IOHANNIS IE SSENII AIESSEN verſus Peſlem CONSILIUM. cum ejuſdem de AITHAIDATIO,& THE. RIACGA DIASPDU7 A- TI0ONE. EHis aunexi Jani Matthæi Duraſtantis DEACETOSCIILLINOATQuE AIo MIDICAMINTIS VALETuDINI tuendaæ, vitæ proprogandaæ ſingularibus, Tractatus Duo. NECN ON NICOTAI CYRTII Phüuo E AMed libellua uri- liſimus Anno 15 75. Patavii propoſitus De Medicamentis lenientibus, præparanti- bus& purgantibus. —86,)e 6 1 ES F. Typis Caſparis Chemlini, AM. DC XIV. 1 VIRO GENEROSISSIMO Equiti perſtrenuo, DX. B0USLA0 à MICHͥALO MW ITZ, IN SEE- Hiatel& Neudorjf. Sacræ Cæſar. Ma- jeſt. Conſiliario, ac Inchti Regni Boëmiæ Procancellario. S. D. IESSEAIO. faventiſſime, ante ſe- ptennium peſtis afflicta- retzhujus cavendæ, pel- lendæque cauſa, hocce, poſtulatus, patronis& amicis, typis quidem, 2 ſed ₰ 8 & 4 EPISTOLA ſed parcius, vulgatum, dedi conſiſi- um: quod, interca requiſitũ à pluri- bus toties, nunc demum in manus reſumptum, auctius& caſtigatius, tuo ſub nomine, quo nihil mihi ju- cundius, ſtatui promulgandum. IIt enim cætera alia abs te nobis proli- xX præſtita taccam modò beneſicia, unius certè hic meminiſſe debeo, cujus recordatio nunquam excidet animo. Nam, ubi tunc quoq; meos attigiſſet iſte Dei digitus, multo quidem, quam promerueram, le- nius; me non tantum funeſtam do. mum, cum amoœniſſimo palatio tuo commutare paſſus; ſed, invitatum ctiam in Carolinas,(quem locum, ſulphureos propterthermarum ha. litus, omnium cenſebam, eventu teſte, tutiſſimũ habitatu) toto illo autumno tuos inter humaniſſimè habui- — — . „— ⸗——2———,———————— DrDIOATORIHA p li⸗ habuicti,& acceptum. Horum par- ri- ticeps bonorum mea FILSIA, Obo- us ris pedtoriſq; ornamenta, ut mihi , cara, ſic vobis, cunctiſque honorata u- foœmiua, deceſſu ſuo, inconſolabili It luqCu id temporis me induit; quo li. fortuna benignior dignitate nova a,(quod plurimùm lætor) tecircum- 0, dedit. Ergo, ut benè vertant tibi, et tuiſq; ampliſſimi muneris& hono- bs is acceſſionem, Divos precor: te o autem rogo, velis, puſilla hæc com- . muninutilitati deſtinata libenter ac- cipere, ac magnoamore tuo, quo J. 0 mea ſoles omnia metiri. V. Da- n. bantut Vien. Auſtriæ. Men- „ ſe Sextili Anno . Ch. 1613. 1 3 38 d8 — Aà; joHlàAN JOHANNIS JIESSENII à IESSEN CONSILIUM 7 ADVEIRZV S 17 Peſtem. 4 1 „„. 1 Dauquam non ignuotem,. complures eſſe, qui de Peſti-. lentis Praſer vatione Cura- 9 tioneg, ſententiam ſuam 5 medium attulerint; dificileg hit in venire. qua alii non ſcripſerint, toties verõ. proaita repetere, non niſi ſuperſluum: tamen cum magu authoritatus Patroni, intimioris verò conſuetudinis Amici quamplurimi, ju 1 dicium quog, hac de re meum flagitarint, pra- fertim imminente hinc diſcrimine, voluntati ipſorum, unagq, publica neceſſitati lubentpa- rui. Nequaquam autem am plius cgo dubito; 1 Morbum ——— CoNSII. ApVIRS. PESTIEM. 7 Morbum, qui paſim Urbem pererrat; ao indiſcreta ſavitie quoſcunque attingit, flam- me inſtar ſtipulas perurentis, ilico conſu- mit,ex earum famila eſſe ægritudinum, quas una voce dicimus à depaſcendo Peſtilentes. Hic igitur& Communium genere cum fit: à con/jmili quoque cauſſa communi origi- nem ducat oportet. Quia verò non homini tantum ſed animantibus ctiam cuntlis, nihil in tota natura Aere exiſtit familiatius; quẽ nimirum indeſinenter hauriunt, in eodemg quaſi loco ſuo locata degunt: non niſi, certè, i- lius vitio& cuſpa, adverſa hac, quæ nobus e- veniunt, acceidere putandum: inprimis cum multoties tam pernicioſum babuerimus com- dertum, ut non ſecius peremerit, quam alumtun quodvis toxicum, aut unde- eunque etiam petitum venenum. Eum e- nim, quamvis nativa indole bonum& enignnm, nihilominus interdum tetri a- qua terrave vaporer ita corrumpunt& in- quinant, ut non aliter putreat, quàm pbi- ſicorum graveolens ſpiritus. Cuius etſi a- ereæ conſparcationis cauſſas longius& è cœ- lo derivent Aſtrologi; Numenque ipfum 41 27 auto- 8 J=SSrHIIA JeSSEN autorem faciant, ut calamitatum omuium Theologi: nos tamen cauſarum examinatione contenti priorum; Vtrum Aer hic quicquam pertulerit violentiæ, aut num etiam aliunde ſuſlineat iniurie:? paucis perſcrutemur. Omne agens non niſi in apto, diſpoſitog, vim exercere patiente; nil amen vel admodum- languidè operari in retutente, frequentatum- eſt axioma pbyficum,. At par non eſt cuiuſvis Atris ad patiendum ratio. Qui- buſdam enim Iippoc. lib. de aëre, aquis,& locis, teſſe, prorzgionum diverßttate, magis a- iins, alius minus Aer eft corruptioni obuo- xlus; ac proinde ad producendas Epidemias pronior, tardiorve. Nunc, regionis huiusſi- tum, qæi ſublimis eſt,& ſalubritatis indew,ex- ploratur us, deyem profettò illius deprehenſu- rus eſt ſummè incolumem,& adverſus exter- nas iniurias potentem. Regni verò Boemiæ, verd regii inſigvem extuberantiam, cuivis fu- cils tot navigabilium fluminum excurſus per- uadebit; Hud verò vel maximè caæli clemen- tiam; quod, non ſolum errorem in viclu inco- larum nimium ultro corrigat,& ſuperet; ſcd. etiam/ ſi quid fort peſtilentu ingruat,(quem- moduns ConsIr. ADVIRS.PESTEM.„ /m admodum neceſſario fit in magna bominum ue im de ur. 1 im colluvie,ubi numeruu agrotantium, nec dum congreſſum vitantium)non tamen propagan- do admodum dilatetur;&ut ferociter von ſeypat, ſic nec perduret contumac iuu; adeo, ut quandog, etiam poſihabitis, aut ſaltem par- cins adhibitis remediis, eog, tempore ubi ma- ior morbi vis extimeſcenda fuerat; tota illius moles ſbonte ferẽ diſcuſſa, collapſag, ſitt vel ſolo aeris ambientis Senehicio, corruptionem aut non admittentis, aut admiſſam quan citiſſime reie tantis. Quam ſanè Aeris congenitam braſtantiam mird fovet regionis excelſitas, li- eriori, crébrioriq, ventorum perflatui, quaßſi ſcopis, verrendum offerens. Sed, verebiturne quis auram Pragenſem, quam non ſolum in- cole,& peregrinorum plurimi, feliciter perfe- runtzverum diſſitiſſimi quoque barbari, AMo- ſci, Derſa, Tartari, frequenter innoxiam ſunt experti ſaluberrimã, temperatiſſimamqꝗ;, pro- nunciare? Imò, cum palſim alibi frequentes occurrant, pronatura, aut potius vitio loci, uic, aut illi Endimo morbo obnoxia ciita- tes; Urba hac, unag, catera, patrio morbo ali- 2uo nunquam audita infames: quod item at- 4 1 ris, a 4 10 J=SsENITA Jessen ris, aquarum, alimentorum præſtantia, ſuff- ciens prabet teſtimonium. Sed eſto: Ae- rem noſtrum labem contraxiſſe aſcititiam: ergo, vel Aruarum, Terra, aut etiam ipſiu Cwli iniuria contigiſſe ſtatuendam. Vrbem cirea paluſtres, aut fagnantes, quales ob o- cium& torporem putredini proximæ, aqus null: ſolum flumen. Moltava, apertum,& ne facilt alveo excidat ſuo, A natura altiori- bun ripis concluſum, placito curſu, inbabitan. tinm commodo maximo, translabitur: eoqus motu ventilatum, uti etiam hbuius generis d- quæ aliæ mon aliter, quàm viuum tranſvaſa⸗ tione, d corruptela defenditur. Quamobrem Aquaæ nequicquam imputandun. Parittr, nes Terra alicuius maligna, ex ſuu, velſu- perficie, eſſationis incuſanda videtur. Mam profundioribus quotias ipſrus cuniculis ſubi ti flatus ſurgunt,& copioſt, vehementer fi⸗ lum concutiunt: cuius lamen, iam dudum ſu laus Deo, non animadverſa à nobis trepida tio. Quando autem ſuperficiarii illuus attoli tur, aerem contaminantes, halitus, taliunm ad- ſiratu uoxiorum extemplò vicina ſtirꝑes, 2 blantarium genus totum, expalleſcere, defra- Aarid CoNSTI. ADvERS. DPESTEM. 11 dariq, occipit,& veluti animalia ſenſibiliter agrotare, ac emori, ſolentꝗ, tam latibula deſe- rere,& in publicum ſeſe intimidè effundere ſerpentia, quadrupedia verò omnium primò cadere. Quorum cum ſingulariter notabile aliquod hactenus animadnerſum non tuan- tum abeſt, quicquam culpæ Terræ aſſcriba- mus, ut potiius bonitatem,& fertilitatem il- ns magnoperè dtpradicemus, cuius benefi- cio annonam valtntem babemus, qua aliar ſi agrotaret, ob vitioſorum, unde putrcdines,e- ſculentori eſum, Apboriſmo: Posr EAMEN DESTIS, locki iam dudum dediſſet. Cognitiſ⸗ Iimum enim omnibus eſt, quanta, Dei cle- mentia, fitſemper,& fuerit, Regni Botmiæ tellus(rnucopia quaædam omnisgeneris fiu- gum, animalium,& metallorum, rerum non incolis ſolum ad luxum uſq, afluentium, ſed exterts quog, uberè ſufficientium aded, ut ha- rum aivitiarum nomine cuivis etiã amplili- mo ſolo comparanda. Caterum, quod attinet, Calii, cum ibi nil niſi purum lucidum, perfe- di,bonumqp ab eo peſtilitaté in Aerem ſbar- &t, vel etia quicquã ad verſi proficiſcivebem': ter pernegai Peripatetici magno volumine 6 Miran- 1² I=SSENIIA JeSSEN irandula propugnati. Etſi verd litem hanc meam hio minimè facio, nequaquam tamen multiplici experientiæ, cui ſua quoque debetur fides, contradico: quà multoties obſervatum nunquam ferè impund ſpectatos in calo Come- tes;tunc etiam quaſdam conſtellationes anno- tatas evẽiu inſauſtiſſimas; maximè autépleua Luminarium,& inprimis Solis deliquia, va- rias, graves& penè univerſales attuliſſe hu- mano generi cladet; nec taã,(me quidẽ judice) Poſiti vo, quam Privativo actionis modo. Sed, Chriſtianiue ambigent, Deum pertinaciæſuc- cenſentem noſtræ, peſtilia e jaculari fulmina? cum gentiles ipſt, Homerus, Hippocrates, Ga- lenus,& ferè omues uti morborum omnium, ſic peſtis potiſſimum, cui divini aliquid ineſſt cenſerunt autorem Deum ſtatuerint, degene- res corripientem. Sandè teſtatur ſacra hiſtoria; Deum Lelum primum mundum diluvio de- ſe viſſe; Sodomasimmiſo cælitus igne comediſ= ſe; Davidis tempore triduandâ peſtilentia ſe- Ptuaginta millia virum, percuſſore Angelo, ſuſtuliſſe; Hiskiam regem peſtilenti bubone tetigiſſe, Et, eſtvé hodie etiam ulum,(uti A- mor habet,) uod non Dominus fecerit iu civi- tatẽ = —— — CoNsiI. ApDVERS. DPESTEM. 13 tate malum? Nos, divina patientiæ,& data- lum vita emeudãda induciarum abuſu, quid non promeritiꝰ in qmos veriſſimè cadit diltum Oſε: Canaan in manu tua hatera doloſa: Tum illud Pſalmi: Dixit inſipiens in corde ſuoonon eſt Deus: Item, Corrupti ſunt& ab- minabiles facki in ſtudiis ſuis,& non eſt, qui aciat bovum, velunus&sc. Nibilomius, tot noſt ra delicta, unica ſuperat di vina gratia; ud ut cætera habermus non admodum incom- moda, ita ſalubri adhuc perfruimur aura. ld quod teſtatum abundè muihi frceruut, aliquot vicibus, nocturno atri expoſita ea, quæ ad pu- tredinem promptiſſimæ, qualis panis recens co- 2 medudia; lac itidem;& teſta exemtus ovi vilellus: qua ne levimum quidem dederunt Feſtinæ corruptionis indicium. Et poſtea qu od me conſir mat magis: perſtant nobiſcum reten- tis dem unculis, acris incolæ, aves, qua alidr, o- mnium prima fuerant migratura; aut ſaltem, incurie pœænas delapſu daturæ. Denique, ſatis „derg, Aer ipſe integritatem ſuam demon- ſtrat; dum fetoris, cuiuſvis putredinis comitis. expers, clarum atque lucidum ſeſe offert ſpe- Ktandum: qui, Ii craſſus foret, nubiluſq, uon 2 ſtellarum 14 JIeSSINIIA JESSEN ſtellarum nobis tantum negaret aßpellum, ſedinſupẽr quoque Luminum: qu tamen quotidie fere,& ne aeris quidem coronata, in impediti orientia cernimus, occubentiag Aeris itaque,(uti opinor ſuſicienter o ſtenſa munditie; nil reſtat, quam ut ve Contagione, vel interno exortu, vel etiam u- triuſq, concurſu graſſatur Epidemia, quod morliitota ſubſtantia,& interna forma prin- cipiis vita noſtræ poſtremè adverſiitribus his antum adveniant modis. Quemadmodum autem peſtile ſeminarium ventorum vehicu- lo de provincia, in provinciam trangfertur: ſicè homine in hominem Coutagione, quæ u- nius in aliud abiens infectio et ſerpit: imò,& rebus inanimis, babitaculis, veſiibus,& re- liqua capaci ſupellectili, fomes quidem com- municatur: cuius occaſione perſæpe, uti domi redintegratæ, ſic alibirecens enate peſtes ſunt: aded, ut incredibile non ſit, ob tam liberum tot hominum& rerum aditum, iſtius quip- piam hoe tempore nobis quoque acci diſſeum- portatumq; contagium. Sed, ut ut habeat, non abſq, intraniorum corruptione humoru pr- cipuè haatemporis commutatione ad labem addu⸗ 4 CoNsir. ApvERS, DESTEM. 15 adautiorum„Peftem con valuiſſe, ſtatuen- m. Quam enim ob non ſer vatam anni par- tium temperiem, uarii ordinis pullulét mor- ſuſfcienter admonet in Aphoriſmorum ſe- ione 3. Hippocrates, prolixeq;, ratiòes reddit do, quem de qere, aquis& lociv inſcripſit, libro. lauipſum verò no⸗ proprio periculo ᷣᷓflas upera, prater indolem, plu vioſa, ſatis edo- cnit. Geminum enim calido humidog, vi- talibꝛn ſundamentinconnatum, nec nou con- tinuò ſanguini permixium, cium vaporoſum, tam ſeorſum excrementum( quod diligen- ter notandum illi, qui morbos cenſeri velit 2 corrigere) ſiccis humidiſq;, tempeſtatibus externis cauſſis, plus iuſto inautlum, ſui quodque generis in nobis laborum muateries evadit,& exordium. Ne quid verè nune de flatulenti illius recrementi primi, ma- zori parte expiratu cedentis, peccato, inde- Lue germinantibu: morbit, ad quos calida- um regionum incoleæ,& qui ſimili utun- tur vielu, aut ſiccioris ſunt temperamen- ti, plurimumque aſtate, procliwioris, di- cam: ſolum, nec tamen multis, de alterius uoſi pernicie: cui præ cateris 2er 7. 5 464— 16 IISSENII d JESIN habitantes frigida, cibo, potuq, utentes crudio⸗- ri, crapulæ,inertiaq, deditinecnon naturd e faminatioris quiq, maximè ob vn, aclurus ſum. Eit autem iſtud,(ne quis de exiſtentid fartè qubuet) quod frequenter nobis exxit ſu⸗ doribus ‚concretog, innatat ſanguini. cuiuſ⸗ modi quid vinis naturaliter permiſtum int analogum. Qualiter igitur hic luquor ſociuu vinis damno eſt, tam, ut(niſi decoclione, uts palm alibi aſſolent, avertatur corruptio) in acetum abeat,& vappam: ſic qui noſro ſan- nini admixtus ichor, quacunque etiam de cauſa prater naturam copioſior, ut ad putrila- ginem inclinatior; ita levnũ graviorum fr. Srium, catharrorum, tumorum, ulcerum, do- lorum,& ſucceſſive principium evadit dtte- riorum: donec, gradum attingens malignita- tit, quæ contumacia quædam eſt,& reſiſten- tia humoris coqui neſcientit, in peſtlem deſi- nat venenoſttatem, Tali è cauſa, quod ho- die enam non infrequenseft, ſimile quip piam, ui&s ohm Galeni inſtituiori Pelopin noſtris quib'uſdam hominibus proximo tem- poris errore contigiſe; apua me eatra 9“ mnem Aubitationit altam poſium eſt. Servwant CoNsII. ADVIRS.DESTEM T dervãt etenim eoſdem propè progreſſus Mor- uor Natura ipſa in rerum procreatione; 7ua ab jmper fectis contendit ad perfecta; 4 materia nempe ſubſtantiali& dimenſioui- ns terminatis, ad corput; a corpore& poten- tia vegetante, ad animans; ab animante& Potentia ſentiente, ad animals ab animali& Potentia intelligente, ad hominem. Sicuti i- Litur in hac ſerie gradus quidam ſeſe offe- runt; ſummus alius, medii, inſimig,: ita ſuis quoꝗ, Morbi inceduut ſcalis. Nam, ſuo puta in genere ſummi alii exiſtunt, abſoluti&per- fteii; quales peſtilentes& venenati, ad celeri- ter perimendum efſicaciſſimi: alii rurſus in- mi imperfectig,; quodg, nimium imbelles, Gabſg. Medico& medicina curabiles, ob vilitatem Morbi nomine indigni: horinter, hui de ntriſq, æquè, aut ſaltem de alterutro buu, minuſg. participant, conſtituti ſunt me- i, per quor tranſeundo inſimi illi, ob paula- tinam formarum morlufitarum in deterius mutationem, tandem peſtilentes evadunt le- thali ſtimi. Rurſum, quà ratione Natura in rerum deſtructione vid progrediens contra- ria, ad prima revertitur principia, ab homine ſcili- 18 JIsSSENII d JESSAN ſcilicet ad materiam nudam, omni forma d- ctu deſtitutam: ſic ea qua in nobis ineſt mor- borum curatriæ natura, Artus ſubſidiis ad- iuta, fractis ſenſim ſublimioribus& infeſtio⸗ ribus ægritudinum formis, tandem, ad tole- rabiles, facileig, reducit decubitus. Id quod Gcitra magnam difficuliatem in hoc noſiro ſavientiore morbo eventurum ſunt quæ ſpon- dent nobis plurimaeog, citius, quò rettè mo- nitis locus datus fucrit tempeſtivus. Seda rem ipſam. Cum Medici munus dupleæe ſit: ſanoslvi- delicet) in ſtatu valetudinis conſervare, mor bo verò oppreſſos liberare; prius Praſervatio- nis regulas poſt Curationis pracepta trade- mus. Hippocrates quidem, Medicorum ille vertex, ad vitandam peſtem nou verius, oyæ ſentiuſque, quaàm fugam ſuadet remedium qusd noſſet; illio locorum Aeris plerumqus vitio obortas Epidemias, vix etiam ſylvarum incenſione extinctas; ſed unica ſoli verſions devitatus. At, qui ſub diverſo cæœli climaté degimus, rariuſque ex Aéris corruptelapẽ- ſtes ſentimus, non tantopers nobis incum'bit perfecliouis neceſſutas, ſed licitum eit hein 4 ent 1 ——„—D———,— CoNsrI. ApDVIRS.DESTEM. 19 denti inſtituto excurſum longum, diſſiculta- tus plenum, inſtantem& commorantem uandam fugam commutare. Iſlud, quò Maturè aſſequamur; Magiſtratüs cura in- tercedat oportet: cuius officti eſſ: non tautum in ſecundis regnare, boc eſl, ratione, baud afe fellu cauſſas decernere; ſed in adverffrenam oſtem contra quemcunque, ſalutem publi- cam peſſundantem, animosè depugnare. Juorum cenſu cuùm maltgna hæc lucs quo- que ſit, ſtragem exercens triſtiſſimam: omns Hudio in idincumbit; quò buius impetus, vireſque quam ocyſſims iufringantur, ne in- Laleſcat malum licentid. ltaque, quod pri- mum omnium eſt,& lege Moſaica ordi- natum: ut infecli à mundis ſiut quam di- ſtintiſimi,agat; eo tamen ſeparationis mo- do, qui non in ſemichriſtianam deſertionem, abiectionemg, deſinat. Poſtea locorum, a- dium. tactarum declinationem fignatione 2uadam doceat; arctiores congreſſus omnes ſeridò prohibeat; ſordes in publicum eſfundi nuullas permittat; ſed, ſub crepuſculis in de- inatum locum coprologorum opera aman- det; neg von, quæ ſunt huins generis cætera 20 IESSENII d JESSEN catera,etiam cuig, provido familiæ patri ſo. licitè obcunda diſponat. Singulos vero quo concernit;prophlacticum iſtud quiſq ſtatuat maximum pracipuumq, offenſi rec oncilia- tionem Dei; ſub cuius propitii adintorio u- uitis,& protetlions, ſalvi lalcan us& inco- lumes. Keliquum cautelæ, partim in obfirma- tione corporis cõtra veneni impetum: partim in cauſarum noxiarum debilitatione totum conſiſtit. Potens ad repugnandum corpus ex- terſione, roborationeq, redditur. Emundatur ſeroſi præcipuè de quo diximus, excrementi, & unà caterorum inde contaminatorum hu- morum, evacuatione:& ne novi ſuccreſcant inbibitione. Sanguinis turgentia, quam Plethoram vocant, vena apertione compe- ſcenda: Cacochjuna autem& ſuccorum impuritas(ſive cemmunus ilia ſit,ſve parti- cularis)catholico, vel proprio aliquo caſſi- ganda cathartico. Atque his ſanè indicatio- nibus, citra cunctationem, Medici conſilio adhibitis remediis, ſuo quiſque loco ſtudioſe vacabit: interim tamen non omiſſis conſuetis illis, heæmorrhoidum, mentruorums fonticu- lorum,& quorumcunque ſimilium, particu- laribus 2Rsnͤ Bnnͤ„—o..„....8.8.8.8.ͤ»„—, —„— CoNsII. ApDVIERS. DESTEN. 2T larihus expurgationibus. Quin etiam, cum aſiduè in nobu,& ils preſertim, qui villu de- lnquunt, winioſi aliquid coagmentetur: con- venientiſſimum erit,&æ potiſſimum in hac beſtili conſfitutione, ſeptimanatim hlando a- liquoè Benedictorum claſſe ſölvente catbo- ico: vequaquam autem ſcammoniato: quo- tum frequens uſus vim Naturæ affert,&præ- cocem ſenectam, alvum ſubducere. Cuius reigratia ex Alos, Myrrha,& Croco, Avi- cennæ pilulas, Peſtilentiales vulgò ditlas, communiter praſcribunt praclici: quibus, med ſententia, alie de Maſtiche, Conciliato- rin aut etiam UVniverſales Langi, multò hic Reaciores praferendæ. Nos delicatioribus uius purgatoriæplacentule ordinatione con- ulere voluimus. R.Spec. diaturb. cum Rha- arb. Züjs. ſaccari caudidiſſimi in aqua a- ertoſ² diſſoluti 3j. Formentur rotula tres. — rhibende ſpngule. Purgato itaque hoc pa- * Corpore, ue priſtinam contrahat ſabur- ram, ſedulò advertendum. Et quia vitam noſt am foventia duoſunt: circumſtans Aer, E ingeſlus Bictus; utriuſq, ne forte noxia Fint, delectus habendusſummus. Aer ſectan- dus — 22 JeęSSENTId JeSSEN dus quam am æniſgimus,& in eaittiore portan ædium parte, Boreamg, adſpectante, lucidus: is verò, qui in Autumno,& Scorpionem So* le percurrente, dependentes nebulas exhibet, clauſis feneſtris arcendus; aut ſaltem ſuccen fis gratum ſhirantibus lignis corrigendus- Quo vis autem tempore, tam privatæ do- mus quam publicæ, edoriferis perfumande, ſi prius acetum acerrimum, cum m yrrha ſale decottum, ignoto lateri aut candenui ferro fuerit aſperſum: Quibus ettana veſtes maximiè ex villoſa&; contextus rarioris ma terià conſutæ crebrò aſſlande. Leviori erkt ſumptu è domeſticis, puta roſis, violis, origu- noxoremariuo,lavendula ſpica, ſalvia, ruts- laurifoliis granis Juniperii,& huius farins aliis ſingulis aut commiſlit, in pulverem'ë daclis, odoramentum confieri poterit, prunui tradendam. De peregriuis verd, nimirum de ladano, benzoi, an vnc. un. ſtrrate cala mita, drach. du. pulvere cimam. drach. ſem, iigno aloet ſcrup un. moſco ſerup ſem ſaccai 9 caudit, unc. un cum mucilagine draganti, roſarum aqua, artis lege formari trociſci de⸗ bent, itidem ig nitis carbonibus imponend’ 1 E ul CoNsII. ADVERS.DPDESTEM 13 6 quo Siene, pile quog, Poma ambræ dicta, efingende; quæ manibus geſtatæ& commutatæ ut ſpirant ſua viſſimè; ſic hyberno tempore pirollis leviter impattæ, toti vapora- rio extemporaneam conciliant fragantiam: uti etiam roſarum ui nonnihil caryophillo- rum, pulveris admiſtum naquæ efferveſcen- tia nebulam vomit, lucernarum ilii pingui, maximè contrariam.,& ſummè gratam. Hir & aliis ſiocitas ſuaveolentiag, Aeri concili- anda. Nunc verò ad Victus, quo, tanquam oleo lamen, vita ſtat mortalium, inſtitutio- nem. Cihbi, benigni ſanguinis feraces, Gale- no ob id Euchymi ditti, uſurpextur. Panit, reliquoram eſculeutorum baſis, ex opti- mo tritico, montoſis locus demeſſo, puriſſimà vecentique farina, aliquoties cribro excuſ- 4, fermenta deinde, cum ſale, ani- 1, feniculi,& coriandri præparati ſemi- nibus, probè ſubalta,& denique piſta, con- ee. Carnes animalium, in alimenti u- una venientium, minorum, inniorumque, T od melioris ſucci; adultiorum, grandio- „unn, veluti& natu recentium, nimii mu- soſarum praferantur. Apparatus veroò, modo t non 14 IiSSENIIAd JESSEN non ſit admodum opiparus, ut& embamma. ta ſive intinctur gule irritamenta, ex acetaſi hoc tempore oportunis, cuiuſq, palatui per- miteuntur. Leguminum autem, olerum, bul- borum, necnon radicum eſculentarum uſu rarior, parciorq. Fruttus noſtrates ut ſiccalt fic ad vectitii apponantur recentiſſimi. Caleus maneat agreſtium pabulum, ſit civilium obſonium. Potus, meuſa pars altera, tt inte ſictitios, qui olim fuplex aqua fuerat, jam dudum naturæ beneſicio, vitium partu pro- venit, excellentiſſimus, variuſq,. Et quidem vinum iſcud optimum, quod odoratum, unius tantum, non dulcis, non aufteri nimium ſa- poris coloris fulviſanguinei,vel etiam nitidi & claritate perſpicui, quod que poculit ſfre- pitu illapſum, in veſiculasilico diſparentes e- bulliens, atomos jattat ſpeflabiles. His emolu- mentum, ruburg, ad venit corpori, rectè uſur- patit ue mpè temperanter. Ingurgitatio tnim utriuſque nowia eſt. Voracitus corpus aggra 7 2 7 vat, mentem autem in exilium mittit, quid- vis deſignaun ebrietas., Vnde Plinins: tdr- dum, inquit, dictu eſt, Vinumve pluribus proſit,an noceat, potuſne auxilium, an magis vtne- nd- per- ul- ati, cus 79* ius di Coxsrr. AbVERS. DESTENM. 25 venenum: quod, ut Slato ſcribit; ſæpius ani- no pudorem, corpori ſanitatem adimat. Sed vel hoc nomine etiam minus corpus infarci- erdam explendumg; quod in dtſidiam ab- eat, motui ineptiſimam, quo tamen æquè ut celeſtis calor, ſic noſter implantatus, actio- ennm opifex omnium, conſer vandus. Gaudet nim motu, cuiu⸗ principium eſt Natura. auguent quiete cuncta. lta, intempeſtivum ocium nobis deirimentoſum, calorem euecat, meatus obſtruit, alimenti diſtributionem,& ituum progreſſum impedit, excrementa ogregat, inprimi⸗ fuliginoſum illud, quali fuffocari ignes cernimus, nufla aura ventifa- eos. Sed contra iuita commotiones fructuoſgſe me. Preter quod enim ſangwinis agitatu, ex- crementum Hlatulentum crebriori expiratio- 420 ſimul qud cuti inſunt ſuperflua expel- aatur, etiam caro incaleſcens univerſa,& Aenta, nutrimentum attrahat ‚Gadmittit 24 22uo verſam; imd inaniti⸗ viſceribus re- itronis excitat debiderium. Verum motus bic ſuis Iuoque contineatur limitibus ſitque Imus, aquabili⸗ G facilis: cuius vicem a- dud imbecilliores ſubeant decentes friciio- ne. Sicut cutem in Natura motum qmes ex- 1 cipit; JIssEuII à JeSSIN cipit, ita vigilia, quæ aflio, in ſomnum, qui ceſſatio, deſinat. Quas viciſſitudines nocelſa- rio Natura ob duplicem innati calidi mo- tum ſic diſenſavit. Nam, quemadmodum candelarum flamma, nunc foras ſſe prori- piendo, nuno verò intrò remeando, perſe- verat; alids, ſitota intrò commearet, maib- ri famma ſeipſam conſumturas foras veri longius ſeſe eſferensad evaneſcentiam uſqus diſperſura: ita eaſdem quog, vices noſter ohü calor, ne ſecus, vel aſſiduis vigiliis diſſipetul; vel longiore ſomno ſuffocetur. Quemadmo- dum autem morte vità præſtantior; ſe ſo⸗ mno vigilia, ita ut eſſe dubium nemini debe at, primam& potiſſimam caloris ingeni commotionem, eam à natura inſtitutam, utſt foras adagendum couciliet; ſecundariò ve ralteram; ut alimenti cauſa introagatul, Vbi igitur hoc perfundlus munere, quo borarum ſeptem, pueris etiam ſuſfciente ſa- cio perfecerit, ad provinciam non ſpontꝰ- vertatur ſuam; admonendus. Nec ab hiſs tantum corporeis, ſiniſtrè adhibitis, diſer 1 men impendet: ſedob quotidianum, 2νο corpori cum anima eſt, commercium, aHal⸗ teriua illius& brutæ partis motu, quos Ae ⸗ .S8S8 „ 2.„e .8 r,=2AS 2 . ConsII. ADVERS. DESTEM. 27 dus dicunt, in morbisimd mortem ipſam ho- nini præceps occaßo. Quilicet multiplices: iræ tamen concupiſcentiæg, dominatn conti- nentur. Efl autem hoc commune omnibus: uut cum calore, totics nomimato, modo ad cen- erum, mods ad circumferentiam ferautur: aegte qaamcunq, partem appellant, ſanguine G& ſbiritu com itibus, plus iuſto excalfaciautꝭ contrariam deſerant unde violata temperie. non tantum morbi, verum etiam, ſi motus co- ertim ſiat,& impetu(ut in ira,metug, cotin- Lit)ex vel oppreſſo, vel fugato calore, mors ob- repat praſentan ea: fin autem non tam infeſtet Impetuoſus, ſed ſenſim& pedetentim cordis occupet penetralia(quemadmodum mœror, Tui producta triſtitia eſt paulatim perimit; non ratione alia quamfebris diaria, quan- in becticam abit. Ne igitar corpuu, affe- uouum anime turbine, aut procella aliqua mpuſſam, deiiciatur; valttudinis ſuæ quiſg, tutor non indiligens, vitabit quantum po- teyit me quid talt animo occurrat: fin decli- nare nequat: ſaltem ratiomis imperio cur- ſunn illius ſubdat. Certò, ſi quid aliud, ve- 2aG vouſimulata Philiſopbia, quaſuffra- Lium eſt, inter optimam conſcientiam=, 3 2 E ini- . 25 IEISSENIIA JESSRN & iniquiſſimam fortunam conſtitutis, re- rum oſtenſa vanitate placabit animum, mortalem contemptorem omnium reddat Democriticum. Tantum de ratione adver- ſus contagium obfirmandi corporis.— Præcautionis momentum alterum, in ré- pulſu& debilitatione cauſa confſtit noxi. Hac, quoniam intemperié nuda aliqua, ſed deleteria; non ſimplici putredine, ſed ſummè maligna& venenata delinquit: non tempè riem mixti, ſed calidum, humidum ſubſtan- tificum; adeog, vitæ labefactat fundamtu- tum: latente prorſus&abdita ratione, nequd- quam uſitatis illu,& methodo inventis re- medits; ſed, obſer vatione& longa experien- tia repertis; peculiari& inexplicabih facul tate venenis adverſantibus autidotis,& ale- viteriis oppugnanda. Iſtinſmodi verè alexi pharmaca, intra corpus alia adſumuntnur, 4. lia foris adbibentur; quæ partim ſimplicli ſunt, partim compoſita. Simplicia, quæ? plantis,& sarum partibus petuntur, utpots dittamuus ſcordin, eryngium' petaſtes, ſal- via, acetoſa,ruta, abrotonum, crocum, bacti lauri, juniperi, nux mriſtica, indica, poms citria,arancia, limonia, cum cortiee& ſemi- ne prè- ConsII. ApDVERS. DESTIM. 