10.0.
OER UNIVERSITAETS- BIBLIOTHEK GIESSEN
GESCHENKT VON der Goethe-und Steinschule KLezLnr

4 4 4— — —

☛————

3
Nutritius Christi et Spongus BV

PIIIILOSOpP
SIV E
PHILOSOPHIA CONcCLu- SIONIBUS ET SUCCINCTIS RA- TIONIBUS PROPOSITA
fioh lVeelar preſtae a 2. Kne
R. P. STEPHANO LESLE 5 Soc. Iesu AA. LL.& Philoſophiæ Ma-
giſtro ac Profeſſore Ordinario. Defendente bro Laureã Doctoratus Philoſophici 1 ORNATO Ac ERuprro
D. IOANNE JA COBO MüTzEL, Herbipolenſi, AA. LL.& Philoſophiæ b Baccalaurco.
In Eoo-Franciæ Epiſcopali& Ducali Herbipolenſium Univerſitate. Horis conſuetis in aula academicà ad qiem enſis Mai; Anno167⁷.
eeeeeeeee HERBIPOILI, Tpis Elia Michaelis Zinek, Dpegraphi Acadamiæi.

8.
74— 1 X — 6
——ö——
rj rapest A
Ceben

1 VI ruTELARIBUS Filij Dei Nutritio, MARIÆ Sponſo caſtiſſimo,
Uhriusquè Delicio, cuſtodi, Rectori, Sapientiæ Incarnatæ moderatori.
S.1G NATIO Patri Societatis] ES Uſcientiarum Matris,
Fortiſſimo Eccleſiæ Militi, Duci, Propugnatori, Animæ Mundi ſublunaris. 1
S. XAVERIO Alteri SocietatisESU columnæ,
Angelo immortali, in carnc mortali; Orientis Apoſtolo, Indiæ Japoniæq́ Phosphoro.
1————
4 TZ rriadi Sanctorum ſelectke Delitias ſtas triennali cultutä i Sophiæ horto collectas Dicant, conſecrant Cientes Devotiſaiui
Metaphyſici Herbi polenſes ·

tisttsttitt
Ad tres Sophiæ noſtræ Dives
utelares. 8 1 Aug piciis trinis trinus ſacrabitur annus, Sic tandem Divis ars viget una tribus. ck10n Tadet Ariſtotelem libros digaſſe Mineryre Laudibus in Sophiæ nec Coriphæus erit. De itias Sophiæ, terris quas miſit Olympus, dunt ſi ſimul unitæ, dona remiſſa polo. 2* Num ecelebs ſociatus amor, vallatus ab igne b Miles; conjuncti munera noſtra ferent. Dum) jacet Wieen vivit cum conjuge Virgo:: rue hiae Bzcuio Nuntius adſtat Ae. 9
ttttis
——

— 1———
erA u SSaDeea eDaeee
PHILOSOPHIA RaTIONALIS.
„ 7 Logica, ſive rationalis Philoſophia 1. 62 Viri . intellectualis 2.& ars rectè diſſerendi.—
ATIO Ia. partis. Quia in omnibus ſuis
7 regulis verax& infallibilis eſt,& ſecun-
2 quùm omnes ſuas partes ſc. ut Analytica, . 7 Topica& Sophiſtica eſt, elicit acdus ve- 99 ros ac evidentes„ R inclinat ad bonam
4 praxin operationum. 2 Quia eſt habitus cum verà ratione factivus operis interm ſe. boni artificioſi dis-
curſus mentalis&c. Prror autem ſi quis contingit, de- 1 fectus eſt ſcientis, non ſcientiæ.
1. E Juog, i. ſcientiæ a. purè practica, 3. triun⸗ de mentis operationum artificiosd directiva.
„ Ra: 0 I. Quia eſt habitus demonſtrans ſuas con- Virgo IXeluſioncs er cauſas certas& infallibiles c. g. de- monſtrat mecium debere ſemel diſtribui in Syllogis- mis conſtantibus medio communi&c. Quin& utens Logica, eſt ſcientia, utpote habitus à demonſtrationi- bus relictus& ad ſimiles inclinans. 2. Omnis enim 4 cosnitio Logica talis eſt, vi cujus poſſit voluntas im- p perare rectitudinem alicujus operationis. 3. Et in- † tellectus artificiali Logica inſtructus, ex regularum di- amine, non tantum bend„ ſed etiam ſcientificè ac mperturbabiliter operatur.
O²ij. I. Logica eſt ars; ergò non ſcientia. Diſ. A Conſ.

—;
—
—
—
——
2. Conſ. Speculativa C. praftica N. Inſtas. Logica babet multos actus probabiles& fallibiles. Diſ. habet ta- les materialiter& objedtivè C. formaliter& Logick N. verſatur igitur circa res probabiles, aſt non proba- biliter, ſed ſcientificeè, Vrges. Non habet objectum neceffarium Diſ. quoad exiſtentiam C. quoad eſſen- tiam. N. Inſtas. Logicæ objectum non eſt practica- bile v. g. univerſale ut ſic, Syllogiſmus ut ſic&c. Diſ. hæc objectivè& materialiter ſumpta non ſunt practi- cabilia C. formaliter pro ipſis actibus artificiosè eli- citis N.
Obiz. a. Logica confſiderat operationes factas. Ergò ſaltem erit partim ſpeculativa. N. anſ. id enim facit Logicus,& quidem non quà talis viſuorum præ- ceptorum, ſed peraccidens, aut cognitione experi- mentali qua intellectus experientià adiutus diſcernit inter actum Logicum rectum velnon rectum. Certè a- mnes actus Logicæ ſaltem in actu primo remoto pra- Aici ſunt.
MI. yna eſt ſpecie ſcientia, unitate aggregationis vel ordinis, ad idem obje dum formals. Ran 0 Quia indè ſumi debet ſcientiar unitas, undè ſumitur cjus ſpecificatio: atqui Logicæ ſi ecifica- tio ſumitur ab objedo formali: Ergò&ejuſdem uni- tas. Igitur non eſt unus indivifibilis habitus, ut Tho- miſtæ volunt, ſed conſtat ex pluribus partialibus or- dinatis ad rectitudinem artificioſam in operationes inducendam. Iy. Neceſlaria eſt ſimpliciter ad quaſcungq, alias ſcientias toialts perfect? acquirendas. ArIo Qui enim perfectè ſcit, debet per rationem R ſieutiſicam ſcire ſe ſcire, ut ait Ariſtoteles: id eſf. debet evidenter cognofere materiam ratiocinatio-
nis eſſe veram,& neceſſariam, as formam ſive modum
illa-
—— ——jj

———;
3
7. Mllationis efſe infallibilem, alide poſſet dubitare, utrum verè ſciat: ſusſumo: atqui fine LogicA artifi- ciali ſie nemo ſcit; 37? eſt ſimpliciter neceſſaria, Præſertim ad actus difficiliores in qualibet ſcientii totali obvios, perfectè ſciendos.
O5ij. Ergo Logica etiam ſic neceſſaria erit ad ſe- ipſam N. vel 5 3% cum Rhodes, erit necefſaria diſtin- 8 antecedenter ad ſeipſam, uti eſt ad alias ſcientias
indiſtincta ad ſeipſam, ita ut per ſeipſam ſciatur for- maliter G. Inſtas. Logies eſt habitus naturalis acqui dtus. Ergd tantùm dat facilè poſſe. Diſ. Conj. ad acquirendam ſcientiam imperfectè C. perfectè N.
V. Docens& ntens Logiea, etiam quoad habitum, HPecit Phyſica realiter diſtinuuntur.
MNero Quia hi duplices habitus habent omnia ſigna I Xrealis diſtinctionis: etenim generantur à diverſis ſpecie actibus, primùs nempè à regulis, alter ab ipſis Operationibus directis: inclinant ad diverſos ſpecie actus: diverſimodè concurrunt ad praxin, docens mediatè ſolum& direffivè, utens immediatè ac clici- tivè; ĩdq; verum eſt ut plurimùm etiam in materià Logicæ. Ergd
Oij. Aoquiſito habitu Docentis nulla ſpecialis dificultas ſuperanda eſt in uſu regularum cognità ma- terid. N.& teitor experientiam, quà regularum et- iam Proe gnari ſe torquent ſæpius e. 5 · in medio Syl- logifmi inveniendo; reductione per impoſſibili&c: Inſtas aliquis actus docentis eſt etiam utentis C. Ergò omnis N. conſ. e g. primus. Item ſi v. g. regulas Logicæ traderem memoriæ carumq; explicationem, nec ullà uterer in ullà materià, nonne habitum docen- tis haberem ſine utente? VlI. Vieni habitualit 1. effectivè concurrit ad alias
ſtientias, a. Docens tantam dirediv?. R' 110 I. Quia in his zih dependenter à Lo- 2
842

4 zicà clicitis relucet aliqua ſpecialis formalitas ſe. rectitudo artificialis Logica, quæ ſaltem ut pluri- muͤm, non fit à ſolo intellectu: nec fieri poteſt ab ha- bitu alterius ſcientiæ: Ergò effici debet ab habitu Logicæ utentis. 2. Quia actus aliarum ſcientiarum non ſunt ſimiles adtibus à quibus productus eſt habitus Logicæ docentis: Ergòa illos docens non effectivè, ſed directivè tantùm, intellectui repreſentando idæ am reſtè operancli concurrit. 3
OBECTuM LOGICEFEF.
J. Tres mentii operationts ſtatuuntur materiale& ada quatum Logita objettum.
ArIO. Quia in has Logica immediatè introduci
ſuum obſectum formale, nempè rectitudinemar- tificioſam e. g. definitionis, argumentationis&c. pro his dirigendis per ſe primaliò inventa eſt Logica,& direttionis artificioſæ capaces ſunt. Ergò.
O5z. Operationes mentis non ſunt indifferen- tes ad redlitudinem vel irrectitudinem, ſed eſſentia- liter vel rectæ lunt, velnon rectæ. Dis. Operationes factæ GC. adbuc faciendæ N.
Inſtas. Faciendæ ſunt ejuſdem rationis cum jam factis Dis. Si adæquatè ſpectentur etiam ſecundum rationes differentiales ultimas C. Si inadæquatè, ſe- cundum rationes aliquas genericas„ ut, quatenus actus vitales ſunt exprefſivi ſuorum objectorum&c. N. Sic enim indifferentes ſunt ad rectitudinem& ir- rectitudinem.
711. Apprehenſio, etiam ſimplex,& incomplexa omnind rectitudinis Logica capax eſt. B. Quia etſi non poſſet eſſe difformis ſuo ob- ſedo, poteſt tamen aliundè eſſe vitioſa& diffor- mis regulis Logicæ. IIt v. g. ſiſit nimis confuſa, in- ordinata&c.. Ohij.

5.. O0. Simplex apprehenſio non poteſt malè fie- rI. Dia. Pnyüchs ſpeculativè, ut eſt actus vitalis, vel ut inquit Oviedo, non poteſt malè fieri intrinſecè. T. Non poteſt malè fieri Logicè& pratticè, aut extrin- ſecè contra regulas Logica. N.
711. Nec 1. Res, nec z. voces externas,. multo mi⸗ nus entia rationis, primarid conſiderat
. Logica.
Ra*³ T10I. Quia nulla res externa eſt operabilis à IXLosicâ, cujusmodi tamen objectum eſſe oportet Keientiæ practicæ.. Nec Logica ex profeſſo tractat de ſignificatione vocum; cum id ſpectet ad Gramma- ticam. 3. Per fictionem aut falſitatem Logica non po- teſt indagare veritatem ſed id præſtat per rectas ope-
rationes. Secundæ intentiones Logicales entia ra-
tionis non ſunt, nec eaſdem objectivè ſpectatas dire- &Logica conſiderat. O5ij. I. Prædicatum, Subjectum, Genus, Spe-
cies&c. ſunt res. Dis. Si ſpectentur formaliter N. materialiter C. Logica autè de ijs agit formaliter ſum- ptis, id eſt, de ipſis actibus quibus fit Genus, Species&c. O5ij. 2. Intellectus eſt objectum J.ogicæ. N. Dirigitur à Logicà. Dis. Ut opus operabile N. Ut Prinepinm vel cauſa operans quæ perficitur per actus
irectos. G. IV. Formale Objetlum, ſve Ratio Quc, eſt rectitado artifcioſa in operationes inducenda.
Arro. Quia Logica hanc ſolam formam tan- quam ſibi propriam in actus intellectis inducit, velut ſcientia practica per ſuas regulas& dictamina, quibus facit, ut intellectus bonas& rectas operatio-
nes eliciat, cum aliàs æque potuiſſet inordinatas eli-
Cerc.
Oij. e. g. Dirigibilitas etiam paſſira non eſt A 3 obje-

—————
6. objeſtum formale Logicæ.&. Hæc enim eum ſit ipſa capacitas intrinſecadirectionis recipiendæ, non fit à Logicà, ſed ſupponitur in ipsà operationum naturà.
P. Hac rettitudo artificialis non diffart intrinſaos à
natarali, ſed antvm extrinſæcd.
Nuer eſt Phyſicè ipe entitas actuum depen-
denter à Logicæ regulis elicita, quas velut cau- ſas extrinſecas reſpicit actus Logic a⸗ Non au. tem eſt forma quædam accidentalis actibus realiter ſuperaddita. Hinc rectitudo naturalis oritur à ſolo lumine intellectâs: artificialis autem fit fimul ab ha- bitu Logicæ. Et generaliter conſiſtit hæc rectitudo in certo quodam ordine, menſins, connexione, de- Pendsnhä iploram actuum, tuͤm inter ſe, tùm eum ob- jectis.
VI. Atersbutionit obfottum eft hlagiſnu perfe⸗
dus, comple tans artiſeium Logicum.
ArIo. Quiahie eſt perfectiſſimus modus ſcĩen- di,& ad ilſius meliorem cognitionem principali- ter omnia cætera Logicæ objeka partialia, ut Defi- nitio, Divifio&c. referuntur. 2 O 5ij. 1. Definitio eſt perfectior modus ſcĩendi, quàm ſyllogismus Dis. eſt perfectior quoad ſe. 7. Quoad nos, in ordine ad noſtrum um X comparan- das ſcientias N. ſic enim eſt melior discurſus, ſeu certia mentis operatio. O515 2. Syllogismus viciſſim referri hotef ad definitionem Dir. alump. tanquam ad objectum ali-
quod principalius cum illa generali ſubordinatione. N. particulari aliqua relatione tanquam ad objectum mi- nus prineipale, citrà ſubordinationem C.
Inſtas. Syllogismus ut ſic non eſt practicabilis Dis. Syllogismus ut ſic abſtrahens à probabili& de- monſtrativo C. non abſtrahens, ſod diſtributivè utrum- que compleſtens N. UNE

———————— —— 2————
7. UNIVEKRSALE ET INDIVIDHIuUM-
1. Dniverſale t, nec extra ꝛ. nec intra, i nec antè ſingularia datur à parte rei.
Ar1o. Quia naturæ univerſales extra individua
repugnant lumini naturæ: quomodo enim ejus- modi natura tota communis, intrinſecè conſtitueret res omnes ſingulares,& tamen tota ſimul eſſet extrà illas. Hinc meritò vocantur Ideæ vel ſomnia Plato- nis⸗
RATIO a, Quia ex admiſsà natura univerſali à parte rei intrà ſingularia, ſequerentur contradictoria, foret enim illa natura reahter una& multa; indivifa & diviſa. crgò formaliter non datur univerſale à par- te rei, ſed ad ſummum fundamentaliter. Id eſt, datur A parte rei una natura humana unitate ſimilitudinis& convenientiæ, conveniunt enim homines in prædica- tis eſſentialibus; non eſt una formaliter ac indiviſa.
RATIO3. Quia natura in ſtatu primo Fonſecæ, uti vocatur, in ſtatu eſſentiæ vel naturæ ſecundum ſe, nec eſt fingularis, nec univerſalis. Ergò. prob. anſ. natura tam fingularis, quàm univerſalis dicunt ali- cuam exiſtentiam, prior nempeè realem& Phyſicam;
poſterior intentionalem ſaltem& objectivam: atqui natura ſecunduùm ſe nullam dicit exiſtentiam, præ- ſcindit enim à ſingularitate& univerſalitate ac ſola dicit prædicataefſentialia ac necefſarias proprietates, cujusmodi non ſunt ſingularitas& univerſalitas. Ergò.
II. Formaliter uni verſale fit per ſolum intelletlun objectivè præſcindontem.
Ar1o. Quia per hujusmodi actum intellectis fit
natura una& apta ineſſe ac prædicari de mul-
tis. Ergdò fit formaliter ac propriè univerſalis.
ans, pPatat, Sic enim natura perfectè liberatur in-
tentionaliter à difterentijs illam contrahcntibus ac
4 A 4 divi-

——
2. dividentibus. Ergò fit una&c iadiviſa ac conſequea- ter apta multis ineſſe& de ijſdem prædicari. Unitas quippe numerica deſtruit univerſale, unitas formalis Scotiſtarum non ſuſſicit, eſtq́ue tantum unitas conve- nientiæ aut ſimilitudinis: Igitur ſola unitas præci- ſionis, quæ proprie eſt naturæ communis inciiviſio in ſua inferiora, naturæ extrinſecè ſuperveniens, conſti⸗-
tuit formaliter univerfſale.
O ⁄ij. Quod eſt à parte rei multiplex, non poteſt per cognitionem fieri unum. Di⸗. per cognitionem ci aliquid affingentem. C. præciſivè aliquid tollen- tem N. hinc natura præciſa, eſt una, uaſi duplici uni- tate, primò Negativà nullam exhibendodiſtinctio- nem,& ſecundò poſitivà ac formali, exhibendo uni- tatem præd catorum eſſentialium liberam ab unitate numerica. Inſtas Cognitio eſtfingularis; ergò& ob- jectum ejus. Pis ans- Cognitio elt ſingularis in eſ- ſenclo C. in repræſentando N.
III. Qua vis operatione mentis ft uni verſale; 2* Comparati va cognitio non æft neceſſaria Naäane I Quia patet inductioue, quod quAlibet
operatione intellectüs tendere qucam eo modo in aliquod objectum commune, ut nulla appareat plu- ralitas. Etſi fortè per actus judicij& Discurſus redu- plicativè ſumptos fieri nequcat; fiet tamen per illos ut ſunt repræſentativi objetti ſui ſine inferioribus na- turam multiplicantibus..
RATIo 2. Quia actus comparativus naturam comparans ad ſiia interiora, ſupponit univerſale jam factum nempè naturam unam aptam in eſſe& prædi- cari de multis; ergò non ad faciendum, ſed ad expli- candum requiritur.
IV. Aanet nni verſale in acluali prædicatione, e. 4. in hãc, Petrus eft homo. 8
Arro. Quia licet contrahatur H. Homo ex . parte

4
parte ſubjecti& quoad n; manet tamen abſtra⸗- dtus ille terminus ex parte rædicati, vel quoad re- Preſentationem: ſicq; rehcaris eſt omninò 8 non identica: nec prædicatur univerſalitas ut quod, ſed ut quo.. Obij. Ergò de Petro prædicabitur omnis homo
Dis. quoad rem vel extenfivè N. quoad reprætenta- tionem vel intenſivè C. id eſt, Petrus æquè habet eſe
ſentialia prædicata naturæ humanæ, acomues ho- mines.
V. Natura etiam ab unico indi viduo abſtratta uni- — verſalis eſt in rapraſentando. 8 Arro. Quia hoc ipſo abſtrahitur ab omnibu ſaltem indirectè,& æquè repræſentantur ſolum prædicata eſſentialia ſine differentiis, ac ſi à mille fuiſſet abſtracta. Etenim natura abſtralta tantum à Petro, non eſt magis Petri quoad repræſentationem, quàm cujusvis alterius VI. Ab individuis qud talibus, non poteſt abſtrahi ratio univoca individuationis. Arro. Quia implicar ut ratio formalis& ultima disconvenientiæ, ſit iterum ratio convenientiaæ: atqui individuatormaliter qua talia, in ratione indlvi-⸗ duationis, ſc. in hæcceitatibus tormaliter& ultimò
iſconveniunt: ergò non poſſunt, ut ſic, univocè convenire.
Obij. Tam benè poſſum dicere Petrus eſt indi- viduum, quàm Paulus eſt individuum G. ergè in ra- tione individui univocè conveniunt N. cont. utrinq; enim ex parte prædicati alius reſpondet conceptus ac ſignificatio; hinc Pauleitas, illinc Petreitas, ergdin ratione naturæ ſingularizatæ etiam abſtractæ, non niſi æquivocè conveniunt, uti animal& ſidus cœleſte in nemine canis.
— ar unn.
. 1

1
19.
ANIVERSALIA IN PARTICU- LANI. b
I. Genus C& ecies duo ſolam in rigore Dialeslico numerantur univerſalix,
Ar1o. Quia his ſolis conveniunt conctitiones
requiſitæ ad ſtriaè dictum univerſale, nempè ut ũtt quid ſuperius ac ponatur in eidem ſerie lincaæ præ- dicamentalis; item ut prædicetur in quid de inferio- ribus immediatè infrà poſitis. Hinc 4 dicas hoc ra- tionale eſt rationale, erit prædicatio ſpeciei, uti& illa hoc riſibile eſt riñbile&ec. Dixi inrigore Bialeci- co, ab hoc enim abſtrakenco, prædicabilia quinqjua numeramus cum Ariſtotele.
Oij. Genusut ſic non poteſtdefiniri N. Infars,
Erò genus definitur per genus. Dis. genus formali-
ter ſumnptum vel in communi,& in actu ſignato etiam
Pertals definitur N. definitur pergenus materialiter
in particulari& in actu exercito C. Sic etiam non
definitur genereitas in obliquo, ſed natura abſtracta communis omnibus particularibus generibus.
II. Pradicatur genus imme diatè de individuis coma plera& incomplatè ſumpris. Arro. Quia ſicut Petrus v. g. immediatè eſt hio homo, immediatione ſubjecèti; ſic etiam imme- diatè eſt hoc animal, hoc vivens, hoc corpus, hæc ſubſtantia, hoc Ens. Quippè individuatio non po- teſt contrahere& fingularizare rationem ſpeciſicam ſupra ſe immediatè poſitam, quin hoc ipſo contrahat omnes rationes ſuperiores; an enim conceptus ho- minis adæquatus ĩndiviſibiliter eas non includite OHj. Inter animal& Petreitatem mediat ho- mo Dis. ſi per lineam prædicamentalem deſcenda-
euus C.ſi per eandem aſcendamus N.ſic cnim immedia te

12.
te indiviſibiliter Betrus contrahit emnia prædicata ſuperiora ſive, mediat ſubſiſtendi conſequentiâ C. ma- diatione ſubjecti. N.
111. Species conſer vari poteft. inunico indivi- Auo 2. Jus ſubijcibilis non eſt pradiea- bilis. Arlo. r. Quia ſpecies intenſivè tota contine- tur in unico individuo, uti genus in und ſpecie: moddè plura individua ſint poſſibilia, ut habeat ratio- nem univerſalis.
RaATIo 2. Quia quatenus ſubijcitur generi non dicit ordinem ad inferiora, ſed tantùm ad ſupe- riora ſui conſtitutiva. Poſſet autem ſpecies ſubijci⸗ bilis quà talis dici univerſale negativd„& quaſi quid medium inter univerſale& individuum.
IV. Differentia inferior formaliter ſaltem& in — recto non ineludit ſuperiorem. ArI0. Quia ſicut differentia ſuperior perfeltè præſcindit ab inferiore, ita viciſſim inferior à ſu- periore, alioquin hujusmodi inferior non eſſet pura differentia, ſed ſpecies appellanda; cum compone- retur ex aliqua ratione ſuperioci& genericà ac infe- riori.
Obiß Rugitus quà formaliſſimè talis, eſt actio vitalis& ſenſatio N. fed præſcindit, eſtq́ue differen- tia ultimdò determinativa, faciens tali modo vivere ac ſentire.
Inßtas. Rugibile formaliter facit rugire non mortuo modo T. ergdò involvit vivens. Dis. in recte
N. in obliquo, id eſt, connotat illud C.
Vyrges. Differentia præcisè concepta poteſt de- fimiri T. ergd involuit genus Dis. quod dividit N. involuit aliud improprium& in obliquo C,
TV.Gpe.

