioribus conſtat, hinc ultra naturalem generoſitatem or- natius equis inſident, majoremque in expeditionibus operam navant, dum præterkegia ſtipendia, ex pro- priis divitiis media illis ſunt, quibus F 3 equos 12⁸ Bellator Prudens equos ad expeditionem diſpoſſtos ſetvoſque qui equorum euramm̃. beant; alant, hine promptioritotti- rudine hoſtes aggrediuntur, quos inevitabilis fulguris inſtar, ad imer. niecionem perlequuntur. Miles quem honeſta commen. dat familia, quique pro acquirenda gloriâ armis induitur, utque ere- Ctiorem videat fortunam, nontam facilè timoris puſillanimitatiſqut vitio inquinabirur, ac ille qutha- ſtam amplexus eſt, ut raſtro valedi. cat, aut qui ferreo gravantur thots ee, ut ſtivam relinquant. Helvetii, quibus ob montium: ſperitatem ufus equitum deneg⸗- tur, peditatui plerunque inſersudt, firmatiſque ultra nativum roburiu⸗ tet Alpes cruribus, inter pedites non ultimum ordinem promertti ſunt. 4 EI — ee-- Jas, bechonench an equorum h hneptothin es agpreciemt kulgurbitte eerlequuntut. dem honelkci quiqueptoan zinduitur, Ne eat fottudann ris pufilanint abitur; zelt dus eſt uttih etreo praſas- Arelinquant. „quibusob ulus eqotton 1 di plerunqbent Lultranatirun rutibus, nte um otdidem n — Politicus. 129 Exercitatione, bellicisque labo: ribus celebritatem acquirit miles. Quo uſque in armis fuere Græci & Romani, mundi terror ac uni- veriæ quaſi terræ domini extitere: Veruùm arma ubi poluerunt, delici- js macerati, levi ſſima inc om moda metum ipſis incufferunt, ſic otium gloriæ prætferentes, cùmarmis for- rituginem exuere, iiſque im periis⸗ quæ ante domuerant, ſubjecti lunt. Ferrum inutile rubiginem attra- hit, ac terra inculta herbas nocivas producit. 2 Conrinuatio bellorum in Ger- maniâ in tantum populos laboribꝰ aluefecit, ut inpoſterum ad arma erenda nati videantur. Itali naturà fortes& ſubacti ju- dicii, hodierna luce quieti delici- iſque ut plurimum addicti, in ca- lamos converterunt enſes, arma in libros, quo otio emolliti pro- fun- Izo Bealator Prudens fundius in peregrinorum lubje⸗ ctione merguntur. Deſtruit e0s ſuſpecta pax, quos arma olim con fervabant. Haæc natio utilitatem lplen. doremque nunc in commeccis quærit, agrorumq; culturà. Hic Status corum, vel hoſtium atmis, vel amicorum abſorbentur patro. cinio. In agone verlatur provincia, in quãâ humilitatem animi, ſenluum levitatem, latrocinia& avatitiam pietas arque autoritas publ. palliar Corruptique regiminis indicium eſt, ubi nihil quàm privatum com- modum pro objecto habent lmpe- rantes, quibus proprii dominantur affe ctus, imperat ambitio, uctoni- am, in exiſtmationis derrimentum, extorquent blanditiæ. Nihil magis obtungit fortitudi- nem, animumquc armis dicatum quam uiu Pyudbn beregrinorun unrur. Deke 1 Hquos atnaun. tio mriütaten, nunc in cocy rumq cuituri. n, vel holbin uim ablotdenlu. verlatur prorin atem animi, h latrocini&m autoritas pan regiminibi iquam pria oobſecto habe dus proprichm perat andiio mationis detrima blanditix. gis obrondi un umquexrmüon — ——yA ck Politicus. 131 quàm ſi nulla ex illis ſperatur utili⸗ tas,& ſi cupitam gloriam continu- us offuſcat contemptus& ingrati⸗ tudo. Difficile concoctu eſt ei, qui po⸗ tiorem vitæ partem in laboribus conſumpſit, pro tuendã otioſiorum quorundam liberrate, ſi nihil aliud remunerationis accipiat, quàm ca⸗ va quædam& ad licentiam abeun- di digeſta verba: Abi in pace, Deus ie conducat: durum ſanè eſt fructum forritudinis ab eorum manibus ex⸗ pectare, qui nulla unquam virtute ie dignos præſtiterunt. *ℳ Obturbatur viri fortis animus, quando comparatur imò præfer- tur ipſi, quem emendicataprotectio magis quàm propria merita, ad ma- jores honores, ſplendidioreſque ti- tulos extulit: cui hoc plerumque in- natum eſt vitium, ut eum abſque ra- tione contemnat, quem ad gloriæ F 5 faſti⸗ 132 Bellator Prudens faſtigium praxis evexit, quælupe. rans theoriam legum autoritatem conlſervat, dominatus firmat, incre- mentum luſtro ſceptrorum ptebet, coronarum adauget majeſtatem, amicitiam inter Principes contra, hit, populoſque in tranquillafelic. rate tuetur. Inrolerabile eſt Bellatoribus, ea quæ gladio acquiſiverunt, adeet devolvi manus, qui columtracʒant, ſudoreſque laboris,& animolitati fructus uſurariorum ſoriniis inleri — Præſertim ſi animadvertant languit nis ſui fuſionem, vitæque jacturan, ſemina eſſe malorum, quibusolm premenda eſt ipſorum poſteritz. Unde mirum non eſt, ſiemer- gente occaſione pauci reperiantur, qui armis mancipari velinti plerol- que enim triumphans corrupit oti um, oblectantque magis domeſtic- negotia, quam pro patriæ gloris, pro⸗ elathr Da raxi eyext dam leyum n dominau m uſtro lceptwm m adauget m winter Prneh olque in trnar k. abileeſt Dellnn o acquilirern, nanus quicoltn e laborts, Am urariorum ſcn Mfanimadien lonem vitaf ſe malotum, la eſt iplorun mirum nonet caſiono pauciten smancipatifein atriumpbass cum caantque nagöt quam pto ati GHolizicus. 183 proptiique honoris augmento lu- ſcepta pericula. Maximo Vereranis commodo eſt, ſi adverſus Tyrones bellandum eſt, rudes adhue nullàque commen datos experientiâ, quibus arma ne- ceſſitas magis, quaàm voluntas im poſuit. BHoc Cælar in Theſlalia expert eſt, ubi exiguà Veteranorum manu Pompejum profligavit juyentuti Romanæ præfectum. Toties manipulo virorum peri totum integros Tillius extinxit ex- xercitus, quoties illi bellandi occa- ſio cum Tyronibus contigit. E contra cui adverlus copias ex- ercitatas militandum eſt, quibus ca na lub vexillis accidit fenectus, tan- tum propriæ non tribuat fortitudi- ni, utforrunam nullatenus dear- morum lucceſſibus parricipare, ſibi perſuadeat. b b F 6 Quod 134 Bellator Prudens Quod nimium proprio valor loeè tribuiſlet Tillius, conremptimque uin habuiſſer Sueciæ Regem, abilloin iy prælio ad Lipſiam dato victus inſi.] uu nitarumque victoriarum, quibus I ante claruerat, tructu ptivatus fuit.— genſ Maxima Ducis virtus eſtprori- us dè conatus& cum ſecurirateprole. d qui, ſummum vitium, quandoni. cai mia ſibi ipſi tribuit, omneſquepro- miſcuè eventus à tortunæ arbitrio expectat. b Nimis qui feſtinat, facile gteſſi bus nutat, ac plerunque ſtadia præ- cipitio ſunt equis, qui nullo impe- rante freno, rapidio riq́; curſu atya tranſmittuntrt. Fayet fortuna, nullo tameneren- r'conſtituto ſpontore, ventomuia: bilior eſt, quæ dum grandia ſimu⸗ lar, fubvertere cogitat Orbem, cumque ridet- inſidias exitiumque Patat, HIS mmium pun üns,„ontenn ueciæ Re gen, 1 plam dn n lue victorann, derat, trcuni na Ducis iittui S& cumſecuri num vitium, 1 dtibut, omns Fentus a tonm qui teſtina 3 ac plerunqhs 4 ntequis, quin, do, rapidiort unt. b ortunanulo n ato lponlorenſa „qur dungand kentn cogiat rideerinldis eii Delltarnae e Politicus. 135 Hoc ipſum Hannibalteſtatur, qui nimium fortunæ credens, maximã ipſius, dum à Quinto Fabio cædi- tur, expertus eſt inconſtantiam. Dexterirate conſilii ferventia in- genia domantur, ſtudio negligen- tia, patientià impetuoſa, pervigi⸗ libus providiſque oculis impru- dientia. Scitu neceſſarium eſt, an majö- rem in equitatu poſitam habeat fi- duciam, quam in peditatu. Equites tutius in campo aperto aggredi pedites ducunt,— declinare ſolent locça prærupta& anguſta, quæ Pedit bsc commacglio⸗ ra lunt. Sueci, equitum numero Gela⸗ reanis, quos Feria ducebart, ſuperio- res,, in litnitibus Wittenbergiæ, camporum planitiem, econtra fHi- ſpani montes ſylvalque cligebant⸗ b F7 CA- 136 Bellator Pruaeus Deu utatn S u CAPT 20. tent De oraine Hoftium in præliandd. Mui 0 rdo moduſq; præliandi, quem hoſtes ſervanr, à veterantDu- U ibus, iiſqque qui ſæpius conficqui al inrerfuere, explorari poteſt. UInde u ex Hoſtibus attrahendifunt, qubu- d jus rei notitiam habere prælununn. tur, qui liberalius habiti multamu, u tilitatem percontantium aperient, ie ac indubitata præſtabunt ſervitia, m metuentes ſibi à perfidiæ pœnd, ſ ſiiſ caſu ad partes ſuorum relapluricet. 1 ſent. Hic agendi modusadeòne im ceſſarius eſt, ut nullusperfectiDucis balt encomia promeritus efſejudicetur, ui qui nõ ingenia diverſaxum nationi noyerit, ut diſcernere queat, quibus ſii Mhæcvelilla uſibus applicari poſſint. ni Vultus labes bene ficio ſpeculo- mi 4 Ium b Natorp run Pur 1 Htiuminyat 1 duſq;ptaland ſervant à jetet ue quiſæpiuu. xploraripot attrahendhtlung jam habete nt ralius habinm rcontantung te præſtabon, ibi àperhn tes luorumne. agendi modi ut nulluppetti omeritosellelt nia diretſacunnn diſcernete qdenig uſäbas pplicri abcs bentcoe 1 — IC Poltticus. 37 rum cognoſcuntur, ſic oculis acci- dentia, quæ minantur nobis, dij udi- camustauditus quidem rerum qua- litates intellectui reprælentat, qua- rum ipecies ad viſus obſectiin per- rinent. Promptus lemperexiſtat 6culus ad recipienda retinendaque obje- cta; abiq́; cognitione enim videre, eſt non videre. Duces Halberſtadienſis ac Da- niæ Regis, improvidi munerisque incapaces, profligati fuere à Cæſa- reanis, quibus maturi ſubactique judicii Duces imperabant. jInanis venatio eſt, ubi luſtranti- um canum inopia eſt: ſic vani ſunt bellici conatus, quos non comita-⸗ tur peritorum induſttia. Polita ingenii acies;, maturus plenuſque judicii vigor fervor ani- mi ſtabilis& immotus, incorruptæ voluntatis promptitudo præviden tiaque 138 Bellator Prudens tiaque exercitatæ prudentiæ, ma- ximæ dicuntur eſſe qualitates, qua in Miniſtris deſiderare Principes poſſint. Hiſce recto ordine diſpo- nuntur conatus, ex uſu admini. ſtrantur negotia, prævidenturho- ſtium molitiones, ſuperanturciff. Cultates, firmatur armorum auo. ritas, conſervaturque glorioſaptin. cipis exiſtimatio, quæ nonimout Imperantium anima indigitatur. Mansfeldię Comes relictis Cæſa- ris Ferdinandi II. partibus, multa exXercitui imperiali damna inflixit Ducesque qui ſub vexillis Cæli. reanis militaverant, maximè poſtea promoverunt negotia Suecorum. — ſllu, wonne emn i nimu nimll um lp uur uce Kn pane ete um t lec Amp ci, 1 b da Comes N. qui ſub Duce Balaric militaverat, junctus poſtea ante pu- gnam Nordlingenſem, Exetcitui Suecorum, quia magnam, tumte- gionis, tum virium hoſtis, notitiam contraxerat, casuecis ſuggeſſit con ſilia elator Dyudhn rcitate druden Rrureſſequain, s deſidetaneN licerecdortn aatus, ex ulls Sotia, pranidt tiones, loperm, armaturarmon rraturque qias matio, quami um animaindg ſdie Comestei adi IIpanbn mperiali cam ue quiſubms taverant,ma unt negotia i N quilub Dhr juncduspoltes rdlingenlem, 1 „quiamapram virium hofto m a.eouccögl 8——— & Foliticus. 139 ſilia, ut, ſi ea contra belli rationem non neglexiſſent, tantam ibi cæ- dem nunquam experti tuiſſent. Interim vix tutum eſſe cenſetur nimium in illis fiduciæ ponere, quo rum finceriratem non probaverit diuturnitas temporis; plerunque faciles decipere ſolet perluaſio. KRhadamiſtus ſimulata adverſus patrem diſcordiaà, tamquam no- v ercæ odiis impar pergit ad Patru- um, multaque ab eo comitate in ſpeciem liberüm cultus, primores Armeniorum ad res novas illi- cit, ignaro& ornante inſuper Mi- thridate. CAbuT z1.— De cognitione Militum. L Wachbus occaſionibusq́;, qui- bus milites interftuere, cogno- 1 ſcitur 140 Bellator Prudeus. ſcitur eorum induſtria, fortiterque heri exantlata facinora illorum teſtan.(ahe tur expetientiͤäa. u Palium magna eſt habenda ta. iſa tio multaque adverlus illos pugnã, fnis dum eſt circumiſpectione: Unius b Seor quippe fortitudo negotia nonnun. ſan quam teliciter expedit, quæin3ini. aou torum vix tentare audet imbeci. S litas.(ohat Unius linguæ facundia univer. buli ſum aliquando populum ſedate cha poteſt, cui in ordinem redigendo hin vix centum linguæ ſufficerent. U. ſtm nius cordati hominis dexteritas t qudop infinitas terminabit, quarum ni ianaè unam magna ignorantium turba riki finiret. 5 der Sublime Cætaris judicium Her- 6 vetios lubjugavit, quos edomate Iuy nulli hactenus licqMerat, quamsb mni infiniti eò conatus direxerint. adh Solius Scipionis prudentia viam mu ape atiy pyuun b uaen ninaͤulte b& Politicus. 141 b mmna 1 1 acinota Unn aperuit, qua ex ltalia pellerentur ntiam d Carthaginenles. 1 Suect Cælareanis milite magna ei den Sueciæ Rex Cælſa un znferior, judicii acumine ductus, in- ueadyerluwild, 3 3 rcumſpectiont, titudo negotat, iterexpeci g tentate zuce iague kacui dando popalaie n mnotdinem nünguæluft gi hominben erminabit, agna ignornn de Cxuaröjd- jogarit; glih enus lichetat,9 1 conarwdteren Jciponuuie finitas adverſus principes ſuos gen⸗ tes eoncitavit, brevique temporis ſpatio, decoratus victoriis, diverſäs acquiſivit provincias. Si hoſtium militi promiffa non ſolvantur ſtipendia, facilè à parti⸗ bus Principis ſui divortium faciet eòque ubi pinguioreim expectat, foftunam, ie converter. Talis enim plerorumq́; militum natura eſt, ut gladio accingantur, pro lucro ca- ptando, quo deſiciente, alienatis à priſtino domino animis, novos quærunt. Gothi qui militaverant Valenti Imperatori, animadvertentes ordi- naria non lolvi ſtipendia, converſis adverlus Valentem armis;, Maxi- mum& Lupicinum trueidarunt, i- K pſum- 142² Bellator vudus plumque lmperatorem in tuguti nddt ſtramine contecto, exuſſerunt. dulede Sripendii defectus tranſitum da. celder ravit Mansteldiæ Comiti ablmpe uh ratore ad Comitem Palatinum. Molet Salaria fidelitatem conketrant Banl Virorum militantium, quptopri odlele am vitam auro divendunt, plusis nutt auri unciam, quàm centum Äibras kel promiſſionum faciunt, apudquos, adle apparente ſtipendii defectu, êdel- toum tas deliquium patitur, eorumqut Xelolh affectus verlus eam inclinatur pi Cud gam, unde major aſtalget ur laum litas. nlk, CAPuT 22. nadan lieten lne (A Driiner ad Imperatoris vitte ſnad tem omnium accuratam habe 1⁸ re notitiam. Magnum ad iauf 9 ann De Hoſtium conatu. — 4 4*— —— E käh 4 tnn& Politicus. 143 npetaroenam adtert momentum, conſilii ab nleo enhoſte de nobis clam invadendi ſe- detecunacrerò capti, cognitio. Dicere loli- Steſdie Coni tus Epaminondas: Nihilin Impe- omitempaaatore tam laudabile, quàm ſi hoſtis deltaten ilui conſilia prægnoſceret. De Han- mültantum nibale legitur„omnia ei hoſtium aurodieatu haud fecus, quàm ſua nota fuiſſe. am, quim ca Reteguntur hoſtium conſilia dnam acimgatque conatus per fidas explora⸗ eſtipendicck torum relationes, qui, cùm oculi e- nium patn Kercitus dicantur, liberaliter edu⸗ erlus eam un Candilunt, ſine hiſce quĩppe vacil- ade maſct i lant propoſita, nec felici exitu fru- untur. Si officialis alicujus ad hanc rem coemi induſtria poffit, nullis CAPUr parcendum ſumptibus& promiſſis, hi etenim claves lunt, quibus ſpino- ſiſſimæ reſerantur difficultates. Cæſar cùm decreviſſet Angliam invadere, Caſum Valaſenum eò ab- et ac npentſegavit, ut latitudinem ejus, naturã umaceunu—. litanti am. Magrunac præli- De Hoſtumenu ——+—---— 144 Bellator Prudens præliandi ordinem expilcaretun a quæ omnia cum penitius reſciyit an m fer, eò venit, vidit, vicitque. CQarolus VIII. Galliæ Rex, ante. quam in Iraliam delcenderet, mal tos eò peritos ſub ſpecie legationi- miſit ut hac ratione tranſituum, yi. aa rium wilirarium, affectusque Nel a inclinarionis Primatum cqœeriior fieret.“ Summopere Wallenſtainius conſiliorum promovit executionè, per conſtituta ſat amplaſtipendis Principum Conſiliaris, w Tela prævila minus nocent Re 1 medium verò pro curando mab im gangrænaà infecto, difficile inren uß tu eſt. ſah Accuratæ relationes oculosre- mſ præſentäãt Politici, quorüacumine inſ res Status penetrat, arcana revclat oh larvam ſimulacris detrahit, mo: na dumq́; hoſtium agendi inyeſiga ———-— aunhe . Politicus 1 otdinem eht e Lenne 47 a cum ſena Sitamen per aſtutiam Hoſtium tidt Nin averterentur exploratorum cona- —) lae. b iſi llibꝰ ic 3VIII Gallan tus, ExX rationibus veriiimllibe, qul alam da facere hoſtis debeat vel poſſit, con- jecturandum eſt. titos lub deche V gerrn Ex transtugis non rarò hoſtium ſecretiora addiſcimus, Sed& horũ tarium, afe-. ris P Annales maliriam produnt. Opti- . tmam mum contra ambigua eorum re- rn ſponſa conſilium, vinctos aliquam- nopete Nin diu dedacere, cum ſpe liberratis& um promoia præmiorum, ſivera narraverint: itura ſaam certo metu extremi ſupplici in n Conullan mentientes& vana molientes. revila minu Poſt hæc in loco maximè oppor- ero pio tuno in aciem diſponendus eſt e- ainkedo, di xercitus, idque imprimis cavendũ, ad humeros potiùs, quàm frontem ratæ relutonit Ventus quatiat, urque avertantur rDolitici quei’t radii ſolares, ne pulvis vel fumus penettwaen obſit, veléol cæcitatem aut caligi- et rp deri nem inducat. lumolacti(effald- H fuit annib pi olbum e Hoccompertum fuit lanniba⸗ — li, qui 146 Bellator Prudens li, qui cognità frementis venti natu rà, ita aciem exercitus direxit, ut ventum Romani haberent contra. rium, quà induſtrià ſæpius victoris ornatus receſlſit. 3 Loci opportunitas, quam dextre eligere noverat Wallenſtainius, in prælio ad Lüzam dato, exercitum Cælareanum ex furore Sueconm eripuit.. b Non aggredi atdebat Dux Vi narienſis Ducem de Feriaad Dud⸗ lingam, quia ventum ſuis animad. vertebat contrarium eſſe. Propriorum quoq; ratio haben. da eſt militum, qualitatis loci, utiè- umq́; hoſtilium. Sueciæ Rex formidans Caurca- norum fortitudinem, quos reguua- riter victoriæ ſequebantur, in tron⸗ keSaxones, non proprios milites conſtituit, ut juxta rei eventumdi rigere progreſſus Poſle IIndea 1 e — ct he vlb p üme d ah 1 dic h duss pjer 4 h w 8 a 1 in 41. 2 3—— Benti nnu& politicus. 147 attteneni dit, ut Cælareani tractis Saxonibus, emexetcint nullo inSuecos facto impetu, impe- omani haben dimenta Regis invaſerint, ex arte inuſttäen ad prædam dilpoſita, in quà prædã- celln. di contuſione, multi ab adorienti- Pottunitagt bus Suecis cæſi. plurimi fugati ſunt. verat Walent A fugiendi contiliis deterrebi- Lüzamde tur miles, ſi, dum ad præliandum um ex fumnu concitatur, honor ipſi proponatur ex victorid reſultans, opima ſpolia, ggredi audeul remuneratio, pugnandiq́; tandem Ducem de ken neceſſiras. wuiaventuna Nomina qui militiæ dant, cibi ontrariuma Potufque ingurgitationem ſectari drum quoc non præſumuntur, cùm huic aliun- tum, quald de ſatisfieri poſſet libidini, ſed glo- dham. riam, Staruſq; exaltationem, quam Rextormin ſpreto periculo generoſorum pe- tora venantur... ortitudinemoht e. rie eclcdan Somnus& vinum& epulæ, bal- ncaule& otium conſuetudine 25, Lon. peopkö 7 inches blandius ita enervaverunt t, utſuxrateieſa lepolal corpora animoſque Hannibalis mi- Preülspoh litum 148 Bellator Prudens litum, ur magis deinde præterita eos victoriæ, quàm præſentes tuta- rentur vires. Præcidetur etiam fugiendi ſpes, demptãà receptus fiduciâ, iuſpicio. nibus& periculis gravato loco, quò lpem elabendi directam habent. Agathocles in Africam pullas, ut conatibus Carthaginenſiumob. viaret, incendio ſua navigia valts vit, ut nullãà niſi in victoriis ſpereii- cta, animoſius ſui præliarentur. Succi, ſub imperio Ramſavii& Vicedomini, irruprionem Lotha. ringicorum animadvertentes, pat- tem ex ſuis copiis per ſylvas, quat Hoſtes eſſent ex inſidiis pugnaturi diſpoſuere, ur hac ratione fucati conſilium mutarent eorum, qui ſummopere de tfugà ſuſpecti eraat: Quã ratione turioſius in hoſtail it⸗ ruentes, licet numero minorimiii rum, inſiguem victoriam repol- ratunt. — 2— un ome N et à dn m A4 ———— ellatur prudmn 3 a,qumn Speculum Opinio eſt, quæ auget 5. minuitque objecta, prout ipſi ex- erur etime Ponuntur. 6 cepus äun, Timor audaciam minuit, lecuri- 3—. riculsgena tas& Conſtantia animum ad- endidiredm ugent.— dcles in Attiem unabeum 2 Wenre n hoſtiumturmæ, in rrigen uCmtegi tu⸗ trorcnentaue ante natn re 1 1un 8 3 9 1* cendio luami nee Aaln Pip g us accedant, frangantur contun- la nifim videns ſͤ danturque iplarum vires. Dum ta- V 1 8—. l b dh men invaduntur, ſic maturandi 1n unpennt funt paſſus, ne agminum ordines ul, me turbentur, aliâs fortiter pugnan- en„.. mammacie dum longis haſtis, quas comitabi- Scopis eiſ tur indeſinens ſlclopetorum fragor, ent e nüh quibus latera agminum hoſtilium G, umctn continuatâ ſerie verberentur. umutarent cons ere detugalihce CAPUT 23. oncturiolbidän lcctaumeomt Duid aurante Prælio conſiderandum. üguem ſiäcimne 8 pugnandi principium factũ eſt, obſeryvandum, quo in loco ma- G 2 jo- — 150 Bellator Prudens jores hoſtium compareant copiæ, ut eò, ſi neceſſitas id poſtulaverit, ſubſidia mitrtantur, ut in vigoreluſti neatur exercitus:ibi interim aggre di hoſtem decet, ubi infirmiotes turmæ animadvertuntur. In medio agminum Duxerit, ſi cuti cor in medio huinani corpori, i ordineſque exinde præliandi pe- ſctribet, ordines obequitandoper luſtrabit, periclitantes luàpralen tiã corroborabit, gnavos laudabit, pavidos increpatos coercebit, cun. wme ctantes excitabit, imminutis co pi hortibus alias lubſtituet, quaidam, 3 ſi opus ſit, traducet, opportunitates, i 3è momenta, eventuſq́; providè ob- u du ſervabit, cęteris minutiis abſtinebit, dim nec ubique locorum peticulum uit ſubibit, lolem imitans, qui eb im aliquando radiorum calore pene lut trat, ubi minimè conſpicitut.— 1 b n ellter Pruhn um compana ecelluas ihit ittantut,atini ercitus äbiidten decet, Wiin imadyertunnu. loagminumd dmedio hunani ne exinde pan ordines odegin „periclteantati dorabit, gun ncrepatos cot acitabit, i Alias lubſtitu vtraduceto; na, eventuchg. cetetis minuit jque locotumm „ lolem intblb do ndiorncdt f minineconiil & Politicus. 151 Si contra ſpem minus feliciter ſuccedant res, diſſimulatione uten⸗ dum eſt Ducibus. Ignavia appella- tur, cùm uno adverlo prælio ſum- mæ rei diffiditur. Proſpera verò ſi affulſerit ftortuna, apertis encomiis exinde reſultans publicanda eſt uti- litas,ut metus expellatur, majoriq; pugnandi alacritate milites incen⸗ dantur. In præſenti felix relatum nunti- um plus elevate ſolet animos, quàm deprimere poteſt infortunium præteritum. Licct, fatente Alexandro, nun- quam ad liquidum fama perduca- tur, omniaque illa tradente majora ſint vero. Juvabit tamen, ſi lmpera- tor in dextro ſuorum cornu conſti- tutus exclamet: Milites qui in lævo ſunt, dextrum hoſtium cornu vin- cunt, Si in ſiniſtro ſit, dicat: Superio- G 3 res 152 Belaror Prudens res eſſe in dextras ſive ita verè fiat ſive ſecus. Neceſſarium enim men. dacium dici oportet, certamenubi extitit ingens. Item ſi longiuſcule abſithholi- um Dux, aut ſi in altero cornu ver-. ſetur, aut medium agmen cogac 6 rurſus profuerit exclamari:lIntette⸗ ctus eſt hoſtium Imperatorẽ Atque hæc tanto clamore pronuntiaute⸗ lent, ſimulur hoſtes exaudiam. Non tantum quod reaple vat- dum eſt,& formidabile; veruùm etr- am, quod eſſe viderur, nocerelolet. Fama bellum conficit,& para momenta in ſpem metümane. Pellunt animos. Plerunque ſuſpicionibus bo. ramus,& illudit nobis illa, quæcon ſicere bellum ſolet, tama: Multoau. tem magis ſingulos conficit. Sicta- ma occifi Orodis fallò credita er terruit Parthos, victoriamque con cel 1 ſe 5 2 4 A d 1 b 1n dator dyuden leNtraz ſiſeinn Neccſtatuntn ciponed emn ens. f lodgiulalle aut ſimateron u mediumagn tuetitexcan oſtiam lmpern o caamoteptan lurhoſtestraa rantum qudta Xtormidadien eſſe viderum bellun cmn nin lpemme mnimos. unque ſuiicut cilluditnodälh dlum olesandt üingulsu i Orodi blbc atthos ſcid & Politicus. 153 ceſſere. Sic conſilio Antonii Primi Ducis Veſpaſiani ſubditus rumor, adveniſſe Mucianum, exercitus in- vicem ialutaſſe. Gradum inferunt- quaſi recentibus auxiliis aucti; ra- riore jam Virellianorum acie, ur quos nullo rectore fuus quemquèe impetus vel pavor conträheret, di- duceretve. Rumor trucidati Baſſæ Ali per caſtra Perſi Theaclidis diſſemina- rus adeò militum animos erexit, ut jam ad fugam dilpoſiti recollectis viribus fortius quàm antea prælium aggreſſi Turcas obitu Ducis ſui conſternatos fugaverint, fructibuſ- que victoriæ ſatiati receſſerint. Sparſa per exercirum sueciæRe⸗ gis mors in pugnàâ ad Luzam data, animo viribuſque orbavit, ad quos indubitato inclinare videbatur vi- ctoria, econtra robur quaſi amil- 4 G Pn ſum 154 Bellator Prudens ſum Cæſarcanis, quibus jam cla- des imminebar, reſtauravit. Unicum verbum intempeſtive à quodam Officiali pronunciatum quique idcirco poſtea Pragæ capite truncatus fuit, tantam in exercitu confuſionem excitavit, ut ablq; ge-. nierola Piccolominæi prudenua, prorſus in fugam converſi fuenit milites Cęlareani; clamaverat enin, omnes periimus, mortuus eſtlr- penhaimius. AIISSH Infirmitas hoſtium, fuga, Ducum que interitus, ſortioribus certatutuu ſ ræ victoriæ ſunt indicia. hn ddi CAPUT 24. a2ß DQDua poſt Pugnam couſideranda an ſint. A. 1 d In FEiuia pugnà, reportataq́victoni ah aut proſequi debet Dux victom alli am canis, guden ſeban reſtaüngn verdum in Rcialpron itco polteiln kuit, tantam u em excitayit d iccolominai kugam eanmi lareaniſclawae rümus, monm * hoſtium rus,(ortiorden xlantindich Capur, ſt Puuumenſti Hin. dugna tepoceaa olequicederu &x politicus. am, aut in ſtatu quo ſunt, relinquere negotia. Proſequenda eſt victoria, quando armis acquiſita cum fœde- ratis haud communicanda ſunt, ne hac ratione excreſcat iplorum do- minatus,& quando integra apud vincentem victoria eſt. Pprimis contenti erimus progrel- ſibus, quando inter ſociatos divi- denda ſunt ex victoriis acquiſita, vel quando metuimus, ne in auxili- um hoſtis vocet Principem, cujus vereri potentiam tenemur. Sicuti enim urtiles ſunt victoriæ propriis armis partæ, ita regulariter quæ fœderatorum edmiſe ſunt auxilio, damnoſæ ſunt. Sratus quippe invaſi diviſio ſæpe animorum divortia creat, amici- tiæque ſolutionem: Ambitio enim virginem refert ſuperbam conſor- ti impatientem, quæque non niſi ancillas deſiderat. 8 19 G 5 Invi- —nn 156 Bellator Prudens. Invidiam æqualitas producit, hac inimica ſocietati procreare ſolet divorria..S n Elius Romanorum Dux felici- ter præliatus contra Attilam Hun. norum Regem in campis Gatalau- nicis, metuens ne fœderati, qui proſequendam eſſe autumabam partam victoriam, nimium acqai-- tis ditarentur, gradum ſtitit, holi- que exercitum recolligendi tacu tatem permiſit. Cælareani poſt pugnam ad Nordlingam commiflam, quamyi continuare curlum victoriæ potui- ſent, tempori infervire tutius duce bant, ne Suecos ad ſollicitandam Galliæ Rèͤgis protectionem adge- rent, cujus potentiæ progreſius metuebant. un i Opprimere inimicos perlualum ad eſt Magnatibus, nullatenus etrige re vicinos: ruderibus adverſariotü na lupe. meqpultam Ocletaai Ploene Romanarunl tus contra ani egemincanyi ctuens ne tedi ndam eſe au Cdoriam ninin auur, gradumk citum tecollyn emiſtt. cani pot m aam commik te curlum ri- poriinterir Succos adtul- dgis prorxdiun. rujus potcolle ant. imcreicinius datibus, nuleked S: ruderbür 1 Zellug hun & Politicus. 157 ſuperinſtruere nituntur propriæ domus exaltationem. Sedes quip- pe dominationis anguſtaeſt, uni- cam duntaxat perſonam con- tinens. 5 112S Alexander nulli adſtrictus quo- cum divideret victoriam, totis vixi- bus eam proſecutus eſt hinc brevi tempore torius Aſiæ dominatum .—. 7 aoquiſivit. Quem Komani, aliiq́; Principes imitati ſunt. Jul. Cæſar nullum unquam ho- ſtem fudit, quin caſtris quoque ex- ueret: ita nullum ſpatium perterri- tis dabat. nehs Sueciæ Rex, quòd nulli, præter eos qui àluo dependerent imperio, partem victoriæ adſcribere tenere- tur, uriliter eã uſus eſt, quam ad Li⸗ pfiam reportaverat, exercitumque ad Rhenum Danubiumq; eduxit. Ludovicus XIII. Galliæ Rexim⸗ mediatè Deo coronam debens, ex- G 7 tenſlo 158 Bellator Pruden: tenſo victoriarum curlu, univerſs manifeſtum fecit, quanta eſſet Sce- ptri ſui potentia, quantæque vires dominationis abſolutæ, notumquͦe poſteritati fecit, quantò luperiot abloluti unius, plurium vitibus uni. tis, eſſet potentia. Si tamen cum fructu uti Se Hit victoriis omnes reſecare protela riones debet: deliberationes qui. pe quæ promptæ mandantur exe- cutioni, conatuũ animæ eſle dicun tur. Hinc ſolemniter publicandæ, interque amicos fœderatolquc ſpargendæ, ut eorum fides conler- vetur& favor, avertantur animieo- rum ab ineundâ cum hoſtibusa- micitiä. Rumor victoriæ Lipi enſs, mul. b tos Germaniæ Princi pes, nulli bel⸗ lantium addictos, Suecorum parii. bus attraxit, imò Cæſarcanis junci ppoſte⸗ ellti Druan V narum cartu, n kecit qunde 1 entia, guann is abloluua M tecit, qum dius plurumſt Rentla. in cumtroduu Somnestettn det: deliberun romptæ mat onatuũ ainn clolemnitenni amicos ie- x, ut eotumi avor averuns ineunda cuni ot victorie liyin nanix Princpen addictosödeohms dit, imoCaltru 1. 3 ——— —— & Politicus. 159 poſtea Victoris ſecuti ſunt for- tunam. 1N e plurimum victi, cum victoriis fœderatorum perdunt amicitiam: Triſtia namque terrent minantur- que exempla, neceſſitaſque Statum conſervandi urget, omneſque alias ſuperat regulas. lorn Paraſitis comparatur Starus ra⸗ tio, quæ à menſis recedit quibus ſubducuntur cibi, iiſque advolat, quæ diverſis oneratæ ſunt eduliis. Cavendum itaque ab ejuſmodi amicis, dataque percutiendi fœde- ra occaſione, tam firmiter ſtringen- dus eſtineundæ amicitiæ nodus⸗ ut non niſi ejus conſenſu diſſolvi pof- ſit, cujus grati principaliter eſt contortus. Be Affligente morbo adorati ſolent Medici, quorum apud ægros ſi com valuerint, vileſcit autoritas. Ad propriam utilitatemm Magna- tum — 160 Bellator Prudens tum directæ ſunt regulæ, quænon niſi viribus vel metu limitantur. Sic fidelitati Monrisferratenſi- um Mantuanorum que ſe credide- runt Galli, ut pro aſſecurationete- i tinuerint Caſalum, aliaque locamu- nita. Sic Pedemontiis confidit Rex Catholicus, ut impoſitis magnis præſidiis initam amicitiam con- ſer'averit- 3 Cum ſubinde opus ſit novo mil te ad ſupplendas cohortes labefa- ctatas, eò dirigenda funt confilia, ut tempeſtivè legantur. iſq́ue de vivendi mediis opportundè proſpi. ciatur. Hincad priſtinum nume- rum creſcere debet exercitus, ſipri ſtinos ſperare eventus cupimus. Qui indies tollit, nunquamte- ſtituit,— videbicomr meatum.