29 ne precioſa, rutæ capraria(quæ galega eſt) ſemen preſidium planè mirum; item hyperi- conus, allium quog,,& ſquilla, radices ange- lica,aronis, myrrhus tormentille, pimpinellæ, getianæ, enule cupana, Zedoariæ, calami aro- matici gümi ceraſorum, myrrha; ſuccini, ca. Dbora‚ ſuccus& lingni aloẽs ſantali: Et mari veroò e terra, margarita, coralli, luta ſigillata ulphur, aurum, argentum ſapphyrus, ſma- ragdus, rubinus,hyacinthus, chr ſölitus: Ex antmalibns demum iſta potiſimum:; cornu cer vinum, os item cordi ipſius aſfixum, ma- ximè autem exſiccatus illius penis, dens Ele- Dhantis, lapis bexear, vertebra vipereæ, quid- n peculiare, item, oculi cancri. Adigq, hæc, alia plura, ſeorſim ſingula, aut etiama com- ſtain pulverem poterunt diſſolvi, ſimplici ritura, ſive ſiplaceat)opera laboriofore,& aiori impenſa macerari, decoqui, extrahi in aecos; vel etiam in Electarii liquidioyis, ſo- dioriſc o, formam redighitem cum vini ſhiri- udeſtilari. Sic priſcis iam dudum conſul- um viſum eſt, compoſitos eiuſmodi in prom- btu habere antidotos; qualis Adithridatis,&s adromachi theriaca, cuutlis novis contra em excogitatis confectisnes anteferendæ 65 3 alexi- X 30 J=SSTNIIA JISMEN aleæxicoratæ. Eſt praterea& illius vstus di- ſhenſatio, quam ex quatuor ingredientibus Diataſſaron denominant. Efficactor verò multo, quæ regia, five de ovo, vel etiam dia- crocu aicttur, comp oſitio. Familiariſſimum autem huius generis remedium extat apu Galtnunquod foliorum rutæ; juglandiu, 65 ficuum aquales portiones capit, cum pauculi ſale& acetoſiate citri factum Elettarium Si quts pluras veterum præſervantes&curu tes peſtem antidotos cupit cognitas, geminot de his exaratos legat Galeni libros, inprimis poſteriorem, alexiteriis om ibuu ætatibus ma. I guificè habitis, uſuq, comprobatis, refertumò, Habentur inſuper, excogitata vovitiorum induſtria, popularéè adverſus luem excelléis medicamina: diaſcordion, nimirum, Fraca- Rorut; ſaliheriacalis Donzellini:& alorum item alia: ſpecias liberãtes, item de huiacint hdi quibus addo&bhoc meum ſymbolum: R. frag ment.hacinth. drach un ſmaragdi fapphy’ rubm. Cbryſol. an. drach. ſem. marg. nò perfo- rat. ſerup. quat, ſem galegæ: orall. rub alb- f ſis de corde cer vi: lig alver. an. drach. ſem. la- pid. Beꝛar. ſerup. un. ſem. acetos. rutæ capr- card. bened penus cer uini, an. drach. un. aurt ful- CoxsII. ADVIRS. DPRSTEM 31 hl. G&argent. N. 7⁷. face. candis unc. un. fiat dulvis ſa btilifſimus, pro lautioris fortuna ho- miniονε. Tenuioris verd ſortis eſio buiuſmo- K. bacc. lauri juniper. cort. citri. iimon. an. drach. du. ſem citri, urticæ, ſinap. an drach. un herb. dictam. card bened ſc ord. acetosru- ia capr. an. m. ſ. Rad. angel calam, aromat. torment pimpin. enul. camp, an. unc. ſem. mi- à debito modo triturentur. Quibuu ergo ec noſtra vetuſtioribus adiungere viſum erit: poterunt cautele gratia, de pulveribus ſer up. un. mandò iciuni devorare, vel etiam iu- ſculo dilutum bibere: quanquam praſtent tales per ſe aſſumti. Minis euim, quam alia, beſte detenti, pulveres vomunt: qui verò pra- ervationir induntur fine, ciem portio aliqua aucihus hareat, tranſeuntè inſpiratam aura hlarim um corrigunt; veluti& infeflorũ ba- itũ venenatu retundunt. Sed, quia crebritas omnis ſatietatis mater delectationis catra, va rietas eſt eãdein antidotis quogpermittimus nequaquã auté, quicquid videatur aliis, ue- ceſſitatis nomine. Quod ſin. frequẽtia vileſes- rent antitodi; profecto, Mithridates, unicã abuit ſuaã,& in uſu perpetuo, acerrimo hau- No toxico morrẽ obtinuiſſet tãtopere experita. 1 8„ Verum 32² IrsszMII à JrSSEN Verum venena adverſus cuncta medica- mentum haberi,(cuiuſmodi nuper oſtentari cæptum]) quod vel ſemel duntaxat exbibiti, rotam vel maiorem vita partem praſtet tu- ram, dicium ut ſtulio ſic creditum inſipiens eft; nec minut impoſſibile, quam prandio u- nico vitam degere univerſam. At progredia- mur ad ea, quæ forinſecus veniunt applican- da. Cor, aræ&æ vitæ diverſorium, probè mu- niendum, ſeutis, facculis linimentis, è cardia- cis petitus medicaminibus. Non deſunt, qui cremati bufonis cineres, marſupiis conditos, pracerdiis admovent, veletiam ex arſenico faclum amuletum, haad prorſiu rationis de- ſtituti patrocinio, quòd, ſimilitudinis rationt, venena ſeſe cupiant, connato quodam appeti- tu. Teſlatur id a⸗ertè ictut ſuo medicans ap- plicitus ſcorpio: itidem ſuper morſum collo- cata rabidi canis caro. Sunt hac, fateor, cura- tionis, minimè præſer vationis, ubi cuncta pro virili declinanda noxia ſunt, momenta. Ap- probavit hanc meam in privato colloquio Baptiſta Porta ſententiam, aliudq, caſtiga- tius,& tutirois uſus, communicavit, non ſius magna felicis explorationit atteſtatione, quo hoceſt: R arſen. unc ſem. Merour. præcip. darach CoksII. ADVIRS. PEISTEM. 5; qrach. quas: trociſc. vipera drach. un. ma- gret. drach. unt ſem. ſuc cin. pulv, car joph. Fraxin, an. drach. un. fragment. hacinth. ſmaraga ſapph yr.rubin. chryſol an ſcrup. un. croci ſerup. ſem. ſiant cum mucilagine dra- ganti placentula ad Foachim ici magnitudinè, lo undig, perforaxdæ: ſyndoneg, veſtiendæ. Verum, neg, iſihac mibi ſatisfacit omni ex barte prudentia: quòd periculum, ne, quæ ad. ain aſaut, cordialia, ſecum deducant venena, fo planè pacto, quo hoſtes, fortè præſidiariis intermiſti, arces invadunt. Mihi ea proban- tur magis applicita, qua hæreant pertinacius eantq, altius, pinguia: cuiuſimnodi, balſami, vel olea, de citro, ruta, angelica; G& catera: umbilico, carpis pracordus, tum& ingnli te- iumg, venis illinenda, vel etiam indenda naribus; quibus alias pilas, è lignis odoratis torno factas, atq, ſpongiolis liquoribus imbu- tig explttas, admo vemus. Utrum verò prater hec vmuleta pbyßca, alia inſuper dentur& abſolaciora„hyperpbyſica? contendit cum P latone Ariſtoteles. Hic, omnem attionem a formir erivat tantum phyſicis; ille prafert naturalibus mathematicas, metapbyſicis pro- ximiores. Ariſtotela, omnem ellicaciam 3 7 qua 34 Jesssult à Jassnn Tuantitati adimit: cumg, numerus&́ figura quantitates ſintnad illumgq, oratio, velutiad hano charaiteret pertineant: nuſlam ipſi tax ſe vim. aut poteſtatematribuit. Nec profelo immerito:quod dicta, ſcriptaque rerum tan- tum ſint ſpmbola: à quibun ſſ quod fortè obti- netur beneſscit, won tam illu, quàm maguu, & ſuperſtitioſa, iducia acceptum ferendum. qualẽ ſmul cuͦ taciturnitate magiæ five caba: l profeſſores ſpuria ũmoperè depoſcũt. Ha- Clenus de Praſer vatione. Sequitur Curatio- Sontagio, quos invadit, variè afficit, Porieique oſtendit faciem, adeut in ma- gua agrosantium turba, rard unus a'qy alter uſdem diſtineatur ſymptomatibns. Cus ſa- nè' accideutium diſſimilitudo, partim naturd patientum diverſitati partim humorum va- rittati, moruig,? nec non virtutis robori aut im ecilliuati, aſſcribeda. Quorum n ſpiriiib malum inſe ditii, erebris infeſtati animi dele- quiisinquieti iactatur: nullo ex urinus veniẽ- te iudicio: quãdo verò humores occupavit,:ur bata apparet miutio,& pro alia, atꝗ; alia ilo- ram miſcelaiexuperautiag, diverja quogy vi- gent accidentia. Pletoricis Ianguis aiverſi⸗ modè exit: qui ſiexuſtus fuerit, carbonu ei gnit. N Constr. ApDVERS. DESTEM. 35 gnit. Pituitoſi- gangtiis divexantur,& bubo- nibas. Bilioſi, intus, foriſq, perſentiſcunt in- cendia, Adelancholicis cancri, gangrena exo- riuntur,&s ſphaceli. Succi hi 5 cerebrum evecli, ſi calidi fuerint, deliria, inſaniam: ſin frigidi, morboſum ſoporem, ſfuporem qaf- erunt: ſin ventriculum petant, vomitus, nau- (as, excitant; quemadm odum ad inteſtina brolapſt, cum excoratione alvi profluviumſiu ad renes ferantur, copioſas ce ſant mictiones: ua materies ſi foras prorumpat, cutem inun- at. Principes verò partes ubi robuſta, obvio⸗ nuſmodi humores vel ad propria relegant emunttoria, vel ſaltem ad loca amandant iſtantiora. Atque ex hiſce potiſſima capi- tur peſtis conicctura. Eiſi verò hæc multo- lum capitum,& pernix beſtia ſit, tamen cum inieclin Deorum manibus, quæreme- laſunt, hanc multoties proſterni, vincique 8 namauʒereptis à mortis quaſi faucibuu plu- mis, iiſque magis, qui initiò ſævioribus cor- Merant Hmptomatibus„ quam qui tentati blau iuus: non prorſus abiiciendus animuuiſed Natura ſubſidia ferendum quã celerrimeè: ꝙ elapſ 2 borarã ſpatio, ob veuenũ cordi iam impacli auxiiiinutil⸗ ſeruũ. Primũ antem 6 alg, 36 jsssENII à JssstN atque ſummum requiſitum eſz, ut materis butrefacta venenoſa, unaq, ſorde affecti evo- centur ſpiritus. Hanc intentionem commu- nem quidem habeut Medicorum omnes: ſe diverſa veterum quidam, qui& hodie ſuos habent aſſeclas recentiores, via& ratione ob- cunt. Evacuationem alii per venæ ſectionem, alii per alvi irritationem moliendam volunt. Purgatio, quam inter neotoritos tantoperẽ urget Veſaleus fundamento deſtituitur ſoli- do omni: adverſamg ſihi habet Hiippocratis, Galeni, Celß, autoritatem. Nam cathartica, cum humores conturbent, ne in varias partés diſpargant, cautio eſt: veluti etiam, ne- Vatu- ræ motum, qui ſemper adinvandus, inter vertant, ad circumferentiam tendentis: ne etiam crentum fluxum, peſi fumiiliariſſi- mum excitent, vires proſternant: iarda inſu- per operatione, agendi occaßonem perdant. FPoterit nihilominus, quibus adſtritta alvus, leniente eneꝛnate lubricari. Ergo phleboto- mita, quod non tantum bumores infetotedu- cat, ſed& obſtructiones aperiat, febris fervo rem eompeſcat, ingentit morbi magnum t medium meritd anteferendum: quop trefa- cli humores eventantur, non aliter Jaui clione 7 — ———˖—ᷣ—ę—ʒ—————A — +——,— „—„„2. —————„ i4 ————-yõ—õ————;— — — — CoNsrr. ApVERS. PESTEM. 37 Kione fimur; nec ſecus ebulliunt, quam ſolent aperto vaſe muſta. Nam quemadmodum i- gnus lebetibus ſubie dtus, aquam in bullas a- git; ita calor,& virtus, corporis noſiri re- mx, malignam humorum illuviem exagi- tat, qnò inter ebulliendum ſeparet, excernat- 7ue. Quem ſans Natura conatum ſtrenuò adiu vet Adedicus par eſt, ea oſferendo, quæ ad ebullitionem ipſam ſtimulent,& promove- ant pe rfectam; qualia ſunt calida& tenui- un pat tium medicamenta. Quocirca, non niſt inſtareprehenſione digni, qui ad curan. dam peſtilem febrim frigida, ſiccad, praſcri- bun: pbarmacas fortaſſis Raſin atq, Meſuen ccuti, non rarò evitande, curandag, peſtis modum confundenters. Corpora equidem noſtra ut magis reddamuus ſolida, frigida u- ſuxpamus atg, ſicca. Nequaquam verò infe- s principiò propinamus acida; licet ſtiptici alquid mbibenda ebullitionis nimiæ cauſa, admiſceamus, Auicennæ exemplo, qui, ad brotrudendas infantium papulast lacca iun- lt dragantum Poſteaquam igitur conve- nienti ratione ſoluta fueriivenas ilico ſudori udendum eft, quo humorum& ſbirituum ſimul obibitur exhanſtio. Quare antidoti, 3 7 puta 37 JISsE NII à JeSSEMN puta theriaca, ſhecies Liberantis, vel etiam pulveres noſtri, ad drachma unius pondus propinandi nec non tantundem de ſulphure, cuiui oleo plurimum tribuo. Suſphur euim, mirificè vires infringit peſtilentes, bumorel praterea ad cutim delatos conſumit. Eiuſdem enim conditionus ſunt, qui exantbemata pro- Auacunt peſtilentica,& qui ſcabiem gignunt, veluti quog, venenoſa qualitates, pymptomatà eadem, qua ſcorpionis aut vipera morſiu in- ducunt: quibus omnibus, Dioſcoridie teſſle, cum eximiò medeatur ſulphur: illo minimé bic quog, abſtivendum, Exbibito itag, quo- cungq, beartico ne, ut ſoltt plerumgq, vomi- tu reddatur, probibendum ſedulò iis eſt, qus laxitatem coerceant gulæ, qualia auf era in ore detenta, ventriculo verò pomum citoni- um, coclum& contuſum, faie ie ham⸗ vel etiam Homachale Galeni emꝰlaftrum, aut de cruſta panis Montagnauæ: ſingularus hic eſicaciæ corticos fraxini in rubello viuo decoli,& ventriculo appliciti. Sudor ver, ut ſequatur promptior, venenumg, exeat: ——ÿ—ÿÿÿÿÿͦ--— — quidam pauem domeſticum, adhuc ècoctura calentem, in baſt excavatum,& aqua theria- cali inebriatum, umbilico imponunt. Cuius 10 -== 5——. 0 2 1 * Conslr. ADVENS. PBSTNN. 39 oco vericas ſuillas malvatico,cuitheriacæ& croci nonnihil admiſtum ſemiplenap pecloris ſuba xillaruis regioni applicandas ſuadeo calentes. Exinde qui venire ſolet ſudor len- 'us, paulatim linteis abſtergendus, ſuſtineu- u' ad tolerantiam: quin& agro caponis prius aquà, cum cordiacis deſſilata, refeclo, ante ſomnun iterandus. Porrò,chm ol' mul. nitudinèem corruptorum humorum, neg, ve- ne ſeclione, neg, ſudoribus venenum excat otum ſed duello, Vatura, quod cum veneno Lerit, vickrix foras hoſtem euiciat, derepentæ un eute apparent macull, vibicer, ex mitiori unguins vitio: circa emunloria autem, bu- ones: ubig, verò cutis locorum ganglid, hve nudoſatubercula, ex pituitaà corruptd pullu- ant:maligna autem G& cruſtoſa puftula,&x ſanguine aduſtiore,& in atram bilem con- Verſſ d. Dncipiens ebullitio,carbunculos: pro- &rediens, anthraces: extrema incandeſcens. Langrænas inducit,& ſpbacelos, affectus de- eratos. In maculoſa febre curationis ins- QAum ſeflione vend haud facieudam: ſed urgendus potius ſudor eſt: poſtmodum- unc inde partim cum vulneratione, partim abſque has, agro iniicienda cucurbitule. Abſceſ- 4⁰ JIISSENIIA JESSIN Abſceſſus veroſt erumpant in loco partino- bih proximo, amoliendi, quos praſertim tra- bit raphanus orbiculatim diſſectus ſaleq, ſperſus,& latitudine manus, ſubtus tumo- rem alligatus, ſenſimꝗ, promotus. Non agut autem, ut in aliis tumoribus conſuetnm eſt; ntendum repellentibus ſed laxantibus potius, & attraheutibus. Quare, hoc fine, affeclo loco applicãda, cum profundaſcacrifications, quã non tantum veneuum aliiciatur, ſedſin mul quoque magna ex arte exbauriatul⸗ ventoſæ; quarum vice Aatth. de Grad. vi- vas ranas: alii exſiccatos bufones, aceto maòë rator ſuperindunt: quos tamen ſequendumò minime puto; quod frigida venenum plus 1s pellant, quam invitent Magis arridet eorum inventum, qui pullos, columbas gallinas, tir- ca nates deplumatas admovent: ing, demor- tuorum locum alias reponunt atque alias. Suſſicienter itaque veneno attratto, ad ſup- purationem properandum, quod huinſinodi aut conſʒmili etiam praſtabitur emplaſtro. RLallii capit, cæp. alb. ſub einerib. colas, an unc tres: Rad. altbeæ, lilior. an unc du. Ca- ric ping unc. un ſem exunę poreni. unc quat. Ohcamom. unc. quinque: in decoctione ad 7 farin· CoNsIr. ADVERS. DESTEM. 41 farin. fænigr. lim. æn. unc. un. ſem: medullæ banis ſubtiliter confrattæ unc duas, ſem. ihe- iacæ drach. ſexx. opii ſcrup. un. Croci ſcrup. em. fiat pro Cataplaſmate pulmentum. Neon autem hic conſummata expectandamatura- tio, ſed acceleranda apertio: ulceriſq;, ſordes unuento abſtergende Agyptiaco: incar- vandum ver) Apoſtolico, Gratia Dei, vel co, quod a palma nomen habet, emplaſtro. Nretamen properanda vleſe; ſed aliquo uue differenda: imoò vomica iniecto piſo ad tem puas alenda. Caſtrenſes chirurgivob nume- rum decumbentium, inopiam verò medica- mentorum, infra bufonem revulſa cute ſeta- rean fuciunt,& bellebori nigri radicem bu- to illitam indunt plarimunmq, proficiunt. ubonum ferme ſemper comites carbunculi- 57 Sicut igitur illi ſuppurarihita hi debent 7,, aus ſecari. Quare amthrax, qui Car. Tanee malignus& Iridicolor, profundè eriſandus: aut ſi iguem ager borreat, Dblebotomo undi pertundendus, exprimen- , urg, humor: mox inſteruendum unguen- um, quod conftat calcis extintlæ, ſulpb. i- guem nou experti, an. und. ſem. nitri. pulv. ſcabios. tutia prapar. an. drach. duas. theria. drach. 4² IrsszuII à JrSIN drach. trib. opii ſcrup. ſem.& ol. lilior. alb MNe verdò ſerpat ſeſeque proferat Carbo, 6r bolo defenhvum in circuitu collocandumn ulcus mundificandum,, abſtergendumn cunctanterque ad cicatricem ducendumꝰ, Pemum, ſi uſpiam, hie maximò opus&dt exquiſßta villus ordinatione,& pertenub qaæ acutiſſimis debetur morbit. Idcirto boni ſueci cibi, quibus ſemper quid acidi admiſcendum, pauei illi qadem, ſcd crebro- (propter coclionit imbecillitatem,& virium in tanto morbo proſtrationem) offerendi. Vinum album tenue, cum paſſulitoptimè de coctum,& citri ſucco nonnibil aromanliſu- tum, exhiberi poterit innocunmn., Po- Kremò ſymptomata cum Peſſi ſupervenirẽ NIeleant, urgentia bac, variaque ſio compt- ſtenda. Animi deliquiis, bic admodum frequentibus, extremorum, fritkionibu, ligaturit, ſuccurrendum. Syrupi quoqus de ſucco ſcordii, ſcabioſæ, tunicarumn citri item cortice,& ipſius acore, aran- titque, crebrò ori inſtillandi, quibus etiam ilinendi carpi, admiſtit ſpociebus cordial bus: unde quoque confieri potuerunt Epi⸗ themata cordi. Fer vori autem,&, quæ hunt conn 7 — ͤͤ—— ConslI. ADVERS. PEISTEM. 43 comitatur, ſitirefrigerantibus& bumettan- nibus adver ſandum: confert comeſtum can- um lactucaæ conditum: item converſa flor. Drrag roſarum, violarumn. Hoc nomine, 0s, paſſularum, hordei,& melonum de- cotto, multoties eluendum. Linçua ſca- ricies, pannit aqua& ſucco acetoſæ im utis, abſtergenda: ghzyrizxæ radix man- denda; ſemina citoniorum ſimplici a- ua macerata; aut ſempervivi tuſa fo- a, palato continenda. In appetentia, ox†- ſaccari, liminum, arantiorum,(, 7 roſi: paratur, ſucco, medendum. Vo- mitui verò naturam ladenti frenum inii- ciendum, cataplaſmate ex palmulis, ma- corio, gallaque, potiſſimium& corticibus Haxin, ipſuſque folus. Alui prefta- Viis nimiis ob viandum chſmatis adſtrin- gentibus: indattis pariter ventri, einſ⸗ dem facultatit oleit. Amylum ſorbi- kionibus exhibitum, boc loco exiſtit utiliſ- mum. Doloribus capitis, vigiltis, delirun cum idem ſubiectum, eandemq, cauſam ſo- la ve ementia differentem, habeant, iiſdem adverſandum. Proinde, ex aua re ſar: cum bolo, veletiam poſca admovenda 11 ontalia; quibus 44 IISSENIIA JESSIN quibus vaporum aſcenſiu pellitur: euiu motus ſimiliter ligaturius& friclionibus a extrema dirigendus Iu capitis dolore vche mentiori, raphani radiæx cum ſale tuſa octl piti adhibenda. In requiſitis autem deliriiê caput totum unguento alabaſtrino inungen dum. Somnus, pedum lotionibus, un- gento populeonis, nenupharino, aut meditu- mento etiam aliquo hypnotico, nempe Philo- nio Rom. aut NVicolai requie, conciliandus Sin veternus obrepat, æger ſternutamentbi pilorum villicatu,& aceto naribus admol, excitandus, gratiſque colloquiit,& ſpetlabi- lis pervigil praſtaudus. Cum autem in ta- libus quid verè urgeat,& agendum requi-. rat(ne per ignorantiam forts critica ipſiuſ⸗ que naturæ prapediantar, cum ſummo di- ſcrimine) exeretiones, peritorum Adedico- rum accerſendum iudicium: quos Magt ſtratus muneribus& honoribus invitâ tos, habeat certos conductitios, ut& thi- rurgor. Non enim omnibus hac accepta-, & tuta provincia eſt, neque cuivis Achilleus qui hic requiritur, animus: neque ſe habet, ut quidam exiſtimant. Eigridis inſtar: peftue quam fugientes ſequi: nſequenne ver Consir. APDVIARS. PESTEM. 45 2 fagere perhibent: muſeæ potius præ ſe Itimpudentiam, adſultu ſuo nemini pro- Phha Sed hæo, Vobis Patroni, Aumi- noſtræ A1aſæ, ut ut conturbata, luben- tes exararunt. Incolum es porrò tuea- tur, curet ſaucios, voſque o- mnes ſervet Salva- tor Ie ſius. DE De IO HANNIS IESSENII 2à2 JESSEN V AIA HRIDATIO & T HE XIAICA DIS PVTATIO. 5 TIO,& TH ERIACA DISPDTATITO. CaApVT I. Auctores nominat& appellationum rationem tradit. 0 uut bominum maleſico- m torem everſ oremg, Her- 3 r m es monſtroſorum do- 1 1SN culem: latrouum trucidato- 11„ rem,& mundo pernicioſe- um perpurgatorem amulum Theſeum, for- tiſimo, Heroe: antiquitas laudat, ita ob di- viaam magis, quam humanam vim præſen- tiſim am contra wita noxia omnia, inter a- ias generi bhumano ſalutareg antidotos, qua- N reges quidem, Aliihridatiam& Tbe- 9 riaca à bu mille annis ferè regnum obtinent. Mubri- 435 JIESSENII d JESSEN Miüridatii Ponti regulas AMithridats excogitator, cuius inter alias, deſcriptionem⸗ Pompeius Magnus, devicto Ponto, Koman detulit, nobiliſſimog, hoc ſpolio triumphavite Dubites, vilorine id felicius, an victo cuu- tigerit glorioſius? cui ſic! Vita litet& ros immortali nomine non tantum Roma, ſed â- bique reguare contigit. Huiu⸗ autidotum EAndromachus Seuior, Neronis AMedicubi plurimùm auxit,& mutato nomine Theria. cam dixit. Quam vis ante Mithridatium (ne quis turbetur)ita nuncupatum, veluui Micandro Galenoque ea omuia, quæ potu, 7 2 d 2 2 ti vel morſu illata venena necant, ita diclars?ekée media. Sola verò dtinceps ſemper Andro- machi compoſitio peculiariter appellata The- riaca à dupola voce, qud Græci fera animalis cuutla vocitant: inter quaæ, cum pars maxt ma ſerpentes ſint, Theriaca, quod horum ps tiſimum medeatur moyſibus, Galeno dn 4 videtur, cum reclius fortaſſis à carto dner Jau viperæ compoſitionem hanc ingredientt ſit denominanda. Repudiatis enim venena- tis aliit, Andromachun inter ſerpentes minui exitiales viperas, ut quarum malignitas. Ta Paratione& corretlione non parum o lits- retur, excogitandos/entims. tinevd. ſeriptio, videndum. D2 MirHR& TnsR. Disp. 49 ttur, delkgit. Sunt maraſſunthirus, vipera e- Aaon ſpeciei nomina: qua ſola vipera ab dromacho, Galeno,&s cæteris vetufliori- eriacæ ſcriptoribus ad hauc antido- uæſea. Dnde cum Leoniceno coutra Vatores, nec ex Aeypto thirum ignotum vropæ ſerpentem accerſendum: nec alios tygei ſeyr, thiri carnem ſupplentes quales ex tum 7 avo ſaipbure G oxymelite Conradus te- 1. cus I/gurinus lib 2. Epiftolarum ſom niat, Nuuc, quænam& 5 luribas in com poſitione dictar. antidot. re- —— CApur II. Sequendas in compoſitione veriores antidotorum de ſcriptio- nes patefacit. Ithridatii lib. 2.& Theriacæ lib. t. de Lautidlorzs Varias Galeuus recitat de- ript iones. Mitbridatii tres extaut primariæ, uarum una Andromachi; Antipatri& Cleopatri altera; Dumocrati tertia, jambico carmine decanta,aſſe ribitur. Hac in uſu fre- Tuentior, quam& Pamlus tanquam commu- nem, 3* JEISSENII JESBIN nem,& Mithridato olim familiarem, ſun inſeruit Compendio, mancam tamen; 9 Niaaε»us titulo Prater quod enim agariti, & croci oblitus, in reliquorum quoq, ſim pli⸗ cium ponderibus plurimum variat. Damocratis confectioni lib.„. ſui Canon. vicenna favet, ſe d quaſt imperfeclæ bermo 3 ttylot aliag, admiſcet, quæ ne agreſtus etia hominis veutriculus concoquat. Quare g poſitio negleklo fatu, à Galeno proditum d laudatum agnoſcamus genxinum. FHocullo etiam conſule, non aliam Theriacæ confektid⸗ nem, quam ab Andromacho heroico carz. ne, ideo, ut facilius memoriæa hæreret, Aiffui- liu autem ordinem amutteret deſcriplane, filio pedeſtri oratione explicatam, 46 Aℳ0¹ ceuna etiam ditto loco retentam, ſaulleſe- quamur: llla aingrederntibu, bedεo hu pücibus, ſecundum artis regulas non ve! abſ, ratione, ut perperam fallop'iu- tompoſita autidotus. Cuius com peſits nis neceſſitatem,& uſum indii- cart iam proximum eſt.: cenfui ci, l= em 4 214 6 A Da Mrrun.& TuER.DTSP. Fr — CArurx III. Cauſas pluralitatis ingredientium EE7 non temerð multiplicari entia velit B Pbiloſohus, cdem quò ſimplicius, tantò Derfectius omne: Ipſi quoque Mediti frequè- ver ſimplicibuu ſiut coutenti. A,d bac, Pliniaus non cerata, coſfjria,& antidota, parentem il- am ac diuvinarum rerum artificem, naturam Producere: ſed effcinarum G& avaritiæ com- mnenta eſſe ſeribat: nibilominus olim iam Atedic ca ui medicamenta efficacins age- rent,& plaribus affectibus ſuccurrerent, miſtioni operam deaiſſe, Scorbonius Lar- Lus teſtis eſt. Quemadmodum enim catera urtes materiam, quk utuntur, praparant& eperi vommodiorem praſtant; ſid quod iv d,a confe clionibus pictores conſue- e:ita& ars medicasè plantis, animalibau, Wetaſlis, m plicibus, miſta inchoat. facul. Iater quaſdam delendo, oceultanda, aliaſ⸗ Tue excitando,& vebementieres redden- 0, Vel etiam temperando, novas for- ms excitat, u, hoc patlo unicuique cor- vori& temperaiura, morboque profrum- 6 2 praſto 51 JIESSENII d JBSSEN praſiò remedium; idg, quidem ſpecie unum exiſtat, virtute autem multiplex. Hec impel- lebat non ſolum nece ſlutas, ſed invitabat huo⸗ que commoditas. Cum enim alind eſſet, quod vipere morſum ſanaret, quod ſcorpionis iclun mederetur aliud; aliad quod hauſto aconito, devorato gypſo aduerſaretur: quæ hiſce- mnibus par eſſet, muliain unum compegt- runt maſſam. Hac de cauſa Mithridatiun, quod è pluribm membris principalibus ſub- venientibus ſimplicibus compoſitum, Apblo- F d ſienſi multiplici non commendatiſſiwum: Dictamnus enim, ut Langius inE piſt. habet, corroborat, enpatorium jecori gratumiſient ſcolopendrium, petroſolinum ventricub ori ficio hyſſopus pulmoni, enula campana rend ſalutarus ruta inteſtinum laxum hirmat, cert brum gentiana cerroborat, ſeſcli vefiam" Ther iacam Scaliger ex veneno,&iis quæ vi neno adverſantur,compoſitam, atg, ſic è duo bus extremus quiddam medium arte effellai ratioue veneni, peculiari cognitione ve ne num appetere, eoſe involvere, ſecum adauc? re⸗ 5, exercit. ſcribit. Trincavell. autem, Alt- thridatium& Theriacam chm non ex is ſolum, quæ venenis reſiſtunt, verum ex ard- 4 8 mati 4 m, a- To⸗ m. het, ent ri- nib, ere⸗ 22 v 10 77, 0“ c⸗ Hi- iis r0“ bu DE MITHn.& THER. DIsp. 33 anba inſuper caſfacientibus, digerentibuu, 45 entibus& roborantibis compoſſta, non Arne,, in venenatis apeclibus, ſed in diu- I. I1 quog Viſcerum infirmitatibur utilia rtt. Er Fallopius, utimur his, inquit ino- „enb us fere affe flibus, antidotiszquod in ipſis ulte vir e, unde plurimaæ reſultant atlioueg. — 1 4 w CApur lIV. Allaſtrandis nonnullis dubiis,& aſſe- rendis veris occupatur. C Vm non deſiut, qui hodie urgent, has an dauas boſſe multir de cauſſiis integras tos: imò licet datis, diverſis tamen ne- Jvaquam morbbis afirment idoneas, ipſa ex- Wanu contradicendum. Iberiaca /ui- nwu,, 4. ee optima aperte Fallopius pro- aahr em de materia medica ſi quis aliu⸗ 8 meritus Aatthiolus eomprobat, du ch,, per Diaſcoridem commento de hedi- rop, cap. iam dudum nor legitima Theriacæ 7 nnenypepolaun depravatione ca- . bnuair hede ſexto cap. 4⁰. hanc De⸗- pane Dud franciſcum Calelarium, ad cã- Iini, legitime confectam, venalé iaclat. 6 3 Sane 4A 34 JISSIuII à JiSsIn Sauè quicquid circa Pas antidotos dabii 4 lim fuit, d non ſolum per Spluium, 04 — dum, Marantam,& akhorum ingenia deei ſom, ſed& facihma componendarum Tauui, opificibus demonſtratasita ut non in lialiaſo um ſedubiq, gentium, mercaturæ benefacii, elaboratiſſima poſfins eonfici. ld quod mullor jam annos Vratulavia D. Caſparis Butnen 1 fingulari induſtria comperium. Neg, tam 7 bie fraus fallat omnibus Magiſtratibus mmi. tãda Auguſtiſſimi Senatuu Vencti circa ban eura, qua cafidus bis antidotis apud eaxten, quoque parta, ut ſub veneto titula aliæ Ateiyi r ant adultera. Vnde continuò vel incuſan 9 dolus eſt, aut temerarius culrandus uſus⸗ quis expectatisne fruſtetur. Perum Aau tamen ha(opponunt alii) conina pluarin morborum genera precioſæ futura anti oes ſim les, ſed diverſi, item contrarii exs 4 1 morti, quibus ſing ulis proprium debeturh medium. Hoc fine tot apud Galenum plicia, tot ex his copoſita, quæ fruſira.? antidotorum diſpenſatioutm ſolteitude 4 6 veris his,& per certa iudicia compertis. n0 Iia gentilis Avicennæ interpres inſtat. 20 mni h unius foret Muhridatt ſalir aner 8 DIMITHR.& TnIn. Drsr. S Conceduuus ſanè, ſingulis m orbis à natura unn data remedia: at Mubridatium G- eriacani tot conſtituunt fimplicia, ut ſi hropoßta nou recuſaret brevitas, hac emen- ndis humoribui, roborandiſque partibus omnibui idonea exiftere contra incrudelos facule obrenturi fmus. Sed urget adbuc eum Ariſtotele Gentilis ſubtilitas. Ablio mnis& paſſio proportionem, quæ in mole vis quadam ert, ſupponit. Doſis T heriacæ rarò fabam excedit Asjptiacam, qus baulò plus drachma eſt: bac duabas conſlat ‚ maſſa partibut, una ſpecierum ‚altera wel- e,aualibus. Iam, piper nigrum, exem pli Cratia, cieutæ medetur; at illius drach. 6. integram duntaxat ſubeunt compoſitionem: quantulum buius in unica dof futurum? womodo ſic proprium venenun adoritu- lum? quomodo devitlurum? num aliter, quam ſi infantulus humi repens audaciſſi- mum ad certamè provocaret miitem. Mer- enarins inſuper meditamentumetiam mor- o æquale nil valere contendit. quod atlio a broportisne maioris inæqualitatis proveniat. ie ſtatuendu, aflioné non ſolum Theriacæ, A ſimulco operanti natura noſtre acceptam C 4 feren- 1s Irssrurnà JrSSEN 1. 4 Ferendam, quæ Philoſopho molus& emnisd elionis principium; Iippocrati morborum medicatrix a nomine anquam edodta, und aliquo perſæpe inſtrumento induſtrin apifitus exemplo ad diverſas acliones, rurſuun aliqud. do diverſit adunica operationem utitur.: uu- de butuſmrodi medicamento ex miſtione ſimi- lariredaito, nataram ad coutrarios etia pro- terendos& fugandos hoſtes feliciter uſurpa- re, ipſa expericntia quotidie atteſtatur. 