144
„. Specifica erum diverſitas ſumitur a ſpeclabilierz 8 cujuaq rei prædicato. 3 Arro. Quia quæcunque individua unum hujus- modi præcdicatum planè ſimile ſartiuntur, quod explicet radicem nobiliorum operationum, cenſen- tur eſſe ejuſdem ſpeciei,& numero tantùm differre; quæ verò non habent, cenſentur eſſe diverſæ naturæ ac ſpeciei. Et illud prædicatum ſpectabilius ac ſpe- cificum, rectè dicitur à natura in aliquo ente primariò intendi, ſic v.g. in generatione hominis à natura non intenditur primariò Petrus ut Petrus eſt, ſed ut ho- mo eſt. Præter hoc tamen prædicatum magis ſpe- ſtabile v. g. rationale in homine(quod à poſteriori colligi& ex operationibus demonſtrari poteſt) ad- mitti poſſunt in individuis perfectiones quædam indi- viduales, inter hanc ſpecificam differentiam& indi- viduationem interjectæ.
Vl. Proprium ab Accidente differt ob ſbecialem
cum eſſentiã connexionem.
ATro. Quia hanc neceflariam connexionem
ipſum nomen proprij videtur importare, quod ſc. naceſſariè conſequitut eſſentiam, ejuſque debetur exi- Zentiæ intrinſecæ, ſecùs nomen Accidentis, quod dicitur unum aptum prædicari de multis contingen- ter. Ejusmodi autem connexio ſubindè oritur ab eſ= ſentià, ſubindè à proprio, nonnunquam ab utroque. Hincue illud axioma, qui tollit proprietatem, tollit eſſentiam; nimirum conſecutivè: cum tamen acci- dens adeſſe vel abeſſe poſſit ſine ſubjecti corruptione, ſaltem metaphyſicà; e. g. tollatur praæciſivè, aut ctiam poſitivè negetur nigredo in xthiope, manebit ĩs adhuc animal rationale.
e&) O(2

¹3.
ENS KATIONIS. 11 1. Opini, communis eſt, dari aliquid purà rationis, quod intrinſecꝰ ſit quid fdum. Ario eſt. Quia datur aliquod ens, quod nullo modo eſt reale, nec poteft eſſe reale,& tamen ab intellectu concipitur ut reale; ergo erit purè Ens rationis. anſ. patet cum e. g. quis angelum conci- pit corporeum, aut Ethnicus plures Deos ‚ objecta concipit impoſſibilia per modum poſſibilium* atqui
hæc non ſunt entia realia, ergò tantùm rationis. Dixi intrinſecè quid felum, quia licet intrinſec? connotet intellectum, velut caufam efficientem, ta- men in illo tormaliter non conſiſtit, ſed in eo, quod fingitur ex parte objecti. 1 350
II. Definitur autem, eſſe id, quod habet tantum eſſe objectivè in intellectu. 2 Arro., Quia cum nullum habeat eſſe reale, nec habere pollit etiam divinitus,& tamen noôn ſit purè nihil, cum habeat aliquod eſſe, ſe. fictitium in- tentionale, rectè dicitur habere tantuùm per intelle- ctum eſſe objectivum. Igitur propriè loquendo, Ens rationis eſt illud figmentum ſive identitas illa obje- Ctiva impoſſibilis ab intellectu concepta in Hircocer- VO V. g. per modumidentitatis poſſibilis.
. Ohij. 1. Cognitio, quæ eſt productio entis ra- tionis, elt actio realis T. ergò debet habere termi- num realem Dis. intrinſecum, id eſt, verbum mentis C. extrinſecum N. Inſtas. Ens rationis non habet ſcibilitatem Dis, propriam& poſitivam C, alienam perſpecies entis N.
Obij. 2. Inter hircum& cervum fingendo con- dipitur vera identitas N. ſed concipitur ficta ad mo-
umidentitatis veræ.
III. Nos

—
4
14. TITI. Non tæmeu improbabiliter uegat hjutmodi ens rationis Herica Dißß. 8. de Deo C. 1. Arro eſt. Quia defendi poteſt v. g. in Hircocer- vo omnia eſſe realia, ſc. Hircum, cervum& unie- nem, nempdè formalem, id eſt, actum intellectus de ſe incompoſſibilia extrinſecè ac falsdò unientem, adeo- qudè ſi partes omnes reales ſunt, non aliud quam to- tum reſultabit reale. Conf. actus fingens in quan- tum eſt repræſentativus, aliam non repræſentat unio- nem, quàm judicium affirmet, atqui hoc affirmat, unionem veram, ut actus ſit falſus: ergò& appre- henſio apprehendet veram. 3 Obij. 1. Hircocervus nullum habet eſſe reale Dis. nullum reale phyſicum C. intentionale N. ha- bet enim eſſe dependenter ab intellectu fingente, ae reali actu de ſe poſſibilia, ſed incompoſſibilia inter ſe, falsò combinante.
OLj. 2. Qui negat Ens rationis, vel concipit
quod negat, vel non concipit. w. non concipere co modo quo adverſarij, ſic enim negatureſſe concepti- bile. Sed concipit ſecundùm extrema realia, inter quæ nil ſit conceptibileè, quod tantùm habeat efſe objectivè in intellectu. 17. Rieri polſe&ns rationis etiam per apprebenßo- vem ſimplicem nil vetat. Arro. Quia apprehendendo Tharkam in Trini- tate perſonam, aut cum Japonibus e. g. Zamam uaſi verùm Deum, cognoſco aliquid ſimplex impoſ- lbile„per modum poſſibilis, ergò fingo& facio ens rationis. Fateor tamen vix poſſe explicari hoc ens rationis, ſine zpprehenbone ſaltem comple- X. Et nonne apprehendendo identitatem illam ob-
jectivam fictam in Hircocervo, do ilh identitati eſſo
objectivum tantum in intellectu, ac concipio aliquid
qnod nec eſt nec eſſe poteſt? erxo facioens rationis. y, Pra

==S
=Sͤ28 e
1. V. Prahlicè Entis rationis fahrita elimigatur ex intoltu Divino.
Arro. Quia fingere& facere ens rationis eſt imperfectio, ob defectum claræ& quidditativæ cognitionis: atqui in Deo exulat omnis imperfectio, qui eſſentialiter habet clariſſimam& quidditativam rerum omnium cognitionem. Ergò. Obij. Deus poteſt elicere hunc actum, alius Deus ræter me eſt impoſſibilis„ ergò faciet ens rationis. P anſ. poſt elicere conceptu affirmativo vel r afſenſum N. conceptu negativo vel per diſſenſum, id eſt, concipere alium Deum ker modum impofſibilis C. Entia rationis facta à nobis Speculativè tantùm cognoſcit, non practicèd, quiaipſe nil fingit, ſed verè, ut à nobis ſictum cognoſcit.
VI. Secunds intentzones Logicalet ſant extrinſecæ denominationes reales.
Arro. Quia in his nulla intervenit fictio nam
6.. eſſe genus nil aliud eſt, quam naturam ſub- ſtare actui abſtrahenti illam à differentijs ſpecificis velindividuantibus, quæ omnia ſunt realia.
DISTINCTIO ET PRACISIO.
I. Diſtinctio in genere eff i. unuus non eſſe aliud: 2. rer poſiti va ſeipſis diftinguuntur- Arro 1. Quia omnis diſtinctio„ vel eſt inter rem& rem, ac abſolutè vocatur realis: vel eſt inter conceptum objectivum unum& alium,&c ſic juxta Scotiftas eſt formalis ex natura rei„ aut juxta alios rationis ratiocinatæ ſi cum fundamento, aut rationis ratiocinantis 3 ſi abſque fundamento in re; 1
ergdè in omni Hiſtinctione reperitur aliquo mode unum& aliud.
RA

16. RATIO. 2. Quia id eſt rei diſtinctivum, quod eſt illius conſtitutivum« atqui hoc eſt quid po- ſitivum ergò& illud. Licet enim conſecutivè nega- tionem inkerat: non tamen tormaliter in ea con- ſiſtit. 77, Separabi itas eft i. Signum diſtinttionis realis; 25 a. licet non ſimpliciter neceſſarium.. ATIo 1. Quia ubi unumperit, altero manente non eſt una ſimplex entitas, ſed pluralitas enti- tatum, ergèò unum& aliud realiter diſtindum. Ra* autem ſic deſcribi poteſt: Eſt Entitas metaphyſicè completa ſecundum omnia ſua prædicata generica, ſpecifica& individuantia,& quæ independenter à quavis alia perfectione ſecum realiter non identifica- tà produei vel exiſtere poteſt.
RArIoO. z. Quia tàm in divinis, quèm in creatis quædam realiter inter ſe diſtinguuntur, quæ tamen ſeparari nullo modo poſſunt, ut patet in re- lationibus divinis,& creaturis quæ nequeunt exiſtere ſine Deo, à quo tamen realiter eas diſtingui, quis in- ficiabitur? 4 I11. AMedia Scoti diſtinclio formalis ex natura rei, non videtur carere omni probabilitate. 1
Arro. Quia illa, quæ ſaltem inadæquatè diver-
ſis definitidnibus definiuntur; ſeparabilia ſunt, ſaltem in diverſis ſuppoſitis: fundant propoſitiones ſecundum ſe contradictorias&c. diſtinguuutur plus uhm ratione; nec tamen realiter, quia non ſunt impliciter res& res: atqui Seaae etahhp ſic ſe habent, ergdò inter illos Pedbedaliter admitti po- telt Scoti diſtinctio. Præ ertim cum per cam com-
modiſſimèſalventur contradictoria, quæ alids viden- tuc inſolubilia in entitate realiter indiviſibili. i
I. Pro.
— ͤ

*
KRü1u8dDrnnnu
17.
IV. Preciſoo objectiva, non formalt: tantam, inter
gradus metap hyſicos rectò admittitur. Ario. Quia cuivis actui intellectus ſuum pro-
prium reſpondet objectum, dantur autem actus
idem realiter indivifibile objectum inadæquatè, ſe- cundum unam perfectionem repræſentantes, non re- præſentatis allis, cum eAâ realiter identificatis: ſic e. g. in Ente Bonum& verum, prædicata ſunt con- vertibilia,& inter ſe ſummè identificata,& tamen in bonum quà tale non ferturintellectus, fertur tamen voluntas: Sic etiam cognoſco in re à longè ſe moven- te animalitatem, non cognità differentiâ identifi- catà. 4 Oij. Implicat idem realiter cognoſei& idem non cognoſci, ſicut idem produci& non produci, ex- iſtere& non exiſtere. Dis. Aſſump implicat cognoſei idem adæquatè& ſic non cognoſci G. inadæquatè cognoſci,& non cognoſci inadæquatè ſecundum aliam perfectionem N. aſſumpt.&x paritatem, quia produci& exiſtere ſunt prædicata Phyſica, cauſæ ve- rè Phyficæ nequeunt rem inadæquatè procducere, uti
hoteſt cauſa intentionalis rem inadæquatè concipien- do attingere.
V. Hac præciſio ſupponit ſaltem diſtinclionem vir. . eualem minorem intrinſecam ad extrinſecum. Ario. Quia hæc diſtinctionis æquivalentia antè opus mentis in entitate variis perfectioni- bus aut operationum radicibus æquipollente ſufficit intellectui, ut is extrinſecà ſuà tendentid objectum inadæquatè exprimat ſine ulla fictione, ac ſi reverà cjusmocli perfectiones realiter eſſent diſtinctæ. Sic 8. F. in ſole attingit virtutem illuminativam, ſine cale- tactivà; in homine animalitatem omiſsA rationalita- te. Nil autem præciſio objectiva mutat intrinſece in objecto, ſed extrinſecè ſolum, den jatrinſecum quid,
extrin-

18. extrinſecè non attingit. IIlos verò AA, qui admit- tunt diſtinctionem virtualem intrinſecam majorem,
cenſemus tantum nomine tenuùs differre à Scoti-
ſtis⸗ VI. Oculus corporeus ſemper ac neceſſariò præ- ſcindit objectivè, adeoq́= minus perfec?.
Arxlo⸗— nunquam percipit individuatio-
nem intrinſecam rerum planè ſimilium, utpotè quas non poteſt inter ſe per intrinſecam aliquam ra- tionem discernere, idquè patet in duobus v. g. ovis planè ſimilibus. Item oculus non videt rationem ac- cidentis& ſimiles, quæ tamen cum colore quem videt, identificantur: ergò præſcindit objectivè.
O5ij. Ergò oculus abſtrahendo, etiam faciet
univerſale. N. quia non præſcindit naturam ſpeoi- ficam à circumſtantiis extrinſecis, loci, temporis&c. deinde per quosvis ſenſus objecta nonniſi ſingula& diſtincta attingimus.
SIGNuM ET ENUNTIATIO.
2. Signum ut ſic eſt: quod potenti⸗ cognoſcenti aliud à ſe diſtinctum repræſentat.
ATIo. Quia niſi ſit potentia quæ cognoſcat,
vel ſaltem apta ſit cognoſcere ſignum, koc tinem ſuum non obtinebit ob quem inſtitutum eſt; ſufficit autem, ſi aliud à ſe ratione tantùm diſtinctum re-
ræſentet, quin ſeipſum in cognitione reflexa repræ- entare poteſt: alio tamen modo concipitur ut eſt re- præſentans; alio ut eſt repræſentatum. 11I. Sigrum ad placitum, est entitas rei vel vocis connotans voluntatem inſtitutoris.
Arro. Quia intrinſecè ac in recto non differt R ſigno naturali, quod eſt ipſa entitas vei habens vim ſignificandi, ur gemitus, fumus,&c. Differt ta- men extrinſecè ac in obliquo, quia connotando reſpi-
cit
——

2X
—
———
1
. 19.„. cit voluntatem inſtitutoris moraliter adhuc perma- nentem& non retractatam in prudenti hominum æſtimatione.
Oij. Ergò voluntas inſtitutoris habet ſeipſam Pro objecto, dum vult ſignificationem vocum: N. aſr vult autem ſeipſam actualiter exiſtens, ut moralitér permanſuram C. vult ſeipſam etiam ut actualiter ex- iſtentem N. adeoquè etiam nemo intelliget ſignĩſ- cationem vocum, quin ſaltem in actu cxercito cogi- tet earundem inſtitutionem.
117. Voces articulatæ ſignificati ve ſunt ſigna ex in- 2 ſtituto, non naturalia.
Arlo. Weia ſecluſa libera hominum inſtitutio- ne, non eſt major ratio cur vox omo ſigniſicet animal rationale, quàm rugibile, Boatus tamen e. g. Lrugitus, quatenus ſunt actiones animæ, non ſunt voces articulatæ, adeoquè ſic ſumptæ ſunt ſigna na- turalia; ſecus autem ſi ſumantur pro voce ex ſyllabis Sompoſita. Potelſt etiam vox clarrus ſignificare cem audienti ob perfectiores ſpecies in intellectu audien-
tis relictas, quam ſignificet loquenti, aut etiam primò inſtitutori fignificArit.
Iy. Voces immediate. ret, mediatè coꝝceptus ſigni- Acant 2. idem cenſeo de ſcriptura. Arro 1. Quia voces pleræqudè primariò inſtitu- tæ ſunt ad res ſignificandas, fecundariò autem& mediatè ad conceptus prodendos, quos habemus de rebus.
Obij. Voces ſigniſicant res ut conceptas; ergà immediatè conceptus N. Conſ Qua 10 lIt, in ante- Ledente non reduplicat ſuper conceptus ut ſint ratio formalis, ſed tantùm ut funt conditib requiſita: ac ſi Hicerem, voluntas amat bonum, ut cognitum. RaATI10 2. Qula fruſtra fit per plura, quod fie⸗ ri poteſt per pauciora: atqut compendloſius eft
B 2 ſerĩi⸗

20.
ſcripturam immediatè ſignificare res, quàm primò voces& conceptus, ergò. Et ſanè qui ſcribit Epi- ſtolam, non voces, nec primariò conceptus, ſed res ſub vocibus contentas alteri vult indicare. Item non- ne ſurdi& muti poffunt inſtrui in ſcribendo? qui ſanð non vocem, cujus pereipiendæ ſunt incapaces, ſed rem intelligunt.
p. Iudicium, ſimplex qualitas eſt, ſpeciaui tenden- ti ras apprehenſas attingens.
Arxo, Quia per hanc ſolam tendentiam quâ
res præviè apprehenſas componit vel dividit dif- fert à ſimplici apprehenſione, quæ nudeè tantum in res tendit repræſentando ſine atfirmatione& nega- tione.
Oʃij. 1. Judicium eſt rerum apprehenſarum compoſitio C. ergo apprehenſiones ingrediuntur ju- dicij definitionem Dis. Conſ. ingrediuntur intrinſecò ac in recto N. in obliquo extrinſecè velut connotata neceſſarid prærequiſita G. 1
O⁄ij. 2. Hæc eſt regula partium: quo ſolo ſublato, cæteris manentibus res perit, eſt de formali & intrinſeco conſtitutivo illius: atqui ſolis ſublatis apprehenſionibus nequit manere judicium. ergòè ſunt de illius intrinſeco conſtitutivo. N. maj. aut Dis. quo ſolo ſublato in recto&c. C. in obliquo N. alids
icam, ſublato Deo perit creatura: Item ſublata le- ge, Déo prohibente, virtute oppoſità non eſt pecca- tum: ergò hæc& ſimilia ſunt de intrinſeco conſtitu- tivo. Quid abſurdius?
VI. Definitio& di viſio farmalit in ſola apprehen- ſione complexa conſiſtunt. Arro. Quia licet plerumquè interveniat in utraquè actus judicij v. g. in hac definitione, ho- mo eſt animal rationale, formalis tamen ratio defini- — tio-

nw 52 8—
ur———
ar. tionis non eonfiſtit in hoc toto judicio, ſed in ſolã ap- prehenſione generis& differentiæ; huic enim ſoli
convenit conceptus definitionis, ſe. quod ſit oratio naturam rei explicans. 345
VERITAS ET FALSITAS IUDICII. . Neutra eſt formaliter actui adequatè intrinſs. ca& eſſentialis. 3 AT10. Quiahic actus v. g. quo dico Petrus cur- rit, qui currente Petro eſt verus; absqud ulla in- trinſeca ſui mutatione potuifſet eſſe falſus, dummodo Petrus non cucurriſſet. Ergò veritas formalis, vel quoad denominationem actui non eſt eſſentialis. Eſt autem veritas, conformitas intentionalis actüs cum objecto; formaliter conſiſtit in entitate actus conno- tante objectum ita efle, ſicut actus enuntiat. Sicquè eſt relatio ſimilitudinis aut æqualitatis actüs cum objecto. Oij. Actus eſt qualitas ſpiritualis: ergè non poteſt conformari materiali objecto. Dis. Conſ. non hotel conformari in eſſendo G. in repræſentan- 0 N. Iuſtas aſtũs verus ſpecie differt ab actu falſo. Dis. ſpecie intrinſacà& entitativà N. cxtrinſecà& connotativa G. II. Veritas& falſtas, ſaltem imperfetla, etianm Hiat in ßmplici apprehevſione. Ar1o:. Quia ubi reperitur aliqua fictio, ibi etiam I Xceſt aliqua falſitas: atqui in apprehenſione ſim- plici reperitur fictio e. g. dum apprehendo identita- tem Hircocervi, aut quartam in Trinitate perſonam; ergd etiam aliqua falfitas, ſaltem imperfecta. Perfe- die nm reperitur in, affirmatione vel negatione ju- 1z. 24 1.1 B 3 O5.

22.
O3, Apprehenfio v. g. auri loco auricalchi eſt vera apprehenſio auri, quia conformis ſuo objecto N. objcetum enim hujus apprehenſionis non eſt au- rum, ſed auricalchum per modum auri apprehenſum: quia illud eſt objectum quod per ſui ſpecies determi- nat intellectum miſſas in oculum 3 atqui non aurum abſens, ſed auricalchum praæfens ſui ſpeciem emittit: ergè hoc,& non aurum, eſt objectum hujus appre- henſionis.
111. In materid contingenti poteft aslus aliquis 7o vero tranſire in falſum.
Arro. Quia actus indeterminatè repræſentant v. f. curſum Detri poteſt eſſe verus pro primo ho- ræ quadrante,& idem continuatus in fecundo qua⸗ drante, ſ Petrus non currat erit falſus, cum non mu- tet objectum repræſentationis. Ergò de verò trans- ibit in fallum. Os Non erit idem adtus N. mutavit objectum Diſ. ſpectatum in eſſe Phyſico, quodnon currente Pe- tro mutatum eſt C. mutavit objectum repræſentatio- nis N SWaner. Quale tempus conſignificat propoſi- tio indeterminata? p. tempus præſens indetermi- natum, id eſt, vel hoc, vel illud, quod correſpondet prolatæ, vel elicitæ propoſitioni. 56
II. dem aclus eſpetla diverſorum objeklorum ſimul poreft eſſe verus& falſus.
Arro. Quia poſito quod in actu, qui diſparatè
tertur in plura, ac independenter uni aſlentitur
ab altero v. B. Petrus currit, Paulus loquitur, ſi ille
currat, acdus erit conformis, ſi alter taceat reſpectu hujus erit difformis. Ergdò.
Oij. Actus ille crit difformis ſuo objefto ad-
œquato N. ſuppoſitum, habet enim duo objecta di-
ſparata, non autem aliquod per modumunius.
r..