= Paria ſunt vincere,& non con⸗ ſferyare victoriam, ag non mabae. alin hun Elunttega, velmetulmt litati Monu anorumgic utpto aſtecn alalumalgg 2demontis chn à, ut impali nitam awici binde opusin dlendas cohmn dirigencaln tire leganuu, dediis opper dincadptiti ere debeteuen. rare eventusch dies tolltp au erideictiii unt rincete, d ſtatiamaclt 4 o ers 8 161 51 poſt victoriam Lipſienlem, moxX reſtauraſſent legiones Sueci, locò cedere Imperialibus in agro Noricorum haud neceſſe- habu⸗ iſſent. Exercitus Cælareani quie ex per- petuo conſtant augmento, Hydras Lernæas reterunt, quarum ſemper truncata renaſeuntur aapiaa Mteich nunquam deficiunt,!. mae Ludovicus XIII. refonante per imperia tubæ cantu fortes ad ſub- eunda armorum exercitia invitat, hinc nullam hoſtium irruptionem metuit, ablolutiôrqug indies æva- dens in hoſtium terris, univerſes ſuo informat exemplo, quantò fa- cilius exiſtat numeroſos in ſolo a- lieno quàm exiguosin proprio,. ir ſtentare exercitus. Wmun ar Eò quoque impendendæ dun ingenii vires, ut infirmentur hoſti- um npreudia quodi fieri folet per mi⸗ litum 162 Bellator Prudens litum attractionem erogatis ſat li- beraliter ſtipendiis, plerunquee- nim peregrini& mercede condudi milites ſervitia utilitate dimeri- untur. b Fortunam milites infequuntur, eoque dirigunt voluntatem, quo b fortuna frontem inclinat. b Quidam olim acceptis ducen, tis auri libris, Caſtrum Mediolanea fe Gallis tradidit. Præſidium Fieſſenſe, pretio con vento, Suecos intromiſit, ſubquo illorum vexillis militavir. Summopere Duces remunern⸗ difunt, àquibus locorum ſperai deditio poteſt. Ut prævio exempIo ad ſimilia facinora cæteri qucant proritari: quos tamen flectere non poterunt nummi, eorum auſtera ieveritas pertinaciam ſuperabit. Supplicia& præmia duo ſunt ho- mines lucrandi remedin, quaaun 1 oblil⸗ Natar puh, gioden etagu dend Nen ni gewerrett vitia uilltar m milites die cunt yoluntaxa nteminclna a olim acceyn. s Caſtrum li adidit. im kieſſenlemr cos intromit xillis militui pere Ducesi- quibas leu teſt. Utptznt kacinora can qoos umen i nummi, eorun crtinacunlpen iade gremadu raudh rntän —————— ex Politicus. 163 obſtinatio ſi occæcari auri radiis nequeat, vincet eam ammadverſio- nis metus: Miles, qui ad vocis loni- rum non expergiſcitur, flagrorum ictibus excitatur. 33 Acquirendus etiam eſt Nobili- um, totiusque populi affectus, quod difficile non erit, ſi prurientia ambitione pectora Magnatum, ho- norum, titulorum, privilegiorum, munerumque ſtimulis ferire quis noverit, quorum omnium fuiſſe prodigum nunquam nocuit. Huc multum facit promiſſa ſabditis li- bertas& à tributis ſolvendis, aliiſ- que angariis præſtandis immunitas Subditi, quibus falva manent bo- na& privilegia, facile Principis ja- cturam ferunt.lmò multi reperiun- atur novitatum amantes, gravati præſerrim, qui ex ſtatus converſio- ne felicitatem expectant. 1 Alexander, quod Perſas bello b lub⸗ — 164 Bellator Pruden⸗ Lubactos, fuorum inſtar tractaret, dpit ablolutius in eos adeptus eſt impe- i pi rium promptioraque obiequia., W h Privilegia populorum,& conſci. entiæ libertas, gratum N. N. præſti. tit Suecorum adventum, acreſtitu- tio eorum, quæ à Cæſareanis ablata erant, tantum in illis populis Rei affectum procuravit, ut infideleserſ. ⁰ ga ipſum fore crederent, niſi petr- ii dià uſi adverſus Cælarem fuiſſent, culpam com̃ittere, ſi quicquam bo, ii nierga ipſum affectus omiſiſſent, x l ingratitudinis contraliere virium, niſi ingratiſſimi comparuiſſentad- verſus domum Auſtriacam. Poſt hæc tranſituum, alportando- rumque vel invehendorum eiadda habenda eſt ratio, omniaque tem⸗ peſtivè averruncanda ſunt qua Conductum annonæ commeatuſc; impedire valeant. 8-e 2 Locis occupatis ex milite Vin- cen· luonm uken àn C0s adexan, mptionaduec Lia populnn, rtas grauumd rum adyentum, 8 quxaCal mruminillöha procurarittin fore ctederenii lverſus Czua- omittere ſii lum affectumn dinis conttabe- illimi comy dmum Auftit ctranftunm! rel invehenttu eſtratio om averruncalda dam annonæ co cralcant. oceupaiseii Bellaty Pyun b c Politicus. 165 centis imponenda funt præſidia, ejectis originariis, utque rebellio- nis occurraturtimori, armis privan di ſunt populi devicti, quæ publico armamentario interenda lunt. Fortalitia, caſtra, urbes muris cin- ctæ, ſi in illis novi belli tomes lareat, vel metuatur rebellio, ſoloæquan- dæ ſunt, maximi momenti relerva- tis fortalitiis pro defendendis pro- Vinciis. Hoc Cliviæ obiervavit Mauritius, arque in aliis ejuſdem Ducatus locis. Idem à Gallis in Lo- tharingià actitatum, ubi omnia fere muris valliſque loca privarunt, qua- tuor duntaxat, quæ ad Statum de⸗ fendendum neceſſfaria erant, ier- Natis. hieh2uos ulinil I i⸗ Populi hiſce orbati refugiis, cum vix rebellionis ſperare impunitatẽ liceat, animum res novandi abjici- unt, quò libentius ferrentur, ſievi- tandifupplicium fidugiaaftulgeret. Secta- ——— 166 Bellator Prudens Sectarii dum urbes in Gallid pol. 1 ſiderent munitas, in quibus tueti pertinaciam poſſent, audatterad- verlus Regem inſurrexeruns lnil- lis verò, quibus ejuſmodi denega. bantur aſyja, nulla quaſi emicuite gem ſuum offendendi intenvoo. E Germaniæ urbes validis cindz u muris, pro arbitrio ad has vel ilus m ſa partes acceſſere: Infirmiores Veid iu in oblequio manſerunt in eorum i territorio verſantis exercitus. Canis, cui collum terreo totque munitum non eſt, lupi adventun timet: occaſio quippe ad deliberm · dum invitat, deſideria excitat, ete curionique mandat cogitata. Si infeliciter commiſſum fletit prælium, ſique hoſtis infequentis metuendus eſt impetus, tunctor. titudinis ac induſtriæ opuseſt teſt: — Non mirumeſt, ſi claudus tam citd ellumrula lumundesid. unitas nau 1 pollent— aub ceminturreren uibis eſolm 6 anullaqyulen offendendim nie unbes ſule oarbitriozdi teſſere: lnütn nio manleruni verſantis exerai cui collumtn non eſt wi 2lo quippel tat detidetius vemandatcst liciter comni „Gquc hotöil lus elt inperun, acinduttræ y wirumelt, ſu & Politicus 167 citò equo inſidens fugiat, ac is qui recto eſt corpore, hoc miraculi ge- nus eſt, ſi propriorum pedum u- ſus beneficio, rectum curlu ſupe- raverit. In hac neceſſitate dextre inte griſque quatenus fieri unquam po- terit, ordinibus, recedendum, lupe- ratiſque à fortunã corporis viribus, non illico dejiciendus eſt animus. Patientia cum tempore iplum tem pus divincit, turoremque&im- petum domat noſtrorum affectu- um. Quibus nectenda conſtantia eſt Prudentiæ filia, quæ ictus fortu- næ deolinare nos inſtruit, præſen- tiaque contra deſperationem præ- ſcribit remedia. Non omnem vi- ctus victoriæ gloriam amiſit, ſii- plum ſe vincere didicit, omniaenim reſtitui poſſunt, cui non prorlus de- oſt animus. Eveniente minus proſperè ad b Can- Bellator Prudens Cannas prælio, non abomni ipe animum abduxere Romani: ſed conceſſà mancipiis libertate, exer- citum reſtituerunt, impetumque Atfricanorum cunctando luſtinue- runt, ex defen toribus ageuee facti. Tillius proſdegatus ad Lipſans Sueciæ Kege’ nihiltimidior conat- bas inſtirit,„legionesque reſtaurayſt donec junctis Waltenſtainſt arms ipſi victori randem extorſi ſlet vi ctoriam. b Non ſemper jacturam facimus, dum amittimus, maximeè ſi victiſu- dicium retinemus& prudentiam, victorque rectè uti neſcit victotis tempus amittendo militemque, dum cohortes reſtituit, muniturc; Conſilio adverſarius. b Armaindigenis imponenda; fſt hoc efflagitaverit neceſſi itas, verùm Aala pleriq: magis otio addicti ſunt. non ——:LV—⸗—ꝛ—xꝛx::ꝛ—ꝛ—ꝛ————— 1* 8 lator pnuaen e Politicu⸗ 169 10 nonchen, non totain illis ſpes reponenda eſt, lunteana fuga quippe ejutmodi hominum mcipisbbenn ad confuf onem redegit ſæpiuſcule derunt, impe exercitum; Finibus ergo muriſq́ue m cundandott patriæ defendendis immittendi tenlotbwa ſunt, in quibus actibus probari ipſo- rum erga Principem poterunt tofligatus alh affectus. e. nindmiten Cives Ratisbonæ de Nordlingæ legionesgu pertinaciter contra Cætareanos ſe as Wapenhn defenderuntldem Conſtantienles randem en& Uberlingenſes contra Suecos teſtati ſunt. Cæterùm occupandæ ſunt viæ, pontesque, inundandiagri, effractis — — aper jacturan, mmus, ma aggeribus, collectis tamen anrtea nems S. Aeruttneh tructibus, iiſque reconditis, cætera ſe b'c quæ aſportari nequeunt, incendio mittenid m vaſtanda, ne hoſtium accedant cõ- rtes reſtrlih n modo, ut hac ratione magis magiſ- dretlanu que ipſius rerardentur conatus& ndigensiryonet Prorfus evaneſcant conſilia. aſentterſit Eopromptior Germanicus per⸗ pmagsttöht git 170 Bellator Pruden⸗ git intrortus, populatur, excindit. hl Metellus in loca Numidiæ opul„anf Sndn DPu el nüt 5 pergit, agros vaſtat. Nullares ae atavos olim ad tam validam de- u fenſionem commovit, quàmloci commoditas„ qui ita comparatus erat, ut non facilè infigi illixvico- 5 ribus damna poſuerint. Vaſtatiohe H ergo ſubinde opus eſt. 1 Sunttamen& belli, ſicut pacis jua 4 juſteqque ea non minus quàmtot. a 1 titer gerere oporret. Nimis libidini ſuæ abblandiun- ir tur, qui exillãà licentiam, ac belliju⸗ hj— ſtitiam determinant. 29 a Verum executioni dictomm A b cum obſtet nonnunquamOffcial- h um negligentia, qui munetibus cot 1 rupti, vel commoti amiciti hvic 1c vel ili favorem publico nocivom exhibent, proprio Im perantis ocu- b 3 lo diſcernendi lunt crrores qui b6 aliis commituntut.. 1 b Aui- as popolarut,a nloca Nuwidt rgit agroszall dum ad um wnk n commoiitt tas; quiitacc en taciſeinligil onapoluern. nde opusck. ven&bellölleun ea non muug. ereoportet 5 Ubidini ſatt exillälicenun etetminam. un execoto ſtet nonnunqu ligenna gune velcommorlan tayorem püblar 1 ut propro lghen- ernendidunest Bellaandyu ———— Politicus. 171 Animalium reique frumenta- riæ defectus, è Pomeranid ejecit Cæ- ſareanos, hinc recuperare Steti- num, liberare ab obſidione Colber- gam impediti fuere. Si ſuſpenſis in res levioris mo- menti factis erogationibus, cuncta in urbem tempeſtivè duxiſſent, cæ- teraque in hoſtis perniciem vaſtaſ- ſent Mantuani, re infectà recedere sacti fuiſſfent Germani. Obiervandæ omnino lunt No- bilium actiones, qui, ſi malè olim ha biti, facilè novum admittunt Prin- cipem; acquirendi ergo eorum at⸗ fectus,& rempeſtivè eorum, ſiof- fenſi fuerint, placandi tunt animi. Quidam ex Politicis, deſumptâ ex his verbis regulà, Divide& im- pera, Principibus inculcare volue- runt optimam imperandi Nobili- bus rationem in diviſione illorum & depreſſione poſitam eſſe. Quaſi H 1ab- ———y 172 Bellator Prudens ſubditi depreſſi obæratique prom. priora Principi& tutiora exhibeam obſequia. Sed mala hæc eſtregule ulei interpretario, dum enim diviio in- ter lubditos ſuaderur, hoode diri. an ſione inter eos metiplos, non dedi. ànf viflone inter Principem&tabditos ui inrelligendum eſt. Quia, dummur ai le ipſos in diviſione tenentur ho m! puli, non ita facilè arbitri evadut in Principis conſiliörum. Hoctamen en iplo à Principis gratia vel aftechu un ſeparandi vel avellendi haudlunt in Nutritur inter Nobiles duifo per æmulationis medium: enalci, an tur verò ex prærogativis æm ulauio, in cum plus uni honoris quam au w confertur ejuldem conditions& um Status. Vera Principatuum fundamen, 3. ta Nobilitate nituntur actubduog rum commodis, ſeu divitiis. Inpo an bulun 63 eprelli odatag mcipi& turon . Sed malaha tatio dam enind tos luadetor, u er eos meripd ter brincipen ndum eſt Cuu in diviſione tr nita facile uhhni sconfiliorum E rincipis graut li vel avellast ritur intet Nai⸗ Nationis metet exprærogaiis as uni honohs, ar efuldem cè Drincipatuum 5 litate ritontgtan nmodi' fudh Bellater pn 6* 3 ——— ex Politicus 173 pulum quippe ignobilem& depau- eratum imperium tenere, vilis& miſera eſt dominatio. 4 Qui divitias& honores poſſi⸗ dent inimperio, eos conſervare ſtu⸗ dent, quoque majores exiſtunt, eò grandior ipſis metus eſt, ne quæ ac- quiſeverunt, perdant. Hinc majo- rem Principi venerationem præ⸗ ſtant, quàm qui bonis exuùti lunt ac inediâ orepantes, qui nihil niſi novi tates ſomniant, ex quibus mehor ipſis adveniat conditio. Fortiſſimos rebellioni nervos conſtituit Nobilium ruina, qui al- tioris famæ memores, iniquo ani- mo depreſſiorem tolerant ſortu- nam, unde commoti deſperatio- ne animum facilè conſpirationibus addicunt. Catilinam ſequebantur deco⸗ ctores obæratique. Sic turbæ in Gallis exortæ exordium habuere „ 12 a2 “ “ — 174 Bellator Prudens. ab hominibus optimæ olim condix tionis, poſtea depauperatis. ii Multi ex Germanis, ad Statum teih berarent. b a Memoria priſtinæ fortunæ pte, dui fentium miſeriarum cogitationib“ nung temperata, prodigioſas impatienit W'ci eſt deſperationis in animis Nobs utf liorum excitare tempeſtates con- i ſuevit. Sni Subditi locupletes melius colle- un ctarum terunt onera, calque abag it murmure perlolvunt. 5i belliciad- k moti ſint offlciis, com modius mils mie tem ſcribunt, plendidius honoren khi W muneris conſervant, minuſc; Eun- uh cipem detraudant. Divites fertili comparanturter ritorio, ex quo duplex quotann meſſis colligitur, cùm vix una coll gatur exagto, qui ſterilis eſt. —— Belater pun dusohina e& Politicus. 175 dencthanhan Regula politica eſt, haud permit X Gerdanä,3, tere, ut inimmenſum creſcant ſub- Lemn recuci m diti: quodtamen de incremento ancaelem dignitatum honorumq́ inrelligen- andem&cm dum, quibus tumentes, temerarii en evadunt ac inſolentiores,& non- otiaptitmin nunquam odiolam uſurpant ſupe- mileratun o rioritatem: Non itaque de opibus taprodigoai vel commoditatibus, quibus ab- erations inmundare ſubditos intereſt Reip. excitate em Munera dignitateſque tam ori= ginariis, quàm peregrinis conteran- iti locuplet n tur. quæ in autori tate con ſiſtantli⸗ letuntonch mitatA. Sic Princepshaud diuru rnan do perloeun efſe patiatur officialium fuſpectorũ 47 Kis cn imperia, ne, attracto ſubdirorum 5— affectu, haud abſq́ue inobedientiæ auignis privari auctoritate queani. Sconlenabef Hinc veteres in regne Gallig ex detraudent iesabſolr⸗ damortæ turbæ dum Principes abſolu testeltljemerius in provinciis uſurpantes im⸗ 1 erqoinefperium,obſequium Regi debitum „heſur cum ub- calgimadepofuerunt. 1 gto gulet H 3 Tam ————— ————=— —————— 8 ——————————— 5 — 2— 2————————— —— 8.——— ——————yü——————— ͤ— *— 2—— 8—— ͤͤͤͤͤͤ—————— —————————————————————— 176 Bellator Prudens Tam tenax contervandæ au- toritatis fuit Wallenſtainius, cui Cætaris conniventiâ nſenuerat ui prius vità quàm autoritate, priſatè illum opus fuerit. Quò enim profundius radices poluere plantæ, eò difficihu e- vellantur. Nunquam abſque periculo i perpetuum conceduntur munets Is enim qui exercet illa, vel bonus eſt,& populi affectum furatur: ye malus,& Principem odio popul gravat, quorum utrumqueè Itati pernicioſum eſt. b Populus boni alicujus impetio adſuetus, iniqua imperantis uſ non tolerat. Sola limitata autocitas- ex quà neque perfecta affecto, he- que extremum odium progeneta tur, utilis populo, Principi conven ens eſt. Amor dum tener eſt, faci de uno corde in aliud transplantaſ ſio 1n 1 ban zm wd bg Weni Auh hen no in — i. wn lape tul. Bellug pan& Politicus. 177 tenas conl tur. Sic odium, quod rem inviſam, kuit Nalxahn ſicut umbra corpus comitatur, iplo onnizenün reiinteritu evaneſcit, decipiq́; per 1quanau ſpem appropinquantis termini po- us tuernt. teſt, hoc latius extenſo, in infinitum enim ptoimä ſerpir. plante h Remuneranda ſunt præſtita à . ſuhditis lervitiazita tamen; ut ſpes il- quam ablqupt lis relinquatur ampliora merendi umn conceu Præmia; quæ ambitio in relpectu il⸗ duiexetceih los& veneratione conler vabit. poliaffecantr Parca Prin cipem magis quàm & Princhai prodiga, in diſtribuendis muneri- qvorum une, bus, commendabit manus. Hono- umelt. res enim non niſt merentibus, nec us boni ala plures uni licet merenti plures, de⸗ iniqu innt Ponu rat Solalimiane eque enim co nſum enda in u- eerchun no vel paucis ornandis lunt, quæ ſi qucpeca in plures diſtribuenda reſtent, præ- mam odunga 11P Liltbuenca teltent, DeE dlo Drächich mium& pluribus aliis bene meritis dummtrdt ſuporeſt& ad bene merendum de mardn ua Republica& Principe, plures ani- ecdeinſlhe H 4 man- — 178 Bellator Prudens mantur. Vix quie quam ampli me, ritorum expectandum ex iss eſt, quibus nihil jam Lapereſt, quodpol- ſint mereri. Suo ergo ſibi pluri- mum nocert Princeps benchcio, qui in uno æſtimando extollendo. que adeò non jam dicitur libeualis ſed prodigus exiſtit, ut majoranet ipſe poſthæe poſſit tribuere, neque alius, qui bene fecit, mereri. CAPUT 36 De iniquo Ministrorum kegi. mine. Alè Status adminiſtratur, Nproprià ductus Princeps in- clinatione, veleorum victus conſii is illis munera concredit, qui male ambitu graſſantes, honeſtis nomi- nibus privatas ſpes agitant. Ambi tio fumus eſt, qui facilè caminos im- 8 Apecandam a uljam lapexe n Swoenat xet Princs eltimando en Rgiegnmnd nonjam dicim zus exiſtirptna re pofle n been dene tecit men 2APUIT N linitrn mine Status admirt priä duddus lä- e vel eotomiitle neta conctedi, raſlantes, lanebt ratas ſpes aelenl eſt, quibtka —— elan Pyulea & Politicus 179 implet capitum Magnorum: lgnis, qui facilè incenditur in lignis ſpiri. tuum faſtutumentium: delirium eſt, quo ſæpe inficiuntur ſapientiſſi- mi, quia non dejectis, non ingnavis animis innaſcitur, led novis, vigen- tibus& juvenilibus; hinc fit, ut ex- tollantur magis& intumeſcant. Et quos vitia nulla delectant, quos nul⸗ la potuit movere luxuria, facit am⸗ bitio criminoſos. Vel iis in alios Imperium con- fert, quos ſuperbia, ſævitia, avaritia, volupras, aut ignerantia gubernat. Quò magis enim ſenſibus ſuis in- dulgent, propriiſq;blandiunturaffe- Kibus, eò intentiora ſubditorum adverfus Principem odia conci- tant. Facies affectibus tam defor- mis& fœda eſt, ut, quamvis filiæ na- turæ ſint, vixtamen abſque horro- re aſpici queant. Pęriculoſa Imperatrix Fortuna KEnol 115 eſt, 2 180 Bellator Prudens eſt, quæ intimos ſuffocat ſuos, inte. quentibus laqueos& præcipitia pa- rat, blandis compellat verbis ambi- tiones noſtras, quibus nimiam ſire- linquamus libertatem, nullo eas ſre no remorante circumtfert. Filæ ſunt intellectus& imaginations, quarum volatus præceps per aena raptatur. Spes concipiunt quas nunquam eventus comitatur, qua rum que laplus proprio irretitus da mno, noſtram quoq́; ruinam& ſa- cturam involvit. Superba Archigalli ambitio, ex throno eum regio in confuſionus contumeliæque aby ſſum prac- pitavit. Inanis& intumeſcens Officialb illius ſuperbia, quem Helvetisplæ fectum conſtituerat Albertus Au- ſtriæ Archidux, quòd ſuis ur equ- um adorarent, imperaſſet, rebellio⸗ nis Urienſis auctor fuit. 8- . ek⸗ — det aäte nole pend phn ren. daaa ttar. dii 1 tei M- rn ellan;nun mos laſtocalu 1queds K raag compella wett da» quibus nida liderraem uule nte circumter. ctus& imagih latus præceps Spes conchiu NVentus comitn dius propnottrn am quoc runa olyit. 3 n regio in w equc abyth eintumelcenzlt dia, quem Heſen aſtituerat Abend dux, quod lüa ent impetaled t zauctorfut- —„·˖ ———— er PFoliticus. 181 Perluadent ſibi faſtuoſi illi arro- gantes, ab inlolentium geſtuum tu- more autoritatem muneris lui de- pendere- Verum toto cœlo errant, honor ſiquidem honorem proge- nerat, ſicuti ex amore amor pro- ducitur. Comitate potius quàm contem: ptu apud ſubditos veneratio acqui- ritur. Quandoque magis emicuerit Principis alicujus vel Miniſtri hu- manitas, eò majorem populus illi reverentiam& affectum teſtabitur. Prudens clementia non obſtabirt gravitati, nec verbum benignè pro- nunciatum dignitatem imminuet, nec placidus vultus contemptum pariet. Quicunque ſingularis famæ en⸗ cdmus coruſcare cupit, ab irregula⸗ ri novitate, niſ aliud poſtulet neceſ- fitas, abſtineat. Guſtavus Sueciæ Rex, Carolus H 6 Sab⸗ ———— 182 Bellator Prudens Sabaudiæ Dux, Bernhardus Vina⸗ rienſium Princeps, aliique Princi⸗ pesinfiniti, famoſiſſimique totius Europæ Miniſtri, quòdaffectusat. fectibus acquirere didiciſſent, lervin tium ex gloria, obſequium ex amo. re, reverentiamque ex officiisſibi contraxerunt, pecunid etiam latgr us fuſa, additilque horrtamentis animos fecerunt. Impreſſum quibuldam eſt, tegi populum non poſſe, ubi cargeres tum non ineutiunt. Ignorant ill⸗ majori Miniſtro gloriæ verti, ſibo- nos inveniat ſubditos, quam ſirales rigore emendare ipſi neceſſs ſit. Sævitia metum generat, hic quo acerbior eſt, eò majorem lubditis curam injicit defenſionis, undevc abjecta ſubmiſſio, vel arrogansop- poſitio ſequitur, quà ad conſiliade: ſpe⸗ non terrent, vel erectęe patibula me- dol dhenata, 1 ddetcod dog dmd chnxe CRii rnhr N Nlui- dä Mbh ne mor nha mil düird acc dlch C b va erh hor ellaten 1 ruäen 8 p heius 183 dux, erah 4 2 nceg d ſperata, cruentamque perveniri algut ſolet conipirationem. me Scipio dictus Deucatus ob ſævi- iraeie am en mante præceps datus eſts iScldlolen, Obqne eandem cauſam interfectus riachleguma Galcacius Sforzia Mediolanenfi- niamque xoi m Dux. n pecuniein Videtur quidem ſub tyrannico dditilque honn Miniſtri imperio pacatè atque in gerunt, obſequio vivere ſubditos, alienato um quibulcanch A rebus novandis animo: Hocta⸗ on poſſe iim men perpetuumnon eſt; cum ru- velerecepi mor faltem iniqui& acerbi regimi- autiunt, Iguf nissexofum reddat Miniſtrum in a- ittroglorizu nimis ſübditorum, unde alium re⸗ tlubdtosqu quirendi Principem occaſio, cujus adareipuinesautoritate Miniſter invidià grava- netum genert tus ejiciatur. B, chmaoten: Conſtat quidem à pravis aliquan t detenfoni, W do Rectoribus gubernatas eſſe ci- miſſo, Mangs vitates Verum hæ dimiles eſſe muli- b rr lladcodh eribusjadicantur, quæ expicâla- uunt,n horant, quæ carbonibus, arenisae I? ſimi⸗ ———— I—— 184 Bellator Prudens ſimilibus, inverio appetitus ordine pnii ſaburrant ſtomachum; quætamen cndia præterità appetendi libidine, per ſilm vomitum ejiciunt. Sæpe amator eil Princeps, aut odio habetur, obſuos nnin domeſticos. ilun Exoſa ubique eſt avaritiaomnit fänd que pernicioſa Statibus, ob potea uii tem quam Miniſtro autoritas lup- coli peditat, exercendi inſatiabilemi uudh pſius libidinem. Nihilque gravius K accidere ſubditis poteſt, quamſſis, nbmm qui falutem eorum procurare tene. lon tur, media inveſtigat quibus emun. gere illos lubſtantiã poſſit. in Execranda res immoderatusau tun ri amor, cun ut voti composſiatine did fas eſſe non videtur, à fraude tun un mendacio, violentia, inhumanitate dn & rapacitate, turpia emendicare au c xilia. Supplantare fraus docer im n providos. Augendi rem tamiliarem 3 prægeprlfurtum lub miniſtrat. Re2 “ ligio — N 2 n.. lan innn& Foliticus 1 unshen ligionis velum actibus impiis obten mga dendi artes oſtendit mendacium. dpetenälttn Viriolam audaciam imprimit vio- ciunt, Saen lentia. Propriæ conditionis adulte- utodio habeu ratorem facit inhumanitas. Fauces 8 illi tandem aperit rapacitas. Verùm diqucetga ſpectra hæc una manu largiun- olaètaibuwch tur, alià feriunt. Quibus pro publi- Aliniltro aua co fudandum, muniſica ineſſe vir- xcrcendiinlu tus debet. nem. Nühaxk Quanto magis ſubditorum bo- bdiisporchar nis im pinguantur Miniſtri eòma- neorum ptonn jorern Status infirmitatem patitur. ayeſtipat qua Publico bono conſecrare officii bſtantüäpol adminiſtrationem debet Miniſter, darcsimma ſeparatis à privato commodo deſi- urroh cams deriis, abſquc protelatione. paupe- wideru aa rum terminate controverlias, re- ioledtis iaben. ſectis PESSmernn antractibus 3 Mäen dclictorum capltalium ſupplicia de We cu 1 5 ur Perlonis, non de crumenis ſumere, danute taus Hrem uni quæ argatuimmunesſunt.. er⸗ d h dhe Henricus Magnus Galliæ Rex. Artum odmll r een 4 æqua- N 4 186 Bellator Prudens qualis expers, niſi filium habuiſlet, compertum habens quò advocato. rum excreſcerent ſalaria, publicato de creto imperavit, ut in ſine aco⸗ rum poneretur, quantum à liui. gantibus peteretur intuitu talatii. Deploranda provinciarum faci. es eſt, in quibus præfectis impeta avaritia, qui ſub autoritatis pta- textu, ſubditorum exedunt ſu ſtantiagʒ. Tradunt olentia Poetarum car- mina, Jovem ex inferno Cyclopes revocaſſe, Terræ conſilio, urin ta- bricandis armis induſtriam telt rentur, indignatum poſt, quod ⁰ culapius arte medicà detuncto ii- tam reſtituiſſet, adverſus euminſti- gaſſe illos, qui contracto virum tals mine necarunt, eaque re attonitum iratumque Apollinem, arcano]o- vis conſilio, cunctos jaculis cœlitus demiſſis peremiſſe. Denotat Ter- nnns Peremume. enlat e, achl ſeen Kegde fel bü mh ma net dun pul 1 I' hn derszntlümmd m habens quün lceren lläran nperayit, una retur, quana xctereturimum andaprofincin quibusptaicat qui ſüb aucha ubditorum eutu at olentia Ddemn fem exinkrnl Terræ conn- armis indut dignatum po uto medica ces viſſet, adyetſues „qui contracvſt arundcaqleran e Apolinem, In o, cnnctsſtabt vetemile Della *—— I e—y——————— Bellut buhn e Foliticus. 187 ræ conſilium ſermones hominum plebejorum inconditos. rationeq́; deſtitutos, qui Principibus temerè perſuadent, ut ejuſmodi vulturum ſexvitiis utantur. Apollo Principem prudentem delineat, pernicic ſuo⸗ rum excitatum, periculique Stati- bus illati auctores pœnarum aſperi- tate fulminantem. Non indulgear Princeps bonus, ur de ſervitute preſſis ſubdolorum Officialium im- pieras triumphet; genuque flexione illihonorentur, quorum ad publici interitum vergit rapacitas, quique omnia ambiunt in univerſorum perniciem, ſicnon modicum cun⸗ ctis deſiderium ſui relinquet. Petrus Becquius Galliæ olim Thelaurarius, tempore Philippi Pulchri, à plebe ob avaritiam truci- datus fuit. Suis tantum commodis invigi- lat avarus, cæterorum curamnonm habet 188 Bellator Prudens habet, niſi ut illos deſtruat, præſ- xum ſibi habens, omniaabſtuliſſe fibi fortunam, quæ non dedit. Avidis hiſce provincias commit tere, ovibus lupum dare cuſtodem eſt. Fidus eſſe nequit, qui proprio inhiat commodo. Inomneſssne- faſque animus avaritià æger kaciè convertitur. Quorum corporibus damnum infiigitur, ſoli afflictionem patiun- tur, ac non niſi de infortunio, velin- juſtirià condemnantis queri poſſt. Aſt, in exiſtimatione qui læduntut, non ſoli, ſed cum univerlſaà famillis inuſtam ſibi injuriam moleſtè fe⸗ runt, ac deſperato ex conſilio vindi- ctam medirantur. Turpis Gallorum apud Siculos laſcivia, memorabili illi veſperæ oo caſionem dedit. Miniſtri ignari rudeſque, regi- minis non tantum incapaces ſunt, verum ferim düsn qbeih torle U R Beluy⸗ Pnam 1 llos deltn 1 ndenz, onäu am quænon ddh uilce roninciae uslupum darech ſenequt, ad modo. luom mus ahatitiag nr. m corpondosa Hloliatlciohxne niſide intorun demnantisqnt timatione qut, ed cum unitei bi inuriam n petatoex couun irantur. Gallormn nali emoradililreha dedit. ligusirüdeſhe rantum neqylal ſ — & Politicus. 189 verúm ctiam ficuti berbæ nocivæ aliis nutrimentum abſtrahunt, eoſ⸗ que luffocant, exoſfant ſubditos, ex eorumque cordibus ſemina eripi- unt, quæ lubactioris judicii præde- ceſſores injecerunt. 4 Omnes deniq; qui Principis alicu⸗ jus recognoſcunt imperium, ægrè ferunt, ſi ab illo, vel Miniſtris, jura turbentur ſua vel privilegia, pro quorum tranquill poſſeſſione jugo dominationis ſubjectos le vo- luerunt. 1 Mancob cautam, Hollandi, aliæ- quæ unitæ provinciæ ab originariis Dominis fecere divortium. Haud moleſtè tributa ferunt ſubditi, in rem boni Principis verſa ſinoverint qui in adverſis non mo dò Peincipis lolicirudinem, ſed& parentis affectum, nunc confolan- do per edicta, nunc opitulando quantum ſuppeteret facultas, præ- ſtitit. — — L — — — 5—— ———.—— ——*— cuſtodia. 195 Bellator Prudens ſtitit. Quali non opus arcuum tris umphalium Coloſſorumque ad no- minis æterniratem erccta mole, cùmomnesipſi homines pro ſtatuis ſint, quorum in animis ſempercum glorià inſidebit. CAPUT zE. Quot modis expugnari ſoleunt Fortalitia. AUr proditione, aut ſubitop. preſſione, aut violenta expu- gnatione urbes invaduntur, vel for talitia. b Proditio& oppreſſio ab utilitat⸗ &facilitate commendantur, aque à ſubtilitate judicii dependemt. Proditio eſt, quando largitioni. bus vel promifſis illico rumpuntut, quibus loci alicujus eſt commiſſſa Hic 8 V— gellunnuunn al donopus anh nCoboldun 1 rnitatem ercch Spfthomine, 1 b minanimäbem lebit. APuT g zsdit eryuuaiſ Fortaltu roditione, auli one, autyiob, rbesinyaduu Koppreltout commendan ejudicideyeatt eſt, quandolh zmiſts ilicoruuye i alicujco ct um ——,— ex Politicus. 191 Hic modus plurimum inter mili. tes æſtimatur, majoris quippe mo- menti ſunt res magnæ, exiguis ac- quiſitæ impenſis, quam medio⸗ cres, quarum ſumptus utilitatem ſuperant. Semper commodus eſt Impe- ranti principatus, nec unquam in- honeſfum militibus bellum. Æqu⸗ um eſſe putatur, id quod fortuna offert, accipere, ingratus modeſtiæ abulus, denegarc. Quod ex oppreſſione oriri ma lum poteſt, per reſtitutionem con⸗ valeſcit: bonum verò, quod ex ne⸗ gligentia ſperatur, ſemper incertũ eſt, nonnunquam perniciofum. Magnatum act iones exemplaria ſunt, ex quibus formantur lIubdi- totum opiniones, naturaque difte⸗ runt à privatorum conſiliis: Idem aer huic infeſtus, illi lalubris eſt. Omne — — 19² Bellator Prusens Omne conſilium Starui utile, nw i dignum eſſe Principis ingenio exi. ſio ſtimatur: omnia ſunt bona» modo] aunias luccedant bene: Actiones ipfiusle. Kcol ges ſunt poſitæ fubditis, àquorum uii legibus Princeps immuniseſt. an § P. Tarpeii filiam aurocorcupit qata Tarius ut armatos in arcem accipe Wa rer. Muneribus allectus Ariſtoctr uduü tes Arcadum Rex Meſſenios pro- ad didit, docentque Annales, primos ſuas hoſtium corruptores fuiſſe Lace. lj dæmonios, bellique eventusabipis i factos eſſe venales. lhm Milo acceptâ pecunià Patriam at vendidit Papyrio Curſori. Hadt ſc num invaſit I urca corrupto Prate- cto,& hoc artis proditoriæ eſt Oppreſſio eſt, quando admoto crepitaculo, vel ſcalis vel viã occul ta, vel alio ſtratagemate invaditut munimentum. 1e 4 Solon, ut Salaminiam recupefa 44 ret, ju te conlliom gia eſle Prncipi ugt omnialantdm „ bene. Achona pofitæ lubdih,a rincepsimmun arpejittiam auu Tarmatosinarce deridus allectusl dum KRex Mcku Dcentque Annah corruptora tu s bellqucefm venales. accepta pecui bapytio Cur aſit Turcacon cartssprociun eſſ'o elb quanb ulo, jclſcals gel loo ſtraragelralee ratom. Dekeen p ann ut Salaminun dd 4 & Politicus. 