1¹ morbis enim propalfandus, uec omuia per ſt natura poteſt, ucc item remedia valent: hæc naturam iu vant, quæ viciſſim remediorum vim adauget. Et quanguam qualitatum 9 pera plurima peragat, non tawen pauca, it- iam ſine bus, he,e Eiuſdem enim cabzri beneficio carnem,&o a-diεnit. Dude mani. Rſum qualitates, non prout vire ftrunt, 4 gere: ſed quatenus d natura ſuperiori maki- ftra regantur. Et hine, priari de fetus forma. tione lib. Galenus ſic loquiturialtiones quæii natura ſiunt, quedam manifeſtas habent cau ſus; quædam verd occulias& inexplicabilep foli Deo autori notas. Relle igitur Scaliger: qui omnia ad elementorum qualitates refe. runt quid hi alind ſunt, quäm eneſef . 4— Su— DA MrrHn.& TuERDISp, †7 Juſiciat nobis experientia, cui prima debe- tur fides, didiciſſe, ubi alia remedia, vi morbi perata, nihil contulerunt, has antidotos ſu- ber omnem expettationem vires ſuas exeruiſ- 6. Sed nunc de horum viribus.— — CArur V. Vires utriuſque antidoti particu- larius indicat. Do- ſunt principales Atithridatii,& Theriacæ facultates; una ſanos præſer- varezaltera agrotosrestituere. Non utriuſa, vis tamẽ eadem eſt, uti id quog, lib 2. de An- tidot, Gal admonet⸗dum ad quadam miibri- aticam com poſitionem aptiorem comendat. unt enim tres Galeno autidotorum diſferen- ne; wonnulle veneno epoto opem ferunt; a- lia venenatis ferrari morſibus auxilio ſunt; alia denig, ex mala villuus ratione morburre- ſeunt. AMithridatium Gale nus contra vene- na univerſa imprimis,& omnes interior es corporis bumani affetlus eſſcaciſſimum: eriacam autem ad viperæ& aliorum ve- uenatorum morſum praſtantiorem profite- lur. Vtraq, antidotus non valetudinem tan- 6 um, S Jasssufr I ſassse a exm. que in humorum conſitit proportiiu, o, eweri,ſed&ſenelluiem, quæ calotis imminku- 4 eione&A ſanguinis ſorditie proveuit, ficdlem 4 diuque viridem præſtare poſſuaut. Abſu- 7 munt enim bumores ſuperfluos, naß gers r. ta excalfaciunt membra, naturalas corrb- f borant virtutes, ut paratiores ſua ſubtant 5. commendata muncra. Quanto enim ves. 4 ter calidior faerit, tantoò expeditius cibes e cencoquet, venæ ſanguinem promptius 94 70 Erent, iecur hilas ſecernet: atque fic die ratum ſanguinem cor ſuſcipiens, ipſum 44. izceps univerſs corpori ſalutarem imperuus 1 5 Eadem moderat foras excremeuta prope a lunt, uox tantum craßa illa, ciborum Iν te juias, ſed ſubtiliores quoque per urinam dora& inſenſibilem tranſpirationemm i Ehne appetitus integer, haluui orw f&iu, in na, meuti alacritar,& quod maximun, ni perpetuum quoddam vita ver, atqut: f venta. Quibus de cauffs horum quotidianu 4 olim apud principe: viros uſur. Foſtea, Cun te ſiut᷑, quæ in morbit& anxios Medicos red 3 b 7. c⸗ re,& ægrot ipſot miſi maturs& cauteſ miatur, ſubitò evertere, aut in uovos ſali„ V 9. affe ctau præcipitare aſſolent, aolor,vieane, aut 2 „ 1. 2 ele 1a, rra um iu 22 „m ⸗ e⸗ Dr MrruR.& THER., DtsSr. 719 auitionas, omnabus his feliciter diita antidoti epitulantur. Capiti dolenti à frigida cauſa AMubridatii, aut Theriaca autiquioris: ab affettu calido recentioris fomenlũ medetur, dua par in deutium quog,& pecioris dolore, ratio eſt. Vetriculi, inteſtimorũ renũ,& ve- licæ tormina apotæ placãt; iuntturarum dolo- rus mitiganti fomnum nuper confecta,relega- tus vigilus, ſuavem faciunt. Desettioues aldi erebras potenter ſiſtunt: vomitus cem ſene. languinem, quocunq irruat ſigunt; catharros in lheller proruentes intercipiunt, diſuriam- 4 muntzfatum, ne præmaturè excidat„ ſu- Hendunt. Contra, hamorrhoidas& méftrua aperiunt; ſecuudinau pellunt lumbricos in- terxſiciunt, calculos confringunt, regium morbum, ſive ab obſtructione, aut veneuo or- lum, item hydropem omns tolluntꝭ pptiſin in- incipientem vincunt; con vulſionibus nou mi- u us, quã membrorü reſolutionib ſubveniunt. aſcina ſolvunt: vegetã venerẽ&ſſciuvt; epi- lepſia mirèereßſtunt: vitia cutis univerſa ex- tergunt. Articularibuz merbit, ſ alnud quic- Juam, haæ medentur autidoli. Iu hut enina cum quin ꝗ, requirantur, ſuperflui incerpore exiſteii: humoris conſumtia:illiut, qui fluxit 4 6 5 eva 60 IassEMHIIAI JASSEN evacuatio flaentis, retratlio, doloris lenitio,& affectarum partium roboratio. Omnihus 54 fuſſiciunt indicationibut autidoti. Maximé verdꝛin quit, lib de Theriaca ad Piſonem cap- T. Galenus,proderit Tberiacam talibus, ſa- nis adbuc, frequenter bibere, quod ſupe' fluo² humore: Ttma totamg, corporis intem eriem corrigat. Mim etſi alia medica menta, quæ podagrici in remedium dolorum bibunt, Huxione: ad pedes fieri probibeant: ſuperfluos tamen bumores non conſumunli fed potius maiut aliquando damnum accer- ſunt. Et paulo poſt, inquit, excutatasaà melan- choliagravt: curas, multotiesſumta, ex ani- mo pellit; perinde, acſi e ſplene ac reliquu membris atram bilem exugerent. Qudotudia- nit febribus boli forma cum ſaccharo devs- ratam, aut in aqua vitæ d' ſſolutam hauſtam mederi, Puraus expertau e3t. qua& ſacerdo- tem à quaterna liberavit Luſitanur. Ean- dem Foreſtus ante aeceſſonem ad ſudorem movendum, pellendumg, rigorem propinal- Concoquit&maturat utraque hac antidoths Guidoni. T halg autio ſordida ulcera tmun- dat, carnem& cicatricem glutinat. Paræaus adeliciendam è virulento morſu ſaniem ap- —, plicau, 4 ni- am do- 4⸗ em al. tu8 u⸗ eu ap: at, 3 Mear 54 f. 7 DI MITR.& Tunn. Drsr. Gr veaſq, caterit omnibus alexiteriis pra- re, quod muniant viſcns nobiliſſimum vu- ttoue arcem-ſpiritus diipatos recreent&re- p. 4 barent, Venenum que omne non aſſumta ſo- um, ſed& cordis regioni,bubonibus, item G carbunculis admotæ debellent. Mdeb occulta proprietate, velut ſuccinum paleam, venenum quodcunque attrahunt, attra- am dgerunt, diſgipant& internecinis vi- ribuu prorſus ſpoliant. Nobiliſima igitur in beſte auxilia. 1d quod cum eAlexandrinus 4, neget, deduklius a nobis demonſtran- um. — Capor VI. Contra Julium Alexandrinum,Theria- cam in Pelte tutum& feliciſ- ſimum auxihum con- vincit. Eſtem à Theriaca evinciicap.15, Gale- nus ad Piſonem ſcribit,& ut id magis herſwadeat, rationem experientia confirma- lam addit, nempe deprebendiſſe ſe alfirmar, vetſalam T beriaca in peſtulevti eonſtatutione auentibus potiſſimum ſuccurrere, neque 6 7 auud 8 C Jessuuità JeSSA5N, aliud praſidium tam magne malo reffitiſe Et autor lib: de aſu Ther-ad Pampbil'refnt, Aelianum Adedicum praftantiſſimum"lials graui peſte graſſata, cum catera nil couftr rent, maximo ſucceſſu ſoluus I heriaca uſum imperaſſe. Fuit hac emuium inde uſq Cou, flantiſſima ſemper ſenteutia, quibuu totfens unicus Iulius Alexandrinus, vir quidem hi- ne exceptione dot ſſim us, publico& probao ſcripto covtradicere,& T heriacam vim ⁷ contra peſtem obtiuere zuficias ire auſuus elr, Nam peſtitinquit, omnium confeſſtone(u paucis multa comprebendamus) febrem ha⸗ bet putridam: Febru paſſio calida, ſimulq, he ca, frigidu bumidiſq;, eget remediis; peui, do autem, cum ab eætraneo fiat calore, axce dinte modum humiditate frigida& fe- ca poſlalabit auxilia. Cum enim ex iy morbi eſſeutia curatoriæ petantur indica- tionus, ſemper in peſie febrilia caloris, ma ior putredinis, huius ut cauſe, illius auteus, ut morli habenda erit ratio. Quodabſirs. Ctiones, qua putredinis cauſa ſunt, attiuel, eas, ubi ex pravo vuliu oborta ee ſtis,adi ſe coucedit, abeſſe autens, ubi ex Aeru cerruptiane genuita. nangquam G 12 An autem, pulrs 8 Da MiruR.& TaABRR. Düsr. G3 hutredo illius efficacia ſit, ut unico dit tollat. vexenum tamen ſe negat.& fruſixa putre- nem venenum couſtitus affrmat, oum ber ſe id praſtare valeat. Merem inſuper Putreſieri, ta ut celerrumè occidat, etſinon negat, ob idtamen venenum fieri dubitat, aſſerique inepte, dictat, ex tali atre in no- venenum gigut, cum verò ſimilius ſit, ex hutredine putredinen excilari, introductta ſcuuicet in patuenie eiuſdem generis forma eum agente non diverſa. Peſii quoque putro- dinem non venenum non meſſe, à conſueta curandi forma. quæ exſiccatione nempe&s de obſtructione peragitur, deducit. Poſtre- mô veneni vaturam à peſtu eouditione di- verſam, à diverfiſſima utrorumque attions confirmar. Qulbus pertrattatis, ut The- riacam peſti minimé adverſam oſtendat, temperamentum& facultates ipſius exa- minat, valdeque calidam commonſtrat. P eta coligiu, vel febris, vel ratione banc ef- cienti putredinis, vel virium cauſa profu- tura Theriaca. Horum autem nullius ratione convenire infert. Nam ratio- ne putredinis: ſi enim plus tuſte uta- mur ſacit, in peſtilentem heckicavt- pracs- 64 JessENII& JrSSaN bræcipitari: ꝓropter caliditatem febri nequs quam conducere: deinde virtutum medicd: men non iudicare. Poſtremo, ratione venent Theriacam non prodeſſe, quòd hoc illi nequd- quam ineſſe oſtenderit. HIiſce Alexandrus prima quidem fronte ſpecioſis ſic reſtõdemus. Et primò quidem, venenum peſti, qualecun. que etiam illud ſſt, non ineſſe, haud in viti iß. annuimus: quia verò tam celerrime eiuspu- tredo interimat, nullig, parcat, æqualem vèé- neno eſicaciam ipſitribuimus. Cumq, omnis putredinem evincentia eludat auxilia, fortis- vribus, quæ tanta illius adverſari poſſint viru- lentia, gereremediitrecté putamus. Quds gitur ratione Theriaca vencuis, vi peſtem/ 4. perauti buu, contraria, eadem&æ excelleult peſſtus putredini inimica futura eſt. Reſiſtuns n. ut Ariſtoteles inquit, putredinn ſiccatia: Ialia autẽ peſtifera putredo poſtulat valida: quo nomine prodeſſe Theriacam omn inò cen ſemus. Fatemur equidem, magis caſfacers beriacam, quam fobris, putredinis buiu ſocia, ferre uideatur. Sed tanta 6 exitioſs putrediuis feritas, ut febrem quadatenus au xiſis præſtet, dummodo ca conſequamur, uxꝝ- de maius ſperemusinvamen. Nocere 8* „. 1— 4p 3 Ds Mfrun.&& THER. DISP. 65 fap⸗ 9 ut magis iuvent, quotidianum Aledicus. Sanquam& ref. erantibns qutbuſdam aanlus remedus I heriaca excalfactioni nospeſſe occurrere, e;x Galeno no vimus Te- 4 endum autem, non propter id tantum, quod evhiccet, Theriaca, buic peſtiferæ reluctari Dutredini: ſed ſimul ob occultam quam con- tra cauſas corpori noſtro inimicas, ex eius compoſiione reſultaxtem,& in aliis exſicc an- ubus minn: præſentem obtinet facnltatemò. 5 eroconſderauti mihiomnia peſtis virulen- contranitentia medicamenta, nulli quod eriacæ anteponendum inventum. Quam- yemm ſic concludo: quæcung praſervant au- nen eadem& curant. Theriaca a peſte ꝰra- vat. Ergo& hanc curat. Quod ego velu- acum contra Alexandrinum ſalis fimun aevidens peſitum argumentum ſentio. Sed rectum uſum tranſeamus. — 4 1 Cavur VII. Rectum urriuſque Medicamenri b ulum tradit. TLwru- omne remedium eſt, imbò noxium, niſi rectè adminiſtretur. Cum igiur non omni- — tum evitarẽ, eligere verò declinationem 6? 2, 66 IISSENII A JESSIN ommibus omnia, neque quovis tempore„ quantitate,& eodem modo oblata convenl- ant, verum uſum horum paucii det ermind- bumus. Iiscerte qui media ſunt atate G. iidius temperamentum obiment, regionttdà„ uda degunt, maxime verò pueris& ⁴* vidis pernitioſas has antidotos Graci& A. 3 rabes unanimiter dicunt. Ueruim cum ta reat frge, quod neceſſarium, nbicunque fu-+ gientis vita retinenda urſerit neceſſitas, ma- aus commodum, quàm damnum ex horum 4 uſu ſerandum iudico. Ei lice: inter re liqua anni tempora aſias importunior ſit, u bi tamen adp: requirens, idem iudiciun efko. Quo autem morli tempore hil iu to& fehciter uti liceat,, dignior conßdt- ratio. In morbis enim, ubi humorum vè lat cauſarum requiritur concottio& ex purgatio, ante non æxbibenda, Quas quam& en aliis morbis coclionem nout?e quirentibus, univerſo prius conſulendumn cum omnibas vers Medicis iabemus. Par- ticularius autem, quo die exhibende, 4 qua fuerint morborum acceſſiones oſtendesli quarum priucipium, augmentum = veni De Mirun.& ThHER. DISc.&7 venit, aliquando& hanc mittere, himor- bam habere contingat inter valla. Iu cæ teris agritudinibus, uti qaoque integra vale tudme maiutinum tempus ob ieiunium ido- neum magis aſtimamus. Ab hac lege e- vemti ſunt quoi beſtia percuſſit, toxicunt- cor rupit, aut peſtitinfecit: it item, qut ſtups- aciente egent, quibus cum in mera pericu- lum celerrimò ſuccurrendum. Si ulla ve- rò ars conieturit nititur, ea ars Mediea eſt. que ſiuſpiam magis, circa remediorum quã tutatem ſuſpicax eft. Kecentes n. cum ſtupefa- ciant autidoti sxoſeta ca faciant mimia quã- titate noxiæ. D'iflicilt autem in omni re mè- ium reperire. Tumen five ſemel aut plu- ries exhibenda,tutius erit in defetu, quàm exceſſu peccare: cum ille ſuppleri poſſit, hie von amplius deinceys nopra ſit poteſtatit. Si quis tamen audax eſſe vult, id ne veneuis, uubi maturè falla opus eſt, permit:imus. 9 4 autem morbis aliis& homiinib. horuen frſci conſtituerit menſurã, Aélius esᷣ Aucluarius produnt qut eaiori quantitaié ili aſſcribũt, Tui morbo frugidiore, longe& pericn ſoſiore detinetur, 7uid, temperamentif igidi, etatir c vectlæ, et in regione. frigida: minor ãcôtrario. Hidem — 6 JrssNII d JessN Hi idem ſapius& plurimum T heriaces ſeui-. I bus dandum iubent. Vnius drachma pon- dus fingulis vicibus Aucluarius decernit: Glelancholia laborantibus aſſiduè propinati Tuſſieutibus ſanguinem, recens tamen ad ſa- bæ yptiaca quantitatem manè.& veſfe- ri: quo pondere& Galenus lib. J. Merhodo. cap. Ia iv Romana illa utitur fæmina: quam fabam libri de ponderibus& mevſuris autor obulum& ſemiſſem pendare ſcripror reli- quit. In dinturnis affeclibus&s venenis Au- tluarius ad ponticæ nucis pondus aſcendit. In peſte Paulus bis die aſſumendam iniungit- In hydrophobia iugiter hauriendam Aullu. arius. Podagricus frèquenter uſurpandam of⸗ fert Galenus. Supereſt utendi modus. Harum antidotorum ſi conſiſtentia ſpecletur, craſior eſt, quam ut poſſit bibiliquidior etiam, quan ut poſſit devorari. Græci liquidas magus, J5- lidas Arabes propinant, quæ& apud nos COropter amaritudinem puto) uſurpatiorex- bibendi ratio. Hic ſumentis mos, morbina- tura& affectus locus atteudendus. Sunt qui ad doborum deglutiones quaſi ſirangulan- rur: alii contra bolos admittunt, potio- nes evomunt, plures facilè utramque feren, 4 2 d. 1. rie co, on DaMITHR&THIR. DiSsr. 69 Vi exſiccationem morbu⸗ poftalat, ſolidæ, nes bumectativnem, liqnida conferant. Da- eies in prima corporis regione malum- Kufe erit, bolus, ubi in alus, hauſtus uti- 1. Quomodocunque autem offeratur, parandeæ erunt medicamento, quod morbo ipſt una adverſetur,& aliquam, 4 Heri boſſit habeat cum laborante particu- vνα νρμιαἀ Id quod& a priſcis fa- tatum Medicis, tuſſientibus ſanguinem ne dahinus decocto Theriacam Gale- 7 exhibuit eum vino vulneratis 4 fe- *auheloſis cum aqua mulſa. Lige- noſir cum aceto mulfo: uephriticis cum petroſolini, ydropicis cum ſijari deco- . Aetius in vocis vuio cum traga- cantha G& vino mulfo: Paulus inteſtino- den aheckibus, cum aqua calida, aut et- mn rbei decocto. eAufltuariur in inte- nden ulcere cum aqua Sumach: in e- veei⸗s cum oximel ſoyllit. AMvicenna ee Tenes rabadi morſum, cum cancro- pi, 4 Te naan, cinere: contra Scorpio- Seenen vino: contra flatus cum cri- afe, den 2 e contra morbum epe, cum 0: contra longos lumbricos cum abor- 70 J=I6INII à JaSSRN V abrotans: contra ſepram& elepbantis ſin cum ſero lactit. Quæ& nobis in aff⸗ Ctiontbus curandis imitanda ratio. Athus bac de Mubridatii& Theriacæ nobilitalt reiloque uſu, per ſuuma capita, di.- hutationis ergo ſoripta ſunto. 1 p 6 aANI 2 b DURA STANTIS, De⸗ ACETO SCIEL- LINO, ATG cCA I 0 F. 11 TRACTATus Duo. wER IVE AGE 92 408 AAGE RL E— 2 Fo. 8185 X0, AD JUDICIA REONI 4 BOEMIE PROVINCIALIA OKATOKI V ROOBDPRUI PENTIAM PROBITATEMG= nobili honorando, S 4. PD D. iet JESSEAIDAp 0 ATT HAII ’ DLVRASTA N- I 715 A DROEMID MA. U * daldemm( can- 2 dide, benigneque lLector) inutiliſſi- G WV mum quoddam etum huius operis ſub- elſe cenduod ſcilliuum acetum eſt, Trorerzmbo,Pras quamad ionem deventum ſit, malè, due Oberi, neque mihi, precator; drine maximaque, Antidoto; Bonnlſer, eindiſtin te,& diluci- s⸗ mnia dicturo. Quamvis enim, D tenue, n r524 In tenui, labor, at tenuis vuê geori. loria. 1 Cum namque, alia ſecundùm ve ritatem, alia ſecundùm opinione— Pproba, vel improba, Ariſtot 833 5 ſint, qnarum Hippocrati, ila ſe — re hæcignorare, nos faciunt, pri Lge. fectè, vilem quandam rem, lci num iplum acetum, ac eius eſes 74 Proëmium tenue,& viliſſimum, fortaſſe quid piam id genus Antidotum videa: tur; extenuibus, ac viliſſimis 1e“ bus, aceto, ſcillaque compoſitum⸗ non tamen ob id, tenuem, acigno- bilem, ab eius uſu humana, cut valetudo, tum vita, conſequitu opem.Ult proinde noſtrarum Poë turum Cotyphæi carmen ſic con- cinant. tiam eſſe, præſe gerit opinio; ritus autem contra eiuſdem tig, effectus, ac vires, maximur- & effcaciſſimum, quidam, ex- ſtere, ſole clarius demonlſtrat 5 ti namque ſcillinum ipſum acet . N ad ſanitatem, ac vitaus, Auun, mapl 2y hagoras;& integrum de eo vo- tel Proemium/ 77 nè producendam, ponderis eſt: ut aleno autore; tum eius autor, Plin. lib.. men condiderit,& ad decimumſe- 493. btim um ſupra centeſimum, ſua atatis Wnum, integen, ac nula unquam S adderſa valetudine teutatus, vitam„ produxerit: tum donique,& non ſo- omnes Romanorum Imperato- e eo ſalubriter uſi fuerint, veruns etiam, quicunque fuerint eadem u- Gal. ibid 1, longa vitæ futuri fint, ac eorum extrema integra ad finem ſint per. Gal. init. waxſura. Diyviſio. Cum triplex ſit in adipiſcenda kerum ſcientia via, ſcilicet, de- monſtrativa Hippocrati, diviſiva Atoni, compoſitivaque Ariſto- cll:ego quidem, extremis in pręſen- kia relictis,adque mediã Prelf di- Iigens; ui, um hunc in tria dividam enpita quoru, primum ſcillini iplius aceti cofectiões habebut ſeciũdã einſ 4e, vites,& eſfe Ctus, ultimu ipſiuſmet 2 exhi- 75 Proëmium. exhibendi(quæ diae Græcis eſt) quantitatem atque ulum. De his autem enunciaturus; primum a- tino rei medicæ Autori, qui Plinius eſt, inhæſerosdemum Arabibus Me- dicis; quorum præcipui, Meſuci Serapio,& Avicenna, ſunt, po- ſtremò& Græcorum Medicorum optimis; qui ſanè, Auctuarius, Aëcius, Paulus, Galenus& Dio ſcorides. 6 38bE 3958 8956 8858 CONFIR MATIO. C A P. T.— DEACETISCILLINI TRIPLICI COMPOSIT- TIONE EX ILATINIS Plinius. a ltino rti modi- ). Autore Plinut C ſumatur initiunò' Addicendum eſt ſic as e perbum dé acti, ſcilli- V lſeil 6 De Aceto Scill. atq; Aloe. 77 eſt) fiilini confeclione cum quodam loco bis uiſſe locutum. Scillarum in Medici- nla- a alba eft, quæ maſculus; faæmina, nius Juanigra. Scilla, quæ candidiſima Me uerit; utiliſſma erit. Hnic aridis ſues, kunitis direptis; quod reliquum è wi- po- 90 eſt, conſutum ſuſtenditur lino um modicis inter vallis. Poſtea arida ius, Huſtain cadum aceti quam aſterri- Dio mi pendentia immerguntur ita, ne la parte vas contingant. Hoc fit an- e ſolſtuium diebus XLVIII. Gypſo 9 deinde oblitus, cadus; ponitur ſubte- 1 L„ totius diei ſolem actipienti- 88 Poſt eum numerum dierum itur vas, ſcilla eximitur, acetum II, antfunditur. Hec Pliniu. — 51 E X ARABIBUsS. 4. Melſues, 4 „i, X Arabibus autem Meſues ſic m,, de ſcillini eiuſdem aceti confe- ad de, e utus eft. Sumito laminarum eõ& propris, qua eius inter, cor- li- 2 3 pus,& Plin. lib. 20. cap. ⸗. Ma cap.de rum expreſſum exhibendum. ſyrup. bus,& cortices, media ſunt) quam volueris, qantitatem. Eus, lunto ſtulo, cai ſilium immiſſum fit, ſepar- tim conſuito:& in um hra die quadraginta Hceari permittito. Ed. dem nhens ligneo cuſtello in fruſts redigito,& in ſingulas earundem ² bras olona optimi aceti libras in Vi- tratum arcti orificii vas iniicito- tum probè dictum orificium ehem culans, tum vas ipſum toti em 40. diebus inſolans. Poſtremò es- dem excolato. Vbi opus fuerit, ex- preſſo utitor. Et, ubi fefiuationis ur geat neceſſitas; in calidum cineren calentemwe harenam;: non ſubitd⸗ſe alternis horis; varimmergito- U3 Paulus inqnit, ciuſdem, ſcille, minutus A veris initio ad aſtatus fiuem in ui rreum operculatum, ſolig, expoſſtum 9 vas, immittendæ ſunt. Deinde 4u, Meſuas. Serapio. † „ „ r Dioſ Aceti ſcillini confellio ea Pn„ De Aceto Scill. atque Aloe. 72 w Nide. Scillam albam, ſumito, munda- 1690 to, cute ſlo ligneo concidito filo traiici to[aliter autem, ne ſegmenta ſmmul inbareant) Quadragintaque diebus in um bra ſiccato. Eius, jam ſiccatæ, minam unam capito, ſupraque eam aceti, probi x v. libras fundiio, uas di- genter obſtruens. Septuag intaq, die- lu⸗ bumeſcere ſub ſole ſinito. Deinde, ſeillam detrahito, probè exprimens:, as expreſſam abiicientacetumq, in vaſe eponito, Quidam autem in ſingulas tille minas ſeptenas aceti fundunt l- Tas,& excolant. Quidam, ſcillam aud ſiocant, immò am expurgant, harg, eius pondus adiiciunt; ſex cau- dem menſthus demittentes. Quod, ſic ic confe elann: aliis eſſt longe vali dius- ac Serapio. 8 Avicenna. Albam ſcillam, mundatam, ac- hi⸗; ligneo cultello concidito;& fi- taliter traiicito, ne eius invi- cem ſeſe fruſta contingant: quadra- D 4 gin- A vic. lib. „. ſum. 1I. ☚ 8 eari.6 c, 8 e Validius. Hac Avicenua. do jani Matthæi Duraſtantis gintaque die bus ſub um bra ficcato- Deide: ſupra eorum ſiccatorumw he- miuam nnam, aceti boni, decem 6&⁹ Clo, lirau proiicito:& vas probè 4- ſtruens, quadraginta diebus inſoluò- Poß'remo' ſcillam exprimito, pannd- que excolato. Quipiam autem in ſu- Lulas ſcillæ hemnias aceti libras, ſcy- tenas, ac ſemiſſem: iniiciunt. Ali verò: ſub umbro ſcillam non ſiccant: ſed eam mundant,& idem ciuſdem in aceto pondus commiſcent, nec nos ſex ea menſibus ſic permanere ſnunt: Quod, taliter confeclumt: aliis eſt lon- 1 — EX GKRfÆOIS Aucuarius. Cillinum acetum hoc modo con- lcitur. Scilla, qnæa fuerit, albaut- purgata,& conciſa: limo ſic traiicitur: ut ſegmenta ſe mutud non contingant: E ſuſhenditur in umbra per dies qu 4 draginta,donec ſiccetur. Ex i ſius 77„ nd, 1 ) De Aceto Scill atque Aloe.;⸗ na, in optimi aceti duodecim ſexario⸗ mergitur,& vaſe diligenter obturato octo dies ſub ſole madet, Poſt eum die- rum numerum, ſcilla exprimitur,& cxpreſſa quidem ipſa abiicitur. De- ecatum verdacetum, trausfunditur, ac reponitur. Hæcille. Actuar. cap. bropr. Aë tius. 1 Apparatur acetum ſcillinum ſim- pliciſſims hoc modo. Sillæ, repurgatæ, Iaiſſoluta, lib. quin que, Aceti ſexta- Tios. x vII. ſub canicule ardoribus ad xl. die inſolato. Ac utitor. Hac ad verbum Atiuu. Paulus. Habet acetum ſcillite: ſcillæ, cau- ida, in minutias conciſæ, in umbra iebus quadraginta exiccatæ,& rur- um purgatæ: minasſex, Aceti, boni, xeſtas, x i. Sinito dies ſexaginta:oper- culatog, vaſe ponito ſub ſolem. Quibus tranſatius: ſeillam expreſſam abiicito, acetum verd excolatum in vaſe repo- D 7 nito. Aet. lib. 9. cap. ⁊7. 42 Jani Matthæi Duraſtantis nito. Quidam verò ſcille minam u- nam in aceti xeſtis ſex, alii auten viridis Scills idem pondus in alt tum: recondunt etiam uſque ad men vVaul lib.7 ſes ſexx. Aique adbuc acutius. Has eep.. ad verbum,, Galen fimiola, Panbs ar. agineta, Galenus. Oportet ſcillam montanam, lr⁴ unius pondus capientem; dura tir- cumcidere,& molliaminutatim cou cidere,& ateti acerrimi ſextarios Cto in vitreum vas mittere, atqut ob- turare, ac per riginia dies in caviculs dalinde caloribus, ut maceretur, permittert: 2ee Deinde ſcillam extraclam exprimt- re., Hac CGalenus. Dioſcorides. De aceti ſcillini confeclara, du bus locis, ac multiplici modo, locutus eſt Dioſc orides, videlicet, tam, libro ſecundo, cupite centeſimo nonagsſimdò: quaàm libro quinto, capite decimo d⸗ Kavo, fermonem habent, Priore su tun De Aceto Scill. atque Aloe. 1 tur loco ſic ad verbum habet. Sumi ſolet ſeilla mediem, direptis vivotenus eunicir. Quod, fruſtatim conſe- um, coquitur; mutata ſapius a- qua donet ipſa nec, amaritudinem aut acrimoniam habeat. Traiecta- one lino, fruſta: ſiccantur in umbra ita, ut ne ulla quidem parte ſe contin- gant. Hisſcillæ ſegminibus ad oleum, p; auba vinum, aut acetum ſcillinum, uti- e Po. mur. Hac ipſe- Loce verò poſterio- re ſic inquit. Seillinum acetum boc modo fit. Scilla, qua candida fuerit, expurgata, conciditur. Iraietlag, ino,ſegmenta, modicis„ne ſe contin- gant, inter vallis, quadraginta diebus in um bra ſiccantur. Mina eorum, in aceti boni ſextarios duodecim im- mergitur.&æ vaſe diligenter operto ſe- btenis diebun in ſolt madeſcit. Poſt eum dierum numerum, ſcilla, eximi- tar,& expreſſa abiicitur: defeca- tumque acetum, trausfunditur, 4e reponitnur. Aliqui lan minam, quinque aceti ſextariis miſcent. A- ſi, citra exiccationem repurganta, D. 6- Pa- *̈ Jani Matrhæl Duraſtant. parem menſuram adiiciunt,& ſenis 1 1 46 Dioſtus. mexſibus macerari patiuntur. I cap. 17. Dioſcorides. Tot igitur, ac tales, ſiut Avæxs- Aceti ſcillini: tum latinoruna Plinioi daada tum Arabum, Adeſuæ, Serapioni, G 19. Avicenuæ; tum denig,& Gracorum Actuario Aetio, Paulo, Galeno, C& Dioſcoridi, confetliones. Singulorum ſententias perpen- dens ſermo. Cum ſand pluraſint in couſcriptis hus aceti ſcillini confectionibus anim- adverſione digna; ideo nonnullad me jam conßderanda, ac perpendendai bic veniunt. Plinianas ſententias perpen. dens ſertro. Circa Plinianam igitur eius con- felluram tria ſunt auimadvertenda. Primum tale ſit. Scilarum idro, non, nigrami ſeu rubeam ſed candidiſſimd tantum: ſcillino ipſi conficiendo aceto utiliſſimam fore, vult Plinius; quod, impenſius illa, remiſſius hac; ſit, cum Galeno,tum veritati; calida. Veritati quidem: 8 De Aceto Scill. atque Aloe. 4r muidem; nam, ambas tala eſſe, com- onſtrat experientia, cui in in veſti- Landis proprius ſimplicium medica- mmum temperamentus, eft permaxi- mè credendum iuxta illud. Opti- 2 um ſand eſt per experiétiam diſcre⸗ m medicamentorum facultate, in- „nire. In hac enim falli non poſſis. Mæc ipſe. Galeno verd: ſic enim habet Tuodam loco ad verbum. Certum, 1u f„ m. f lumg, non est:de tota medicamento- um facultate ex odore coniicere. Auur àminus de coloribuu de medici- „ m virtutibus colligere quid va- 1 4. quippe: cum in ſingulus coloribus, 4 darfrigida, bumida, ſiccaq,: repe- 8 In ouoque tamen ſin ulatim ge- a Svaut ſemiuis, aut radicis, aut ſuc- 5 ex colore indicationem quandam eatſumere. Vipote, cæpa.ſcilla, vi- um quantò fnerint albidiora, tantò, minus ſunt calida. Quæ verò ſub- ava, fuvag,: calidiora. Idem uſu 2enit,tritico,millio,ochris phaſcluszci- texirir idis aſyhodelique, radici, aluſq; compluribus. Iu quog, enim genere in G 7 univer- 0 8c Jani Matthæi Duraſtantis ꝗal. 4⁴e univerſum, fulva, flava, rubraquse ſimplm. f. muia, ſunt albis calidiora. Vitandat ¹3. gitur ſunt rubra ſcilla ob plurimam talium vebementiam. Vam omne", mium natura conftat inimicum ohe Hi.⁊ epb. Cum autem duplici qualitate ſcilu Sr. pſa polleat, videlicet, prima, quas⁵— ditas eſt:& ſecunda, qua aiſfettiapſs nè vebemeut oſt Dioſc. a adprim⸗ Vin zride aſſerenti vim, acrem, aique fervenie V li.ꝛ cap, ſcillam habere(nam, acria Ga hn 190. calida neceſſario ſunt, nec non færven Sen, tia vebemeuter calida) Galtno at, I. tem contra quò ad, ſecundam, n05 primam: Afſirmanti facultatem 24- modum incidentem, non tamenad modum calidam ſcillam habere cum planè ſecundi calfacientis quælital, Gal. 3. ordinis eſſe cenſeatur. Qua nanq 8 ſompl.10. tundum qualitatum ordiaem non cedunt: le viter ab ipſo talia dicuntus eſſe iuxta illud. Elaterium, ſumme quide amarum, leuiter tamen eab- dum eſt: ut ex ſecuudo ht excalſs- Galu dentium ordue. Quptinca; vuo 98. rubræ, ſedcandidiſim, ſiut 4 1 De Aceto Scill. atq; Aloe. 1 ſtille ob aceti ſcilliui confettionem ſe- Agende. Necnon, tum montanæ, qua Gal in de hotioras ſunt, tum meſſis tempore col nedſy. &, quoòd eo tempore preæcipuè vige- Deof 75 ant. Secundum autem ſit eiuſmn odi proam. Jofſf itium duplex, æſtivum. 6 hye. Gal. in d male. Cirm autem boc iilad ſit di. ſuthær. gnius(nam hyeme nobilior aſtas) F. —. n Gal. de utique, de boc, non de illo, veritati Tpen,a. conſonum ,I Phnium intellexiſſe. Pampb. au, A digniori, Phil. teſte, fit rerum Ariß.1. evominano. Hinc enim, DPoc. cal. 116. tam, Oratorem, nominantes, latini, E. ergilium,& Ciceronem, Graci Ho- merum as Demoſthenem, per dyrovo- uaolay intelligunt. eAAdde praterea, ſtillas ipſas, meſſis, nou bruma, tem- bore, quod quidem illo, non hoc, Trecipus vigeant, Galeno colligen- das eſſe. Eey meſſem autem, aſti- vum, non byemale, viget Solſtiti- um. Tertium verò fit buiuſmodi. Cum Blinius affirmavit. 