—ꝛꝛꝛℳ—ꝛx———— ———
22.. —*. V. Peritas formalis uon ſuſcipit magis& minas, Ialtem intenſivè.
Arr0. Quia conſiſtit in indiviſibili commenſu- Dratione adtüs cum objecto, quæ ſi vel minimum eficiat, actus erit ſimpliciter fallus. Fortè tamen
extenſivè, plus verè, vel falſo poteſt unus actus ſigni- care, quam alter e.. ſi 1oo currentibus quis dicat, 99. currunt. II. Propoſitionum eontraditt. qe futuro contingenti, una eft determinatè vera, altera falſa.
Ario. Quia homo v. g. ejusmodi propoſitiones ITtormans idem dicit, quod ſcit& dicit Deus: atqui Deus ſcit& dicit determinatè verum, dum illas pro- fert: ergdè&homo. Itemuna ex contradictoriis de- bet eſſe vera,& quia unius objectum in ſe determina- tum eſt, hinc etiam propoſitio enuntians objectum 1 lent futurum eſt determinatè, erit vera determi- natèé.
Obgj. Nonne Deus videt effectus futuros ſe- cunclum ſe, ſuo tempore extra cauſam ſe liberè deter- minaturam ponendos? ita. Ergo infallibiliter, quin
Rneceſſariò fient. Dis. infallibilitate aut necefſitate abſoluta& antecedente libertatem N. conditionata & conſequente liberum arbitrium G. Inßas, cum di- co Petrus peccabit objectum eſt indeterminatum. Dis. indeterminatione potentiali, id eſt, poterit non
effe G. incleterminatione actuali certò non erit ſc. ex ſuppoſitione N.—
„b DIS CUIKX SIUS. 1. Formaliter conſiſtit discurſus in ſola concluſione ₰ formali, ut dedufa ex pramiſſis. 2 Ond quod idem eſt in ſpeciali tendentià intellectus qua neclit veritatem concluſionis, cum veritate Præmiflarum,
B 4 RA-

tem vel connexionem ob
24.
RArIo. Quia perkanc ſolam ſpecialem tenden- tiam discurſus prout eſt tertia mentis operatio, d- ſtinguitur à primà& ſecundà operatione,& Saafh. tuitur in eſſe judicii illativi inferentis unum ex alio.
Obij. Ariſtoteles in definitione ſ llogismi in. dicat etiam præmiſſas involvi in drcurſen Dis. in- dicat involvi intrinſecè ac in recto N. extrinſecè u: cConnotata in obliquo eſſentialiter prærequiſita GC. ltem involvuntur in ſyllogiſmo prout
3 eſt inſtrumen- tum L.ogicum C. pfout eſt tertia mentis opera- tio N.
17.(ægnitio reflexa de bonitate illatiomis aur con- ſequentia adverſatur experisntia.
A110. Quia inter diſputandum ordinarie non experimur ejusmodi reflexionem luper identita-
jectivam duorum extremo- rum concluſionis cum medio. Et ſufficienter illa
connexio in actu exercito cognoſcitur per præmifſas
actualiter adhuc præſentes.
—— —————
Obij. Saltem in quibusdam ſi llogismis erit ne- ceſſaria Dis. in obſcurè& indiree concludentibu T. in directè& clarè concludentibus N.—
11I. Allenſus concluſionis formaliter non attingit objectum pramiſſarum.—
ArrO. Quia ejusmodi repetitio S attingentia objecti eſt inutilis& ſuperflua; cum intellectus objectum præmiſſarum, tanquam motivum formale extrinſecum ad aſſentiendum coneluſioni ſufficienter cognoſcat per præmiffas formales adhuc actu du- rantes. 1 Obij. Objectum formale m
Ob otivum debet co- dem actu attingi, quo m
1 ateriale: ſed præmiſſæ ſunt formale motivum reſpectu objecti concluſionis. Era
Dis. Maj. Objectum formale planè intrinſecum E. 8 quaſi
——— ᷣů=————O—O—B—O—˖B—;——
—yÿy —B

—
„ 72 82 ²—
. 25. quaſi extrinſecum, quale tantùm ſunt præmiſſæ N. Iam applica mivori,& N. Conſ. Sufficit enim ſi at-
eingatur objectum præmiſſarum per alium aftum, al-
teri adhuc actualiter coexiſtentem.
17. Neceſſitant premiſſa intellectum, tam quoad
Heciem, quàm exercitium adls.
ATr0O. Quia ſtante præmiſſarum affenſu nec poteſt intellectus diſſentiri concluſioni, aliàs ei- dem objecto in præmiſſis affentiretur„& eidem in coneluſione diſſentiretur, quod implicat: Nec po- teſt omnem actum ſuſpendere, cum ſit cauſa neceſſa- 9. 8 habens in tali caſu omnia ad agendum requiſita. rgd. SOij. Intellectus deſpoticè ſubeſt imperio vo- luntatis Dis. quoad actus dbſcuros C. cvidentes N. Inſtas. Saltem per accidens impediri poteſt intelle- us ab aſſenſu concluſionis G. c. g. per diſtractio- nem vehementem, conceſſis jam præmiſſis: aut ſu- Pernaturaliter, ſi Deus negaret ſuum concurſum;
Lonſequenter ceſlabit intellectus ab eliciendà con. clufione,
V. Triplex datur figura Hllogiſtica Ariſtotelis, Ga- lenita non fasit quartam. ArIo, Quia figura eſt diſpoſitio medij termini cum duobus extremis: atqui hæc diſpoſitio uti- liter& connaturaliter tantuùm triplici modo fieri po- teſt: Ergò fruſtranea eſt quarta. Quod autem Ga- lenus mecdium transponat, ſic, ut inprimà propoſſ- tione ſubijciatur,& in ſecundà rædicetur, eſt diseri- men tantuͤm accidentale, nec uſficienter diſtingnit à Surâ primà Ariſtotelicà;& major manet major, li-
cet ſecundo loco ponatur, quia retinet majus extre- mum.
55 V., Prin-
—

——
—j
—
26. pl. Principium direltivum. Qua ſunt eadem
anitertio Cre. atiam in divinis tenet.
Arro. Quia fi rectè explicetur non ſoluùm eſt rimm&univerfale principium, cui innituntur,
& à quo diriguntur omnes boni ſyllogiſmi in rebus creatis, ſed etiam in increatis: nonnè in hoc ſenſu, quacunq ſunt eadem unitertio totaliter& adaquatẽ ſum- t0, mecdio ſaltem in alterutra præmiſſarum redtè di- ſtributo, ſunt eadem inter ſe? nonne optimus eſt ſyl- logiſmus hoc principio directus: Omne quod eſt Deus. efi ſubſtautia, vel eſt natura divina: atqui Filaus eff Daus. Ergò. Filius eſt ſubſtantia vel natura divina? Oij. 1. Deus aut natura divina eſt terminus ſingularis. Ergd non poteſt diſtribui aut ſumi uns- verfaliter, Diſ. anſ. Phyſicè C. Logicè N. auſ. 8
conſequentiam. DEMONSTRATIO ET SCIENTIA.
7. Datur vera demonſtratio à priori& poſterioris cujius effectus et ſcientia. Arro. Quia omnindò poſſumus aliqua per præ- miſſas veras, primas, immediatas, notiores quæ ſint cauſæ conclufionis probare e. g. effectum per cau- ſam, proprietates per eſſentiam. Deindè plura ad- huc probantur in hac vita à poſteriori, nimirum cauſa per effectus, vel eſſentia per paſſiones. Ergò datur demonſtratio à priori 8& à poſteriori. Parit autem utraquè ſcientiam, id eſt cognitionem certam& evidentem; etſi demonſtratio à priori longè per- fectiorem. 4 II. Scientia potiſumuùm datur de uni verſalibus ac neceſſariis rabus de paucis ſingularibus. ATro. Quia objectum ſcientiæ debet eſſe incor- ruptibile, æternum, immutabile&c. intellige quoad eſſentiam, cujusmodi potiſſimum ſunt res uni- 3 verſa-
—-—

d 2—
.—nm—— ———öVxVVü——
27.
verfales. Quanquam de Dei exiſtentia utpotè ſin· gulari communiter admittatur ſcientia à poſterio- ri, quin& de quibusdam rebus ſingularibus& con- tingentibus creatis e. g. de exiſtentia Petri in hoc Flloxiſmo in Darij: Quidquid exiſtit à parte rai eſt indi viduum: ſed Fetr uu exiſtit à parte rai. ergo eſi indi- Viduum&c.
III. Pramiſſa non ſunt veriores, ſemper tamen Certiores ac Ewidentiores concluſtonas
AT10. Quia licet veritas non ſuſcipiat magis&
minuss ſuſcipit tamen certitudo ac evidentia, in quibus valet axioma: Propter quod unumquodquè elt tale, illud magis eſt tale: atqui propter præmifſas concluſio eſt certa& evidens: ergò illæ ſunt magis certæ ac evidentes. IIt autem axioma valeat, etiam in quatuor cauſarum generibus; debet potiſſimum illa Pertectio in qua comparatur cauſa& effectus, eſſe Sapax intenſionis& extenfionis; item convenire cau- Iæ& effectul, Sccaufæ quidem primò ac perſe; nec effectui aliundè quèm à cauſa. Intelligenda eſt etiam theſis de conclufione formali, ſive ut deducta.
4
VI. Qunclaſio non materialiter, ſea formaliter ſum-
pva ſemper ſequitur partem debiliorem..
Arxo. Quia effectdus non poteſt ſuperare ſuam canſam adeæquatam: atqui concluſio eſt effectus Præmiffarum. Ergò illas ut cauſam ſuperare nequit: nec emim firmior aut melior pPoteſt eſſe connexio in concluſione extremorum interſe, quàm m præmiſſis fuerit cùm medio.. 1 OLij. Ex una præmifſa de fide& altera naturali ſequitur conclufio de fide N. vel Dis. ſequitur con- cluſio de fide, ut deducta, ſiye formaliter umpta N.
materialiter accepta C.
1414— 1Ins V. In

257
v, In eodem inteleftu circa idem objeclums ſimu ſaro poteſf ſcientia, des,& opinio.
ATIo. Quia ſcientia& fidees, uti& opinio, nec
quoad habitum, nec quoadl actum inter ſe oppo- nuntur: quin licet opponerentur, tamen ſaltem in gradibus remiſſis ſtare ſimul poſſent, cur enim ob di- verſa motiva ſcientiæ, fidei& opinionis non poſſit afſentiri Gentilis v. g. Philoſophus Exiſtentiæ Dei, aut animam rationalem eſſe immortalem? qui actus eliciti, relinquent ſpecies ſui impreſſas in eodem in- tellectu, ſive habitus ſimiles.
VI. Quin idem realiter indi viſibilis allus poteſt eſſe ſeientia- fides opinis.
Arro. Quia noec in hoc apparet implicantia: ſi enim per tres actus diſtinctos eidem obiecto aſ- ſentiri qucam: ergò multò magis per unum eundem- Jus actum virtualiter tantùm triplicem in conclu- lone, reſpicientem tria motiva aifentiri eidem obje- do potero. 0 ⁄1j. 1. Talis actus erit ſimul clarus& non cla- rus N. Clamas obſcuritas, eſt non claritas N. ſed eſt poſitiva claritas, licet minor; uti lux ſolis,& lux candelæ, Inſtas claritas& obſcuritas habent ſe ſicut lux& tenebræ N. ſed potius ut lux major& minor, quæ ſe compatiuntur in codemasre, ſic duæ hæ luces intellectuales in codem actu& intellectu. Item ha ſunt luces heterogeneæ ideoq́; non fruſtraneæ, ſitut bomogeneæe. O⅛;5. z. Talis actus erit nullius ſpeciei N.& dico fore ſpeciei ſcientiæ, fidei& opinionis, quarum differentias non participat refractas, uti mulus equi & aſinæ, ſed cum tria motiva influant ut cauſæ tota- les, agtus erit verè ſcientificus, fidei& opinionis, adeoque reſpectu motivi diſtintti, diſtinttam ſortitur 1— appellationem, PHI-

ꝙ 2
— A
—
=8 A
—
—“.y——
29. (60NOKONNONONONONGNONNG NO)
PHILOSOPHIA NaATURALIS.
Principia Corporis Naturalis.
I. Intrinſeca ſunt, quæ neg, ex ſe invicen⸗
„ neg e* alijs, ſed ex quibus ſunt omnia.
Axro. Quia hæc Ariſtotelis definitio om-
Anibus& ſolis principiis intornis rerum natu- Nralium convenit cujus ſenſus eſt: Principia ſunt partes eſſentiales& intrinſecas compoſiti natu- ralis, quarum nulla componitur exalterâ, velut par- te in eodem principiandi genere; nec ulla fit iterum per alias novas partes eſſentiales;&contra verò ex ipſis, ut primis principiis omnia corpora naturalia conſtant. 73 Ex, ſtrittè ſumptum, indicat com tionem intrinſecam; Latiuùs& disjunctivè, ſignificat vel partem intrinſecam„ vel terminum eſſentialiter Prærequiſitum à quo receditur.
Obij. Ergò etiam hæc definitio convenit pri- vationi Diſ. ſi particula Ex ſumitur ſtricte N. Sin latè C.
II. Compoſiti in fieri& fatto eſſe, duo tantum ſunt
brineipia poſitiva intrinſecè componentia.
Arro. Quia ſoli materiæ& formæ veluti par- tibuspermanentibus,& intrinſecè in efſe rei cor- pus naturale conſtituentibus ur vod convenit ri 6. 1088 accepta detinitio principiorum. 7⁰ in fferi indi. cat primum eſſe rei, cum dici poteſt, jam res primò eſt,& immediate ants non tuit, nonne enim tum
Pro-
poſi-
—

30.
proprik& ſubſtantialter res fit, quandò primò eſt? Corpus in faco eſſe, ſumitur pro reliquis inſtan- tibus temporis, quæ ſequuntur primũ eſſe durationis.
Obij. Compoſitum in fieri differt à compoſi- to in facto eſſe Dis. diftert intrinſecè, entitativè& aut in recto. N. extrinſecè, connotativè aut in obliquo C. hinc illius non ſunt plura principia intrinſecs componentia us quod; etſi aliud tertium extrinſecè prærequiſitum& ut quo connotatum ad- mitti poſſit. 111. Privatio rigorosè", non eft principium, ne
quidem in feri, aut 2. mutau ionis.
AT1o. 1. Quia caret conditione ad principium
propridè dictum requiſità: nec enim conſtituit intrinſecè per modum partis; nec ampliùs eſt, ſed jam deſijt quandò forma producitur: eſt enim forma- liter ſumpta ipſum non eſſe formæ. Ergò.
RATIO:. Quia generatio prout actio vel mutatio eſt, nullum habet principium ſuiĩ conſtituti- vum, cum vel ſit ſimplex modus, vel veriùs cum ipſa cauſa identificetur.
Oεj. Nequit concipi corpus in fieri fine præ- vià privatione formæ novæ inducendæ. quid tùm? ergo eſt illius principium N. Conſ. nam etiam actio productiva formæ& unio eſſentialiter requiruntur adillius cognitionem, nec tamen ideò ſunt principia. IV. Pri vatio dici poteſt principium per aeesem.
ſive in eſſe cognitionis tantum.
Arlo quia non aliter principiat generationem
ut mutatio eſt, niſi quatenus intelligitur fuifſe in materid, antequam hæc principiaret cum formà& intrinſecè per ſe primdò aliquid in ſpecie Phyſieà con- ſtitueret: ergò nihil per ſe gignitur ex privatione uti docyt Ariſtoteles 1. M. c. 7. tex, 7. fed tantùm velut

tiam
8———— ——-————
31., velut ex accidente quod aboletur, aut velut extermi- no à quo recedi debet in ordinaria generatione, cu- jusmodi non eſt v. g. forma ligni ut fiat ignis„ xquè enim mutaretur ſubjecdum etiamſi alia fuiſlet in illo forma, adeoquè privatio eſt terminus necefſarius& eſſentialiier connotatus à quo receditur-
V. Privationes& Negationer nullum habent a parte rei eſſe abuſi vum Aiſtinctum à poſiri vo. ArTro. Quia uti res quælibet per ſeipſam for- maliter eſt aut exiſtit, ſic etiam per ſuammet en- titatem& non per aliquod efle intermedium priva- tivum aut negativum diſtinctum formaliter deſtrui- tur, cefſat eile velexiſtere, cùm contrariorum eadem ſit ratio: alioquin hæ contradictoriæ propoſitiones Antichriſtus jam eſt; Antichriſtus jam non eſt per ſuammet entitatem korent ambæ falſæ, nam juxta adverſarios jam non foret ber ſeipſum non exiſtens, ſedl per aliquod eſſe diſtinctum negativum. Item ſe- queretur negationes rerum extitiſſe ab æterno velut entia abuſiva, ſicque actu dari infinitas negatio- nes&c.— VI. Formaliter tenebræ
v. g. ſunt merum ni hil. dari illa⸗
Verum eft tantum& uivalanter. ATrro. Quia omnis realitas ſuperaddit aliquid puro nihilo: atqui privatio&negatio paſſivavel formalis, quæ iunt merum non eſie formæ, nihil lu- peraddit puro nihilo, ergò reale non funt, fed putum nihil; adeoquè dari cntia privativa v. g. tenebras, cœcitatem&c. tantum ſunt voces inanes, in recto enim taͤm paruͤm entitatis realis ſignificant ac Chi- mæra: æquivalent tamen his v. S. non datur lux in acre, non forma viſiva in oculo&c. quæ omninò de ormis realibus pontivis veræ ſunt quarum abſen- „non formaliter, cum ſic nihil ſit, led equivalen- ter ſpectatam approbamus, amamus&c.
MA-

MATERIA PRIMA ET FORMA. I. Alateria propriam 1. habet exiſtentiam ²-&ſig,
puræ potentia non objecti va, ſed paſſiva.
Arro. I. Quia materia cum ſit ingenerabilis RA incorruptibilis, ſemper retinet edandem exi- ſtentiam, quam per primam ſui creationem accepit; cum tamen è contratormæ continudò ſuam exiſtentiam mutent, dum una corrumpitur,& alia ejus loco ſuc- ccdit: Ergò exiſtentia formæ non eſt exiſtentia ma- teriæ, ſed abillà ſaltem à priori,& in eſſe in comple- to ac entitativo planè independens..
RATIO 2. Quia habet propriam ſuam eſſen- tiam realiter ab effentià formæ diſtinctam adeoqjue includit actum entitativum, quin dici poteſt emanare effettivè quantitatem aliasq́ue phyſicas ſuas proprie- tates, adeoque dicitur tantùm pura potentia recepti- va, nam formas ſic recipit, ut ipſa viciſſim ab alio an- teriori ſubjecto non recipiatur..
II. Notio ſubjecti ut ſic, et eſſe quid prius, per- b fedibile ab alio poſteriori ſuper veniente. DaArro. Quia hic conceptus Metaphy ſicus con- venit omnibus ſubjectis, nempè tum materia primæ reſpectu omnium formarum receptibilium, unm animæ rationali reſpectu ſuorum actuum&c. ſufficienter diſtinguit ſubjectum à forma qua tali: ergd eſtbonus, Quares. Quid eſt educi formam’*x po- tentia materia? ꝶ. Eſt formam fieri dependenter à ſubjecto ſiftentationis, à quo veluti à fulero pendeat in fieri& conſervari connaturaliter; ſicquè materia verum influxum Phyſicum exercet in formas mate- riales, qui tamen quia aſſivus tantuͤm elt, Oritur po- tius ex indigentia perfectionis quàm ut communicet rteclionem.. 4292 perkect 1
—.——— ——— ——yM
—

—
34 717 Naturaliteri. nequit materia exiſtere ſint oma ni ferma ſubſtantiali: a. poteſt ſupernaturaliter. A1°. I. Etenim quoad conſervationem ſuam fal= tem in genere caufæ finalis pendet à coexiſtentià pertæ cujuspiam formæ ſubſtantialis,& exigit illam habere ceu maximam ſui perfectionem, qua ponatur in eſſe entis completi in certà ſpecie; hinc Soare⸗ Luſ. vocat formam vitam materia, quia videtur decreviſſe Deu:, non conſervare materiam omni forma ceſſante ideo corruptionem unius formæ ſemper comitatur ge- neratio alterius. RariO 2. Quia nulla oſtenditur implicantia 3 cum materia in entitate ſud non dependeat à formã a, uali, nec ullam eſſentialem cum illà connexionem habeat: neque forma ſit cauſa materiæ: non efficienss cum creetur à ſolo Deotnon formalis, nam forma non conſtituit intrinſecdè materiam in eſſe materiæ: non denicuè finalis, eſt enim materia pPropter compoſitum, non propter formam. Ergò. 1 V. Appetit æqualiter i. omnes formas diviſsve 32. otiam ſemal corruptas; 3. abſentes ineſ;icatiter. Arrol. Materia appetitu innato fertur in for- mas, ut ſui ſatiativas& in quantum cum illis con- ſtituit totum: atqui hæc omnia æque præſtant formæ
imperfectiores v. 8. ſtraminis, ligni&c. ac perfegtio-
res v. g. auri, adamantis&c, Ergo anaſiter appetit⸗ non quidem omnes ſimul ac collectiv„ harum enim naturaliter ſaltem incapax eft: Ergò disjunctivè„ id eſt, vel in hanc vel in illam inclinatur.
RATIO z. Etiam formæ corruptæ ſunt bonum materiæ, eaſque ſemel appetijt, priuſquam corrumpe- rentur: ergé etiam corruptas appetit, cum non mu- tetur appetitus, qui eſt ejus eſſentia: certè ad mini.- mum eas appetit conditionatè ſc. ex ſuppoſitione K Deus vellet eas reproducere.
C RaAr103)

34. RaArio 3. Quia licet una forma ſit præſens, poteſt tamen materia eſſe compars alterius, ſi quan- doque eſſet ſpoliata omni forma: ergõ ſi ſpoliata ap- petit disjunctivè formas omnes, etiam præſente un appetet abſentes, ſed appetitu deſiderij ineficaci, qui nil aliud eſt, quàm entitas materiæ, capax formæ. V. Forma ſola non eſt totar. quidaitas compoßti: 2, . Aceidentales temerè ꝓroſcribuntur. ArIo 1. Quia compoſitum ſubſtantiale eſſentia- liter involvit duas partes ſubſtantiales ex quibus adæquatè componitur: ergò non ſola forma, ſed ſimul materia eſt totav.. hominis eſſentia. . O*. Materia ſæpe variatur. Dis. variatur ſe- cundum partesintegrales minuùſque principales, quæ corpori ſerviunt ad ornatum, pinguedinem&c. C. va- riatur ſecundum partes eſſentiales magiſque princi- pales& necefſarias ad conſtitutionem. N.
Inſias Petrus ſenex non eſt idem numero homo, au fuit intans. Dis. non eſt idem ſimpliciter& ſecun- dum partes magis principales; vel ſaltem moraliter. N. Non eſt idem planè phyficè, materialiter& ſe- cundum quid. C.. 2 5 RArT1O 2. Quia experimur plures ejusmodi formas v. g. colores, frigus, calorem, attus vitales8&c. uotidiè à ſuis ſubjectis ſubſtantialibus tàm ſimplici- bus, quàm compoſitis ſeparari, perire, alias&alias produci, manente interim eddem& invariatà ſubſtan- tia& carum ſubjecto. Conf. ex fide, accidentia enim panis& vini peracla nſderärione manent ſine ſub-
ecto, ſaltem ultimato: ergò dantur formæ accidenta- es diſtinctæ à ſubſtantialibus.
VI. Plares forma totales ſubſtantiales ne diwinitis . eidem materia uniri poſſunt ſimul. Ra rIo præcipua deſumitur ex ipsa incapacitate materiæ ejusdem, ſimpliciter acceptæ, nec ſuper. AOIT 2 natu-
r

35..
naturaliter repcatæ: conformior eſt ſententia principijs negantibus unionem modalem diſtinctam 3 eum enim probabiliùs materia& forma uniantur ſe- ipſis, non videtur Deus defectum intrinſecum virtutis unitivæ vel cohæſivæ, quam dictæ partes ex natura ſua non haberent, per ullam vim& cauſalitatem exX- trinſecam ſupplere poſſe; alias vellet& non vellet u. nionem, ad quam inter reliqua requiritur ut conditio, omnium aliarum formarum abſentia. ¹
FOKRMA PARTIALES, uNIO, COMPOSITUIM.
J. Forma ſubſtantiales ſubordinatæ totali, illeque beterogeneæ, in animatis neceſſarix ſunt.
Nare principalis eſt, quia omnia indicia, ex quibus diverfas ſpecie formas ſubſtantiales in ſpecie di- verſis ſuppoſitis colligimus, etiam in partibus hete- rogeneis ejusdem corporis animati de rehenduntur: namcarnes& oſſa, cor& cerebrum tàm notabiliter ſterunt, quèm lapis&lignum. Deindè tam con- ſtans operationumdiverſitas„ non pôteſt provenire à ſolis accidentibus„hac enim debent habere aliquam radicem ſubſtantialem proximam à qua naturaliter exi- Santur, emanent& reſtaurentur⸗ Denique illa hete- rogeneitas ab ipsa anima non potelt oriri, hæc enim in omnibus membris eſt homogenea, nec eſt ratio cur hic potiùs has, quàmillas diſpoſitiones requirat. Obij. Formæ hæ partiales erunt diſpoſitiones ad totalem. Dis. puræ, ſimpliciter& abſolutè. N. le- cunduùm quid& reſpectivè GC. quia ſatiant materiam ſufſicienter, ut ſub illis ſolis conſervari queat naturali- ter, ſicut contingit quandò v. g. homo ſubitò occidi- tur: Etſi non ſarient materiam ultimò„ quantuùm ſo. materia capere poteſt, ideo dicuntur formæ ſubordi- natæ totali. Inſt. admilſis illis formis fallet axioma: 2
C 2 Gene-

36. Generatio unius eſt corruptio alterius. Dis. fallet in generatione animalis, aut viciſſim in corruptione ad- xquatà, perfectà& totali. N. fallet in accidentali, in- adæquatà& imperfectà; item in corporibus hetero- geneis G. II.(adaverica forma r. nullaeſt: 2 Forma partiales vniuntur. ſeipſis materis, inter ſe,& forma totali. ATIo I. Quæ emm illius cauſa aſſignabilis eſt? non ſanè diſpoſitiones in materid ad recipiendam animam rationalem, etiam ſubitò abſciſsà manu 6. g⸗ erunt diſpoſitiones ad formam illam cadavericam, Admiſſis auté formis partialib' patet, cur reliquiæ 88. cultu dignæ ſint, quia nempè eadem numerò& ſpe- cie ofſa permanent in ſtatu mortis„ eſt enim eadem materia 8& formapartialis perſeverans. Cadaver au= tem juxta nos eſt aggregatum ex corpore& priva- tione animæ expultx, quam connotat. RATIO 2. Quia cum omnes ex natur ſuà co* Ordinatæ fint, ut poſitis debitis diſpoſitionibus coex- iſtant ad ſe invicem, ut le mutuò juvent in operando,
rectè dicitur quod faciant unam formam diviſibilem heterogeneam.
1II. Vnio ſubtantialis non eſt entitar modali aiw Kindta& extremis Iuperaddita.
Ar10. Quia primò mocos diſtinctos„aut ſim-
plices, ut vôcant, entitatulas rebus effentialiter affixas, eaſque ad certum eſſendi vel operandi genua ultimè determinantes, ſuperfluas& minimè ad difficultates enodandas necefſarias„cenſemur: ge- cundò niĩſi materia&forma uniantur ſeipſis, quomodo dabitur unum totum ſubſtantiale per ſe? nonne con- ſtabit homo tribus partibus effentialibus intrinſecd componentibus? item quomodo non dabitur uniou=- nionis in infinitum, quod ſingulæ partesintegrantes nnionis ſint indifferentes, ut huic vel illi comparti actualiter uniantur. O 51.