193 ret, juvenes aliquot puellarum ve- ſtibus induir, eoique ad hoſtium conſpectum emiſit, qui fucato arti- ficio decepti, cùm ad rapiendos il- los feſtinaſſenr, ex capientibus capti fiunt, cùm vitæ urbiſque di- ſpendio. Sexaginta militum Batavorum induſtria Bredam expugnavii. Admortis ſcalis, admotoque cre- pitaculo, deditionem Cæſari fecère Philippiburgum ac Treveris. In utroque modo, arcana conſi⸗ lia, prompta deliberatio,& con- ſtans fortitudo, apprimè lunt ne- ceſſaria. CAPUT 88. De Fortalitiorum Obſidione. A Dobüichones venitur, ſi vali- 4 Ado præſidio, cunctisq́; neceſ- ſari⸗ ———————— 19 Bellator Prudens ſariis munita ſunt loca. Obſidendi duæ ſunt ſpecies, unà eùm adverſa- rius opportunis locis præſidiis or- dinatis, continuis inſulribus impu- gnat obſeſſos:altera, cum vel aqus prohiber incluſos, yel deditionem ſperat à fame, quando omnespto- hibuit commeatus. Hoc conſiot- ple otioſus, ac tutus fatigat in- micum. Sitis Uxellodunum Cetari, fa mes Hierofolymam Velpaſiano tradidit. Rupella, invincibile olim tonu- liriam, aliquoties gloriata fe Regi arma lafſaturam, obſeſla à Lusois co XIII. eò incirarum redacta eſ ut ad pedes Regiæ Majeſtatis, cul pæ veniam deprecata fuerit, proje- ctiſque armis irritati Regis clemen, tiam adoraverit. Interim hicopus eſt mat ſilio, lummàâque prudentia: uro co Deli eradiohe mn ltp dundm a üinc citus, qlew tehe run twan ncl malie ei Rellon der Ia daa püble Tnag, — bera elltn pruh aluntldea d ecicsunäelne tunis locit ſan dinvis ilolch oseatera, elne aclulos, velde- ne, quando d metas. Hoca §, ae tüts — —— CellodunumCn rofolywam „invincibier quotiesgon duram, oblet d incitarunes SRegie Mbe depfecau nis ritatRerbe averit b ahicopbsckna näqvepeucent 3 ————— & politicus. 195 berariones quippe præcipitantur ſutceptæ, confuſionem inducunt, præſertim in obſidionum materia, quæ non, niſi in evitabilis neceſſitas urgeat, luſcipiendæ ſunt. Teſtatur ſanc experientia, varia felices obſi- dionum eventus impediviſſe acci- dentia. Nam ſubinde aeris peregri- ni inclemenuæ expoſitus eſt exer-⸗ citus, unde contagia oriuntur alia⸗ que mala innumera. Noñunquam reſtagnationibus aquarum inteſta- tur; Non rarò inter inilites tumul- tus excitantur& rebelliones, ob non ſoluta ſtipendia. Imò mille ſub. naſci incommoda ſolent, Conſiliis adverſantia, unde gloriæ loco vitu⸗ perium colligitur. Arma coronarum fulcra ſunt, e- xiſtimarionis columnæ, invidiæ re- pagula, ambitionis fræna, ipſiusq́; publicærei luſtentacula. Hæc, quò magis gloriam ejus adaugẽt; qui re- ctum ————ͤͤͤſͤſͤſͤͤ 5 2 1 ſſſ 4 196 Bellator Prudens gtum eorum novit uſum: eò fœdio⸗ ri eos conſpergit ignominiã, qui ad eatractanda inepti ſunt. Non ſicuti in privata, ita in pu' ui blica culpa ſe res habet; Quodo. u tiam in Hiſpania obſedifſent, non w prius tentatis propri commeants 15* viribus, obſidionem folvere coadi ui ſunt. Quæ ſola culpagloriam mul, ſa tis annis acquiſitam extinxit. Annonæ defectus, tempulque ventis& pluviis aſtperum ad ſolätio is nem obſidionis Merenſis adegs ea runt Carolum V. inundatio aqua- i rum, ex fractis aggeribus erumpen. it tium Leidenſes ab obſidione Tlw a ſpanorum liberavit. Fortius eſt periculum prælens i uàm mille eventuum memoria. ſaun Tunc locus erit oeKenpas —o ————ℳ—— Zelltan duln um nonit lüna lpergitignonan damepulmm cutiin prixau; ex& Poltricuu. 197 do nullus à tergo hoſtis metuitur, neceſſariaque eſt expugnatio urbis in medio fegionis poſitæ, cui ferri a leres ubn Lehpee Legueane. Duoram Wee⸗ erniciolmen rumo idio pauco milite exiguiſq teſt peragiexpenſis poteſt, cùm tantum de opus lit obequitantibus turmis cir- us& drunggi cumjacentes explorare regioncs, lilpmnchbit repellere excurſiones, campumq́; ratns piopnm aliquot peditum Stationibus adver- ablidionen fus hoſtium adventantium vim de- ælola cuppagu fendere.— cquiſitanemn Hoc modo Colberga aliique in r detectu,n Pomerania loci expugnati fuere à luvüsaipent Suecis. Duæ legiones Philippibur- idionis Mat gum, Haganoviam invaſerunt: Kaiæ dlum V. insh ferlperga alijque loci fame macera- adis aggerdan ti& à manipulo quaſi militum ad denle a che deditionem faciendam adactilunt. libernit. Explorandus ante obſidionem seſt pencimſ Præſidij numerus,& commeatus lecrenumme quantitas, ut exinde, quamdiu du- ocubent odllnrare defenſio queat, judicetur, an 1. 2 inte⸗ — 1 — 198 Bellator prudens interea ferri auxilia, eaque impedui poſſint. Nam ſi valido hoſtis Inſlru⸗ ctus eſſet exercitu, nullum com. meatus defectum patiens, potentioi kun rilque Principis ſuffultus patroci. nio, imprudentia eſſet, tentare ob⸗ ſidionem, eaque ratione& tempo- ris,& militis, nec non exiſtimatio- nis jacturam facere. Hilce omnibus recto ordinedi. ſpoſitis, occultè educenduseſtes ercitus,& dum alium locum pete- re ſimulamus, ex improviſo ad eum cui deſtinata obſidio eſt caſtra me- tabimur. Hoc præventus hoſtis nec inutilia ſubjecta ex urbe emiittete, necea quæ ſummè neceſſaria tunt intromittere poteſt; defichente commeatus augendi, granać; colli- u gendi occaſione. Nihil magis eventuum lucceſlus promovet, quain ſi occultè habean tur conſilia. Omni thn 0' u 5 au 6p 6 muu an. delan min b x& Politicus. 199 1 zuraeage Omnium in rebus magnis gerẽ- ſam üſäioit dis, primum eſt ſilentium: ut neque cxetatu, uh ob gaudium lætæ lpei ex inopina- ckecunpaicn to nobis oſtenſæ vel ob metum, nacips liin, aut aliquam familiartatem, vel rudedicleui charitatemerga noſtros affecti rem veaqoe aion, gerendam ulli eorum pa rticipemus itis,vechona ad quosilla nihil pertinet: Sediis am fcet. folis communicemus, ſine quibus ompibsthn perduci ad finem negotium non occuhte cättt Poteſt,& his quoque non ante 8 & dum dunbh quam ufu poſtulante cujuique rei. lIea ne quidein fllio fuo Antigos nus Rex, ſed nec togæ luæ Cælius B ocpreie, Metellus credebat. Non linguæ ubſecki ar tantùm, ſed animo injicienda funt ux lumments frwha.. drre durt Qui linguà tacuit, ſæpe animo Tsauh 94 locutus eſt& vultu prodidit, quod atus augedheeh animo loquebatur. Cùm non tan- ccalonc. tùm hoc tacere ſit, verba non effer- efentuhh—. magu i re. Sæpe quis vider in nobis, quod erqunüi non audit,& ideò audire ſe putat, lila. 1 3 quia mus, ex Knproie nata obldvd 200 Bellator Prudeus. quia vider. Quanquam qui hicvi- det, conjicere tantùm pofſit, quod ui audit certò inrelligit. Adcòu longè gravius videri. Ubi nocet cunctatio, ibifum dàl mum in diligentià remedium as eſt. lit audiri, quam Malta negotia proſperè luoceſ. ſerunt, quòd haud neglecta fuilet occaſio. Temporibus inſidiandum,& huc arque illuc, unde ſpes majot affulger, deflectendus exercitus. Semper diffidendum, niſi nobis al ipſis alios decipiendi ſit animus èpi mn nola obſeſſurus Bredam, circum h venit Principem Mauritium, dum Graviam verlus dirigere exetcitum ſimulat. interea ad locum expugas tioni deſtinatum cum acceſiſſet: i lum commeatu deſtitutum facile ad obſequium coegit. 9 Par — — tä ut s Wn 1 4 uag an mg ma 6 eda e ſ u 6 3 . “. 4 3 8 3. ————————ꝛʒÿÿ 1 68 mun ex Politicus 201 ae Dax de Feria, dum copias auxi- dntämpa liares Brilaco jmmiſſurus, obvium certdinelit haberet Succorum exercitum wius üt aucn, 3 4 tranſire Danubium ſimulavit, quò cum allexit Suecos, contra ſpem cet euncano ab illis conceptam, Rhi nteldam pe- dülgeau tiit, quaexpugnata, conatus cæte- ros adtelicem perduxit exitum. negota puhi Artiſicio opus eſt, ubi vires defi⸗ add haudtesi ciunt. Cmque laudibus evehantur victoriæ, cur cauſæ carum& re- oribusinliut media vituperio& contumelia illuc, uen notarentur. lefledendun Differunt à privatorum actioni⸗ erdifRdenirs bus Magnatum negatia: fidem a⸗ decipiendin pud privatos imminuit diſſimula- cllurus Bu tio, quæ ejuldem inter Magnates acipem lauis- eſt conſervatrix. 4 verlusdinigelede Arte d vetbis in ambiguum im plicitis animi fenla tegunt KRegnä⸗ tes. lra confulcò ambigua fuit Ti⸗ nude uu berij eloquentia, quia Rationi Sta- umem rus altè involuta. Ut picta coloribus viumcoegl. 1 4 Ora⸗ 2⁰² Bellato* Prudens Oratorum dedecent Principem verba ſic arguta,& magnis ſenſibus prægnantia commendantur. Conèlula loci alicujus obfidio- ne, cavendum omnino eſt necom- meatus deficiat, ut in promptua- qua ſit, ligna, pabulumque ſulten- tando equitatui fufficiens ut com- modior ſitus eligatur, fecuraqueſit caſtrorum cireum vallatio, quòplu. rimum conterer architecturæ mili- taris exacta notitia. Non deticiet commeatus⸗ſi pro⸗ pè fertile ſolum poſita ſint caſtta, unde facile extrahi queunt necel- ſaria, modò tamen ſecura ſintiti- nera, fidelibuſque manibus peraga- tur diſtributio. Obſederunt Romani Agtigen⸗ tum in Siciliã ob commeatus tacili: tatem, quem Hiero Syracularum Rex ſubmittebat. Diu continuabant Hilpani Bre dæ ha delttor pann dedecent M Tuta Kmagn ncommendann Cr loct aicu um omninoete Sciat, renpn da; padulumg itatui fatäcienk us eligatut tu ncircumvalavn nteret archietr anottiil. Hiciet comnet lolum poluld ſe extrahiqt odòtamentt ſibulqueman zutio. erunt Rorui cilaobcomnen vem Hero Lfauh nittebat 7* l vutinubantkäh — &H PFaliticus dæ obſidionem ob commoditatem annonæ ex Flandriâ advectæ. Præcipua interim exercituum vis in diſciplina militari conſiſtit; leviſſima quippe delicta irreparabi- le non rarò damnum exercitibus inflixere. 1 Alpero& abſciſſo caſtigationis genercopus Dux habet. Omnia ſcire, nonomnia exequi⸗parvis pec- catis veniam, magnis ſeveritatem eommodare nec pœnà ſemper, ſed ſæpius pœnitentià contentum eſſe eum decert. Pœna in malos ſera, ied aliqua. Tiberius coercitione magis quam pœnàâ accenſas Viennenſium diſ- ſenſiones mollivit. Cæſar delicta neque obfervabat omnia, neque pro modo exequebatur. Quicunque tandem prolſperos obſidionis expectat ſlucceſſus, in eo ſeveritas emineat, maturitas, auda- b 1 7 cia 2 5 8—— 204 Bellator Pruden⸗s cia, providentia, vigilantia, lubacti- que judicij acumen.-en Severitate in anguſtijs contine- tur hoſtis. Maturitas à præcipitio immunem præſtat. Providentiade. cipi nelcia eſt. mM gon 9 Vigilantia, quæ inſtant mala, a vertit, declinat, retundit. In viſcera aliorum penetratjudi- cij acumen, arcana ſcrutatur, novil que artificiis gravidum, id quod brachio non potuit, ingenioale⸗ quitur. Fiet juxta ſitum metario, cujus diverſa agendi ratio videtur apud Hiſpanos ante Ree- dam, apud Batavos ante Sylvam Ducis, apud Vinarienſem exetei tum ante Briſacum, Gallicum ante i Taurinum. Fortalitia commendabit, ſiab omni parte ex luâ conſtabunt de ienſione, ſufficientique militum præ· regionis caſtta ——ſͤ ritdyin dal tr Bellte Prun iertisiigln Jacumen, tate inaguli ruragim npræſtaubtont eſt tia,quxinttan. linat xetundt eraaliorum pem m arcanalcauum cis grayidum onpotuit, 9 rraftuumttgat cujus dipetlus pud Hiparsh ud Batavoss pud Vinaram, ritacum Galdh n. tacommendi dade dc ex lui crtin „luffiellile V 1 ——ÿy— 205 5 & Politicus. præſidio, quodartis genus ab Hol- landis addiicere poſſumus. CAPUT 25 De violenta Fortalitiorum expu gnatione. TlIolentà utendum eſt expu- gnatione, quando nec natura, nec arte, nec ſat valido loca munita, ſunt præſdio, quandoque aggreſſo ribus nihil, quod ad execurionem requiritur, deeſt. Inlſufficienter loca dicuntur mu⸗ nita, quando ita infirmum eſt præſi- dium, ur omnibus locis partibusve defendendis impar ſit:per conrinu as quippe excubias facilè enervan- tur milites, unde urgente neceſſita- te extremà nullam præſtare ope- ram poſſunt. b Nicoſſia Cypri metropolis deſti- 1 6 tuta — I 206 Bellator Prudeus ruta præſidio ſufficienti obſidenti- bus Barbaris in prædam ceſſit, ma gno ſuo totiusq́; gentis intortunio Benkelcdia licet ex arte munita ob præſidij defectum facilè à Suc- cis expugnata fuit. Infirma dicuntur torralitia, ubi rerum neceſlariarum penuriaelt d exſiccaræ foſſæ velan guſtæ, ſidè preſſum extenuatumque vallum, & nulla circumpoſira tuerint open externa. 5 Vallorum depreſſionem dedi- tionis Gollettæ in Atrica caufam fuiſſe plures exiſtimarunt. Ur Ratisponam detenderẽtõue- ci, cujus muri anguſti& magnãex parte collapſi erant, catapultis it brantibus laceſſere hoſtem neceſte habuerunt, unde pyrij pulveris ege: ſtate compreſſi, Cæſareanis dedere ſe coacti ſunt. Non Principi deercunt milites 1 u pre ana hled 1 rncun Ach celie Nd unr ſedun d Ola dorura des u anp lal mu wua nün i nun ſi po · 2 An it iidt n p m ch P Wlis ia ic 12. arten fe u tacit fl me ur m orali- ri Mnpenui e egukr en tEmqhe n 1Katuennn 1d X ellarau T Athaag eilt ian Aelai i ſtiban cim, n eſſholtewa d A ijpum. 8 1 Lareanüt m A ig treul ANw Cpoliticus. 20y ſpotens fuerit, ac multarum pro- vinciarum dominus, unde& mili- tes pecuniæque extrahi potetunt, ad conſervandum exercitum ne- ceſſat iæ. Magnus militum numerus Tur⸗ carum ſæpe conatus promovit, Cy⸗ prumque& magnam Hungariæ partem poteſtati Ottomanicæ ſub- je ctam fecit. Oſtenda ſuſtentata licet Hollan⸗ dorum auxilis, armis tamen Hiſpa- nicis multitudine militum nixis expugnata eſt. Si ad urbem obſidendam Impe- rator conducat exercitum, ante o- mnia ſitum explorabit, præſidiarij militis numerum, commeatus quantitatem, qualitatem Præfecto- rum. Exactè ipſi conſtabit de equi- tum peditumque numero, de rario⸗ ne reitormentariæ, anperiti ſint ar- chitecti militares, an concordia in- ter —— 2038 Bellator Prudens ter milites, quantuique erga eos ci huii vium affectus. Non fortalitia urbes conſervant, iiu ſed idoneus militum numerus, ge neroſuſq; præſidij animus, ubi fortis meriuin Duxtenet. Inutilis eſt ſymmetrica navis conſtitutio„firemiges deſim, vl navarchi. Plura fortalitia requirunt majo. ra præſidia: Hinc detrimentolſum Statui eſſe cenſerur nimia fortalitia erigere, quia ut plurimum in illis de fendendis, milites conſumuntur, quorum opera ad alia peragenda impendi potuiſſet. Præſtat igitut pauciora habere fortalitia fitu Rar- te præpollentia. Tam berniciota eſt vitium di ſtrattio- qu am utilis eſſe dicitur ea. rum unitio Virgæ ſimul): tæ fra ctu difticiles, q uæ ſeparatæ ſi fuetint facilimè trangumur.— 0· 1 Ma ——— aau Nar wr chcw aami Da toni hr Wp nü dür rhe luan daan Tmantulgtetn us. taltia bezan smiltum nun ræſdijmima Duxtenet seſt hymmen , ſiremigadt ortaltia requmn u Hinc deumms cenſexurmiät nin urplorans , milites chia èpera ad u poruilſet M habere orturnl. Ucntia. erniciols el n uàm uril cleur 0:Virelmdſ 9 les qurxſcqartal; tr anguhlil- victoriam. & Politieus 209 Horatiorum primogenitus divi- ſioni Curiatorum acceptam retulit Dictractæ Suegorum vires, vi- ctoriam Cætareanis ad Nordlingam procurarunt. ti honall Kn. Fortalitiorum ſtructura, quæ de- fendi nequeunt ſumptuum jactura eſt, damnum Status, defendentium ignominia. al anla! Diſcordiæ iræ, ardentioraque ul- tionis inter cives& milites deſideria proſperum obſidentibus eventum pollicentur: minus quippe alacriter pro ingratis civibus officia præſtant milites, nec facilè vitam pro iis quos oderunr periculo exponunt. Taurinum in Pedemontio pro- prer exortas inter cives& milites diſcordias interceprum legitur ab Hiſpanis. 2 4 Intereſt quoque notitiam habè- re, an in monte velproclivi ſita ſint forta- I———————— 210 Bellator Pruden⸗ fortalitia, vel in planitie, velad flu. ſtri, vel in inſula. 3 Melior fortalitiorum conditio, quæ Inſulæ, loco paluſtri, vel deniq; maris littori impoſita ſunt, quia me, lius contra impetus hoſtium de- fenduntur, faciliufque ipſis lubmin tuntur auxilia. b b Melita Inſulæ beneficio formi. dandis hactenus Turcarum aggtel- ſibus reſtitit. men, vel ad mare, vel in loco palu- Stralſundæ ad mare Balchicum fi. tæ innumeros Wallenſtainius mili- tes, abſque ullo fructu, perdidit. Qua in planitie velad flumina navigabilia poſita ſunt, poſteade quibus actum eſt, optima ſunt, quia expeditius excurſiones faciunt, au- xiliaq́; admittunt. Vienna Auſtriaca in planitie ad Danubium extructa generote ali- quoties irruentium Turcarum im. petus retudit, b Pan. Rdd otalt! dn dWo anw rarn,A- Gul- em maues) tum, ſonpt kbchg hobi G eiton, deende dene kentn! dent: hne Mem 6 Lellun ma a, velin danin dad mare, wo ninſala. lior forualtiotn ulæ, loco palu ttoriimpoltall ntra impenn h rur Kacilutggent auxilia. ita Inſulæ wWesa hactenus luanm ſtitit. ſundæadmacdt meros Vall gueullo trotdun ux in planitied bila poliu un actum eſt opum dus excurſonrst admittunt. rudic na Auftracan 1 ium extruct gexch irrucotius Tud V 4. ———;— & Politicus 211 Padua in ſimili ad Brentam con⸗ ſtituta ſitu, vanosirritoſque reddi- dir Maximiliani Imp. conatus. I- dem præſtirit Ingolſtadium in Ba- varia, facilèque Suecorum confilia eluſit. Quæ montibus impoſita lunt, cum pſerunque ibi aqua deficiat, ab paucis obſideri militibus poſſunt; tum, quia difficilius excurrere pol- ſunt præſidiarij rectius adtuitionem loci, quàm hoſtis infeſtationem di- ſpoſiti. Quantum ad præſidia attinet, ſci endum, an valida ſat exiſtant, pro defendendis ſingulis fortalitii mem bris, an ex originariis, an lectis con- ſtent militibus, hian aliis jam inter⸗ fuerint expeditionibus, velan ad⸗ huc inter prima artis militaris rudi⸗ menta verſentur. b Magdeburgum radicitus ever- ſlum — —ͤ 22 Bellator Prudens b ſum eſt, quòd ſui defenſionemty anbi ronibus commiſiſſer. uen CAPUT zo. De virtute Ducum, ey fartal- riorum vViolenta expugns. tione. AD virtutes quoque Ducumdi rigenda eſt cogitatio, an yete- rani, vel novi homines ſint, an mu-⸗ neris capaces, ac gnari architectu. ræ militaris, an egeni vel divitesdi lecti velexoſi,& quænam illorum apud milites ſit exiſtimatio. Aquila pullos ſuos Soli exponit, X Jaciem illorum explorat. Si immo ta ſtet, fovet; ſi tremula ſit, expellit. Principes in offerendisdignitauibus ſequantur. Dignitas non eſt, niſià dignis geſta. Digni non ſunu niſ qui luſtinendæ iſti pares. Pares au- tem W ellttn euaen udd l deteain mmiliſſer Apur; ute Duem 9 m Violentz eann tuone. rrutes quoglede adaeſtorgiann ovibomiol- wces, acgri Wan egeliſet koſi,&qur tes ſteuiſin a pollos le Ulorum eppbr et ütemlul- inofferndbie r. Diguiandt Kta. Digriaong 21 6 eendæipues 4 L 2 ex Foliticus. 213 tem habendinon ſunt, niſi qui vir- tutem probarunt. In expediendis negotiis bellicis optimi præſtant Duces, quod ſo- lidæ anchoræ in firmatis navibus. Cujusque nimium haud æſtima- ri virtutes poſſunt, is nimio non e- mitur pretlo. Quintus Fabius Max. prudenti fortitudine patriam ab Hannibalis dominatu liberavit. 32 Albanus vir otij procax, animi ingens, militiæ ſciens, tot hoſtium mĩllia, imperitià Ducis laborantia, quaſi ventus folia, aut penicillum tectorium difflabat. Provincias Batavorum unitas contra Hitpanorum impetum con- ſiliis& armis defendit Princeps Auriacus Sola Pappenhaimij experientia Woltfenbutelum aliaque Weſtpha- liæ loça ab armis Suecorum libera⸗ VIt3 ————————ℳ ͤ . *————— 4 8— ——=———y—— 5.— 4—— ———————— —.—— .— ————— — 214 Bellator Prudens vit; Sceptrumq́ʒ imperij Auſtriaci Duces generoſa hacten' tutati ſun experiehtia. Quis ad Regis Galliæ oblequia adegit invictum Rupellæ fortaliti- um, totq́; alia loca prætractèab Hu- gonottis protecta. Quis triumphanria Regis atma in ſinum Italiæ conduxit, quis eo- rum terrorem Rheno incuſſit, Lo- tharingiam ſubegit, quis immorta- lem tanti Regis præſtitit gloriam, quàm inimitabilis Richelii electio, cujus admiranda virtus omnia ho- minum ſuperat encomia: Cui acce dunt fortia Ducum merita, quibas imperium in exercitus fuit, quio- mnes ferè, ſirmatæ fortitudinis, f- delitatis immaculatæ, prudentiæ incomparabilis ſpecimina edidere, in omnibusactionibus conſtantem erga Patriam affectum, raram in occaſione promptitudinem, Ghe am umin rem cdäu Aw run n ä C ſlcce d udo 4un metp dc 4 We den uct aüag, A ptrumqimyenl enetola Mäel ntia. ad Regi Galla nvictum Kupell Palalocaptate proteck triumphanaa Altaliæ conden, torem Rhenolni am ludegi(üt ti KRegis pretni himitabilisKicha- Imiranda ritue ſuperat encon ttia Ducumm minexercitu re,firmatz ordll immacuylätr, h arabilis pecinat busactiodibdsconb triam afectum, 9” ne rronyuudin N Bellunpuhn 3 &H Politicus. 215 dam in rebus arduis circumſpectio- nem ſummum in ſuſtinendis peri- culis robur, indicibilem vigilantiã, & nunquam latis laudatam glo- riæ acquirendæ ambitionem teſta- ti ſunt. Si diſcordiæ ſint inter milites& Cives, facilè hi favebunt hoſtium ſucceſſibus, ut à militum vexatio⸗ nibus ſe immunes præſtent. Auguſta, ob odia& ſimulrates, quæ inter Pontificios& Luthera- nos exarlerant, Suecorum accel⸗ ſit imperio Harum contentionum remedi- um eſt punitio, quæ vel imperantes veloblequentes coercet. Emulatio ejuſdem rei inter æ- quales invidia eſt, quæ tantum au- getur, quantum proſperitatem uni- us creicere alter ex competitoribus animadvertit. Ideam poſthæc exhibere curabit Dux — 216 Bellator Prudens Dax tum ipſius fortalitij, tum agro rum circumjacenrium, ex quâab unde cognoici poſſint omnia ipſius membra, plateæ, fora, valla, muri, munimenta, eaque an ad antiquũ vel recentem modum exXtructa, eo- rumque diverlæ qpalitates, toſlæ earumque profunditas& latitudo. An extra urbem, templa, vel ædit- cia ſint, vel horti, vel alia recepta cula. An circa urbem ſit planities, vel paludes, vel colles, vel arbotes vel lylvæ, an dura vel mollis terta. An ligna in promptu conſcciendis gereis idonea. An abſque tormen- torum periculo urbi appropinqua- re poſſit exercirus. An urbiallaba- tur flumen navigabile, hujusana. liè flecti curſus queat. Etiam Alia ejuſdem hoſtis examinanda lunt fortalitia, an in vicinia, vel procul ſita, anque ex iis lubito admitti poſ⸗ ſint auxilia, hæcimpediri queant, an va- ——ͤ anldp amel unat p unn ane dhch d wa fune h pelt düth. ſen mi eg rum the du lman mi ———ſſſſ“ Belahy Pu m iplius otulc rumſacennum gnolcipollnton a platex„tota,w. enta, eaqueanu atem modomen diverlæ quale ue protunditsl Aurbem temyk vel horti, wia ncircaurbemitit les, velcolew. „andurawämt. in prompuucus onea. An ables ericulourbian exercitus Auc en naiigrbie,f purſusqueas n hoſtis examitand- „anin wicini nts cex islobitodhn , hecinpedi & Politicus. 217 an valida in illis præſidia, ut adven- tum commeatus à caſtris obſiden- tium arcere poſſint. 8 Hiice exactè perpenſis, equita- tum Dux educet ad ineundam va- ſtationem ſive populationem, quà obſeſſis tempus præcidatur& occa- ſio armenta agendi, colligendique frumenta. Interea capturæ militum præſidiariorum incumbendum, ex quibus Status fortalitij internus re- ſciri poſſit. Poſt demum totus ante tortalitium comparebit exercitus, ut aſpectus tot armatorum obleſſis metum incutiat. Aliquando enim plus metus, quàm ipſe hoſtis conſternat. Leviſ- ſimus rumor degeneres terret, qui- libet ictus ipſis animum frangit, e- vaneſcenteque conatu diſſipat conſfilia. Suecorum præſidia in Bretem a- nimadvertendo peditatum Mon- ticu⸗ —————— 218 Bellator Prudens ticuculi circa collẽ longa& ex arte diſpoſita ſerie urbi apptopinquare, triplo maſorem quam reverà erat, accedere credebant exercitum; un- de terretacti initaque amicâ com poſitione hoſti vectigales fieti non erubuerunt. Timor conſpicillum retert quod auget vel minuit obiccta, prorauio- ne qua viſui admovetur. Opptmit animum timor, erigit audacia.(oô- centratis in timore ſpiritibus, o- mnis anime poteſtas comprimitur Mala fati conſtantià ſuperantut; humana vincuntur audacia. Prodeſt mediocres rerum fuccel- ſus latius expandere, intallibilem vincendi certitudinem teſtari dac augmentum rebus favorabilibus, diſi mulare damnoſas, proptãex. tollere nationem, quæ ſingula ca milites concitabunt, ut animoſiot fortitudine prælium 2gredia Ul⸗ ——— Koha luade 15 nee ahm V n) d hed A do rie a ci Mali — Belluan Pruha rca col longan erir urdi appag Hotem qum credebantexena ꝛch innague mn hoſt rechgie, nt. conſpicilomn & Politicus. 219 Nulla falſiras populo facilius per- ſuadetur, quàm quæ ſpecie verita- tis ſubnixa eſt: multa veriſimilia neccſſariam important veritatem; ſed multa vera, quæ veriſimilia non videntur, tabularum ac mendacio⸗ trum nomine veniunt. Ubi major lſecuritas, aerisq́; cle- mnütobech, menria eſt, ibi fiet caſtrametatio; i admonuh ante omnia verò aquarum ligno- timor erigtun rumque babenda eſt cura; Tandẽ in timote in rite in caſtris deſignandæ ſtationes, ne poteltsan quæ fofſis undique& munimentis conſtani i circumvallandæ ſunt, ut nihil à eincuntura præſidiariis, vel ſubſidiariis copiis medioctesut metuere neceſle ſit. Tentandum expander, denique ubi infirmior ſit murorũ certitudunem pars, ur eò actus im perusque diri- 1n. gantur, modò alva exiſtant caſtra om rebus BI0d 8 ab ictibus tormentorum ex urbe —— — — re damnolsſe rionem, qult Obſeſſa tulminantium. n citabont, Mand lnerrantiũ denig; per noctẽ ſupra c erriun ahet terrã ſiderũ Imperatori notitiã ali⸗ quam 3—— 8 B———— —— —— 220 Bellator prudens quam eſſe oportet, aut ſæpenume. ro vanas& irritas ſtruet hoſtibus inſidias. A puncto quippe tempo⸗ ris ſæpe pendet occaſio, quo ob- ———— — ſervato, anteverti tatum poteſt hoc autem ritè obſervari ab eo ne⸗ quit, qui aſtronomiæ ignataseſt. Quam ſi intellexiſſet apud Tacii Germanicus, compertum habail. ſet æquinoctii, ut& ſolſtitiitemp re præter ſolitum inflari maris un das, turbarique Oceanum nectan. tris mileram gentem poluiſſer. Penirius ergo armorum Dux cognoſcar ſolſtitium æſtivale,&x* quinoctia,& intermedias dierum noctium, tam auctiones, qum diminutiones; ſic enim duntaxab, quæ terraque mariquo oblervande funt perficere poterit. „.74 Aſperacreſcit hyems, omnug panl feroces 8 Bella gerunt venti‚ fretag indignl tia miſcent. R periculis er ——— laun ynuan pottet aut ane ſcritas druet dundtoguyee endet occalb, anteverui ttu rite obt l ialtronomiat intellexiſet an cus, compenn octu, ut& oſtu. lolitum ikanr ariqque Ocenmn, aw genten ſe 3 rius ergo us 3 atl lluu mnn a, Kintemat am, dacc waoc tiones ſcenn 1 radle nariqledte hc rerepolet it 1 Atr 7 thyemvm 1 99 fnuu n 6 Danm ifun & Politicus. 221 Felices animæ, quibus hæc cognoſce- re primls b Ing, domus ſuperas ſcandere eu- V rafuit. CAPUT 31. De modo ag gredlien di fortalitia. Nvaduntur forralitia facto initio ab apicibus propugnaculorum velà corrinis,& quacunque hoc ſuſcipiatur ratione, impediendæ funrafarum defenſiones, hunc ad finem in loco commodiori erigen- da e tormentorum moles. In faciebus propugnacula inva⸗ duntur, quando cotemæRrmism. tuntur alis, rectaq́; diſtantià ordina- tis. Et licet expugnatis taciebus, cũ receſſibus adhuc aliquid negotii ſit, nihiltamẽ niſi ex alà oppoſitã me- tuendum eſt. Si verò à cortinis K 2 prin⸗ 222 Bellator prudeus principium fieret, à duabus alis fir- ma ſemper aggreſſoribus metuen⸗ da eſt defenſio. 4 Sueci Seleſtadium expugnarunt initium à cortinis faciendo, quæ torte fortuna oblongæ erant& mi- nus rectè defenſæ, ob impertedtam alarum exſtructionem quod cauſa fuit, ut ibi muros adgreſſi fuerint, ubi judicabantur eſſe infirmiores. Ecoutra obtervantes Benfeldiæ propugnacula proximis alis opti- mè defendi, in facie impetumte- runt, quod felicem ad eventum pervenit. Ad limen toſſæ ſiperventumſi, rormentis inhumatis in imà parte murorum tentabitur ruina, ac in⸗ deſinenter ex acceſſibus globos e- mittẽt ſclopetarii in eos quiintho. race comparere auſi fuerint, duran⸗ te hoc tempore, perfici poterit vi inteſtina, ſi aquis impleta foſſa eſt, ſem. ———— —— 1 ——— 4 A lun wuden geret 3 dubt aggreſlotidwm nuo. lettadiomengn oruinis faceend daodlonge 2 etenlæ, ob imn trrucionem a murtos aigrli bantur elt ile oblervantes k cula ptouni di, in kackiwh uod telicenics den toſſe A 5 lahomatst tut o nrentabitukil 1 Ph 1 er ex dcceliug ff l lopetuiinecsdh ₰—— e& Poluicus. 223 ſemperq; obſervandum, ut cuncta hæc opera quàm longiſſimè ab alis propugnaculorũ exſtruantur, qui aggrediendi modi fuſius ab illis di- ſcantur, qui ex profeſſo architectu- ram militarem deſcriplerunt. CAPHT 32. De Statuum Defenſione. Coroß us eſt propria tueri, quã aliena acquirere, primũ quip- pe prudentiâ ac fortitudine opus habet, ſecundum viribus innititur, quæ miniſtrorum perfidid,& ad⸗ verſante fortund labefactantur. In hunc finem mventa fuere arma de- fenſiva, muri, turres, foſſæ, quibus reſiſtere hoſtium injuriis poſſimus. Qudò pertinent propugnacula, val- la, aliaque genera fortalitiorum, alt quibus evitari queant impetus tor- K 3 men- Bellalor prudens 224 mentorum, riteq́; à paucis adver. ſus multirudinem iuſcipi defenſio. Daminatio roſa eſt multis ſpinis circumſepta, quam colligere quili ber intendit, collectam conſervare actueri vix poteſt ullus. Vincere, ſed tueri fructum victo- riæ non poſſe, vincere non eſt. Sud- diros acquirere, qui obſequia de- trectent, pejus eſt, quàm nuloos habere; cruciat quippe fortius ja- cturæ præſentis cogitatio, quàmac- quiſitorum præteritorũ memoria. Gygantea corporum moles va. riis acmagnis non rarò malis agita; tur, modica verò ſtatura ſæpe cumn ſanitare eſt. Vix unquam ſine gran- dibus malis vaſta lunt impetia,& ipla magnitudo ſuis virib tandem fatilcit. Mediocria rarò aut ſero concutiuntur. Quicquid ad fum. mum venit, incre mento non re lin⸗ quit locum. Qui cibis in gurgla 6 —Emnͤͤ ean L um hi d nhn 1 1 3 ellaunr puan „itecp apan ſchinem luleyit atio rolaectma ta quam colhg lit, colecamar Kpotcſtulus. eledtuerittud dſſe, vinceteton uirete, quch pejus et, qun cruciat quyye lentis cogunh- m pratetmwim ntea corpome gnis nouna lica verò at cſt.Vixunqan alis vata unts enitudoſdis Ihih NMedoctaue untur. Cuihüs p 1 .. encodd ent incte — — um.Qul cböſthn —————F—P—P—V——— & Foliticus. 25 decreſcit alimento. Quamobrem probè expendere Principem opor- tet, quid ferite gladio ſuo poſſit, quid ſcuto protegere. Lacedæmonii& Carthaginen- ſes diverla olim lubjugarunt impe- ria, verum excreſcens eorum ma- gnitudo collum peregrino tandem jugo ſuppoſuit. Romani ad ſfummum tortunæ imperiorumq́; faſtigium elatit, ad infimum poſtea miſeriæ gradum præcipitati ſunt. Fructus citò maturelcentes faci- lè corrumpuntur: quod difficulter aequiritur, amittitur. Vix conee- prum mente eſt lucrum, ecce illud adverſans fortuna è manibus extor- quet: Malis hiſce applicanda re- media quæ in maturãâ prudentià ſo- lidoque requieſcunt conſilio. Fortalitiis, milite, diverſionibus acquiruntur Status conſervantur- que. —— 2˙6 Bellator Prudens due. Munimenta violentiam re- pellunt, ſecuriratem obſeſſis pro- mittunt, mediaque ſetuenditub- non deficiant. 4 Fortalitia extruere pro Statibus conſervandis, acquirendoque in ſubditos imperio, non raròctilo- rum facere jacturam, quia hac ta rione ſuis in prædam ſubinde cedit Imperantes, dum contra exttane, os fe tuentur: Absque fortalitiis hoſtium injuriis Status exponitur; quia nõ ſemper tot imperantiſum- prus in promptu ſunt, quibus pet⸗ i peruum alere queat exercitum, — 8 aar miniſtrant, prætertim ſi præfidia — 1 b 7 nec metus deeſt, ne vel à Ducibus ii prodatur, velà militibus deſcratut, quorum facilè Statibus ipſius inte- ii ritum procurat inſolenria. Concluditur ergo, minus attra- a here, quàm repellere hoſtes forta- litia, frænailla eſſe reprimendæ po. 5i- Pu⸗ — telat uhn unimentagicen lecuritatem ohe 4 mediaque ena t, Pratenümi tia extrverepu, Mis, acqoitt mperio, nonm re jacturam, aud in præcamtübni tes, dum cana ntur: Adaa injurissdenms empertotin nt romptu u, alere queasn sdeeſt, nenlt „velamintedt kacileundu vcurit inbentt luditurergo,Ma am repellte dol nillece epn —= 1 — & Politicus. 