49. diebus aute ſolſtitium, ſcilicet oſtivum, a- rida ſcilla fruſta in aceti cadum im- Meygenda eſſe, profetto in maiis 2en. 06 79 Jani Matthæi Duraſtantis hoc eñt ſeptima menſisi maii die:id MR ciundum intellcxit. ld autem ſic mon- ſtratur. Quam vis aſtivum ſolſtitium ſeptimo calcndas iulias, id eſt, xxv. iu, Aet. lib. 3. nii die, Actio fit:otlavo tamen caltna cap. 174. iulias, id eſt Xxxv. iuuii die: æſtiuum quidem eſt Plinio ſoſſtitium, ſic quo- dam ſco dicenti. OClavo calendaulu li, ongiſſima die totius anni,&"ox breviſima: ſolſtitium, videlicet Mi- vum, confic iunt. Item alibi. Omud Plin lihr1s geminorum, tam ſolſtitiorum, bruma 74h.27. 18, ac aſtivi: quam aquinoctisrum: 4 verni,& autumualis, differentis, Niunt in ectavis partabus ſignorum-: Bruma capicorni ab otlavo calen. lu- nuarii ferè&quinoklium: vernun 27. Auerumque æquinottium, ſtilicét autumnale: libra. e&Alibi itiden ſic inquit: Solſtitium, videlice: affi vum: peragi, in octava part⸗ can cri,& oclavo cal iulii:di- vimus. Hac quò Plin. inib. ad Plin. 28. leſoc V plin i d. arietis. Solſfitium aſtivum, candyu, De Aceto Scill atque Aloe. s9 Meſueticam ſententiam per- pendens ſermo. Quanquam, à veris initio ad aſta- tut ſinem ſcilla minutias in vaſe cum ceto ſoli exponendas eſſe, ex Paulo e- ncuerit Meſues; falſo tamen id ei a- ſeripſilſe videtur. Non enim idtem- boris ſed ſexaginta tamen dies: eas ſi- nendas eſſe vult Paulus. Ni fortè ex boſteriori einſdem ſententia id de- prompſerit Aleſues, in qua Paulus aſ- erit- aliquos viridis ſcillæ minam u- am in aceti xeſtu ſex, etiam uſque ad menſes ſex recondere. Veris e- nim initium, ac æſtatis finem, ſex mé- num interitinm eſſe: nullus inſicia- itur. Hac paucula quo ad Meſuen. Seraptonia perpendens dicta ſermo. Primdò, quod ligues culielloſcila it concidenda, nemo ſandè ibit inſicias. Quod verd Dioſcoridi idaſcribat Se- rapbio: faſo quidem id fallum arbi- ror. Nullam enim in neutro, aut. 190. ccundi. aut. 1. quinti: libri capite (In 9° Jani Matthæi Duraftantis (is quorum utroque de aceti ſtilli confeclione locutus eet)de tali cultelb mentionem fecit Dioſcorides. Se- cundo, quod duodecims Dioſcorideſe- xtarios in quiudecim libras Serapi diſtraxerit, ſußelium videiur. NM fortaſſe uindecim unciarum pondt ris ſextarium Dioſcoridi ele,credube- rit Serapio. Terindò, Non quidemſt, ptuaginta,(ut ex eo elicn Serap. ſi 4 ſaptem tantum, diebus ſub ſole madt" ſcere fnendas eſſe ſcillas, noluit Du- ſcorides. Quartò. Non item aceiur, ſimpliciter(ut depromit ex Diiſcor· SJerapio) ſed defecatum aceti in vi- ſe ert deuiq, reponendum.& haò 4ub ad Serapionem. . 1 Avicenneas perpendens ſermo, ſententias. Trimè dicendum: me palemous & iudice foret Avicenneam ipſam d ceti ſcillini confectionem pene ad ver- bum ex Dioſcoride fuiſſe ab to tran ſcriptam, quam vis huiuu nomen, nos quidem, ut fecit Meſucs, utiq nu⸗ 2 ,—ͤ—Ö S.— 2 De Aceto Scill. atque Aloe.»r ſae inſcrriptioni ſuperaddiderit, ſed po- us reticnerit. Secundò notandum, lillam eundem albam aſſumpffſſe, Juod talis(ut ſuperius monſtratum ) nigra, rubraqn& minus acrin in medicors uſus longè probatior ac preſtantior fit. Tertio Tteim Dio- ſcorid⸗ foxtarios in decem& oclo li- ras evicenna tranſtuliti: decem G oclo uncias, id eſi, libram ac ſe- miſſem, illius ſextarium continere autumans. Cum tamen dioſcori- deut ſextarius interdum uncias de- cem& oclo, interdum uncias vigin- ti, Galeno teſte, coutinsat. Mi for- taſſe, non deanazarbeo, ſed de tarſeo, iunioreve, Gal intellexerit. Plures e- nim apud ipſum extitere Dioſcorides: unus quidèe Herophilius coguemento acas, alius iunior, tertius Auacar- beus, de quibus omuibus, in Hip- 5 ocratis linguarum compoſitionts li- ri proamio,& alibi frequenter, eſt ſermocinatus Galenus. Quarto, quod Anaxarbaus dixit(aceti ſerxta- Tios quinque) Avicenna eneen AC- Gal. in de ponder.c. m. ²3. 92 Jani Ma tthæi Duraſtantis (aceti, libras ſeptenas, ae ſemiſſem) autumans(ut dictum nunc eſt] Did- ſcoridis ſextarium, libram unam, 4 ſemiſlem: continere,& hac eæ, Auil G Arabibu. Aerianam perpendens ſermo 22 ſententiam. Quod Aetius aſirmat' ſcille quin- 2ue lbrarum ponderi aceti quadis. ginta oclo ſextarios admiſcendor(I idem eſt acſrin quamlibet ſcilla lo'a aceti, libras quatuordecim, ac unsi paulo minus quinas, commiſcend- elſe voluerit: ſuppoſitio(ut ſupr) ubram, ac ſemiſſem: pondere ſcuts rium. Hæo quoad Aatiam pauculs- Aeginetiam perpendens ſen- tententiam ſermo. Suam aceti ſcillini confedionem ex ſecunda deſcriptione Dioſcoridus dubio procul deprompſiſſe videtur Paulus. In quibuſdam tamen ab eius ſententia receßat. Primo enim loco H- nius mina, quam adhiluerat Dioſco- 7 ria J. De Aceto Scill.atque Aloe. 95 7.... daen ſex ipſe adhibet minas: etſi in xtariis una conſentiant, duodenos Ambo coadhibentes. Poſtremo' ſcil- am, G acetum, in vaſe recondita, ſe- htenis tautum die bus inſolat Dioſco- e cum tamen dies ſexaginta aulus inſolet.& hac qud ad Paulum hDauca. Galenicas perpendens ſermo ſententias. Praæcipuus ofl divinum Hippe cratem rei 2 e. Parent, Galenus: in duobus a Dioſcoride trantfugit: u- lique: tam in ſextariorum numero, Tuo:s quidem odto vult eſſe Galeuus, cum duodecim adhibuerit Dioſcori- is; quam in numero dierum inſola- tionis Etenim, triginta diebus perga- mena facienda eſi mſolatio, ſeptenis autem taut um diebus anazarbea.& cc quo ad Galenum. Dioſcorideas ſententias per- Pendens ſermo. Ar„*... Quò verò ad Qioſcoridem anim- adver- Dieſclih. 2 ietus ac in umbra ſiccatis, ſcilla eru- cibus, fit: altera, qua ex quinto titii cap. 190. Dioſlib.·. cap. 18. Auaxs- Oanala- g*. 74 Jani Matthæi Duraſtantis advertendum eſt; geminas eum ²e quiſſe aceti ſcillini, deſcriprtonu,“ confedliones, quarum, altera, quss ſecundo eius libro elicitur, ex aceto, A elixatis ad quæ iuſipiditatem lino ma dem habetur libro, conficitur ex ult to, ac einſmet corticibus, non quidt. elixatis, ſed crudis, lino traieciu, i demq, inumbra ſiccatis. Etenim ſii, ambaban ſupra conſcriptis, acetiſcu lini 2)te ueh,, legere. Vnriut ... 1 verd id genus aceti uſum in tertiò yrd palam capite faciemus. Sie ipiuur- * me iam perpenſa ſint aceti ſcillnt cum ex latinorum, atq, Arabumuus ex Gracorum lbris chicitæ, confe- ctiones. eAd eiuſdem ita- que Vires progre- diamur. 290)4c- CA. 4 De Aceto Scill. atque Aloc.„½ 44888 885E 305E 35E C Ah P. I1. ACETI SCILLINI, VI. KRESEXLATINIS. 1X FILINTO. E aceti ſcillini viribu: primò quidem hac in univerſum Plinius e- nunciavit. Nobiliima eſt ſcilla, quanquam — medicamini nata, acetog, exacuendo. Nee ulli am plitudo maior, ſicut nec vis afperior. Duo genera medica, maſ- culus albis foliis, fæmina nigris,& tertium genus eft cibis gratum. Epi- menidium vocatur, auguſtius folio, ac minus aſpero, Seminis plurimum omnibut. Unum de is volumen con- didit Pytbagoras Philoſophus, colli- gens medicas viræs. ſtem. Scillarum plin.l.9. in medicina, alba eſt, quæ maſeu cap.z. AP. 4 lus, famina nigra. Scilla, quæ can- didiſ⸗ — 95 Jani Matthæi Duraſtantis Plin li. a. did'ſſima fuerit, utiliſſima erit. Se- cap.I10. cundo de eiuſdem aceti facultaub idem, in parte, ſeu particulari, protu- limboc videlicet. Scillinum acetum clariorum oculorum aciem faci- ſalutare eſt, ſtomachi, laterumque doloribus: parum ſumptum binis diebus, Sed tanta ei vir eſt: ut, vidius hauſtum, extincta animæ mo- mento aliquo ſpeciem prabeat. Pro- deſt,& gingivus,& dentibus, velper ſe commanducata. Tineas,& reliqua ventris animalia: pellit ex aceto, melle ſumpta. Mlibietiam ſic habel. plin ibid. Mcetum ſcillinum in veteratum Plin. I. 23. magis probatur, prodeſt aceſcentibus cap.. cibis(Guſtatum enim diſcutit pa nam cam)& hus, qui iciuni vomuut: callum enim, faucium facit, ac ſlo. machi: Odorem oxis tollit: Gingivds aſtringit: Dentes firmat: colorem ue- lorem praſtat: Tarditatem quoqus aurium gangarizatione purgat: tranſitum auditus aperit: Oculorum aciem obiter exacuit: Comitalibus, melancholicis, vertiginoſivulvarn ſtran. De Aceto Scill.atque Aloe. 97 angulationibus, percuſſin aut praci- hitatis, atque ob id ſanguine congloba- loauervis infirmis, renum vitiis, per Juam utile. Cauendum exulceratir. ebac de aceti ſcillini pro Pliniiſen. tentia viribus,& in univerſum,& n harte, ſiut conſcripta. EXARABIBIUS. Ex Meſue. E eiuſdem aceti ſcillini facul- 2 ce,2 tatibus hac AMeſue, habet. Con- des in aceti ſcillini ixvaminibus iu eiu,ds ægritudines Auti qui fuére,& operationi incubuerunt, necnon, 100ins, ac famoſos(de quibus iam dbe loquemur) eiuſmet invene- operationum modos. Plurima Amque eius ſunt manifeſia quidem, capitis morbos iuvamina Epilepſia nim: 63,2; Vertigini Lingivarum que,& axitati,& putredin, confert. Dentes mat Probumg, oris balltum readit. . cints ..: 97 Jani Matthæi Duraſtantis. aius valide fœtorem abigens. Ad an- helinu inſtrumenta, ac vocalt pulme nus arteriam roborandamultum douν fert, vocalem lacertum iuvans, ¹e 99 cem clarificans. Nutritionis adiabe paries, ventriculi putredinem abſten gens, coctionemque,& ap petenti roborans. Præterea lieni iecinoriſue & ſtomachi, dolori, nec non expulis cibus partibus, opitulatur. Conſ 7 cuum namque& veſicæ imbeculun, ti,& uteri ſtrangulatui,& articu 1 rum morbis, invamentum confe 7 Humorum enim, tum crafſitiem 3 nuat,tum lentorem, abſtergit, ea 3 ſioniq, habilem reddit. Iuterdum iam craſſum ac leutum, interimq 3 melancholicum, humorem, uu Corpus abſq, putredine& ſanun-„ vat, Obeſum tamdè ac iuvenile I 36„ reddit. Idemq,& molle,& kau, roborat. Coloremg, eminel ben conciliat. Hac Meſ. Ex Serapione- 1 Eiuſdem ſio Serapio fuuha, 4 De Aceto Scill. atque Aloe. 9, lan- conſcripEt. Scillinum acetum, ex, uon mo HAecatis, per foratus ao menſibus ſex iu con-· aceto dimuſſis corticibus, fallum, ma- co, Luutique ſolutivum ſeu purgans,& ntius eſt. Atolles ac mobiles gingivas ſter exeo ablutas corroboratꝭ ipſas quidem am S coartans& aſtringens. Alobilus qut, etiam dentes roborat ac hrmat. Inſua- uli vem aris odorem, in ſuavem vehemé- ter alterat. Si quid praterea ex eo ab- lita- lorpeum fuerit; vocali pulmonis ar- culo teriæ opitulabitur, tam clariorem vo- feni dem reddens. quam pulmonem ipſum, mi]s duriorem& firmiorem faciens. xpul entriculi, laſioni, coclioniſq;, imbe- w 4 ci ltati,epilepſiæ, nyct:lopæ, vertigini, 9 elancholig, deſipientia, vulve ſtran- jucx qulatui, G abſceſſui, coxendicum do- nſer. ofi, vehementi corporis imbecillita- ſun 4, ac 4grotationi; coloris faditati, 1u Vllus debilitati„atque aurium ſur- ouu tati, non modicum opitulatur, niſt interiora ulcus affla- gat. Hae Se- Ser trad. ahat Tahto. 1hs 3 E 7. Ex 100 Jani Matthæi Duraſtantis Ex Avicenna. jam& quæ de eiuſdem aceti vir- bus Avicenna ſcripſerit, auſculiatb- Acctum ſcilinum ex mundata, non in umbra ſiccata, ac ſex in aceto més ſes infuſa ſcilla confectum; magu ſoê L vens, ſeu purgaus,& validius e rin Necnon os ac giugivas, ablutione lu- tit, vatzflaentem ex els ſanguinem& bu ee, miditatem, propria ſui aſtrictione ab- teſ ſcindent. Mobiles dentas fermat. Ors ah fatorem removet, eius halitum odo- w riferum reddens. Pulmonis arteriam cas de voratum abſterget, eiuſq, vocti ex, clarificat,&roborst. Praterea vtnut aa culi, dolori& incotlioni, epilepſis ſdo. eg touiia, melancholiæ, uteri ſtragulatus bu ſlenis craſſitudini, Iſchiadico affeèlu- ca corporis mollitiei& ariditati, fe d colori, obtuſo viſui,&aſthmati' ſuppâ- xe nias fert. Auriumq, in dolore in easin- eo ſtillatum, ſedat. Horum autem omus 2 um ſing ulis remedio exiſtit, niin- a2 trinſeca affuerint agrotau 8⸗ tibus ulcera. Hac Amicenna. EX — ν De Aceto Scill.atque Aloe. ror — 8 EX GRERCIS Ex Auctuario. D E einſdem aceti facultatibus — hec conſcripta reliquit Antlua- iu. Scillinum acetum, bumornum lé⸗ kitias incidit; gingivas, bumore prag- nantes aſt ringit,& corroborat, laban- eſ2, collutum firmat; Dentes mobiles tut; Fætéiem animam,& graves ſto- machi halitus emendat; Laucium callos ſorbitu durat; Ac vocem ſio expedit, ue clarior niti diorq, ſonus e- atur; Prodeſt aſfectis ſtomacho, cibo⸗ agrè concoquentibus; ltem, comitiali- us melancholicis, vertiginoſis, mente aptis, vaue arum ſtrangulationibus, lenis ncremento laborantibus G& co- xendicum vitiis; Recolligendis item corporibus, im becillitati recreande, & reſarciundæ virium iacturæ, con- ventt: Secundam utiq, valetudinem, 8 vividum colorem, praſtat: Oculo- rum aciem exacuit, Aurium tardita- E 3 tem 102 Jani Matthæi Duraſtantis tem inſtillatione purgat, generatimꝭ 4 ad omnin per quam laudatur, nißin teſtinorum ſentiatur exulceratio. P4 tur autem per ſinguloi dies ieiunoſo- bendum, inter initia modicè prosd ſu copioſiur, paulatim modo creſcenns 4 aduſque cyathum. Quanquam nubt deſunt, qui cyathos duos&æ eo am pliuus exhibeant. Hac bonus 1ℳ luarius. Ex Aktio. 44 De eiuſmet aceti viribus ſic brt vie- ri ſermone locutus eſt Aotius. ex morbo circa ſeptum tranſverum inflationem hab ent,&& murmura ui- ca interiora, quique aut enſtamman, aut inflata,habent viſcera, acetum hi ſcillinum, tum aute, tum poſt, cibum abſorbeant, aut ante ſomnum. Hla Aet. lib. 9. Actius. 7Ap. 27. Ex Paulo. Daulut autem de eo fic bab 77 Prodeſt ſcillinum acetumi ad orus ſtu 2 viones, ſ co colluantur,& adm 4 3 5 De Aceto Scillatque Aloe. 10 A&. nlia interanea, quæ exulceratione va. Paull. c. 1853 3 ant, porum. Cateris itidem compluti e 11. aν us acetum ſcillinum ſubvenit. aæc tic. 10. aul ltem alibi ſic. AMateriata gin- Lendis renum& veſicæ, caleulis occa- oeſt, craſſus& humoſus, terreſtriſve umor. Effeckrix veroflagrautie nii, eu veſicæ ardor. Cæterum in renibus, 85 calculos cõminuant, atterant, in- 7 antque, eſtutendum medicamen- neque tam immodicè Gxcellenter talorificis. Cuius utique farina ſunt, aſtiſcorum aſparagorum, rubi, gra- niuts,& ſcohmi radices concrema- vihen, adianton, bdlellion, lauri icis cortex, althææſemen, nigro- um eicerum ius, ſpongiarum calculi, eiirum etum, mium, aſarum, apin„ſarxiphagon, ſiong, pra- 8 cuùm mauſum, tum potum, t. prionites. Lavacriſque iugi- ter utantur,& à lavacro confeſtim eorum aliquid, quæ com- memorata ſuut, poteut. E 4 Ex Paul.lib. 3. cap 45 part.1. 8 104 Jani Matthæi Duraſtantis Ex Galeno. Si præterea miras ciuſdem attii, cum quantitate,tum qualitate, mirs, ri facultates volueris, ſecundum pe di vinum fiippocratem, rei medus Principem, Galenum, auſcaliatoiſe ad verbum dicentem. Salubre opti- mum acetum ſcillinum à Pyt baguns ſcribitur, quo omnes Imperatora uß ſunt. Ab ipſius Autore fertur quicuu que hoc utantur, longa vitæ fore,&â a xtrema integrauſq, ad inem per 1 maäſura. Et ipſe quidem Saminns ſeuta buiuſmodi extitit. Quantum enim temporis vixerit, baud iguoras. jpſo enim in libro traditum eſt, qus cum ſuis conſanguineis hauc faculhu tem oommunicavit. Cumig, hod m 6 dicamento uti incepit, quinquaũ mum anuum natus erat,&́ uſquc u centeſimum decimumſèptimum 2u⸗ tam proauxit integer, E nulla unqua ad verſa valstudine tentatus- 3 ſanè medicamenti Autor diſſeruit, 4 1 1 2ui fortaſſe, Vir Pbiloſopbus, 54 men- — De Aceto Scill. atque Aloe. 105 mentiri neſcius. Nos autem, viri hu- ina fidei periculum fecimun, ac firmã conſt autemq;, buiuſce medicamenti facultatem, eſſe teſtamur. Id itaq,ge- nus aceti, parum mane ſorbeto. Tibt enim hæc evenient ut ne faucium, o- rusq, partes unquam remolleſcant. Os ventriculi(rένμναάeαχ?æ, O½ daci nomi- ant)bens valebit. Facileè ſpiritum daces Vox recte habebit. Oculi acu- tiſimè cernent. Aures in oficio mane- unt. Nullusq, flatuoſus vapor, in ventre unquam excitabitur. Nullum viſcus ſuſpenſum erit. Bene ſpirans, ens coloratus deges. Ad civilia ne- gocia rectè affeclus, non acidum, non ſalſum rutlabis ſi aliquid buins aceti aſumpſeri. Hoc aceto qui utitur, in villu quam vis licentioſus eſto. O- mnia enim ciharia conficiet,& à nul- unquam offenſam patietur, neque valdè implebitur'ſed in melius profi- cere videbitur. Nihilſuper vacui in corpore reßde bit, non flatus, non hilis, non ſtercus, won urina. Sed omnia fa- cile excernit atg, educit. Alvus lu- E f brica Gal in de Ffacilep. 248.— Plin lib.19 640.z. . u V fophus, collhgens veaara aus ,2— „ 105 Jani Matthæi Duraſtantis brica omnind eſt. Totiuſg, purgatoni- um corporis eſt medicamentum, el⸗ iam ſi in oſſibut ſordes inhæreant. le phthiſicos, ab omnibus deploratoi, hoc medicamento ſanitati reſtitutos ò- vimur. Morbo comitiali diuturno ficaciter adeo profuit ut niſi poſt lonfi temporis inter valla non redierit. 22- cipientem verò, ac novum perfelle d ſcutit. Neque reverti ampliut hunb affi ctum permittit. Ad podagrus pra- terea,& articulorum morbenittoris lieniſque duritias vebementer far cit. Et particulares quidem acetiſti⸗ üini e fectus hi ſunt. Cammunts A tem quamplurimi. Quibus nos* commotai, ſalutare hoc medicamèn, rum ſanitatis integritariſque cauſa nbi tradimus. Haæc Gal. Ex birdutul fucile haberi poteſt, ſcillini ipſiul a ceti, tum Pjihagoram extirlſſe ad torem tum etiam,& plurim ds, eicaciſſimas eſſe facultates. num namque(autore Plinio) de d volumen condidit Pythagoras Pbuh⸗ re⁵- De Aceto Scill.atque Aloe. ꝛ0? Draterea& ſenas alias de aceti mul. bconſequenterque do aceti ſcillini vi- ibus hic eiuſmet connotato ſententias. rima. Acetum mulſum(conſe- luenterq,, immo longè ſatius ac ma- W, acetum ſcillinum) ſanitatis tuen- egratia, atatibus, naturiſque omni- us utiliſſimum eſt. Siquidem 06- rucliones omnes diſcutit, astrictoſg. meataus ita aperit, ut nulla in parte cralmiglutinoſique humores depraben- antur. Ea propter eius generis medi- camina, quæ Medici ſalubria vo: cant, tenuandi quidem omnta in ſe doteſtatem habent, tutiorag, ad bo- nam tuendam valetudinem cenſen- lur, quam qua craſſioresbumores red- dunt, ſed bonam habitudinem robur- Tue eRcere non poſſunt. Secunda. Iis, Galiad Tui propriò orthopnoici,& aſthmuti. cib.b. c. ir. ci appellantur; pharmaca conven: Fz. unt citra ca]factionem ſecantia. Et 06 id maxime eos iuvat, acetum- ſtilliticum appellatum, atque ipſa ad- eòſcilla,&acetum mulum, ex eiuſ- modi aceto videlicet ſcillino conf 74. 1 1 E Ter- 108 Jani Matthæi Duraſtantis Gal. Tde Tertia. Acetum ſeilliticum la idem com. ſ. in rene, defixum, ac ſubhiſtentem ſim 122 pliciter conterit, cum graminea ra 1. cis, damaſonis, adiants, pohytrichi,. miliumg, decocto, devoratum. Qul, Gal. in de ta. Acetum ſcillinum, lapidem atis ren.a. d. e. nuans& incidens frangit. Quiuti- 2n.8. S ſcilla confettum, acetum, porr: Gal in de 2. um ²cul part.z tum calloſas, tophaceaſque, ren 145. 3. conſiſtentias: incidit, tum reues ipfam Gal,. de expurgat. Quinta. Scilla, iru, C ſimpl. mif. Juæcunque vincentem amaram inſt 1 Se9 n. gnalitatem habent, ſaud Artergunb ac meatus expurgant. Hac Furgs- menu. Ex Dioſcoride.. Zamet ſi de ſcillini huius aceti con- frctione geminis(ut ſuperius mon- Aratum)& libris,& capitibui ſermonem habet Dioſcorider, att men de viribus in unico tantum lo- cutus eſt quinti libri capite quod dect mum ottavum eſt. Ibi naniq,, dt 4 genus aceto ſermocinaus; hac de eiuſ- me: facultatibus ad verbi eniciavit. Alu Ali citra exiccationem ſeillam re- hurgantes, ſcille minam, quinq, aceti De Aceto Scill. atq; Aloe. 1o- extariis, miſcent;& ſenis menſibus macerari patiuntur. Id multo magis umorum lentitias digerit; ginginas, umore pregnantes, collutione Krin- gie,& motos dentes firmat, oris,& pu- tredines,& graves halitus, tollit. Du- rat fauces,& calloſas efficit, vocem; expedit,& lim pidam canoramq, red- it. Datur ſtomachicis, ægrè cibu con- coquentibus, melancholitis, comitia- l0, vernginoßnmente captis. ſtem, vulvaruna ſtrangulationibus, lienis incremento laboraniibus, iſchiadiciſ que. Imbecillos admodum recreate⸗ Corpus ſanum reddit,& bonum co- rem praſtat. Oculorum aciem exa- euit. Aurtum quoque tarditatem iu- faſione purgat. In ſumma ad omnia eſicax. Cavendumtamen inteſtinis exnlcerationibus, in capitis dolore, & nervorum vitis. Hac Dioſc. Hac- Peee, latinus Autor; quam ra- 2s, Græoiq, Atedici. Inſumma ſcilli- um ipſum acetum, quo quidem 44 E 7 eri rro Jani Matthæi Duraſtantis primas ſui, qualitates altioneſqut,nos valdè calfacit, validè tamen ficbu Quꝰ autem ad ſecundas, tum qus dantenus,& obſtructa aperit,&& 1 da coquit,& colla digerit, tum vs 4 de in corporis altum penetrat, crali tenuat, lenta diſſecat, inbærentiaeue abſtergit, tum rebellia à¹o nginquoul- trahit, tum dolorem ſedat, tum 4t⸗ nique laxa aſtringit, imbecillaqus corroborat. Qudò tandem ad tertisi bilem, ueinam, flatur, ſtercus, necnos craſſa, lenta, omniaque ſuper vacus, eximit& purgat(eſt namque totius corporis purgatorium) ipſum qur corpus d putredine ſer vat, laxa, mol liaque corpora cogit,& roborat. Cor poris ariditati ſuppetias fert. Per- cuſgis ac pracipitatis, eft auxilio. Vebementi corporis,& ægrotatio- ni,& imbecillitati ſubveuit. Ca- pula citra leſonem bominas uti, md datur,& inveme cor pus Rtit. Præterea ſcotomia ſeu Ne ruginsè, ttu tlatis, manum porrigit. lau- cbolicir open farο. Comitialibus opitue V De Aceto Scill. atq; Aloe. II¹ hiuhran. Deſipientiæ ſuccurrit. ucundum vultum colore induit. O- culorum aciem exacuit. NycCtilopæ eſtex uſn. Aurium& dolorem miti- Lat, G& ſurditatem adimit. Ori fœ- lorem aufert, iucundumque hali- tum affert, Faucibus, calum,& ro- ur inqucit. Gingivas, um ab humi- ltate, putredine vindicat tum etiam durat. Motos dentes ſimat. Anhelitus mſtrumenra, vocalemque pulm onis arteriam corroborat, Obtuſam vo- cem clarificat. Ortbopnaæam,& aſthma curate. Deploratos phthiß- cos ſanat revocatque. Nutrutioni deſſinatas partesid eſt, ventriculum, E iecur coadiuvat. Necuon, tum omac ho, id eſt ori ventriculi, dolo- rem adimit,& calum, bonan que valetudinem ingerit, tum ventricu- 4 iphius, appetitri em, concotlricem- que facultatem corroborat. Acidos, ſalſorque ruftus emendat. Putredi- nemqus extergit. Inflammatis, in fla- que viſceribus opem fort. leci- noris item,& lie nis, ſciti bhum, ecmollit II. me**. 777. 11. 2 Jani Matthæi Duraſtantis emollit,& dolorem lenit. Renum veſicæ vitiir utile eſt. Earundemhu partium, non calloſas, tophaced u tdntum couſiſtentias, ſed etiama caltu- los, lapideſq incidit, atterit, atq, 9 minuit, ipſosque renes optime expu- gat. Ex pultricibus partibus condutii, Dieri ſeu vulvætam abſceſſui, Judm ſtrangulationibus auxiliatur. Latt- rum dolorem ſolvit. Alvum lubri- cam eſſe facit. Eiuſdemque, C hluus diſſipat,& tineas, reliquag, anims 4 enecat educitꝗ. Prater hac, infirn 45 ner vos firmat, Aribritidem aufert Iſchiadico affectui fert opem, epe, dagram curat. Quam vis autem genus acetum omnia quidem Dhal, & tanta& talia bona commoliatur, autamen(quod diſicile Galeno, h 4 iuſm odi aliquod auxilium invenilt, quod citra noxam ullam maguifius proſit) contra, obeſum corpus red. dit,& capitis dolore lancinatis ob- eſt;& interaneis, abſceſſibus, ulce- tibuſque affe ctis adverſatur,& net- vorum vitio laborantibus incom mo um De Aceto Scill atque Aloe. uus modum eſt,& avidius hauſtum, 4 ncopam invehit. Ha igitur ſint ſcil- i huius aceti vires.— Sententias perpendens ſermo. Exbibenduam quidem acetum i- Nlam ſcillinum in omuibus biſce cor- boris abigendis affeclibus audadter eſt; dummodo corpus iplum affe Cantela. um(ceu ſupra diclum iam fuit) neque capitis dolori. neque lipo- thymiæ, ſeu extinctæ animæ, neque nternis ulceribus, neque nervorum vitiis, actu iam ſubditum, aut laltem Obnoxiam, ſit(adde)& adhuc cral- à lentaque ſit pituita refertum. Capitis utique dolori, nam acetum i- hn exſe quidem proprio acumine ꝗal 3. de aſperat,& dolorem concitat“. Li- com. m g. — harbymia autem, ſiquidem avidè,& a.& de ndeiſſum devoret patiens, iuxta fimpl. m. f inii illud. eAceto ſcillino tanta 33¼0ꝙ1τm⁷ vis eſt,ut avidius hauſtum, extintla vüaus 1 anim.. cap. 10. & momento aliquo ſpeciem pra- beat. MHuinſmodi igitur effeclus eiuſ- modi * 4 fſimp. mf. 33. 4 Jani Matthæi Duraſtantis modi quippe ſit, cauſa ao ratio. Quf mordicant, acuté ſeatientes, corporuᷣ partes ledunt. Scillinum acetum mordicaus eſt. Scillinum igitur act- tum, acute ſentientes, corporu par- ces ledit. Conſequentiam hant ne- mo quidem inficittur; in primo ve tertio, primæ figura modo ſubſiſfeu- tem. Prior autem propoſitio ex 7 vera eſſe moaftratur quod mordeu- tia ipſa,& ſui mordacitate dold- em, acutè ſentientibus, partibu 7. gerant,& earundem ideo vires veſ 1 Gal. 2. Al vant, iuxta Galillud. Q4 facils ſe 2 Glauc. 2.] tiunt, acria medicamenta non tolt- GA, 7.„amt, ficuti neque etiam bumoré'. meth. 13. 7 ea- Gal. z. reg. L4 aculi ſunt ſenſus, payte⸗ 7 2.33. rum vires dolore reſolvuntur. Dięſt· lib. 2 res enim omnas, exſolvit ac ever- 749, 190. eit dolor. Secundæ vero ſententiò⸗ Eal.t. 4 12 veritas ex his vel facile patet, qud tum ſcilla vim acrem, atqus ferven- tem habeat, tum acetum iyſum per ſe, ac Hncerum, mirum in mo um exaſteret, utpotè teuuitate, erodens ac dolorem excituns. eAceti n De Aceto Scill.atque Aloe: 1i Wue ſubſtantia in partium illarum, ſeod tennis ſit, profundum immer- tergitur, atque iu omnes ita irrum- t earum partes, ut ne minimum ſuidem ex illis illaſum maneat, Gal. ug. Tterea ſcillinum acetum, acutè à 39. entientes, corporis partenlædit. Ven- Sale. triculi os(à plurimis propriè ſtoma- 766. 4 15. chus, aque aliis cor appellatum]) acu- te ſentientibus, nervus conſtat. Ven trtcult igitur or, ſtomachus,& cor runcupatumi ſcillinum acetum ladit. onſequentia ut ſuperior nota eſt. laior antem antecedentis ſyllogiſmi vi am demonſtrata fuit, ipſius exi- ens concluſio. Minor verdò exx hiſce aleni commonſtrari vel facilè ſen- tentiis poreſt, quarum prima talis eſt. entriculi hoftium, nervis quam plu- rimus conſtat,& acute ſentit. Secunda Gal in. lib Verd tahus. Eentriculo, atg, eivus ori, Quos per e. plurimus ineſt ſenſus. Apparent enim 1 mU. 6.4.t nervi maxima ſut parte in utrumque brorumpere. Ob eamgq, cauſam vétri- euli pars hæc acutiſſimo quidéẽ eſt præ- Gal 9. 724 Suea enſu. Ventriculi autem ipſius os, uſuu eih. Gal. 3. de Hi P.e. Pℳ * 116 Jani Matthæi Duraſtantis & ſtomachus,& cor appellatum, 4 aceto ſcillino leſum, agrotantem! plum vel facile in ſyncopam ipſu, tum contatlu, tum acredine, tum con- Atiſ.. triſtante qualitate, pracipitem agiè f pbyſar. Contatlu quidem, nam in omni alé- A ver inib. ratione, neceſſario ſimul cum alters to exiſtit, atque ipſum tangit alteraus, Acredine autem, hoo eſt mordacitate iuxta Galillud. Cum acris ſeu mol- dens, bumor in ventriculi ore contint- turi ſapius animi defectum patiuntul Gal. 2. Ad grotantes. ltem. Cum humorum 4. Glauc. a. crimonia ventriculi or proritat, mordet, favag, Lilus in ventriculum Gal 3. de coufiuit, tunc ab eis itritati&s mouê, Hipp.e. P.d homines cordis delore laborant. Cou- rriſtante verd ſeu afſligente qualitatt, etenim ſio habet Gal. Virtus exolu videiur, cum os ventris ita aſfligatun, nt hncope inſultet. Idque vel propter gravantis alimoniæ multitudinen, vel contriſtantem quandam ipſu qualitatem. Vempe hæc virtuten Cal.2. reg. gelerrimè, tum fatigant, tum aiſol- 4.47. f 47 vunt. Iun ſumma ſcillinum lun adt* De Aceto Scill. atque Aloe. 117 kalmis autem ſic aſſerit. Palme, 1 Aetum, avidè, largè, G abundè, de- loratum, extinctæ quidem anime, oc eſt, lipothymie, velſqucope, mo- mento aliquo ſheciem prabeat, ſto- machum, hoc eſt ventriculi ipßius ho- olum, ſui conutattu, mordens, ac vel- icaur. Avidius autem pro largius, länium intellexiſſe, nemo in aſſidua eius leckione exercitatus, inficietur. am G Gal.itidem de largiori iuni- deri fructaum palmarum, ac beta. um,ommeſtione locutus eſt. De iu- niperi nanque fructibus hæc habet. uuiperi fruftum ſi quis largius ſum- Nſerit, ſtomachum mordet- H largius edautur, morſus cuinſdam enſum ori ventriculiinducunt, quod Medici ſtomachum appellant. De galibia. etis verò pariter ſic. Beta ſtoma- 26. Chum interdum mordicat, iis præ- ertim, quibus exaliore eſt ſenſus natura praduus. Obque id edulium id ſtomacho eſt noxium, ſi largius umatur. Itaque propinandum a .431 uiuo, ſuperius conſcriptorum als 133 4 tlunm De Gal. 2. de alim. f. 15 33. Iit Jani Matthai Duraſtantis eſt, ſi neque capitis dolori, neêu Hypothymia, ſeu animaæ deliqunn, vel actu iam ſubditus, vel al tem obnoxius æger ſit, Drater ea, niß etiam ulceribus, aut ntrꝰu rum vitiis. Internis quidem ulle ribus, nam acetum ipſum, parſe & ſyncerum, nedum ſcillæ comml- ſium;z ulcera ipſa mirum in modu exaſperat, utpote tenuitate eroden, Gal.1. dolorem excitaus. lpſum AE. fimp. m. f. tur caveant quicunque, renum veſicæ, inteſtinorum, intrinſceiſusz laborant ulceribus. Nervorun, verò vitii; etenim, quod acttum, ſuaptè natura nervos offendat,, us ſtatur experimentum,& ratio 4t- monftrat.. Nervi enim exan- Cues ſunt,& ideo frigidi, facilsqus ab iis, quæ refrigerant,, ſmul tenues habent partes, ahiciuntus medicamentis. Laduntur prater- ea G& à reliquis refrigerantibul mnibus. Sed aceti, quod tenul um partium ſit, ſubſtautia in 9 1 7⁷ ctuum laboranti ſcillinum acetumò 1 De Aceto Scill.atque Aloe. 11⁹ um profundum immergitur, atque n ipſorum omnea ita irrumpit partes, ut ne minimum quidem ex eis ille- m maneat. Sic igitur acetum- nervoſas offendit partes. Hac o- mnia Galenus. Doſtremò ſi ad- uo craſſa lentaque, corpus ipſum ſt pituita refertum,. Nam ea lam ipſius vi, tenuata, diſſecta,& exacta, ab eiu⸗ uſu abſtinendum- eſt, praſertimque ſi gracile corpus ꝑſum ſit, ne deinde longo eius abu- ſu gracilior hat, inque heclica fe- ris, maraſmum, ac tabis, affe- ſtum commigret. De ſcilli- vi igitur aceti viribus bac fint cos- ſcripta. flo)e cAr. Gal 3 ro gim. a.;9. 