37. Olij. Negatà unione diſtinä, generatio homi- nis non erit ſnbſtantialis N.& pro termino faltem re- moto, qui ſufficit ut denominetur generatio ſubſtan- tialis, aſſigno ipſum totum, quin etiam animam ratio- nalem, prout exigitur vi diſpoſitionum accidentalium, dus generantur,& ad quarum exigentiam anima à eo producitur; item pro termino proximo& im- mediato aſfigno formas partiales ſubſtantiales. Ouem aſſignabunt Modiſtæ? nonne unionem modalem? aſt hæc ad ſummum erit terminus ye Quo, ſuhſtantialis tantuͤm denominativè, quod nectat duas ſubſtantias incompletas. Il. Vmoformalitey dicitipſa extrema, intrinſec, certas extr inſecè connotantia conditiones. RaA T10. Quia poſitis certis conditionibus potiſſi- mè coexiſtentiâ& intimà extremorũ interfe mu- tuò præſentiã; diſpoſitionibus ad certam formam pri- mò poſitis,& abſentia omnium aliarum formarum, jam hoc ipſo, connaturaliter planè, abſqʒ decreto Dei ſpeciali, materia intimè amplectendo formam cidem unictur zintelligiturque clarè completum adæquatè Principium exigitivum certarum operationum, adeo- que ipſa forma radix, intrinſecè unita materiæ. For- maliſfime autem unio confiſtit in exereitio quodam indiſtincto virtutis unitivæ in materia& forma, quæ Poftis conditionibus in attu ſecundo excitatur ut arctiſſimè ſe mutuò amplectantur, ſicque unio ad ſum⸗ mum eſt formalitas formaliter ab extremis diſtinda. O i. Poteſt Deus poſitis omnibus illis condi- tionibus abſolutè impecire unionem. N. cùm enim im illis ipſis ſimul ſumptis imbibitum ſit decretum di- vinum, ſin eas omnes poni velit, non poteſt nolle unionem, aliàs vellet ſimul& non vellet unionem. Quod ſi tamen in extraordinaria unione ſpeciale Dei ccretum ut requiſitum extrinſecum admittamus, nan tamen ideirco modum diſtinctum concedemus.
G 3 Torun

3. V. Totum non diſtinguitur 1. realiter a partibus unitis, ſed 2. ad ſummum formaliter extrinſecc.
Ra rioOl. Quiaquavis alia entitate etiam per men- tem ſeclusa, poſitis partibus unitis habetur com- poſitum vel totum: Ergò fruſtranea eſt omnis entitas ſuperaddita. pater ant. implicat intelligere formam actu informantem ſine ejus effetu formali„qui eſt ali- quid informatum ſive compoſitum. Ergò. 3 RArIO2. Quia quoad conceptum magis& minùs explicitum clariðs exprimit cömpoſitum, qui diſtinctè concipit omnes partes ut unitas, quàm qui ſub hoc termino communi Cempoſiti. a VI, Probabiliut eſt implicare compoſtum ſpirituale ex formaà& materia ſpirituali. à4 †
AT10. Quia ad nil ſerviret materia ſpiritualis ad quam enim formam eſſentialiter orcinaretur non ad corpoream, hæc enim ſuas operationes in illà exercere non poſſet: non ad ſpiritualem, cum hæc ſine tali materiaſpirituali olkt operari ſpiritualiter. Ergd etiam compoſitum Puntuak repugnabit; aut dic, de facto hujusmodi eſſe Angelum. Addit Rhodes ex ſubſtantia ſpirituali inferri intellectivitatem: atqui materia talis, utpotè purè paſſiva potentia, non eſſet intellectiva: ergò nec ſpiritualis, un
COMMUUNI. J. Naturam imitatur ars uon adequat: aurum arte cbymica fieri poteſt, phyſie loquendo. 3
ATI03. I. Quia e.;. ars naturæ fimia ex umbris obſeryatis effinxit picturam; ex antris ædes 3e avium volatu vela&c, non tamen efficit res veras, uibus inſit principium motuũs& quietis primò& per 4: fic non efficit verum ſemen, verum hominem„ veras uvas&c. hinc neutiquam adæquat opera natu⸗ ræ. RArlo 2.

4—HB—
— NQz82A
——˖—
———ꝛ/ BN ͤͤ——“
39.4
RATToO a. Certum eſt, aurum in virtute plu-
rium cauſarum naturalium ſimul concurrentium la- tere, quas ſi quis ſciret, ac modum eas applicandi; ſine dubio applicando attiva paſſivis mediatè confice- ret aurum verum, quæ ſcire, phyſicè ſaltem non im- plicat; moraliter tamen poſt tot experimentafruſtrà tentata videtur eſſe nimis abſtruſum, adeoquè impoſ- ſibile. 1 2
17.(auſa ut ſic eſt principium dans eſſe alteri crea-
to, de ſe ad eſſendum inſufſſicienti.—
Arro. Quia hæc univoca eſt definitio reſpectu
omnium cauſarum genericè ſpectatarum, quarum
Senera quatuor communiter aſſignantur, convenitq; omni& ſou cauſæ; ergò eſt bona.
Obij. Deus pater etiam dat eſſe Filio, nec tamen juxta 8S. PP. debet dici illius cauſa, ſed tantum prin- cipium origims Diſ. aſſumpt. dat eſſe Filio ut de ſe in ſufficienti aut defectibili: Item velut alteri in naturdè- A ſe realiter diſtincto. N. dat eſſe Filio de ſe etiam ſufficientiſſimo, modo plandè alio mirabili, in ſemet- ipſo videndo perfectiſſimam ſui imaginem&c. C.
III. Cauſa in aclu primò, eſt ¹, ipſa cauſa entitas: 2 proxiumdè comletur remotione impedimentorum. Arior. Quia Teius Prim dicit totum id, quod antè ſe ſupponit actus fecundus: atqui hoc eſt ipſa entitas cauſæ: Ergò. 1gis igitur per ſuammet entitatem habet, quod ſit principium potiùs caloris. quàm frigoris. 4. RATIO, a. Quia poſito adhuc impedimento in aufferribili ab ipſa cauſa, hæc, ſive libera, ſive necefſaria ſit, non eſt proximè& fimpliciter potens operari v. g. ignis applicatus adamanti non eſt pro- imè completus ad comburendum.
.9 rnt 6 4 3 Exiſten-

40. TV. Exiftentia 1.&* prioritas ſunt præcipuæ cen- ditiones ad Phyſicè cauſandum requiſita.
Arzo 1. Quia Perar ſuponit eſf pro eodem 2
omnindò inſtanti: nec ſatis e
ſtæ, immediatè cauſam antè fuiſſe; ſic enim æquè pa-
ruùm exiſtet, ac ſi effectum pro tunc ponendum mille
annis præceſſiſſet. Adeoq; nulla virtute cauſa, quæ
ut volunt Thomi-
deſijt, cauſare poteſt; neq́; Phyficè influentes cauſc
ſibi mutuò poſſunt eſſe cautæ, aut idem ſui i fortè quoa Ale unaun ürerefiſcarum RATroO 2. Quia eſt impoſſi
ut poſteriorem, ſaltem naturâ nobis repræſentemus,
pſius, niſi
Quia elt ile effectum& cau- ſam quà tales concipi, quin hanc ut priorem,& illum:
licèt eodem inſtanti temporis ſibi mutuò coëxiſtant.
Conſiſtit autem naturæ prioritas in proceſſione emtis
de ſe ad eſſendum inſufficientis; ſicque excluduntur 6
Proceſſiones divinarum perſonarum
O5 j. Nulla contradictio ſequeretur admiſsa
mutua caufarum prioritate, aut productione ſuiĩipſius quoad primum eſſe N. ſequeretur enim idem Prelitpr Pponi, K non præſupponi: cauſam prius exiſtere ſuo
effectu,& non prius exiſtere: deniq; idem eſſet priuz.
& poſterius ſeipſo ſub eodem etiam reſpectu, quæ chimærica funt. Non autem implicat ur ignis A. v. g.
Primò productus à ſolo Deo„ proeodem inſtanti ite-
rum ab igne B. ſuo effectu reproducaturſecundò, ſic
cnim adhuc cauſa prior erit fuo cffech quoad eſſe Pprimùm,& poſterior quoad eſſe lecundum.
V. Nula cauſa ex eo quod cauſa ſit, in atlu primo
Aicittonnaxionem eſentialem cum effectu poſſibili. Arlo. Quia cauſa entitativè præintelligitur ef- fectui ſecundum omnia ſua prædicata eſſentialia, etiam completè: Ergd entitas cauſæ in illo priori non dependet eſſentialiter ab effectu purè poſſibili, præ- ſertim, ut inquit Oriedo, cum pura Pelldiüts . in ſe

41. inſe nihil fit, quomodo igicur Eus phyſicum, quale eſt entitas cauſcæ, intrinſecè cum nihilo connectetur? Denominatio autem cauſa prout reſpectus eſt ad ef-
Sctum, entitati cauſæ planè accidentalis eſt. Entitas anim cauſæ præcisè ſumpta definitur: Ef entitas po- vens producere effectumi ſi non implicet.
Oʃ⁄j. Implicante abſolutè effetu cauſa nec eſſe, nec concipi poteſt. N. vel Dis. caufa entitativè ac- Cepta. N. denominativè& formaliter ut cauſa de- nominetur C. quia effectu impoffibilitato defectus eſt ex parte eftectüs quo minus cauſa fit completè po- tens producere, non autem eſt ex parte virtutis in- trinſecæ ipfius cauſæ. Item etſi requiratur ad ⸗dum primum poſſibilitas effectus; non tamen ſe tenet ex Harte altas primi, Ses entitativè ſpectatus eſt quid ab-
ſolutum, independens à pofſibilitate vel impoſſibili- tate effectus.
VI. Omnis tamen cauſa creata reſpicit tranſcenden-
raliter eſſectum quem in ſe eontinat.
AT10. Quia nulla virtus creata, Præſertim 1elarè& intuitivè cognoſci poteſt ſine effectu in illà contento e. S. ignis coguoſci nequit ſine calore virtualiter contento, præſcindẽdo an hic poſſibilis ſit, velnon;(ccuùs cognoſci poteſt ſine frigiditate: Ergò eflectus contentos cau non quidemut purè poflibiles, nam poſſibilitatem caufa nec continet, nec extra ſe ponit, ſed ſupponit. aſt formaliter reſpicit ipfam ctfectüs exiſtentiam, identificatam intriſecæ ejus poſſibilitati.
Obij. Tranſcendentalis reſpecdus& conuexia eſſentialis ſunt idem N. cum Oviedo, connexio enim
Slttanrum inter entitates phyſicas: Tranſcendenta-
lis autem habitudo poteſt etiam eſſe ad impoſſi.
ile v.g. cognitio repræſentans chimæram èſſen- tialiter reſp
5 Inſa⁵.
fa reſpicit tranſcendentaliter,
icit chiwæram 8 objectum purd fttum.

42². Inſtas, poſſibilitas intrinſeca& exiſtentia effectũs ſunt realiter idem G. ergò cauſa reſpicit etiam effectuùs poſſibilitatem Dis. puram N. ut includitur in ex- iſtentid. C. CAUSA EFFEICIENS „ CREATA. uen J. Cauſa eſſciens ut ſic eet principium primum dans eſſe alteri cteato per eſſuſionem tjus à ſe. Ar10. Quia hæc dehnitio omni& ſoli cauſæ efficienti convenit, utpotè propriè per ſui com- municationem extrinſecam dat eſſe effectui; five per diffuſionem formæ, aut entitatis alicujus ex fe„quàm vel formaliter, vel eminenter, velſaltem virtualiter continet: Eſtquè definitio paulò clarior Ariſtotelicà cum dicitur, eſſe uneihinm motus& quietis, quà
tantuùm cauſa efficiens eductiva definitur. II. Casſalitas ejus eit atlio i. realiter indiſtincta à
causd; hujua tamen 2. acualis influxus in effedtum. Rar 0. 1. Quia per hanc conſtituitur actu agens & ipſc effectus ſit actu dependens ab agente: a- ctione verdè ceſfante manet quidem entitas cauſæ, rion tamen ſub ratione cauſæx cauſantis.
RArIG 2. Quia cauſa per ſeipſam debet age-
re ac influere in effectum aliàs non ipſa cauſa, ſed il- lud aliud fuperadditum dicetur influere; nam per quid influĩt in illud ſuperadditum? Item effectus per ſuam- met entitatem produci, pendere vel procedere debet à tali causa: Ergdò repugnat, ut id faciant per aliquid à ſe diſtinctum. 7 l: Dt O i]j. Actio& paſſio justa Ariſtotelem ſunt for- maæ intermeciæ Dis. Phyficæ ab agente& paſlomo- daliter diſtinctæ N. Metaphyfica, formaliter per connotationem&xtrinſecam diſtinctæ GC. Iuſt. quom-
modo Angelus ſine actione intermedia videbit hunc cffectum potiùs ab hac quàm ab alia cauſa penclere?
w. vi-
—
——ſſoooͤoo—
——— 9———————

.. 45... . videbit num omnes conditiones requiſitæ ad depen. dentiam effectús ab una cauſa adfint, vel non. 1
III. Aslisformaliter eft ipſa cauſa entitas connotani . certas conditiones ac decreta Dei,—*
ATro. Quia poſita ſufficienti approximatione inter agens& pafſum, cauſæ exiſtentia, remotio- ne impedimentorum ſimilibus; extrinſecis circum- ſtantiis; Item duplicidecreto Dei formaliter tantuͤm diſtincto, quovult potiùs cùm hac, quàm cum alia cauſa ad agendum concurrere, ac determinatè adhunc in individuo effectum; quovis alio praciſo, cauſa ho P Prorumpet ad agendum, itaut ne divinituùs qui- am impediri poſſit; ficque actio formaliſſimè„ non elt nudus& otioſus reſpectus, vel habitudo cauſæ ad filetum, ſed quia verè intrinſecè fe exercet cauſa, ef= fectum ex ſua virtute effundendo„ fonat exercicium quoque indiſtinctum, quo poſitis requiſitis cauſa per ſeipiam aliter ſc habens, vim ſuam activam exerit in eflectum. E 1 „O5i. Nugæ ſunt ejusmodi exercitia indiſtinctat, ALſit nugari nos: niſi enim in illis tandem ſiſtatur, quomodo capies caufam ſeipſa in actionem influere; extreina ſeipſis cum unione uniri? intellectum ſeipſo elicere intellectionem: voluntatem determinare ſe ad volitionem&c. 24 K I2. Duæ cauſa totales ſupernaturaliter tantum ſi- multotaliter infiuere poſſunt in aundem effectum. Raaue. Quia nulla atterri poteſt implicantia: ſi enim idem numero effectus adæquatè continea- tur in duabus cauſis totalibus ejuſdem ordinis„ ut communiter docetur contra Thomiſtas, aedſne per accidens eveniat ignem B. produci ab igne„cum æqueab igne C. produci potuiſſet: cur non ſaltem di- vinitus idem numero effectus ſimul a&duabus cauſis to- taliter agentibus produci qucat nec enim ſuperna-
tura-

444 turaliter una foret ſuperflua, cum Deus ſupra exigen- tiam naturæ pro fine habere poſſit oſtenſionem ſu omnipotentiæ;& talis effecus à duplici cauſa pro- ductus duplici quaſi jure exiſteret.
O ½. Duo ignes applicati eidem ſtupæ totaliter agent Dis. totalitate efféctus T. totalitate cauſæ N. ſie enim uterchas in actu fecundo partietur& tempe- rabit ſaum inſiuxum ob præſentiam concauſæ.
T. Sukſantia ſola immediara producit ſubſanuiam: cujus defectum ſupplet eauſa prima. Ar10. Quia hæc ſola formaliter effectivè con. tinet aliam ſibi ſimilem, eiquè eſt proportionata, uti enim v. g. ad præſentiam caloris producitur alius calor ex quo pructenter arguimus unum accidens eſ- ſecauſam alterius; fic etiam cum ad præſentiam ignis Producatur alius ignis, benè inferimus ergò ſubſtantia ꝛ8nis producit alium ignem. Gratis autem dicitur ſubſtantiam non eſſe operativam, cur enim non? 5 Oij. Sæpè abeſt ſubſtantia„ ut cum ex putri materia naſcuntur ranæ: Ergò tùm cauſa procluctiva ſubſtantia erit accidens. N. Couſ. etenim ſi nulla cauſa ſecunda quæ in diſtans operetur ſpargendo per medium aliquam virtutem aut effectum, licet difſimi- lem&c i nobiliorem, aſſignari queat; rectiùs à Chri- ſtiano Philoſopho confugitur ad Deum velut cauſam univerſalem, quàm ad ranam in communi, vel admi- ſerum ac improportionatum accidens,
VI. AMccidentia ornant ſubſtantiam& aiſponuns
tant dm ſubjectum, ur ſubſtantia facilius agat. 3
AT10. Sic enim ſatis conſtat quo fine dentur- accidentia, quæ etiam intra ſe emanat, ut patet
in aqua ſeipſam reclucente ad priſtinum frigus, eadem- ud extrà ſe cum accidentibus ordinariè producit ubſtantiam: nequaquam verò velut cauſæ partiales con-

„
5. concurrunt immediatè 44 productionem fubſtantiæ, nil enim imperfectius, poteltdare eſſe perfectiori, ſal- tem naturaliter. Nequè ſatis explicari poteſt à Tho- miſtis, quid ſit elevari accidens, aut agere in virtute ſibſtantiæ; ſitne virtus illa accidens, an ſubſtantia.
CAUlSA EFFICIENS IN- CREATA.
I. Omnipotentia Dei omninò et independens ab as- ſoluta poſſibilitate creaturarum.
Nart 0⸗ Sus virtus eſt infinita, ex ſe potens pro- ducere quidquid non implicat ac entitativè ſpe- ſtata præſcindit à poſſibilitate vel impoſl. effectus; eademqusè intrinſecè invariata perſiſteret etſi omnes implicarent creaturæ, adeoqᷣ; impoſſibilitas Chimæ- ræ non arguit defectun in omnipotentia divina ſed ia prædicatis repugnantibus Chimæræa.. Obij. Ergò omnipotentia continet in ſua virtu- te hircocervum re ugnautem N. ſed dico in Deo eſſe Wrtutem ad producendum Hircocervum purgatum ſua repugnantia; flve eſt virtus Phyſica vi cujus pote- rit hircocervus produci, ſi ſit non repugnans, uti in Sacerdote approbate dicitur eſſe poteſtas abfolven- di Turcam. 172. Concurſu z. immediato& ſimaltaneo 2. Deus concurrit ad omnes creaturarum adiones.
Arro. 1. Contra Durand. eſt, quia talem con-
curſum exigit ſupremum& perfectiſſimum Dei dominium, ut pro ſibitu quafvis creaturarum actiones poſſit immediatè deſtruere, impedire, producere& conſervare: Sicque etiam probabilius implicat crea- tura, quæ absque immediato Dei concurſu operetur, toret enim ercatura,& non foret.
Obij,
—z—————

46.
Ozij. Creatura continet& exæquat totam perfectionem effectũs Diſ. totam ſecundum rationem ſpecificam G. individualem N. hanc enim ſolus Deus formaliter continet& ad eam determinat„ hincque apparet neceſſitas concurss divini, defectum hunc creaturæ ſupplentis.
RATIo 2. Quia ſimultaneus concurſus, qui eſt ipſa omnipotentia in actu ſecundo applicata crea- turæ operanti, nil nocet libertati„ etenim quælibet creatura exhibendo ſuam indigentiam objectivè deter- minat Deum ad præſtandum in actu ſecundo concur- ſum, quem indifferentem per decretum abſolutè an- tecedens, virtualiter conditionatum,& quantuùm eſt ex parte Dei ſatis efficax, obtulit; ſicque determina- tur Deus ab ipſo effectu conditionatè futuro,&prævi- ſo per ſcientiam mediam, à creatura etiam liberâ, ubi certæ aderunt circumſtantiæ ponendo. Exſpectat au- tem Deus liberèdeterminationem creaturæ ex infini- ta ſua bonitate, quà ſtatuit ſe accommodare creaturis in operando.
1II. Deut neutiquam eſt auttor. peccati, nec phyſi- cè ad ullum a- aclum pradeterminat.
Arro I. Quia Deus ad ſolam entitatem phyſi-
cam actüs, ſive ad materiale peccati concurren- do, in quo omninò nil mali eſt, non agit contrà, ſed juxta rectam rationem velut auctor naturæ„ ut liber- tatem creaturæ non impediat: Creatura verò ha- bens obligationem non ponendi talem actum, dum li- berè ponit, agit contra legem& rectam rationem 5 ideoque bæ producit formalem peccati malitiam„ quæ formalitas eſt poſitiva, reſultans ex modo„ quo cntitas actüùs producitur à ſua cauſa.
RATIO z. Quia ſine impreſsa qualitate cauſa neceſlaria habitis reqquiſitis necefſariò prorumpet in cffectum: ſin autem cauſæ libera imprimeretur, læ- deretur
—————