227 pulorum levitati, milirumque arro⸗ gantiæ, ſecuritatem principis, ſub⸗ ditorumque commoditates, ad- verlus infideliratem miniſtrorum aſyla; ſufficientiaque ad improvi- ſos caſus remedia. Capitolium ab imperitandi Gal- lorum libidine Romam liberavit, Caſalum Montemferratum Duci Mantuanorum conſervavir; In- golſtadiſi ab ingreſſu Bavariæ Sue- cos prohibuit. Scopuli ſunt fortalitia, remoræq́; eorum curſui oppoſitæ, qui prava adverſus Statum moliuntur. Valentia non tantum reſtitit fœ- deratorum conatibus, ſed tempus Hiſpanis conceſſit, quo tuendi Sra- tum, aliosque aggrediendi faculta- tem adepti ſunt. Lacedæmonii fortalitiorum uſu prorſus carebant, remꝗque omnem fortitudini civium commirttebant: K 5 Hine 228 Bellater prudens Hinc cum aliquando ex Laceda- monio quæſiiſſet Atheniẽſis num. ne pulchra ipſi viderentur mœnia Athenarum? Sic reſpondit, ſiſœ- minas tantum includerent. (àAPIII 33 De Defenſione quæ armu ſer- agitur. rmis limites defenduntut, à fluviorum tran ſitu arcentur hoſtes, lubüdia immittuntur loct obſidione preſſis, impediuntur commeatus& res hoſtium tormẽ taria, aliquando hoſtium cæduntur copiæ. Sylla Conful Romanus lovi mir litum manu, violentis ſe oppolutt Archilai conatibus, qui cum centu & viginti armatorum millibus Ro. mam oppreſſurus accefſeravilum⸗ que cunctando tandem in loco quodam anguſto ad tantã redegi extremitatem, ut fugato ipſiusex ercitu, —yy— aun 4 fan. ſenſ V Bellu hyuln m aliquando al 1a lüſt älhena ta jplijiderennn um? Licteſnt atum ioclacderen c4eu fenſone gus v agitur. Slimites deteadn giorum trapliu a lubüciaimwumn ne ptells, ihe tus& fes dobun ſuandoholhpnag Conlal Ron- anu, violemb conatibus Gou armatorua rin rllrv ect actando undeni angalto dd uni ate U gnd 9 — 18 E . 5 — ————-————— & politicus. 229 ercitu, inſignem victoriam repor- taverit. Carolus V. numeroſo Tur- carum exercitui Auſtriacam oppo- nens potentiam, Viennam ab Ot- tomanorum obſidione liberavit, ultimumque fabulæ actum impo- ſuit. Exercitus præſentiſſima Status morborum remedia ſunt. Raro fortalitia conſervantur; niſi ſubmittantur ipſis auxilia, quæque non niſi ex tempore ſubſidia expe⸗ ctant, ipſo plerunq; tempore con- ſumuntur. In Vollcis accepta clades, amiſſ Verrugine præſidio. UÜbi tantum in tempore fuit momenti, ut cum precantibus opem militibus, qui ibi à Volſcis obſidebantur, ſuccur-⸗ ri,ſi maturatum eſſet, potuiſſet; ad id venerit exercitus ſubſidio miſſus ut ab recenti cæde palati ad præ⸗ dandum hoſtes opprimerentur. Alia Minutio in caſtris ab Æquis ob⸗ — 230 Bellator Prudens obleſſo ſubſidij ferendi ratio. Nam Legiones ipſe Cincinnatus Dicta. tor, Magiſter equitum ſuos equites ducit. In utroque agmine quas tempus ipſum poſcebat adhorta- tiones eram: adderent gradum ma- turato opus eſſe ut nocte adhoſtem pervenire poſlent. Conſulemexet- citumque Romanum obſideriiter. tium diem jam clauiſos eſſe: quid quæque nox aut dies ferat incerti eſſe: puncto ſæpe temporis mauis marum rerum momentaverti. Saguntũ auxiliis privatum Car. thaginenſiũ imperio acceſſit. Ean- dẽ ob cauſam Syracuſæ Romano- rum jugo ſubjectæ fuerunt; ldẽ ac- cidit Benfeldiæ, Philippiburgo,in- finitisq aliis locis auxilio deſtitutis. Spes auxilii ſecuritatis aucna eſt, ac ſæpe felices eventus produ- cit. Sic Nordlinga diu ac prætet fiduciam omnium, inſultus nõ ni ferendi auxilii ſpe lactata ſuſtinuit. Diver- —— 4 whän Til g ellann paan 3 bai keredäüm de Cineinun er equtumtnn nurroqucag. lum polceda raderemgu seſſeutnocdqea dofſent Conllt Romanumohle jam Glaudcscie MXaut dies ten do ſepe engin um momenua iauxilis qinas ã impetiori 1 lam Syracia 4 1 ubjecke uen eldie, hü slociauxlots mili ſecutiui 1 — & Politicus. 231 CaPUT 34. De Defenſione, quæ per Diverſiones ft. T)luefones ad proprii ſtatus defenſionem adigunt aggret⸗ ſores, eosque cœpta confilia muta- re cogunt, aliquando ſic vires ipſo⸗ rum imminuunt, ut latius exten- dere progreſſus nequeant. Diverſionibus ac præventioni- bus ipſa vinci bella ex Annalibus patet. Hiſce inimicis, qui nos hic urgent, alibi negotium datur. Han- nibal non obſidionis ergo Romam contendit, ſed ut Capuam ab obfi- dione liberarer. Trahendus in di- verſos fines hoſtis, ut ipſi ſpiramen- tumaccipiamus. Cardo rei in exacta, ut ajunt, in- telligentiâ vertitur. Si hoſtis noci- turus ſtatu fruatur tranquillo, ſe- rendæ apud ipium ſeditiones ſunt, & diſcordiæ, ut tuti adverſus eum ſimus,& diſſipetur ipſius potentia. Eò quoque allaborandum, ut hoſti —— 232 Bellator prudens hoſti præcidantur auxilia; nam ni. ſi horum fons exaruerit, vix con. tingere ſcopum licuerit. Glauden- di funt rivuli, ut molendini curlus impediatur. Quosdam Hannibal ad Antio. chum rogatum miſit, ne hoſtibus jungererur, quòd ſuis illum o- ciare copiis non potuerit. Sicle. gati Romani à Carthagine, flt his Romæ imperatum erat, in Hiſpaniam, ut in ſocictatem in- colas pellicerent, aut à Pœnisa verterent, trajecerunt. Ita Lega- ti Rom. à Gallis petunt, ne Pœno bellum Italiæ inferenti, per agtos urbesq; ſuas tranſitum darent. Obſervandum tamen juxta Me- dicorum aphoriſmum, aà pattidus nobilioribus ad ignobiliotes diti- gendas eſſe diverſiones; alioemmim modo qui procedit, infirmitatem forfan ſanabilem in repentinam mortem commutaret. b Dux Da pnbun ſern Nehi h ri Ma W kah lacc ſen Joe I Tüldu laur pän Uh th zellun hudn idannutamih, tons exarlen, opum lcuent ruli unmocec ur. lam Hannibalä datum miltt, ne r, quodj labi üis non pouue dani Cattam d imperauma m, ur in orrer licerent, uid t, rrajeceuu à Gallspeuu raliæinfereiſ luas tranfeme vandumumnot alanlnme bus ad ignch 49 edincions, ai proccdt, ufn anabllem in commuualet V Dux Comes Olivarius ab ſubi⸗ gendam Bearniam, Gallos evoca- verat, qui poſtea Luz occuparunr, & conſequenter arcta Fontarabiam obſidione preſſerunt, in maximum rei Hiſpanicæ Prmluchicium Pulcher ignis apparer è longin- quo, quia ſplendorem emittit, uri⸗ lis ob calorem: Propius ad hunc ſi accedatur, urendo damnum in- fert, quia conſumit. Nonin pro- priis ædibus ignem deſiderainus, quo vaſtari alienas malumus. Exerciruum beneficio diverſio- nes fiunt, per quos hoſtium infe⸗ ſtamus regiones, concitato Princi⸗- pe aliquo adverſus aggreſſores. Vel invento rebellionis aut diſſidiorum remedio, quibus inter ſe commit- tantur hoſtium lubditi, nam duran⸗ te bello inteſtino, facilior eſt tertii alicujus aggreſſio. Prætertim ſi in Promptu Principi ünt copiæ, num- mique & politicus. 233 234 Bellator prudens mique ad ejusmodi expeditiones neceſſarii. Verum cùm non omnibus Prin. cipibus prædicta lem per in parato ſint, ut nempe eorum remedio, ab unã ſe parte tueantur, ab alteraag. grediantur hoſtem, utile ills hoc erit conſilium, ut evitent pacis ra. pturam, haud obligent vicinosad arma arripienda, caveantqve ne juſte illi evadant potentiores. Nihil quippe paci conſervandæ magis conveniẽs eſt, quàm virium æqua. litas, nihilque magis in eminenti ſceptrum ſuſtinet, quàm imminu. ta vicinorum potentia. 1 Antiquitus Populi ac Reges ipſ adhucillacelſliti, creſcentibus alo- rum imperis in tempore obviam ivere, ne cæteri in ſuam perniciem vincerentur. UIt aqua& ignis qua rum rerum contraria natura eſt, ita eorum, qui imperare omnibus cu. pium, — ————ſſ* Fan pehel ſcha Thech Ehna phii nir tei A dun ſut GGe dn an dan aa den elan aua— tfumodl en & politicus. 235 piunt,& qui ſervite alteri nolunt, cüm non omi perpetua Simmortalis pugna eft: Adic kenpent npeecrum ten te rueanturd. hoſtem diit um, ur ertren aud oblierti pienle z CRaada adantpotetit aci conlerens- eſt, deanſin que magsiea uſtiner qirj um poten titus Popdlag celliui cteccd erüs in kecpek cetetin unr. ur. Llrgudeg m contrara raren uinpeaannt in qua vindicari ſerum, immi nentẽ antecapere prudentis,& glorio- ſum eſt. Non enim puniendis tan⸗ tum iniuriis, ſed prævertendis, ma- ximè regimen Principibus,& arma colitus data. Nunquà illi profatura ſunt bel- la, divitias qui ſectatur, plus namq́; expenditur, quam acquiritur; an- ceps ſemper eventus; certiſſimæ ſuntexpenſæ. 133139 Maguæ expeniæ extta que fiunt, tolerabiliores effe iis judicantur; quæ in proprio ſtatu fiunt, etſi le⸗ viores ſint. Hajus rei veritatem ſubditi ſi agnoſcerent, optarent ut procul à patrià belli molem Prin- ceps ſuſtineret, quà vita ſæpe cum bonis& honore conſumitur, eoq; maximam faculratum partem li- bentius conferrent. Salutare pacis con- 236 Bellator pruden⸗ conſervandæ remedium eſt, ſidi- ſcordias eliminare e ſtatibus ſuis Princeps noverit. Si ſti pendiis con- tenti forent milites, neminemque præ ter milites offenderent, facilius ſubditi tolerare bella poſſent, nec de impoſitis à Principe collectis queri. Verum ſi non uſtionem, ai- grorem ſaltem inducit hæc pruna, ſignumque ſtultitiæ eſt, eam ſinui imponere. 4. Arcendum Belgæ clamabant peregrinum militem, inclememè & faſtuoſum, cui modeſtiæ nihil unquam, fidei tantum quantũ er pedit, moribus ſuis infociabilem: nolle ſe externis regendos tradi, ac ſub militiæ noinine præda feri. Si bellum inter duos Principes vieinos excitatur, illi haud imilcere ſe proſicuum erit, ut propria alioti depreſſione elatior potentia fiat Horum alteri, ſi deprimatur, ſi petias, 1 güld — — ticten — 1 wimpe — T⸗ ſup· 8 M gig 1 ſeeadi Wa ua dam geen ui nul danni Gmie) deis Qaa n din — —— ellain huan de tewediuna liminaw e h oreri.Kiſhpe it mültes, ren ltes ofkender erate bell 1 Itis A brichn erum ſi non uiha ltem iaduct u ce ſtulrtie cha 6 — lum Velh⸗ — im militem ina um, cii maut ldei tanturas Dribus luistnd, wernistegru enomninc ralr um iater bas citaturilitudli um entutprupne ne clanot poken teri,cgnrun g & politicus. 237 petias ferre, non abſonum eſt, ur in æquilibrio bilanx ſervetur: Hoc habetur, nec mili- tes, nec nummos rectius quam in pacis conſtantiam collocari. Agathocles bellum à Sicilia a- vertit, in Africam eundo. Conten⸗ dit Romam Hannibal ad diverten- dos à Capua hoſtes. Idem Antio- chum rogavit, ne hoſtibus adjun- geretur. Legati Rom. à Carthaginé in Hiſpaniã, ut incolas in ſocietatẽ uti dictum pellicerent, aut averto- rent à Pœnis, trajecerunt. Cum Romanis compertum eſſet, Græ- ciam invictam eſſe, quamdiu ſtaret ſocietas Achæorum, Gallo Pro⸗ conluli in mandatis dederunt, ut modis omnibus ſocietatem illam dirimeret. 8 Ut diſidiis frangeretur minue⸗ returque Galliæ imperium, rebel⸗ liones ibi, contentionesque inter b Prin- 238 Bellator prudens Principes ſanguinis diſſeminarumt adverſarii. 43 Sic Galli, ad imminuendam Au- ſtriacæ do mus gloriam rem Hol- landorum, Suecorumq; tutatiſunt, & omnibus qui adverlus Hiſpanos & Imperium arma lumere decte- verant, au xilia obtulere. Dum arctà Hiſpani obſidione —— ———— kunban. gedee Gda muane Al riur mn pene aacht Oſtendam premerent, Hollandi Graviam& Sluſiam expugnatunt. Ur Wallenſtainii progreſſusim- Ratisponam obſedit. lgnem qui in propriis ædibus animadVvertit, illum alienis induce- reſuperfluum purat. b In bello nec argenti, nectempo, ris, ſed tantum urtilitaris ratioha- betur. Princeps qui difficilis fuit inalẽ᷑- pediret Dux Vinarienſis, ſubito dã parte exercitus in alieno militan tis: ſæpe omnẽé eò convertere fub-; ſtan- Belu yuaa& yoliticus. 239 unguüd üi ſtantiam,& quidem in proprià re- latine ione cogitur. du nuad Sol aurum dicitur, quòd homi- Sorann num mentes illuminet, vires reſtau- „Svecorung ret, animos erigat, quiſi eclipſin 8s quiadſeilst, paritur vel ipendoris deliquium, um atma una, unà noſtradetectionem ſentit pro⸗ Xilanobtules ſperitas, paulatimque miſeriarum arctà Hlpau tenebris involvimur. u ptemetent, CAPIII Z5.* & Klubam eh De Præſidiv, ad aefenſionem llen tainu neceſſario. dux Vitats Qlloci alicujus metuitur obſidio, am obleii: miles ipſi immittendus eſt ad qui in prid defenſionem lufficiens, lumm aque rtit, ilumn acdiligens annonæ habenda eſt cu⸗ ra: Nec ullus cœpta fortalitia ſiſtet, oblatæ compoſitionis tractaras, quialub prærextu ejusmodi tracta- tus, confuſis conſiliis, demptaque es ouidkelbut ſe tuendi ogcaſione, Status obru- untur. b b Semper profuit in excubiis eſſe, quan⸗ uum pucat. necargeni rantum Koütie etcitusinaleson Amnẽ 60 tnnenn ————— ————— **— experti ſunt. 240 Bellator prudens quando imminet malum quo pre. mi poſſimus, nec unquamtersè ptu dens nocuit diffidentia. Ubi de Status ratione agitunum bra pro ipſo corpore accipitut quę. vis apparentia pro effectu, veriſimi⸗ litudo pro veritate: Inde quippe utplurimum ruinæ minantur unde minimè expectabantur. Nunquam perſuaderi Cælarea- nis poterar, directa eſſe in Germa. niæ invaſionem Suecorum atma,à quibus tamen ex improvilo per- terrefacti, eo, quod nunquam con- jecturaſſent, involuti ſunt perqculo. Hugonotti in Gallia, cum fitma taà libertate Regis gladium obtudil- ſe ſe jam crederent, acutiorem ilu quam antea capitibus impendentè viderunt. Cumque ſumma ſe nixos crederent libertate, collum Regia dominationis jugo ſubmiſſum elle ——— Nuwer tanirid wbhe Nu dekel ä et aa ſc d ahe wc Ktan bee debe hnno Alei NMe dnl rnüdam on. 8 1 d 6 mwinet mahm. Bekan pna & yoliticus. 241 Numerus militis præſidiarii, qua- dus necunqn litati virium hoſtilium eſſe adæqua- uit difſidenta etatus ratioden dlo corporeacg emtia procckeg ro veritate: h num ruinæmna expeckabanau zuam petludnle 5 direckelene ſionem Srecnnr tamen er 2 i eo, qvoduas ent, involtant dnottiin Gäan ate Regi cht 1 crederent, xu ntea cpübi 6 t Cunqel vmad nt lberene colu donss upo(bwi unt- b tus deber, habità& ratione ipſius defendendi fortalitii cixcumteren- tiæ. Selecti tamen ſint militcs ad tu- enda fortalitia conducti, fortes nempe, robuſti, armis bellique la- boribus adſueti conſummatique, rejectis tyronibus pacisque deliciis & tranquillitate vel otio torpenti⸗ bus. Hiquippe emolliti nihil niſi deditionem ſomniant,& commi- lirones deſperationis veneno ple- runque inficiunt. Milites præſidiarii Budæimnnis, territi Turcarum armis, reſiſtendi animum turpiter depoſuerũt, Du- cemque, ne conatus eluderet, vin- ctum ligatumque in loco quodam ſubterranéo occuluerunt, acinter- ea poteſtati Orromanicæ ſubjectos ſefecerũt. Rotenburgenſes, adven- tante ———— ͤͤͤͤͤſͤſͤſſſͤͤͤſͤſſ —— — — —————— 4— 244 Bellator prudens tante Suecorum exercitu, pavot fracti, concitataque rebellioneho- ſti portas aperuèere. Circumipectà igitur nummori opus eſt diſtributione: immeren⸗ tibus enim ſi conterantur protuſio eſt. DS Oculata eſſe debet liberalitas, beneficia non projiciens temetita te; ſed regens judicio. Sed ex vendum, ne profuſionis Charyb- dim fugiens, in Scyllam ayaritia incidat. Quarum illa in largiendis hæc in quærendis fervandisq; opi- bus ſuperat modum. Ila fontes liberalitatis exhaurit, hæcckaudit & corrumpit. Ila pauperes ple- runque ex opulentis facit, hæcia mediis divitiis pauper eſt; uttaque monſtrum deteſtabile, ſed illaopi bus, hæc homini periculoſiot. Al- mentum iræ militari addiderat lub ita niinium Hiſpanorum, qui æts- 11oco — löpterr bpend nügru denloe (u nxän d ne endh Mült ülume nac de vehn tannd laeur ecgene ach duhea No nui tinn Belate pruun 6 worum exerch, irarague a pervere. aipeda igtn liſtn dutione: Hedean a elle deber aonprojceebt egens udich „ne prohuümnt ens, in Loylan Duatum luaan Ixrenidi ſn. miſ rat modar in- as cxhaut udh lhm 4 moit. opule entöta lvitisspacpeka- 4 m detettadiea a- homin gtclii b cr miunadotr n Hiſpnorm 4„ 5— d——— ————— & Politicus. 243 rio præerant, parſimonia, revocatis ſtipendiorum auctuariis, quæ pro inſigniori operâ aut per gratiã Par- menſis conceſſerat. Quibus vita curæ eſt, mortem timeãt neceſſe eſt,& mori qui me- tuit, media vivendi amplectitur: omnis illi muſca corvus videtur, quilibet rumor tonitru, leviſſimum illum exanimat periculum, mini⸗ ma cauſa ipſi excutationem præ- bet, ignavia prudentiæ cooperitur velamine, ambiguitates apud ipſũ certitudines lunt, opinio quãâ per- ſuadetur vincere ſe non poſſe, vinci le oportere irrefurabile ipſi indiciũ eſt: Hinc vires in hoſtium reci- dunt manus, famam ſinus contu- meliæ ſuffocat, honor ore ignomi- niæ lupprimitur; tandecque Prin- cipis in eligendis militibus igno- rãtia, temporis ac ærarii jactura eſt. CAPUT 36. De locorum Præfectis. L 1 quique de virginibus magis, quam b ſervitii qualitatem fructumq; per- an ſonæ electæ experientia teſtabitur. Quibusdam id mgenium eſt, ut ante periculum audentiæ plurimũ prælè terant, in ipſo diſcrimine anl mis cadant, ad belli paratus impto ii vidi& tardi, ad fugam prompti. Nunquam effæminatis commit Ch tendi p wh na d Bellater pyum preldi Vitlen ore kotts hg a rerm gebbn m ſpendrtn am ætas& exen rchitecduræ min nüpollenslg 1 abſtruls een oipiciendsen spri nqub u ninlu 1 lis, ſiilh loc u „quilbeoii 9 m Juſtratchenss de virgidonſe s viti randh M qualitaten n rNai samits 1 culum ¹¹ ocknc ranti nyſan und,2 dbelupaus q anckeunui ru 1 altwmamyi ardi, Af K— 2„— & Politicus. 245 tenda ſunt magni, momenti forta⸗ utia, quia tranquillitatis dulcedo vires animi emollit, ineptosq; red- dit ad exantlanda magna negotia, qui otii deliciis corrupti ſunt. Cam- Panæ deliciæ, magis quam Alpium luga, quam armati KRomanorum exercitus, Pœnis obfuerunt. Cen- luit Agelilaus Imperatorem dece- re potius tolerantiã quàm mollitic cæteris anteſtare. Amoris lalcivia labyrinthus eſt, ubi obſcuratur intellectus, tur- batur ratio, diſtrahiturq; prudẽtia. Cavendum quoqus, nemilitib imperaturi privato regantur com- modo, hi quippe f Kdei ius res pro- prias quàm Principis curaturi ſunt. Avaritia& generoſitas qualita⸗ tes lunt incompatibiles, conſortii prorlus neſciæ. Vigilantia Præfectos commen- dat, animi robur,& generoſitas, L 2 præ- 246 Belator prudens prælertim ſiprofeſſionis, quaà fun. f gantur, capaces cxiſtunt, Virtusa enim eorum& experientia, tunda. menta ſtatus, Iplendor cotonarum & fulcra principatuum ſunt. 3 Hilce virtutibus ad imitationem incenduntur militum animi. Red⸗ dunt facile)ucum exempla, quod durum videretur. Quis unquam, niſi qui omnino frontem pertricu. 1 it, antecedentem ad labotem K& pericula Principem prolecutus nõ 12 eſt? Quis navem adlcendere, imd & lintrem horruit, quam Princeps 6 eſt ingreſſus? Quis fluvium pedi⸗ 9 — —— — — — — — — — — bus, aut natatu trajicere, cum Dux We iple aut transvadaudo⸗aut tfansna a tando aditum non tantumaperuit, niſt ſed etiam expedivit?? uß Cato ad omnes labores, atque fu moleſtias, ad belli locorumque dt l (crimina milites kluos promptos Mit reddebat,& alacres, nam pedexee cn b alee 4 Bellatn yul ex politicus. 247 m ſi ptolellen falebroſa, atque ardua anhelatum capaca eutt moliebatur adicenlum. Hoc ex⸗ dum Keetpene emplum pro imperio fuit, ut neq; darus lende propoſito capitali ſupplicio ſtu- dioſius imperata præſtarent, quàm rirtunbäban Exemplo propoſito, quod edictorũ multorum minacium inſtar habet. principatpunl untut milttumaf Jdr, cileyacumen Ipſe manu ſuà pilagerensptæce id ¹ dit anheli V videretut. Qu- Wiuta 4, omnino ffonte ilitus ora Pedes: monſtrat 108 91 lerare labores; cedentem ul-. V P rincipen äa Non 1 abet. 34 den Tancredus bellator generoſus 7 1 dis navemadt ehi. 3. 3narenah Gubernator Antiochiæ electus, vas 59 m hot lidè illam contra furorem barbaro- us? rum defendit. 1 natatu mn Marcus An thonius Columnius, ransiatande miles tawigeratiſſimus, ex conſer- ditum nol n vatione Veronæ immortalem ade- nexychin 1 ptus eſt gloriam. b ad omms e Ad Gubernatorem facilis ſit ad- 8,adbeli ben irus. Sic moribus Romanorum mts ln ſ conſtitutum fuit, ut janua domus „Kalatrsrane L 3 Tribu- 248 Bellator Prudens Tribunitiæ, nec noctu quidem clauderetur, ſed interdiu noctuq ſemper tanquam portus pericli⸗ tantium pateret unicuique. Con. trarium ſi fecerit Imperator, mub ros calus Reipubl. falutares obme- N rum narrantium vel deferentium ui ignorabit, eoque modo Statui ac. Quòd au. celerabit interitum. dire Carolus Audax Burgundie Dux Cifronium noluerit, ſecreta Campobachii conſilia explicatutũ ſe ſuasq; ſimul provincias perdidit De Architectis militaribus. C Eterum quoque opus erit at- chitecto militari, qui conlum- matam hauſerit belli notitiam, cu- jus capacitatem accurate antequã operi admoveatur, pertentet rin- ceps, ejusque ſedulo rationes lapi. di lydio allidat; nam verbis ali- aptatis quando ad perſuadendum multa mecu Mhed 1x, hec noh tur, ſech ttetn tanqdan gan pateretuiclin l kecett lnpen Keipbl e rrantuum ſel da ir, coque wod t intetttum,.. rolus Auda h. troniomnoben! bachi conlnt ſmupwind CAPUIT Achnedlins tcrum quofdt tcco mitne. auſertt begäne cſtatemacuurt mopexo pente Belan eun&x politic us. 249 multa ex theoricis proferunt, quæ executioni absque infinitis impen⸗ ſis mandari nequeunt. Sicuti fortalitia tempori ac facul- tatibus Principis accommodata multum utilitatis producunt. Sic illa quæ ex turbato vanoque excru- Ka funt cerebro, plus expenſarũ, quàm commodi habent, magisque aliquando hoſtibus, quàm proprio Statui inſerviunt. Magni itaque fa⸗ ciendus excellens architectus, cu- jus induſtria mille aliorum ignos zantiam ſuperat. Encomiis apuc priſoos coruſcat Archimedes, qui ſpeculis ex ære uſtoriis non ſemel claſſiarios, ipſas⸗ que hoſtiũ naves combuſſit. Quod multis ſeculis poſt imitatus eſt Pro- clus ſub Anaſtaſio. Item Hugo Rex ltaliæ contra Saracenos. Ce- Jrdc. Squc Kcobtänn, jcbratur in Annalibus Callinici me⸗ er nam Ve.... AMdar! Laun moria, qui marino igne confecto, ad perhace 1 4 Ara⸗ 250 Bellator Prudens Arabum vaſa exufſit,& unà cum animalbus accendit. Aggreſſus Cæſar eſt difficile& inopinatum opus, ut uno muro o- mnes Pompeſi copias circumple- xus, à mari ad mare eum duceret: etiam ſi cœptis exciderer, magnam apud poſteros ſuper hac audaci gloriam laturus. FPranguntur montes, planump per ardua Cæaſar Ducit opus, pandit foſſas, turritas, Fummis Diſponit caſtella jugis, maguonus receſſu Amplexus fines ſaltus nemuriſa teſqua, Et filvas vVaſtag, feras indagine elaudit. b Non deſunt campi, non deſunt pa⸗ bula Magno, Caſtrag Caſareo circumaatus ag. gere mutat. Flumina tot curſus illic exortafa- tigant, Ilic yalz exuft 9 Susaccendt, eſſus Caüa 8 tum opow urun ompei copja darlad mare eun, cœpiisexcden oſteros ſipet u laturm. guntur nanui rdus(a nnus, zauüffſ Summu nit caßell ung nateſu lexus fues un ttſcjut, duas euſuj u clauci V dtfeut anunn 4 bul Auon V 1j cabu duns ere nuld. Iuu tut cuſui tgunh - an — Bellatexanin & Politicus. 251 lllic merſa ſuos: operumg ut ſum- mare viſat, Deféſſus Cæſar, meaiuw interma⸗ net agtli. Nunc vetus Illiacos attollat fabu- la muros, Aaſcribatq Deis: fragili circum- data teſtã Mania mirentur refugi Babylonia Parthi: En, quantum Tigris quantum cezer ambit Orontes Aſpriis quantum populis telluris Eöæ Suicit in regnum, ſubitum bellig lumults Raptum clauſit opus quanti periere lahores! Cujus rei veritatem expertus eſt Ludovicus XIII. quihuic muneri Præpoluit Pompejum Targum, cu- jus admirabili inventione Rupella tandem expugnata fuit. Admi- L 5 ratur —————*—— 1 —————‧ 2 — 252 Bellator prudens ratur poſteritas Richelii Cardina. lis induſtriam, qui fiſus tortuna Regis,& luo conſilio, opus ibide. ſideratum aggrediens, indeteſſo l- bore& vigilantià ſpumoſum trano cohibuit Oceanum. Ignorantia verò ignorantiã pa- rit. Carthago in Hiſpanidà ob de- fectum periti architecti à Scipione obruta fuit, à parte verſus mareſ- tà, ubi inexpugnabilem cameſte arbitrabantur incolæ. Magdeburgum à Tillio expug. natum eſt, quia nemoaderat, qui ruinam valli tormentis hoſtium ta- tam, reſtaurare valeret, quodim- prudentiam corum notat, quotum uſtodiæ erat commiflum. CAPUT 38. De Cammeatu ad defenſionem neceſſario. —. w c hän lec mo ud l Vn nha ſüte du dne hbi i kn. ( Ommcatusjuxtamilitumlen 1 ptorum proportionem, tem- pus Bellcn Fruaan derits Kichene tam, qui tun luocontlo, 11 nagprediens nte igllantia Ppunam Oceanum. antia ferd gamn thago m lllha periti archiräi uit, à pane ſent inexpughadſas antur incolr zebutgrwillc eſt, qunatens valli totmts Kaurate nsee tiam cotuniu x crat comui b CAPUI 4. nmeun 1 tjuan muleiu b V i nWeats Mu orumD pehol jher —I— & Politicus. 253 pusque, ad quod extendi obſidium oteſt, inſtitui deber. Cujus rei cu- ra viris integris demandãda eſt, nã haud raròd Commiſſfariorum ava- ritia occaſio extitit dedendi forta- litia. Annonæ adæquata eſſe debet quantitas rerum ad arinamentariũ ſpectantium. Sic Ratisbona Cæ- ſareanis ſubjecta fuit, quod minor annonà rei tormentariæ quantitas fuiſſer. b Conſiſtit generaliter commeatꝰ in variis frumentis, leguminibus. carne, adipe, lignis, carbonibus, va- riisque inſtrumentis, artibus me⸗ chanicis, præſertim quæ ad rem tormentariam pertinent, armis of- fenſivis& defenſivis, materialibus pyrobolicis; ſulphurc, lino, pulve re,& ſimilibus. Exercitus Imperialis Sarace⸗ nis oppoſitus, contabulato Mu- ha fluvio, militeque in littus ex- ———————— 254 Bellator prudens expoſito, cùm annonæ anguſtiis preſſum le animadverteret, ex- orta inter Duces erat controverſia, an aggrediendus, ante com meatus reſtaurationem eſſet hoſtis, arbi- tratus eſt Illuſtriſſimus Georgius Waldeccenſium Comes, Vix ani- miingens, celſaq́; præditus mente, in omnem occaſionem rei Chri. ſtianorum bene gerendæ intentus in ambiguo præſtantius eſſe, inter operandum pati, quàm traherem ter otia vitam inediâ languidam; Sed extrema heęc eſſe conſilia hoſti ut obvietur, famis acerbitate ma cerari; inglorium, cum exiſtima- tionis jacturà receſſum parare: ne⸗ gotium ita diſponendum, ne ſum- ma rerum incertis caſibus objecta- retur, non urgentibus fatis; Teba- randum ante omnia annonæ dcte. ctum, curandosq́z, eſſe ſauciatos, ar- que ægris medendum; conſilio opus, ———1 9 d tt R dtern g dii u. haa dnne R uli tel doi dan. And (un deaar — cum anone; le aninathena. Ucesetat conh liendub aecn onem cller ha :luſtilimw enſium Comes, a, cellacygracm im occaßonen- nbenegetencui puo præitanuuc um pati qrm fitam incdian maheccſeui dur, famben nglorium s orätecedluss 2 diponenunt nincettöcridue n urgcotibl- he nre omcuangöi andosiycle u G Tededu d — & Politicus. 255 opus, ubi apertà vi ſperari non po- teſt, nec debet victoria; conſumi interim cunctatione hoſtium vires poſſe, eorumque eludi conatus; Sic elici ſanguinem ægro, ut ferventior natura tepeſcat. Quo poſteris oſtendit, quanta ſumma virtus in ſummãàã tortunà efficiat. Neceſlariis munita ſi fuerint for- talitia, ſi certus jam ſit gubernator de hoſtium acceſſu, ex præſidiariis quosdã emittet, qui frumenta colli- gant& animalia, ne ad hoſtiũ uius perveniant, eaq́; in urbem agant: Quæ res prudenter expedita, hoſti- bus aliquando voluntatem ſolven- dobſidionem excitavit. Nihil magis infringit militum animos, quàm ſi ſpes illos decipit, laboremque eſſe vident absque re⸗ muneratione. Quando fiducià prædæ milites deſtituuntur, animũ abjiciũt, quos incon- G——— g 256 Bellator prudens inconſtantia ſequitur, unde deler- tionis progeneratio. Langueſcit induſtria, intenditur ſocordia, ſi nullus ex ſe metus, aut ſpes, autte- curi aliena ſubſidia expectant, iibi ipſi ignavi, Reipubl. graves. Omnia quæ hoſtium uſibus ac⸗- cedere poſſunt vel aſportanda‚ vel vaſtanda, ſunt, neque ab hocaver- tere Principem ſubditorum lachty- mæ debent. Hoc enim firmatæeſt experientiæ, quod hoc intuitu no faciunt amici, hoſtes illud facturos eſſe,& quidem cum majori oblel- ſorum incommodo. b Hujus regulæ effectum Mantua experta eſt, aliique in Germanialo- ci; quorum dirutæ domus, agti inauſti, habitatoresq; diſperſi ideã referunt vaſtationis provinciæ ab hoſtibus invalæ. Non diu territorio ſterili anno- naque privato hoſtium inhærebit exer- J hat una üha man ren, e n abe aah, ha di Bellnn huhn ntalegunu, u& Politicus. 257 ogeneraib 1 cxercitus; et difficulter ex eo re- —— cedet, in quo omnium rerum ab- ntenditorioa, 1,. clemenus au undantia eſt. Hæc enim damno na lub da 4 eſſe ſolet fortalitiis, quia invitat ho- wi,Reipu Hin ſteglocorum fertilitas. Kepudgm Si propius accedar hoſtilis exer- la que boctumd, C torati ſionibus i eferen cirus, reiteratis excurſionibus im- — unſe apou pediendi tunt ipſius conatus. Dum v lund neghein, cnim occupatur invadendis locis zoipemſldäimnt circumjacentibus, occaſio ſubinde ent. Hocant datur aggrediendi cædendiq́; illius tie, quadint copias. Dum caſtrametationi aſ- amici bokst ſignandisque ſtationibus intendit, quidem emnt tormentorum fulminibus à pro- ncommon poſito avertendus eſt; rudenter s teguleci ramen hic agendum, ne à locis ar⸗ aeſtaliqurttei cearur, quæ ſitus ratione ipſi incõ- drum dtur iut moda eſle poſſint. Stamen agge- habitassiſt res Continuos pro maturandis ac- t vaſtrini Pvt ceſſibus erigeret, vel ſuggeſtus, cre- ninzas bris ab ejusmodi molitionibus per olkün tormentorum tonitrua repellẽdus diu temtono ten vato pkun u eſt, ac indeſinenter infeſtandus ex- Prifalo ſi. curſionibus. — Sum- 258 Bellator pruden⸗ Summum prudentiæ eſt ocea, ſione uti poſſe, quæ ſæpius offertur à paucis cognoſcitur. Quidam impatientiâ ducti præveniunt illa, quidam ex oſcitantiâ illam elabi patiuntur; quorum utrique in vi- tio ſunt. In omni negotio pericu- lum& labor eſt, non tamen ſem. per reſolutio& prudentia. Mulii conatus eventu catent, quiaptom- pti ſunr, homines tardi; multi, quòd tardi ſint, homines præcipi- tati. Sæpe primas in conſilis oc- cupat neceſſitas: cujus violentiæ ſceptra cedere, atque incuryateſe tenentur Imperia. Haganovienſes, cùm animad- vertiſſent circa reparationem collis tormentarii impeditos eſſesuecos, facta excurſione, cæſisque cuſtodi- bus, captis duobus tormentis ma. joribus, victores in urbem reverſ Mon- ſunt. Nom wadc aceſe Tdb r decoun E g on. ſad üu al oa dänn lübem lelu “ uor yrua 4„ & politicus. 