12⁰ Jumni Matthæi Duraſtants Z95 3958 385. 3858 CA P. TI1. DE CONGRUIO ACF TI1 SCILLINI us u. menta, quæ qul nus appellat, ieu cum Peripatetu Quintil. l. ſint, videlicet, ſubſtantia, quantilus 3uAp.J. ad aliquid ſeu relatio, qualitas, a 5 paſſio, ſitus, ſive poſitio, habitus,³ 1 & quando, idco de aceti ſcillinit collocuturi, ſecundum eorundem ſubſtantiam& quantitatem, G& It⁵ tionem,& qualitatem,& aclunt & ubi& quando ſermocinabimulu Etenim paſſionem, ſitum,& ha⸗, bitum ſpontò comiceo. lam igitur à ſubſlantia auſpicemur ini- Enera ſeu prædilt, elementa Qumuia tium. Hub- ex diſc Yam in medicos plures uſus coufici De Aceto Scill. atque Aloe. 1a7 Subſtantia. 10 See madmodum in priorilibri hu- oapite ſuperius monſtratum eſt; 3 eſt Kaillini ipſius aceti Dioſco- ſatbſtantia; quarum altera, ex Judis ſcil⸗ corticibus fit, de qua ub. *. ſer monenn h coclis, de addere 774 ſcillec ker—. coflis ut tale medium ſit inter pri. 1e ac ſecundum ex im- odicè coclis eius ſegminibus facli. men ſermonis gratia . Plex eſſe ſic ſupponatur, ut primum 1 en fecundum ex medloriter e- tont 3 tertium ex immodice coctis, ex Tae Denſee Quam vi⸗ 4e „ wane non coclis ſcille corticibus rertan, 8 fieri ſcillinum pſum a- teme, 5 ro hoc æv ſoleat, equidem re nequaquam eſſe antumo, oclis, hoc eſi, valdè elixatis, i- aeberelut in dicto iam libro Dioſco- E rides abuit, altera ex valde Dioſc.z. iibro ſecundo. In uper eus. mego S tertium, ex einſdem Dioſt.. 2. orticibus, modicè ſeu mediocri.(à19. 122 Jani Matthæi Duraſtantis rides præcipit) qui quidem uſus inſo rius propriis a me conſcribendi ſun- locis. Etenins cii ſcilla crudior Duſt 1 teſte) vim, adeo acrem, atg, ferven tem habtat, ut ſcillinum acetum ex' li confeclum,& avidius hauſſtum extinctæ animæ ob maximam ſuibi plin.Iz. c.(Plinio autore) peciem referatyy „. feclo(Galeuo aſſerente) praſtatiua Gal. dæ aſſam aut eliaam ſcilam ſumere 343 Len euim virium cius vehemenia exo„ Disſt. l.. r. luſumma, aſſatam ſcillam mᷣ 4.190. utiliorem eſſe conſtat, vel ſaltem ul 1 modicè utilem: ut inferius commo² ſtrabitur. ddde praterea& aliã au dem acetiam ex crudis quàm taee Dioſc. J. 2. 6.190. Ctis, ſcillæ corticibus confecti, ſubſtau- tiam ſeu conſiſtentiam, com pagem id eſt, tevuitatem. Tenuiſſimum emun ipſum eſſe ideo conſtat, quod qutdi 7 ea, ex quibus conſtat, ſint ienufſima- Acetum enim Galeno ſubꝛuiſſim 4„ exiſtit; afirmanti, cyrenactum 55 G413.7, cum calidorum, acetum autenn ampmp. dorum tenuiimum qſe. Præterta 1 22. ſeilla pariter cenſenda oi fubtil, h 7 1 De Aceto Scill atque Aloe. 123 Tuod quidem,&diſecantia Galeuo Gal. y. tenuia fint,& admodum incidentem, ſimpl. 2. 14 timet ſcilla facultatem obtineat. E: Gohe 135 de tr iplisi ſcillini pſ ui acati ſuh ſimlos. tia. an — Quantitas. Deexhibenda id genus aceti, qua oris græce nominatuux quantitate, va- niſans varia ſcripſere. Ex latinis e- nim de ea ſic dixit Plinius(parum, bi- aiſ7, diebns ex aceto ſcillino ſumen- dan eſt) nullam quidem individuam nobis dcterminas eius doſim, ſeu quã- litatem. FEx Arabibus autem ſic pri- no Meſaes babet. Bibendum quidem uno quotidis eft aceti ſcillini para, unec adunciam unam ac ſemiſſem berveniatur. Ac ſĩ quidem à ſemun a ad vnciam, atque uncia ad unã, 24 emiſſem, voluiſſet perveniendum 85 eſues. Secdo Serapio hæc ſcri- den reliquit. Aceti ſcillini ſorbere quo- ridis iennnu⸗ debet, primè ſemunciaã, undo aukatim, pluſculum, boc eft. uxciam integram, donec ad unciam una ac ſemiſßeè deveniatur. Quidã ta- r 21 men Plin. I. 20. e. AMe/ diſt. 6.&., propr. 124 Jani Matthæi Duraſtantis aue mae. men tres eiuſdem propinare ſolent un- T.ep 23. cias. Tertid Avicenna ſic. Ex acéuo Parpro. ſcillino bibendum quotidie itiuno pa rum, donec ad unucam unciam ac ſê- Avitrlihʒ miſſem gradatim perveniatur: Ii* fſumar. ſumma(quemadmodum& Aeſues 4r S. i„venerit, à ſemuncia ad unciã aqus hac ad unam cum dimidia,gradatin cundem eſſe. Ex Graæcis verò primo An. lb. 9. bæc protulit Galenus. Aceti ſeillin 2a.2. parum mans ſorbeto. Et ieiunu utui, Gal. in de fumas,pracipio. Quantitatem aultm medicin. ſ. ideo non determinaſſe videtur Ga „a48. nus, quoniam cum nulla ſit in un medica, uec res, nec medela, quæſteti dicibilis non ſit planè᷑, quod nec dic⸗ nec ſcribi, nec omnindò præcipi po- Galz. teſt, id quantitas in quoque eſt. Ni meth.z. 42. 4— et.J. hil enim æquè medicam artem i Galinde agendo conie cturalem effecit, u- eman.i.p, cuiuſq; remedii quantitas. tenim la frequenter cipert habeamu&s inſiare exhibẽdi, aut cibi, aut euuſq; calidi aut frigidi, quantu tamen das dum ſit, certo haud novimuus. Idem u- ſu venit in purgantibus,& aberane De Aceto Scill. atque Aloc. 127 huu me dicinis. Poſtremò& hæc ad Gal. inibi. verbum Dioſcorides inquit. Scilli- num acetum detur ad ſorbendum, in- ter initia exiguum paulatim angendo ad cyatbum uſque. Nonnulli binos 1 aut cyathos aut largius. Eſt autem Diaſa. J.5. ioſcoridi pumentium cjathus ſeata e's. hars hemina, hoc eſt, vel uncia auæ,& erupulus unus, velpotius contra, un- 4 a una, ac ſerupuli duo Nam hennia Galinde eu cotyla, decem uncias pendet. Mi ponde.em. . forsan id genus caput A Galeno inſcrt 1z. dum. De bumentium Dioſcoridæ Galibid. Fonderibus, alterius Dioſcorida, qum Aunxarbei, boc oſt, Tarſei, ſive an- tiquarum Mppocratis leclionum in- novatoris, aut alius ſit. Plures enim nere apud Galenum Dioſcorides. Dtin ſumma( ſuppoſito, de Anazar- benſt in ditto capite Galenum forſau intellexxiſſe) voluerit Dioſcoridas: à modica ſcillini ipfus aceti aſſumptio- ne vel aduncias quatuor ac ſcrupulo. uos,vel ad uucias treis,& ſcrupulum unum, aut etiam ad plus, eſſe ab aſſu- Mente deveniendum. Ut autem& E 5 meam 1 Aoſixy. 126 Jani Matrhæi Duraſtantis ....„79⸗ Aurori o. meam equidem in propatulum hido- Prnio eirca piniowem circa ſcillini eiuſdem Anti doti doſim in preſentia ponam, ba ſubdenda cenſeo. Hominum tum qu dem, alii qno ad temperiem, bumi id eſi ſanguinei, pituitohive ſunt; 9 contra, ficci, videlicet, melancholi„ picroc holive; tum quo ad babitemie, li obeſi ſeu pingues, alii gracita ſeum cilenti. Talium itag, ſcillini ipſi tam bumidis, quaàm etiam craſſtsle piguibuns plus; tonverſoque täm ſltuu, quam graculibus, minus exbibeudi 1 eſt. Cpamobrem(utox univerſali bus ad particularia deveniatur extm pla. Sic enim abſolutiſſima fitt 88 leno teſte doοᷣtrina.) cum cge qus dem, Picenum quens vocant olin 3 grum incolens, nobiliſſimi Viri, 26 ſtautiſſimique luriſconſulti, lodunn Pelicaui, Antonii Franciſci qwon 4 hlii, Advocatorum AMaceratenfiund & humiditatem ſiccandam,& beß- tatem atteuuandam, vel facilé ſuſ e- piſſem; obg, id medicinale. De autinu, ante per ſex genera, neceſſario corh ¹ 3 alterdw De Aceto Scill.atque Aloc. 727 aterantia, victu conſultum, compo- biſſen adq, eum dediſſem, ei ſan, luod& intemperie ſanguineus,& u- na obeſtoris habitus eſſet; à quatuor tilini pßus drachmis ad quinas, ad, s ad ſenas pedetentim deveniendum pr ccipi, ut, priore eius affumptio- nis anno, qui fuit 166z. quaternas tantũm eius devoraret ſemel in ſin- Sulas hebdomades drachmas, ſe- cundo autem anno, qui fuit 1156. quinas in ſingulas tamen hebdomades us,per totum verꝰ feliciſſima eiuus vi- te curriculum ſenas, inq, bis perpetuò cößſteret, interdum itidem bis in heb- made, interim diebus alternis in- gerens; necnon ſunium, Iulium.& Auguſtum pracavens. Non enim ab initio efficaciſſima remedia ad- ib„ 1.4- 1 ere, ſed a debilioribus auſpica Gal. 2. cæ convenit. Ni fortè noxins hu- 2toy.26. mor,(aut potius agrotans corpuas) Hipp. 4. turgeat,, poc eſt, ille de parte in aphro- in partem dimoveatur, hoc tali, ſic mobili ſit oppletuns. Etenim tunc eadi 2uidem eſt protinus die medicadum. F 4 Fas 125 Jani Matthæi Duraſtantis Fas autem ſit, tanto talig,& quod ex ternis fortunæ,& cum corporis, tuu animiunternis affatim bonis polleat Trimegiſto viro,in medicinalibemt præcipiſſe cui ſanò,& patrono& A6- cœnati meo fas quidem et in omul, bus, ubig,& ſemper mihi, ſedul uſſ capeſſenti præcipere. Contra veriitum melancholica vel potius atribilaris i gniſſimi viri, præcellentiſſimiqus 2a. reconſulti, Franciſci lar dini, Simou 1 olim nati, civitatis eiuſdem paritéy Ad vocatorum, intemperies, quãm & gracilitas, longè ſanè minorem ex, poſtalant ſcillini eiuſdem Antidoni quauri: atema. Ei nam que cov uleu- dum exiſtimarem utà geminis tan⸗ tuͤm ciuſinet ſcillini drachmis a rernas, aque his ad quaternas, cD- dem ordine progredietur. Eft au- tem& praſtantiſſimus& feliciſſimus hic virtum quidem alter, Ales qmab & Patronus meus, tum anima med fortunæ ſemper gladio lanciuatd; al- terum à Pelicano, patavinorum 4 diorum conſocio, leꝰamen ac virida- 6 rum. De Aceto Scill atque Aloe. 729 8 t 1 1 ium. Ptæterea Jacobo Trifſino Sogienſi, inveni quidem&æ nobili- ate Gingenii arumine,& plurima- tum rerum ſcientia,& comitate, pra- ditiſimo, necnon amicorum obſer- vantiſimo, patavinog, in Gymnaſ Lum ſeholari, quod intemperie pi- crocholus, habituque gracilis eſſet, eque craſſa lentaque pituita ſibi quidem ob immoderatas lucubra- tiones ingenita, mecum olim ami- cẽ(ut ſit) conquereretur, ciuſdem medicaminis, ab unica drachmula duas, aque duabusad treis pro- Srediendum eſſe reſpondi. Quam- obrem eius deinde relatu, indiòs ſa- ubriorem, intus& incute valetudi- nem præ ſe fert. Poſſtemò& Petro ntonio Lazarino Aurreuſi nobal, ect atæ, cum indolis tum vel maxi- me, probrtatis,& ſcientiæ iuveni; 2¾ eodem Gymna ſio, Philoſophiæ, Medi- cinæque ſcholari, quod moderatio- re, adque ſymmetriam quadante- nus accedente, tam temperam entg⸗ qudm habitu ſit; ad humidiuſet lũ F 1 tamen uze Jani Matthæi Duraſtantis tamen& craſſiuſeulum parumßet inclinans: equdem à tribus drach- mis ad quatuor, àque his ad quind; in anno ptiore, ſecũdo, reliquisque eundem exiſtimo. Sic enim moditu- lam illam ſuperſluam bumiditauen, ſiccando reprimet, adq ymmetris ve- xillum tam temperamentum, qusi babitum diligentia tuba, ac indatt 4 tympano revocabit. Hac in ſumma 4 Aceti ſcillini quantitate ſeu doſi. Relatio, Qualitas, Actio, Cum dittum iam in aceti ſtcillinn Jubſtantia fuit, triplicem e: clſeſu 9 ſantiam, utique primam ex crudi ſecundam ex e Joern, coctis, ulti V mam ex immoderats elixis ſſius ſci- la corticibus reſultantena;„empe lali, rius ſubſtautia couſiderata à m⸗ i quatenas aut craſſior aut mediocri: aut tenuior ex talibus conſiteutia o venit. Quanquam enim,& Dials- Nicis,& Philſophis, ſubtantis quu dem, tum primæ, hoc eſp individus unt, qua ne que di ſubiecto aliqvod ſus z2u neae Ae ubir Anur De Aceto Scill. atque Aloe. i*: euntur, neque in ſubieclo aliquo ſun at aliqua ſubſtantia, tale corpus. hod a nimal, Socrates, tum ſecunde, videli- cet ſßecies, in quibus ſpecie hur illæ, qu pnincipaliter ſubſtantiæ dicuntur, in- ſunt veluti corputs, auimal, homo, leo, deip hin, auila, ſalamandra, tamen à Ledicis aliter interim conſiderari ſo- Ariff. in lent. Eienim cum qualitates ſenſibiles, præadican. quibua invicem corpora differunt; a- ede ſubſſt. lie primæ Peripateticis ſint, quales 1t, caliditas frigiditas, bumiditas,& fic⸗ citas, aliæ ſecunda ex illis provenien- tes, veluti raritas, denfitas gravitasi t- 400,7. vit as, durities, mollities, craſſitudo, te- hfu. vuitas,& huiuſmodi: profecto quali- 14. tates id genus, ſecundæ ſubſtantiaa Dogmaticis interdum appellantur iu- xta Gal. illud. Propria auima- s differentia ſunt, mortale,& im- mortale, manſuetum, s ferumn, alaque id genus. Molle verd, ac durum, grave,& leve, rarum, ac denſum, magnum,& pa: vum: a.r. animalis differentia non ſun, matb. 3. ſed ſubſtantis. In præaſenti vero F 6 boe 13 2 Jani Matthæi Duraſtantis hoc capite ſcillini eiuſmet aceti, tam valid e, me diocru, imbecill, calidita- tus,& /ſiccitatis quàm intenſæ, medit remiſſc, tenuitatis& craſſitiei, qud planè aut intenſiut, aut mediocritty aut remiſſius, hæ in nos agunt, amt liet conſideratio, ideſt, quatenus pfl ma ſecunda, ac tertia, eius:am calaw tas,& ſiocitas quam tenunas& crdi ſities, in tali vel morbo, vel tempera⸗ mente, vel aere fortius, mediotrueri aut imbecillius agunt. Vt tria 27, g. ſenti me capite, genera, ſeu pradicas menta, relationem, qualitatem,& 4- Tuonem, non abre coniunx' ſle fitle- gentibus apprimè clarum. Eienim ta- Aditas, frigiduas, tenuitas, G& cralli tudo; Primum, qua tali morbo'tem- Ariſt. ix qualit.& Gal. 11. meth. 13 C in de curan. r. P. ſm. Ariſeinibi. perament& qèri, nonu autem torum oppoſitis conveniunt, relationcs ſen 77 lativæ quadantenus ſunt. Demum quatenus ſecundum eas quala diui mur, ut calidi, frigidi tenues, Cr. alſ qualitates exiſtunt, quag, ab aliqui- bu⸗ palionibus innaſcuntur, aut ſe⸗ cundum ſenſuum qualitatem palne 1 De Aceto Scill atqne Aloe. 134 us per fective ſunt, paſibiles qualita- ta dicuntur. Poſtremoò quatenus, in- tenſa media ac remiſſu, caliditas fri- Liditas, tenuutas& craſſities, intensè, mediocruer, aut remißè, morbum, lemperamentum Gaerem,in contra- um agunt( agit enim quidg, entrarium,& à contrario) atliona ſeu actie ſunt. Ackive autem qua- kenna, cum formæ, tum com poſiti, in- Gal. 3. mmeth. Tumetaſunt. Nam quemadmodum paſſionus principium materia,& id quod patitur, com poſitum, propriè unt, ita contra, tum attioni principi- um forma, tum quod agit, coniuntiüů Tnſtan: iuxta illud. Actus& gene Sele,r z atones ſunt ſingularium, hen ee, on Ceneratur forma, nec materta, ſe cU„oNideſt,integrum, fve un- verſum. Itidem. No dem anima. Arniſt.7. . 2 7u⸗. metap 26. miſeretur, addiſcit, intelligit, ſed bo 2). mo. His premiſſisſubdendum eſt, trei Ariſt. 1. de eſſe medicatorias, quas Dogmatic anim. 64 vominant indicationer d mor bo, tem- 1 beramento, aere, dipromptas. De Tuarum prima ac ſecunda, cong' uus A F 7 ame 7 Gal. 9. nneth. 14. Gal.2. meth. z. Gal. r. merh. 9. Gal. z. meth.z. Gal. iz. à me coniunttim fiet in præſznti h⸗ te ſermo. De tertia verd in uhi, quando, diſiunctim. 13½ Jani Matthæi Duraſtantis V „ Præternaturales affeaus tres eſſe. an Tres utique ſunt praternatul. affellus in corpore, cauſa, morbuu; Hmptoma(ut dixerim acciden!. ſanus quidem nobis accidentia, 4n tantibus ſymptomata, nuncupanlu Cauſa, veluti, humorum noxiotu R rrdundantia, vel corruptela, id 5 plethoria, vel cacochymia. 35 9 ubi inter ſe aqualiter ſucci ſunt adan Cti, id& xxihos,& xxruεασ 9. ci vocant, nos plenitudinem& ſuco⸗ Nan 2 — — bi rum redundantiam dixerimus.(6., verd, velſtava nigrave, hili velpitun „ ta, vel ſeroſis bumoribus, refertv o m0, pus iam fuerit, eum habitum xaxos Hia„ quaſi ſuccorum vitium dicaut von plethoram, nominant. Morbus meth. dift. tuum fasrisephemera,putrida,hei 2. cap.. tum, pblegmone, eryſipelas, ædems, ſcyrrbus, ulcus. Gnptoma, ut ma color öASOͤ2Sa2—=SN SI KE 2 *2 ☛ ani .6 De Aceto Scill.atque Aloe. 18 color, gracilitas, ſomnus, inſomnia, Gal. 2 capitis. 1 do, meth.z. h olor, eius ve gavedo,& ſi Lz — DE MEDICATORIA INDICATIONE, EN MORBI GCAuSSA deprompta. Auſa ſimpliciter dicta, illud Philoſophus eſt, à quo, ex quo, cũ 7uο,& ob quod aliquidfit. A quo Ari. 5. ur agens. Ex quo, veluti materia. mera. ³⁴ Cum quo, ut forma. Ob quod veluti Nvis. Cauſa autem, ſecundum quid boc eſt morbo relata, ſen morbi cauſa, Mid, quo tangente aſſcimur,& quo ſeparato quieſcit affe tlus. Cauſa verò Gal.a. ⁰e medica duplex Aledicis eft, utique wo³ externa& interna, iuxta Gal. illud. Cauſa morbifica ſunt genert duplices: nam ha ſunt externa,ill ear nobis ipſis Propagantur. Externæz cauſa ani- mantium corpora ledunt, quia vel Sals ce ntemperiem aliquam creant, vel con. n 6. lundunt, velincidunt. Iuternaæ vero 3 cauſc 2, 135 Jani Matthæi Duraſtantis cauſæ humores quippè ſunt, nos Ve quantitate aſſicientes, ut in pleth cis, vel in qualitate veluti in cocot mis. Ex nobis enim ſi abunde mores, ſcatent morbi. Externa c ℳ1 4 hiti- Hus Nul- primitivæ quidem,& procatarc ca à Receutioribus appellantur. autem ſilentio his prateribimus. Vu la enim externarum vel primitiva rum cauſarum, curationis hnduan trix. Ad internas itaque de venienièh (hæ ſiquidem propriæ verag, mor 9. rum ſunt cauſæ. Pro comperto aul habendum non poſſe ad perfeclion ullum affectum ſanari, manente aa- hnc ipſa, unde natus eſt, cauſa) dita- mergai. mus, bumani corporis humores ut plu, Galinll. imum talas cauſas eſſe 1uxta illua- uæ morbos faciunt cauſa; bumor A Gal oontra ſunt, ut Calenus afirmat. Humord *„1. 4. Iul. autem id Lenun ſunt quinque, vidtli cet,tum ſanguis, tum fava, at nigtd ,.. bi's, um putuita, tum derig,&ſe 2, 3 1. m. Cal. 1. de ſum ive 4quenm x. rementum. 00 clem.& 2. εa, alia plane fliva exiſtit, alis aph. 37.& aruginoſa, aua ccxrulta, 77, 8 1 3 /m b V craſoſeu ſanguinis fece, proveniens, De Aceto Scill. atq; Aloe. 137 ns, ſeu vitellina, alia praſina. Bi- 6. apb. 47. satra duplex eſt, altera ex ſanguine G&in 7 Ccur.. P. . V 1— wn. juæ, dum naturaliter animal ſe ha. Gal.. ae etquotidie gignitur, G&. propris qni nat. p. 6 em, non atra, nigrave bilis, ſed me- ancholia,& melancholicus bumor appellatur; altera exx flava bile ſuper- aſſata ſit, quam contra, non melancho- nam, vel melancholicum humorem, ed atram ac nigram, proprie nomi- Gal nant AMedici hilem. Pituita verò Juæ mesh.9.Ge lam ſalſaeʒt, quadam dulcis, quædã 3. ap’. 22. acida, quædam nullam habè- inſignéè& 6.aph. ualitatem, hoc eſt, inſipida quadam 33. Litrea. Caterum ſanguinis omnthve 3. 1, c)ualiter bumorum coacer vatio ple- G eJi iboram, utriuſq, verd bilis pituitæ& loca. iredundatia cacochymiam in affe- 2corpore(ut baulò ante diltum est) ciunt. Cum igitur internæ morbori cauſc plechoria inquam,& cacocby Gal ³3. miæ, id geuus bumores ſint, meth. d.: guint id geuut* cap. z. brafetlò&; aaimendi,& per propria ſingulori contraria corrigendi,omnes unt iuata Galullud. Quiquu ve um 139 Jani Matthæi Duraſtantis bum ſanaturus eſt; hic ſmulcavſan eius adimat, oportet.(auſam verò 44, mi oportebit, propria cuiuſq natut in venta contrarietate. Cum aulen, interim ſimplicem, interim compꝰ tam' hanc eſſe contingatnec non quu- litatum, aliæ prima ſint, aliæ on ma, profectò quo ad, tam ſim pucen contrarietatem, quam primas quals tatesz caliditas, frigiditas, bumidis & ficcitas,refrigerantibus, calfatien tibus, exiccantibus,& humetlanti Lus ſunt curãdæ Qubꝰ autem adean dem ſimplicem contrarietatem, 6 qualitates: non primaszutign ſi ex fr T⸗ da cauſa ſtipatum denſumg, edliu⸗ conpru ſit eo relaxato, omniq, ratiu rarefatto. Sin ex obſtructionc ita 5 aſfectum, hac recluſa. I bi abundan 9 bumorum adſit hos vacuabis. „raſſi fuerine& glutinoſi, tenuès eeu, & fluxiles eſſiciec. Etenim ſic babes V Gal. Afftéliones omnes per contrann curandæ ſunt, diſitau(ſive obſtruslis 3 per ea qua rarefaciuntʒ Conſtriction 33 , 7d, ta, qua fandunt, 2hunaensiahe. — 4 = 2 De Aceto Scill. atque Aloe. 139 ue vacuant, craſſitudo per ea, quæ Gal ibi.. ecant,& attenuant,& lentor iis,„ h detergent. Qudò verò ad contrari- ates compoſitas; porrò ſi plures ali- Luando cauſa coibunt, omnibus mul der contraria occurres. Etenim coëun- bus una contrariis indicationibus, compoſitum eſſe medicamen oportet. nnn ſanſimplici morbo ſimplex ad. ibenda curatio ſit, compoſito nò ſim ¹ eex ſemperg, pro affettuum numero medendi indicationes reſpondeat. Nõ Gal inib.T Kenheerſeenenaeneenaeah, vahen „ aliqudõdo Gal, inibi. verum, aliqnando fuſum, immo per. hetud verum eſl.(um tamen idgenus morum, præternaturam affettoru, alii valdè, alu magis, alui maximè, af- eeli ſint(qua enim in re et plus, in eadem& miuus,& cquum. Inter Arißt.. Dlus eteninꝛ„Gminau, aquum eit ac erh. 6. mediunn. Ex quo quidẽ loco ſui, qua. Ariſt ibid. naturam circuli Briſſo elicuit) nam Din. altt minus, ali mediocriter, alti ma. M5. 4 Gal. 11. meth. 4. Gal.1z. meth. A.z. c. 10. Aus; ſive, alis valide, alii magis, alus marxime, calidi frigidi, humidi, ſicci, redun- Gal.„. meth. 15. quodhbet, illorum bumorum ind Gal. inibi. rium morbi genus inducas. lle igin optimus eſt cuiuſque particulat.. 10 Jani Matthæi Duraſtantis redundantes, craſſitenuer glutina 27 ſunt. Cumg; ſcillinum ipſum, de qu hic ſermo fit, acetum aliud ex v 3 aliud ex mediocriter cottis, alindv ex crudis, ſeill corticibus eſfici ſoltas eritne, horum(ut ita loquar) aceto „ renter cuilibet, ad contrarium ali rando conbeniens, Profeclò m imme. Exiſtimare enim communem o. dam omnium hominum morbo rum cauſarum ac ſympiomatun curationem eſſe extremæ porrò 49 mentiæ eſt Non enim ſatis eſt, dalj. affe dtui, vrlbumori admoviſſefile da, aut fiigido calida, pumido ftius, lieco humida, craſſo tenuantia, ten craſſantia, lento abſtergentia, abſber fodue,& nimu fluido conglutinantias niſi debita id menſura fiat. Cum abo- qui metus ſit, ſiintra modum id ſiat ne morbi reliquum quidpiam re u. quatur; ſin modum excedat, conty ut & cauſæ,& ægritudinis,& Hwhin L mati De Accto Scill. atque Aloe. 11 aßu watis medicus, qui iam methodum Ju aandam comparavit, ex qua,& di- ⸗ aidhz knoſcere naturas poſſit,& conie- ve, Kura conſequi, quænam propria has Lnt cuiuſque,& cauſæ,& mor- uni bi& ſymptomatis remedia. Neque ſer enim eius tantum meminiſſe eum o- aie- hartet, quod contraria contrariorum- imt, ſint remedia, ſed etiam& trium id Gal. 4, ſo. Lenus affe ctui& remediorum, quã- ſanititin bo“ uitatis rationem in jingulis babere fin. um, contrariit. Von nanque ſolum, afli- de“ wandum ac perpendendum ab opti- A mo Afedico eſt, calidumve, an frigi- Fii um ſccum, an humidum, craſſum, an kcca, lenue glutinoſum,an fiuidam, quio- nus duam ſit, ſed quoti etiam in his ordi- tar- uus ſit. Et bac de medicationibus à Gal. ibid. na, Worbi cauſſa deprompti«. Hitſic ſe uc. Habentibus, in ſumma dicendum ac ſah hro certo tenendum primim frigido, lin- Dumido, craſſo, glutinoſoue bumori; ra, brimum acetum ex diſcoctit ſcille ſe- itut Lminibus eſfellum, bellè competere, ris, demu f rgidiori, bamidiori, craſſiori, 2 t0 Llutinoſporiq ſecundi ex modice(in- na⸗ 3 quam) 142 Jani Matthæi Duraſtantis quam elixis affabrè factu, poftren „ frigidiſimo, bumidiſſimo, craſſilin 4, ſentiſimog, poſtremum, ex cruduen² Folatum, ac expreſſum:ut par pari ſi— gulaq, ſingulis, optimè referantur. 5 nam poſitivè frigido, bumido, t 4, ſo, ac lento, humori, ſuperlativd aten rimum, ex crudis ſcille corticibuufa- Ctum, acetum obieceris, profelt me — tu erit, ne propter validam huius, ctionem,& ægram illius reſtentian tum humorem, tum viſcera, tum au nique totum corpus, ad contrariun nimium alteres. Ubi enim non reli- ſtentia, ibi non actio. Si verò conui ſwperlativs frigidiſſmo, humid'ſine, craſſiſſimo lentiſſimo humori, pofi acre, ex percotis eiuſmet ſexgminubni conciunatum, acetum offerasz tule quidem humorem in oppoſitum, 4 nihil, aut modicum alterabus. Tam Ariſt.& enim allionis cauſa contrarieta 6, — perit enim quidque, in contratiu 3 34,z. Galeno teſte,& à eontrario,"onν marb.z. men Atedicis,velcaiuſg, contraris 5 tis eſt allio, velaà quolbe: contranu 1 inlé, ut 76 De Aceto Bcill. atq; Aloe. 143 imeritan ſed ab inæquali contrarieta- Ne,& à validiori covtrario ſolum, non 1 cquali aut imbecilliori, iuxta ma- Lniillud Averoir. Elementorum in conſderd. vicem miſtionis cauſa eorum, tum 222 5 mualitatum contrarietas, tum poten- ihne 4 tiarum inæqualitas eſt. Si nang, eo- 5 um,& qualitates,&; potentiæ, aqua- ent, altera quidem in ſibi compa- rem alteram, nequaquam,& nequic- Juam ageret, nulluſque fieret inde ef 4, † eclur. ltem alibi. Contrariorum per- nun 1 naiſtio fit quandocunque, uon alteri ominatur alterum, nec aquali ſunt ambo potentia pradita. Si nang;, al- teriu⸗ potentia alteri dominetur, utiq, dominati corruptio,& dominantus Leneratio fiet. Sin aquales am bu- 89 botentia fuerint, nulla quidem v P eveaie forma. Hac ille. Phil, Aver ² 2 inibz aſſerit, elementaſßi non æ gen 48. Tuentur, in vicem tranſmutari. Sie-. Averabt nim aqualia ſint hoc eſt, ſeunius po- tentia&s. forma,&s qualitas alterius, d potentia,& forma,& qualitate Validior non ſicunum in aliudi neque 4 ager⸗- 15, 2. c. 10. Ariſt. 2. eth. 2. Aver. 1. pbyſ.r. Aver. 2, de anim. 149. 144 Jani Matthæi Duraſtantis agere ne que tranſmutari anquamſu terit, A contrario quidem 2,. dittum eſt) aclio ſit. Non tamend 8 mniconirario(quianon à debiltans aut æquali)ſed aà validiori. Hui yr terea dogmati noſter.& Chriſliauu, & picenus iuhæſit Cicero: quem ³ Calium lactantinm firmianum L⸗ caut. Hicenim ſie ad verbum habtt: 3 guis quidè permiſceri ci aqua vee teſt, quia ſunt utraque inimica, cominus venerint: alterutram, 7 h⸗ ſuperaverit, conficiat alterutrum 5* ceſſe eſt. Vt autem exemplo manl 4 flius hoc fiat(nam&r clara proobſ 5 ris opera præcinm eſt in medium dd, ducere exempla,& in demenſir 4u6 dolt/ ina exemplis non quidem, nißi inſenſibilibus, qua tantum compard tione queunt intelligi utendum l3. Eit enum non niſi cognitu difficilia ma nufeſtantur) Had in naturalbbur a0 voluntariis ſubdo. Quò enim adi clarum eſt, tum parvam faculam ac- ceuſam, in flumen deiectam penitus extingut, tum contra minimam h, pha De atin ac muiu admoa Juam ſi Aceto Scill. atque Aloe. 14 am in maximum iguem projectam, in auras evaneſcere Qudò verò nonne abadulto, Gracorum m fortiſſimo, Achille;(quem- um Poetarum, tam græcorum, Kumpliciter omnium,& optimus maximus Coryphæus G& Princeps, Homeru cecinit„tam quidem adole- entulus Troilus, quàm ignaviſſimus berſite⸗„ ille laucea, hic ſolo pugno, ere b im paritatem enecati?ꝰDe illo namg, ſec i erg. Pabet: Parte alia fugi- nt amiſſis T roilus armis Infclix re atque impar, congreſſus eichil. 3 Fertur equis, curruque hæret reſu- hiuu inani. De hoc autem ſic Malo bdater tihi ſ 7 herſites, luven. dummo luven s. dtu ſir Eacide ſimilis. In ſumma Jaty. motbus,& fecdun endam Gal. 9, ſanitas, corporis ſuntaf merh. 55. ; ille ſetollendum, hæc ſetu- „am, indicans. Sanitas autem S- milibus conſeru er naturam exiſtat, contrarius abigi meth.3z.& kur. ſe babe quod ſecundum naturam ſit atur. Morbus verd, quòd præ Co 3. uod nanq, ſecundum naturam I deſan. t, ſui cuſtodiam indicat; e&s G pro 745 Jani Matrhæi Duraſtantis propterea, quæ ſui ſimilia ſunt, poſtu- lat. Quod prater naturam eſt, ſubla- tionem ſui, oq, contraria requirinipe- rit enim quidque, in contrarium, contrario. Non tamen à quocunqu contrario contrarium perit, nequẽ qublibet morbus ipſe contrario ¹⁰ 4. tur(cum, neque contrarium,: nequ morbus, ab imbecilliori, vel æqualh toſlatar, aut pereat-) ſedà validiun, quidem,& tollitur.