47. deretur ejus libertas; nam voluntas illa abſente, nul- lo modo poſlet agere: illa verd præſente non poſſet
non in hunc determinatéè actum odij v. S. prorumpere,
cum non ſit in poteſtate voluntatis, ſec inſcijs nobis àſolo Deo præviè imprimeretur.
Obij. Cauſæ liberæ de ſe ſunt indifferentes: ergò debent determinari à Deo per immitlam quali- tatem N. Conſ. quia ſeipſas determinare poflunt ac debent ſuomet actu; in hoc enim eſſentia libertatis
conſiſtit: Et tollatur licet illa fatalis qualitas, Deus
tamen adhuc multis alijs titulis erit cauſa prima, pri.
mus motor Ro.
IV. Adinviduationem tamen effeclus cauſa prima direciè determinat cauſam ſecundam.
Aro. Quia varia actuum individuationes nec
cognoſcentur, nec tormaliter continentur in vir- tute cauſæ creatæ, etiam liberæ: ſed ad hoc opus eft principio determinante, quod ſit infinitè ſapiens ac potens, quale eſt ſola cauſa prima, quæ cuivis effectui creato affigit rationem aliquam, ſive notam intrinſect acultimo diſtinttivam. Ergò. Ant. conſtat experien- tiâ: cům enim amas e, g. non præters amori A. amo- remh. aut viciſſim. Ergò nec cauſa libera ſedeterminat ad individuationem.
Obij. Gradus ſpecificus& individuus ſunt una res. C. non tamen una formalitas aut rei perfectio. Inſt. Vel determinat Deus ad individinationem, priuſ- quam videat ad quid voluntas ſe determinarit quoad ſpeciem: vel poſtquam ſe determinavit. f. Loſſe u- trumque defendi illæsa Dei ſanctitate& creaturæ li- bertate.
N. Soli Deo principaliter tribuiftur creatio rerum, conſerwatio, earumꝗque reyroductio.
Ra 1. Quſa ad hujusmodii actiones nobiliſſimas
ordinariè videtur requiri virtus inpnita, confen-
tiunt

———-õ—————.
——õém,-‧-ᷓ···
. 48. tiunt 58. PP. nec contrariæ opinionis veſtigium ha- betur. De creatione quidem ait§. Arhan. orat. con. tra Ayriauos: adminiſtrare creaturarum& ſervorunn aſt, creare ſolius Dei ejuac; verbi& ſapientir. Con- ſtat item experientid plures effectus ſublatis cauſis ſe- cundis ulterius deinceps durare& conſervari, cum autem conſervatio ſit continuata rei productio, à quo alioconſervabuntur, quaàm ab auctore naturæ? Dcni- que nulla poteſt oſtendi repugnantia, cur Deus ean- dem rem femel corruptam aut annihilatam nequeat reproducere, aut in duobus locis diſcontinuis re- plicare.. Dl. Datur potentia obedientialis in creaturis, non ꝛumen 2. cujuslibet ad quidlibet.
Ar1or. Quia fide certum eſt à voluntate noſtra
elici actus ſupernaturales: Angelum& animam recipere gratiam: atqui hoc non fit ex potentia natu- rali utpot᷑e improportionata ad effectus ſupernatura- les: Ergò fit ex potentia obedientiali, quæ eſt quidem ipſa rei naturalis entitas, connotans tamen indebitum Dei concurfum, quo elevatur ad effectum ſupernatu- raliter præſtandum.
RAriO 2. Quianon poteſt elevare Deus aliquid ad ſeipſum primò producendum aut inadæquatè con- ſervandum: Item nullà virtute extrinſecà poteſt ſup- plere defectum virtutis intrinſecæ&c.
CAUSA MATERIALIS, FORMALIS, FINALIS. I. He tres cauſæ veram ac propriam Phyfcæ cauſa rationem participant.
ATro. Quia materialis, quæ eſt id, ex qua ali- quid fit, cum inſit;verè dat eſſe compoſito intrin- ſeoè illud velut compars conſtituendo,& formam materialem verè ſuſtentat ac ſubjectiveè conſervat: Forma

G 1— 1— ——————
49. 1 Forma verò præterquam quod ſit vera cauſa compo. ſiti dando ei efſe ſpecificum, rectè etiam dicitur dare
eſlé materiæ, non quidem quoad entitatem, aut eſſe incompletum, ſed ſaltem quoad eſſe completum. De- nique Finalis, etſi, phyficè non agat, ſed potiùs mo- raliter aut intentionaliter movendo ad actionem phy-
ficam, tamen nomen cauſæ phyſicæ meretur, velut à qua effectus verè ac realiter pendet à priori.
Obij. Finis habet tantum cauſalitatem meta- plioricam. N. quia verè ac realiter, movet volunta- tem adl ſui amorem, etſi non per verum influxum effè- Ctivum. Inſt. Finalis ſæpe non habet eſſe reale. Dis. non appamens reale. N. Semper exiſtens. C. hinc co- gnitio eſt conditiò neceſfaria& repræſentatur boni- tas, etſi non ſit ratio formalis movens. Finis item di- citur principium ſui effectus in intentione, etſi ultimus ſit in executione.
II. Cauſalitas materiæ& formaæ reſt unio utriuſq
Fnis, eſt ipſa actio efficientis prout pendet à fine. Nario I. Quia poſitâ unione, id eſt qum materia ſe communicat formæ„ R&hac actuat materiam,
utriuſque cauſalitas intelligiturin actu ſecundo. Ergò. Hinc cauſalitas materiæ vocatur ipſa receptio vel ſu-
ſtentatio formæ: hujus autem dicitur actuatio& de-
terminatio materiæ.
RATI19 2 Quia cauſalitas finis debet eſſe præ- cisè dum ponitur ejus effectus, quem neceſſariò ſe- cum infert: Ergò conſtituenda eſt in ipſa actione phy- fica cauſæ efficientis, non quidem nudè& præcisè ſumptà, ſed prout procedit à fine movente volunta- tem ad ejuſmodi actionem ponendam.
O5§l. Motio finis præcedit actionem voluntatis Dis. Motioin actu primo, ſive res ipſa aptamovere, & voluntati propoſita C. motio in actu ſecundo. N. .“ ſic

50. ſic ĩtaque ſub diverſo reſpectu cauſalitas finis formali- ter tantum diſtinguitur A cauſalitate efficientis.
III. Cauſa Materialis& formalis inproprio generr genere nequeunt ſuppleri à Deo. Ario. Quia cauſare materialiter eſtrecipere ef- fectum& pati, illumque cauſare ex vacuitate& indigentia perfectionis: caulare formaliter, eſt cauſare tanquam pars conſtitutiva compoſiti informando materiam: atqui neutrum convenit Deg enti perfectil- ſimo; ergò nequit ſupplere utriuſq;; defectum in pro- prio genere, licet poſſit in Feuere cauſæ efficientis cum poſſit formam indepen enter à materia produ- cere. Iy Forma nove introduslio in ſub jclum, eſt prior: ⸗ natura, expulſione antiqu. Arro. Ideò enim expellitur antiqua, quia no- va introducitur,& non viciſſim: ſic quia aquæ
naturaliter debetur frigus, hinc Deus naturaliter non
poteſt cam privare frigore, niſi eam contraria quali- M akratla An
tate ſc. calore affectam prævideat: ergò priùs videt
Deus calorem in aqua exiſtentem, quàmirigus deſtru-
kum: ergè etiam prior naturà eſt introductio caloris;
cur aliàs à Deo prius videretur: Dixi prius natura, tem-
pore enim expulſio& introductio, generatio& cor-
ruptio ſunt ſimul. Obij. Expulſio formæ antiquæ eſt diſpoſitio
ad novam: Ergò eſt prior. N. anſ eſt enim potius quiĩd conſequens inductionem, adeoqusè ejus effèctus. Vrges forma vetus eſt impedimentum novæ Dis. impedimen- tum prius tollendum N. tollendum per ipſam poſitio- nem formæ novæ C. Sic non debet prius aperiri oſti- um quàm ingrediar, ſed illud aperio per ipſum in- greſſum.—..
V. Sola agentia I. rationalia, non 2. pueri& amentes,
nedum bruta propriè agunt propter iᷣnem.. 42

—
9
2-
4——— ——— ————
fr.
Arro. 1. Quia hæc ſola formalem& reflexam inter medium& ſinem, ac inter triplicem objecto- rum bonitatem poffunt inſtituere comparationem,& cognoſcere convenientiam mecliorum cum fine: Res autem inanimatæ, quia cognoſcitiva non ſunt, diri- Suntur in finem à Deo intentum, ideò dicuntur po- tius agi, quàm agere: Deus etiam veriſſimè in actio- nibus ſuis ad extra agit propter finem, in quibus etiam
habere poteſt pro fine creaturam, ſed non ultimò. RATIO 2. Quia pueris, amentibus 8c brutis deeſt ſufficiens notitia, ut inter finem& media discer- nant finemque cum mediis formaliter judicativè con- ferant: dici tamen poſſunt bruta materialiter& in- ſtinctu naturæ, aut per ſpecies, quas Vocant, inſenſa- ꝛas per nullum ſenſum erternum, aut notitiam expe-
rimentalem acquiſitas, ſed iis pro cujuſque neceſſita-
te vel utilitate congenitas, media fini alicui propor. tionata applicare.
VI.(auſa exemplaris ⁊. conſeſtitin concepeu objetti- Vo rei faciendæ: 2. eft vera cauſa, ſaltem in- tentionalis. AT10. I. Quia illud eſtidæa, ad quod artifex intendit,& quod imitando conatur exprimere; atqui hic eſt ſolus conceptus objectivus; ergo in hoc ſolo confiſtit; conceptus tamen formalis eft condi- tio, ſine quà non poffet imitari objectivum Oij. Cognitio formalis dirigit artificis opera- tionem. Dis. dirigit adlivè C. pailivè præbendo ſe imitabilem N. RArlo 2. Licet enim phyſicè nil producat, ta- men per objectivam ſui repræſentationem dirigit in- tellectum operantis, ut aliquid efficiar: poteſt tamen reduei ad efficientem, aut melius fortè ad can-
ſam formalem extrinſecè dirigens artificem ad imi- tationem,
D 2 MO-

fz2.
MOTus, INFINITUM, CON. TINUIIM.
7. Aotus tres ſunt 1. ſpecies: Localis e. proprit,
non inſtantaneus, ſed eſſentialiter ſucceſſiw us eſt.
Arlo. I. Quia conditiones hæ, ut habeat ter-
minos poſitivos& contrarios: ut ſit ſucceſſivus per ſe, ficque ad terminum tendat; tantùm accretioni, alterationi& motui locali conveniunt; ergò hæ tres ſunt motũs ſpecies. Motus verò ut ſic, elt actus en- tis in potentia, prout in potentia eſt; ſive eſt tranſi- tus ſubjecti ab unà formà ad aliam.
RATIO 2. Quia in tali motu, qui fit cum tran- ſitu per medium, implicat aliquid ſimul eodem in- ſtanti adæquari ſpatio majori ſe; non enim ſine re- plicatione res fimul poteſt eſſe in termino à quo, ad Juen Kinmedio. Ergè. Iluminatio ſolis, fit qui-
em fimul in inſtanti, ſed per diverſas partes luminis in diverſis partibus aëris, etſi prius natura produca- tur in vieinioribus, quàm in remotioribus partibus.
.. 3 1 II. MHem corpus nequit ſimul i. moveri contrariè: Morulis zu non ſalvatur tarditas morus.
ATIO 1. Nulla ſes,worporfe præſertim, natu- raliter poteſt occupare duplicem locum ſibi to-
taliter commenſurarum: nec contrarium evinci-
tur exemplo Nautæ, qui motâ navi verſus occaſum,
curreret verſus ortum: ſi enim utriuſque motus æqua-
lis eſt, ſoli pedes nautæ movebuntur ſurſum, ipſe ve- rò toto reliquo corpore maneret immotus eodem modo reſpondens fixis mundi polis&c. ac ſi planè quieſceret ac dormiret: ſecuùs contingeret: ſi res ea- em ſupernaturaliter replicaretur. . RArIo 2. Quis enim obſervat morulas in curſu velociſſimo Equi] aut quis credat eum reſpectu cursqs ſolaris velocioris incomparabiliter plus qui- 5 elcere

1— —————,,
——ðe——
63- eſcere? quia ſequeretur rotam e. g. æneam gyratam in interioribus radijs propè axin rumpendam. Con- ſiſtit igitur velocitas in hoc, quod in quovis minimo tempore aſſignabili, mobile velocius majorem ſpatij diſtantiam, tardiuùs verò, minorem ſpatij partem pro- portionaliter emetiatur. 1II. Infinitum creatum adtu implicat; etiam obje. ctivum in mente divinâ.
Arro. Quia intinitum, cujus ſemper eſt aliquid
extra accipere, ſumptum categorematicè plures involvit contracictiones, ſi non directe, ſaltem conſe- quenter e. g. ſequeretur unum inſinitũ poſſe eſſe majus altero& non poſſe: Fore utrinque terminatum: fore creatum infinitum&c.& non fore: Deum poſſe inti- nitum creaturarum cumulum ſine numero& menſurà determinare, producere&c.& non poſſe; totum non eſſe majorem ſuà parte&c. quæ negare præſtat, quàm admittere aliquid lumini rationis repugnans..
Obij. 1. Deus videt omniapoſſibilia Dis. omnia diſtributivè id eſt, non tot, quin plura in infinitum, quomodo funt viſibilia ac poſſibilia tantum C. videt Omnia colledtivè N. videt ctiam unà cognitione o- mnia ſimul, ſimultate cognitionis G. objecti N. fic enim videt omnia ſyncategor. id eſt plura ſine fine. Obij. 2. Infinitum actu vel implicat quia crea-
tum, vel quia præcisè infinitum, vel quia actuale eſt N. implicare ob fingula prædicata ſeorſim ſumpta 2 ſed ſimul:& licet ratio infiniti rationem Entis crea- ti formaliter ac directè non deſtruat, deſtruĩt tamen indirectè ac conſequenter ob conjunctionem infiniti dum ereatura; ſic enim foret creatura& non foret.
17 Repugnat i. creatura perfetliſtima: 2. minime verò creatura in inſinitum multiplicabiles.
Arro. 1. Quia inter creaturam quamcumq́ue eXcogitabilem& Deum intercedit diſtantia infi-
D3 nita

.
F. nita,& à quavis creaturd Deus eſt magis imi. tabilis; adeoque creatura perfectiſſima, Chimærica eſt..
RATIToO 2. Dato enim quocunque numero fini- to, nulla inferetur contradictio cur Deus non poſſit adhuc aliquod individuum intra eandem ſpeciem, aut alias ſpecies ſine fine creare. Potentia autem Dei cſt potentia faciendi ſemper plura in infinitum, nequit verò facere ſimul Deus quantum poteſt facere, nec ſyncatog. reduci poteſt ad actum completum.
P.(ontinuum conſtat ex partibus 1. in infinitum 1 di viſibilibus: 2. ex nullis indi viſibilibus.
Arro. Quia continuum cufus partes termino communi copulantur, eſt quid materiale cujus eſſentia in hoc conſiſtit, quod habeat partes integran- tes: Ergò cum quælibet pars continui, licet minimæ quantitatis ſemper adhuc retineat eſſentiam rei mate- rialis,& ſit ejuſdem ſpeciei cum ſuo toto„conſequen- ter etiam plures ſemper partes retinere debet. Quia cum demonſtretur indiviſibile ſi daretur additum in- diviſibili, non facere majus, aut extenſionem(vel enĩm uniretur ſe toto, ſicque penetraret: vel ſecun- dum ſui partem, ſicque non eſſet indiviſibile) non eſt conceptibile, quomodo,& ad quidcontinuum haberet talia indiviſibilia. Illa, quæ inflata vocant, merito ut ſomnia exſufflantur. O5. Globus perfectè ſphæricus, tan it planum in indiviſibili N. ſed tangit in parte Frifbi indivi- ſibiliter, inadæquatè& incommenſarutivx ſumpta, non autem in parte diviſibili diviſibiliter acceptaà. Verbo: tangit, in parte minima, quam tamen deter- minatè ne Deus quidem poſſit aſſignare: ſive tan- zi in parte æquiyvalenter, non formaliter indivi-
bili VI. In
—
. —IIIIIö3I3öͤͤͤ—

A
18t
n—
1α☚ ᷣ
—Coe⸗—
55.
VI. In continub homogeneo partes potentiã tantum diſtinguuntur: ſecus in heterogeneo..
Arro. Quia carent entitates partium proprid
terminatione, ſive negatione ulterioris exten- fionis quæ eſt complementum individuationis, quàm ſi propriam& completam haberent non facerent unum per ſe. Item ſi partes forent actu diſtinctæ, daretur actu infinita partium multitudo. In Hete- rogeneo autem etiam antè deſignationem aut diviſio-
nem libenter concedimus v. g. manus, caput, pedes
ob heterogeneitatem ſuam actu diſtingui. Uniuntur autem& terminantur partes continui ſeipſis ſine mo- do ſuperaddito, poſitis certis diſpoſitionibus, approxi- matione alijsque conditionibus.
Obij. Pars cæli in oriente, non eſt illa quæ eſt in occidente. Ergo actu ſunt diſtinctæ, Dis. anſ. non cſt illa factà aſſignatione, diviſione aut non eſt illa Entitativè C. non eſt una eademque continua- tivs aut divifibiliter N. non enim pars ulla habet ſuam propriam indiviquationem completam, niſi poſt deſignationem vel dieiſionem.
DuKRATIO.
I. Locus extrinſecus i. eſt quid ereatum: Intrinſe- cus z. relteè conſtituitur in immenſitate Dei.
ATr1o. 1. Quia eſt ipſa ſuperficies continentis corporis prima& immobilis v. g. aëris, aquæ, veſtis&c. Licet autem matefialiter ſuperficies re- rum ambientes identidem ſæpè varientur: formali- ter tamen locus extrinſecus manet immotus, quamdiu cidem loco fundamentali& fixis mundi polis eodem
modo correſpondet. D 4 Odij.

56
O5ij. Turris in mœno præterfluente continud mutat ſuperficiem aquæ Dis. mutat illam materiali- ter ſpectatam G. formaliter, comparatam polis mundi N. 7. 3 RArlo 2. Quia ſoli immenſitati divinæ virtua. liter extenſæ& ſecundùm diverſas totalitates replica- tæ ſeu ampliatæ ac in immenſum diffuſa, conveniunt conditiones ad locum intrinſecum vel fundamentalem requiſitæ; nempsè ut ſit baſis o
mnis locationis Klo- cati; ut omnes particulares capacitates complecta- tur,& cùm ijſdem intimè penetretur: ut ſit omni 10⸗
cabili& loco prior naturd& tempore, fitque quid fixum& invariabile&c. quod patebit conſideranti.
II. Praſentia localit eet ipſa res locata, connotans certum locum intrin: G extrinſecum.
Arro. Quia his poſitis hoc ipſo infallibiliter res per ſeipſam erit in hoc vel illo loco; ſi enim
res per aliud ſit in loco„ non ipſa res, ſed illud aliud formaliter loco coëxiſtet.
Obij. Si Deus de novo crearet Petrum hic, ergò nihil de novo erit in Petro Dis. ſeq. nihil novi intrin- ſecum C. extrinſecum N. conzotabit enim aliam ſuperficiem ambientem& partem aliam virtualem di- vinæ immenſitatis. Adeoquè in entibus reſpectivis Poteſt fieri tranſitus de contradictorio ad contradicto- rium abfque mutatione intrinſecà ullibi factA„ſecus in abſolutis. 4
Q2uares. Quid eſt Deum eſſe in ſpatio imagina- rio ſupra cœlos? y. Eſt Deum effe per ſuam ſubſtan- tiam quaſi infinitè diffuſam& virtualiter extenſam actu& eſſentialiter ibi, ubi poteſt eſſe creatura. Non
autem ſpatium imaginarium aliquid actuale à Deo di- ſtinctum ſigniſicat.
—
—
——
Duo

57.⸗ MI. Duo corpora poſſuunt eſſe in eodem loco;& unum in duobus locis diſcretis.
Arlo. Quia neutrius vel probabilis implicantia
afferri poteſt 1. enim ſic de facto corpus Chriſti Penetravit januas clauſas Joan. 20.& impenetratio eſt tantum ſecundarius effectus corporum, quem Deus impedire poteſt. ¹. cur non poſſit unum idemque corpus per replicationem poni aut definitivè aut cir⸗ cumſcriptivè in diverſis locis diſcretis, ſi duo poſſim poni in uno loco penetrativè?
Wares. Poſſitne corpus replicatum ſuſcipere contraria? f.Ita, æquè ac ſi realiter foret multiplex, foret enim tale corpus multiplex virtualiter& pluri- bus æquivaleret. Hinc poſſet Petrus replicatus Ro- mæmori,& vivere Herbipoli, unus miles Cæſareanus ſufficiens foret replicatus ſufficienter„ ad hoſtes om- nes profligandos&c.
IU. Vacuum ſic horret natura, ut virtute bumand neutiquam, ſortè nec Angelicà fieri poſſit.
Arr0. Quaſi formalis& proxima videtur eſſe, ſpecialis aliqua virtus adhæſiva„ ſingulis corpo- ribus à Deo indita, vi cujus imminente periculo vacui tàm tenaciter unum corpus alteri cohæ- reat, ut licet eidem non uniatur, ſed tantùm conti- Suum ſit, nulla tamen vi, ſaltem agentis corporei ab illo divelli poſſit. Sicvidemus corpora gravia metu vacui aſcendere ſursùm, ut aqua in antlijs,& levia deorſum: omnibus verdò experimentis quibus vacui- ſtæ hactenus inſudarunt, nil minùs probatur, quàm vacuum: ad ſummum probant aërem violentà cxtra- ione rarefieri,& corpuſcula varia per poros cor- Porum ingredi. An verò virtuti angelicæ concedi Poſſit ejcctio omnium corporum ex cubieulo v. g.
5 pro-
—————— — 9

58. 3 problema ſit:Probabile eſt Deum id non permiſſurum, ne turbetur ordo univerſi.
V. Tempꝛu formale t. eſt numerus motus ſecundum prius e& poſterius: 2. Fundamentale eſt aterni-
2 IA*⁵ Dei.
Arlor. Quia tempus creatum, verum quidem
eſtens reale, aſt non permanenter exiſtens, ſed ſucceſſive fluens ac continuè ſecundùm partes di- viſibiles priores& poſteriores. Per inſtans intellige tempus diviſibile inadæquatè ſumptum. Nec mald adderetur in definitione temporis, motus eœxleſtis, hic enim maximeè fixus ac ſtabilis eſt, ad cujus adver- tentiam intellectus numerare poſſet actiones, eaſque menſurare.
RATIO 2. Sola enim divina æternitas, five vir- tuales exiſtentiæ divinaæ replicationes habent requi- ſita ad tempus intrinſecum. Eſt enim prima baſis de radix omnis durationis: eſt regula univerſalis cuĩ omnes res aliæ coexiſtere debent: eſt ſtabilis& im- mutabilis: eſt denique ſuo modo formaliter diverſa &heterogenea, quæ ſufficientem in durationibus re- rum creatarum diverſitatem poſſit inducere.
Obij. Tempus habens partes priores& poſte- riores nunquam eſſet præſens. Dis. nunquam fluen- ter N. permanenter E. ſic etiam unitur fluenter illi quod non eſt, immediatè tamen antèfuit, aut erit.
V. Duratio non eſt modust. àre durante diſtinclus:. Tempusa hodiernum reproduci nequit.
AT1oO. 1. PoſitAâ ſolà re actualiter exiſtente, ac tempore formali& fundamentali„ cui velut connotato coëxiſtat, omni alià formà ſublatà, hoc ipſo formaliter intelligitur res qurare, id eſt, habere Ferpanentian ſui in elle: Ergo omnis entitas moda-
s ſuperflua elt, 3 . KArle
———õ—— ——————x .——ö—öö1ö1ͤnn—

——
———————.
59.
RäArIro 2. Quia hodiernum tempus cùm eſſen- tialiter correſpondeat huic& non alteti virtuali par- tiæternitatis divinæ, ac dicat ſucceſſionem imme-
latam tempori heſterno: ſi reproduceretur, foret tempus hodiernum& nonforet: habet igitur motus hodiernus non entitativè tantum„ ſed formaliter ſumptus ſucceſſionem hanc, quod immedjatè ſoquatur heſternum,& antecedat craſtinum.
COSMICA.
1. Alundus neo i fuit, nec eſſe potuit 2. ab ater- no, etiam quoad entia permanentiz.
AToO 1. Quia quidquid eſt extra Deum à Deo
eſt, dicitur autem Joan t. omnia per ipſum facta ſunt & Gen. 1. in principio creavit Deus&c. atqui mun- dus eſtextra Deum; ergò factus à Deo„ libere qui- dem in æquinoctio verno ſe. in menſe Martio cum ſol arietem ingreditur,& ex nihilo„ iſque unicus tan- tuͤm& pertectus in ſuo genere.
Rarro 2. Quia ſic firmius fit argumentum contra Arrianos ſc. nlla creatura potuit eſſe ab æter- no: atqui Filius Dei fuit ab æterno; ergò non cſt creatura. Item ſaltem conſequenter creatura juncta cum Rternitate implicat, exigit enim creatura juxta S. Damaſc. L. 7. de fide orthod. c. 8. tranfire de non eſſe ſui, ad eſſe ſui; nec tantum prius natura, ſed et- tiam rempore debuit prius fuiſſe ſub nihilo ſui& ſub- jecti. Eſtq; defectus non taàm ex parte omnipotentiæ Dei, quam rerum creabilium, quæ a5 terno quidem Poſfibiles ſunt, ſed non pro aterno.„Quia nullum eſt argumentum à ſenſu hypothetico impoſſibili ac Chymærico ad ſenſum abſolutum v. S. ſi ſol fuiſſet ab Pterno, illuminafſet ab æterno.
71 Ce.