259 der Monrtecuculi„Vir, cujus animi aaden vis ad clariſſimum gloriæ lumen dodi amn exceſſerar, ingenrisque auſi capax, dlaran 4 obfidionem Briſaci ſuſtinens, cùm reſciviflet incurioſas ad Boſſingam dotumngſ Suecorum eſſe vigilias, illas aggreſ- omolnegi ſus eſt, profligatà maximã milirum ckt uuntm parte, cæteros captivos in urbem R prudentſ duxit. rucue, Veflingæ Gubernator frequen⸗ owinauis tibus prudencerque ordinatis ex⸗ iar haumah curſionibusremotas ab urbe tenuir peimanu copias Wurtenbergici Ducis, qui itas: onie diuturnà illum vexare decreverat ere, unmt obſidione. pena Perſuadendum eſt hoſti fucatà lenles, Min ſpecie, ut à munitiori parte tortali⸗ tium aggrediatur, quòd facilè ipſi —— rcarerammd tium; ungeäimcha imprimerur per exploratorem, qui lone, czlsqgtdh tugam ſimulavit. 2 uobes umasd Tentata irrito molimine violen- dorcs mubem kla⸗ lagacitate quod reliquum, ſu- perandum eſt. Hæc primum poſt vires 260 Bellator prudens vires inſtrumentum eſt. Hoc nixm fulcro Sextus Tarquinius Parentis accuiſatà ſævitid fugam ſimulan miſerè Gabiis, quibus nimia credu- litas fraudi fuit, inter inania verbo- rum blandimenta impoluit diſcuſ⸗ ſoque periculi metu, truculentapa- tris conſilia executus eſt. b CAPUT 30. De Excurſionibus. PEmpus ritè obiervandum eſt, 1 quo fieri excurſiones debent, riæ redduntur. n Nervii à Cæſare obſeſſi, extta ordinem, neglectaque temporis ratione, quòd excurrifſent, inteii citer à Romanis cæſi; multisque ex ſuis relictis, domum retrocedere coacti ſunt. Præſidiarii Briſaci à Suecis ob- ſeſſi, plauſtris aliquot commeatu onuſtis, quæseleſtadio Colmariam ten 3 quas ſi præſciverint hoſtes, eluſo —] — eleh ta 1 deütt b 3 1 hn 1 m kü can nan ut “ lurn iruamn nentomelt ln sTarquidiul riti toom h ls Quidusninin vidinter manan mentaimpolane ali merutrucuts dexecutus ch APUT y Exrur ſuniu rite odlermatn. eri excurien ſciverit hiih9 eut. 1 Cæuareuii a negeimmn ddexcmin nanis ceä'mdö c, domum en ri Briaci 38ce V tris dibot nn Gertiu ars — — & politicus. 261 tendebant, factâ excurſione, inſi- dias ſtruxére, ea cùm minus pru⸗ denter, nec ponderatis hoſtiũ co-⸗ püs, quæ inter arbuſta latebant, aggreſſi eſſent, omnes quaſi hoſti- bus in prædam ceſſerunt. Oppor- tunè fient excurſiones, ſi vigiles pluviis diurnis madidi, nocte ob- icurà, ſubque Jove frigido ſomno obruti funt, vel aliàs ordinem non ſervant. Hiſce attentis recto ordi- ne ſuſcipienda eſt excurſio, hoſtis- que ex improviſo invadendus, ſic tamen ut evitentur tormentorum ictus, quos fortalitium minitatur, quò maximè proderunt inſtrumẽ- ta pyrobolica, quibus ſtationes in- feſtantur& aggetes continui. Nocte cœptà egreſſus augurali Germanicus, per occulta,& vigili⸗ bus ignara, comite uno, contectus humeros ferinâ pelle, adit Caſtro⸗ rum vias, adſiſtit tabernaculis⸗ frui- 9 tut ———————————— 262 Bellator prudeus tur famãâ lui,& rerum hoſtilium ſt gnarus. Oprtimum explorandæ veri. tatis momentum& medium ad. ire incautos, audire in libertate oris improvidos, videre affectus geſtu prodentes. Eo præſertim tempore, ubi ſtrenuo nihilabigna- vo, iapiens à prudenti, conſiliaaca. ſu differunt, cunctaque pati vio. lentia involvuntur.* Peditatum comitari vel fequi equitatus debet, præterrim in re⸗ ceſſu, qui iumma cum ſccuritacc, &beneficio copiarum in ſubſidium emiſſarum ſuſcipiendus eſt. Inte. rim reiteratis ſæpe excurſionibus non detatigandi ſunt milites, ne excubiæ inde detrimentum ſea- tiant, inhabilesque poſtea adrepeb lendos hoſtium impetus fiant. Haud glorioſam exiſtimant qui⸗ dam acquiſitionem, quæ non au- daciæ eorum& temeritati adlcri- bitur, ncen Mn dben dume un M L ddel aat ae ik Jden — Krerum holih V b 4 n exploraa, dum& meii „audite in h dos VId 0s, jidetea iſtrenuynült ruden cul „conchaqle i puntur. n comiui ui bet, precnnlt in copiarunisin ulcipicnit is(epe erit andh rr Gis de detiwenn & Politicus. nelcientes imprudentiæ hoc verti. Magnum cor& parum cerebri habere, maximum inter humanæ intortunia eſt: Er qui nimis arden⸗ ter omnia complectitur, multis re- gulariter circumventionibus ob- noxius eſt. Syraculani ab Athenienſibus obſeſſi, factis generosè aliquot ex- curſionibus, animadverterunt ſem⸗ per exinde damni aliquid ſibi con- tigiſſe, unde inita matura rei deli⸗ beratione, ſuſpendendas inpoſterũ eſſe excurſiones,& præcipuè de- ftenſioni incumbendum, rati ſunt; quam ob cauſam præpilatis ſudibus locum firmarunt, ramque viriliter hoſtium impetus retuderunt, ur ſoluta tandem fuerit obſidio fru- ————— in yuden lcsquepoleai ſtra impenſis hoſtium lumptibus. umingeuusich Econtrario Sueci KRatisponæ ab riolweriticn Imperialibus obſeſſi, conſumpto dionem, Gusda inutiliter& absque conſideratione n Krerertui pu- 264 Bellator prudens pulvere tormentario urgente ſuma neceſſitate, loci deditionem facer coacti unt. CaEII 4o. De Receſſibur, ſeu Regreſſio- lhus. Quando vi tormentorũ hoſtestui⸗ nam minitari incipiunt, in vallo ac loricis erigendus eſt aggertormen⸗ i tarius, corbesque loricales, cratesq; humo infartæ, quibus tuta euntium latera præſtentur, operaque hoſtũ quatiantur, ipſique ex locis com- modioribus repellantur, eoq́;tem- poris momento inſtaurandi lunt interni receſſus. Receſſus rectè uſitatus non tarò ſalus extitit fortalitiorum, obſiden- tium interitus. Nihil quippe obſi- dentium magis infringit animum: quàm ſi invictum reperiant locum, quem expugnatum jam eſſe arbi. trabantur; nihilque audaciã ma- gis — 4ν— 5 tial elet fenun galmn ſec wa Rawo dlcw — — venaariouune locideütign AbUT 40 Hlae ſig auhu. tormentorüte riincpiunsinn ndusetaga esque otcaba te qubdounn entur opes wipbqux alu repellanxcha dento ittader flus. Stccds ünnn fottaltounii tus. Nälqun agsinkingian ickum epetann 1 Wrnatun ſin G 14 aibinu auturi latan puna &x politicus. 265 gis erigit obſeſlorum, quàm ſi illu⸗ ſos eſſe hoſtium conatus animad- vertunt. Pes greſſu qui nutavit, nõ mul- tum audacter laltat inpoſterum; ſic an=imus ſemel remiſſus, non tam lubitò reaſſumitur. b Animi militum ſemel congela ti, non facilè calore incenduntur. Non denuò auris illos decipi facit, quibus oculi aperuere fallaciam: Hinc fugam impediendi difficul- tas, oppreffamq́; erigendi fiduciã, vel ſecundâ vice tentandi opus, quod ante ſucceſſit infeliciter. Receſſuum utilitatem intellexe- re Hollandi, qui eorum beneficio infinitum Hiſpanotum ſanguinem fuderunt, durãre obſidione Oſten⸗ dana. Continuatis receſſibus Con- ſtantia vim tormentorum hoſtili- um ſuſtinuit. Hoc in receſſib obſervandum, ut ————— — 266 Bellator prudens ut minimum terræ uſibus hoſtium relinquatur, urque fideliter exca- vati ſudibus cuſpidatis undiq; mu- niantur. M Quando hoſtes viam coopetta occupa runt, ruinã valli tentabunt, alamque deſtruere conabantur, antequam verò tormentaadümen rnunbe Gdender Wh cnt Ahche m nbu Colbaae gaüſ viæ coopertæ conducant hæcmo. litio, interfectis rormentorum di. rectoribus, omnibus viribus impe- dienda eſt. Quò obturationes tot⸗ mentorum pertinẽt, quæ inter ea currendum perfici ſolent. Ruina valli parata, extructa lori- ca transveria, inſtructaque vinea, vel via inteſtina, lublatisquealarum defenſionibus, inſtanteque impe- tu, fortitudinis opus eſt teſtimo- nio, ubi vis illata forriter laſtinem- da, repellendi animosè aggrello res, haſtis longis, lclopetisquc, gnn- bus artificioſis, ex cuniculis,& ca arma. M dluun ruln eneuütad 1 urqae üdenn culpidas un G hoſtes iinn , rutänlie jeſtruete coh verotormenn ræ conducan. tectis rormenn omnido füin Qudodund pertindt umn m pertial Fallip zeum erla, in tbaßtſh cltnaetass 1 abus, jadtncgt tudins Gp iid ris illta torie 1' llend aniwobe ah lon geuha ciolisex cudlalh .——Q’,OA:ʒ:,.y.2.2.,———— e Politicus. 267 armatis. Etad ipſam valli ruinam defendendam reſtaurandamque viri conſtituendi ſunt robuſti& audaçes, armis ad hanc rem necel- fariis validiſſimè muniti. Penes minus valentes plus conſilii, major conſtantia,& induſtria ſuppletur, quod viribus deeſt. CAPUT 4I. V De Defenſione locorum ad modun Deterem munitorum. (Sum reperiantur aliquando Aurbesnon vallo, ſed muris tur⸗ ribusque:ad veterem morem cin- ctæ, ex quarum defenſione plus gloriæ quàm ex regiorum fortali. tiorum cuſtodia Dux adipiſcitur, pauca quædam huc pertinentia proponendaſunt. Ejusmodi loca, cùm ex defectu lumptuum, velob nimiam holſtiũ feſtinationem, ad formam recen⸗ tem munirinequcant, primò por- 268 Bellator Prudens tis de lecuritate proſpiciendumeſt terrà iis repletis occluſisque quz minus neceſſariæ ſunt, quò multũ proderunt pari præterati in forma lunatæ munitionis diſpoſiti; citca quos foſſa excavanda eſt, tetraque eruta ad uſum loricæ vel thoracis impendenda, portis quoque ſemi luna ſi tempus id permittat, impo- nenda eſt, aut forcipula ex terta- faſciculis, vel ceſpitibus conflexa. ldem circa muros præſtandum eſ- ſe neceſſitas ſuadet, in quos patata oſt arietatio. Turribus imponen- da minora tormenta, terrà muroti defectus replendi ſunt, cuiimponi tormenta poſſint, quibus aggetes continui aliaque hoſtium opefa impediantur crebroque tubotum verbere quartiantur. Si exſiccata ſit foſſa, loricæ tranſverſæ ibi extruen,- dæ ſunt, ceſpitibusque proavetten dis ignibus artificioſis, malisq; pu- nicl Dchco b occ Pma 1 doid trn renli Geath I 5 2— luter dun ateprolpichent leris occdulhn Harielunt, ah Pari preterann; ditionisdipoln cananchüh ſum loricæſar a, potts qun pusidpetwi aut botcpldae vel celyitbuu amurospxakud as ſuadetinußn io. Tunanydh rotmen näni eplencindnd poflidt u alaque loteht tur credugndh 1 wuatastl 9 1 ce urnſicte bee cpiibprfune 3 ariifach 109 7 1 — ———— & Politicus. 269 nicis, cooperiendæ tunt, in quibus, ab occultis ſclopertariis defenſio lulcipitur. Conducentquc ſub- inde luſpenſa lintea eripiendo pro- Ipectui, ſacciq; lanâ oppleti, quibus tormentorum clangucat verbera- tio. Loricarum trantverſfarum ulus recens eſt ac in obfidione Ratispo- nenſi uſurpatus, multumque obſi- dentibas runc temporis nocuit. Tandem ejusmodi locis valida imponenda ſunt præſidia, quæ de- ftectum tortalitii ſupplebunt; De- inde ipſis de ſufficienti commeatu provigendum eſt,& ad rutandum eum caſtello. Qud calu iteratò kaciendæ erunt excurſiones, con⸗ tinuatisq; tormentorum exploſio- nibus opera hoſtium inquietanda ſunt, Si contra ſpem nimium propè hoſtis accedat,& tormenta ad tentandam valli vel potius mu- * M 2z rorum 270 Bellatéor prudens rorum ruinam dirigat, absq;tem. kaun poris jactura obſeſſi de bono ſecu- ackal roque receſſu ſibi proſpicete de- dulte bent, erectis aggeribus, repletisque ayi terra ædibus ad hanc rem commo- 1 dis, cæteris quæ nocere poſſnt di⸗ ſin rutis, indeſinenter ſclopetorum qum ictibus rudera murorum dejedo. ſa rum tranlcendentes moleſtabunt. and Adtubendi circuli igniti picein.(is cenſi, ollæ igneæ bitumine& oleo eanu Killantes, munices tribuli, aſſeres rile que clavis acuris confixi; qui l..( tentibus cxicii cauſis, paſſim peri. itsi culum equiti, metum ubique faci- Anoge unr. Quò alacris requirittyri- dun denria& ingens fortitudo. NV wh quippe ſæpius aſtu juvanda. a Omni malo luum eſt remediũ; u omnisq́; reparari poteſt ruina non uu unicuiquc tamen ejus ulus inno- 1 ruit. n V 3, Semper eadem eſt bellandi ats & zlamin b nam ori i 1 cbeli ldeda eſlu ldi hrohi s aoperibus i usad. hanctenan s qu enocetee let üinenner ln lera murotunc endas e — l Gieu eni ignex buunt municesttds acuis cn’G xitii caub habhm nici, wen uux 6 Jas rün ingets vanal diusaſtu pfand maſo uumetin — parar pott rin b — ramen dhü ölbi eadem cl zelänt ex Politicus. 271 & quælibet offenſio oppoſitamn ſibi defenſionem habet: verum non quilibet Dux recta& convenientia applicare poteſt remedia. Multi loci occupantur; ob de.- fectum potius cognitionis corum, quæ neceſſaria ſunt, quàm ob de⸗ fectum remediorum. Sic multi morbi per ſe morrales non ſunt. ſed tales fiunt propter negligentiã coruin quibus cura eorum com- miſſa eſt. Opus eſt perito Medico exacto judicio ad percipiendũ, ſtudio diu- turno ad diſcẽdũ, Iong experiẽtia ad cognoſcẽdũ, celebritate praxis, ut iple cognoſcatur, fortunã deni- que, ut conſulatur. Sic Duci opus eſt militari ingenio, quo naturali- ter ad armorum proteſſi onem im⸗ pellatur, continuato artis militaris exercitio, ut indies capacior eva- dat, diyerſ is belli ſpeciminibus, M 3 quibus 272 Bellator prudens quibus experientiam acquitat; ſa- rio occaſionum multarum ulu, us innoteſcat ipſius induſtria, fortuns tandem proſpera, ut facinotaipi- usagendique ratio Principi ſuo at. rideant. Tres cuique locorumde- fenlori fines præcipui eſſe debem. Primus, ut ab acceſſibus hoſtis ar- ceatur,& propinquationibus. Se- cundus, ut ſuggelta tormentati deſtruantur, ex quibus catapiſti vallorumque tentari ſolet rüna. Tertius, ur àviolento in urbemin- greſſu hoſtis prohibeatur, qui d- ſpoſità vineA, cuniculis ſubruere conluevit propugnacula. Primum telicem habuit Marchio Saluciarũ propugnataà fottitet ad, —O dN. dewm c ld 1 deni Ke faum dum oüte gake dh den Häl ferno lile N) verlus Contalvum Cajeta. Sccün- dum gloriosè aſſecutus eſſ Franch 05& fen⸗ Ca. cus Guiſius Dux, pari apud lu hoſtes famà talem ſe Metis de forem oſtendens: ut obleſſor rol 0 1 bed un . Dellatn nun pereentum aat donum mulam dipbwidolne rolpeta, nta que tatobunch Trescaiquetde nes præcpit t ab accelldund propinquunn ut ſugpeltnm tur, ex qubs 6 1 1n que teran ur à'ioleivian Sſts ptoberße ined, t propugus felicem banh ü prop ugi 3 1 onlalvum Cie- vosdakene b us Duh pA 1 mà talen kendens 1 A — 72— — 22 Politicus. 273 roli V. Imp. exercitus reterre pe⸗ dem coactus fuerit. Tertio potitus eſt Philippus Bavariæ Dux, qui fau- ſtis auſpiciis, ſumproque à pru- denrtiâ& fortitudine præſidio, ab infidelium obſidione liberavit Vi⸗ ennam Auſtriacam. Voti trium finium compotes facti fuiſſent E- quites Melitenſes generoſi Fama- guſtæ propugnatores, interoluſis diu hoſtium acceſſibus, factà per excurſiones direptione, editaque er machinarum fulmina ſtra- ge, niſi obſeſſi undique cincti de- ſperato lubſidio manus dare coacti fuiſſent. CAPUT 42. De Defenſione per Exercitus fa- cienda. Onſervantur Status, defen- dunturq́; fortalitia exercituũ beneficio, qui in hmitibus haben⸗ tur, locisque maximè commodis, b M 4 veluti ———ÿ—ͦ—:—᷑—Z—x—ꝛꝛ˖:˖—:——:,:4.ö.2.2:2::——— 274 Bellator Prudens veluti ad flumen, collem, veltranſ tum anguſtum ſuperatuque diffic lem. Ubi ſfummopere cavendum eſt, ne intercipiatur commeatus, ne receſſus præcidatur, neyepeti. culoſo conflictui res committan. Aur. Trajecturus Viſfurgim Germa⸗ nicus pontes extrui fecit, imponi- I que præſidia, ut ſi opus eſſet, lecu- ro receſſu frueretur, utque intetea absque damno pedites tranſitent- equites vado tranſmiſit. Hoc ipſu egiſſe J. Cætar legitur, dumadyer- ſus Belgas præliaretur, ut locis an- te munitis, poͤſt equeſtribuspræliso ——ſſ pad f o dorn un A dint da rn cohl lime dal M 1 nnlg Du quid hoſtis virtute poſſet,& qid ſen ſui auderent, periclitaretur. Duces quidam Suecici cx mum Bellnn'nag lumed alede ſtomtnperne lumnapen 8 tercipiarnr ein us precicanuh enflichui te 9 dunss Vülega nescxtnüiten dia, utſiopudh frucretun un amno pecin adotranlni i xſar egti u Spræliareu ti- pöſtequtt ts rirtuteptdn ent, perichutl xes qvitam den a Helt, u — ent perculm, barur occuglsC Stenoluam edid- 1 — &y politicus. 275 1o ab hoſtilibus copiis circumſe- pti, omnes ad captivitatem redacti ſunt. b V Actiones luas formare, neceſſi- tates perpendere, noviſſe difficui- tates, accidentia ptævidere, rectè uti artificio, ſummum inter morta- liabonum eſt. Sicuti è contrario- negligere actiones, neceſſaria non conſiderare, omnia facilia eſſe exi- ſtimare, non curare eventus, inter mala peſſimum eſt. Magnæ difficultates ſummum requirunt judicium,& magna pe⸗ ricula generoſum animum. Dux qui ad flumen copias diſ- ponit, ut tranſitus rationẽ habeat, hoſtemquc ab ingreſſione arceat, munire ſe debet contra hoſtium impetus, ac beneficio pontis, cu- zus alæ ab utraque parte detendi poſſint, in omnem eventum ſibi re⸗ ceſſum ſervare. b M 5 Ut 3 6 4 276 Bellator prudens Ut Wetteraviam aliaque locavi ani cina defenderent Sueci, atquein 17 calu neceſſitatis recedere poſſent, ann pontem Rheno impoſuerunt, qus r ab uno latere forralitium Guſtayi. burgum, ab altero muri Mogun. aa tiaci detendebant. iin Locantur quoque exercitus cir- i ca præcipua fortalitia, ex quidus emirti commodius poſlunt ſubf- un dia. b Ur Noribergam Sueci conlet. a varent, eò exercitum miletunt, an qua ratione ab invaſione Cælareg- norum tuta remanſit. V lma In Aliatia Galli aluerunt exet- ana citum, ut loca ibi Regis protecho- nicommiſſa ſervarentur Ad loca anguſta excreitus ſunt quando per alias vias ingreditegio- nem holſtis non poteſt: Ubi magna aa opus eſt circumſpectione, ut nem as pe rectè erigantur munimèétas cau- 1 teque —ᷣ—ꝛ—:'— 4 — lutan nuu eraiam alau dereatguedi,a tats tecedern denoimolm ere otraliuun ab altero wun debart. urquoqusenmn ua fortaldun, a nmodii gala — — ridergam A 20 cxercuuna nc abineabrt ta remaal atia Galitgnt loca ibiRn illa tervatenda ca an guit dna Ecr aliasu In isnonpolet ccunecdore rigrnaxunnd & politicus. 277 teque diſponantur vigiliæ. Artis namque hic eſt, locum actionibus commodum& faventem eligere poffe. Hiſpani vineatum quarundam beneſicio, inſigni ad Cerignolam victoria potiti ſunt. Galli in prærupto tranſitu Vallis⸗ tellinæ, exigua militum copia Ger-⸗ manos Hiſpanosque repuſerunt. Mediocris in campo exercitus, cujus latera cingunt fortalitia, in- deſinéter laceſſere hoſtem poteſt. Impedire poteſt hoſtis commeatũ & pabulationem, ejusque fruſtrare conatus. CAPUT 43. De Subſedio Fortalitis mittendo. Ittuntur in ſubſidia fortalitio- rü exercitus, qui erum punt in Stationes obſidentium, hoſtemq; ex fnibus regionis ejiciunt. Ur loco alicui ſubſidia immit- vantur, 278 Bellator prudens tantur, violenria vel aſtutia utendũ eſt, in quo agendi genere maturius loci qualitates, hoſtiumque ſtatio- nes examinandæ ſunt. Conſiderandum an facilè locus auxilia ſubmiſſa recipere pofit, an in planitie poſitus, an adſintob- ſtacula, quomodo removeantur, an montes, ſylvæ montesve locum circumdent. 88 Perpendenda quoque ſum for- talitia hoſtis adjacentia, eorumq́; præſidia, locorumque in quibus in eventum ad conflictum venien- dum eſt, qualitates. Subſidia comitabuntarelectotũ militum copiæ, ne cæſa ab hoſi- bus, à receſſu arceantur, velintet- cipiatur commeatus. Conſideranda quoque ſum me dia, tempora, ac tranſitus, ut fei⸗ citer loco deſtinato immittantui ſubſidia, cunctaque neceſſaria i ordi —— rüos ddio qüdu L he — fan nni uc dee hn M ſolentatläin 1oagenclgenen ttates dobdum ninande lan lderanduma 4 lubwilla nin anitie polta quomodo ten tes,ſflne Tora lent. endenci qaa oſtis acjunn locorunouig n ad cotttsas „qualtm dia comai 1copis, na ecefſuarcenm commens ldermdi qorta porz actenlcht co cetfruvp in „ concaqde bis Seln nuan 8 & polititus. 279 ordinem ſunt redigenda, quæ ad hujus rei executionem maximè re- quiruntur. Latinis àLavinio auxilium, dum deliberando terunt tempus, victis demum ferri cœptum,& cum jam portis prima ſigna,& pars agimi- nis eſſet egreſſa: nuntio allato de clade Latinorum, cùm converſis ſignis retrè in urbem rediretur; Prætorem eorum nomine Milio- nium dictum ferunt pro paulula vià magnam mercedem Romanis eſſe ſolvendam. M Ab Æquis obſeſſo Minutio, in auxilium legiones ipſe Dictator, Magiſter equitum ſuos equites du- cit. In utroque agmine, quos tem- pus iplum poſcebat, adhortationes erant: adderent gradum: matu- rato opus eſſe: ut nocte ad hoſtem pervenire poſſent. Conſulem ex- ercitumque Romanum obũderi: tertium ————— 4 — 280 Bellator prudens tertiũ diem jam claulos eſſe: quid quæque nox, aur dies ferat, incer- tum eſſe: puncto ſæpe temporis maximarum rerum momenna ver- ti. Accelera ſigniter, ſequere mi. les, inter ſe quoque, gratiſcantes Ducibus, clamabant. 5 Dicta, cùm minus accutatè ponderaſſet exercitus Lotharingt. cus, à Suecis cæſus& profligatus fuit. Eâdem fortunà uſi fuere Me- rodius& Grunsfeldius, qui incau- tè cùm auxilia Hamelenſũbus fer- re ſuſcepifſent, à copiis Proteſtan⸗ tium tracti ſunt. Conſtabunt ex militibusſelectis auxilia, veteranis& rerum gnatis, quibus duces imperent fortes& imperterriti, quorum plus in ma- nibus, quàm pedibus præ ſidii ſit, quibusque omnia in promptu ſint, quæ ad promovendum fucceſſum neceſlaria eſſe videbuntur. elann pum V jam chalos 11 Lautdesten bunde kpen mrerummone mligaüt tg quoqhe, ban lamaant cum müm t exercitus 1 cis cælssyn arunsteldius qpul xilia huse lent, à cyü lunt. bunterni teranis Keut ces inpexen 1 it, quorun ul uam peddisgau — 1 — 1 5 eomniainerocnoch omorentun l —— —— 1 clle ricebundu- “ —-— ex Politicus. 281 CAPUT 44. 5 De Neutralitate. I Aldorum theatralium hic mos eſt, ut ſua cuique ex antiquis virtus rependatur, ſua item labes. Ita ut nec ratio ſpectatorum ha- beatur, prout genius fert in ſcenam prodeuntium, quibus prompta in dicacitatem facundia, fertile male⸗ dictis in probos ingenium, exce- dens normam ſubinde laudibus evehendi immeritos confuetudo. In pyrobolicis in publicam po- puli lætitiam conſtructis hoc non rarò cvenit, ut ipectantibus à pilà in tranſverlum raptâ præter ſpem interatur incommodum. Allis ludentibus ſpectatorem agere haud jacturam patiendi re- medium eſſe, nonnulli autumant. Verùm& hoc paradoxon eſſe, ex- perientia evincit. Mutuò victus à ſpectante nummos petit, ſi recu- ſat, 282 Bellator prudens ſat, ei ſuccenſet; ob fortunæ jam inſidias rabidus. Si largitur, mu- tuanti victor iraſcitur, ne vires re- fectæ victoriæ noceant veritus: nec minus eſt, quod ex dubiãâ pecuniæ reſtitutione oritur, periculum. Bellum inter vicinos exatdelcès ludo theatrali haud abſimile judi- catur, ubi cruenta Marristuribun- di agitatur tragcœdia,—& ſpectantibus fuùneſta. Necalienum à pyrobolicà ob ſævam tormento⸗- tum rabiem, ſerpentiaq́; pet auis provincias incendia. Neo procul aluſu diſtans, in quo hoſtes invicẽ ſibi facti luſores ſunt: qui neutris præliantium addicti ſunt patt- bus, exiſtunt ſpectatores; qui nihil periculo committunt, aut quia parvi lucrum faciunt: aut quia perdere metuunt. Si nunc utile fuerit abſtinere 4 luſu, in controverſia eſt,& Auden tal ö däcog üwen din um dun aah md cil 4 ane n Pi 1 ſ tt Wan cenlet, o ten rabidus Ken ctor iralcnun dn dotie noceutn ſt, quoderdu one ortu gi mintec icinosel ratral uitü bi cruevaallant ur tragcda 3 idus tunei Yas. olica ob euum iem, 1e las incendi ent tans, in gitun lulores Mot um addi af xiſtunt hebmi ericulo commun viluczum taciun metun nc utie berka ottoſetuch — V 1 1 ————————⸗—⸗—ꝛ—ꝛꝛ—ꝛ:——— & Politicus. 283 tali, quæ excruciare ingenium po- liricum poſſit. Cùm igitur oculo dimetiri altitudinem queamus, quò pede contingere non licet per exempla tentanda erir tam inſignis controverſiæ enodatio, quæ præ⸗ ſertim ratione ſi nitantur, negotio- rum ad Magnates ſpectantium cir- eini ſunt. Bella aut inter duos potentes, aut duos inferiores, aut inter po- tentem&D inferiorem Principes agitantur. Quæ inter duos æqualis potentiæ Principes moventur, ſem- per vicino Principi, qui in æquali eſt potentia, proficua erunt: Eo- rum enim ruinæ certa ipſius exal- tationis fundamenta erunt: Sem⸗ petque ipſi proderit neutralitas, quando adalterius partes accedere periculolum videtur. Si duos potentes Principes infir- mant bella, tertio exinde accreſcet augmen⸗ 284 Bellator prudens augmentuin; Cui aut arbitrium in reliquos tribuitur, aut dum vires ex illorum interitu ſuccreſcunt ab ſolutum in omnes imperium, quo- rum alter antea& quidem ſolus tertii opprimere progreſlus potu- iſſet. Quemadmodum brincipesbed lantium partium ſpectatores ed al- laborare debent, ut procul à Stati- bus ſuis arma amoveantur, itaſem⸗ per neurralitati manebunt addicii quia facta pro alterius partibus lu- ſtinendis declarario plerumq; pe- riculoſa eſt, quando auctiotes ami- ci vires, creare ipſis æmulationen a poſſunt. Dum Sueci adverſus Imperato- rem bellum gererent, contraillum declarare ſe noluit Galliæ Rex, ne nimium eveherentur Sueci, utqueè in ſtatu neutralitatis eo potiri poſ let, quod ſperare vix auderet faci declaratione. Nihi Nä- gom pelt Bellatn ynun un Cüanad ndoitar, zun dinteirulbean nomdesiwhene antea K qui G rimere icgr. — 67 admocunhin darrium leclan. dedent preu rmaamoſeuma alita mätäa apro aterui deckara'ean, — ſt, quꝛndaina .. creare ipbean — Sdecisdfetoè um geree uni b ele wiui Glh evcherenturöe euttaltatüch 9 geraeeila Kn one. poſle. xmulationem. 1 — er Politicus. 2⁸5 Nihil magis Principibus arridet, uàm alterius minui potentiam, modô totaliter non deſtruatur: gaudentque ſi infirmiores conſo- ſandi datur occaſio, quos tamen nimium erigere detrectant; cuͤm —— animadvertünt, ſe unius ruinà& AMterius incremento ſecurè uti non Faventem ie alterius partibus declarare, ut alterius Status inva⸗ datur, vana eſt reſolutio: Nonlli- benter ſocio concedimus, quod hoſti extorſimus: inviſa eſt in vici- no potentia, quàm nobis adſeriptã velimus; faciliusque victum reſti- tuimus in priſtinum ſtatum, quam cedimus illũ corrivali noſtro. Un⸗ de accidit, ut non permittamus ipſi ftuctus huius uſurpationis, aut cer- tam, ſi permilerimus, concipiamus Sic eædem ratio- nes quæ victorem amico junxc⸗ runt, 286 Belator prudens runt, illum hoſti reconciliant, Sociis quædam ex victorũ ſpo. liis donaſſe Romanos conſtat ex Faſtis; Quod tamen de illis acqui ſitis intelligendum, quibus deten- ——————— l lec ſrul Fritum tto dendis impares eſſent; qua ratione minorem hoſtium numerum ke- runt. Sic Mauritaniæ& Numidia gentes nunquam quieturas Maſſa nilæ regendas dederunt. Eadem ex cauſa Eumeni Lycaoniamom- nem, Phrygiam utramque, Rho- diis Lyciam poſt contectum bellũ Antiochenum donarunt. Deniq; & Macedoniam liberam eſſe juſſe- runt, quam apertè tueri ſele poſſe diffiderant. V Dux Saxoniæ aliique Ptincipes Imperii, animadvertentes Galliæ Regis declarationem deprimere bilancem poſſe rerum Imperialii à luſu abſtinuerunt, prævidentesq; oppreſſionem partis adverlæ non nill —————— — leun zuin lnicus. luaunr ynin& Politicus. 8 A niſi ſecum fœderatos extollere„ Nanan 9 quorum incrementum aliorum in⸗ — teritum præſagiebar„noluere ex — n roſtro Milvi eripere pullum, llum⸗ eicum gü que gulæ vulpis injicere. hereselenige Sxvientibus inter vicinos tur- holtüm da bis, omnis civiũ diviſio, ruina pro- Maurimlii vinciæ, præda militum incremen⸗ nquamquam ta ſuppeditat Principis neutrius ds decenm! partibus addicti fubditis, quia na- Sumenilſona turali motu compulſi, eò ſe recipi- ygiam umg unt cùm ſuis, ubi, à calamitatibus in poktin tuti, ſecuritatem lIperant. Hinc nam darssd abs quc bello lucratur, absque ſan- loniam bmalke guinis effuſione ditelcit,& ſine ob- m apen ui Kaculo quietem poſſidet Princeps. at. Acquiſitis neutra pars ſe opponit, aconie unu neex amico inimicum vel hoſtem animacdhertene eʒeiavru. b cclarrionen i Sueci, ne Philippiburgum aliaq́ poſſe tekun ofe Allatiæ loca in pPoteſtatem Impe- b nucu pertestialium tedigefentur, Gallis ea ex⸗ nem puti deuſtradiderunt, Hilpa⸗ 288 Bellator prudens Hitfpani, ne contra ie Coronam pui- Gallie concitaxentperire paſſi lunt n Lotharingiam. ie ielverii ut ex aliorum dilcor. ült diis utilitatem caperont, lemper rn affixi manſerunt neutralirati, om. an nia enim Allatiæ Pa Statibus ni eorum advoluta lunt. Ba CAPIII 45. i An exiſteuze inter Auos patentunu 8 bello, ielerue pintialieiu 1 ſ acredere debeat. u — St inter duos potentes Principes m bellum exardcat, neutralitatti an ſtudebunt interiorcs, ut pacts pol. m ſeſſæ commoditatem, trudtusque rndi ex— belligerantium dicot diis oolligere poſſint n Sicuti magnorum potentia ke. a gulariter ex infirmiorum enalcitat ch interitu, ira increentumin interio, i rum ex Mag guorum. ruina iog ni neratur. ll be b In. 3, e —— Uatan yuden deconna en politicus. 289 uarengrin. Inferior ſi ad alterius potentio- am. fis Principis favorem ſe declarat „lun adverſus alium æquè potentem, dũ enn eant amicum quærere intendit, hoſtem nu reperit, qonditionemque ſuam de- Alun e teriorem facit; nam utilitate ſol Aſein hit metiri ſolem amicitiam Principes- AAureh Princeps, qui ad bellum ſuſci⸗ Caelll g piendum, opus habuit auxilio vici- aäang 39 ni inferioris, ſæpe ipſius indiget unferun lxrjunn, provinciaà, ut in ſecurà pace vivat, Kmalete änu quia ſulpicio, ne idẽ hoſti ſuo olim duos poun Præſtet, quod ſibi præſtitit, ſemper exatdes unt cum turbat,& eousq́; cruciat, do⸗ tinterant necillum extra poteſtatem nocẽdi modtan ai conſtituerit. Imo hoſtis aliquando m bellgeunth magis adverſus illum irritatur of⸗ herepoll. lenditurque, qui bellum fovet, quã magrotum deol adverſus eum, qui illud inchoavit, xiutrmnma cujus rei intuituarma ſtatibus infe: maucrepeni tioris intert, unde maxima ipſi im⸗ f uunn f minent incommoda ‚licet enim taderati auxilio fretus eludat com. munis — 290 Bellator Prudens munis hoſtis violentiatm àb Ipfius lcold tamen fœderati prærtenſionibu füdo tutus non eſt, qui non rarò ad ne. ſpulo ceſſitatem illum redigi permittit, ſeri ut ea ſub fœderationis prætextu thurt obtineat, quæ vi apertà extotquere annt non audet, unde munitiſſmaipli- tit us loca, vel in fœderari, velin hoſtis uht poteſtatem rediguntur. Quodque an uniusarma non acquiſivete, lud W. alterius arripuit protectio. unt Inferioris potentiæ Principes R ſi excitatis inter Vicinos turbis quie lhl ti maneant, meliorem ſuam exin⸗ lal de reddent couditionem, dumilos recipiunt cum bonis& facultatibo, qui aliunde ab hoſtibus kuganiloht. Caveant interea, ne bellotum in- commoda luos quoque Status ar- tingant; licet enim illis principal- ter niiil tollatur hoſtiliter, fuffich tamen, ſi ex invaſionibus& irtu- 1 ptionibus agti devaſtentur,pulſi Iar EPn ——O——— lunrhnan b ex Politicus. 