& perit, contna- rio. Morbus enim, duorum, triu frigiditatis ordinumi non quidem ³2, e ai tfeve ſed tantum 4 nripb cis, quadruplicisve, gradus meè 359 mine tolli poteſt. Mi forts aſſeraue- liditatis, quam frigiditatu, 2q uu, gradus potior eſſeicum quidem ii, Gal. in d elementorum ac rerum omnium, marbis fit aficaciſſimus.& ha dt morbi cauſa, qui hu- mvt, mor eyt᷑. I — 3 De Aceto Scill. atque Aloe. 241m1 NN N e dE MEDICATORIA INDIOATIONkE, A MoRLO sux- 8 Pta. M Orbu⸗(quà adrem pertinet) duplex eit, calidas& frigidus. guudu Juidem, veluti, ophthalmia, ulippitudo, pbrenitis, pleuritis(ve- lſcilicet, non mendoſa)ac id geSnus a- s. Frigidus verd, ut, appoplexia, epile- MRa, podagra(bæc nauque, frigida ut hlurim um est) alitque, hus ſimiles. um autem morbus(quicungque fue Gal.». 1i) ſe tollendum indicet etenim na met h. 14. inrali nocet allioni, cs incommodat, Gal in de krofecl Gipſe, quemadmodum& 2a2 Prr. cuus cauſa, contrariis eſl remediis ab- 9 Kendus, hæc habente Galeno. Quod „cundum naturam ſe habet; ſui cu- atam indicat,& propterta, quæ ſui fmiha ſunt⸗, poſtulat. Quod — 6 2 pra- 14 Jani Mattliæi Duraſtantis prater naturam eſt; ſablationemſi B Vi eog, contra requirit. Perit enmm Juid. que, in contrarium,& à contrario I ja lem alibi. Aforbus,& ſanitas, orpunt èòu ſant aſfectus, ille ſe tolendum, 54 3 in Ga. z. taendam indicans. Cum autem 6 no. meth. 3. trariis eai endi morbi ſint; qualibu. Au Gal. 9. ue eorum fiet exatlio contrarii? meth.14. iique,& proprius,,& validiori u. ne D opriis quidem, hoc eſt, eorum ſi- gu us ex oypoſito reſpondentibus. F5 tio oppofito autem,& calido frigidum Ie ea ſpondet& contra frigido calidum, 9 ao ſicco bumidum,& humido ſiccun, craffms tenui,& tenue craſſantiii cor lutiuoſo fluidum, eæ fluido Eluuis 6 2e 5. Horum nanque parium ſipbu 1 circa ſingula ſubietta, non plaue 3 2¹ mul, ſed ſucceſſios, diverſari,un 2, be Alo eit. Tala evim ſunt Pbubſii, Arit cap. oontraria. Non enim ſicco,wel hun,. Deſ t. do, remedio, frigidum morbum ew calido, quod& propriè contrar un— ſal esl, curamus,& tontra calldum, ve humido, ſiccove, ſed frigido. Parité, an humidum aſſellum, non tali ſur 2 ₰ * — —. — De Aceto Scill. arque Aloc. 149 p igido medicamine, ſed ficco,& con- tra ſiecum„„ frigortfico, delexcal- ac'ente, ſed humido. Præterea mor- vm ex ninia repletione genitum, in- untentibus eſtexſe medtis abigendus, non autem(mſex aceidenti) vel cali- dis velhagidws velhecis vel bumidis eluti converſo ex valida inanitio- ne genitus, ſolis replentibus. Quicunq;, enim morbꝛ(inquit MHipp.) ex reple- Hipp.. tione fiunt, curat evacuatio,& qui- apb. 22. eunque ex evacnationewepletio, Sa- erum contrarietas. Si namque(ſub- ke Gal.) propter repletionem morbus conſtituatur, oportet tunc multitudi- em evacuare. Sicuti& ,ſipropter e- vacuationem ‚reficere protinus conve- nit. Si exvefrigeratione; curatio eſt her calfactionem. Si verb ex calofa- lione, per refrigerationem. VWalidio· Gal, ibid ribus verd contrariis remedtls ſier morborum exaklio, videlicet anico ſaltem ordine morbi, gradum velgra- dus excedentibus. Non nang eodem autore) ſatis eſt calido affectutadmo- e frigida, aut frigido calida, ſico 6 3 humi- Gal.». muat. 15 può dutem frigidi) id genus mon diior es autem medio, ex modicè elix 4 1o Jani Matthai Duraſtantis bumida, bumido frca, repletioni ina vientia, inanitionig, replentia, nißi debita menſura fiat. Cum alioquime- tna ſit ſi intra modum id ſiat, ne rel' quum quidpiam relinquatur, ſin mo- dum excedat, contrarium morbige nau inducat. Iu ſumma, ualidi(pract- ſcillino, quod ex admodum collis ſcil- la corticibus ſit, aceto curantur, vdli- tus faco, validiſſimi verd voviſſimo,ex crudus effetto. Firmiorem enim haud 8 methodum eiuſdem ſane redduutfr- miſimæ Caleni methodi, quæ ta ſunt Inveteratas, ac difficulter cu- rabiles, diſpoſitiones, fortibusper- ſanare conandum eſt. Incipientes autem,& patvas, debilibus. Atem. Cal. ,de Ad mediocres alopecias mediocris, comp. m. s. ad fortiores, fortiora, ad fortiſſimas lib. 2. Gal. ini 8. fortiſſimo, ſunt adbibenda. Itidem. Moderata quidem in quibus, incipue & adbuc parva eſt aſfctio, cou ven, unt pharmaca. Fortia autem, in ma .„. A ioribus,& diuturuioribus. Fortione vero ſa . deroò adbuc in inveteratis iam, Gæ d rrimè curabihbus. Ha autem o- Galibis e nes Galeni methodi ex divini ipſius ¹⁰. 4 Ppocratis aphoriſmo(extremis d. orbis extrema exquiſitè remedia 5 5 ima ſunt)propriam habent eſſentii . amßquidem(ut patet jeiſuperaddi- Lpy,n 6 deru(emiſfuorilu⸗ vero morbis im.*⁄6: I. Heciltora remedia competunt)& bæc b- Tuidem in genere dilta ſint. Vnum . amen in ſpecie bic ſuperaddo, quod, um ſuperius diCtam ſit,& aftbmati, E C vocis interceptioni,& ſanguinis . expuitioni, EE phthiſi, qui ſane, petto- vis, pulmonum,& vocalis arteria, af⸗ u. feelus ſunt ſcillin ipſum acetã ſuppe- r- ltias ferre, ego quidé, id genuu acetũ in hes lales aſfectus exhibituruu, ei cũ ex co- m. Aauum er crudis, corticibus céfeclo, , Aeſpumati quidpiam mellis in beme, u ſacchari in aſtate, cõmiſcert juxta vul. m. Lata ila Galmetbodi. Omnibus me waert, u, icamentis, quę thoracis,& pulmo- . num, vocalisque itidem arteriæ, 4 uleeribus lunt deſtinata, mel admi-. IA ſLcendum eſt. Itidemque&c in ner- 79 G 4 Vo-* De Aceto Scillatque Aloe. 1r2 112 Jani Matchæi Duraſtantis vorum,& artuum, affectus ipſum propinaturus, efficerem. Pariter et- iam, ſi cui, imbecillis, tum ſtoma- chus, tum ventriculus, ſit; tum et- iam artus, ac nervi, debiliores exi- ſtant; idem melſcillino ipſi aceto permiſcendum reor. Vt,& iucun- dius inde,& minui acre, reddatur- lucundius quidem, iuxta Gal. illud Adedicamenta, quo ad fieri licet, iu eundiima fieri debent, ſed tamen eo- rum virium utilitate ſervata. Minus verdò acre,& una ſuauius, eodemſic Gal. 4. de præcipiente. AMedicariento, nonnulla anit.r, adiicienda ſunt virium ipſorum Ve. hementiz obtundenda,interim inſua- vitatis mitigande, gratia, quemad modum præcipit Hiipp. Praæcipuè aur tem id faciendum erit, ſi quidem ins- Lecilo ſtomacho, veutriculove, ægro- Gal. de taus fuerit. Etenim ſtomacho, quate- comp..p. nus nervoſa pars eſt, acetum talt nou 45 modicum obeſ. Hinc enim idem Gal Cum medicamenta omnia, quæcun purgant, ventriculum ledant,& ma- xime eiui oſtium, quod,& neru 8 quam- Na De Accto Scill. atque Aloe. 185 luamplurimis conſlat,& acutè ſen- at, excogitatum eſt, bens olentia ao ulcia, purgantibus admiſcere, ne ſo- at que ſyncera, eorum vis, oſtium ventriculi attingat. Oportet autem, admiſta talia eſſe,qua&medicamen- .„ Gal. i umaluiam retundere queant,& eius ux Se pus impedire nequeant,& hæc de„. mme. wedicatoria indicatione à morboſum t. Dta, ſint breuiter exarata. — DE MEDICATORIA INDICATIONE, A SVMPDTOMATE deprompta. 8 Tmptoma affettus quidem, acceſ- ꝗal in e- ſorium, id eſt, morbum ſequens eſt. fnitio. m. m(vt completius eloquar ſjympto- 3252. Ma eli prater naturam affeclus, mor- um ſequens, non tamen allionem obturbans. Morborum igitur ſjmpto- Gal... mata ſunt velutimalur color in quar- 2neul's. rana febre,& epilepſia, ac gracilitas in— beclica febre,& Mhrbih,eiming craſ- 5.. 6 7 ſities Gal. 1. merb. d. 1. ſcillinum quidem imbecilliuus acatum cap. z. 5 ,9 Gal, II. met)h. uI. ſtties in plethorica Hndrome, quæ qui- dem,& pleuitudo,&- ſutcorum tt- dundantia, dicitur; ubi ſcilicet intt ſ æualiter ſucci ſunt adaudti. Malo igitur colori, intenſaqxe plethorit, convenit; peiori autem, ac intenſiori validius, peſſimꝛo vero,&s intenſiſſim?, validiſfimum; iuxta, conſcriptas ian iꝝ morbi indicationibus, meihodos, Novum autem ne videatur, interde morbis pofthabitis etiam Hmptoma- tibus curatiouem deberi nam id tlu- rißimè ſic ad verbum præcipit Gal- S nullum quidem interim vehemens incidat Hmptoma, prohibeatqut, quo minuis auxilia ab initio morbi ad fi- nem ita procedaut; celerrim offnielur ebris. Sin tale quidopia incidat, q uod totam ad ſe curationem revocet; ue- ceſſe efl ſerius adveniat curationis fi- nus. Siquidem, quod ita inter venit,9- mnindò, velcontrarinm est reme 2iu, huc ante dictam, cauſarum, affe Cau, G&hmptomatum, ordinem ſanent vel emnino nibil ſaliem confert, hec Se 1 4 9· 1* Jani Matthæi Duraſtantis De Aceto Scill.atque Aloe. 1+ Cölorem autem, pallidum abigit, G vividum revocat, id genus acetumi quatenus bumorem, à quo talis eve- nit(color enim ſimilis effloreſcit Gal. 1. umoribus, niſi intrè receſſerint Pher.⁊ & frigidum calfacit,& crudum con- coquit,& sraſſum tenuat, E lentum diſſecat. Etenim bumorum, frigidi- tas, cruditas, craſmitics, ac lentor, exa- Cta nutritioni, cuius eſfectus bonus eſt color, non modicum incommodant'. Gal.r. G hac de hHmptomate. meth.1r. DE MEDICATORKlA INDICATIONE A TEM- vEIRAMENTO HMAPITA. Emperamenta, communi, im- propriõg, nomine dicla; novem ſunt. Eorum nanq& quatuor Fm- Plcia ſunt, calidum frigidum, humi- dum ſiccum,&quinq, compoſita, ca- lidam humidum, calidum ſiccum, Frigidum humidum, frigidum ſiccum ac ſymmetrum. Privatè autem, ac proprid, oqui ſivelimdicendum mihi ent, tum non planè novem tem 6 56 pera⸗ Gal. 1. tempera⸗ mend. 116 Jani Matthæi Duraſtantis. beramenta, ſed unicum tantum tem peramentum eſſe, ſſmmetron videl- cet, quod ab extremorum utrog, pani abeit ſpacio. Quod enim ita medum in utrog, contrariorum genere est, ut né magts ſit calidum quam frigidum- Gal. inibi, aut humidum qudm ficcum,&nparol id ſive temperatum, omuino dicetur tum oclo reliqua, non ſane tempera: méta, cum modum excedant, ac Hm- metriam,ſſed potins intemperament & c,& dici, inxta Gal ilud. Cur novem dicere univerſas iemperamé- torum diſſerentias dubitemus, tempe- , ätaus quidem unam, non tempera- Sle. tas oclot Cum verò ſanitasin quatuur Dpro. elementorum ſmmtiria conſiftat,bus Gal,rde A, in inſta corun moderatione, mor. v. emperameii qualitate, profecko mor- ¹om. 2. buz contra in eorundem„G ametric d275, iniuſtaqus immoderatione,& iutem- hum.n.a1, Leramenti qualitate, conſiſtet. Ni= Gal. Ae Oppeſitarum cauſarum oppoſiti qui ſanit.t. dem ejfectus Iunt. Si itaque& ſani. Arift. 4, razin Hametrig, ſeutemperamenton SeStonrs& warbusin ametria, acimempera- 1 mento: De Aceto Scill. atque Aloe. 11/ nito, vigent; plane, ſolum ipſum tem- beramentum ſanitatis, octe q reliqua intemperamenta agritudinum, crunt cauſc. Quamobrem forte, nen tres videlicet a mor bo,temperamento G& dere) ſed gemina tantum(ſcilicet 4, mor bo,& aere) medica fuer int indi- cationes. Eienim, illinc temperamen- lum, qua ſanitas eſt, medicatoria in- cat:one opus non habet, non nanque anitas, ſed agritudo, curatione indi- Let, hinc verò octo ipſaintemperamé- a morbi ſunt ſßecies. Vt in ſumma, a morbo ſumpta, indicatio om nia ſmul itemperamenta contineat. Niſieſſet, 2uod, cuim non omnis, qui prater na- luram eſi affeclus, ſed qui actioni in- comme dat, proprie mor bus ſit, quique Draternaturam eſt, nec tamev atlio- zem obtur het, morlutnon ſit, profe clo 117- utemperamenta ipſa, licet præterna- turam ſimt, hoc eſt, 4 temperiè, modog, 1. „ecedant, non tamen omnia ad mor Gal. 3. 9 iransfugiunt, ſed illa tantum, Jus tum aclioni incommodant, tun aelionem obturbaut, iuxta Galallud. 1ν.½. . 6/ ltem- Jani Matthai Duraſtantis Intemperavtiæ, quacung, tautam ha- bent magnitudinem, ut pogint jam l⸗ dere operationem, ſunt ex morborum geuere. Quacung, verò, neg, aclions incommodant, neg, cam impe diun 5 non planè morbi, ſed morbis prp. qua, eſſe dicuntur; hæc ad verbum di cente Galeno. Temperamentum ſann tatis ſymmetria egreſſum, morbo? propinquum. Adde G duplicem ee 3 Galeno Medicinamn, utig: præſer V4r tem& curautem, quarum 44 7u dem, ſecundæ indicationi, tempera mentoq hac autem, primæ& iuue, peramento, quod morbus, aut mor. proximum eſt, dtſerviunt. Eienim un temperies ſe curativa auferri, temt 5 ries praſer vativa ſe in Tne 7 29, ſervari, Medicina co indicant proinde tres(ut Gal- aſſerit) medita ... 1 eſſe conſtet indicatiouæs. De illu ig tur, hoc eſt intemperamentis,&s ops .. ⸗ rationem ledentibus,& ob idadn 2 bum tranſmigrantibus, in indicatt ne, à morbo deprompta, di&lum iane fuit. De reliquis autem, morbopy Ds- 4 4 mls, 4 De Aceto Scill. atque Aloe. 119 mus, nondum tamen operationem ad- bac mantfeſtè obturbantibus, in præa- nte dicendum eſt capite; primunm g, tali temperamento; demum de cor- 2 Doreo, quod à temperamento prove- nit, habitu. Primò lgitur ſcillinum i- Nlum acetum temperam entis utique; cum calidis humidis,& frigidis ſic- à valde frigidu,& ipſt,& Daulo, ſit lib- Aretum, nem pe, aut moderatã, aut nõ euzzeum, vel maximè frigidis humi- s, ſeu pituitoſis; eſt accommodum. am G. prima, quatenus bumida ſant,ex iccat& ſecunda, qua frtgida, calefacit;& tertia, qua fiigida, cal- acit(non tamen immodicè) quaque umida, immoderatè ſiccat. Cenſen- em enim me iudice eit, iu tali. ſicci- latem, qudm calidisatem, louge inten- ſorem exiſtere. Cum nan que ſcilla ſm lnf Gal.teſte) non admodum ſed ſecun 10z. tantitm ordine, calida ſit, necnò co Paul.. Gal.z. de akéõimmodicam, ex amborum com fnp es. miſtione par eſt reſaultare caliditatem. Paul.y- tenim iuxta Gal. ipfius ſententiam 1ub. ex duobus temperamentus immodicis, 1 in ui- 160 Jani Matthæi Duraſtantis Galz. in vicem ſcilicet contrariis, unum bel, meth.. lèͦ effcitur modicum. Cum verò 7 22 7. ſcilla ſecundo deßccet ordine,& urε e Pr, faciendi tantam facultatem acttum- Paul. inibi Gal.10. de obtineat, ut in tertio deſiccantium or- hmplm f dine cenſeri promeruerit; ſcilinum 3. quidem acetum, quam excalfaciate mag is exſiccabit. Simile enim ſmili, elicuur,& augetur. In ſummas tum, frigido,& humido, temperamenlo ſdillinum illud imbecillius acetum acommodum tum, frigidiori,& hus midiori, mediocre; tum denique& frigidit imò bumidiſſimog,, validiſſi mum,& accerriuum. Quòdautem à vero non recedat hec methodus Galoiam auſcultato, fiugidioribus hominibus calidiora, calidioribus fi 5- gidiora, temperatiſg, mediocria, vind, propinantem. Sie nang, ad verbum 3 inquit: Frigidis intemperantiis cali⸗ diora vina præhenda ſunt. At, quo calidiſſimum quidem, vinum eit ³/ Frigidiſimus eſt intemperautiu ut 1le. Keliquis verò, quod proportioué² 6 Hondet. Nam media temperici An 7 2 94 3 m ri ℳ m C 4 ſ6 co n 4. —— „= —2 De Aceto Scill. atque Aloe. 161 remediocre profecto dandum erl vi- num, ſicuti ipſa quoque mediocris esſt. edia autem temperiei natura,& Athleta,& AMilites, G Foſſores,& Meſſores& Aratores, ſuntʒ ac deni- lue ad urbana, ruſiicave opera forta. Quippe; valentium, hoc efi ſanorum, ac temperatorum hominum, ea ſunt munera. Tales enim nunquam fue- tint, niſi mediocri ſint temperatura. Aiqui, ſi media temperie ſiut, pluri- mus his naturalis calor fuerit, bæs Gal. Quocirca, Germanis,& Scythis, Gal.;. de acerrimum quidem illud, ex cruda ſanit. t. cilla confeclum, ſcillinum acetum conveniet. Frigidißimi nang,& hu- mid' ſſimi ſunt id genuu homi nes,- Sptiis autem,& Afris; imbecilltſſi- mum, ex percocta ſcilla fatum, com- betit. Calidiſſi mo nang,& ſicciſßimo, tales exiſtunt antemperamento. Pice- nis verò,& Italis(illorum ſaltem re- ecla) mediocre reliquum, ex me- diocriter elixata ſcilla, fabrefactum, erit accomm odum. Etenim, cum hi, tum illi, media vigent temperie. Si verd Ariff.z. Pe. Mipp. 1. Aph.3. 162 Jani Matthæi Duraſtantis verò& kalarum diſerimina Genti- um perquitamus Longobardis pri. mum, Siculus ſecundum, Piceniuliui dem tertium, belle manum porrigen 6 Et hæc de temperamenti indicatiomi- bus. Poſtremo quod ad habitumſub- dendum eſt, muluplicem quidem eèlſe AMedicis habitunz. Hic enim(ut ànò- bis notioribus, hoc eit ſenſibilioribuu, initium fiat) inta dum, corpoream, craſitiem,& gracilitatem, ſignat iu xta magni fiipp. illud. Habitus extr- citatorum, qui ad ſummum bonitatus attingunt, periculoſi, ſiin extremo co- ſtiterinæ. Nag, enina poſſunt in eo em permanere, neg, quieſcere. Cum vero non quieſcant, ne que poſſunt proficers in melius reliquum eil lgitur, ut deci- dant in deterius. His de caufis, bonum habitum ſiatim ſolvere expedit. Iu- terdum autem corporis habitus eju, aut durities, aut mollities, eſt, hæc ba⸗ bente Galeno. Nem pe habitum, 4 corporis conſtitutionem deferentes: dicimus, utpote, cum qus, vel mollus, vel De Aceto Scill.atq; Aloe. 163 ve. durus, fuerit. ſtem. Pueris propter Gal. 4. re. 4binas mollitiem ſucei perſpirabili a. 26. eute facils digeruntur. Senibus verò non facils propter ſiccitatem,& frigi- itatem. Interim verò ipſarum corpo- itpartium ſtructuram, hoc eſttextu- e, G. raritatem,& denſitatem, ſigui- Acat habitus iuxta eiuſdẽ illud. Par- iiam ipſarum, ſtructuram, compoſi- tidesem que, lgu,id eſt habitum, appel- b lari, quiſpiam exiſtimaverit. Item. Gal-a labitum, firuem corporis, compoſi. 439 kionenyq,, dixit Hippocrater. Nam, qui raram ex natura texturam ba- bene, tum euaporantur, tum ſyncopam acile incurrunt. Qui verò denſsore Gal ibid. conſtant textura, biin morbis, cun- 47 antur, diutiusg, trahunt. Primus babita⸗, E viſu quidem,& taclu, vel Jacilè percipitur, eſt nanque com- mune, ſenſibile, ſeu ſenſuum, obiec- lum. Cum verò quina ſint com- 2Jhcua ſbanis nuncupata Philoſopho ſen are „motus, quies, numerus, ſi anim. 64. gura, magnitudo, ſub quorum nul- l0, veleraßitudo, vel obeſitas, cou- tine Gallibid. . 16 4 Jani Matthæi Duraſtantis Hratum eit)non quina tantum’ ſe ſe. ptena, cõmunia genus obieclaſen- ſibilia,& mancum in talium ſenſbi 4 um catalogo lbil æxtitiſſe, cenſen dum equidem cenſeo. Tale veroſextum L- ritſubſtantia, ut, medicaminum, us rerum, partium, tenuitas, crafitici leutor. Secundus autem habitus; aui ſolo tatu, aut itidem,& viſu,&!⁴- Clu, pariter ſentietur. Et enim es . commune, non proprium, ſenſibill, Alius A. quod itidem ad conſcriptorum 4b A- M Acfe- riſt. nullum trantfugere videtur. la- 3 eoque, non plane quinque, tantum ul teneo, communia ſenſibilia jnerint, hocait, motus, quiet, numerusiſgurd, magnitudo, conſiſtentia, ac(utita no minem)tangibilitas, Tertius verò h Litus, aut viſu,pariter& taclu, àprio- ri, aut, facili, di ficilive, ſudoris eieclir ene, à poſferiori, dignoſcitur. Crt 9 itaq,, duro, deuſog, corporis habitui, ſcillinum quidem imbecillius acél um ſappetias fert. Craſſiori autem, durio- ri, d⁵ 1 V 5 tinetur(ut in lib. De vino àmè mb⸗ iſe affrmat, ſed ſeptem, ut equidem De Aceto Scill. atque Aloe. 15 ri, ac denſiori, medium. Craſſißßimo verdò, duriſhimo, denſißimoque, vali- dſimam illud,& acerrimum, opti- me conveniet. Contraq, gracili,m ol- G raro, valenti ſſimum; graciliori, molliori,rariorique, me dium; graciliſ ſmo, mollſſimo, rariſſimoque, imbe- cilliſimum, ex vſu fuerit. In prioris abitus fidem fic Gal. habet. Opti- mum eſt bene carnoſum eſſe natum, oc eſt adeo commoderatuuꝛ, ut, neꝗ, craßatudo, neque gracilitas, adſit. Ta- s enim poſſunt ad longam ſenetlam berduaci. Si verd à modo recedatur, meliuas eſt, ut ad gracilitatem. Nam malus eft ad craſtitudiuem exceſſus. In ſidem autem ſecundi, Aetium au- ſcultato,ſßc ad verbur dicentem. Ru- ſticana, ſolidiorque natura, potentio- us indiget medicamentis, ficut mollus im ecillioribus. In no viſſimi verò habitus fidem in Gal. mentem coy vertito, fec habentem: Qui raram ex naturatexturam habent,tum eva- borautur, tum ſync opam facile incur- unt. Qus vero denſiore conſtanttex- Turd., Gal a. aph. 44- cap. 37. Aet. li. 4. ) 4. 47. Gal, 2. aph. 28. Gal. 6. meth. 3. Gal.9. een z. * 7. 166 Jani Natthæi Daraſtantis tura: hi in morbis, cunclantur, diuti- Gal. 2 r½. usg, trabunt. Permanere enim ex cu- tis ſpiſſitudine accidit,& hum dνm, craſſitie, Ec propterea longitudo morb⸗ hignificatur Contabeſcere autem nou- nunquam fit oꝗb humorum tenuita- tem,& cutit raritatem. In ſingulorum denique babituum fidem ſatis hoc fr cist. Robuſtis corporibus robuſtiora, imbecillibus mitiora, ſunt adhibenda remedia. Item alibi. Ilud corpul, quod plurimum à ſuo naturab habitu receſſit, id vebementibus eget contra riis. Quod verò non plurimum, levi bur. Et hæc dentemperamentorum, babituum, indicationibus. Ubi. 6” Vod prater, morbi,temperam 7 ique, indicationas, etiam ab at re medica quidem ſit indicatio depro- menda, ex Galono ipſo vet facilt elici⸗ tur, hæc dicente. Medicataria indita- tiones à morbo ipſs ſumuntur, à cor- poris temperamento,& tertioò ab am Liente noi aere. Ambieus verò ipſe⸗ uum —ö „ — —S22 DeAceto Scill. atque Aloe. 1657 um quidem ad præſentes cœli ſtatus, um verdò ad Regiones, extenditur, hao A verbum Galeno dicente. Voco cœli uuu⸗ ipſam„ ambientis uos, avris mperiem; ſub qua,& anni tempus, 3 Kegio, comprebenditur, quando erum etiam utrumlibet ex ambien- iitemperie indicationem mutuatur. Cnni verò tempus in cali ſtatu com. Gal.*. Nebéditur. Iuſumma ad auxiliorum 9235 Gal. lo. 1. nventionem, tum, prater, morborum, 1 1 me coxporisg, temperiem Regio, tuin anui 1h. 5. 2—. empus, tum cœli ſtatus, tum aer, non Gal.9. modicum conferunt. Ni fortè quiſhi- mexh 9. 4 dixerit, won plane, Regionem, an- nitempus, ac cæli ſatum ſub aëre, fed Datius aerem ſub horum ſingulis com- ebendi iuxta Galillud. Amlbiens igidus, humidus, ſiccus, tenuis, ve lum auni tempus, tũ eœli ſtatum' e itur. Vt in ruma qualitater huiuſino. Gat.·y. iyſe eiuſmodi quidem ſcilicet calidus, 5 1 naſſus propteraum Regionem ipſam, nã nempe, Regio, anni tempus, aut weih.4. cœli ſtatus, aeri, nos ambienti, ſed po- tius contra eis hie, acceptas referat. 44— Quo* Gal. 3 158 jJani Matthæi Duraſtantis quidem à me ſingulis hic eit loquen- dum. Cæterum ſub diuerſis eneribus. Etenim de indicationibau, à contins te, cœli atu Kegioneq,, deſumptis 4 ubi pradicamento, de quo nuns ſermò hit, equidem ſermocinabor. De ann verò tempore in noviſfimo gentre quando.(um igitur ea ſecundum 4⸗ turam ſe habere dicaniur, qud: d temperamenta ſunt,& à temperit, ant nihil, aut modicum, recedunt, meth.3.& profectò& ea contra ſeſe praternalu- 1. porrh. com. ⁊.teſt. 8 N. intemperamentaſunt,tum àtemperie Ariſt. 5. ³eb. 1. turam ſe haber ſui cuſtodiam indicat, Auerr. z. metaph. z. Gal.z. merh. z. tum calidi fimo,& acri, G caliſfa- 1 ram habere dicenda fuerint, quauum non modicum recedunt, ſiquidem t- andem oppoſitorum verumſit eſſe ſci- eutiam. Preterea, qued ſecundum ud G& propterea, quæ ſui milia ſunt, pꝰ Rulat. Quod prateraaturam ih ſs fublationem, eog, contraria requiril, perit enim quidque, in contrariues, a contrario. Stautibuu his, dubir ſaut procul, ao pro certo tenendum il, uAl, Quomodo autem cung, ſit, de eorum De Aceto Scill. atque Aloe. 716„ r lui, ſeillinum imbecillius acetum co- n fetere tum mediocri medium; tuna u, Fiigidißimo valdifimum. Pariterg, ⸗ ſ calidiſſimis Regionibus, veluti, A- iu ſtica,& Aℳ ypto, prius illud conve- mo aure G. temperatis, ut ltaliæ,& Pice- , no, ſecundum;&æ frigidis, quales Ger- me wauia ac Scythia, noviſimum. Huic 2 veritati his ver bis annuit Gal. A Ke- 9 Lione, ccœli ſtatu,& atre, nbi tempe- ata hæc ſint, ſmilium ſemper eft pra- , diorum indicatio, hoc eſt tempera- u- V orum, ſeu valeant homines,ffve ægro- 5 tent. Contrà ab intemperatus, atre,c æli Katu& Kegione, contrariorum eſt , iedicatio. Item alio quopiam loco ſo CAs. u. dem adſtipulatur. Contrari quidem merb.. 2. Woybi,& atates, ad contraria bene; ſi⸗— 4, mwiles auté ad ſimilia malè ſe habent; 214 haernan, h4 atas ep he ee, 3 85 G. Kegioni, G loco, temp. g. omparetur. Hoc enim ſalo modo s- 12 milera ſimilibuus bene afficientur. Quæ 3, Terò plus temperie receſſerunt, ætats- u ſecundum temperaturam contra- „ iheanac tempora,& victus genera, 3 V H magis 7o Jani Matthæi Duraſtantis Galz. magis conferunte, Cum verd omnes 45.3. worbi atempore,& modo, recedant generatis quidem à ſimilibus,locisut- ao &al. inili. que temporibus, ſolutio verou contra- riis, fir. De medicatoria gitur, abas reicœli ſtatu& Regione, habita, indi- catione, hac dicta ſint- b a0 1 1 1 Quando. . D E anni iempore ſermonem ha te bituri in praſenti genere um ſi u. mnuu tig, diſtinguendum prius irſum n eſt. Kerum nang, non confuſiont 0 ) ſed perſpicuitatem, potiuis, inſequen 4 7 — eſſe, par eſt aſſerere. Eiuſmod itaquiꝭ«ꝭ u iem pus duplex hic ſius alterum ſeulica„. uni verſale, à quo ſumenda eſt indt 7 catis: ilterum particulare, in quo vi- 4 delicet congruè propinandum eft 4⸗ 3 grotauti ſcillin uam acetum. Quò igitur 4 ad primum dicendum est ⁊ calldios² 1 annitempori, ut&ſtati, imbecillt Ceν 4⁴ gruum: i igidiori autem. qualu t 2 Pitn, val dius& acrius, ex non(ε t EIs fcillæ ſagminibus factumi empe 76 p n ver⸗ 1 Iu verò, ut, ck no, tum ver & Verò, ut, cks auiumud madu- De Acero Scill. atque Aloe. 171 mediocre, ex modicò elixatis, ejuſdem corticibus elicitu. S&iſi verò, autumnuns, ao ver, abſoluta temperie non pollent; a6 hac tamen, aſtatis, 21, byemu, re- Bectu non valdè receduut. Indicio au- Gal I.u⸗ tem gemina ſint æquinotlia; quorum, temperan. alterum autumno, alterum veri, tem- heriem ingeruut. Hujuſcr verè metho- di veritati hia ſubſcripſit Galenusſen- tentiis. Hippocrates, in calidlioribus an- vitemporibus iis, quibus frigidior fa- cultas ſit, medicamentis utitur alidi- oribus auté per frigidiora. tem. AMdor- Gal„ i quidem bene ſe habent ad tempora, meth. 8. ut ad generationè ſimiles, ut ad ſolutro Galz. ne verò contrap. ltidem alio quedam, 6 3. 2co. Ab anni tempore, ubi tem perati boc ſi ſimiliñ ſemper eſl praſidiorum indicatio, ſeu valtant homina, ſve æ- grotent. Contra ab intemperato auni tempore contrariorum efi indicatio. u0 verd ad ſecundum, quod particu Gal&. a tionis eſt, ſed exbibitiou is, indicatrvꝶ, brimd dicendi eſt, ſcillinũ pſum ace- taν wane ante prandinũ à jeiuno ſu- 4 1 2⸗ Wen. Te anni tempus eſf, non planè cura marb.e. Gal. z. de ſanit. t. Gal. 2. de ſanit.t. 172 Jani Matthæi Duraſtantis mendum eſſe tum paulo minas, quàm milliare, poſt abſumptionem deambu- landum; ut in ſingulas(ob acquiſtam ab exercitio, caliditatem,&mtatuum reſerationem) totins corporis paris; in quibus,& frigida,& humida, traſſa,& glutinoſa pituita eſt mpae Ka; facilius digeratur. Hæc amd, 4 verbum habet Gal. Aceti ſcillimi,pa- rum mane ſorbendum eſt. Et itiunuu ut aſſumas, pracipio, ſeptemgq po ea ſtadios demabulet. Ita enim duſſolve- Gal 3. de tur. Cum autéè ocfonis conſtes milliars madlicin:f. ſtadiis, utiq, ſeptem ſtadia 4b euu,, F*46. ſau cöpleto milliari parum defitiunt In hoc verò nulla(quòd crediderim conſtitui à Medico poteſt, certa, dt terminatäve, deambulatisnis mên, ſura. Cum namg, alii, rigidiorts, ve robuſtiores, ſintʒ profetlo aliis laborio- ſiora, aliis minus laborioſa,competén. tia ac ſalutaria, ſunt exercitia iuixi Gal illud: Fieri poteſt, ut idem motus, alteri /it exercitatio,alteri non ſit. ²⁴ lentiori enim exercitatione, frigi 5 3 quam calidis, opus eff. Meenpu, Ee: + a,»»„ I P—ri,„—„.„. De Accto Scill. atq; Aloe. 772 mi ſtatus, ac robuſtum corpus; ficuti in inventute ad vehemétiſſimos quoſ= que labores idoneum maximè eſt, ita duidem in ſenefla ſo habet ad omne⸗ mediocres. Qudd ſi cui extra, domi, ꝗal. 9.44 vel ur bem, progredi datum non ſit; ti ſanit.. vempe, ſiſacerdos ſit, intra monaße- riam, vel eremum, crebra deambula- tioue exerceatur. Sin Præſul, Prin. cepve, is parvc pilæ exercitetur, poſt ſcillni ipſnu aceti aſſumptionem, lu- . Quæ namg, ex par va pila babetur, exercitatio; alias omneis Gal. teſie ex- cellitur. Demum autem, nedum(ut dittum eſt) mane ante prandium ſed tam poſt, quam ante,& prandium,& zad ccenam, ipſum devorari datum eſt, ie cente Aetio. Acetum ſcillini, tum ante, tum poſt cibum ſorbendum eſl; aut anteſomnum. Anteſomnum ve- 10, hoc eft geminis poff levinſculam cæp.27. cennlam horis, affecto à frigida hu- mida,craſſa, ac lenta, pituita cerebro. larim um enim,ve/ rigida intempe- ner caput vitiat,vel bumida. Nec 4 8 m eit, quin ctiã amba congredian. H 5 IrT. Gal 13 Gal. 14. meth. 8. 