60. 7I. Cali ſumt ires,:*(ompoſiti, z. nanimati„4 In- corruptibiles, s. Sydereum probabilius eſt fluidum · Arro I. Quia plures ſtatuendi nulla urget ne- ceſſitas, etſi tortè in plures regiones poſſint divi- di: Et Paulus ait z. ad Cor. 12. Raptum ſe uſque ad tertium cœlum ſe. Empyreum. Primum autem cœlum in quo ſunt ſtellæ fixæ eſt firmamentum ‚alterum ſepa tem planetarum. RArlo a. Quia cœlum eſt ge- neratum ex aquis, uti Communiter docent 88. Pp. apud Delrio in Gen, v. c. n. 36. Ergd eſt compoſi- tum. RaTlo 3. Quia nec Organici ſunt, nec ullas operationes vitales habent: Ergo animam non ha- bent, uti aſſeruit Origenes damnatus in Conc. Conſtan- tinop. RATIO 4. Quia carent principio ſaltem a. Ctivo intrinſeco corruptionis,& qualitatibus contra- rijs; unde enim has colliges? quod agens naturale ta- les inducere poterit? adeoque à ſolo Deo extrinſecè Corrumpi poſſunt. RATIo z. Quia excepto Empy- reo, ſi fluidi ponantur cum pleriſque RR. Mathemati- cis, faciliùs varia Phœnomena recenter viſa explican- tur, uti& maculæ in ſole repertæ,& motus planeta- rum. Sin autem Jobi 37. dicantur ære fuſi„ intellige quod ſtatum habeant perpetuum ac conſtantem quem amittere nequeant; item verbailla, non Jobi, ſed E- liud juvenis ignari cenſentur-
IIf. Aſtra ignea 1. non ſunt, 2. moventur ab in- telligentiis: 3. in effectus ſublunares influunt.
ATI° I. Niſi eſſent corpora ſolida, motu conti- nuo diſſolverentur, nec tam conſtans appareret corum figura rotunda:& quod pabulum ſufficeret? potiſſimam habent lucem à Sole aftra minora: tamen etiam propriam ſibi congenitam habere videntur 3 diſterunt quoque ſpecie inter ſe& à cœlo„ uti colli-
gitur ex diverſis proprictatibus ac operationibus. Rarro 2.

khyPOorcccMöMö—oeeh*———
61.
RAr10 2. Non enim moventur à forma ſua intrinſeca, alias ſeipſa determinarent potiuùs in hanc, quàm illam partom, adeoque agendo immanenter, forent viventia: virtus humana debilior, nimium de- fatigaretur: Item Deus ſuavi providentid inferiora per creaturas ſuperiores gubernat. Ergò benè dicitur ab Angelis, motoribus liberis, incorporeis& ſpiritibus adminiſtratorijs ad Dei nutum moveri. Terram verò immobilem& ſtabilem eſſe ſemper, definitum eſt con- tra Copernicum ſub Paulo V. Anno 1616.
RATIO 3. Quia influxus hic patet experien- tià: nonne Sol calefacit, illuminat, exſiccat, liquefa- cit inferiora?& influxus hic aſtrorum non ſolùm per qualitates ſenſibiles, ſed etiam occultas contingit.
IV. Elementa ſunt tantum quatuor: in propriſs locis ſuis, ꝛ. nec gravitant, nec lewitant.
ArroI. Quia tantuͤm igni, aöri, aquæ,& terræ
convenit hæc Ariſte definitio; Elementum eſtid, quo aliquid componitur primo inexiſtente, indiviſi- bili ſpecie in aliam ſpeciem:& quia tantum quatuor ſunt corpora, quæ duas qualitates primas combina- tas habent: ergò quatuor tantùm elementa ſibi con- traria.
RATIoO 2. Quiain loco proprio quale eſt ter- ræ centrum, ignis, concavum lunæ, virtutes motivæ intrinſecæ Elementorum finem ſuum obtinent ‚ nec il- lud bonum obtentum fugare conantur, ſed quieſcunt.
Obij. Ergò aqua ſupra terram fluens non gra- vitat. N. eſt enim ille locus tantùm proprius ſecun- dum quid ac reſpectivè, non autem ſimpliciter, cum tendat adhuc ad inferiorem, ſuſtentetur autem inte- rim à corpore graviore. Cauſa cur llrinatores ſub a- quà non gravitentur, eſt quodinferiores partes aquæ cum ſuperioribus concammerationem faciant éal- que ſuftentent, ideoque pondus non ſentitur,
V. Pri-

5 6².
V. Prime qualitates u quatuor poſiti væ ſunt; 2. in- ter ſe& ſubſtantijs realiter diſtincta.
Nario I. Qowia definitio Ariſt. quæ nequè ex aliis, neque ex ſe mutuò, ied ex quibus oriuntur cœteræ ſc. qualitates ſecundæ, ſolis primis ſe. calo- ri, frigori, humiditati& ſiccitati conveniunt, ex qua- rum varia temperie aliæ naſcuntur v. g. color, odor
ſapor&c. Lux, ſonus, impulſus&c. ſunt qualitates neutra, id eſt, nec primæ, necſecundæ, utpote quæ nec alias gignunt, nec gignuntur ab aliis. Nec enim Lux formaliter per intrinſecam mixtionem produ- cit v. g. calorem vel ſiccitatem, ſed velut efficien- ter tantum.
RATIO 2. Quia verè agunt, repatiuntur& reſiſtunt ergò poſitivæ ſunt, diſtinctæ à ſubſtantid à quà invariatâ ſeparantur, aut ea ſublata manent, ut fit inSS. Euchariſtiâ. Fruſtra etiã contradicit Arriaga, hu- miditatem v.. non diſtingui à ſubſtantia aquæ. Eſt autem ignis calidus in ſummo: aqua ſic eſt frigida: aër ſic hamidus& terra ſicca in ſummo, omnesque calores in omnibus mixtis& elementis ſunt ejuſdem ſpeciei, quia ſe mutuò intendunt.
VI. Elementa immediatè i. transmutari poſſunt: 2. manent in mixtis rantum virtualiter.
ATIo 1. Cur enim pauxillum terræ, aquæ inje-
Qgum in luculentum ignem, non immediatè con- verteretur in ignem? Fateor tamen Symbolafäcilius transmutari, quàm diflymbola.
RArlo 2. Quia ſi manerent ſecundùm ſuas formas, vel forent omnes formæ quatuor elemento- rum in una parte materiæ; vel una forma in häc& altera in alià materiæ particula: neutrum dici po- telt: Ergoè. Sunt igitur virtualiter tantum in
mixtis

- ͤ——
63. mixtis, id eſt, ſecunda Primas qualitates ſuas- nonnihil refractas& inter fe ob mutuam pugnam temperatas; adcoque in omni mixto eſt for- ma mixti propria, diſtincta à formis elemento- rum.
METEORKRA.
I. Horum Materia et vapor I.& exhalatio: cau-
ſa eliciens, 2. ſol aliaq; aſtra 3, fedes pracipna
eſt aer.
ATIo 1. Quia ex tenuiſſimis ejusmodi parti-
culis, quas corpora elementaria, vi caloris diſpoſitas ſurſum exſpirant, omnia Meteora pro- priè dicta generantur; definitur enim Meteorum, eſſe mixtum imperfectum in ſublimi plerumquè na- ſcens, ex halitibus ſurſum aſcendentibus- Vapor eſt ſpiratio calida& humida v, g. fumus ex olla ferventi aſcendens: Exhalatio eft anhelitus terræ calidus& ſiccus.
RATIO 2. Quia talia ſydera per calorem ac alias occultas influentias halitus ex inferioribus cor- Poribus extrahere ſolent„ aut frigore ſuo conden- ſare, indè poſtea fulmina, tonitrua grando ni- ves&c.
RaATIoO 3. Quia etſi locus eorum ſit triplex ſc. viſcera terræ ubi fiunt terræ motus, ſcaturigi- nes fontium, metalla& ſinus aquæ, ubi fiunt flu- xus& refluxus, maris ſalſedo; tamen præcipua ſedes eſt tota aëris regio,& per atris tres regiones ſe. infimam, mediam, ſupremamvapor& exhalatio tur- matim peregrinantur, neque conſiſtunt unquam do- nec vapor ad ſecundam, exhalatio verò ad tertiam interdum aëris regionem aſſurgat, undè varij oriun- tur effectus v. g. Irides, nebulæ, Lapides, ros, facu- læ, cometæ, lanceæx Dracones&c.
III. Ter-

64.. 71. Terræ motüs cauſa præcipuæ ſunt ignes ſub. terranei exbalantes,& foras erumpere conten- dentes. D Axlo. Sumitur ab experienti: hinc frequentius ejusmodi terræ commotiones in vere vel autum- no accidunt, quod tum major ſit exhalationum copia: Item cur montoſe& cavernoſæ regiones magis ſint ob- noxiæ, quia ſo. plures habent ſpecus ſubterrancas: deniquè cur frequentiores in regionibùs meridiona- libus, quàm ſeptentrionalibus, quia ſol majorem in illis, quàm in his calorem producit, ſieque plures ex- trahit exhalationes. Neque mirum hos ſubterrane- os ſpiritus incluſos urbes totas& montes in altum ex- cutere ubi enim intrà anguſtius condenſati rareſcunt, ſe conſtringi non ſinunt, ſed quâvis data porta erum- punt. Simile quid patet in famma pyrij pulveris ac- cenſi in cuniculis& tormentis.
III. Aleteora pronumero Elementorum ſunt qua- tuor ſc. terrea, Lucida, ignea, aquea.
ATIo- Quia I. præter motus& horribiles con- cuſſiones in terra generantur metalla quorum ma- teria juxta Ariſtotelem eſt halitus humidus intra terræ viſcera, præſertim intra lapides concluſus,& ibidem ob circumſtantis terræ ſiccitatem&frigus coagulatus. Septem ſpecies metallorum numerantur ſc. aurum, argentum, æs, ferrum, plumbum, ſtannum, argentum vivum; ack quas reliqua pertinent aut ex illis permix- ta, aut tantùm accidentaliter discrepantia. Aurum porabile arte chymica confectum, varios in Medici- na uſus habet. 2. quia Lucida meteora, quæ lucis ar- tificio fiunt& ſolum apparent certam habentia, ſignum, quinque præcipuè numerantur ſc. Virgæ, fovea, co- rona; parelia& Iris, 3. Meteoraigneà ſunt exhala- tiones ventuoſæ vi. ſolis ac ſiderum è corporibus pin- Suibus extractæ,& vel calore ſolis, vel vehementi
agita-

agitatione, vel per antiperistaſin accenſæ- 4. De-
nique Aquea meteora ſunt illa, quæ fiunt ex vapore
& ſunt ſubſtantialiter a ua; funtque in variis locis alia im aëre, ideoque aërea dicuntur, ut Nebula, nubes, pluvia, ros&c. alia ſuper terram: alig in terræ vi- ſceribus, ut fontes flumina, ſcaturigines&c.
IV. Fontes& flumina I. uni verſaliter naſeunuuar ex
Mari: a. Therma calorem ſunm habent ab gni- 4 bus ſubterraneis.
AT1o0r. Quia hoc conformuuès eſt S. Scriptura
NEecl. i. ait: de mari omnia flumina prodire„&re- verti, ut iterum fluant; nec melior eſt modus expli- candi eorum originem„ quia cum mare per influxum
—
tot flaminum non creſcat, ſignum eſt alicubi ſe rur-·
ſum xonerare. Dixi univerſaliter, non enim im- probabile eſt aliquos fontes aut lacus in ſummis mon- tidus, Apluvijs, aut vaporibus terræ incluſis& ſur-
ſum aſcendentibus in aquas& fluvios minores dege- nerare.
Rarlo 2. Quia dum aquæ materiam igneam
tranſeunt; ingaleſcunt,& à qualitatibus corroſiy is mineralium vim ſanativam hauriunt: ſic acidulæ ſuum
ſaporem partim ex fale foſſili, quem abluunt, partim.
ex aliis mineralibus aut metallis accipiunt.
V. Atare ſalſum 1. creatum à Deo; patitur 2. flu- xum& refluxum ob Vmpathiam cum motu Luna.
AT10. 1. Quia etſi probabiliter ſalſedo refera-
tur in copiam exuſtarum exhalationum mixta- rum cum aquâ marinâ, nec ſatis à calore ſolis deco- (tarum; Fromondus ſub maris fundo ſtatuens montes, ait, ignes ardentes in nitro, ſulphure, bitumine, alu- mine hunc ſaporem ſalſum in mari cauſare: probabi- liſſimè tamen docet Gabrie! Seatus ſpeciali Dei pro-
videntid ſie ordinatum eſſe, ut aquæ marinæ ſale con- 1 E 82
1 ditæ

3₰ 66.*. ditaæ à putredine ſervarentur& in allmentum pilſcium ſerviant; cum juxta Medicos ſal ſit principi um ommis itionis.—
vier de ATro 2. Quia æſtus hie mirabilis Marinus, ſaltem in pleriſquè locis, curſum& periodos lunæ ſe- quitur ac imitatur; cum ed creſeit ac decreſcit:&. patet experientià Lunam, maximè in locis humidio- ribus dominari; quanquam etiam ab alijs cauſis pro- veniat v. g. ab occultis ſiderum influentis, Certo 1. ræ ſitu, maris fundo&c.
VI. Ventus, eſt actris, ac aliorum corpuſculorum, id- ef, vaporum G exhalationum latentium in ao agitatio.
Arro. Quia ſic aërem etiam flabello concita-
tum, vel alia ratione commotum paſſim ventum appellare ſolemus. Vis autem motrix ventorum ori- tur partim à nubibus, partim ab aliis exhalationibus, nune ſolis calore rarefactis, nunc proprio frigore con- denſatis; nunc ſurſum aſcendentibus, nunc deorſum tendentibus.
ORKRTUS KERUMHIM ET IN- TERITIUS.
7. Generatio eſt mutatio totins in totum, nullo ſen- . ſibili remanente, ut ſubjecto oodem. RAEI. Quia hæc Ariſtotelis deſinitio genera- tionem ſubſtantialem maximè ordinariam& pro- ut converſio eſt benè explicat,& vix melior afferri poteſt. Etſi fortè clarius definiri poſſit cum Oviedo t Eſt productio termini ſubſtantialis dependenterab in- fluxu materiæ facta. Generatio viventium rectè di- citur, Origo viventis à vivente in ſimilitudinem na- turæ, id eſt, ut genitum ſimile ſit in natura ſpecificà, aut ſaltem genericà quod ſufficere docet Cornæus. Contra definitionem generationis ut ſis. ir
03 3.

67. (O1j. Produddio formæ mundi, coli& Plemen- torum tuit generatio, non tamen mutatio: Ergò non Omnis generatio mutatio eſt. Dis. ant. non füt mu- tatio pro priori temporis C. forma enim eodem in- ſtanti fult congenita, quo creata fuit materia. Non fuit mutatio pro priori naturæ ſive ut Rhode⸗ ait non fuit mutatio virtualis N. Födüht enim materia ab- ſolutè carere formà, aut faltem concipi pro priori ſine formà.
II. Con verßo generatim 1. eſt tranſitus unius rei in aliam, z. Non quidlibet in Tuid vis converti poteſt.
ATro 1. Quæ hæc definitio omni converfioni
etiam accidentali convenit;& infinuat conditio- nes præcipuas ad converſionem veram requiſitas ſc. ut habeat duos terminos pofitivo:„ quorum unus ſit terminus à quo& deſinat, alter ad mem& incipiat; Item ut ſit connexio phyſica& ſubftantia præcedens v.. Lignum deſtruatur, vi inceptionis ſubitantiæ no- 7v.E. ISnis. Denique ut remaneat quid poſitivum ommune utriq;, in quo termini converſionis ſibi mu- tuò ſuccedant, quorum totalis& ultimatus eſt totum: formalis& immediatus v. g. in hominis generatione ſunt formæ partiales, five ipſa anima diſpofitionibus poſitis debita. Illud commune remanens, ordinariè eſt materia prima, in qud duæ formæ ſubſtantiales ſimul efſe nequeunt: extraordinariè poteſt eſſe tan- tum accidens v. g. in verd converfione Phyſica 88. Euchariſtiæ remanent accidentia Panis& vini, nil autem prioris ſubſtantiæ.—
t RATIO a. Quia in multis rebus deficit condi- io ad converfionem neceffaria: quam v. g. connexio- nem habet Angeli creatio cum corruptione ligni vel lapidis&c. Ergò non quidvis in quidlibet converti Poteſt.
F2 III. 7
—,—,—

68.
JII. In Cerruptione ſubſtantiali non datur reſolutio uſc ad materiam primam.
Arro. Quiapatat experientia in homine mor. tuo eadem manere accidentia, quæ fuerunt invi- vo v. g. præter materiam primam candem quantita- tem, quæ eſt commune immecliatum ſubjectum alio- rum accidentium ſc. figuræ, magnitudinis, cicatricis, coloris, caloris&c. Et quæ obſecro foret cauſa pro- ductiva novorum accidentium v. g. caloris, coloris&c.
Si cui in media nive amputaretur caput. Eſt autem
corruptio ſubſtantialis Mutatio totiua ex toto, forma- liter non eſt actio poſitiva, licet cam naturaliter ſemper habeat adjunctam; non per ſe, ſed per acci- dens à naturâ intenditur: differt ab annihilatione, quæ eſt deſitio in nihilum rei ſimpliciter.
Oij. Non poteſt accidens transire de ſubjecto in ſubjectum. N. hoc axioma Thomiſticum cum Ovie- do: nonne poteſt accidens de cauſa efficiente tranſire ad aliam? poteſt enim produci à cauſa creata,& po- ſtea conſervari à ſolo Deo: vel Dis. f. non poteſt
tranſire accidens, vel ſubjectum mutare, quaſi localiter
merè migrando in aliud vicinum C. non poteſt muta- re inharenter ſc. deſtructo priore ſubjecto, immedia- tè nequit ſubjectari in alio ſuccedente N. quia cum quantitas remanens ſit ſubjectum commune acciden- tium, non tranſit de uno in aliud.
IV. Augmentatio t fit motu ſucceſsivt continua per partes aliquotas: 2. Datur terminus magvitu- dinis& parvitatis.
AT10 1. Quia augmentatio ſubſtantialis, tran-
I ütus ſubſtantiæ minoris ad majorem juxta Ariſto- telem eſt motus propriè dictus, qui non ſimul,& in inſtanti, ſed ſucceſſivè fit per partes determinatas; uti ſucceſſirè diſponuntur partes ſubſtantiæ novæ ad- dendæ.