291 ichentandl incolis, inculti relinquantur, ex detat paa quibus utplurimum conſtant prin- elt, Cudonm cipatus. Mam teütiſe Veruͤm, quia non ſemper utilis twdetnon eſtneurralitas,(veluti quando ex que ſiapetäen, tatione Status amplecti nos opor- uhde nunt teralterius partem] quia Victor nõ lin tederen. contentus reportatàâ contra adver- m rechgante d ſarium victoriâ, curlum ejus ad rui- a not acgutat nam vicinorum Principum inferio- rum extendere poteſt, tunc enim parti devictæ præſtanda ſunt auxi- lia, hoc enim ipſa ratio efflagitat-& nt mülcrtns inevitabilis neceſſitas. b Rcdedtutn Valida Imperia atterendo ſingu⸗ te Rboulht los, cunctis lupercreſcunt: nec tcu 1 aliud remedium, quàam feſtinus oc- curlus,& ex communi meatu vir- tutis ſocietas. datoos qlodt Vel palam, vel clam fieri ſolent lcet an ih declarationes. Palam, quando aper- ttollatur l tèamicum conſiliis, armis,& militi- dex wialollb b busjuvamus; Clam, quandotectè Bagt eatkauc N 8 — tinterez, ne 292 Bellator prudens ea quæ poſſumus ſubſidia tranſmit timus. b Juvabit clandeſtina declaratio, ubitimeri incommoda poſſent ex aperrä. Minus illa declaratioeſt periculoſa, quæ fit conſiliis tranſcti⸗ ptis, mifſoq́; tacitè num morülubſi. dio, absq́; apertà ar:norũ vi- HHacce ratione tinem propoſitum allequi. mur, hoſtem fc. à limitibus noſtri remotum: meliusque conſiliacjus revelantur, quem formidamus Ac lubinde omnium certior fieri ano- bis poteſt amicus,& impediri,ne terminosſuos adverlus noſtriſtatus rationem egrediatur. Creſcens in Belgio populorum indignatio animum Arauſionenſi reſtituerat, quanquam affliä ſide, ut iterum belli fortunam expetite- tur; dum partem Philippi vitium Turca in ſetrahit,& ipſa Hilpani à Maurorum motu vixdam lai 4 quie ———=1 — rn ua ura ür dg 1 ſcn w dn Bella nuin dllumos lüdl. tt clandedionce 7 incomwotzn Minus lccs ſagoxftconln locptacieenum Papetuä araci inem gchen Sſttemlo, alima m. nriugr tut, quem une omniamcru eſt amico'dith Sluos aöcantt megrelm cens in Degaf — — atio animum tu rat, quanquan am bellttorcunac — — 1 am paren li— mſerabs Kchat daudn worum Wdl V — ——— ————————— ᷣ & Politicus. 293 quieverat, dansque arma& Ducẽ, viam diſſidio apperiret. Miſit igi⸗ tur idoneos ad Principes omnes, qui ſe religionis inſtauratores pro- firebantur, oratum ſocietatem, aut auxilia clandeſtina in cauſam com- munem. Licer reperiantur, qui milite rectius quàm pecunià uti di- dicerunt. Magnati prodeſſe nonnunquã ajunt linguam à corde diverſam, ſi⸗ mulareque, quando ipſi nocere poteſt nimia ſineritas. Si vires nobis fuerint ſufficiẽtes, uibus auxilium dare poſſimus fœ- Teroo tatusque noſtros defen de- re, ſi hoc exigat neceſſitas, ſique Princeps vicinus, non ita potens ſit, utante hoſtem profligatũ, noſtras provincias invadere poſſit, tunc absq; periculo ipſius amplecti par- tes poſſumus. Si verò infirmior ſit fœderatus, ſat autem potens Vi- N z cinus, 294 Bellator prudens cinus, cujus arma timere neceſſe 1 habemus, quia licet diviſa,& ami- An co& nobis inferre incommoda Ua poſſunt, nosque in caſu neceſſitatis lun nulla ab amico expectare poſſumus li auxilia, non contultum eritiphus ui amplecti partes: Et quamvrs nibi m exinde perderemus, moleſtum ta. 4 men eſt indeſinenter alere præſidia i in noſtro territorio, continuaq́; lu. ſut fpicione involvi,& quod maximä Knu eſt, omnem hoſtis molem nobisat- d trahere, ſi cum fœderato, nobis tr excluſis, pax contracta eſiet, vel A, factæ induciæ. Ä hn C APUT 46. at An ad hoſtem ſubigenduminferioan le Princeps potentioris auxi- lium im plorare de- beat! zellator vum osama uwet quia lccet debn Äs interte nchn squein calun dicoexpecaren on conloltowen attes; Pt quni rderemu, 4 deſinenterzbnm territofio cm wolvi, Kqum m hoſtsmekan 1 cum fcte,n pax conkäche Clæx. b CaPIIG ßen ſululuit gens utentirunt ian inhütas hau — ex politicus. 295 A Mbitio nunquam poſſeſſis cõ⸗ Xrenta affectus eſt adeò natura- liter lmperantibus impreſlus, ut re⸗ alariter non niſi Status augendi fi- duciâ alantur, quo toörmidabilio⸗ rem in alios acquirant poten- tiam. Illi, qui populo frenando tan⸗ tum ,„ non eriam ſibi, leges ſcri- ptas eſſe exiſtimant, pro regula ob- ſervant, qudâvis ratione augeri Status poſſe. Modeſtiæ vultum re⸗ ſferunt, quo feritatem occula tent, oſtenſaque ſpecie libertas tis, in deceptorum ſæviant ſub- ſtantias. Læta quædam in præ- lens dum gratiæg ſtudetur; quæ poſtquam magnitudine& invi- did contumpta eſt, pernicies ex- empli pareſcit, inſito Imperan. tibus quovis modo parta retine⸗ re, oœptas opes, ſi oblequio de- ſtitnantur, per vim intendere. Hine —— 296 Bellator Prudens Hinc facilè judicatu eſt, an utile ſit inferiori, ſuperioris ſe patrocinio ſubmittere. Columbæ adverſus Milvum bel. lantes, poſtquam Accipirris implo- raſſent auxilia, pejorem apud hunc., quàm apud hoſtem experta tunt Sonditionem. Prineipes intetio- res ſi ad ſedandam differentiam, potentioris implorent lubſidium, ſ nëHab hoſte cæduntur, in prædam Fehrecdeld cedunt, aliorumque ub leges trahuntur. Dominatio menſam refert delicatis cibis ex- ornatam, auctoritate nimitum, commoditate, gloriâ& reputatio- ne, quibus nunquam Principesia- tiantur, quæ oſtendere ipſis, avulſo uſu velle, judicii infirmitas eſt. Vento ſimilis eſt Magnorũ po- tentia, cujus ſi moderatus eſtflatus, favorabilis eſt, ſi nimium impetuo- ſus, omnia proſternit. Philippus Macedo in arbitrum ele- ctus W d Inach 8 bi keren lauer prulenn b lüchemmchan upetors leyan Lacherluhliu guam Acciptii na lia pej poremahi holtem egpan a. lie dandam difer Aah V in t de cæcunneun duS daias n rahuntur D etern eudt aoctotu iiim ate, gbinen nanckua Ra k roſtencerehä adici mirmiaben imilbelt N nd ſimoderatselt eſt, ſ riniunih roſtetnt. larecolacbim —— — & politicus. Aus à duobus fratribus, de regno Thraciæ litigantibus, cum id mini⸗ me luſpicarentur eorum oppreſlâ ettate⸗cnantaRepüs ingeniis cu⸗ ddo incedat aliorum ſubigendi imperia, edocuit. Utile eſt Magnorum conſervare amicitiã, ſed periculotũ, Stato ſui in ila tundamẽtüponere. Fœderatio illorum ſervitus magis eſt, quam amicitia, quia pro infeſto habent, nicquid illorum dominatui non eſt ſubjectum, creduntque omnia, quæ non acquiſiverunt, inferre übi moleſtiam, taciteq́; honores alie- nos in ſuà injuriam interpretantur- Inſatiabile monſtrum eſt Ambi- tio; cujus fames paſtu irritatur. Prudenter itaque agent interio⸗ res,ſi cum potentioribus absq́; con- ſdentia& divortio vivere didice- rint,& eadem diligentia à blandi- tüs corum, quam injuriis cavere, datoque calu ſapienter uti. N4 E 298 Bellator prudens E longinquo inſpici volunt ma- gnæ picturæ. b Cum tamen lubinde cogat ne- ceſſitas potentioris agnoſcete pro- rectionem, ne hoſtis jugo invola- mur, hoc caſu conſultum eſt num- morum petere fabſidium, veldi. verſionem, quà hoſtes ad deten- ſionem in propriis terris obligen⸗ tur. Salutaria remedia ſunt diverſio- nes Statibus languidis, qua ſ non expellunt, artamen minu- unt morbum; hoc& illo, nem. pe nummorum remedio, peri- ceulum evitatur à fœderatis me- tuendum. Si abſolutè militum auxilia neceſſitas poſtulat, maturà o- pus eſt circumſpectione, R& an- te negotii conoluſionem finis ex. aminandus, mediaquc illos ex — auto- — Mtoral lcam gär holbe Dda M. dudlo Iich hi llor nh nece ctel Ib- Roynj dcuble dran Dellenn huhn b& politicus. 299 nquonnh autorandi absque pcriculo. Nam r. damnoſius auxilium eſſet, quam jactura rei principalis, melius eſt hoſtem non vincere, quàm vinci ab amico. b Si milirum Princeps indigear auxilio, illud ab alio potiùs quàm à vicino impetrandum eſt, ne lub lari auxilii prætextu, Statui luo inſidiæ ſtruantur. Si tamen in 1pecie vicini auxilia requirat ta temedamh neceſſitas, nunquam ipii con- bus Kngult credenda lunt fortaliria, fed ab ellunt, aman illis longeé ſemper arcendus eſt, bum. 5 propriique milites ex locis pe⸗ norom tets riculoſis extrahendi, illisque im⸗ firatut à lah ponendi auxiliares, quia ſi vin- citur, nihil perdit, ſi vincit, dulcior ipſi eſt victorià, aliorum potius, quàm ſuorum ſanguine ac- quiſita. amen lodinde dtentiolbagnale hr nehoſtöſtg calu contdituna- petere lobodu n, qua hoftaa n proptitent 1 blolute mitmt s poſtult, In ctcunpecion p 1. 1 herdere militem auxiliarem, eanclulchen.. 1 Gndn eſtnonperdere, quandoabsq́; uri- us, MRiad. N F litate ———————-—— —————ſſſſſ 3⁰0 Bellator prudens tate retinetur. Intringere iisdem ſquu armis hoſtem, quæ metuimus, ac nisi ruinà unius alterius vires imminue iſtau re, artificiorum Status magiſteri at eſt; quò magis enim Princepsvires(un ejus obtundit, quem timet, eè ma. am gis propriam exaltat potentiam. Sueci, quibus in auxilium trant ma miſſæ erant aliquot legiones Galli. anl eæ, maximis ſemper illas expone- an bant periculis, ne ipſorum nocerẽt ali conatibus; quà ratione, ſi ex ilo. iau rum jacturà commodum non ha. can bebant, neque etiam damnumer. ni inde ſentiebant. drar Ed quoq; allaborandu, ut ceſſante anl neceſſitate, absq́; periculo exauto. um rari poſſint auxiliares,& absquè ot, in fenſione Principis auxiliantis, lub i prætextu repetionis expenſarum, u vel quia tam ſubirò amicum auxilio a privare recuſat, ne averſis auxilia- i ribus, denuo in Statum Pehhe ma holtes elaa- Näuaxn 6 dut. lntridge em, quemen Sältenbſicn orum Itetum aagisenimernn dt quemin am exaltatpona quibus in acrin nt aliqudtlegte mis lewper a culs, depplan 8; qui nana urà comwotan neque etattum ichant. q; allaboraitte te, absg perath int auxifarslh Peinchs an repetoni chn tam übitdamiqna reculit le atal enäamm 1 —*— 301 2 politicur. quas ut& ſimiles caulas pro legiti- mis vẽditare Principes ſolent Hinc difficulter recedunt ex ſtatu, in quo ſemel fixere pedem, occaſionẽ quærentes pro le habendi, quod contra aliorum intentionem tutati ſunt. I 2* Bonum eſſet armorum ſibi jun- gere locium, niſi eventus teſtaretur contrarium. Verum quia illi qui ad juvandum ſocii fuerunt, in divi- ſione dominium ſibi adſcribunt, communiumq; rerum arbitrium, hoc imputare ſibi debent, qui in li⸗ berrate conſtituti, ſocios adſciſce- re voluerunt, propriaq́; fortunæ committere commoda, ut aliorum intentiones interverterent. Mirum eſſe videtur ægrotanti, ſi magis exaſperant malum remedia, quèàm juvant; Nec non Paſtori, quando canes in ovium cuſtodiam conſtituti agnos ipſi devorant. „4 Bellator pradens CAPUT 47. An magni Principes neuttalitatem in fervribus permittere de- heant. TLam ægrè ferunt magni Princi- pes, ſi inferiores ex ſuis dite- eube polijs, ut victus exindeæmu- lationem concipiat, vincens verò deſiderio ardeat, partis victorüs il lud quod acquiſitum nondum eſt adnectendi, iub prætextu novæcan ſæ. Hinc, ſi alterutri nocitura tue- rit neutralitas, ceſſare illain faciet, qui ad hoc ſat potens eſt, neſipecta- tor ex alterius interitu potentior evadat. Duoprincipes; inter ſe commiſſ ſi terrium admittant lpectatotem ſuarum contentionum, ipſi qual carum arbitrium commitctunt. Sic Valpes leonem& urſam prælio detatigari animadvertens, quam b vs 302 htiw aoch rd d relke ung rnder A lad al äm wul an chh Anhh 3 ſi dain mc th AApUr. u haum. nhasſomnd eant, 1 terunt na nteriorzen. is, utyictusernn concipiat, ina ardeat, fanüce acquilttum an di, ludpraremuan „fialterunn karw litas, 4* otat potende 3 terius iunnni kur — rincipesinnt rtu n admit uusd ontenuonum 9 bitriumcocdnnn wonem N Lnn. janimadferrelö 1 e—f Dellan yaaa & Politicus. 303 vis timida, propius acceſſit, præ- damque certaminis materiam ab- ripuit. Quamvis vicinorum Pr rincipum neutralitas non in tantum illo- rum erigat potentiam, ut ſe po⸗ tenrioribus bellum indicere vale- ant, interim victoriis aliquando iiſtunt progreſſus, victumque cir- ca reſtaurationem jacturæ impe- diunt, ac ita obſtaculo ſunt co- natibus, ad quos promovendos arma arrepta ſunt. Et facta àa vi- cino tempeſtivè declaratio pro partibus declinantis, ſæpe reprel- ſit victoris potentiam, ipſique remittendi prætenſiones, vel pa- cem damnolſam emendicandi ne- ceſſiratem impoluit. Vires minimæ magnis ad- junctæ, alias ante majores ſupera re poſiunt. Unigum granum depri- — 304 Bellator prudens deprimit lancem, quando pondus in æquilibrio eſt. Tarentini bello cum Romanis involuti, cum Pyrrho armacon- junxerunt, eaq́; ratione tantas illis crearunt moleſtias, ur parum ab- fuerir, quin famoſam hanc Rem⸗ Publ. ſuo dominarui ſubjecerimt. Magdeburgum poſtquam par- tibus Suecorum ſe addixiſlet, adeò Tillii exercirum imminuit, ut, dum alibi Suecorum res feliciter lucce- derent, multi exiſtimarint exinde manaſſe jacturam præliiad Lipfam commifſi. Sicuti facilè eſt judicatu eum qui neutralitatem fovet, ea intentione nirj, ut, durantibus inter alios tur- bis, pacem conſervet& tranquilli tatem, emergenteque occaſtone oppreſſo ſubveniat, vincemtem de- primat. ita dubium non eſt; quin tacitè inimicus ſit conatibus, ob Aande lumtehs lk Ce e quog 1os l atelte lübei dun luhen nm ahtd uch Vd awd — elo min 8 ncem, ouanac 1 oe. b dni bello cun na cum ttiomm each tdile m noleſtias, um in amohm ha dominavituhh borgom polhe vorum ſeadenke ccicumimminniu orum resfäin nulti exitren 9 ctutam prslil * 7 acileftjupuni tem toſcteränt dutantbwätets m conferet lie ememenecle ln abrenidslincelte 2 dbin vond nicusſt oluchl’ ———————-———Q—.—CQCꝑ—ñ—L—L—ẽ—— ex Politicus. 305 quos arteprta iunt atma:in quotatu ftrelinquarur, nihilaliud eſt, quàm ſub cineribus ignem fovere, qui ea, quæ à fortunà ſunt acquiſita, con- lumere poſſit. Diffficilius eſt ler- vare quàm quærere: quorum hoc audaciâ& ſæpe temeritate confi- citur, illud curâ& bonis artibus in⸗ diget. Si ergò à Principe neutraliſtâ ni- hil aliud ſperare poſſumus, quàm proſperitatis noſtræ turbas, victori⸗ arum obſtacula, conatuum inter- ruptionem, loco concepti ſolami- nis, favores coactos,& auxilia fuca- ta, maximè controverſum eſt, an turius ſit ejusmodi Principem ad declarandum ſe cogere,& pro a- perto hoſte potiùs, quam pro ficto amico habere: cùm& aliàs peri- culoſum ſit, ejus copiis uti, quem neque ſuperiorem, neque amicum agnolcimus, quemque rebus ina- s. Pene zipus 306 Bellator Prudens nibus offendere netas eſt. Si aliquid juvare poſſent com. minationes, inconſultum eſſet fictam damnoſamque amicitiam tolerare: Sed experientia, verum rei politicæ ſpeculum maniteſtum reddit, ne amicus adigatur atte⸗ rius ſe committere ptfotectioni, tolerari nonnunquam id, quodceſ- ſante hac ratione, nullatenus ſu. ſtineretur. b Lupus cum prope agnum ſta- re canem animadverteret, ro- gavit illum, ut ad gregem ſè te⸗ ciperet: Er canis, leporemimnar. bore videns, petüt ut deſeen⸗ deret. b Viri prudentes, quando ne- gorium aliquod difficilis eſſe e- xecutionis animadvertunt, oculis illud adipiciunt, judicio conſi derant, non illico manibudi, 1 19 —— dl an eum hing 8u eule 1 i g m- Mtec iees 1 ellann man nders detas& Politicus. 307 lid uyare polte lud tangunt. Multa tempus& rerum vices afferunt, quæ fru- 5* uconloha reru mnolamqle a ſtra in præſens ſperentur. u 1 Sederpetens Stultitia eſt, inutilibus malum elpeculan nntexalperare remediis. Tan. de amicus adgn Vulpes cum attingere auas ommittere 1 non poſſer, Horrulano dixit nnunqumia non marturas eſſe, nullam illa- rarione, uMa rum fecuram habere gloriara. Non oberunt factæ poſtula- cum fuar ee tiones, ſi recuſatio abſque damno 1 aie n eſt: aliquando plus non petendo, quàm petendo perdimus. 2., ut ad grn— r. uſnn Qui audacter petit, timorem Et canis atnun— ncuterc atque obtinere poſtu- 1, Pien lata poteſt, is verò qui timidẽè petit, 11 am recuſandi oſtendit. udentes, uih Greges contumaces rauco poti- liguod dfhehdtſ Bese. obe liquod 9 us clamori paſtoris, quam tibiæ ipſis aune 1 us, vel cantilenis parent. diciunt, dld, Si Princeps animadverte- —ỹ̃ — 5 amimadrecrnd8 l.... aon Uco muh rir vicinos fſuos paci conſer- vandæ addictos, parti adverſæ ami- — 308 Belletor Prudens Hene 4 K 89 amicos, potentiorumq́ue exaltas u ti tioni infenſos eſſe, quorum provin⸗ uanen ciæ, inter ſuas easque adveriariipo⸗ eanii ſitas eſſe utilius ipſi fuerir, proapen mum tis hoſtibus illos, quàm pro fucatis uini amicis habere: Melius naque in hoc calu eſt prævenire, tutiusque declarationẽ eorum petere, quam expectare. Quando nocebit negligere& permittere neutralitatem, inferior, qnem aggreſſura eſt altera partiu- magis adſtrictus eſt ad proptiam, quàm adalterius defenſioné: Me. tus enim, ne tempeſtivè ab amicò vel accipiat auxilia, vel ne inpro- prias provincias arma foderatotu introducantur, neve continuata fuſpicione macererur, argumenia perluaſoria ſunt, quibꝰ velad com- poſitionem vel amicitiam conditi onatam, vel ad ſimilem utilemꝗue reſolutionem adigitur, præſertim cuͤm eun —— — 1 ha 1 Naid aah nm rechtl bact rrüin —— ' 1 1 dlen u 5 p hr hum& Polititur. 3⁰9 wekeaur ertuͤm rarò confultum ſit inferiori 1 n minenrioris inimicitid gravari, llius püt ſa luamvis ab æque potente protega- iles mentur, manifeſtum enim eſt, talesdũ qwammunius hoſtes ſunt, alterius vaſallos ere: Meinievadere. Deliberandum, an fui Prefcnite n quisjuris, an hoſtium eſſe malit. anha Fugiendum haud eſt incendiũ, ut aquarum vorrice abripiamur. 0 vocedi m Non majora quàm fugiebantur, e⸗ neutralaene ligenda pericula. Sic dcontrario ceſtura ctang pro errore non habetur, audax ini- icts ctantre conſilium, quando lenta malè teriusdekalluccedere pofunt remedia. Aliena — nemini, ut ſua, curæ. Alias regulari- audiia, nns ter confultum, ambiguam fortunã cias amatat in melioratempora trahere. tur, neſec Tantâ contagione infectæ ſunt maceretur, url Magnorum protectiones, ut nequè lonzqlibo ſan fatio, néc; juſtitia protectos a pro- zelanietudctt tectorũ falvare qucat lubjectione. ad Cnler uits Saxoniæ populi neutralitatem prætendebant, tremente inter Im- Ggtut, Ren A 1 pera- — — — — 310 Bellator Prudens peratorem& Suecos bello, pu. niri fuere à Tillio, qui eorum pto. vincias invaſit, malens ipſos pro apertis hoſtibus quàm ſictis ami. cis recognoſcere, compertum ha⸗ bens neutraliratem illos propter privatum commodum foxviſſe, ut enatà occaſione, partem illam, cui magis fortuna faverer, ample- cti poſſent. Ducem Sabaudiæ ad declaran- dum Galli adegerunt, ſcientes hu- jus Principis neutralitatem ſibibel- lo aperto pernicioſiorem eſſe. Vi- debantur deſperare magis, quam odiſſe concordiam. Ea firmato- cietas, quæ ſpes easdem, aut vin- Gula plura quàm diſſentiendi cau- ſas habet. Qui Status ſuos augere de. crevit, nunquam interiori neu. tralitatem permittet, præſertim ſ damna exinde ſtatibus ſuis imm nen dac J Kcic ohel I Gb farren 8 1 nede& Politicus. 311 deCos h. 1 aTllo 18 nencia metuere neceſſe habet. 2 1 van Actionum ſuarum teſtes relin⸗ V m 1 18 n quere ‚eſt tacite controverſia⸗ dtidus Luam. 8 t rum luarum Judicem tolerare, qui — lententiam ſæpe in ſuimer ipſius h favorem pronunciat. commoümmi Neutraliſtæ qui alendis inter aünde dna aſios difcordijs ſtudent, pro tran- bennaemr quilla pacis conſervatione, du- u. rantibus aliorum diſſidiis, ſemper Sabauctat jnimici exiſtunt victoris, atque adegerunta nata occaſionc erigunt infirmio-⸗ dis neunan rem; Hoſce ad declarationem peroicolmnth adigere conſultiſſimum eſt; quos uæ ſes cSa qusm dkſ quam quod ad vicinos ſpectat: Quævis illos tremere facit vi- gratus luo a Ktoria, quivis amicorum pro- ungqum ulemt greſſus illis ſuſpecti lunt, ac dum metuunt inter hoſce ade kaübwlöl con⸗ pernitei 1 ——— ——— 31² Bellator prudens conteri ſcopulos, ſæpe totaliter ii epels pereunt. realici Unius deſerere amicitiam, utal. Ul ſet terius amplectamur fiduciam- acation byrinthus eſt, unde difficulter elu. Vlltes ctatur inferior absque viribus judi- ntio cii ſubactiſſimi. Lotharingicipro- dle na vincias ſuas amiſerũt, quòd reliciis num Gallorum partibus, FHitpanicis ad, deji dicti eſſe voluerint. wai Sæpe utile eſt ad declarationem u'' du- adigere vicinos, ad promovenda auone Status negotia, ut ad commeatum u neceſſaria comparentur, tributain.(Weriam dicantar ad ſuſtentandos reficien- uale dosque exercitus, ut in alieno ter⸗ derlo ritorio belli moles ſuſtineatur. ſeind Tam proſicuũ eſt in alieno ſolo roii bellum gerere, quaàm nociyũ hoc astun in proprio eſt. IItiliter propti- ſus um pallium conſervamus, quam ſisndh do pluviã ingruente amici ſtraguloſan Vvelari poſſumus. Verè moderaiſtulaq ew Wodp 1 opulos byen üeſene nin Dedamprn elt undkciia eriorabzqueſn luwi. lain 4 85 ꝛmileüt an dariidoftt V koluerin ntile ettadceime jcinos, ſumm gotia,tadona npO cueriamicum, qui talem ſe aſſeve- ad luſtenuc rat, ut eò melius hoſtis repræſenta- ncomparexri Xercitu nübhsr Nli moles em — toficuctbi- erere, qundi — 5 1 d eſt Uüen m couſerrnb 9 neruenteandèth fumt. Fcih & politicus. expenſas dicitur, qui ex exalienâ menſãâ cibum capit. Ut verò ſciatur, quando ad de⸗ clarationem adigendus ſit vicinus, conſiderandum eſt, an uni vel alte- ti parti optet victoriam. Nam ſi ne- ceſſe habet unius vel alterius aug- mentum ſperare, dubium non eſt, quin ejus amplexurus ſit partes, à quo majus expectabit emolumen- tum; quæ neutralitas apertà decla- ratione damnoſior eſt. Impoſſibile eſt contra fictum ſe re perlonam poſſit. Verritur lub- inde in dominationem ſocietas,& quæ olim fidei vincula, fallendi aũc artes ſunt. Jctus gladii obtuſi, ut animum lædendi diſſimulemus, ſi non pene- trant, contuſioncs operantur, oc- cluſaque vulnera intus alunt malũ, quod pus emitteret, ſi aperta eſſẽt. Fucata 1 314 Bellator Prudens Fucata amicitia fructui ſimilis eſt, qui vilui fatisfacit, ori amaro- rem inſtillat. Lupus ovis amicum ſe ſimulans ipſiusq́; pelle coopertus eam devo ravit. b Ssueciæ Rex amicos ſibi eſſe ani. madvertens civirates liberas, neu. tralitati interim conſervandæ addi- ctas, ne ſua declaratione arma Cæ- ſaris irritarent, utque timore vacus data occaſione, lub ſpecie amicitiæ, inimicitiam fovere, adhærendo cui liberet parti,& vicinorum exuviis ditari poſſent ad declarationem eas adegir, ut nempe ſuis ſe parti- bus jungerent, aut manitelte ſiwi adverſariæ eſſent, ut cauſam exinde nanciſceretur eas acquiſitis adne- ctendi, divitiisq́;, quibus vicinos emunxiſſent, privandi. Hinc illæ quæ noverant pro Imperatofe ſe „— 9 ☛.— notu taoxi um ſeit rcuipa despot eu weite 1a0 ſte. hrer a rada gedim viſeſ uil derlse ſal e ju micc dier. dagt tre uſ declarare, nihil aliud eſſe, quam ſtaua b motu lerarn tn C& Politicus. 315 1 ne motu proprio ipſius dominatui ſe obnoxias facere certiſque Sueco- vmu rum leinjuriis exponere„ horum beseran 4 ſecq ui partes m aluerunt ‚quàm Cæ⸗ A laris potentiæ ſe ſubmittere, tutius effe exiſtimantes ejus, qui metui- Kerꝛminch tur, vires imminuere, quam illius, Schitelha cujus actiones nondum eſient lu- erim coikent ſpectæ. dechatinaſ Interfectus à Leone eſt lupus, euhe uòd ſocietatis titulo pattem ex lone ubeia præ da poſtulaſſet, ablque offenſio- mtolewm ne dimiſla vul pes, quòd cedens leo- ti& 6 niſe ſubjectam conteſſa fuiſſet. entadtinad Quilibet exaltari cupit, verum ut nenxbt cætcris exaltionem invidet. Multi rent, autih cuncta ſuis utilitaribus metiuntur, eclleneutcnnät tas ac jura etiam hoſtibus fervanda euur es uniid in amicos abrumpunt. vitic qlbäſe Si exaltati alicujus potentia non end peahdi nt ira magna ſit, ut proprio librata pon rant No lnpeusbe dere luſtentetur, in majori periculo ahldulckht eſt, quàm minoris potentia. —-————— 316 Bellator prudens Vix planram cæteris minorem curamus, admiramur tamen no⸗ biliores. aun Difficile eſt magno brincipi Sta. tum ejus invadere, qui in æqualieſt potenria: Alt facilè eſt interioris occupare provincias, quandonon deſunt prærextus ad belli indictio. nem ſufficientes; Ideoque uiile eſt ad declarationem illum adigere, ne tolerando damnolam neuttali tatem, nobis ipſis injuriam intera. mus, nam ſi vincimur, cadem ipſi nobiſcum tortuna eſt, ſi vincimus domum ſe recipit;, nihil contta cos tentaturus, quibus ſociatus eſt. Nec obſtar, quòd declarando ſe pro alio, nocere nobis poſſit, quia rarò accidit, ut Princeps interiot! Nleje loht. lerm ddec udac 19p hoot, tere Gga 8 imer — — Kavite an, bellg Um domit miſt junctus potentiori, ahũ potontem oppreſſerit. E contrario infiniti perierunt, quod aliorum bel lis immilceri voluerint. Mal tichſ en nuun& Politicur. b 37 un exterd u. tique ex interitu inferiorum dita- mmlramur uue tifunt. 8 Permitti poteſt neutralitas, quan-⸗ Ktaagnolin do declaratione utilior videtur, adete quna quod accidet ſiunius Principis Sta- Abhckchg tus, procul ab alterius territorio woridcis u ſitifunt, ſique magnum auxilium terdda præſtare hoſti poteſt'illumq́;, Prin- entesz(dcoet Ceps, qui declarationẽé petit, offen- nonem iim h dere poteſt. Hisc ſi ad declaratio. do damwune nem erectus adigitur, nimiam ne bisipbiſemſ acquirat bellandi peritiam metuen- rincinu as, duin, quà tandem damna alterutri tordumellun belligerantium interre poteſt. tecipit üuna Illi minari, qui timoris eſtexpers, qubustath promittere illi, qui non æſtimat dodd Gdetn promifſfa, illumque irritare; qui ere uie nocere poteſt, maximiapud Poli⸗ ticos errores ſunt. lit, ut Pünct . — g E contrario diſſimulationem cum eo exercere, qui nil timet. blandiri ci qui contemnit; ſe- dare cum, qui noccre poteſt, 0 2 pro tenuoti fi t. P conxaälſh „aood Ionn cri ſclerin 1 6 3 4 2—.—.* — ☛‿— 138 Bellator pradens pro ſummà prudentiâ habetur Populum otio mancipatum ad arma proritare, ilium in militaribus exercete eſt, victuque tedde re ſiticilioremm. Exercitium belli, ac mil tia po⸗ pul fortiſſimæ Sratus detenſiones lunt. Quibus enim res eſt cumm ſeris, lucceſſum illi habent incer⸗ tum, damnum infallibile,& ablque kructu victoriam. Conlultũ ſæpe eſt, in otioſatran- aodl quillitate Statum relinquere, cujus leeer metui vires debent. Arma, quæ an le in otio rubigine in ducuntur, 2- 3 3 n kne u kucc Nrer 1 ler er: nimi, qui mn deliciis vlleſcunt, ingeniaque quæ obtundit occaſio: nms defectus, armis reſiſtere ne- 8 queunt diuturno exercitio mdura 3 tis, refragari non au dent generoſis pectoribus& infractis, nec rem ha- ti( bere cum ingemiis politis longaque iin experientiâ firmatis, Orio- ſets 5 ai yrraes drudenta 1—& politicus. 319 Ao manch Otioſorum divitiæ laborantium re lluminn ſpes ſunt:Pacificorũ requies ſcopus K. Whäuis eſt bellantium: puſillanimorũ mol- en. liies fortiũ eſtremuneratio; quæ im bell, n omnia maximi Status inimici funt. 1 nc lulpecta ab inuio tuit 2 Kratus e ee 1. — usenim se Illuſttiſiimo Georgio Pridetico eſum hen Valdeccem. Comiti, bellica- amnnkäſtin rum rerum, Civililque pruden- 1 am. tiæſcientiſſimo, præter ſpem facta 1 1. ülezechnnd Nuper a Turcorum Imperartoris pa- 1MA... tun ehns Cis oblatio: verebatur quippe ne debem 4 in res novas illi eſſe conſilium, tuca- Rene zun, taque pace rerum omnium peritia 6 Aaus conleneſceret, ami ateliciter& in R N 8„—... rnn Orbis Chriſtiani lalutem prælian- 2G Vn dooccaſione. § TA 17.. 8 7 8 Quialios bello adoriri, aut alio- turcenhrum in ſc imperium remorari vo- ei non adengsd; lunt, pacem& concordiam ſpecio-⸗ iis& irritis nominibus jactant, mil- 2 — —— Kictrackisnecke ngenni pot Ms Legatis, aut ad ſe miſſis detentis, drmald, adverſarium ludificant. Gloria- bantur 2 2 —“ 4— 6 320 Bellator prudens bantur Legati Romanorum, lub an ſpe pacis, induciarumque„Perle. 199 um Regem le decepiſſe. Et Sapi näali nus, donec exercitum in unum dann conduceret, datis militibus re- ig ſponſis, dum Pomponius Labco 09 Moſi cum legione, RexRher uu mcetalces cum auxiliis popularibus tun veniret, Thraces eluſit, jIn otio alendi lunt populi, qui- uas bus damnoſius bellum eſſe non grät poteſt, quam ſecura tranquillitas. Wmm b Toleranda quoque eſt Neutta- Rulk litas, quando Princeps vicinus di vitijs abundat& lubditis, ex qui⸗ bus pro lubitu formare exereitum, Na maximum que parti ad quam in. 1 clinat, adterre auxilium,&cons ſequenter eludere provocantis co 1 natus poteſt: Quia, dum obtentà Kau neutralitate in otio ſe cõſervat,viſe, ſcit ipſius autoritas, adeò ur hoſtem ſane à nobis oppreſſum erigere non n tann 1n elein Nat Lanadann duemmar ie erejlte nec rretoima et, dauß ud 1 4 dum Docnpa cum legonesg cum anbo hraces èlut dendiuni nolus belen duam ſeaum 4 anda quuqsi ando Durnui ndat& ubitut pate ”. mque nan adtertcwinh” r elodere phitct teſt. Cun tmn zate ate inoo elüe autoritvabt pprelinarhe p 1 6 1 Ad rntertn 1 cx politicus. 3²21 ſit, cum intempeſtivum tunc ſit, novis copiis veteranas aggtedi, quà ratione in ipſius territorio ſedes bel⸗ lierigitur, ipfiuſque thieſauri ad ea- dem conſilia milites invitant, quæ luſcipere hoſtes potuiſſent. atij urbes controverſiarum Ro⸗ manarum ſpectatrices, oxrio ma- ceratæ, dum exercitio armorum vacarent Romani, ab his invaſi oppreſſique fuere, quòd infor- tunium aliter agendo declinare potuiſſent. 3 CAPUT 48. De damvo, quod bella peregrinæ aliorum ètatibus in fligunt. 1 5 Vamvis peregrina bella profi- Lcua eſſe cenſeantur Principi⸗ bus neutralitatem profeſſis; in effe- Auramen, ſi illorum conſequentiæ examinabuntur, plus damni, quàm 0 4 uti⸗ 8 -- — Bellator pruden utihtatismterunt, ſique clegans vi- detur ignis hujus ſplendor, exiode fit, quia proculabeſt incendium ta cilè interea ipſius extendi pofun flammæ, ſummoque illos, quos propius tangunt, involvere pe. riculo. Bellum quod pro augendis St. tibus Princeps ſuſcipit, abique ins eſt, ſemper hoc continuat ambitio victoriæ comes. Sive ergo belli finis victoria ſive clades ſit, neutra vicinis non in⸗ commodo eſt. KÆquum eſſet partes fuſtinere in, ferioris illumnquc propriis juva- re viribus, ut in æquilibrioteneatur quam metuimus, potentia, modο certi eſfemus de gratitudine eſus, cui præſtitimus auxilium. Vetuùm ingratitudo acceptique beneſici oblivio, quæ regulariter utilitati ad. junctæ ſunt, non rarò advertus fœde⸗ — .— —— ſede dla mod N chnn- thl dne um an dau Drr ddic aym ocl 8 dellce lubin nou dar. Lu Kar. tnxe depud — — umuen b& Politicus. 323 wae fœderatum eadem arma reflectun t. aäel ug quæ pro defenſione amict ſui com- Aetnag modaverat. hüns ant Nonnullilmperi Principes Suc- lonmoünek corum ſuſtentati auxilio, tamdiu gunt, eorum tervarunr amicitiam, quam- du neceſſariam elle judicarunt; quod 8 quam in odium conyverterunt, cepstuchn quam primum cAcarere ſe poſſear- hoc min bitt ati ſunt. ome.. BPrinceps offentus, injuriam, quæ gobelitinſ fbi illata eſt animo revolvit caletq; ncuua ine in vindictam ſanguis, triſtia ferre in- oct. docilis. Aſtlongéè tatius eſt tuliffe melletmraim quaſdam inurias&reliquifle, quàm ulcilcendi modum exceſſiſſe. Subinde quippe quòd inimiciria- rum quæſita erat ultio minor fecuta — Nlutwou niy »tin æ-e eruimus panah llt emos degans auctoritas. itimosavolon Quod de privatis injuriis intelli- do zcrgigs e gitur. Hinc antiqui: Lentus ſit ve regulnttuie Princeps in ſuo dolore, attamen 5 ron ulhlt Reipubl. injurias ne largiatur. — ‧8ſ — — 324 Belaa Prudens Auxilia, quæ magis in delibera- 7 rionibus, quam in effectu conſi. ſtunt, ac plerunque diſputationi. bus& conſultationihus tempus te- runt ſi non tarde accedunt, infirma tamen ſunt, majorique ſæpius damno, quam urilitati, ijs, quibus ſubmittuntur. Credunt omnia ſibi lcers mili- tes, toleranturque ob neceſſitatem corum inlolentiæ, aiadoſtene tionem potius, quam ad cõflictum adveniunt, ſique illorum induſtua fugatus ſi ſit hoſtis, regionem ſuoin. terventu liberaram ad luum perti nere dominium autumant. Sed poſiro, copias fœderaui lut. ficientes eſſe, quibus in æquilibrio teneri poſſint vires hoſtium, bel. lumque ſuſtentari à tali, qui exta- tus ratione tueri interiorem, potentiorisque reprimere violen- tiam ſnpo mow rllein hehl⸗ — — —2. — — eni n mü es: tur, ſondo ſannar äu dätene l nn uoa en zurnugs e& Politicur. 