1 * ½ Jani Matthæi Duraſtantis tur. Etſi autem capitis, uc ejus particu meth. diſt. larum, abigendos aſfectus in ſero quip 34.16. pe ſunt propinanda poſt canam rerie- dia; nam ad linguæ tumefacliontm vſitatas ſibi quaſdum, ex aloe, ſcam- monio,& colocynthide, conſtantes, is ſero pilulas Galenus exbibuit; nou ta. men, Galeno(par ut eft)ſi quidem in- haereas, ob id a cœna de vorandum d enus acetum me Palamone fuerlt; cum quidem ipſum,& ventrictularus inanitas pracedere,& miilliaris dtam bulatio ſubſequi(ditlum ut eſt) opol neanu quorum neutrum id genust ch- pori convenit. Sin Aetio fortè potiui inheſeris; utig, poteris ob capitales aſ. feclioues etiam poft cœnulam ipſum iugerere. Poſtremo verò, cum mon- ſiratum jam ſit, tam quidem auls; quam pofi prandium, ac cænami pro, pinari ſcillinum acetum poſſe; zuune quotidie, an rarius, id propinandum⸗ Profecto quotidie: ſi Dioſooridæ, òer 84 pioni,& Avicenne, credendum ſit:ò- nauq, ad verbum habet Dioſcorida: S&cilinum acetum datur 1 De Aceto Scill. atq; Aloe. 171 dunis ad ſorbenduna, inter initia exi. Dioſlib.. Leum, paulatim adaugendo. Serapio cap.18. nidem ſic: Ageti ſcillini ſorbere quoti- le jejnnus debet, primo ſemunciolam, Sera. trat. Hecundo paulatim plaſculum„ douec 7. cap. 23. dunciam unam, ac ſemiſſem, deve. hartipnt niatur. Avicenna poftremoſimiliter aTerit: ex aceto ſcillino quatidie pæ Avic lib. tum jejuno bibendum eſſe: donec ad 3. ſnm.1. unicam nnicam ac ſemiſſem, grada trac e tim perventum fuerit. Ego verò aſ ee- ſumptiones has utiq, ſic limitarem: ut Tuicun que ipſum facils de vorant, ad- modumque ejus aſſumptione opus ha- ent, quotidie ipſum ingerant. Qui- cung, autem& auifficilè pſummot bi- unt,& eius bibitioue haud valdè in- igent: ſemel hi, aut bis, tantum in- bdomade,ipſum devorent. Neligui verd, quicungq, horum in his ſunt me- it alterins ipſum diebus ſumant. De ſeillini igitur aceti, confellione, viribus, atg, uſu: ditlum jam ſt. 4 A. C. A. N. F INIS. IHH 4 LIBER — te, relatione, qualitatibuu, allio- nibus,paſſient,habitu,ubi, G6 quando. JANO MATTHEO DuURA ſtante, Philoſopheraſte& medico- ſanctoiuflano, autore- 3— ma, dilucide, brevi- terg, dicturi; eius; primum latind, græta, arabica, maternag, nominai, propatulum, ac medium, ponemus; demum etymologian; poßremd G&, propria, ſuag genera, quas Grali ua . TMpe- AALOES SDB- S5TA μνσπηι⁴⁴ ννA σ2⁴ E Abe nobiligimo medicamine, pro vi- rili quidem( dcaudi de lector. utilia plari- De Aceto Scill. atque Aloe. 1⸗7/ T-„οεas, quæg,, G Quintil. latimè e- Quintd. l. lementa,& Necentiora vulgo pradi 3.cap.T. camenta, connominant. Junt autem cc Ar iſtoteli in Prædicamentorum ibro Subſtantia, Quantitas, Relatio, Qualitas, Aclio, Paſlio, Situs, Habi- tuus, Vbi, Quando. Nomina quidenr, nam& eorum unum aliad legenti ti- bi clariu faciet,& ſimul omnia ſigni- Hcatas res tibimet effcient in animo clariores. Etjmologian autem, quòd duidem univerſales addiſcendi ſeu- tentias principium Averroa vocabu- Auerr. g. lorum ffi præcognitio. Hæc autem il&sb.z. ius ve!maximè innititur admiuicu- 1o. Egr namqg, dictionis ,νονλοα, penè ut definitio rei eſſentia. Genera verd, medicamina pſa, immo&s fere quælibet entia, per id genus. genera ex amuſim, examinautes, ac perpenden- tes, adeò ſanè completum(me Palæ. mone)& perfellum, de eus ſermonem faciunt, ut uibil(ſaltem in univer- 2m) quod eorum interſit, atꝗ, eadem bertineat, intactum relinquaut. Præſe vanq ferunt, ſimplicium ipſorum me- dica- 17† Jani Matthæi Duraſtantis dicaminum,& plantarum: Subſtan- tia eorummet partium,&ténuitatem, & craſſitiem: Quantitas, exhibendam ægrotantibus quantitatem, ac doſim Relatio cum hiſce, velillis, corporu partibus, aut juvantem, aut uo viam, proprietatem, id eſt, amicitiam, ve inimicitiam: Qualitas, primas ſecun- das ac tertias, qualitates: Aftio propri as& ingenit as ſingulorum, facultalei: proprietates, ac vires: Paſſio pulverd- tionem, lotianem, elixationem, combu 5 ſtiouem, ac eamet juvantium commi. ſionẽ: Habitus proprias, quibus& 4i gvoſci,& a reliquis diſtingui, ſecerns que,facilè poſſint, notas, h. e. propriam, cumꝗqp proprio, ſuog,, definito, con ver- ribilem, deſcriptioné: bi,id eſt, ocuun quo eadè& naſcautur,& proveniant, & decerpenda, depromendavé, ſiunò* Quando verò, hoc eſt quo nam anu⁵ tempore, ſint avellenda, obg, medicos uſiu apparanda. Situs autsm' ſeu poht tio,ad medicamina quidem, tam ſſm. plicia, quam compoſita, nihil facit: Jam r91 ggr.. Se ah2, aggrediamur A1LOES. —— 4 „,„— „. De Aceto Scill atque Aloe. 779 ALOES Nomina. A Loc, gracè anox, arabicè, paber, ſaber ac ſeber, vnlgoq, aloe nomi- vatur. Differt autem aloe a ligno alor. lla enim herbæ liquor eft. Hoc arbu- um(ab ea, qua pollet, aloetica non ab- mili, nomen adeptum amaritudiue) aoLoy grace nominatum, de que in noſtro plurima iam dicta ſunt ma- tuas in luminare commentario. Etymologia. D** forſan est à primis illis uo- minum impoſitoribus Axoi ab ANS, apio, quòd, ſe devorantem, ho- minem, capiat, id eſt, cum fatoris ſini. ra, tum vel maximèe amaritudinis xte, æ, qucbuspollet, captivum fa- ctat. Ot enim alſerunt, tam Gal forti- ter amara eſt: quam Dioſcor. gravi ota eſt odore& guſtu amartſima. inc juvenal. lus, aloes, quam mellis, habot. Gal.& ſimpl. 26. Dioſc. l 3. 22022„ 6. 1 oc eſt plus, fœtoris,& amaxitudi- 4, 11 6 mis, Gal. 7. moth. 6. Gal.in de atten. u. r. Pyth in 1fe Jani Matthæi Duraſtantis nis, qudm redolentiæ,& dulcedinis obtinet. Eßt namq, mel, Galenotun, ſuavi odore,tum in ciborum, Anleiſ ſimum. Nulla autem ſenſun obitil, prater tactile, magis quam, offabtile 3 & guſtatile, nos afſiciunt. Vel ſortalſ ditta eſl à*o» ab a. litera, interdum privativa, ut in diutione Alarær& (bhao namg, compoſita eſt ex a. ſine,, ddνατ˖⁸ mors, quaſi, fine morte,: eſt immortaliszjuxta Pythagora illud. Addνανς ⁷εφρι νσσςεν h els ua, Ge. aůur. carm. Id eſt: Gal.7. merh. It. Immortales primum Deo⸗ cole) interdum autem, ei coniunttæ, dilio- nis& ſignificationem,& vim, inttu dente; veluti in dictione dtνε⁸̈v. Ete⸗ nim, UAur Aενάo, id eſt, ylvam ue moroſam, dixit Homerus,& oluxa- vo, quaſi, non lota,& valde lota. M am ipſa aloe, Gal. teſte, adbiberi in mè di cor uſus, tam non lota, qudm lota ſo- iat. Hac in ſumma difla ſint de aloes etymolo- gia. Sub- f De Aceto Scill. atque Aloc. 14 Subſtantia. Ameiſi, medicaminum,& cor- porum, tenutias, craſſities, lentor, ac eiuſmodi reliqua, non ſubſtantiæ, ſed qualitates, ſunt; iuæxta Gal. illud. Gal. u. umorum, lentitia,& crafſitudo, meth.az. ſant in qualitatis aſfeclu. Libuit tamẽ, ut completior de ſingulis medicami- nib uu hic ſermo fieret: ſubſtantias qui- dem, ſéu conſiſtentias,& com pages; non auté in Qualitate qualitates, hic eas connominare. Aloe igitur, cum nõ ſimplicis, ſeu homogeneæ, ſed mul- tiplicis, ac& erogeneæ, naturæ Gal. antore ſit, aſtringit enim, odem teſte, G bargat, craſſis utiq, partibua, ac te- Gal. 6. nuibus particulis, und couſtare dicen- ſimpl.a6. a efl. Eius ewim, muſtiplicitatisac e- 9. 436. terogeneitatu indicia ex eiuſdem qui- dem, aſtriflione,& purgatione, vena- tuus eſt inibi Gal. ideò, qaòd, aſtriclio eimet ſit opera, terreæ fitgidæ, craſſæ- que, conſiſt⸗ntiæ, purgarto verò,& ab- M erſto, contrd, igneæ calideæ, ac tenuis, einſdem iuxta illud. Purgantia medi- Gal. 7. Camana, cm quidé,&s eſſentiæ ſmni- ſimpl.¹8. *— N7 litu⸗ 172 Jani Matthæi Duraſtantis litudine& qualitatis familiaritate proprios humores, ceu quæ nutriuntur; familiaria nutrimenta, attrabaut: ca- lida ut ſiatid genus emnia, neceſſe eſl. Nam inter ea, quæ eſſentiu invicem ſunt ſimilia: quod calidius eſt, id po⸗ tenttus attrahit, ut pote, quod imilusu dini auxiliarium calorem adiunxerit- Si quidem: chm duabus cauſis, bo⁶ο⁵/ tam ſimilitudine, quàm etiam calidi- tate, attrahat, ſuperabit id, quod una 3. qyuſiner. duntaxat trabit. Praterea& alibi. 17. Qua peuitus& tenuia& calida, ſunt ex corporibus, quibu- admoventur, CGal. 3. bumores digerunt, aig, aiſcutiunt. E- ſimpl.7. cet autem ibi, non de devoratis, ſe 4 topice forinſecus applicitis, Autor in- telligat: non tamen hac folum, vt run euam& illa ut plurim um ſunt talis, Gal. a. quanquam non ſemper, ut patet in a Seerh.il ſintbio, quod ſans, bilis purgatorium= 7 96. nec non calidum eſt. inibitamenraſ Gal inibi. ſum, non tenue. Talia praterea ſunt Ariſt. 6. alta nonnulla, quæ bre vitatis cauſa Le⸗ 11. metap. ticentur. cientia autem Arillote. 6. carum eſt, qua ſemper, vel ut pluri- mam, „„ De Aceto Scill. atq; Aloe. 17, „ nim. neo non pranotiones Galeno eo- um ſunt, non qua rarò accidunt, ſed b Juaſemper, vel magna ex parte. Quòd autem& aſtringentia, craſſaerreagq, Gal. 4. int& purgantia tenuia: teſtis eſt roſa 7⁸ 4.49. natura, in qua, eodem teſte, aliud gu- autibus acerbum ſentitur, quod ne- ceſſarid, rerreum, craſſum frigidum, Eaſtridlorium eſi: aliud amar um, Tuod neceſſaribò ignei,tenue, calidum,. aperiens, ac purgans Quoniam auten: Gal. 4. aloeipſa dupliciter, boc eʒt. non lota in ſimpl. ult. medicos uſus,& lota, adhiberi ſoletz Gal. 7. borrò cenſendum eſt,tenaiorem illam, metb.it. eraſſiuſculam hanc eſſe. Nam quem 0 Saus. admodum cinis, in aqua decocius, o- 5 nnes quidem ſubtiliores ſui particulas iu eam deponit, craſioribus, ac terreis eiuſdem partibus in cacabi fundo ſub- Gal. 8. ſidentibu⸗(ſcito autem, candide beni. fimpl.37. uneg, leclor quodinibi legitur in cine- Tem, legendum eſſenin aquam jita qui- em Gip a aloe lota ſubtiltores ſui par- ticulas in aquam exuit, craſſioribuus in hatina fundo reſidentibus Etenina ſo- a corporalis qua in aqua abluun- Iur, d 19 Jani Matthæi Daraſtants tur, vel elixantur, cùm ſand qus- litatet, qua initio ſibi inerant, in aqud ita deponant, ut tandẽ, dmie, qua vo- . cant,& aquoſa, evadant adeoò, ut ntt ſalſedinis amaritudinis, acrimouidi eit, caliditatis,& ſiccitatis, velaſtri- . klionis quicquam habeant, neceſſ vie 7uidem Gtenuiora ſuimet partitulu in eandem aquam(craſſioribus rema- nentibus) deponunt, in quibus, utir ſua materia,propri og, ſubiecto, corun- dem inerat acrimonia. 1a ſumma m 6 V dicamentis omnibus, quæ lavantun acris omnus, mordensque, ſanics, daues calida, tenuiig,, ſubſtantia, ehii & abſtergitur. Par tamen ac cenſe dum eſt, longè maior emiper decoflid- nem, quam per ablutionem, in médi- caminibus fieri tenutorum particula- rum à craſſir partibus ſeparationem. V Ftenim longe maior,& validior eft, auæ calida, quam gelide, hoc eſt. 4⸗ 7uc,& himulinis, quam ſolius 2ut, in medicamina, aclio,& vus. Hac at ſubſtantia. nan- 8 * Aͤ1 2 De Aceto Scill. atq; Aloe. 14+ Quantitas. Vantitatis nomine ego quidem hielatinè doſim græce èdir in- ted*ερ. Aloes igitur, eiſi drachmule 3 ſeueiſſem propinaverit Dioſcorides u. Divſe. lib. lique tres eius obolos in regium mor. 3..4. um, quam inneila Graci nomi- nant, exbibens(obolus enim Galeno Dioſe ini- teſte ſeſerupulum denotat) attamen ut bi Gal in blarimum geminæ propinanda ſunt depond.& dracbmæa iuxta, tum Dioſcor. illud. ¹m. 8. Aloe ſtomachum repurgat binum cochlearium menſura, in aqua fri- gida, vel lacte pota( cochlear enim Ga- Dieſc. lik. leno, drachmam, nes non ſcrupulos 3.e. 24. tres conmetat) tum, Galeni, ſere alte Gal, in àe tare, ritus,illud. Aloes drachma dua triſti-? en6 6 tram abigunt,& os ſtomachi confir- Gen ih mant. Huis praterea ſententia bonus ult. Aluarina annuit, eius quippe ſicili Gal. in quum ex aqua mulſa dari pracipiens ſpu. lib. A⁶ Quod auitem latini ficiliquum, 3l- 23s f. esμοσν raci nominant. Siciliquii tuar. autem ipſum, licet autore Gal unciam Ae alot. bre ſe,& ſemiſſem, ꝑerat, apud vete- Iinarios(ſunt autem hi ægrotantium. iumen 196 Jani Matthæi Duraſtantis Galind. iumentorum& pecorum, Medici qui pond.& Dulgo Mareſcalchi nominautur)apu Lenr 16. tamen rationales, atg, hominum, AMfe- 8,ca, ANitor(ut ex Grecus patet) Linas tan. 1 tunu pre ſe fert drachmas. Iu eande m naTind, ſententiam de venit Iſubſripit— vmir. ſues, afirmans aloes doſn eſſe ab aur 4 par. 1. cap. id eit, drachm ſem'ſſe, ad drachmas duas. Etenim aureus pra ſe quidempin expurgantibus unicam drathmam,² alterantibus, unam& ſemſſem gerl Vagatum pargationis autem perfecta cauſatri- 2 ſa. lus. bus drachmis ſumi pracipit D'oſcor- Jcap. 24. Ullam autem per feltam eius eſſe pun gationem cenſeo, quæ iccoris aduſ7, L⸗ Gel. 8. ca ca pervenit. Non euim aloe ipſa Ga- Sale,i. Leno pargatoriam vim fortem habet; 4. ſedutea, quæ circa alvum ſunt, qus etiam contingit,purgare poſſits o ß 4- liquando ampliori pondere exhibta- tur, aduſq, loca circa hepar conſcen dit. Nou enius totiua purgatoria corpors eſt Aloe. Hiuc enim eiuſdem illud. A4. loe modiod purgat adeò, ut eius vis ſu- Gal.). per ventriculi& inteſtivorum loca matp. 11. uon aſcendatz aut, ſi quid ultra, vaſa tautum „ d De Accto Scill. atque Aloe. 157 3. 2. ſantums in meſenterio contiagat De aadem tamen aloes doſi, ſeu qwantitate ſebabet, rei medicæ Autor, von Me- Aics, P'ltwius. Aloe confirmat ſtoma- ebum adeb, ut uon infeſtet ulla vis cõ- waria. Bibitur drachma. Ad ſtoma- chi verò diſſolutionem in duobus Cqa- is aquæ tepide, vel ſrigidæ, cochlearis menſura, bis,terve, in die ex inter val- euut res exigit. Purgationis etia cauſz blarim um tribus drachmis. Sanguinis exereationes, ſi modica ſint, drachma Dondere ex aqua, ſi minus, ex aceto, po- ta. Sciendum autem eſt apud Gal. in terim, drachmarum decadem, id eſt, Plin. lib. 27. cap. Gal, in de 'achmas denau jathum cap.15.ſig ni- poad. G eare; drachmam autem unam s. G ult. cochlear.& hac de quautitate ſint uc breviter congeſta. Relatio. Edicamina duplicem utig, pra ſe relationem ac proprietatem maunt alteram erga totius; alteram- Ca partium, cum deſer vientium=, tum mm. 15. Gal. ibid. 8.& ult. 747 Jani Matthæi Duraſtantis nu uta tum principalium, temperiem, atau lat babitum. Priorem ilam tunc memi- 29, nit Gal, cum belle afirma vit, 7ud 27 cuique natura conveniat, invtnita Gal.. dum medicamen eſſe. Nam qubd 7. a4 meth. 7. luud alui medicams proßi(abauube) 88 Cal inibi. etiam pueri ferm ſiunt. Iiem abbi. 6 Cum quidem hominum vaturd per 7 multum in vicem differaut; aliud u- 8 tig, medicamen alu idoneum eſt, a- at Gal in de liig, aliud. Poſteriorem vero tunc meé- 29 Tnes minit, cim medicaminum, alia bepa- ie 1 tica eſſenalia nephritica, ſeu renali, à- 22 lia plturitica, fve pesloralias in in. aA Gal.z. ſulilimum, acimperitiſſimum, Theſ⸗ a. ßmplar. m medi.,'es ſallum aſſerent. Conſtat enim médi- 3 camina, tum quadam, Socratem,* Platonem, eodem quidem,& tempe- 8 ramento, habitug, præditos,& mor 2 a laborantenillum usvare⸗bunc ladert,2u tum, alia ventriculo ſalubria eſſe, fa-„ miliariag,&s propria, ut, abſinthioꝝ, ri ac menihan, ilia cerebro, veluti betoo 4 6 nicam& pæouianm alia cordiiut, bu- gloſſum,& roſam, alia iecinori, velut eupatorion,& cichorium, alia ner vu ut, a- Q V. alitatis, quod generaliſimum De Aceto Scill.atque Aloe. 749 aingan, ftachadoq, alia ſpleni, ve- ut,aſgleno ſcu ſcolopendrion(citrach 2/95 dicitur)& capparem; alia re- nibus, ut, nymphaan, G ghcyrbizan (aarum, illa venufar, hæc liquiritia, vulgò nominatur) alia tandem id ge- Nus alius partibus. Vt autem ad pro- doſeam hac redigantur, dicendum in u NTreſentia venit, aloen ipſam, proprie- latem, ac vim ſuam, exercere, tam Tuidem, intrinſecus in ſtomachum, ventrieulum inteſtina, iecur, ac me- Gal ce- ſenterium(non enim totum ea corpu taiop.:. expurgat) quam extrinſecus in penẽ, eſedem. Maiorem tamen, ac potio- em, cum ventriculo, quàm cum alia corporis parte, proprietatem, ac vim, waxta Gal. illud præ ſe fert. Aloe, gra- tum ſtomacho, medicamen efl, ut f Gal é. 1 Juid aliud. Horum autem omnium fimpl. z6. 4 aeone, qui proprius eorum locuu e- Nit, teſeimonia ex galenicis in medium Jententiis,& aliorum, coafferentur. Iec in fuuma de relatione. Qualitas. Cënus 190 Jani Matthei Daraſtantis genus eft quatuor utiq, ſunt Arlſt nel 47 in quarto decem pradicam entoruê⸗ 4. genere ſubalterna generula; videluutt 15 tum habitus, ac diſpoßitiotum natul⁴- lus& potenttia& impotentia; tum Ph ſio, vel paſſibilis qualitas; tum denlq huß & forma, velcirca aliquid conſtan' figura. Subtertio autem horum Ven rulo, quæ paſſibilus eſt qualitas ſenſu- um continétur obiecta, videlicet(qud tenus ad medicinalem pertinet Ken publicam) tum viſuus, albedo, rubedo, e- viriditas, nigredo,& colores id genus alitztum auditus ſetſi buius obictta nox ad rem faciant) vox, accentus, G& ſo- 4 nus, acutus gravis, circumfficæus; lh 4 3 15 offactu: odor, iucundus ac fatidus; tum gutus, dulcedo, unctuffiasiinfp 6 ditas aciditas, aufleritas, acerbitas, hidd Gal. in de ſulſedo, acredo amaritudo, alii ſapo ocul. part. resitum denigq,& tacius, raliditasi hu- L.ra a. miditas,ſccitas frigiditas Harum au 45 Keri,n tem qualitatum, alias utiq, prims 4 5. 37. lias ſecundas eſſe, conſtat. Quæ eninꝰ ur tatlus obiectaſunt, qualcs ſunt calidi ien tas, humidit, ficc.& Sur,an, 9, en. em. llun⸗ V De Aceto Scill atque Aloe. 191 dim,& dicuntur,& ſunt qualitates o, quòd ab aliis nullis ſuperioribus lualitatihus, ſed ab elementari ſola 4 antia, formag proveniant. Quæ lem ſunt obie Cta, uiſus, olfactus,& aſtuc,om nesprofegòſecundas ſe G lci, qualitates, tam Philoſophi quam edici, autumant. Eflici nang, hasa imis& varia illarum commuiſtione, U'ret: verbi cauſa abintenſa calidita- nailredinem„ut apparet, in carbone Gal. 10. „opter ignem, ing, Mthiope eb ſolem: ſiwmpl.l. igiditate albedinem ut in nive& a. Item vocis acuitas& gravitas, 19 quidem immediatè à fiucium ſagki fuueuchiuche mrchau⸗ autem affigiditate es caliditate. Nam fau- eium ipſarum, anguſtia provenit à giditate, gravitas autem contraà caliditate: Galeno. Odorem præterea Caleno ſi credendum ſit fiert conſtat Gal in dr A caliditate fumoſa, iuxta eius ilud tem. 68. 6 6, viſus igneus dictur, audi- us dereus, guſtut aquoſus, tatlus terreus. ofaius femoſur. Quatuor tnim elementa uatuor ſenſus conſti- Lc) IuA³νε Gal. inde ex his comprehendat. Vel fortaſefi „2u2ar. odor ab aliquo innominato, calidus- 6. cap. Gal. in de hitum digeri. Itidem alibi. Cuu 4 er⸗ inſtrum. 10. Gal.z. 192 Jani Matthæi Duraſtantis d tuuut adeò, ut eorum unuſquiſq unu 88 teley dyre tis,& humiditatis, medio, ſic eodtin nu. habente. Aliquid, quod inter aer 1, deco & humoris, naturam eſt, in odorand, udo ſenſum cadit, quod neg, ita tenut At T ut aer, neg, ita craſſum ut humor: la enim, quod à rerum corporibusta aah halatʒ odoris ſubſtantia eſt. Quod er, ſun roßis maximdò,& ſmilibus, qus ſicte- ne vera ſunt, cognoſcere licet, quorum 2, d inium corpora celeriter quidem, n minora,& ſicciora, redduntur. Ex lati quo apertè inteliigitur, ex earum: er hin ſubſtantia partem humicliorem in ba- iun roſe natura, aliud guſtantibus, ace 1. bum, terreum, craſſum,& fuugia 2m, Tak Ft, aliud amarum, igneum, tenuẽ,& um calidum, aliud inſipidum, aqueun coci mediocrit ſubſtantis& frigidumò,& ſane ipſum hoc aqueun, elabora. tas tum, extenuatumque,&(*ιι ρ factum, quodammodo vidttur, As ten proinde failt in vaporem ſolvi& has ind . rationt᷑ De Aceto Scill. atque Aloe. 19 ni aione roſam tum odoratam eſſe, tum ſimpl. up- eßt aleren eſferan. Prater hæc& ſa- Gal.10. us- hre rationi conſentaneum eſt a pri- ſimpl.x. em nis illis qaalitatibuu effici. Vam dul- Gal.4. hus, dudo fie à moderata caliditate, amari- ſimpl. 11. mdi udoas intenſiuſcula, acredo ab inten- ei Uma, iuxta ciuſdem illud: Dulcia ld ankaa ſunt, amara calidiora, acria ca- 85 laſima. Nam, terminun ſeu fines dul- ex,(um eft nutrire, amarorum abſterge- te- ieacrium urere. Sapores autem id ge- Gal.4. 10⸗ ſimpl ir. nus, ut dittum eſt, fieri in melle qui 85 unerum madgiſtræ, experientiæ ve- 2 ci digito commonſtratur. Etenim id mim ab ingenita mederatag, dao- „ 65 tantum ordinum caliditate dulie auiſtit(uam ſecundum qual taium. 8 ne: non excedentia leviter 9 ms tectetur, ac melciborum omni Gal 8. dulciſſimum eſi)demum longa de- ſimpl. 92. 4 ione fit amarun' poſtremò& lon- Gal Ar Sima acre. Praterea, tam un etaoſt Cen. Ie nen in ſipiditas&aqueitas, fiun— 17. at er, vgiditate. Auſteritas denig, Ga G⁵. mnz, Hiciuntur. illa quidem at 2². 3 eciliori, hac ab intenſiort fiugidi. Galad. 1 tate 194 Jani Matthæi Duraſtantis 5 ult. tate Galeni iuxta illud. V'oco uf, ßmyl pen. Fir id, qrod oru qo gracè it ingens dicitur acerbum autẽ,qus gręuqvov, hoceit intenſum auſkerun liem. Plato in Timæo, duon ſapor 4,“ eiſt, auſterum Gacerbum, numtè² ciuſdem plané ſpeciei, ſed in ratiun- majoris ac minoris, invicem diſfer 4 ta. Fuerit autem auſterus, quem due Soym, Ave aſtringentem nuutupe muwacerbus auté, qut huiuintti hu⸗ Gati. proveuit. Nam aſtriclio eſt operaun fimyl. 35 craſſe, terreag,, frigiditatis. Secuud, — itur qualitates A prioribus iam 3 22 l Juatnor ſiet,ſole clariu, meen ſimpl.as. dicio iam conſtat, Quia verò&ſe 4 4 aarum eiuſcemodi Jnalitatun pler,& Jualtatun:riplex, Ga 7 gentueit, 1deo prim de illis Pol uu d +ʃ+n— uudis altius qhalitatibus àe alas, Aum in praſentia venit, poftrene, bu videkcet de tertuuoſemon, re zualitatibu Prater amνν½ ann, zua plana euing, ſenfenn, 7 A 4 etia melta ſunt, ſecundas qual- kat 44 —— „.„———,-Sof De Aceto Scill. atq; Aloe. Exr ali plures à Galeno ſecunda pariter qualitates connominantur. Sunt au- tem hæ maturatio, emollitio, obfiru- dio apertio, abſterſiouncraſſatio, diſſe- io, acceuſio, putrefactio, corroſio,ci- catricis obduttio, carnis generatio, conſolidatio, doloris ſedatio, aſtrictio, vare factio, condenſatio, induratio, e- vacuatio, repletio. Praterea& reper- euſſio,attratlio combuſtio, conglutina, tio. Prater has etiam, me Palamone,⸗ . in A* cul ar. 5. 93. bevetratio,attratlio, diſc ulio, digeſtio, Galio. tio, ventrisg,& defluxus G copibi- tio. Liquet enim& haſce primarum Tuidem eſſe qualitatum eſfectus. Nam Hciuntur maturatio à calidit ate c umiditate ꝛ mollitio à calid, tate, ob- ſruclio à frigiditate, craſitie,& vi- ſcoſteate: Apertio ab acri caliditate 83 craſſitie: Abſterſto cam quidem à fii- oucockio, ſomni iuductio, vigiliæ illa ſtuacpl.. giditate„tum à caliditate, ut pluri. Cals. num tamen, ſubtilitati coniantis, 26* 4. 6 & Kceitati ut patet in lixivio quod Tuidem Gabſergit, exiccatg,& ſub — 1 2 nliſe * — ind'e ocul. Dart./a. 3 196 Jani Matthæi Duraſtantis Gal.ibid. tiliſſimum eſt. Non enim a caliditatt &. ſim. ſolum, verum etiam a frigiditatelliteu 14,16. non ex ſe) abſterſionem fieri liquét: Gal. 14... 1 mot h. 7. Tam nanque frigida, quam etiam ca phohæ, aliag, plura. Calnda autem ut Gal.3. thus, orobus ariſtolochia, panax 64 277 3. 9, lia plurima. Abſtergere praterea oν 21 a ſtat hordeum& fabam, z Smpl. Cad. Gal9. 4 5, ſ fimpl. 3. Miam 9. eiuſmet. Ariſtolochian éels 99. dem. J bus J. eiuſmet. Necnon& ord- Galꝰ. bum,& panacem, S. einſdem. Vtau quld 37. em ad propoſitas ſecundas qualitate can. 3z. Mlttate. Aoccenſo ab intenſa caliduia Cals. ie. Puircfallio abextranta, prtue, ne. naturaliq,, tam caliditate, quz* . 17 1... 7 7 tate Pergameni iuxtailud: dai 47, miditate Pergameni iu punis, lida ſunt abſterſoria Frigida quidem, velut hordeum, faba, cadmia, pom- ny, m. mia late Reꝛ De Aceto Scill. atque Aloe. 197 nnia„ quæ putrefiuut A calido& hu. ocul pau.3. nudo, ſic afficinntur. Corroſio à calidi S. 8. late,&& ſitate. Cicatricis obductio a Gal. imb 07. 1 4¹. 4. lccitate& aſtriclione, velà frigidita-, 5 1 1 eG ßecitate, aſtrittioni, viſcoſitatiq, Gal:2 7. coninn Cis. Carnis generatio à mode ocul par.j. lata, caliditate,& humiditate,id eſt, cap. 3 languine eodem fic habente. Quoni- Ger her .., 4. 8 cavo ulcere id nobis proponitur, marh. 7. cataro, qua periitreſtituatn: iſcire li. Gal.z. et, generanda carnis, materiam ſan- quſd.3. Luinem bonum Iſe, epificem(utita Galibi Aicam) autorem que naturam. Caro vanque ipſa ortum hahet à ſanguine, e panguinem autem ipſuminterim, ca- Gal.. 4 dum,& humidum, interim contra, nat.b 33. non talem ſed temperatum, Gal. aſfr Gal.n. do mat. Conſolidatio fit à ficcitate& a- ni,z„, ridtione, nam ſiccitas ipſa, vicina po- ⸗culipar.z. Pulando, partem quadantenus aſtrin cap. 3& Cit. Doloris ſedatio a moderata calidi.. ſimpl 2. taie G humiditate. Humiditate au- Sezuee em: na icami 2. m exiccatoria medicamina 12 math. phaye ſ en ſibilia corpora colliquant, do- qiiſt.⁊. teft. reg, aliciunt. Aſtristio a terrea fri. Galz. 17 gidi- 19: Jani Matthæi Dutaſtantis Feps 4. giditate. Rarefactio àmoderata cal Fanlhns. ditate& ſubtilitate. Conden ſatio 46 Gal.. A4uea frigiditate. Induratio à frigidi tiuſmm. 14. fate, forſan tamen aquca, ſi conden G al inibi. fatio,& inauratio idem ſint⸗ Ke⸗ Gabinl, e perc ulfio, calidia frigiditate, fiilidi uhen 5. autem a caliditate, utra tamen 4- Cal.z. ſiriltioniiuncta: Perit enim à contra ſimpl. 14. rio quidque. Attrastio à caliditate, Gal.]h. Jubtilitati coniuncta. Velſiunt had⁴ cxtatop.. galiditate& ſubtilitate, illa contra Walp à frigiditate& craſſl ir. Com buſlio Galinl de abintenſiſima caliditate. Peucti atio „cul par. 3. raleditate, ſubtilitati iuvta, nam- 23 G z. peuetratioui inbabilem craſſitudinem, hurtie. E viſcoſutatem, eſſe conſlat. Ideoge nan 4& calida frigidis,&: tenuia cralis, Gal. 4. magus penetrare, vult Pergameuue, ſimpl. ia. Attenuatio fit à caliditate, ſubtilitat Gal. 4. 11. tamen addita, Galiuxta illud. Eacul eiuſm. 12. tas extenuandi, in calidis ac tenuibu 1213 3 ſubſtantiis eſl ſita, incraſſandi verd, ꝛal. in l. dr ⁴ιιι⁷ 4. Diſ⸗ „cul. par. frigidis& craſit ineſt eſſentiu. 88 5ap Z. cuſſio à caliditate. Tenuitati tamt Saef. adiunéta, necnon Ahe,, Hnra, 4„. impl. a0. P ere mediocri ca- ſimp G ubeon Digeflio a me nu De Aceto Scill. atque Aloc. 199 lauate, woderata aſtrictioni. ſubtilé 5 Snbt tatig, iun cta. Coucoctio pariter ame. 2. diocri caliditate, moderatæ aſtriclio- 9 2 ni, tenuitatig, conmiun᷑ta. Somni in- Gal. 8.*. ductio ex ſe quidem a frigiditate& eiuſa& umiditate, ex accidenti verd etiam 3 ſ1m. 17.55 & caliditate vaporoſa atque replente, 22167. quem admodum in vino, alliis& aro- Hor 745. matis uſu wenit. Vigilic provocatio Gal. bid. coutra à caliditate&s ſccitate. Tan. Gald. dem G defluxus alvi Cohibitio à ficci. da ſan. t. tate fit, aſtriclioni coniun eta. De ſe eundis igitur hæc narrata ſint qwali- tatibna. Di verh de qualitatihus tertiis aal⸗ (uod ſupra pollicitus ſum) aliqud e ſmp. 107. nuncientur, hac ſubdenda veniunte. 6 4li. 44- loc. a.5. Qua litatum, quemadmodum ſecun- da(monſtratum ut eſt) à prioribus immediatè eficiuntur: ita qnidem Gtertia, quibus de faciendus est x praſentia ſermo, fiunt immediate ſecundis, mediatè autem, hoc eft, ſe- cundarum interſtitio mediog, à pri- mis. Eiuſmodi verò noviſſimæ quæli- tates, ad morbor utiq referuntur,& Heltu, prater naturam, ideoqus 1 4 ſuut, 3, R,4 8— * * Gal inbi 2⁰% Jani Matthæi Duraſtantis ſuut, tum calculorum& lapidi arium ſhutorum expectoratio; tum 22n 4 4. exiccat lactis ac ſpermatus re vocatid; 5 z. tumſuppreſſorum& menſum& un neæ provocatio; ltem,& putrida febru ruratio,& abſceſſus, ſive apoſtematui ſanatio; necnon aliorum id Lenus als- ctuum exacliones plarimæ, quas, bré- Gal. ibid. vitati ſtudeus, prætereo. Fiunt enim, Gal.ire de calculorum,& lapidis, eſſi actio à crdèê ren ad er ſwuuis attenuatione,& viſcofitatus n G 6, de diſſectione, quæ talium ſunt aſſecluum — Lonec cauſſe;moderata tamen, ac tépida,ullus 15. addita, non vebementi, tam calidits: Gal. in d te, quaàm ficcitate. Pectoralium& ocul. hart. pulmonarium ſputaminum expetlo- 912 z, ratio d dulcedine, vel non prorſus a- imp. maritudine,& moderata caliditate Gal..(cuidam tamen bumiditati coniun- Gal. z. da; nam dulcia& bumida petlus K- Hmplax. niunt, at, pulmonem necnon dt 45 catatop 22 ſtudinis attenuatione,& lentoru diê Ga. 10 A, Exi latti matls, Mfen. a. r. ecCtiο²c. Exiccati, lactis, ac ſper 4 in fne. vevocationem, molimur, Caltuo alt Galibid. re, moderata caliditate bumidi du * effractio; tum pecloralium& pulmò „—— De Aceto Scill. atq; Aloe. 201 AMihi autem apertione cuivi tamen Gal.. im becalla, id eſt, primum non exce- ſimpl.aa. den: ordinem, ſit adiun la tam calidi- S, tas, in(ni forté decipor) quam ficci- Sſan 25. tas, id eſt, bumiditas nam ipſummet Gal.