—y·· cu—¶:aV„ j————,ÿÿy
69. dendæ. Neqj; etiam ſit interruptè per morulas; cur enim agens poſt operationem unius inſtantis debeat interquieſcere? cum ſit agens necefſarium& paſſo ſuf⸗ kcienter applicetur Jheffue per effectum immediatè Pieeedentem impediri ed juvari potiùs videatur. Fit demum per partes aliquotas, quia omnes pro- portionales& ſingulæ, ne intentionaliter quidem, multò minus Phyſicè determinari poſſunt aut attingi, RArIo 2. Quia moraliter ſaltem corpora viventium videntur ejusmodi terminum habere, ultra quem naturaliter creſcere& decreſcere nequeant; ropter operationes ſuas, ad quas exercendas opus eſt varils Organis certa proportione diſpoſitis& connexis, non autem inter ſe nimis diſtantibus, aut- nimium contradtis: aliter ratiocinandum de abſoluta Deipotentia,& ſi Phyficè loquamur, fic enim res ſaltem inanimatæ in infinitum creſcere& decre- ſcere poſſunt. 1 a92 V. Nutritio omni vi venti neceſſaria; fit per intuſ- umprionem alimonti,& converſionem in aliti ſubſtantiam-
D ATIO. QMuia calor naturalis in omni vivente, Neum naturg ſit igneæ, vorax eſt,& fultentatur es humido radicali, velut ignis ex oleo: cum igitur in il-⸗ Iud perpetuò agat, niſi ipſum humidum per alimen- tum nutriatur ac reparetur, exſiccabitur. Alimen- zum verdè viventis debet elle ſubſtantia quædam ma- terialis compoſita, Pü jactura fuhſtantiæ reparari debet:& in alimento debet eſſe materia primaform: ſubſtantialis viventis capax. Vix autem unquam to- aum alimentum in ſubſtantiam aliti convertitur. obij. Solis odoribus multi aliquamdiu vitam ſuſtentarunt ut coci odore carnium N. quia licet pro- babile ſit quod odor non ſit purum accidens, ſed per exſpirantes particulas ſubjecti odoriferi propagetur, E 3 non

— 70. non tamen ſufficit pro alimento, eum talia corpuſcu- la ſive fumoſi halitus non deorſum in ſtomachum, ubi prima fit concoctio deferatur, ſed immediatè ſurſum in cerebrum aſcendant. De cocis dici poteſt, quod ciborum exbhalationes etiam partialiter in ſtomachum deſcendant,& ab codem velut attrahentur, ſicque partialiter faltem appetitum ſatient; præſertim quod parum caloris interni habeant& minus alimen- to indigeant. VI. Homo ob neceſtitatem nutritionis etiam ab in= trinſeco mortalis eſt, uti& omne vi vens.
Ar10. Quia mortalem eſſe ab extrinſeco certum
eſt ex S. Scripturà,& quotidiana experientia do- cet nullum hominem vitam ſuam in æternum conſer- vare poſſe ob contrarias ciborum variorum qualita- tes in quibus ſuperandis vis ſtomachi tandem debili- tatur: tùm licet non implicet Deum creare hominem in tali ſtatu, in quo tam ab intrinſeco, quàm extrinſeco immortalis ſit, tamen de facto, licet nullum à cibis aliiſque cauſis extrinſecis valetudinis damnum pate- retur, ob ipſam pugnam partium heterogenearum& qualitatum contrariarum quas continent, intallibili- ter tanclem contingeret ut hàc, vel illà qualitate vi-
ſtrice& alterà expugnatà, mors homiuis conſe- queretur.
ALTERATIO, INTENSIO, RA- REFACTIO. I. Alteratio i. eft motus ad qualitatem ſenſibilens, nudiam vel extremam: 1. exigit diſtinctum paſſum a5 agente.
ATto.. Sic enim diſtinguitur ab accretione, quæ eſt ad quantitatem;& à latione, quæ terminatur ad locum: fertur ad qualitates non ſpirituales, ſed ſenũbiles ſive primas, ſive ſecundas contrarium ha- bentes, hine corruptiva alteratio propriè talis eſt,
non perfectiva tantùm. RA-

—————
—êꝛ A‿ov
——————,
2 7I.. RATIO 2. Quia idem non poteſt agere in ſe- ipſum actione ſaltem univoca, ſic calidum ut quatuor, nunquam ſeipſum inrendit aut facit calidius; Caloris intenſio in fœno& fimo columbæ oritur à calidiori- dus asris particulis intercluſis,& terræ ſpiritibus ſur- ſum aſcendentibus. Æquivoca actione idem agit in ſeipſum v. g. aqua in ſeips frigus reſtaurat, animal in
ſe motum& calorem reparat.
II. Simile univocum non poteſt naturaliter agere
in aliud ſibi ſimile intendendo ejus qualitatem. Ar10. Apriori difficulter aſſignatur; poteſt ta- nen deduci partim ex incapacitate,& partim ex
reſiſtentià ipfius ſubjecti, quod talem actionem termi-
nare deberet: Si enim hoc qualitatem illam in quà convenit cum agente habet propriam& amicam, non exſpectaret actionem alterius agentis, ſed intendendo in ſeipſo præveniret: ſin autem inimicam agnoſcit, ut aqua calorem, mirum non eſt quod à peregrino ſub- jecto ſimili in intenſione qualitatis graclum ulterio- rem non ſinat addi, ſed illi& alijs gradibus reſiſtat. Conf. quia nullum agens poteſt producere formam quam non continet: atqui calidum ut 4. non continet gradum quintum, quem in ſimili produceret: Ergò. Communis& bona AA. ratio etiam eſt, quiaceſlaret finis agentis, quod ided agit, ut paffum ſibi aſſimilet, atq́; à poſteriori oſtenditur varils experientijs. O ij. Calidum ut quatuor in materia denſiori ha- bet majorem vim den quàm in materiarara; virtus enim unita fortior: ergò ſic fimile poterit agere inſi- mile. Dis. anſ. habet vim malorem Extenſiuν C. id eſt, ad majorem ſphæram extendi potelt,& celerius ope- rari. Habet vim majorem Intenſivꝰ id eſt, plures gradus producere poteſt, quam actu habeat N. ſicetiam virtus agendi ex multiplicatione partium creſcit tantum ex- tenſive ut longiès, fortiùs& facilius agat. Hinc duæ Lucernæ lucidæ ut 6. fimul agendo in codem medio, nonniſi lumenut 6. Producunt. 1II.

72: 711. Aio in diſtans 1. nullam ſpargendo virtutim
per medium naturaliter implicat ⁊. ſecus ſuper- naturaliter.
Narte 1. Quia experientiâ nullà contrarium,
probari poteſt: ſic enim ſol interpoſito pariete non illuminat, nec ignis calefacit, nec ſpecies viſi- biles ad oculum perveniunt&c. Ergò ut agens produ- cat effectum in paſſo, debet illi facere præſentem vir- tutem ſuam, quod fit hanc ſpargendo per medium; ſic Magnes virtute fympathica trahit ferrum, torpedo piſcis fapetacit manum ð&c.
RATIO 2. Quia nonapparet implicantia cur Deus nequeat ſupplere neceſſariam aliàs conditio- nem indiſtantiæ agentis à paſſo; ac decernere con- curſum in ſpatio viciniore negare cauſæ ſecundæ; cidem tamen præbere in loco remotiori ad producen- dum effectum.
Obij. Juxta dicta ſuperiùs actio eſt indiſtinctum exercitium cauſæ: ergò nequit cauſare, niſi ipſa en- titas cauſæ ſit in loco ubi cauſat. Dis ſeq. ſirꝰ agere ſumatur velut activè C. ſi paſſiv N.
IV. Intenfio fit per adaitionem gradus homogenei ad gradum in eãdem parte ſubjecli.
Arxo. Sicut enim ſimpliciter calidum conſtitui- „tur per calorem ſimpliciter productum, ita magis calidum per plus caloris conſtitui poteſt ac debet: quis neget in aqua bulliente plures eſſe gradus caloris, quàm in tepidà? quomodo agens paſſi qualitates ali- ter intendet, niſi plurium ejuſldem qualitatis partium additione? Sufficiunt autem gradus homogenei e. g. duo primi gradus caloris omninò ſimiles A. B. ſuper- naturaliter ſaltem poſiti in eãdem parte ſubjecti, ut major fiat intenſio caloris; ad quid ergò heterogenei? Obij. Ergò non eſt ratio cur unus gradus ſit pri- mus,

2—+ 8A——
n.. mus, alter ſecunclus aut offavus. Dfa. ſi ſpedtetur Pr. præcisè ſecundum ſe& materialiter C. ſiquaſi ior- maliter in ordine ad cauſam primam determinantem aut ad alias circumſtantias extrinſecas N. 8
V. Rarefaclio formaliter conßſtit in majori partium dilatatione; quam comitatur corpuſeulorur in- tromiſſio. 7 ArI1o. Quiain hac ſententia optimè explicatut quomodo in corpore raro non cetur partium ea- rundem bilocatio; nec in conddenſatione penetratio, uin velipſum nomenrarefactionis inſinuat fieri inſen- Lbilem ſaltèm, partium aliàs condenſatarum divulſio- nem, ſuppoſito præſertim nullum omninò corpus re- periri, etiam fluidum, quod poris careat. Evincit ex-
Perientia in aqua bulliente; in oleo quod apertis po-
ris intrömittit extranea corpuſcula ne vacuum ſe- quatur.. Ohij. In ventosà caro rarefit,& in thermome- tro aðr ſine intromiſſione corpuſculorum N. dum enim in ſcarificatione caro intumeſcit, pori eius magis dila- tati recipiunt corpuſcula ignea& atrea:& per vitri thermometri poros inſinuare ſe pofſunt corpuſcula; Fre ſubtiliores partes intra aquam latentes ſurtum aſcendere&e. 4 8 Clamas vas glacie plenum nen deberet rumpi. N. rumpitur autem, non metu vacui, ſed quia impar eſt nimiæ trigiditati; hinc vas æneum in quo licet aqua conglacietur, non rumpitur.. 3 VI. Datur 1. Antiperiſtaßs; 2. vera allio& re. alio: 3. agens intra Spharam ſuam agit unifor- miter, difformiter, R rTIo 1. Sumitur ab Aienienie qua convinei-
mur aquas fontanas calidiores effe in hyeme ob cireum obſ
Mentiam contrary frigoris, quod per mo- 14 1 dum
12

*
* G dum conditionis impedit evaporare exhalationer igneas ſurſum per aquam è terra aſcendentes. Fit zutem illa intenſio à forma ſubſtantiali, ſi qualitas ſit amica ſubjecto: ſecùs ab agente extrinſeco incluſo occaſione contrarij obſidentis.
KATIO 2. Patet in ferro candente, quod ubi aquæ immergitur, incaleſcit aqua& ferrum frigefit: Ergò aget ferrum candens in aquam;& hæc reaget in ferrum,& eodem quidem inſtanti. Videtur tamen ſubindè defectu conditionis alicujus dari actionem ſine reactione v. g. quis credat feſtucam ſiccam projectam in ignem lucuùlentum reagere in illum?
RATroO z. Sic enim duo inæqualiter diſtantes ab igne inæqualem ſentiunt calorem: adeoque cum agentia natutalia de ſe fenper agunt in ſphæram; quo remotior eſt à cauſa ſua effectus, eò debilior eſt.
ANIMA ET VITA.
I. Anima eſta. aftus primus corporis organici&c. 2. Triplex eſf, Vogetativa, Senſitiva, Rasionalis. ATr10 1. Quia ſic accurate explicatur natura de- finiti. Pef I8 corpus o⸗ganicum intelligitur mate-
ria Prüiun variis ſubltantialbus formis partialibus
affecta& diſpoſita ad formam principalem& ul- timatam.
RATIO 2. Quia faltem de facto nulla, datur anima quæ non unam ex his tribus differentiis parti- cipet; etſi Probabile ſit alias animas alterius rationis eſſe poſſibiles. Unica in quovis vivente eſt, ac ſuffi- cit anima, cum maximè par ſit diverſiſſimis in eodem ſuppoſito operationibus.
17. Dari realem animarum ſucceſsionem, etiam in generatione hominis, Authoritati c rationi conformius eſt.
Arro. Quia haud inconveniens eſt formam ali- quam viventis efſe diſpoſitionem ad 1 allam

dromæ, ſive anima viales quod materiam ma
— 25- aham poſteriorem porfectiorem, ut hae introducda ceſſet illa, idque patet in formicis vetulis& bombici- bus. Vide 3, Thom. l. 2. contra gentes c. 98. adeoq: animæ quæ fiunt in Embryone rectè vocantur pro-
is pre- Parent ad nobiliſſimam animam racionalem tem communis Db. ſententia eft marem animari anima rationali eirca diem 30. vel 40, fœmellam circa So.&
interim creſcere fœtum per intus ſumptionem alimen-
ti; Ergò vivit: atqui non vitarationali; ergò vel ve- Setativa vel ſenſitiva tantùm, adeoqjue non erit ho- mo, ſed vivens in ſpecie aliquà innominatà plantæ vel
bruti.— 111. Animaæ brutorum ſimpliciter di viſibiles ſunt in
pr partes integrantes homogeneas. Arro. Quia ſunt entja materialia& corporea: erSè in partes diviſibilia; ſtatuimus euim couce- ptum metaphyſicum Entis materialis& corporei i diviſibilitaté integrali partium; uti t contrario 294 ceptum rei ſpiritualis in indivifibilitate ex qua eſſen- tig reliquæ omnes promanant proprietates. Mate- ria fanè divinitusprivata quantitate, corporea adhue foret, quia in partes entitativas diviſibilis; Et anim rationalis aut angelus in diverſis locis conituitur per varias totalis eſſentiæ ſuæ replicationes. O5 5. 1. Diverſæ partes animæ equinæ exigunt diverfas organizationes: Ergopartes funt hetero e- nex Dis, anf Singulæ partes pro ſe ſeorſim ſumpta. N. prout cum aliis conſiderantur C. Cur autem una pars potiuùs uniatur capiti, id oritur à cauſis circum- ſtantiis extrinſecis determinantibus, non ab intrinſeca
7 1 .
Partium entitate. Obij. 2. Anima bruti ſecundum ſe to-
ramnon videt,&c. N. vel Dis. non exercet hujusmo- di operationes ſecundum ſe totam immediatè G. me- diatè N. ſc. pars animæ in pede, videt mediantibus aliis in oculo, quibus contina eſt. itn
4 ¹— Iy. Per

76. IV. Potentia I. vtaliter identiftcantur animæ 2. in- tur ſe tamen formaliter& heciſic? differunt. DATI10 1. Quia anima per ſeiplam immediatè in-
fluere debet in actus vitales, quà tales, ut cen- ſeatur præmio aut ſupplicio digna: alioquin ſolæ po- tentiæ propriè viverent, forent liberæ, intellige- rent&c. Ergoò fruſtranea eſt realis illarum diverſitas, Quia ſi ita diſtinctæ eſſent, non experiremur oculum aurem c. g. non percipere ſuum objectum cum in- tellectus vehementiori contemplationi intentus eſt. RATITO 3. Quia tàm anima, quàm potentiæ formaliter ſumptæ definitionibus dwerſis definiuntur; Ergo conceptibus ſpecie logica diverſis exprimi poſ- ſunt objectivè præſcindendo animam àpotentiis, vel intellectum à voluntate&c. quæ quidem intrinſeca di- verſitas ex variis connotatis extrinſecis colligitur. Obij. Potentiæ materiales neceſſariò realiter differunt ab anima rationali ſpirituali Dis. differunt quoad ipſam animam N. inadæquatè, ut includunt organa C. Vrges carum operationes materiales non pofſunt recipi in anima ſpirituali T. Inſtas. ſunt actio- nes immanentes; ergò debent recipi in principio eas cliciente Dis. Couſ. in principio totali, vel in ſuppo- ſito C, in principio proxime& partiali ſc. in animà N. V. Vitaut ſic datur conceptus uni vocus Deo,& crea- turis viventibus conveniens. D Arro. Quia omnia viventia conveniunt in hoc uod vivant,& differunt in modo quo vivunt: Ergò abltrahendo à differentijs habebo conceptum communem univocum; Talis eſt: Eſſe principium im- manenter operativum perfectionis non bomogenea tantum,
ſad etiam Peterogeneæ; quo modo ſaltem naturaliter ad
oxtra operari nequin. Omnes enim res viventes ab in- trinſeco non ſoluùm ſeipſas uniformĩiter, ſed quaſi dif- formiter movent e g. Angelus vel homo tranſit ab
1 intel-
3..
——-—

277 ¼1 intelletione ad volitionem; ex una cognitione ad aliam: Item animal quam varias exercet ſenſationes? Deus agitur à ſeipſo tantùm, intelligendo& amando ſeipſum& alia, motu ſaltem æquivalenti, aut negativo, id elt, nunquam cellat intelligere& velle in actu ſe- cundo.. O5j. In Deo omnes perfectiones ſunt homo- geneæ, nam realiter ſunt ipſe Deus. Dis., aſſ. ſunt ho- mogenexæ realiter ſpectatæ C. formaliter aut æqui- valenter N. ſic intellectio divina formaliter hetero- genca eſt reſpectu volitionis. Eſt autem conceptus vitæ ut fic, non deſumendus à termino, qui ſæpe 3 produci poteſt à principio extrinfeco non vitaliter? ſed ſumi debet maximè à modo tendendi ipfius prin- cipij immanenter operantis, ut examinanti patebit. 3 VI. Anima Chriſti, B. V. Salomonis Cc. inaqua- lus fuit in perfections entitativa anima ². g. Iada ; proditoris.., Ario. Quia abſque ulla inconvenientia tribuitur certis animabus perfectior tendendi modus ad cadem objecta formalia, ob quem ſubſtantialiter ae entitativè differunt ab alijs longè ignobilioribus etſi ſpeciei ejuſdem. Cur enim Salomon Prov. 8. gratias cgiſſet ſingulares Deo quod puer ingemoſus ſortitus ſit animam bonam?— . Obij. Ergò dabitur differentia media inter ſpe- cificam& genericam, quæ minor ſit ſpecifica; major tamen purè numericâ. C. idque evincitur in duabus, cognitionibus ejusdem albedinis,& in cognitione Petri& Pauli duarum albedinum. Inſtas. illa differen- tia ſubſtantialis entitativa erit eſſentialis N. ſed erit tamen intrinſeca, ut individualis, nec faciet formaliter. unam animam differre abalia, ſed materialiter tan- tum ac entitativ&; ideft, quod ſit principium opera- tionum ſpecie quidem ſimilium, ſed perfetiorum, mo- do perfestiori tendendi in Sadersobh alpem le.— I
Z
82 2—
—
———— 2—

8. ANIMA IN PARTICUIIL. AKI.
I. Vegetaniur partes 1. ſolidæ animalis: 2. non flui.
da, ut fanguis, 3. Cujus continua in corpore virtu- latio probabilis eft.
Ar1o 1. Qina v,. F. oſſa& dentes continuantur cum carne quibuſdam fibris& nervulis alimen-
tum ſugentibus,& ſunt primariæ partes viventis cre-
ſcentes in omnem dimenſionem, admodum utiles S&
neceſſariar animali: Ergè vivunt, Item probabile eſt
de unguibus, carnibus, crinibus, ſaltem circa primnam ſui radicem, quà 85 adhærent, etſi fortè non ani-
ma totius, ſed purè vegetativa ſpecie diſtincta vivant.
RATIO a. Qmia nulla pars viventis animatur, quæ non continuatur cum aliis viventis partibus pro
certò animatis, alioquin non eſſet anima una, ſi foret
in materiis disoontinuis: atqui quatuor humores non
continuantur, ſed ſunt in venis, velut aqua in canali- bus: ergdò non vivunt. Item ſanguis e. g. eſt proxi- mum alimentum viventis ac convertitur moddò in vi- vens per nutritionem: ergò ipſe in ſe non vivit.
RArlo 3. Quia hæc circulatio, cujus initium fit in Jjecore(quod juxta RR. maximè Joan. Pecque- tium in experimentis novis Anatomicis principium & officina ſanguinis ſtatuitur, dùm veteres cum Ari- ſtotele Cor definiverint,) clariſſimè partium omnium cum corde, jecore ac aliis principalioribus membris commercium evincit.
II. Senſiti va anima f. in ſolis reperitur animalibus:
2. noquit Pirituale attingi ab ullo ſenſu materiali. Ario. 1. Quia experientia& ſenſus ipfi pro- bant, nullum dari animal, quod ſaltem non unum aut duos& quinque ſenſibus partieipet; quin nec talpam viſu, nec apes auditu carere, obſervärunt Albertus& Aquilonius. Beſtias verè quaſdam verà quaàpiam ratione præditas efſe erravit Senh nelen en-

————y—2.
79 Zenſus autem; eſt potentia cognoſcitiva materialis- unius vel plurium objectorum materialium per co- Snitionem materialem; alius Externus, alius In- ternus..
RATIO 2. Quia nulla potentia ne ſupernatu- raliter quidem ferri poteſt extra objectum ſuum ad- æquatum, cum hoc enim ſolo habet proportionem inchoatam,& in hoc ſolo invenit rationem formalem ſui motivam ſumitque ſuam ſpeciem. Ergò..
Osij. Poteſt elevari intellectus per lumen glo- riæ ad videndum DOeum: Ergò& oculus corporeus ſaltem ad videndum angelum. N. Cesſ. Deus enim continetur adhuc intra objectum intellectüs, non au- tem Angelus intra objectum oculi. Inſtas. poteſt la- pis divinitùs producere& recipere vitaliter. N. mor- tuo modo C. eſt enim ſubjectum planè indebitum& improportionatum.
III. Solus viſur I. inter ſenſus externos mediis ſpecie- bua fertur in objedtum à. ſonus ſeipſo propagatur. Arlor. Quia cognitio ſenſitiva eſt aſſimilatio potentiæ cum objecto: atqui hæc aſſimilatio,
ſaltem in viſu fjeri nequit ab ipſo objetto immediatè,
quod ſæpè nimiùm diltat,& quoad entitatem ſuam improportionatum eſt, ut ſit intrinſecum potentiæ:
Ergo neceſſariò admittenda erit ſpecies imprefſa, vel-
ut vicaria& virtualis imago objedi, ac determinati-
va potentiæ de ſe indifferentis ad viſionem albi vel nigri: Sicque ſtabit illud S. Aug. ex objecto& po- tentia gignitur notitia. Conf. plurimis experientiis in reflexione ſpeculorum:in viſis dictinctè objectis in con- clavi obſcuro; quorum ſpecies per vitrum convexum excipiuntur in chartà mundà&. Sunt autem ſpecies ta- ¹¹ in ontitate ac in repraſentando diviſibiles, quomodo enim ſpecies pedis repræſentabit caput, à quo tamen nec in feri, nec in conſervari dependet? n ſuuat

——
8.. ſunt ſpecies viibiles inter ſe penetratæ, non tamen contuſæ;& decuffatæ objecta repræſentant eretta in retinà, ubi viſio contingit, non in humore Chryltal- lino. Objectum oculi eſt color& lux„qualitates duæ realiter inter ſe& à ſubſtantia diſtinctæ. RATIoO 2. Quia ſonus realis qualitas neutra
ob ſuam tenuitatem ſeipſo ſatis proportionatus eſt or-
ano auditorio, quod tympanum poſtremum in aure ſtatuimus, ac per varias asris tremetacti criſpationes, aut fluctuationes ctiam ad maximam diſtantiam pro- pagari poteſt ad aures, in iiſdem quidem aëris parti- culis, in quibus primò juxta corpus Sonoriferum pro. ductus eſt. Sic odor qualitas ſecunda ſemper cum quibuſdam corpuſculis Aontens diffunditurad nares, ideò per aſpirationem ſimul cum aëre exhalationes odoriferas attrahere ſolemus, ut ſuaveolentiam per- cipiamus, de guſtu& racu minor eſt difficultas.
IV. Senſus internus 1. communis unicus eftincere- bro: z àpetitus ſenſiti vus in corde: 3, Potentin . motrix maximdè reſidet in ner vis.
Arro I. Quia talis ſenſus materialis cognoſci-
tivus evincitur experientiàâ: primò in hominibus, qui res materiales ut tales, cognitione à materiali- bus ſpeciebus pendente cognoſcunt: ſecunddò in bru- tis, quæ ſæpè cognoſcunt abſentia, præterita&c. Canes e. g. latrant in ſomno dum feriantur ſenſus ex- terni: recordantur mali, fuftigationis&c. Vnicus eſt realiter, voria exercens in cerebro munia ſc. Phanta- ſia, imaginationis, memoriæ&c. nec improbabiliter admittuntur ſpecies inſenſata in brutis, congenitæ, vel à Deo infuſe, quæ excitatæ per externos ſenſus ob antipathiam faciant ut ovis fugiat lupum; aut ob ſympathiam ut pulli ſequantur Gallinam; aves nidos conſtruant&c.
RATIO a. lIti enim in cerèbro ſentitur dolor ex vehe-

81. vehementioribus imaginationibus, ita per amorem vel triſtitiam vehementem, non cerebrum, ſed cor immutatur: ergè in hoc reſidet appetitus. RATIO z. Quia experimur præciſis nervis vel muſculis, vel iis læſis, nec hauriri Spiritus à cerebro, nec vim motricem exerceri.
V. eAnima Rationalis i. Immaterialis, 2 Immor- talis, 3. Vera Corporis formaæ formaliter 4. intal- ledtiva& libera eſt.— ATrio 1. Quia operationes habet purè ſpiritua- les ſc. intellectiones, volitiones, verſando circa entia purè ſpiritualia nempè Deum& Angelos, 8 cum aliunclè implicet objectum ſpirituale attingi àpo- tentià materiali defectu proportionis, anima tamen hoc vitaliter attingat, infertur evidenter illam efſe ſpiritualem. 2. Eam eſſe immortalem ex naturà ſuâ, des decernit& ratio cvincit, deſumpta ex virtutis amore, ſpe immortalitatis, capacitate finis ultimi, juſtorum præmioð improborum ſupplicio definiendo. RATIo z. Quia non minus corpas Or- Tanicum, requirit ac vivificat per unionem intrinſecam, quàm anima bruti;& quidem etiam quà rationalis eſt, non enim ſolùm ſenfitivum aliquod, ſed etiam huma- num ſive rationale compofitum per ſe cum corpore conſtituit. 4. Onia ſubſtantia ſpiritualis eſt, adeoque Sirca proprium objcctum activa; ergoò intellectiva: implicat autem intellectivum, quod non ſit volitivum, ergò cum anima ſpiritualis intellectiva ſit, etiam ne- ceſſarid volitiva crit. Nihil intelligit in corpore niſt dependenter ad phantaſmate: ſpeciem intelſgibilem intellectus fabricat ſibi ipſi, ac producit& ſubjectat Verbum mentis, five qualitatem ſpiritualem objecta onoſcendo. Eſt voluntas perfettè libera, ipſi actui lbertas extrinſeca eſt„differens tantuùm per conno- tationm extrinſecam ab actu necefſario. 1 NI. r⸗