325 ... um m eit niam poſſit; quid verò exinde ſpe⸗ .. 3 ermnguednn randum, niſi regionis intèeritus, rnlondune miſcria populi, militiſque expe- ldeatceinge rientia, qui laboribus tandem fa- t, mäjungn rigarus ad pradas direptiones- nuriit que ſe componit; ita ut ejufmodi r. homines bellis adlueti, quæ cum womnia tdir labore tuſceperunt 3 abſque labo⸗ nurguccht repacis tranquillitati aſſuefieri ne- entlæ guiddh queant.„ us,uimach In confeſſo eſt, bellum inter loreun Principes geſtum ſubditos ener- ee ‚abſque damno tamen Prin- Soſtis, tegenkbe drm inum: Expetientia enim teſta⸗ nmane ür, præſtantius eſſe exercitatos ha- . ann bere milites,& parum pecuniæ, t0, Ccpn gaam multum pecuniæ& malos mlites: Thelauri quippe inve- Maniuntur, ubi vires ſunt: Aurum vi- dentai iuc s non dominatur, licet plures re- de duer nläm periantu r, qui ejus mancipia funt. gque tepliden Plectuntur leges, ubi arma impe⸗ rium tenent: Quiextratimorem b ſunt — — 2—.— —71——ÿ—ÿ—ÿ—ÿ—ÿ—ꝛ·ꝛ·:————— —— 2 326 Bellator prudens ſunt non facilè tributorum impoſi. tionem agnoſcunt, ſecus ſi inſtan. tis periculi metus urger. His qui bus vires idoneæ ſunt limites tuen. di, impediendique hoſtium ingrel- ſus, ſi pugnandum ipſis eſt contra vires æquales, ad tortalitiaſe recipi- unt,& armis, quibus fruſtra reniuie poſſe arbitrantur, agrorum pollet ſionem relinquunt. Exiguo ſtipendio numerobſſ- mum in Germania aluit exercitum Wallenſtainius, Vir luo ſeculo præ ter cæteros nobiliratę audaciæ, dum — deo d Torin urif Quo mnag ama lherli votec tödi R: G errete ma di4 ſas te enim quilibet ab ipſius ſibi metue hæcna bat inſolenti, quilibet etiam libe- raliter ei contribue bat nummos: ut proculeum à finibus provinciarum ſ arceret. Reſpublica Genuenſis, quamvis amica Domus Auſtriacæ, daurante Catalis obſidione, magnam eroga vit argenti quantitatem Piecolomi- næ0 loſtent Uanti ndve delt ve Sue kentu dlendunmm, dolonnt lecui metldrge. donee(ullnn endiqueaten nandumihä desator V ds qubu trandut, 7 b linquuct o ſtipendom Sermaniaaüun ainius, ſitui s nobiinan übetab eis b catid, qiruni contribenan —— um ARnbä ublica Gaurbe Yomusaüktuac Pbfsdhen unn diquantarl 1 —— h 8 & Politicus. 327 næo aliisque ducibus;, ne limites provinciarum ad Remp. ſpectanti- um infeſtarent. Quod ſi Populus Rom. non fer- ro magis quàm auro bella geſſiſſet, tam magna ac difficilia bella, ne u- niverſis quidem mundi theſauris confeciflet. Sed cùm ferro, non auro dimicaret, ne auro quidem ca. ruit: quòd illud in caſtra uique at- ferretur ab iis, qui Romanorum arma metuerent. Sij ab incredulis, quibus nulla hu- jus rei eſt experientia, damnetur hæc ratio cinatio, exiſtimantibus ſuſtentari, absque ingenti pecuniæ quantitate, non poſſe exercitum: Conſderent, dividi in diverſas par- tes exercitum poſſe, quibus ſingulis in dwerſis locis dari negotium po- teſt, vel exercitium. Sueciæ Rex exetcitum alebat centum millium hominum, com- per- — 4— d 1 8* 328 Bellator prudens pertamque habens hujus rei diff⸗ cultatem, hoc illi applicavit remc- dium. ut Haſſiæ Landgravio nego. tium W eſtphalicum, Baudißo Co-. lonienſe, Iodio Sileſiacũ, Tubalio Bohemieum, Allaricum Hornio, Suevicum Duci Vinarienſi, Palati- num Khingraviis, demandayetit, cum reſiduo verò exercitus Wal- lenſtainio ſe oppoſueritr. Tandem non dubium eſt, quin augeant bella eorum Status, quibus media ſunt illa ſuſtentandi finien- dique: Veritas exemplis firmata rem probat. 1ls rt Batavi armorũ utus ignari olim, otioque languidi ſub imperoo Hi. ſpaniæ Regis, poſtea inſtructiartifi- cio bellandi, tantam Contraxere fortirudinem& potentiam, ut om⸗ nes quaſi terræ plagas armis nunc aggredi non vereantur. Hine ma⸗ xima virium conſiliorum que æſt- matio, multis à Regibus nationi- busque —— 5 Wgb Kom ertes G nm, haüt nccbe ti, Dy ſatata Nyul gpton ladyes leyeral aatid oi ihteran es tepe armise Dprim snoct i 60 audéte erieme hend lann eun Lün 1 doellayyia Alle lantgn dhalteun Pan odio Söehni, m. Alaien- Daciſinna graris, cenn vo ver dn b leoppoliet non aldine T cormnen tilla latknat eritas emoi t rmotu turati agui dil nn is polte li, danum w R porenunii erre gs rnea gvereatuut Whd m conlierunqr t lusa Katsun doc 4 4 4 Mlthda hrN (ohad ——— & politicus. busq; ſollicitata illorum fœderatio. Romanus, quamdiu inter Ve- jentes& Faliſtcos, cæterosque mi- norum gentium rorarios bellato- res hæſit, tyro fuit,& velut ad palũ exercebatur. Gallia illum militem fecit, Pyrrho& Annibale meliorẽ, induratumque cladibus ad patien⸗ tiam vulnerum,& ſanguinis con- temptum perduxit: Germanilon- gà adverlus Komanos miliria in- ſueverant ſequi ſigna, ſubſidiis fir- mari, dicta Imperatorum accipere. Hoc ipſum intelligens Lycurgus, interdixit ſuis, ne eoſdem bello ho- ſtes repeterent, ne ſæpius exercita- ti armis, exiſterent bellicoſi. Optimũ remediũ arcendi à Stati- bus noſtris deſtinata bellorũ fulmi- na, in co poſitũ eſt, ut trãquillitate gaudẽtes. ad pacẽ ſervandã, vicinos invitemus illisq; offenſionis, helliq́; movendi cauſam nunquã præbea- muss ——n—— —— 330 Bellatorudens mus; ſic, ut aliis arma arripientibus, & nos eo arripiamus, ut extinct ambirione, omnia æquis procedant paſſibus. Si ſe muniant vicini, no- bis quoque de militibus, comme⸗- tuq́; proſpiciendum eſt, quantoq́; fortius bella inter tertios incendun- tur, tantò major cura nobis etitin muniendo ſtatu noſtro ut victoti refiſtere, victo auxilia præſtare que- amus. Ad hunc effectum, dum tertii præliantur, tacitè milites no- bis legendi ſunt, alliciendiq́; ſubipe auctioris ſtipendii, majorisq́; tran- b Son clla, prkt bhalor emo. pofi Iſt ar asc tut, punt ſruc, acere; — — D quillitatis, transtugæ; hac tatione noſtræ vires augmentum, prælian- tium copiæ latens decrememum accipient, majorq́; rebus noſtris ac- cedet auctoritas: Sique fortunaoc- caſionem obtulerit, modus illam amplectendi haud ignorandus eſt interim hanc agnoſcere, eique re- tia, quibus capiatur, tendere neſci mus. Sunt din 8 da 4 pr. Kui car danain A ng dade talisꝛmann, trripanah, 1 Bomräagu lemwim ar le de mältbu dicienden llaimre rr majeteunn O ſtauu n kictozudlan 8 Ad hanc 18 1 kantur u di(unt, alcrr t bendüan 1 5 rnſit tun 5 maj jorh thb h whe nobrobert, Wül ndi haod igqon u nesgulr 3 dter 5 capuacl, rale — Zelltnum exr peliticus. 331 Sunt bella fluminibus haudabſi- milia, quorum anguſta eſt ſcaturi- go, larga exteaſio. Pax vero in- ſtabilior eſt vento, hæc enim in ſu- premo luxus ſui voluptatisque ta⸗ ſtigio fini proxima eſt. Velut cœlo miſß armorum ſæviunt torrentes, mediasquc perfringunt, niſi aver⸗ tantur provincias. Hine vannatis arguuntur, qui ſuarum im potentes rerum, aliis modum pacis acbelli facere æquum cenſerent. CAPUT 40. De Dilſimulatione Efictà ami- citia. uilibet deteſtatur cõtemnitq; duplicitates hominum& tal⸗ lacias, nihilominus nullus inveni⸗ b 1 tur, prudentiæ encomiis intentus, qui carere queat diſsimulatione, blandimomâ,& tallaciä. Si ex ingenuis ſincerisque pactis haud enaſceretur periculum, pec- ca⸗ —— 7 3312 Bellator prudens catum efler fallacia uti velarrificio. Si auceps merulæ perluadet, ut ter- ram metiatur, cui eodem temporc, ur irretiat, inſidias ſtruit: Nonne ſummo jure ipſi diffidentia& de⸗ tenſio eſt concedenda? Hac mala non absque remedio ſunt, quod tamen plerosque latere ſolet: fingere, credere,& incredu- lum eſſe; ſatisfactionem agnoſce- re, contentum non eſle: cuniculi reciproci ſunt fallaciæ ac duplicita- tis, optimaque regula, qua contra inſidias aliorum tueri nos queamꝰ. ui cum maligno malignus, cũ duplici duplex eſſe didicerit neque duplicis, neque maligni timebitin- ſidias. In duellis in quibus æqualia ſunt arma, nullus locus fallaciæ eſt, præſertim ſi neutris partibus addi. cti ſint aſſiſtentes quo caſu pletunc fortuna vel dexteritas victoriam tribuit. Si nullæ legum transgreſſiones eſſent, dlent, Alnat lletat b hon dalare quut wui nlgt, lolir mmon ecnir urdde kin ru ani er intir ncautu es ale dram ſeryret Mrecipi Tiberi duadlt Nonye condi uin pusen Aacanino ruapertäateg vleodemda nüdas trun ipli diRdenn ncedenca? lanon dqr amen ſe te, credete dn ztistachonene tum non elt al nt talleitat rum tuehasqeaq nmaligumuad dlexeſſedirun que mälgir zwelliin gut nullus ocubih — — — — — — (tveurs pantal gcoresqloclſtl l deneritss Füe — — & politicus. 33³ eſlent, ſervarenturque præcepta⸗ & ſana reciperentur conſilia, error eſletà meme legis divortium face- re, non ſervare præcepta,& ſana recuſare conſilia. Hodie vetò, cùm s, qui fert legem, ipſus eam intrin- gat, qui inſtruit, fallat, qui contulit perdat, qui que alacritatẽé ſimulat, ad ſoliras præſtigias revertatur, o- ptimum eſt diffidere, diſſimulare, nec nimis cito credere, ſi non nimis tardè agi pœnitentia velimus. Firmius Catus lub veſte Senato- ria animum abicondens iceleratũ, ex intima Libonis amicitia traxit incautũ Juvenem& facilem inani⸗ bus, ad Chaldæorum promiſia, Ma- gorum lacra,& ad ſomniorum In⸗ terpretes, ut occaſionem illum præcipitandi nanciſceretur. Hunc Tiberius ornat Prætura, convicti- bus adhibet, non vultu alienatus, non verbis commotior, adeò iram condiderat. — 334 Bellator Prucdens Magis in bellorum negotiobrin cipes æſtimantur, qui ma)ora ſtra- tagemata noverint exequi& artifi⸗ ciis illudere hoſti. Honorare illos à quibus conte- mnimur, eos laudare qui vitupe- rant, quod non arridet, diſſimulare, ftingere nos non videre, quodvide- mus, ſolidæ prudentiæ indiciaſum: Contrarium qui aget ſtoliditatts exhibet ſpecimina. Homines nimium aperti cujus. cunque verberaturi ictibus expoſiti ſunt, quos declinare norunr ptu⸗ dentes, ſemperque luæ detenſioni invigilant. Raro, qui tegercant. mi ſui ſenſa noverunt, expoſiti lunt inſidiis. Minantur inter mellaapes, & venenũ morſibus ſpirant; Scor⸗ pius illud de cauda ſpargit. Sub imagine veri altius latet malũ. Sa- pidiſſimis nutrimentis inſpergitur aucupium vitæ, quo tallant cõſilia, oculos q́; paſcant inimicæ mentis. 1 lriol⸗ cot N ater lacu entes mänon Ies wume valper durauxi ecltam ſm nol itiaro keare 1 dDrom e pruc ledinc tam nt doderr Qul delnmm vean mtot gu wan Menmeitoa hob. e ilos aaten eos lautagtg donarndercd non iderean prudeotanne n qui wati cimina. — —— dae nperquvestabt Rar qätas. novenutenim — 4 — norldospin le candu put nutrinents ifen eite, uotalan ſcantinimice M * * ““— ————— & Politicus. 335 Qui prætermittit culpam aliquã diſſimulando, haud corrigere illam teneturꝭ ſecus ſi illam obſervaſſe te- ſtaretur. Hinc accidit, ut nimium curiolſa obſervatio minutiarum mil le incomodis anſã ſæpe præbuerir. Illi, quibus illata eſt injuria, pru- denter illam diſſimulanr, ſi ulciſcẽ- di facultas dcnegatur, ne ſecus agentes, major ipſis infligatur, pri- mànondum vindicataâ. Tecti ſemper habendi ſunt Sta⸗ tuum defectus. Simulanda eriam paupertas, quando à nobis petun⸗ tur auxilia, quæ non libenter lup- peditamus, quorum que recuſatio damnoſa eſſet: Vel ſi metus eſt, ne wanenee. d'vitiarum intuitu tertio invidiam manturänterden creare poſſimus. b Promittere, dum neceſſitas du- rat, prudentiæ, nõ lervare promiſſa, ri aluub xetdl ſi exinde Statui accedat commo-⸗ dum, utilitatis eſſe judicant inter modernos nonnulli. In plano ne- 336 Bellator pruden 6 negotium verſaretur, ſi fetvaturum prætextus arceret, juſtitià mumtus, Status ratio velum eſt, quod eligere ſolet ventum ſibi magis propitium. Hominibus prudentiæ vertitur, moderari in perigulis poſſe promil- ſiones. Quæ ſi immoderatæ fuc. rint, cimoris promittentem argudt, ac ſæpe non tollunt, ſed mutan periculum. Eximere aliquem? periculo, famæ augmentum eſt.E præmiis viribus robur eſt, quæ Sta. tibus pericula minitantur. Unde contingit, ut non ſerventur ſæpius promiſſa, non quòd facta lint, utnõ ſerventur, ſed quod promiſſotes eminentior immutare loleat fot- tuna. „ CAPUT so. An boni vel mali Statuum ſutesſſu AMiniſtrorum induſtri vel viuio adſcribenaiſint. 1 ddosbab 2öͤ ——— Dhrj lat, rüusbr esm Kechite altitu Wwictre ntæl ſdelp 3d fo Honen ulas Fudicio maque pubscc us, T funerur a, nei ¹ heni Seryi . du dm:& letn hudeg daretur, ſlena cetenſuſtitäna elunelh qwe dldimagenn dus prudenteeſ iper allspoli ud ſimwocdag Dl omtenlewe tollund, dau kivxtxa ma augmeuuna ibus tobarehg ula minianmr utnonſcyaut on qudiltim „led quipuid er immouea —— —— — — — — — CAPUI g- vel malidtthumn 3 vununbzhuuſ uibriubhſi &x politicus. 337 D Principis Miniſter Statui præ⸗ ſtat, quod caput homini: leges b pſius brachia ſunt, corpus ſubditi, pedes milites?& ſicuti in mem bra reflectitur bona vel prava capitis conſtitutio, ſic ab induſtrià vel vita Miniſtrorum, contemptæ vel ho- noratæ lunt leges, ad conlolationẽ vel deſperarionem feruntur ſubdi- ti, ad fortitudinem velanimiabje- ctionem milites. Ingenti opus eſt virtute, ſublimi judicio, magnàâ fortitudine, ſum:- maque felicitate, ad regendos po- pulos, conducendosque recte exer⸗ citus. Diſtributio ergo ejusmodi munerum circumſpectè iniri de- bet, ne unquam nocere poſſit ne- gligentia. Setvir, quisquis ſe putat impe- rare; quippe non luaagit, ſed alio- rum:& quot ſubditos, tot domi- nos hahet. Salus eorum neceſſitaté impo⸗ — — Belator prudens 3³⁸ im ponit, quam non poteſt evitare. Ita gregem ſluum Paltor lequitut,& tamen dicitur dom inari. Magnit cum magiſtratus nomen eſt, ſed quod ſpecie tuà multos tallit. Ali- ud enim loquitur, titulos,&glori- am,& dignitatem; aliud tegit, infi⸗ nitas mole ſtias& difficultates. Nec enim domini tantum lubdiilunt, ſed ſæpe hoſtes. Milites, ſicuticætera animala, habitum attrahunt in illis exerciti. is, quibus admoventur; ſicutipulſi tam ftreno, quaàm calcaribus obe- diunt; ſæpius tamen manu, quam flagris domantur, paſſuſque juxta equiſonis dexteritatem vel igno- rantiam diriguntB. Miniſtrorum actiones ſunt quaſi inoculationes; quæ flores fructus- que pro diverſitate ſpecierum tranſmutant. Hinc eſt, quod fubditis, 4— 1 7 rulbs boc ulean o ohll F, iai Nue am, t dmi na aaung ahnbu gai fun⸗ dioan didau fun d ſlpelt . quibus ſſon malus & politicue. annamch malus Princeps imperart, boni, qui- luialatug bus bonus imperat, mali eſſe ne- ur don han h queant. ſttau domn Leo, qui turmam cervorum du⸗ e uamäwsah cit, ſi non corda leonum illis im- oune 1 primit, ſpeciem tamen aliquamil- naem; an lis addit, quæ ſæpe oculum au. — remque decipiens, non minus mini tanumbi virium, quàm ipta veritas obti- uhe net. „Hedt ban Adminiſtrario Miniſtrorũ flumi- Arnht nlal ni magno ſimilis eſt, quod nomẽ à 15 norenm im ſcaturigine trahir, illudque cæteris aunnd an omnibus comunicat rivis& canali- in ne ug bus, quiipſi tributum ex aquis per- anur, Md lolvunt. Hinc bona Miniſtrorum clectio anima dicitur regiminis: Eo: rum induſtria imperiorum vita; ju⸗ — — 8 gexten. aa dirigumt. trotumadosu dicium corum navarchus, qui à joneiz gr rtor tempeſtate ſcopulisque Status na- 5 d''ecliat hin ſvigium præſervat. Quò difficilius eſt bellum, co — dh Ss majori prudentia indiget Impe- A rator: —— 34o Bellator prudens rator: quantoque magis inquieta pax eſf, eG majoruin virtutibus con⸗ ſtantia Miniſtro opus eſt; qui& ho- minum,& negotiorum,& tetta. rum pertectam habeat noritiam ad incerta caſuum,& omnis generis actiones, paratus habiliſq́ ſit.a Cælar in Hilpaniam tendensade verſus Petrejum, dicebat aggrel- ſurum ſe eſſe exercitum male dir ſpoſitum, indigitaturus finiſtram opinionem quam de illius Impeta rore conceperat.. mnar n omni arte una virtus reddere excellentem poteſt artificem ³ ad artem rectè imperandi vix ompès virtutes ſufHciunt. Semper præitabit induſtriäis quàm violentià imperare, hæco obtundit, illa lucratur ingenia. m Bonum eſt, quodwiolentiaac- . 31 G ratur. ritur, melius, quod induſtrid pa- Ale X. ah 1 Ad Vaeia 6 ne per b uug huum chin nan bauer 1 ſed Wmia dura ter, dperna ſpere ggdir (ahr 1 npeje 8 herari 4 ddana Lelunmun aadger magin 1 Waſodeawettu ni ſteocyuckg Knegenonn Ram kadenun luum, R& onaus parauusdadlig in Hüpanunt treſum, 1 elle exercuunn indigtacunä em quimdkünt ceperal. ni acte uuim t tem potet rnini icte impeua uin ſuthcium mt. 8 ver ptalei un violenuua ndn lalwctrur rupu nlla us gam eſle cõpoſiros milites, nihilq operari adhortationes ſuas, raptã manu gregarij haſta in hoſtem ir- 1 m ne. nius cbus das ft ——— O—ÿO;LOVL.,.:—— &x peliticus. 341 Alex Severus ipſe iter facieb. t ine intermiſſione, neque feſtos di- es neque labores ullos magno⸗ pere curans, algoris atque æſtus juxta patiens: iæpe ctiam pera ltiſ- limos montes hyeme iævâ, nivibus cœlo ingruentibus, ibat aperto ca- pite, ut milites ad alacritatem pa- tientiamque laborum re ipiſa co⸗ —„non metu ac lege ſu- ſedæmulatione ad perferenda Sn incitans. Quam denique obſequentes ſint lubditi, quàmquc experti mi⸗ lites, nunquam tamen niſi rectè imperanti parete poterunt, nec munere luo tu ug abe que conductu viti, qui regere ipſos feiat. Cælar duxante prælio adverſus Pompejum animadvertens ad fu- & hoc agendi modo ani- rupit,& 1 P2 mos 342 Bellator prudens mos cæterorum retulcitavit, verius Cælarem ſe appellari teſtatus eſt. Eundem glorioiè imitatus eſt nu- tantemq́; reſtituit exereitum Sue- ciæ Rex, Guſtavus Adolphus, cujus iHuſtria virrutis miracula vaſtusor- bis atronitꝰ veneratur, ſingularach Regiæ fortitudinis immottalitati conſecrata lunt exempla. Plus ab unius prudentia victotiæ dependét, quàm abarmis plurium, Exiguum ligni fruſtum magnam regit navim, atque unica columna magnum ſuſtinet ædificium. fiſdem Gallia eſt uſa populis, ijt- dem militibus, eademque armo- rum bellandiq; ratione; Interea ta- men præteriti Reges tantosnonte- portarunt victorias, quantas obti- nuit Ludovicus 13 adminiſtrante imperium Cardinale Richelio. Starus Miniſter non nimiâtumi- dus fiduciad, non publico antepo- nens privarum, patiens in nego- tiando, dundh nro K a l mm lbel dnti ts Min mpoii Aech derat oyühl puhres emun . lahr nuen erum elletan e areb o lorole mtuwe eſtituitenetoi ruſtzsusädaha turis mircdn enetaut ttitucii 3 alunrereryi mit 15 prudenün quam adimiſt ligni krutum m, nqyetnans luſtinetatbim Galkckhrf nbus, einkan, ndic rrinted tetittRegsun V Status Miniſtro. ſovicu aunäth 2n dent auxiliis, turbataque mente, eò ratio- tvdoris Gp „Crduk ket init wi 1 rorgädictat 1 1 adtg' b aro, 1——ÿ—ÿ—ÿʒÿʒ—; Q——— & politicus. 343 tiando, ingenioius in expedicndo, promptus in exequendo, induſtri- us in operando, conſiderans in puniendo, prudens in erogando, ſa⸗ piens in imperando, generolus er- ga merentes, ſolus majorem apud ſubdiros militesque aequiret obe- dientiam, meliusq́; ad eventum co- natus deducet, quàm numerus alio rum infinitus, qui inquieti ſunt in negotiis, tur bidi in conſiliis, lenti in execurione, imprudentes in deli- berationibus⸗ violenti in ordinati- onibus, ſeveri in punitionibus, irte- gulares in erogationibus, atque in remunerationibus avari. Adverius hominum inſultus, in- vidiæque violentiam præliandum Eſt& ſuperior potentia, quæ ſublatis prudentiæ num ipſius flectere ſolet affectus, quò minimè deſtinaverat, adco P 3 ut 344 Bellator prudens ut erroram expers paratum ſibi evitare nequeat præcipirium. Non bell modos Ducts in ma- nu; fed quomodo incendia,&⸗ quarum eluvies, eæteraque natitæ aut fari mala, ita præſentes tempo- rum neceſſitates ferendæ potuss, quàm ferendi impatientia uri- tandæ.“ Mutata ſæpe in meliorem cum Ducibus Regnantium conditio. Viciſſim corrupta legitur corun- dem culpa Miniſtrorum fortu- na. Hinc firmiter ſtatui nonpo- teſt, non induſtriæ Miniſtrorum adſcrihendam Principis felicita- tem, nec non argui culpæ eoldem, ob caſus improſperos, poſſe. Hoc certum eſt, Kegiæ Majeſtatis aufpr- cia Miniſtrorum ſortem excede⸗ re, multaque Principis fato tri- * 4 buenda eſſe, quem ſi iratus ob flagitia punitioni Deus deſtina- vit, — 1eeeeee — Kn um Vene tit nt lle üih K nain ſolt cio alco. talg quom lmoi idvi n geral dobſi twodi — — b ſdut ſo car tm te —————— danan n jes peian 39. mpüin 1” dadsDa wifoch Men uvies etoät ne Naprelen laare ſerga tenci infae 1 b Alepe inen Regranüia cotrupuhia Ipà WMinttuan ne frmirrin on nüikinn ndam Thibt cnonargu imprölpen — A 8 eſt Kegrllitss iſtrotun Gnene ultadle ncnh eſe ge lent Nu puntion el — & Politirus. 345 vit, non poterit obſtare Miniſtro- rum induſtria. Fortunata fub Venetorum auſpicijs Rentij Ce- rij fuit militaris expeditio, cui mi- nores lub Franciici I. Galliæ Regis &Clementis VII. Pontif. Roma. ni ſtipendiis progreſſus. Andreas de Auria, ſumma for- titudinis laude Imperatoris apud Carolum V. Imperat. defunctus eſt oflicio:reſtrictior ejuldẽ, dum Fran⸗ cilco I. militaret, armorũ fama, gioO riæ ſplendorẽ denegante fortunã. Haæc penitius expendens quis, quomodo forriter immotoque a- nimo in publicum cõluleret bonũ, quid viro prodeſfet patriè amãti re⸗ rumq́; peritia claro, ambigua belli onera fuſtinere, fortunæque caſibus ſeobjicere, ſi pro rebus ex fide ge- ſtis odiũ expectarc habeat neceſles Quid honeſta prodeſſet vita flagi- tio carens, ubi dominus odit? Inte- rim talis plerunque aulica vita eſt. P 4 51 1 346 Bellator prudens Si procul abeſt quis negorũs, ſuſpe- ctus eſt, metuiturque ne conſpira. tionibus miſceatur, aliaque tractet Principi moleſta. Sirebusgeren. dis interſit, illæque præter Princi- pis cadant votum, non absquecon- tumelià removetur à miniſcctio, vel ſanguine culpam expiare cogi- tur. Siutilirer ferviendo ad præfi: xum negotia tinem perduxeriu de: nuo Principi ſuſpectus tit, quaſ propriâ virtute, non Principis au· ſpiciis populi ſit promeritus bene/ volentiam. Parum itaque pro- deſſe viderur& prolpera uti For- tunâ ſubjecto nobili, propriis. que virtutibus eminenti, cui con⸗ tingit adicribi Dominantis per- verſi miniſterio, qui variis modis, quandoque ſub honoris ſpecie ipſi- us deprimere conatur auctoritatẽ. Et quamvis bonus Princeps exiſtat, obſtabit Conſultorum æmulatio, quibus — mnc er unt ptar obh) ciiü dlol lan muia ehqu- neei rutunge ken cenut, Aagr dleſk dirch 'ilegiemani crumimä moretur; ne 8 culpam an ner lerjiera ralinnen gat Ypi luipeät rrute, von ha uli ſit qpden . Paxnn tn tur& puruj ecto nodi, n ibus emin uw ctibi Dumunb ſterio, quwit nc lub honcräſti cre comrirati Sbonlrurnd Dontukorum n 1 1 ————————ÿʒ— QQ—— & Politicus. 347 zuibus carpere actiones optimas in deliciis eſt, quique eò ſiniſtris in- ſiſtunt interpretationibus, ut opti⸗ mos quosq; denigrent, ad meliora- que pervemendi adirum præclu- dant, Certum eſt, eniti fruſtra ad altiora, cui explicandæ virtutis in- ſtrumenta deluntnt.. Aſt hæc non terrent virum vità acmoribus innocẽtem, cui omnia patienda pro honeſte ſunt, oppo- nantur illi multa, quæ dehortentur, præteritorum matura ſequetur oblivio, parumque grata tandem civiũ ipſi reſpondebit exiſtimatio. Coloſius magnitudinem ſuam ſer- vabit, etiam ſi ſteterit in puteo. Si veram hominis æſtimationem ini⸗ re velimus, animus illius inſpicien- dus, non ea quæ caſu illi obveniunt, vel potentioris injuriä. Nec inau- ditum eſt, novam rerum& inopi⸗ natam ſucceſſiſſe faeiem. 3 CApP. 348 Bellator Prudens “ Rma, literæ& commerciatres ſunt ſcholæ vel claſſes, inqui- bus addiſcimꝰ, quaratione curlum hujus vitæ abſolvere debeamus, ſcopumque eligere, quo omnes noſtræ directæ eſſe debent ach. ones. 1 Arma ad aggrediendum deten dendumquc parata ſunt, qua ulo bus Principum reſervantur, pa- triæ, amicorũ, noſtrisq́; proptiis hs quippe cujuſvis exaltari poieſtcon ditio, veraq́ue quamn natura dare nequit, acquiri nobilitas. Addiſcuntur literæ, ut percipia- mus, quid velint prædeceſſorum Annales; utque reſtè Deum colas mus, mundi vanitatem cogno- ſca — üt Ac eſlin um re kem 66 — — r 1 8 8 * 4 1———— üan auin exꝶ Politicus. 349 Kur a. ſcamus& gloriam oœli: A Principe auriuntur, ut inde extrahat ſalura- dun masnn tis confilia: Proximo commen⸗ tnmgan dantur nobiſquc ipſis, ut exinde aanquã terra arida tœcundam plu⸗ erenere er e Ts ene tationabilis commodi: Illæhono- uruma ranringenium, nobilitant corpus, abloher tin derſonarum illuſtrant conditio⸗ dciger g nem„ quibus illiberalis natura lccie ele n extitit. b Accidit tubinde, ut quantum bello ſit oprimus, tantum pace ſit peſſimus. Manlius Capitolinus, ipum mm ſ, cum rei militaris peritia antiſtarer, orünotnat pacem tolerare neiciebat. Si Ma-⸗ julris eunin nus ſibi perſuaderi paſſus fuiſſet, u- eracquequnm Muſis& Grariis ſacrificarer; haud quitinwblt turpiſfimam pulcherrimis rebus zuntarlieramef coronidem impoluiſſet. Beatus, id velat pratt qui eruditione ſimul& robore in- uructielal ſignis prædicatur, 1 wunci ſardalec ad aggtedind- ue parxain g — Com- 4 — 350 Bellator Prudeus Commerrcia& arma& literasin exercitio continent tam tes civiles quàm militares comprchendung arteſque tam liberales, quam mechanicas, omnia negotutio⸗ rum genera, actionesque rationa- biles& homini proficuas, quænec Deo, nec proximo, velgloriaæ, yel utilitatis ratione contrariæ ſunt Eternitas literarum antiquitus beneficium. Nulla nunc vilor —— quàm literarum annona vitreaque in eas eſſe videtur Regnantium benevolentia. 1. Nonnulli ad gloriam cap tandam, genit egitu pein umal Hermodis cõſilio, Calliſthenisex⸗ umam emplo tollendos è medio eraditos ſnpol viros eſſe arbitrantur. Deploranda ſibis literatorum conditio, quibusin Bi gadi bliothecarum ſepulchroinſenelct dum, legitimæ voluptates abdican. dæ, abrumpenda vité blandimenta ut demum una paupertas unaà mile riæ, unà contemptus contluant lit ratum. nsd Re rüles püd llaun ruden. tcat anaun ounneatun nates conprth dam lderat 8 onni k ra, achodesen müniptoüchaa drormo, n atione codrrun menn m. Nü u erarum annoran ſie videuu ſaa b ntia li ad glncmad is cödio Gäehe llendoserum earbirmm Nh um condidit rum futtmi b tim dpuie m pencuſid 1 ——— — —— conterpld — **— IAS ipſi Sratui interitum minatur. Con- 4 ex Politicus. 351 rarumq́; diſcipulos& doctores cir- circumſiſtat. i Laboribus qui inniti non vult, qui- que ut edat vivit, editq́; ut vivat, o- tioſus vocatur, exercens absq;exer- citio, vivens nõ vivens, quinumerũ replet, ne videatur nihil eſſe: cujus qualitates heſtiæ potius, quamen- urationabili conveniunt. Oriũ Labyrinthus eſt multis via- rum ambagiba inflexus, quem quò penitius ingredimur eò diffiollius exitum invenimus. Irretimur quip⸗ pe inſemitis odii, commodi priva⸗ ti malitiæ, ambitionis, invidiæ ca⸗ lumniæ, totq́; aliorum vitiorum, ut impoſſibile termè judioetur, eũ qui dubiis corum actus eſt erroribus, gradus revocare, eof qus ad virtutis vias dirigere poſſe. l00 8 0 Hoc vitium infinitorum alio⸗ rũ ſcaturigo; tam ſubditis, quàm ſerva- ————— — ——— 26 ——————— —— lenn hnen V hüneßa zcegendet On oeltüüwnng rigotem pruan Gintortunn tom ldccecun vispro tegulh beant oror continets, Rae ntur, auh nr alpicaretkan ralcati pieſcn veclasqte nat aros qunumg doruch tuleicem rum, aloronimm — morumuuanit rNerimpmui dianohloball — lhecerlun n b auſa tockunt, tt m cpaang 1 e Politicus. 353 dentia; qui, ſi veſtigiis Prædeceſſo- rum inſtitiſlent, easdem valore ſubditorum Statibus victorias, ean- demque felicitatem acquiſiviſſent- Verum gliſcens abuſus corum im- peria inquinavit, quibus corruptis, proſperi rerum ſucceflus ſperari non potuerunt. Niſi Romanorum Senatores ditati armis ſubditorum, conti- nuis in illorum ſubſtantias tribu- ts ſæviiſſent, eosque ad igno- miniofam paupertatem redegiſ- ſent, abſoluto utentes imperio¹ nunquam rebus novandis animos accommodaſfent, parta armis pace contenti. Sicuti dies, ita ſubditi caleſfcunt, veltrigent, juxta curſum motumve Solis, qui Princeps eſt. Falla eſt opinio qua nutriti quidam exiſtimant, depreſſio- ne ſubditorum otio fatilcentium Prin 4 — abelli incjcum brede uique tutus eſt kerememp pe 8—=‧=‧ſſſſͤſͤſͤſͤ —————————OCOQQ˖ ·ʃ˙8ů„·„·— at uere digoit vene ad inxaſio onem? proprium in eienlun IIͤ quere. 5 Forritudo ful dit oru ma imperij cu todia eſtil lem aucacemdi miadjeäi dciun gadag ate K foriruar tereneag are, impetünna narenonpode 4 andum i 16 ntum igwnag hoſtibusimmni eräm cumcran d aülean inuere dfun,h ad insalonast. — & politicus. 355 conlultum fuerit proprios ſubditos armis aſſuefacere, vicinos orio con- terere. Nullum enim ſævius in regno bellum, quàm pax corru- pra, quies otioſa,& vitioſa tran⸗ quillitas. 42 Hoc perpendentes KRomani, Cenlores crearunt, qui nulli tacie- bant licentiam per plareas ablque negotio ambulandi. Et tempore Catonis nemo in civium numerũ adoptatus fuit, cui non robuſtæ eſ- ſenr manus, calloque obductæ. Quinam ſubditi impudenrio- res ambitioſiores, rerum que peſſi- morum capaciores eſſe poffunt, quam illi, qui otio dediti ſunt. Pau- ———* 4—— 2 ————— 4 nonnt tu per opificij ignarus, qui abſque labo dominaui Uui revitam traducere vult, quiq; vento n in dtun haud nutritur, omnia infringit le⸗ gum repagula, cunctaque perpetrat vdo lchünrl 1 ſcelera, malis ac bonis damnolus, ad ri aubuchiuns dignitatem evectus priorem humi- litatem inſolentiã rependit. H Di- æomni 10 6 7 — ——— deluun 3— hala G pohrheu 397 3 duu naraha deetents eſe. or qasrorenn enrtrmre nemeut h memores; munus ſibi injunctum ſüum nu oblviteuntur, umbrisque pigritiæ t Gentzend inoluti- veſtigia prudentiæ amit tunt, arque in eosdem impingunt eclegennertn rores, qui Polemarchos The⸗ utena banos deceperunt, qui, ne cœnæ um günhen, Jelicias lectura turbarent epiſtolæ dexuulonat inbdias Pelopidæ revelantis, hoc Guoqherm jtruente, cuncti morte culpam ne- egucunt e 3 gligentiæ expiarunt. antut Acdtte Stagnis otium comparatur, quæ acabilicsiatest licerrecreationi& commodo ſint — aerem tamen inficiunt, Srawiterut generarisque animalibus venena- gonamm ds, diverſorum morborum occa- esmenu ſonem præſtant. m des Fontun us Si apud Principesin æſtimatio- 88 Anxnäi ne virtus eſt; iique ſervos fideles obdwun mtremunerant, nec memoriam de- u beälebumn ponunr acceptorum ſerviriorum, Lugörntostel kactaque inter lubditos differen- undeneünengh, tia merentes honore aflficiunt, & ni dominulifen Delaunn. 