81.
VI. Memoria ¹ formaliter adæquatè non differtab jp telleclu: 2. nec habitus naturales potentiarum à peciebus impreſſis.
AXTIoO 1. Quia modus tendendi intellects in res ræteritas& præſentes accidentalem tantùm ar- guit differentiam, non eſſentialem„ nedum diverfam potentiam. Conſcientia verò à memoria diſtingui- tur ut incluſum ab includente. RATIO2. Quia po- ſitis ſpeciebus intentionalibus quæ relinquuntur à rioribus cognitionibus, perficitur intelleckus inten- ſivè& extenſivè,& hoc ipſo promptior recditur ad intellectiones ſimiles faciliùs eliciendas: Item pofi- tis in voluntate ſolis ſpeciebus erpeimentelid trequentatione actuum acquiſitis, 8 A cognitioni- qus practicis identidem excitantur& objecti bonita- tem ſemper clarius& vivacius proponunt, hoc etiam 1pſo facilitatur voluntas& inclinatur magis ad ejus proſecutionem: Ergęo gratis conſtituitur habitus in qualitate hujusmodi ſpeciebus ſuperaddita? . O5. Sic habitus voluntatis, non diſtinguen- tur ab habitibus intellectus Disz. nondiſtinguentur ad- quatè G. inada quatè N. hi enim in ſolis ſpeciebus: illi verò in cognitionibus pradticis vivaciſſimè obje- dum proponentibus conſiftunt,& inclinationem non tranſeuntem, ſed ſtabilem relinquunt.
Inſtas. Chriſtus vivaciſſimam omnium vitiorum cognitionem habuit: ergoò& omnes habitus vitioſos, Dis anſ.habuit cognitionem purè ſpeculativam GC. pra- cticam ſive experimentalem allicientem ad
vitia N.
—O———B—ꝛ—x—ꝛ—O:—:——

— 2—9 1 2
PHILOSOPHIA TRAN SNATURALIS.
CATEGORIE. 2 7. Metaphyſica I. Speculativa ſcientia, pro objelo
ade quato habet a. Ens reale prour cognoſcibile.
Rar 0 I. Quia pro fine habet nudè cognitionem IXmiobjecti ſaltem primarij; etenim Ens ut Ens eſt; Deus& intelligentiæ objecta ſpeculationis, non ſunt res operabiles. RArIO 2. Quia de ſolo& omni Entereal quatenus Entis rationemhabet, unica hac ſcientia demonſtrat principia interna ſc. Eſentiam&
xiſtentam, varias paſſiones ens tranſcendentes, ut unitatem, veritatem& bonitatem;& varias probat ſpecies ſub ente contentas ſc. ſlubltantiam ‚accidens, Deum, intelligentias, nec ulla ſcientia alia per ſe con- ſiderat univerfales illas Entis rationes: Ergôrectè ſta- tuitur primarium ejus objectum: Secundarium poteſt eſſe Ens per accidens,& Ens rationis-
771. Ensut ſic, univscum eft reſpectu Dei&creaturæ, Subſtantia& actiden tis. 1513
Arro. Quia Ens quà tale nec dependentiam; nec independentiam includit, fed tormaliter& perfectiſſimè abſtrahit ab utrAque: Ergò fignificatio entis ut ſic omninò eactem eſt& univoca in ftatu præ- cifionis omnibus inferioribus: ſin verò ut volunt ad- verſarij, entis ratio imbiberet v. g. dependentiam; uomodo vera eſſet hæc prædicatio Deus eſt Ens: nec
aliter debet dici prædicatum tränſcendens, quàm
Quod ſit omnibus aliis prædicatis quid ſuperius ac ge-
neraliuùs. K Qux-

24.
QyxANs4 1. Quid eft ratio abſtrada entis ut ſie? . Eſt prima cujuſquè rei formalitas iive perfectio qua extrahitur ex ſtatu nihili, 8& ponitur in ſtatu eſ- ſentiæ realis- Obij. Ergò datur aliquid commune Deo&Creaturis: item aliquid ſuperius& ſimplicius, Deo Pis. in ſtatu exiſtentiæ intentionalis& metaphy- ſicæ G. in ſtatu reali& phyſico N.
Syanrs 2. Foteſtne admitti Analogia propriè dia a ſtænte praciſione objectiva? ꝶ. Non. Quia cum ra- tio abſtracta perfectè præſcindat ex partè actùs& ob- jecti ab omnibus rationibus inferioribus eam diverfi- ficantibus, implicat rationem abſtractam eſſe partim diverſam,& partim eandem ſed aut tota erit eadem, ſicque erit univoca, aut totadiverſa, ſicque erit æqui- voca.
III. Etiam Differentia precißone mutuà perfeglè poſſunt abſtrahi ab Ente,
Arro. Quia dum concipitur ratio entis tantùm,
neceſſario ex parte objecti virtualiter diſtincti ac multiplicis allun omittitur, quod non concipitur⸗ atqui hoc eſt formaliſſima differentia, quæ per alium ſequentem actum concipipoteſt,& ĩllud alterum quod antea fuerat conceptum omitti, cum utrinquè par mi- litet ratio. Ergò.
O hij. Differentiæ formaliſſimè ſpectatæ non ſunt nihil C. ergè ſunt ens: vel aliquid N. Conſ. ſed præſcindunt vel Dis. ſunt aliquid aliquidditate propriè dictà,& univoca, qualis eſt ratio Entis ut ſic ſupra de- ſcripta N. aliquidditate æquivocà C.
Clamas. Quid ergò ſunt differentiæ formaliter? w. ſunt taleitates, modificationes, vel qualificationes cntis. Vrges. inter Ens& nihil mecium non datur Dis. reale C. rationis ſive præciſionis. N.—
—-y⸗-————ʒ——
IV. De.
——— .

——:——==ͤ=
Geee
35. IL. Deeæas Categoriarum riſtoteliea commodaeft, von tamen immediata& accurata. Ario. Quia xquè probabiliter poſſent plura vel pauciora ſtatui prædicamenta, cur enim non plura? e. g. eſſe amatum, honoratum, liberum&c. cujuſmodi denominationes extrinſecæ vix ulli ex de- cem categoriis tribui poſſunt: cur item non paucio- ra: nonne poterat immediatiuùs dividi Ensut ſic, in creatum& increatum, finitum& infinitum; in ſubſtan- tiam&accidens. Itaque authoritate potius, quàm ratione decas categoriarum ſtabilitur. V. Deum Opt. Max. I. nonin Ariſtotelico ⁊. ſedin extra prædicamento poni poſſe nil vatat. Ar0. Quia Ariſtoteles tantum comprehendere voluit Ens finitum,& ſubſtantias de quibus prædi- cari poſſent differentiæ, genera& ſpecies ſubalternæ: atqui nil horum convenit Deo. Ergò RArio 2. Quia recedendo ab his conditionibus Philoſophi, ſtatuere poſſumus lineam prædicamenta- lem cujus ſupremum genus ſit Ensut ſic, vel ſubſtan- tia, quæ dividatur in creatam& increatam, atquè ſic infraſubſtantiam ponetur Deus, vel tanquam ſpecies
ſubijcibilis tantùm, velut individuum.
VI. Subſtantia eit ens per ſe exiſtens, id eſt, quod proprià vi ſuà ſtat: huis opponitur accidens.
ATrLO, Quia dic eſt primus& proprius conce-
ptus ſubſtantiæ, à quo velut à radice cæteræ ejus proprietates promanant, undè directè opponitur ao- cidenti, quod eſt ens in alio, atſu ad naturalem ſuiex- iſtentiam opus habet tulero& ſuſtentagulo, nempè, ſubjecto inhæſionis. Ohij. Forma ſubſtantialis ma- terialis c. g. Equi dependet à materia prima& ab ea fuleitur. Diſ. dependet velut à ſubjecto completo, aut inhæſionis& fulcitur quoad effectum formalem ſub- ſiſtendi N. dependet velut à ſubjecto intrinſeco incom- pleto quocum conſtituat totum ſubſtantiale C.
3 AN-

36.
4 QUANTITAS„ QUALITAS, RELATIO. 7 Quantitas est accidens realiter r. Amateria G*. aliis omnibus accidentibus diſtin ctum.
ATi01. Quia quantitas poteſt exiſtere ſeparata de- HKroddo fubjecto e. g. ſubſtantia panis& vini, ut fit in 88. Euchariftia, ergò ſignum eſt realiter diſtingui à ſubſtantia, ut ſubjecto; Quæ quidem ſententia com- munis auctoritate potiſſimum& congruentijs ſtabili- tur⸗ nec oportet multiplicare miracula abſque ne- ceſſitate.
3 RATIO z. Quia conſtat penetrationem natura- liter eſſe impoſſibilem: ſed ſi quantitas non ſit ſpecia- le accidens diſtinctum à reliquis accidentibus& ſub- ſtantia dabitur naturaliter penetratio plurium quan- titatum v. g. quantitas albedinis in eodem corpore ſi- mal Penettarhe cum quantitate caloris, odoris, ſapo- ris,&c. II. Eſſentia Metaplyſica Quantitatis ſita eſt in Impeuetrabilitate radicali..
Ario. Quia hic ſoluùs eſt primus& primarius ef-
fectus formalis quantitatis convenitquè ſoli& omni quantitati, etiam indiviſibili, ut inquit Oviedo, ſi aliundè non implicet. Item primò eam diſtinguit ab omni alio,& radix eſt omnium proprietatum conſe- quentium, ut extenſionis, menſurabilitatis&c. Ergo.
Obij. Extenſio radicalis eſt Eſſentia quantitatis Dis. eſt Eſſentia generica G. ſpecifica N. fateor quidem extenſionem in ordine ad locum eſſe prius aliquid im- Henetrabilitate: interim eſt quid genericum ac com- mune aliis multis v. g. formæ materiali, quæ divinitus conſervari poteſt omni ſublata quantitate. Item ex- tenſio radicalis localis dicit tantum exigentiam ha- bendi partes extra partes, ſive cum penetrabilitate, ſive impenetrabilitate cum alio corpore. III. Qua-

32
I Xtitas eſſentialiter involvens re
—„— 8
87. III. Qualitas, efl acci dens abſolutum,
tra
Arlo. Quia hæc definitio convenit
Tlitatibus ctia
iſcrimen à relatione& aliis enti quantitate: ergo bona eſt„
oli qualitati.
1 Obij. Error. Ornant ſubjectum inclinant adfacilè
ter, in genere morum C. Vrges calor in tas& tamen ne quidem phync
ex ſo peme⸗ ile, ornans ſubſtantiam, t omnibus qua- & exprimit bus reſpectivis item onvenit enim omni&
m ut vocant neutris;
„habitus ſunt qualitates C. atqni non Dis. non ornant phyficd ideft non operandum N. non ornant morali- aqua eſt quali- Lornat aut perficit ſub-
itas ornat ſub- ornat quamcunque G. aliquam N.
ap hyſicum.
D Arro. Quia uti relatio tranſcendentalis eſt en-
ret in ſolà fundam eſt habitudo accid
ſed Metaphyficè
dines. Sine ratione fundandi nonc
mum terminus cu
„
ſpectum, quæ appa- enti entitate; ſic pradicamentalis entalis unius ad aliud, non Pbyſicè, adveniens fundamento, quampri-
m ratione fundandi, velut con it
i ſine qud non, poſitus eſt. Quæ ratio fundandt
ſubinde eſt diſtincta„ à fundame actio
diſtincta ut v. g- u
proximum.
ſcendentalis conſi
nto proximo ut K
enerativa à ſubſtantid patris, ſubindè non
nitas illà formalis inter duas albe- it fundamentum
I. Intrinſccè conſſſtit relatio in ſolo fundamonto, con- . votante terminum extrinſecum. Ario. Qui
IX tione formal
*
a ſolum fundamentum accipit à rela. em effectum relativi, velhabi tudinem aut referibilitatem ad aliud zhoc eni natur referri ad aliud.
m ſolum denomi. ltem juxta adverſarios, tran- ſtit in ſola entitate kundamenti„ eur
non

88: non etiam prædieamentalis 2 Oàij 1. Saltem termĩ- nus ſpectabit ad relationem formaliter acceptam Dis. ut pars intrinſeca conſtitutiva N. ut condiitio, aut ex- trinſecum complementum in eſſe denominationis E. O5ʃ§. 2. Fundamentum proximum eſt planè abſolu- tum N. hoc ipſo enim habet congruitatem ut refera- tur ad aliud; quæ congruitas eſt ĩpſiſſima relatio enti- tativè. Clamas. non poteſt oriri nova denominatio intrinſeca& realis, ſine nova formà intrinſecâ ſuper- addità D is. in abſolutis C. in entibus reſpectivis N. Vrges. paternitas eſt intrinſeca patri Dis. velut forma phyſica aus entitas diltincta à patre N. velut forma metaphyſica aut connotatio C. Eſt ergò relatio, de- nominatio intrinſeca ad extrinſecum.
VI. Non neceſſario requirit terminum 1. acla ex- iſtentem z. terminatur ad reſpectivum.
Arlo 1. Quiamodus hic loquendi bonus& ve-
rus eſt e. g. Leopoldus Imp⸗ Rom. Auguſt, filius
eſt Ferdinandi III. RATIo 2. Nam paries albus A,
non reſpicit parietem album B. quia albus eſt, ſed
quia ſimilis eſt, aut talis, ſicusi eſt paries albus B. ergo
POSSIBILITAS EXISTENTIA, SUB S1S- TENTIA, ANGELI, DElIs. J. Res purè peſſibilis eſt ipſa realit entitas eonnotans negationem exiſtantia acdiwalis. Arro. Quia ſic optimè explicatur quomodores Ooſſibiles& actualiter exiſtentes non differant in- trinſecè, ſed tantùm extrinſecè in ordine ad diverſum
exiſtentiæ ſtatum; prout enim poſſibiles ſunt conno-.
tant ſolum exiſtentiam intentionalem vel objectivam in mente divinâ,& adhuc latent in virtute productiva cauſe. Item ſic oſtenditur intrinſecam rerum poſſi- bilitatem, non eſſe quid independens à Deo, nec ipſius omnipotentiam ratione præcedere, ſed ſequi potius, 5 F cx

———
z=V=
89. & ex cd velut ex radice provenire. tet, quomodo eſſentiæ rerum exiſtan abſquè ullo eſſe ſui diminuto; funden xternæ veritatis: ſint ingenerab.& inc quæ ſolum vera ſunt, ſi conſiderenti adhuc in caufis larent& intentional gnoſcuntur. 12. Exiſtentia rerum realiter 1. identiſicata eſſentiæ, ab hac tantum formaliter ext rinſocè differt. 2. Con- notando exereitium eſſendi actuale. ATIo 1. Quia quævis res creata per ſeipſam im- mediatè produci& formaliter exiſtere debet⸗ alioquin non ipſa, ſed potiùs aliucdh productum exiſte- ret, Item licet daremus Thomiſtis exiſtentiam mos daliter diſtingni, nonne dum res producitur, tàm ip- ſius Efſentia quaͤm exiſtentia onitur extra caufas? ergò vel mediatè per aliam Tekent eun ſuperadditam ſicque in infinitum; vel immediatè per ſeiplam: ſin hoc ultimum; cur Eſſentia per ſeipſam immediatè ne- queat à ſtatu pofſibili tranſire ad actualem RaArio 2. Quia hac ſold connotatione poſità intelligimus dischimen inter rem purè poſſibilem actualiter exiſtentem„ nec ulla formalitas intrinſeca acquiri poteſt à re, quà anteà nunquam caruerat. Ergò exiſtentia ne formalitate quicdem intrinſecà Eſſentiæ ſuperaddita, ſed tantùm extrinſeco reſpecdu ad ſuas cauſas differt à poſſibilitate. 3 O5ij. Exiſtentia creaturæ realiter ſeperabilis eſt ab ejus eſſentia: Ergò realiter diſtingnitur. pi anſ. ſeparabilis eſt quoad intrinſecam entitatem N. quoad extrinſecam quandam habitudinem C. Sic res actu cxiſtens ſeperabilis eſt& differt à ſeipſa prout anteà fuĩt purè poſſibilis, quod in hoc ſtatu oflibilitatis connotet Deum, præcisè tantuͤm in actu primò fui productivum: in ſtatu verdò actualis exiſtentia reſpi- Ciat Deum eundem ut in actu ſecundo operantem&
phy:
Denĩque ſſepa- t ab æterno ſc. t propoſitiones Orruptibiles&c. r eſſentiæ prout iter à Deo co-
—
—-—

50.
phyſicè ſe cauſantem, nec tantam virtualiter aut in. tentionaliter in alio contenta eſt. Contradictoria quæ obijciuntur, diluuntur per diverſa connotata extrinſo- ca; neque novum eſt in reſpectivis transiri poſſe ab uno contradictorio ad aliud abſque intrinſecà muta- tione.
III. Principium individuationis 1 Phyſicum eſt ipſa
cujus vis rei entitas: 2. Metaphyſicuin intrinſeca rei ſingularitas ultimò diſtincti va.
Arlo 1. Quia undè res intrinſecè habet ſuum INX eſſe ac quod ſit; indè etiam habet ſuam individua- tionem, ſive quod talis ſit: atqui à ſuamet phyſicà entitate habet quod ſit, ergò ab cadem quoque habet quod talis ſit& hæc individua, quia ſihaberet abalio, illo ſublato res non maneret individua,& tamen ma- neret extracauſas quod implicat. Fruftraverò Tho- miſtæ confugiunt ad materiam ſigillatam: an non ani- ma ſeparata S. Petri à materià& quantitate, eadem adhuc numero eſt, quæ fuit conjuncta? RATIoO a. Quia per hujusmodi formalitatem oſitivam intrinſecam, velut notam characteriſticam à Deo peculiariter cuique rei ſingulari collatam,& naturæ ſpecificæ ſuperadditam formaliſſimè intelligo differentiam individualem, quæ idcircò vocari ſolet hacceitas, Petreitas, Pauleitas&c. Ergo. IV. Subſiſtentia ereata formaliter est, ipſa natura to- . talis& ſeorſim exiſtens: ac terminata. Ar101. Quia ſic totum discrimen inter naturam Xut ſic præcisè ſumptam& inter eandem ut ultimò terminatam ac ſeorſim exiſtentem velut juris ſui ſuffi- cientiſſimè ſalvatur, atque clariſſimè quoque oſtendi- tur quomodo yerbum divinum ſolam naturam„ non verè perſonam humanam aſſumpſerit, licet enim na- tura humana Chriſti ſubſtantialiter completa ſit, om- nesquè perfectiones intrinſecas nobiscum communes par-

RN=
——
—
— —
==
—=
—,.——— ——
91.„(ct. participet; non tamen exiſtit ſeparatim, nec in ſeipſa terminatur, uti e. g. natura Petri ſubſiſtentis, ſed velut ulterius extenditur& tanquam pars intrinſeca cum verbo divino ſubſtantialiter unitur; ſieque non manet
ui juris, nec quidquam ſuo nomine operari poteſt, ſed ab ejuſdem Verbi berſonalitate tam in eſſendo, quàm in operando ſpecialiter& intrinſecè dependet.
O1;. Natura humana& perſonalitas realiter ſe- Parantur in Chriſto; ergorealiter diſtinguuntur. Dis. ans. ſeparantur quoad entitatem, ſive per Entis alicu- jus ablationem N. ſeparantur quoad connotationem cxtrinſecam, ſive per ſolam divinæ perſonalitatis ad.- ditionem G. Sicv. Z. in ſubjecto calido ut 4oriri poteſt nova denominatio addito præcisè quinto caloris gra- du, etſi nihil perdat. Sic Chriſtus totam illam enti- tatem habet, quæ poſitis certis circumſtantiis perſo- nam humanam intrinſecè conſtituit: in illaà tamen nul- latenus perſona dici poteſt aut debet, quia conditio- nibus caret ad formalem perſonæ denominationem requiſitis, id eſt, natura humana non totaliter& ſeor- fim terminata exiltit„ ſed per intimam ſui communi- cationem in aliudaltioris ordinis ſuppoſitum, nempe
VVinum tranfit.
V. Angeli ſubſtantiæ I. ſunt ſpirituales, completa:
⁊. numero& ſpecie diwerſi 3. loguuntur perſigna ſiritualia.
ArIoOI. Quiaquodab omni materia ſecreti ſint,
nimis clarè probatur ex ſcripturà„ Præeſtantquè mirabiles effectus in motu cœlorum,& Energumeno- rum corporibus, ſubſtantiæ ſunt ſimplices creatæ 8 completæ, quod nullam compartem exigant, nec in ullius entis compoſitionem concurrant. Eſt autem Intallec vitas planè independens à phantaſmate ulti- ma ſpecifica Angelidifferentia. Quin cum negari non pole videatur plures Angelos quà ſpeciè quà ſolo nu- mero diverſos eſſe poſſibiles crecdlibiliug quoque eſt,
Deum
1 ½ 4 4 4 8 5 4

—
92. Deum de facto ad manifeſtandam ſuam omnipoten- tiam utriuſquè generis creaffe.
RArIO 3. Quia commodior non apparet mo- dus explicandi angelicam locutionem quàm per hu- jusmodi ſigna ſpiritualia, quæ ob naturalem aliquam ſimilitudinem tùm ĩpſum loquentem, tùm res ab ipſo conceptas audienti ſpecialiter exprimant ac repræ- ſentent. Et hic loquendi mocddus maximsè imitatur humanam locutionem,& oſtendit quomodo unus an- gelus alterum poſſit decipere.
PI. Exiſtentia Dei ratione naturali demonſtrari poteſt I. non à priori, 2. ed à poſteriori.
Arro 1. Quia quod à priori demonſtratur, per
cauſam aliquam demonſtrari debet: atqui Exiſten- tia Dei nullam habet cauſam à quà dependeat: non phyſicam, ut patet, nec metaphyſicam ullam radicem agnoſcĩt, à quà per modũ proprietatis promanet, cum aſeitas eſſentia Dei metaphyſica ipſam exiſtentiam in- cludat. Ergd. RATIO 2. Quia multipliciter à va- riis effeCtibus, ordinatiſſimo cœlorum motu, pulcher- rimà muncii ſymetria, communi populorum conſenſu, tacito mentis humanæ inſtinctu, ex innumeris mira- culis, ac tandem phyficis& metaphyſicis argumen- tis luce meridianà clârius probatur Deum eſſe, utpo- te Principium& finem noſtrum ultimum, cujus viſione,
amore cum gaudio æternùm frui ſumma erunt
delitiac.
Ad majorem DEI, MARI E, Divorumq DPatronorum loriam.

———

Digital ColorCheckerd SG
—’——— 1 ³ 4 4 3 1
14————
1
————— 1 4 4 1
1 0 4 4 3 4 ——————
◻
† A B C L M
8 retaqmacbeth aunaddennnamamnnmaännmnndeauadh mm
0