5„ 4 G Tohthn. 359 aeen brem molüchem flentibus: Sedun — 4 illiantiqui virtfolebãt, inter lul um ndiücss daß ac geſta tempora virilem in modũ 9 ede tripudiare, non facturi detrimen- avhil um tum, etiamſi ab hoſtib fuis ſpecta dillapac, rentur. Danda eſt remiſſio animis: unt, cio, meliores acrioresque requieti ſur- nue mancpach gent. Ut ferrilibus agris non eſt nlecann m imperandum, cito enim exhaurier d exctciid an losnunquam intermiſſa fœcundi- nt, lateim ſaf tas, ita animorum impetus aſſiduus ungerenyiia labor frangit. Hæc ad Muſtapham nelcat, td Mahumedes ille qui Conſtantino- Lcipioklunmg polim expugnavit; præterea:& KLauternains equum vide tuum! Nunq uid belli⸗ & umbänt coſum& ad tubæ ſonus prurientẽ luetis Horsind ephippio ſemper aut æneo cata- dbarz Kaudh phragmate, aut etiam corports tui n curi poöleäh — — 1 mole pertinax inſeſſoc oneras? Cer- orrunnuüeld te quieſcere finis,& non pondere sWofiateun tantum, led& phaleris relevatum. „ utineunun ad prælepia decumbere patetis ac mida vuann nitidè curare jubes. Conclude igi- 11 tut — — ———— nec majorem repre ſionem facir, Belaghn Lnunn aädagoücen ie Cunpränn eriamineri AU a, tus ſalins, an te maledinmah reuunifiſt’ Muendänn ctan laudes adbdan 1 4 lones ai ein dat, contomela aan oordüöiipin, Ilteraaaun 5 gis innnadnkn Icultas,Gitas pue detcentnt em vin ditanc mn ob' metuin tem rearcbenl 1 cit, Ginühem saccunis Anged meln keitut, 69 exiltiwaso *½ “ —„*— Si boni ſunt, à bla malitioſi. I— &x yoliticus. 361 „Siergo laudes merita teſtantur, ſi reprehenſiones viria revelant, contumeliaque invidiam retegit⸗ curtam ardenter laudes appetimꝰ⸗ cur reprehenſiones culpantur, pu⸗ niturque contumelia? Dum me: nta laudes teſtantur, merendi ar- tom tradunt, dum vitia revelat re⸗ prehenſio, quod evitari debeant, oſtendit, dum pravam voluntatem retegit contumelia, apertè demon- ſtrat, morbum oculorum non Soli- ſed iplorum oculorum imperfe- Cioni adſcribendum eſſe. Omnes qui in orbe vivunt ho- mines, aut boni, aut mali ſunt, aut cdyites, aut egeni, aut virtutis aut vitii factatorcs.. m illatlad undimoniis ab- horrent, propiusque ictibus con- tumeliæ expoſiti ſunt: hæc bono. rum lapis Lydius eſt, tempeſtasq à cuius violenrià immunes exiſtunt 4 Vitioſt 2-——— 2 Bellator prudens Vitioſi adularionibus oblectan. tut, reprehenſiones taſtidiunt, quiu reprehenfio obvitium facta, boni eſt quoddam; malitioſis verò nul- lius boni commercium eſt: Mala libenter pattarent, ſinon retegetẽé. tur: blanditias ambiunt, pro ob- nubilandã veritate:proabſconden- da deformitate- fuco faciemi incru ſtant b Siomnes pruddentess 6 cuti eos invidia de clarat, ſtulti fotent, illiq quos diſſimulario à ſtultitia eximit; prudentes, ſevera caſtigatione di. gna eſſet invidia, præmiis remune- randa diſſimulatio Verùm cuùm umbra quædam ſit invidia, ouſus beneficio magis eminens merita, diſſimulatio verò lumen aliquod, quo plenius vitia conſpiciuntur e jure unam rejicere, alteram am plecti non poſſumus, quia unaini- mica eſt innocua, altera amica ad præſtanda ſervitia inutilis. 8 arot bet vml akic menat aan Ne r dch lendo hſe ſj d cuhem enun u wn diciu orian orial tetey der n gelcia, am lat 9 Delty ula dulaäanäd, henline bälite lo odtiumti ham; wahtelhe commetcünt attaren linonn wäticendin Averiatepan vitate fuchtan des pradents echarat ſuliten s, levetsolbanan imularoalhtha 1A invidi nin Kimuhn ſans urdam Änn 8 magis ennmde tio nessmain jus rin ennhiins m reicrte tern npoltau, un jnnocui, dlcadnl alerriuiodib 2— „1I ,⅓. * An 4 Politicus. 363 Si dives crumenam oſtendens auro retertam, pro injurià non ha- bet, ſi dicat quis, vento ſolùm infla- tamillam eſſe: Cur egenus exinde offenderetur, ſi quis diceret; cru- menam ipſius nòn niſi vento tumi⸗ dam, auro repletam non eſſe. Nemo virtuoſi nomen merere- tur, niſi, quæ ineſt virtus, talem ipſũ declararet: Ac vitioſi absque repre⸗ henſione efſent, niſi adhærentia ipſis vitia, culpam inurerent. Si virtuoſus, encomia ſibi ob vir⸗ tutem debita reſpuit, modeſtiæ ſi⸗ gnum eſt; Si verò vitioſus à laudi- bus virtutis abhorret, arrogantiæ indicium eſt; quò magis virtus gloriam fügit, eò magis virtutem gloria ſectatur: Vitium quò magis latere vult, eò magis divulgatur. Li- berè nata eſt voluntas, ſervitutis neſcia; hanc qui conſtringere vult, eam latius expandit. Qui unius rei lermonem occul⸗ rQꝘ targ —-———;—;;xxxxꝛ—ꝛ—ꝛ—ꝛ—x—x—— 364 Bellator prudens lnu tare conantur, de alia! loquendi pim mareriam& occaſionem præſtam: dumque unum tegere intendunt alrerum denudant; quo, ur prohi- bitis magis inbæreant loquentium ſermones, efficiunt. Qui unum verbum reprehendit centum alia proferendi oçcafionè facit: hoc verbum ſi reprehenſione dignum erat, ea quæ reprehenſio- nem ſequuntur„ punitionem me- rentur longè ſeveriorem. Sique amne verbum probiberi deberet quod impuri calumniarum texto- res egelidatæ erubeſcentiætronte, ad inceſtandam bonorum famam exſpuunt, omnibus fœdæ dicacita- tis ferro præſcindẽda eſſent jugula. An ſupercilia rigidi ploſoris ti meutureſpinæ ſunt: quid metuitro⸗ ſagliventes butones ſunt? immitta u dap tur Phalangium. Reptiles cochleæ n d luntevincet qulx. Telalunt, inçonlulte in aliosja- ctat unhle lpch u, de aia. 1 riiaen aum vezete ina⸗ audant, lo, 1 inbæreant aee cciont. — a proterenälan kerdamüteyita at, eaqun 8 nrar, punion ge leyeicren bum proddent ari calomumwm atx erdtenuim ndam Manamans omibs ütne xſcindecaetai eriang jan 9 lnebaßie bulc(odts opt mn gam. dexrisai g ull — 2 — r len uten e, wcrsleiu & politicus. 365½ ctaę durius in projicientem retor- quentur. Pectora bonorum virulen tis infurtis lancinant maleteriati? ihtra Leonis pellem Arcadicè lo- quuntur. Acrium Medicorum: mo⸗ re, qui remedia contra venenum etiam de ſerpente conficiunt; ſapi- ens de vipereis linguis riſus& joci nexus novos. Melior veritas men- dacium devorabit. Qui exploratores emittunt ad relciendos vulgi diſcurſus, meliùs rebus ſuis conſulerent, ſi infuſis à vulgo ſermonibus proprias con- templarentur actiones, ut eas, quæ ludem promeritæ ſunt, continua-⸗ tent, abiis, quæ taxantur, deſiſte⸗ rent. Verùm non compenlare lau- des, ſupplicia de contumeliis poſce- re, teſtari eſt, magis contumeliis, quam laudibus nos delectari, quia dum unam contumeliam 0Q32 pu- 366 Bellator Prudens punimus majori gravamur, dumq; agp laudes proſequimur affectatas, vo- untarias impedimus. Si infurgeng uis dicat, admiſſis contumeliis malos ſuſtentari: bonos opprimi. Huic regeritur, malos termones de eo ſparlos, qui virtute niritut, ma- jorem ipſi laudem acquirere, quam ſi optimi de illo lermones haberen tur; ſic ſi bona dicerentur de eo, quem aperra infamat malitia, hæc plenius ipſius mali deformitatem tanquam bono oppoſitam declara a rent. 1 Potius remunerandi, eſſent ma. ledici, cùm bonis anſam præbeant virtutem exercendi, contumeliæ- que ipſorum laudes involuntariæ i ſint, quæ de meritis teſtantur, qug. rum, ob ex aminis defectum nulla ratio haberetur. Wallenſtainius cum relciviſſet gx militibus quendam le beſtiam vo · eluunn Eruden, dodigrayang, ecpigu MReän dpedimus g Hadmiche am entari; doagz g mtut,malos ſerna qai virlate laudem acqlia e ilolernoneas bona dccremi tain nas dous malcet 4 donooypolame — m donaa exctcend eunid um laudks Tini de meriusteban xarüukiad — rretur. 1 aſtainids Cui- fethn us qpeacin edeb “ 4— rentur. remunenui— & Politicus. 367 caſſe, humanè illum excepit, obla- toque munere ipſi reſpondit: bo- nus es Philoſophus, dum profeſſus es homines animalia eſſe, dignam jadico tuam ſcientiam remunera⸗ tione. Acculati quidam cum eſſent co⸗ rã Fontium Comite, quòd ſiniſtrè de Hiſpanis locuti eſſent, remune- rari eos fecit, poſtea in hæc verba prorupit: Si mala nobis infligere poſſent, haud mala de nobis lod; de- iilitantum, qnod reſiſtete pote h invidia adhæret: hæc luperba glo-⸗ tie alterius inimica eſt, quæ media ctepare non veretur, modò venenis luis faciem virtutis cõſpergat: Nun- quam portas apertas, ubi liber viriis aditus eſt, ſed cum ſtrepitu occlu- las pulſat. Effe tamen Virtutem& fortunã, dieunt, quæ in exeeſſum adeò effe- Q3 ran- 4—*———— — 368 Bellator Prudens rantur, ut eò hvoris, jacula pertin ere non poſſint,& tan quam extra — fortem poſitæ admita- tionem lui excitent. Quæ compa⸗ — optimè poſſunt cum Cyllene Peloponneſi monte, cujus verticé abomnibus ventorum minis lecu rum altitudo facit. CAPUT 5.. Nilbil derogatur Principum vel Mini. Krorum exiſtimationi, ſi niſe. ria ſubinde& arumuis fatigentur. Quuee. 9 eo tanquam peke a correpto tugit, quem mileria affligit, æs q́; gravat alienum, eoqge ignoranrtia humana extenditur, ut honore& gloria talem indignum judicet: Et quod maximum eſt, ſm ipſi Principes, dum ſolos opulentos evehunt, nihil curare videntur in⸗ genii ſubtilitatem animi fortitu- dem& ſi miles qualitates, quibus ille a lan Dyuden Arotsneuh ſumn rna conen galla n Acitedt Qun e pollat an d monte, cupha s wentorum 3 dotcit. LArU g. b . etar hiuimdi 1 ¹ exiſtimennni ſabinaeo ung fuixu. et ab eo ullln pto togi erqa G grajqin a humanad — c oloria uei Ei qwad muütd pes dum obict „nihijcare fümm dlitatem alinl miles gulato . 8— 1* & Politit ur. 369 ille exornatus eſt, qui bonis fortu- næ orbatus virtutum abundat opu- lentia. Interea certum eſt divites ex pauperum ſpoliis opes contra- here, optimaque Principibus à ma- gnificis& ſplendidis Miniſtris ler- vitia præſtari. ni 11 Urile eſſe Principi erigere divi⸗ tes, ſi conſervare iplos eorũ Oopes pofſſent; inconſultum, ſi magni pauperes faceret, quorũm interi⸗ tum ipſi creatura eſſet inopia: Si itaque dives nom ſalus, paupet non interitus eſt Principatus, cur m*αᷣ ris ille æſtimatur, qui inutilis eſt, quàm is, qui nullũ intett dilpendiũ? Vir generoſus& munificus, plus regulariter incommodi, quam di- vitiarum colligit: Econtra pluspe-⸗ cuniæ, quam fieceſſitatis contrahit avarus: Tanquam fluxus& refluxus ad unum accedunt, ab altero fugiũr divitiæ: Quas ſicuri reſpuit animi generoſitas; ita ſummum in illis ◻4 bonum 370 Bellator prudens bonum requieſcere avaritia arbi. Miniſter quem ad menqdicitaté redegit voluptas, eommileratione indignus eſt. Quem veròideo op- Mpß Preſſit egeſtas, quòd fideliter ſuo allſ functus officio, Principis ſuſtenta- vetit auctoritatem, au xilia virispra- ſticerit merentibus, à peculatu ab- ſtinens, illum nulla unquam ſar prædicare poſſunt encomia. b ui circumveniendo Principsè, ſpoliando ſubdios, vendendoque, quem apud Principem aucupatus eſt tavorem, ditatur, contemptum Promeretur& caſtigarionem: qui- que potius ex fumo, quam ex fam- mã calorem quærit, ao in egeſtate vivit, ut dives moriatur, bonis quæ poſſidet, indignus eſt. Multum commoi ſperarelicet Principi ex Miniſtro liberali, qui expendẽdo, quod reſervare poſſet, affectus qujelcete awan tguen ad an luptas den . Ceen gendih s Guüte hcio ncſig ritatem aupun renuidus, a 3 illum nalk u du poſduntencom rcumveniendoln lobche felte n h ad! Peneh d m, drana arme ur& calternn Sextumämai em quænt aäd jves motart ud ndignuekk m conmodi peneh x Minitrolh ſen adlelerur,i 10 O dellt nun V ———— & politicus. 371 affectus acquirit ſlubditorum mili- tumque, dum que haud invigilat corradendis diviriis, fideliore cu- rà tungitur officio, aliorum obfer- vat fraudes, majoriq́; affectu Prin- cipi ſuo intervit. IIluſtris Virtus Beneficentia, quæ duſta dn ac⸗ cipere ſe putat, ubi dedit. Conſilio operâve juvare æqusè facilis, atque lumen de lumine Iuo alteri accen- dere, domum ſuam, menfſam,& omnia denique uſui mèerentium ſi- nens patere. Oculata nihilominus, & beneſicia non projiciens temeri- tate; ſed regens judicio; dignisq; adeò dans, ut pro modo tum copiæ luæ, tum indigentix alienæ, egeſta- ti vero ita lubveniens, ut& rogandi neceſſitatem, verecundiam que an⸗ tevertat. Hilari vulru, manu cità, ſermone modeſto duplicans gra- tiam. Villaræus magni nominis Vir. ll- D li 37² Bellator prudens li ſeptuaginta& novem anni ſpatr um vivendi, qua etiamnum xrate, rebus haud impar erat agendis: curſu bonorum inoffenſo quatuor Reges emenſus, magnà laude pro⸗ curayit res Galliæ, vita& moribus innocens, ſagax,& quà maxime doctrinàa valuit, arcanoram impe. rii ſummè peritus. Tenues illiopes prolonga adminiſtratione, quopa⸗ tuit res Gallicas procuraſſeplum magis quàm luas, quodrarumm Aula, coque magis laudabile. Termeſius Vir lumma morum elegantid, ingenio lubeili, Marit juxta expeditus& Gratiis ad Glat- racuin plumbea glande pesitus, cu in extremis eſſet, venientem ad ie Regem, inter alia in hæc verba cô- pellavit: Stbi prater uxorem& lhe.. ros nihil eſſe bonorum, quæ fortund parantur, reliqua aut ſe: Vitio Regs ab ſumpta, aut eo polita,fato ſuo, uno. miuibus alienis aiſtrahaniuk. Econtra 8 “ 1 Jh daoleſ dini p ei ew h zellun huutn⸗ ata& dofem 1 1„onsecanaa, d umpar enn 19 orum! neckenon enlus wala Call, 1 udn kagar„Kgu lut,ean 1 pering. Tcnna adm itr rariona ka zallics ercn 1 n luns, unr ue magä bulas cläus Vr lrmam „ ingenh u un deditus lon u lum bea 1 d clet, tand intet aladm ghe Thtynatr unat le hanun, faf rellu nu'hnan. wurzahh Sauduu 3 —— —— — — — — 1 —— — — — — —— & Polititus. 373 Econtra damnoſum Principi, ex- itioſum populis avarus præſtabirt miniſterium, qui, dum minime poliareillum, atque ex ſinceritate munere defungi videtur, maxime ilum offendit, ſinceritas quippe quaveſtiuntur ipſius actiones, ve-⸗ lamentum malitiæ, quo palliatus, populum& una Principom depra datur. Severis odiis agitatur Miniſter avarus: Ex neceſſitate odium im⸗ perat, ubi ne quicquam ſperatur: odium adverlus Miniſtrum quod concipitur, in ipſum quoque re- dundat Principem: Sique perfi⸗ dos non reddit lubditos, novi⸗ tatibus tamen illos addicit, cogi- tationesque ad infidelitatem di- rigit. Verum eſt Ipe nonnonquam de- cipihomines, ac ſiniſteè de fururis ominari. Sunt Principes, qui bene- volen- 3 4———— 374 Bellator prudens volentiam ſubditis teſtati lunp quamdiu in ptomptu erant off⸗ ſuuß cia, quos adverlâ fortuna preſſos deleruerunt, oculis in eos come- ctis, à quibus eadem vel majora ipe: rabant ſervitia. Ad præſentia ſolum reſpieivnt, aeceptorumque beneficiorum de: ei ponunt memoriam ipſum hono⸗ rantes, qui erogare pecuniampo- teſt, eo, qui facultaribus in Princi- pis uſus conſumptis lapſus eſt neglecto. V Aliter affectus erga bene meren- tes Ludovic. X III. Galliæ Rex ch⸗ jus hæc ad moriturum jam Maute- verum verba: Etſti deſtinata morstua quodabborreo, manebit animè meo Maureveri memoria alie impreſſa, manebit indelebilds hæc tua fides quam Erit mibt præctpua cura gentis tuæ;& quamim i mortalem facit ſauguis hic quem c 9 glorioſamorte conſirmas. fundl ah 4 d dumt en jlaty uten lbüns uha in piomptaena achetätonn n, datbann 1 1 fitia dlentis olun imquedenekend nemoramixnn wierogaegeng qöi hehee conlampib ha V fectwemeteere wic. XDIGaulsc d morumitl tba. ilzunn b e„reo, nunth wenni in naelebabua artetunt'ni- 4 vuth te, urage ſis —— — — — aai A9 facl Fapul ſn 1 E Politicus. 375 fundis prodigur tui, ego lorgitionibus faciam auctiorem trahamg in exem- plu munifiventiæ Regiæ, quã tu poſteri- iati exhibes exemplu fidei& virtutts. Dictum vulgreſt, vir abſque pe- cuniâ, mortis eſt imago, aurum a- ctionũ humanarum anima; quod, quo rarius eſt, eò majori gloria is co rulcat, qui poſſider illud, conſer- vatque. Siitaq́; tantas aurum vires habeat, nonne ſtultus is judicabi⸗ tur, qui aurum poſſidenso uti ne- ſcitẽ quales avari ſunt, quibꝰ aurum non, fed illorum avaritiæ inſervit. Si tanto virtus auro adicribirur, cur nim non habet conſervandi Prin⸗ dpis memoriam, onr non in men. tem ipſi revocat præſtita fideliter à muniſtris lervitia, cur ad ea remuné: randa non incitar? 448 3 Si animadverteremus Otficia- lem commodo privato addictum, qui vitrum vini denegaret ſitienti militi vel merccnario ob diurnos labo⸗ 376 Bellator pruden⸗ labore exanimi, nonne dice- remꝰ bona illegitimè diſtributa el. ſe, fortunamq; aut nullius; aut bru- talitatis potius quaàm rationis am vitii plus quam virtutis, cutam habuiſſe. o Sicuti abſque dubio generolus reputatur, qui pecunias ad expedi- tiones honorificas conſumſit: Sic certum eſt, eum, qui Principis ſumptibus ditatus eſt, imunerisque exercitio privatis ufibus invigila- vit, hominẽ eſſe ingenii avari, tur- pi lucro magis, quam ſinceris actio. nibus adictum. Hinc facilè eſt dijudicare, abutro Miniſtrorum fideliora Principiler- vitia præſtentur. Avarus publico qui inſervit, carbonario ſimilis eſſe cenſetur, apud quem cum ho- ſpitium cepiſſet vir candidus po. litiſque ornatus veſtibus, qui quòô magis I megmate eas purgare tenta bat, a 1100 het pyri i pner dnha g — ¹ 1 ¹ ad en gale de h ut Nharn tr anoc 8 1 lenman dimi, n legins in dgj andulw auipecuniaag orideaconine eum, quß ditatuselh na rirats oihnin nö elleingenünat ags, Cuanira dum. rle cſtcinter um fdeiumiſ tentur. Arbfth vit, crboudi- tur apuu gernm. epillet i cne. — Datus ſettb, egmnteupunmt & Politicus. 377 bat, eò magis eas carbonum pulve- re denigrait. Eorum, qui pro erroris ſui excul- patione dicunt, quòd, eorum Prin- ceps æſtimare ſervitia non debeat, qui rem propriam aliquomodo negligunt, cùm enim ſe ipſos rege- renon poflunt, multò minus alios gubernabunt, ratio non univerſa⸗ lis eſt; quia ad ſervitium Principis nonrequititur, ut tam exactam ſui Miniſter rarionem habeat, cùm in aperto ſit ejulmodi regiminis ge- nus regulariter Reip. præjudicio eſ- ſe, eumque qui nimium adres pri- vatas atrentus eſt, minuscommode alius vacare negotiis poſſe, ui ob iuinptuum erogationem lacultaribus laplus obæratusq́; eſt, meliora Principi ſervitia præſtare poteſt, quàm ille qui opibus abun- dat, majoribus tamen quam poſſi- der, diviriis quotidis inhiar: Ad acqui- 3 2 ———— 2— 378 Bellator Prudens acquirendum enim honorem fi. i unt expenſæ, hinc qui evacuatis iet pecunia arcis exiſtimarionem com(i paravit ſibi, felicibus in ſervien. lio do uti poteſt progreſſibus. Ferdinandus Secundus Impera- ror Auguſtus hujus rei veritatema. gnovit Nobilibus utens, judicio& fortitudine potius, quam diyitils claris, quorum operà mulrtas ob. rinuit victorias. e Subacto judicio& cordatis mili- tibus, aurum divitibus extorque- im tur, nec virtus ramen, nec fortitudo'nn aia ſuperari auro poſſunt. driolpe Caracallæ erga ſubditos exercita- ta liberalitas ad prodigalitaté qua- fiextendebatur, hinc a Julia Matre admonitus fuit, ut caurius remad- miniſtraret, ne ad interitum tand? præcipitaret profuſio, quibus audi- 6, tis enſem nudatum matrioſtendit, ana eamq́;hoc ſermone adortus eſt:. i d — iti⸗ aaekn dum ennd lan enl 8) dnc de rcserihman übi, teſebun, wrelt prgelh 4 dints Keeng 1' uſtos bufätwm Nobilibus uen ine potis, o 1 wuorum oyetn dotas. dof juclcinktna urum diithuen 3 eirtus tamenarſtn auro poln 16 Næ erg. ber i tas 31 räge us tuit, u am nudatum nrub- c lermoreadoludt 1 — &x politicus. 379 litimere Mater, quamdiu hio præ- ſto erit, pecunià non deſtituemur. Cyrus absque nummorum ſub- ſdio diu exercitum bellumque contra Medos luſtinuit. Aurum ſub imperio hominis im- prudentis, eſt ſicuti elegans aliquod inſtrumentum inter manus infan- tis, qui affectu illud proſequitur& conſervat, uſus illiusexpers. Majoris facere Miniſtrum ava- rum, quàm ſplendidum& ingenio- ſum, regula innititur tam falla, quã virtus affectationibus nudata pul- chriorelt tucaro vitio. Conſentire nolucrunt Romani, Gar ſtudens corradendis divitiis e- ſebatur, bu 1 quitum numero adterberetur, vili- tatem avari nobilitatis ſplendori tun prorlus eſſe contrariam arbitran- aret min 1 w. tes. Sorte& evétu accedere poſfunt divitiæ, quæ tamen neq́; dare, neq; adi- ——————ÿ—ÿ—ÿ—ÿ—ÿ—xxX ber, quam perdendir metus. ves inſervit ut hanc ſibi qualit conferver: Pauper ad ac dam Hhnde labor t: Ledende mnem aſſe quitur i de ſiderii: Dives amat vitam, qulgſ mimo zmne dolln quæ ui ſnnean erepollun, ſa nſtantet ian, nili yni 4 1 —— ucrandi majone im etahn vit ut hanolid 1 t: hana in riam hbom: 4 mat comnodlg m, lecusg puun 10 nd wapu Ana doreaeguün, mitritut. trgualtin nra , nonantiin 4 üren ſegutsl huehe V cttpu umaltia & yoliticus. 381 ad commodiorem vivendi ratio-⸗ nem cumulavit; Etcontequenter; nobilis egenus, divite avaro ani- moſior erit. Diyvitiæ ſunt, quæ Raruralem hominum nequitiam juvant, hu⸗ mumque illam humanam velut ir- rigno imbre ad vitiorum varieta- temexfuicitant. In paupertate dubio procul te⸗ licius vivitur, quando pingue ſce⸗ leribus ſolum egeſtatis calore in- terveniente exſiccatur. Maximæ P rincipis Miniſtrorum qualitates funt fidelicas, judiciũ,& prudentia. Vir fidelis ſemper in- corruptus exiſtet, prudens bonis non carebit ſucceſſibus, reputatio vero puſillanimitatem repellet. Quid intereſt Principis obæratum eſſe Miniſtrum, ſi rectè ſuo fungatur munere. Murmurent Creditores e- genotũ laginati lubſtantiis, obſtrc⸗ pantq́; Delang uim 3 — —y— ignaros. 4 Si exacte expedi ur nega —— retert ere n 6 — eeraatt ſerwatna n 1s Prince dluaa— 2 E Politicus 383 ul 9 ³ 1* 3 dna exercuiſſet, vel dona merenti cui⸗ Pmumm dain contuliſſer. di nn Ludovicus x 11 1. Galliæ Kex, 3 nunquam incommodis premi wir- de ergelean tutẽ patiebatur, nec abſq; remune- uiteienunin tatione merentes dimittebat, hino dan me linguasvirtuoſorum ad publicanda .. 111 2* 2 0 üdelalünig ſuaencomia devinxit, animos ge- dienitantſ neroſorumad arma artipienda, ac- SDrncrRäma clamarionemque populorum ad athe coronandum ſe victoriis, triumphis gholcamena& benedictionibus. pe remueaun Munificentia habitus animige- melt,quoniga neroſi eſt, qui circa alterius exalta- utaw. en ionem proprii debiti, ſplendoriſq;; noſtrixerſatur implementum Hæo furẽõtis avaritiæ mõſtri domitrix bo- norũq; æqua diſpẽlatrix& auguſta. In alterius naſcẽs ſolatiumhomini doc nuas bomo eſts ſpirituum non peccantiũ raſtitate decoratus homini Deus. Tsslnpetawhgn CAPIII 54. zuon bereotht Quid requiratur ad oficium Bellatoris cua 9 perfecte politici teſtimona i recognti dnh löberaltatbettnt — Om ——,—— viſa fuerint. Dilige O aſione: 43 — — 1 4 2 — 3. tur eSratus, aug. & Kacili bannn tridus nnite 4 4 egexiſtandſ üh atprudensſit ptn degotis caun promptus 5 pechas in enn ibus, Auxalgu edio lunt) qubt at. Düigesnan e: Viplunsa 6 rquospaebwn diis exſoh rüüt bus parddi he — a nonqum äad ⸗penſe fün , aanh e eroamliesaf 1 b neroleatube rlaum dalan 1 m lnpeseng & Politicus. 385 trahuntur animi. Liberalis erga merentes, ubi enim nihil præmii d expectatur, ibi friget militia: Hu- manus inillis recipiendis; huma- nitas enim corda lucratur,& exula- re leveritatem facit: Prodigus in ho⸗ norandis illis. nam honor remune- ratio eſt, quà nemo depauperatur, quæq; ad majores animũ præparat virtutes. Munificentia parendi voluntas& ſtudia mortalibus ex- primuntur. Conſẽties fuit apud Lacones ob- tervatio: ut eximios præclaroſq́; vi- tos, qui obviam eundo periculis Rempubl. auxiſſent, in Deorum ſe- ndo raric l'ie' des receptos conlecrarent, illilque ne ſamptulithſ divinos honores,& humano taſti⸗ gio ampliores decernerent, Fla- mines, pulvinar& aras ac ſeges im- morralitatis exhiberent. Capita exercitus eliget idonca, quæque ipſa commendat experi- entia, hac quippe comes inge- ———— 386 Bellaior Prudens ingenii, anima prudentiæ eſt, hac dho rectè pax gubernatur, felicesque 4 bellico imperio ſucceſſus paraãtur: Jadicioſos, cum judicii beneſicio luperentur quæ difficillima ſunt: Vittuoſos, nam virtute qui amictus eſt, à vniis abhorrer: Gloriæmagis, & clemẽtiæ Principis quàm ſtipen dii cupidos, avari quippenunquam utiliter inſerviunt, cum pro obſecto ipſis commodum privatũ ſit, quod peſtis eſt rectè ordinati imperii Ne- que deliciis nec fœminis deditos, ubi namq; voluptas regit, ibi absq; fide eſt fortitudo, vel non multum 5 fortitudini tribuitur: Non ſuper⸗ bos, quia lumen rationis ewtinguit ſuperbia, virtutem ſuffocat, exiſti- mationemq; interimit. 5 88„.„„ 6 Urt lalutari Princeps polleꝛt cõſilio, A„ 900, perfectà ipſi opus eſt theorià, ut res, quæ maximè in praxin incureunr b b facile 4 Selein hun V miarudenia zudenant, t aperoo ſurel 8 com ſoächh Ir qrr üchola »nam rictuet Sadhotter Chd iæ brineizigur 99 nal dophan V derriont cunhe 1 4 — — imodumpeni receordinaim cis nec ferminth q; roluptätai fortitudoxeddcen jai tribait u lumenndlenst virruten d emqpinteint ari Pripcc; pähe 1 Gopbektten riwein hünin —— “ — 48 —“ & Politicus. 385 dignoſcere poſſir, Peregrinari de⸗ bet, ut ex naturà hominum diver- 84, diverſisque gentium moribus id colligat, quod ad ſe, Statumq; regendum apprimè neceſſarium eſt. Libri probati evolvendi ſunt ipſi, qui clavem ſubminiſtranr in- rellectus, boni malique ſcientiam tribuunt. Magnorum Virorum oblervare actiones tenctur, àbo- nis quippe informatoribus ſaluta- ria præcepta derivantur, quique imitari magnos noverit, numero minorum non adſcribetur. Infor- mabitur in cauſis& rationibus, quæ lumina lunt intellectus& judicii: Rerum eventus conſiderabit, dum enim præſentia præteritis accom⸗ modantur, male nequeunt ſuc- cedere. Aliorum ſapiet exem- plo, quod imitatus, bonum quod lalurare crit, amplectetur, malum R quod 386 Belae wubes quod damnum Statui infligerepi teſt, evitabtt. 3 Atqueurres Imperii melius telligant, fæpe& cum pluribuslo qui de iis debent, ne ſalutet blicam unius judicio lubjj Alexander Severus in rebu ccis militiæ Præfectos, de præn ponis Judices, de exemplis i rum imitandis vitandisve Er ros, de religione Pontiſiesse lebar. In aula habebi viros can do & liberrati adſuetos, cordis quippe ſinceritas linguæ caret malitia: Li⸗ gr dos, ubi enim imperart fidelitas, in conſtantia& corruptioa arcentur: Quibusmens ela ele K à nobili quippe ingenio ee a jecti proficiſcitur: Quos honeſta commender familia, rarò enim ſur. 1 culas ex bono trunco deſunha a — 3 Selaen vuuen p 4 vundenuöiih t. Rres lopeti N kepe Kemql ledett, nelh dios jülicio l er Seyeriamt Preted dm lices, de erdie tandis vitanch 9 lgione puis 4 hobebit ſinal atiadluers atg — ingueaerai enimimpenit a& cornuda gilarc eſt, ut alii dormianr. —“— 1 8„—— ————— & Politicus. 387 roſo, tales enim ad honeſta& glo- rioſa ſemper adſpirant: Alacres & humanos, hos quippe affectus comitatur& exiſtimatio: A priva⸗ to commodo alienos, nam avaritia intervertit Juſtitiam, rationemque excæcat: Affectibus nudatos, hi equidem turbare judicium ſolent: Vigilantesque, neque enim Rei- publicæ conſulit, qui adulto jam die ad negotia accedit. Horum vi- Nihil tandem feſtinanter examinabit, ni⸗ mis quippe feſtinans conſideratio imprudeniæ præcipitio vicina eſt. Nullum negotium violentià re- folvet, quamvis enim violenta con- ſilia ablolutè infelicia non ſint, rarò tamen expectatus exinde eventus lequitur: Nil negligenter tracta- bit, negligenter enim qui ſeminat, infeliciter meſſem colliget: Sique R 2 tan- 388 Belator prudens tandem benevolentiam humani 5 tatemq́; exercere didicerit, in m. niſterio ſluo, magni meriti, grands. 3 que conditionis& virtutis viros ha⸗ bebit, à quibus non niſt dignæ, 4 utilesque ſperari actiones Pore⸗ 1 rum:. 1 n Ur xiſtimarionem Princeps„ conſervet, militum expertorum ſervitio utetur, arma quip mationem adaugent. P ipſi latus cingent Conſiliari rum celebre ubique nom nerabilis apud omnes m conſilium enim actionum P pis anima dicitur: Propriæ Maj ſtatis curam inſtituet, ex contem ptu guiope inobedientia nalci- tur: Affectum inſectabitur valal- lorum, conſi derabitque, quænam vera ſint media coerc cendi hominũ b voluntates⸗. Sincere aget, quia vir⸗ zelan mmn veneſolentan 1 erce düäten, lonaümeni üticnäteſmm audu wn lpexati aaie exiſimauopen. mülitow an — m adaugen. cngent Coulid, ebre udigreenra nerur, n b G apud om 3 m enim aäduu i diciu huth ram inſte achts iüppe iwhän. Hcctuminläthu conſdenbiule tmecucceterd — ——— lcß: Shene 7 — & politicus. 389 virtus proprios ſuos inimicos con⸗ fundit: Nunquam vilibus fe immi- icebit negotiis, hæcenim herorum animis indigna ſunt: Liberaliter compentabit prudens ſuorum Mi- niſtrorum æſtimator, nam rarò præſtantes viri, eò induſtriam con- terunt, ubi nulla remunerationis expectatio eſt& quibus monſtrum paupertatis ob oculos verſatur: Singularia tandem propriarum a- ctionum ſpecimina edet, nam qua- lia exiſtimationis initia, ralia e- juſdem eſſe incrementa& decre- menta folent. Privatorum vitæ officiorum ſpe- cimina quotidianus præbere uſus poteſt, Regum partes virtutesque non niſi magnis occaſionibus elu- ceſcunt. Verba ipſius ſingula erunt tan- quam faces ardentes, quibus par- tium à Sole ſuo remotiorum gla- KR 3 cies — glacies quetcae,d quæ tube erunt, qu bus Per univerſas mundi pla⸗ m gas j uus decantabitur exiſtim: QQualem ætate noſtra promete- ri Exercituum Suecicorum Impe- rarorem, IMuſtriſimun Comt urem b Sueagee amnes, cum vcncratio⸗ ne agnoſcunt& cum ſtuporeadmi- rantur univerſi; Virum, cuigenus à Proavis ingens, ſyderco flagrans clypeo ſago ſanguis præſignis& toga, Heroicis factis conſpicuum, rebus& terra& mari felicitergeſtis i ſa clarum, in ævi miraculum& exet . plum progenitum; Cujus, ut& eo- rum qui poſthac ſequentut belli Ducum, quæ hic numerantur vir- tutes, famã gloriamq́; perennatura Annalium præadicabunt volumina. Perſpicax maturumque ingeni acumen, quo varians populorum natura diſcernatur: Creumſpecei di K Der unixlia na decanubitntent em amdtola tuum lecieum „loſtricämund im Vaangelum, omnes, emmn ſcuntdeum bha niyerli Vim Singens htn ' Hagolangünn leroicisttania qlelcat qua n terradmmtten in xriminacauutal ogenitun.(aWn i polthac aen „qux hicwandi mä glorungyeda m ptedeuunum 6 icax maurumobel bue „quotas goyin dela hula 6 —— & politicus. ad concipienda mandata, præ- icribendaſque leges, prudentia: Judicium ſubactum& accrelcens, ad bellum decernendum, pacem⸗ que conſervandam: Provida& ſingularis circa caſus ambiguos in- duſtria: Summa dexteritas, ad li⸗ brandam eorum, qui formidari poſ- ſunt potentiam: Idonea in rebus turbidis cunctatio, promptaq́ in fa- ventibus deliberatio? Sapientia in fuſcipiẽdo, ſollicitudo in exequẽdo moderatio in proſperis, conſtantia in adverſis. In omnibus& ſingulis tandem actionibus, timor Dei. Quo ſublato, Lyncei cæcutiunto- culi, ſenſ' diminuitur atq; hebeſcit; Virtus in vitia, fapientia in ſtulti- tiam,& perkfectio in imper⸗ fectionem dege- nerat. 2 2 — ——