- lac& ſemen, aſtrictione&. Iiccitate, ſimpl 10. Auiſſpatur. Suppreſſorum& menſum Gal. in de & urimarum, provocatio valida ſit, fatit.:.z. tam ab uteri, quam renum& poro. Gal. in de rum uritidium,& veſica meatuum, medicin. f. apertione; G ex conſequio vebementi p. 42. caliditate modica tamen ſiccitate co Gal.j. addita. Siquidem, quo facillim è reue. Fmpl. 1z id, quod in ſanguine, aqueum, tenus, & ſeroſum, eſſ, ad ſe attrahant; utrag, æc conferunt, nempe ſauguinis, pri- mum, fuſio, id eſt, colliquatio, deinde ſegregatidquorum nullum, abſq, vali- GA do calore G& apertione, peragi queat- ſwe Putrida febris curationem efice con- Aat apertione, attenuatione& diſſe- Ca Nione(loguer autem de quotidiana, Sal. v, 4* 7 2 d67 A fer fr. ex craſſe, lentæq, pituitaæ obſtructionc: 3. 9r. Levita) uam id geuus febris efficitun de dif... 46 obſtrutlione. Obhructio autem fit Gal. S. i ſuccorum& cralſſitie& viſcoſtate, metb.*†. 17 Apoſte- *02 Jani Matthæi Duraſtantis Apoſtematum autem ſanuationem commolimur,& repulſone, ut in co- rum principio,& diſcuſſione, velut i Gal&. ea. fine& utraq, ſcilicet in medio. Pro- eerop,& veniunt ſquidem abſceſſus abearum 3impl. 9. goutrarius, quæ quidem ſunt bumo- rum confluxu.& cohibitio. De pri mis igitur, ſecundis, ac tertiis ſubſian tiis ſatis ſaperg, didtum iam ſt. Ie- Sas. rum enim verò,ut ad proprium, ſuum- uarop. 3. que propoſitum, hoc eſt, ad propriun eiuſee capitis ſubiectum, quam aloem eſe conſtat, hæc redigantur, hæc ſub⸗ denda veniunt. Aloe, non lota,quò de ſubſtantiam(monſtratum ut iam fuit in ſubſtantia) tenuior esl quam lotzi quò autem ad qualitates primas? Juidem ordint, velprimo ntevſo, vel Gal. ⁶ Juo deinde ad ſecundas eſt porro, tum ſimpl. 26. in paſibilibus,& viſui, rufa, nitidad;, & ojfactus tota gravi odore, G& guſtut eximit amaritudinis, boc eſt, amar ſima,&, viſuitatluiq ſynceran aleu- coaeta, facilt l+uaſcens(ua comm 7. .. 2 ſæcundo remiſſo, calida, tertiog ſics borum expert, friabilus, 1ecinoru mꝰdo —————— ⁴— HDe Accto Scill. atq: Aloc. 203 F ia plurium ſenſuum obiecla ſunt)in- ue ſumma, dolit, ſire adulterij, nibil ſentiens. Nam& nigra quidem im- digerens, panlumg, extergens eenos Gal ibid. modica illa aſtritlione, denſans,& Dioſc. us* ſiſans. Cum igitur alottum fortiter ſubra. amaritudinis eligi debeati utiq, tam Quitich Auguſtum, Apothecariorum laminis, quam Paulum Suardum, d- romatarior um I heſauri, expoſitor es, una cohallucinatos eſſe liquet, aloen ipſam, nõ inſigniter, dremiflè, ama- ram, ſeligen da eſſe, fœtidis in minori- us catapotiisunanimiter coaſirman- tes. Alot verò lota eſt ſanè no lota illa: tu craſſior, teuuioribus particulis iam, dilutis, ac aiſſipatis(ut inſubſtatia mo- Nrat eſt) ti praterea& minus calida- fic caq, na qualitates omnenpræcipueg, ei contraria ſiccitatem, aquei planè ex- admiſtio. Perit enim in coutra. Gal.4. G Aconirario quidq, Quocir ſinpl, al. 1 6 8 204 Jani Matthæi Duraſtantis Gal. 3. ca medicamentis omnibus, qua la marb.z. wantur, acris mordenſq ſanien elui- uase, 3. fur, abſtergitur. Acria euim, cali- Gal s. da ſiccaqp ueceſſaris ſunt, tum prater- eiuſd. t. ea minus eſt,& rufa nitidag,& feti. da& amara; partibus quidem igneis quæ ſubieca erat maliam obiectorum 32 materia, reſectis, ac terreis reſidenti- Jal.. im. penul. 7— ſ* terreſtria; ſunt nang, tenuia) Etenum ignea ut plurimum ſuntrubea, ſpler. dida, oedorata,& amara; terrea verò contra nigra, opaca, inodora& acer- ba, vel ſaltem auſtera, tum dtniq, ta- met lota aloè eft, magis quam non l0 Gal7. aſtringens,& reprimeni; mihig, f⁴ meth. 11.„ 1 m ex- eæmoni minus, ta digerens, quam 6 8. cata. rer 5„ 4 d.. abſter- 1p.1. egennjuod plané, digeſtio& ſio, à caliditate,& ſubtilitate, exſe*. Plarimum,(monſeratum ut ſupen 2 est) non à frigiditate& craſſitit, pro ctradict. veniat. Verum enimvero, vera ſi qut- dem Galenu enunciavit, aſſerens: ſο lda, qua in aqua elixantur, corpord, qualitates, qua initio fibt inerant, ο 8 canm ita deponere, ut tandem, Sae 7½ bus(at nihil obſtet, amara eſſe Galtus 8 De Aceto Scill. atq; Aloe. 20† juæ vocant,& aquoſa, evadant: neg, ſaſſedinis, amaritudinis, acrimonia, vel aſtriclionis, quic quam habeant: qudà nam itaq, ratione, quòve mentus 99 5. 1 2. alim. 32. mpulſu, idem Galenuu, ubi ſuprà v Ga., elacet, ſeptimometh.& oclavo cata„erh.Ir. tap. ipſam aſfirmavit aloen, ventrem& 8. ca- Tuippe non lotam valentius quàm lo- tatop. ⁊. tam evacuare, lotam autem coutra, ventrem ipſum minits purgare, ven- triculum autem magus, correborare, G aſtringere, cum quidem aſtringen- tebus robur affeclis partibus CGalinfe-. 1 ratur? Ni forſan eſſet, quòd de medi- Se1ee caminum, ibi quidem elixatione, Die dabaut. 2. 24 22. vero lotione, locmtus ipſe fuerit. Con-„met. 16. ſat autem medicaminum ipforum 7 Pmplat qualitatesillam validtus hanc agrilir, Solutio. auferre. Dt proinde cenſendum forte ſit, aloév ipſam, ſiquidem elixal etur. omnem penitu“ fore, ſibi ingenitam, a- riclionem, ejecturam,& amiſſuram. Jed de hoc fuſiuus in noſtro libro diſſe- ritur Cuius inſcriptio: Galenicarum, contradi Ctionum conciliator. Hæ au- tem, duarum& quinquaginta, ſupra 77 7 4- 206 Jani Matthæi Duraſtantis quadringentas, numerum haltenu compl vere. Et hæc de ſecundis,& nou lota& lotæ alots, qualitatibus. Qua verò ad tertias pertunet eiuſdem mè Ai camcnti qualitates, utiq, pollet id,pri- moò ſangçuinis cobibitione ob aſtrisłio- Divſc. lb. nem ingenitam(molitur autem hoc to- 3,19. 24. picè foris applicita) ſecundo capitus Acluar e. moleſtiæ ſedatione, à venticulari va- de medica. 4 2— anss pug. pore fa c, ventriculum expun Dioſt. ubs tertio fluentis capilli retentione,ob mé ſupr. diocrem ſui aſtriclionem; quarto inſo- Piaſnibi. mnia remotione(cuius remotio favd bilus expurgationi, quam ipſa molitar alos, reſcrenda eſt accepta; quæ, pr pria, ſuag,,& caliditate,& ſiccitale, eſt inſomniæ cauſd. Fiunt enim A frigi ditate& humiditate ſomnuuzàc alldi Gal.3. d, tate E ſiccitate, vigilia) quinto:palo- Loc.a. j.& rus& decolorationis correctione, caH- 2.Aetemp. demn bilem expurgans; ſcxtò prap olet Acluar. eadem aloe capitus doloris, privatin- 3uibi... ment: ſe- Dioſt. li. fucta, ſedatione, eandem exim 7 369.24. ump 7, Gal.. gmonum extinctiome, randem bilem mpl. ac. Qem ionea vi ſuperio. hmpl. ac. Cducens quæ quidem ignea viſup 4, ptimoò, oculorum marium& orinp 2. 2 A 2—— S—O 2 S 2 2 De Aceto Scill. atque Aloc. 207 ra petit& aficit; octavò oculorum,& ſcabræ lippitudinis(&ε⁵σλQααάν νεi nominant)& angulorum pruriginis, 4 ventriculari vapore faclæ, curatio- ne, ob eiuſmet bilis edutliouem; nono Dioſe.& corundem oculorum pterygiorum Aelmar. (unguem nominant) cicatricis obdu- ubi ſupr. ckaone; decimdò, livoris, ac inſignitoris, Dieſc abid. remotione, ob aſtriclionem& ſiccatio- Deafiuhe nem, vel propter bilis edutlionemzun- decimo, oris,lingua G& gingiuarum, tum ſiccitatis emendatione, ob ean- em cauſam, tum tonſillarum,&s Acluær. nmium ulcerum, quas d«uν Graci ubi ſupr. vocant, remotione ob aſtrictlionem, re- breſſionem, exiccationemꝗ, Vel bilioſæ talium cauſa edutlionem:; duodecimò ſedatione ſitus eadem rationoz decimo- Diſinibi. tertio ſtomachi, ventriculig, vomitio- Aciuar. nis, ab inſuavire, vel retorrido ni- ubi ſupr, dore, faclæ, cobibitione(effettum Se autem hunc ingenita molitur ama- 9 ſutr. ritudine, qua quidem& craſſa te- Galiſimpl. vuat,,& lenta diſſecat,,& mea 16. tus abſtergit) decimoquartò carun- em partium, boc ft, ventriculi, ſloma- * 2⁰4 Jani Matthæi Duraſtantis ſomachiq,, eſt inſignita corrobora Gal. ttonc,b aſtrittionem(eſt autem, ven ſimpl.. triculas, alimenta reclpiens, ſaccului Gal.z. ſtomachus autem eins oſtium, licet ali- Tn. bi ſtomachi nomine, tam ille, quam, „ 12.* Hoc conßenificetur) decimoguintb Gal, in Predita quidem eil aloe tum triſtitit ſhur lik. exactione ob flav bilus purgationem" Ae meaic.& cordis aſtrictionis vroborationem 6p, 8. Jue aſtrictioni refertur accepta itum- Glauc. ve&umorbi, propier fave bilis edublis- Dieſe. ubi"em, eapurgations; ium udendi, ſupr. plegmonarum propulſioue,& vulnẽ Cal 6. rum conglutinatione, ob aſiri tiontm, 16.. Laua⸗ repucionem, ac digeſtionemtum&o G43 nitalium exulcerationis medicationt ſimpl.1r. ob aftrictionem, exiccationemg,(namn Ariſf. a. d,& aſtriugentia omuia ſiccant. On nè gener. 24. enim terreum ſiccaus. Omue aſtrin- Seby. gensterreum. Omne igitur aſtringenl A hiccans.& YAog:ſmo in primæ primo,O math. J. vlcera ficcantibus egent) ium recenti. Gal.. um, vong, madidorum, penis ulcerum neth. ult. ſalutari medicatione, propter eandem Dieſc. ubi aſtrict. tum ulserum omnium, pr 276 7= aabr... 4 Ia tim autem G& talium, qua agreè adci- cairi⸗ * De Aceto Scill. atque Aloe. 20„ tatricem ducuntur, s pudendi con- lu i. 4 tinatione,& cicatr Ʒatione, ob ean Diaſe. ubi dem aſtritt. ium alvi, ſeu veniris ſub ſupr.& ueliome propter aſterſionem„ acex. Gal. 6. burgantem vim; nam deterſoria ad fmpl. 26. deie tionem ſunt idonea;tum praterea Galu res. bollens eſt eadem aloe difruptorum in Puſ„1: infantibus coniunclione, 0b aſtritt. ſupr. tum hamoyrhoidum abundantia,& Dioſc. ubi ſanguinis eruptionis, cohibitione, pro fupr. Pter eandem tum ſedus& phime. G 26 num propulſione,& vulnerum con Hae 24. Llutinatione, ob aſt⸗ iclionem, repulſio ſupr. vem, ac digeſttonem; tum condjloma Gal. 6. lum. ſeduig, rimarum, ſanatione, pro ſimpl. 26. pter eaſdem ſecundas qualitates tum- inuum congletinatione, ob aſtriclio- nem; tum deniq, ulcerum omniumn, præſertim autem eæ talium, quæ agrè Dioſ. utr ad cicatricem ducuntur,& ani cen- ſupr des glutinatione,& cicatriæatiove,obean““ dc m ipſam cauſam. Et hæc in ſumma dicta à me ſint de primis, ſecundis, ac kertiis, tam qualitatibus, quàm aloes 7ualitatibu:; exaclus tamen de eiſe dem 1 ſmpla. quid ſubſtautiam inaugere. N„ Gal:. 71% Jani Matthæi Duraſtantis dem in proprio capite, videlicetin altr one, ſubinde dicturo. . Acio.. M Edicaminum tam ſiuplicium, quam compoſitorum, tot qut, dem ſunt aclionequod qualitatu agentibus enim, ac eorum aclionibu, non qualu ates tantum, verum etiam ſubſtantiæ proveniunt. Illæ quidem d medicamentis; Hæ ab alimentis. Me dicamentum enim omne id Gal.app eb⸗ lat, quod naturam noſtram alterarei eſt, calfacere, refriger. ſcs.& bumell 5 poteſt. Nutrimentum autem quis- enim ſarcotica, ut thau, ervum, irus, ariſtolochia, cadmia, pomphohx,& wetb. a. j. panax; in ulcore ſed natura, carnem Gal.&. munbs. 6. Medicamina generante ſed exulten ingenerant, Galeni iuata illud: pſa carnis in ulcere generatio, uon AMledici, ſed Natura opus eſt. Iia- que ægro ad cam rem nihil est o- pus arte medica, vel medicamentus, Non namque ſarcotica ipſa carnẽ m 4- tan De Aceto Scill. atq; Aloe. 2u1 tana carnem, a caliditatis& bumidi- tatis ſmmetria recedentem, ad earum mmetriam revocant. Cum fieri ei- dem non poſſit, ut in ulcere, carnis pro- ductio,ſuus impletio, agglutinatio, vel cieatricis inductio recte unquam ce- dat niſi ſubjegta caro pro natur ali mo- 40 ſe babeat. Præterea qualitates ab G& gne, aere, aqua, terra, morali Philo- ſophia, Aledicinaq, proveuiunt. Ex llis quidem in Aegacoſmum, calidi- tas, frigiditas, bumiditas, ſiccitas. Ex ſce verò in Microcoſmum, paa, quæ ſauitas eſt animæ;& ſanitas, quæ pax eit corporis. Subſtantia verò ex ſala- mandræ, aquile, delphini, lconis, atque ominis, cam propriis, ſuiq, famellis, coitu, ex illis pulli, ex nov"ſſimo puer, in lucem prodeunt, eꝗ, poteutia dedu- cuntur in actumò. Aloés egitur du- blices ſunt actioncs, alteræ quidem- entrò in corpus devoratæ, altera verò circa idem forinſecus applici- tc. Quatenus igiiur ad devoratam- bertinet utique, velin humoremò, vel in affeclas A tali humore, aliquò ve alfe- 1. 3. hash. t. 2½ Jani Matthæi Duraſtantis affeclu, partes, vim ſuam exerit. In bu- morem quiden nam bilem fiavam ut ferrum magnes, ad ſeſe attrabit(tali nand;, vi purgantia barmaca ſunt" Gal. ind, Galt no autore, pradita) Qudd autem Tber, ad id genus bumorem detrahal, ſic aſſtrit 3 T. opumus Gal: Aloe bilioſas affeciiond in humoribus uitiatis circa floma chum, ventriculum, alvum,& locd Gal. 8. ca circa hapar, maximè iuvat.(ſt au- ee tem, hic alimenta ſuſcipien: ac conti- mid.."ent ſacculus,ille eiua ſtiolum.) I³ affeclas verò partennam Ecerelrum, capitisg, partes,& cor, pulmonem, pe- ktusg,, Giecur,& ſtomachum, ven- triculumg,,& inferiorem ventrem"n eadem coadiu vat aloe. Cerebrum qui- . dem,& caput, Actuari iuxta illud: Acdluar. e e, huny cClam, moleſtiam ſedat. ltem: Aloe ſo- .. 2e,fne5. mnum allicit, hoc eſt, inſomniam exi- Dioſt. lib. git. Capitis autem partes, nam vultus, 3 cap. 2 4. pallorem, ac decolorationem, ab occul- Actuar. ta cauſa evenientem, corrigit. Oculo- ubi ſupr. rum itidem, à ventriculari vapor rfa- Acluar.(lam, lippitudinem curat. Oris eene, 2 Aloe capitus, à ventriculari vaport fa- —— ⁸ 2 — 2 2 torrido nidore provenientem eiſdem De Aceto Scill. atq; Aloe. 213 ccunguæ, fiecitatem, emendat. Sitim ubi ſupr. uadem ſedat- Cor etꝛam ideo tuvare Aciuar. eediutur, quòd quidem eius drachmæ ubi ſupr. æ, devorata triſtitiam abigant Pul- 2en,⸗ monem etiam, pecluq=am ſanguinis 5 inde reiectiones ſiſtit. Manum præter. Diaſc. ubi ea porrigit& ieciori, cum ſane regi- fupr. um eius morbum(εσσετae no. Diaſe. ubi- minatur) eidem expurget. Snppetiasii ubr. preterea fert; velpeculiares, Emaxi- mas, tam ſtomacho, quaàm ventriculo, luibuu utique gratum ut ſi quid aluud eſt medicameni ipſos quidem expun Laus, vomitumqp ab inſuavi re,velie Gal. 6. ſimpl. 26. Dioſc. ubi d pr. cohibens. Necnon ſtomachum ipſum, Le id eſt, os ſtomachi duarum drachma ubi fupr. rum ex hibitione corroborat. Cate- Gal in de rum; quia diſiicile efl, aliquod anxili medic 6.. um& medicamen inven'lſe, quoòd ci- 72 2u. tra ullam noxam magnificeẽ proſiis hoc D, 33 P 6 4 reg. eſt, quod multum proſit,& nihilobſi a. 13. profectò etiam ipſa aloe voxæ immu Aet. lib.. 6 non eſt. Nod, enim illi propinanda cap 75 qui ventriculari pblegmone labo- rat, niſi per eius inclinationem. Neque prate- 21½ Jani Matthæi Duraſtantis præterea illi qui citrà noxiis bumorꝰ Præſentia ſola alicitur, calida, ficcag, vo intemperie; vel frigida& Scca,idſt- fe bilioſa, vel melancholiea. aòd prius ia illud verum hit, tali faſſus eſt Gal ſev- ſa tevtia: Ventriculo iuterna phlvgmene à vexato, exhibenda aloe uon eft; cam 34 2 Gal.13. quidem huic purgandi, ipſius venti- Ii meth. z. Cculi vis quædam inſit, ideo o ipſi hul un 2iſt. 4. moue lancinato, nova quidem 14ſt. loes& purgationis, vi coadderetur af fuclio, Cum quidem omnia, quæcuns purgant, medicamina, ventriculun V f ladent,& maxim eiuus oſtium, quod ſ Her vis quam plurimis conſtat,& acu 1 Gal in lik. teè ſentit. Caterii ubi phlegmone pror- , 4. ſus inclinaverit, ſi quis aloes paululun- 7 G.. exhibeat dejiciendi ventris gratia, qu prorſiu non deiecerit, nihiliadet. I“1I. rùm ſatins erit, etiam in declinationt, non quidem aloe ipſa, ſed, mercuriali urtica, cnico, vel imbecilliorũ talium aliquo, ſic laborautium aluum ſubdu- Gatz. cere. Quodtandem& poſterius aliu mes 3 diſt. ſe verum, ejuſdem talis annuit, aſti- 4 k. pulaturue ſententia. Aben Tur407 lotans ¹ De Aceto Scill. atque Aloe. 2/⁷ eru btam febricitantibus(ſi quidem non 9. vehemeus ſed valdè debilus, ſeoram ſit It, febris) dare audents quidam verdet- iu iam ex illota aloe pbarmacum multis eu- ſic febricitantibus exhabwerunt; dein- ene deg cum nihilmanifeſtè leſiſſent, in a- um liu rurſus magnam experti ſunt clae. Infeſtiſſima enim eſt aloe, etiam lo- tre V ta, his, qui citrà vitiatos humores ex intemperie calida& ſicca, ſeu febrili, f. affligitur. Proximam ab his cladem dercipiunt, qui ſiccam intemperiem, um V frigiditate implicatam, ing, univer- Figiditate imp„ ing, ſum, qui ex ſola qualitate particu- ta lam aliquam, affectam, aclæſam, ha- eant. Etenim in humoribus intem- beraturæ pharmacis ipſir evacuanti- Su zus egent. Qux verò abſque his in-— eo temperies, conſiſtunt; penitus qui- „t, dem in tabem deveniunt ex phar- ₰ 4 macihujus, ex aloe conſtantis, u- am ſu. ltaq, ubi vitiata humiditas ven- lu- ris tunicas perrigati picra exx aloe uti- ad lac eſt, humiditatem expurgans. Quaà Gal. 8. ſi⸗ V vero pertinet ad candem aloen etatop.2. 27„ exti- 2/79 Jani Matthæi Duraſtantis extima cuti forinſecus applicitami primò quoad uni verſales eiues faculta- tes utiꝗ,: tum ſanguinis eruptionesſi Dieſrlib. 3. flita tum ſicca glutinandis vulntribuu 1 5. 24. inſpergitur; tum uliera ad cicatriten, Pen ne perducit,cobibetqi; tum ea, quæ ³, 6 Dioſtabꝛ. ad cicatricem duci poſſunt, ſanali tum Gal. 6. Iinus conglutinat. Demum quo ad pri ſmpl.. vatas G corporis partibus rqhatas Gal. inibi. eiuſdem bires, in tenuem veluti polli- nem redacla, perieraniogq, ſeu calvt am obducenti, cuti cum vino, applici- ta; velalbo, odoro, acri, tenui, vetuſto, ad eius deduklionem: vel nigrouino 97 ro, auſtero, craſſo, ad inſp fationem: Gal ilid. vel utrog, ob utrum ꝗ, ſinem, fluentem 1 capillum continet. Molitur autem 96 moderata illa ſuaaſtriclione(quem. Gal.)y. admodum& de ladano Gal affrmal ſmpl. 29 pravi quicquid humoris eorum ad ra. dic es ſederit, ſiccitate, caliditateq;: ¹³ omnue abſumens: tum praterea& 9tt. bus infixi ſunt, meatiu, aſtrictione, a caliditate, ſubtilitate;sentra eos dedu- Gal ibia. fla, contrabit,& cor roborat. Oportet enim ea, quæ fluentem cobibere ſunt⸗ capil. V V Jani Matthæi Duraſtantis 4 tapillum idonea, tenuia quidem eſſe. Eſſccantia, non tamen uſq, ades,& lubtilia,& fœcatoria, ut quidem& nimio plus deſiccent,& una cum col- eckis inibi prater naturam, ſuccus, na- turalem quoque bumiditatem, nutri- menium& incrementa pilis ſuppedi- tantem abſumant. Nam ſic, non tan- tum capillis hominem lberabunt, ſed & calvitiem ei afferent. Cuùm autem Galibi. aloen ipſam tertu ficcantium ordiniN Fans. 4 Ue liqueat; utig, fortiter eam ſiccare P4.38. har efi, quod qurdem ea ſolam, quæ ſe- candum qualitatum vrdinem non- craſiliunt, ltviter eſſe talia, conſtet: Juemadmodum contra ea fortiter, quæ enndem tranſiliunt. Vi propterea Galenica quidem illa de alottica flué- uum capillorum cohibitione ſeuteutia alemoni mibi titubare videatur. mmoderata namg, trium ordinum eſiccat jone capillir ipfir tam incre- mentum, quam nutrimentum, eximet aloes. Praterea, temporibus eadem ac Jonti, ex aceto, roſaceoq,, vel oleo, vel unguine illita: capitit dolorem priva- X tim, 7 7 22f Jani Matthæi Duraſtantis Dieſlib.3. tim, proprieg, ſedat. Necnon uvors au cap. 14. oculorum„E inſgnita ex mele to 1. a Dieſ:inib. Oculorum itidem& ſcabras lipputu d dinu,& angulorum pruriging priva 4 Dioſæibid. tim proprieꝗ, permulcet. Aqua etian⸗ lei Iaui⸗ ſubacta oris narium& oculorum 5 16. plegm onis cong'uit. midem tonſliu, 54 boc eſt, faucium tumoribus. 44 er ingivis& omnibus orir ulceribus 3 8 quas dc⸗us Græci nomiuant, tenuilte 4 ma puluerata,& cum melle, viuoqus 3 Diofimaii. permiſta, proficit. Pterygiaquæ oculo- e. rum ungues dicuntur, ab eorum per hamulum auulſione, tenuiſſimum i, pulverem redatla& iſpexſa'ad eica 4 Plin. lib. tricem ducit. Pterygi verò nomint, 9 357,9. tam oculorum quam digitorunm 4 6. 47 u Ktam connotat Phuius. Necnon 2 4 Cel.; lus. rupta infantibus eungit. Sicca prater 8 7. ap. 7. ea, in tenuiſſimum ceu pollinen re⸗ 4 ar duallaecentibunnon tamen maa- 1hu Dioſlit.3. penis ulceribus ſalutare medicameu, 1n us e I. Exulceratis stiam genitalib. moth. ult. culiariter medetur. Aquaeadem 4ʃ Dioſclib.z. ſuballa pudendi, pplegmonex iuvn,— & vulnera conglutinat, Necnon 64 4 ru— De Aceto Scill. atq; Aloe. 2 ½ undem partium, quacunque grè ad can,24. cicatricem ducuntur, ulcera maximè Gal. 6. ſanat. Sedis, rimas c condylomata e; ſen 117, Juadam inflammatione nataex paſſo, Dieſc. ubi ſeikcet vino, ſanat. Fit autem id genus ſup. G vinum ſic. Ex uvis ſole, vel in area ſic Celſ. li.. catis, velin ſarmento aduſtis, muſtum(a. 18. exprimitur: quod deinde dicitur vi h 3. 88 nomine, tum commum baſſum, 34a. 7. proprio,& cognomena creticum, hramnion aut protropon.& hac de A- ione& aloes facuatibus. Palſio. A Lodr palſio vel quidem est à pul- veratione, velab aqua, uel ab i- Sue, vela medicaminibus ci commi- is. Aut enim ipſa patitur a piſtillo, um pulveratur iant abaqua dum ab- watur; aut ab igue, dum elixatur, aut aſinplicibus quibuſdam medicamen- tus, ob eius, velimbecillitatis emenda- tionem, vel noxæa correctionem, vel ve- dementia refrattionem ei commiſlis. dala nanquc ſeu patientia non ſolum 4ladentibus, ſed etia a uvantibus, ab K 2 illis 220 Jani Matthæi Duraſtantis illir noxams, ab hiſce verò invamt L, . 4 4/1 compati par eſt. Nam, pati recipers?,: 4, & paſſio aaples,con7eJp veryexfenn 2 Auer. 2.3. de ani. 67. 4* 28. G 7. Vaqr Aloe itag, primo patitur af „11. lo, dum tenuiter,vel craſſe pulverat b 7 7.— u, Si namg, coquenda ſit eraſſezſin an d 7 cum alus medicamentis citra collio- nem ſit com miſceadautenuiter efi pa af veranda, iuxta Gal allud. Medicam 2 na, tenui particnlarum compag? con-„ ſtantia, conſiſtentia ſeu cium coquen 44 ſunt in craſſas, non tenues, ſunt partes 3 Gal. 7. ca- contundenda. Pulveranda autem 7 m⸗ 12g.2. propteri vel deprebendendum:ud dete gendum cius adulterium iuxta Die illud( Aloe eligi debet. friabvlis ac ieci re⸗ noris modo coacta, fauuleg, liqueſctns pu Dioſe ui.; Improbatur enim Fatlu contumar, doe -*. 24. vel ut devorari cum aliis commiſcer, ke, extimave cuti topicè applicari facub- as poſſit. Ob primum quidem ea nν op relna devorata, aut cum aqud a³ mer,ta, Dioſ.inib. le cocfo ſumpta; alvum ſolvit. 5 re, ultimum eadem, aqua, ſuba 1a-be, ria Ga⁵. devdi phlegmones avat. Secsnd tu ſimpl. uc. patitur A lotione& ua, nuid, oc, De Aceto Scill atque Aloe. 22 eſt, dem non illota ſolum verdem etiam lo- Gal. 7. i a, varios adbiberi in medicos uſus ſo- meth. u1. 2 leat. la euim exbibetur ut magis ab- tur. Herſione purget, quam aſtrictione cor- em voboret. Hac contra, ut magit aſtricli- Jio- one roboret quam abſterſone purget. el- Lavatur autem ob duplicem finem, mi⸗- aberum, ut inutiles eius partes ab utili- u- Luu ſegregentur,& aliiciantur iuxtà „4⸗ Dyoſcor. illud. Lavatur aloe, ut quod Dioſe. 23 rtes 7 harenoßiſ mum, tanquam inutile upr. aſt ſusaes,& krve pinga femum, al ete⸗ atur, alterum ut extimæ; igneæ, te. aſe. 2ue aperientes, z penuen pur- ici⸗ Larent⸗ eiu⸗ harticulæa. intimis, ter- aa e, eraſßis& aſtrictoriis, partibus o- 2r) htime ſeparentur iuxta Galillud, A- eri, 8 non lota valentiut vacuat, ſota au- u m purgat quidem minais fed roborat m ventriculum magis. Item alibt. Neſſe Gal. 7. pel⸗ a eræ precium est, aloen quidem illo- merh... qut 7„, ad ventrir ſubdntlionem aptio- pu- zua⸗ Ne, lotam verò de medicamenta- ndi e vi multum deponere. Tertiò pati Gal. 8. e2- ju de aanm aloe toſlionem ab ige, uat 52. lem aribus ea ſit aptior medicamentis,— 1 4 K 3 hoc 1 222 Jani Matthæi Daraſtantis 06 boc dicente Dioſcoride. Oeulorum⸗, mad medicamentis aloe torretur. Torreudas dta —— autem eſt in munda, candentig, teſiæ. biſe Diaſe. u5 Pennag, ſubinde, ut aqualiter torrii na. Japr. poſſit, eit verſanda. Decoctionem au- tum tem ea patitur, adeo modicam, ut eius Iui quidem non in fine, ſed poit finem ad. eipi Aut lib.i4 bibendam eſſe,præceperit Aetius. Oo- inh .4. ſtremo patitar& nonnulla à ſimplitt- mer but quibuſdam,& tenuthus,& cali- vin du,& ſuaviſſimè rcdalintil us medi- con camentis iuvamina;, dum quidemt, adn talia commiſcentur, ut, tum ingenut as ſton eidem& nonas, ideſt fætorem&s ¹u fat. ſiuem amaritudinem detrabantn can emendentg,; 5 imbecillam nwef Ar purgandi fac tatem, validiorem ei- nen ciant es coadiu vent; tum prætereaò aſſi 4 5. ⸗ ſuccos craſſot attenuent, viſcoſas dulſ(* cent, inhærentes abſtergeant, Sobſtru- a, ¹ 1 Cto: meatus rejeren:t,& urinas vο cent,& affictum à purgatorio phar- eiu maco: ſtomachum aſiringant, corr 15 he, renig, Tales autem eſfetlus(prasrs,« mi alia plura) potiſſimum quippe, maſſi⸗ tu, che& cinnamomum emmohnnue u5 De Aceto Scill. atque Aloe. 223 Ledd piſee facultatibus inſct vita, medicamina faætidis& amaris, mer tamentis ſint commiſcenda, trinis ſee Gal ſententius optime paiet. Pri. nueratro nigro, daucum'ſeſelimn. anium, aniſum, vel odor atum uudpiam aliud, addendum eſſepre- hf nponrnen Apparet enim, quòd bus miſcendis corum odoren maxi- me reſpiciat, quò medicamentarian 27. 7 u. quidem hominis eſl natura Snn a,in miges ac obtundat. Quem- nodum eutim graveolentia omnia ſtymachum ſubvertere ſolent: ſic odo- rata corroborare. Nam, contrariarum GaA.s. cauſarum contrarios effeclus eſſe, vult. 2. aniſtar Nec non contrariam affe kio- wmeteor. 40 m à contraria occaſione naſci, Gal. Gal.i. afirmat. Secundas Plurimi Aiedici fmpl. 15 neg;, in hoc mals facientes) hæc fawi. iaria ſemina videlicet apij, cumini, auci, petroſelini, aniſi,& quacunquè eiuſꝛ modi ſunt, copoſito medicamini ſu- ber addunt; quo; ti amaroru medica- winum inincunditatẽ mitigent; ty to- tum pharmacum ad diſtributionẽ,& 8 K 4 urina 444 Jani Matthæi Duraſtantis erinæ propalſſonem inſſigent, tam ba„ morum attenwari ſi craſſutudo, àiſſete riq, ſilentor expetaut, etiam hoc ipſum 4 factaut. Poſtrema. Cum quidem— mniæ, quæcung, purgant medicamt- na, ventriculum eee maxime a, eins oſtium, quod& ner vii plarimit V conſtat,& ideo acute ſentit, excogita-„ tum eſt bene volentia purgantibus pſis medicamentis commuſcere nefols 7 Gal.. ca- tatop. 17. atgꝗ, Hncera, eorum visoſtium ventri- 6 cuu attivgant. Oportet autem admiſta t ſemina talia eſſe, quæ& mediucameuti 4 malitiam retundere,&s eius opus now o, impedire,& humor et tum cralſoste- 2 nuare, tum lentos diecare,& viaſ A per quas educi debent, aperire, vale- o Cabin lib. ant. Quod uerà alos ipſitam maſluche,„ Queſ. p. c. quam cinnamomam, ob cenſcriptor 7 7.&t. aunc fineu ſint commiſcunda, ſis mon- 2 ſtratur. Quam uit alb ventruculum„ aſtrictione quadantenus roboret, fæti„, da tamen Gamara, qualitate eundem Sal. 6. ſubvertit. Sunt enim ommia fatids C„ ſimpl. a. amara cum veutricuho. tum velmaxi-( G.: nieiie aſturlb Haiſtomacbs apela- . fur, De Aceto Scill. arque Aloc. 225 tur, omnifariam quidem infenſa, di lan. 22 acentia& voxia. Ambabus autem Gal.6. iſce qualitatibus,& maſſiche,& cin impl.. namomum efycaciſſimè refragantur, utig, fœrtorem odoris iutunditate& amarutudinem reuſrerene cor- rigentia: Praterea maſtiche& ciuna momum, tum quidem obſtruttos me- atits ingenita caliditate& ſubtilitate reſerant(quod planè calid: ſit aperire) Avor. 4. tum ſuccos& craſſos caliditate, tenun- 1olit tateq, coattenuant(nam calidir tenui- 1ur,, medicamintbus attenuandi fa Gal.. cultas ineſt jlentosq, diſſecant(ctenim ſimpl. av. diſſectionem iude proveuire conſtat.) & humentes conficcant(tenuiaenim ⁵at7. & calida ſiocaut)& crudos caliditate ßmpl. 6. am bo aſtricioneque maſtiche conco- ²*. quunt(non nang, modicum concotti- oni manum porrigit aſtriflio).F oſtre⸗ ma& corunden humorum maligni- ol iniha. tatem corrigit cinnamomun. Quòd 57. vera hæe ſinʒ hiſce quatuor Pergame. Gal. 3 ca- vua aßirmat noſter ſententiis. SPrima. fasop*. Cinnamomum, tum ſummè teuue eſt, tam tertio ordine calidum, adeog, fie K P cans; 226 Jani Matthæi Duraſtantis caus, ut obſummam tenuitatem nul- lum eorum, uæ pariter caſſaciunt ſimp. u⁵ æquè deſicces. Secunda. Cinuamo- mum iuxtà alterativam,& diſcuſſo- riam ſuam facultatem omntbus funi- dis, putredmoſis ac ſeroſis humoribu ſe opponit; uon parvam enim omnibus malis affeltion bus ex odore ſuo exhi- S&al. imibi. bet utilitatem Tertia. Cinnamomum 3 team omues putredinoſas ac venenoſas facultates corrigit, non ſolum ſcroſo- rum,& aliorum bumorum, fed etiam letalium pbarmacorum; tum etiam ferus, virus eiacnlantibus, efl contra- rum. Conſequenter autem post cin- namomum caſia, optima videlicet,& cogvata ipſi cinnamomo, eavdem vim cal ibi. habet. Quia autem cinnamomum de- dem». ſiderari cenſendum eft, ipſum enim- Gal. r D. conſequi nemo potest, viſtrepoſitum⸗ Laie.. 46 Imperatoribus inturaturi plans ex ſ neceſſeg, fuerit, aloa ipſi eius vite — optimæ caſſia duplam commiſcere. VPoſtrema verdò einſdem Gal ſententis talus eſt. Ex hus, quæ aloæ commuſcen. ur maſtiche& cinnamomum, ſunb 55 4 taſt 4 E De Aceto Scill. atque Aloe. 227 Alaſtiche. ut odora ſtomacho ſui qui- dem aſtrittione commoda,& medica- mentariam aloei vim frangens admi- ſcetur. Cinnamomum veroò eadé gra- tiaʒ& praterea, quòd tenniſſimum ſit, ut tum ⁊entris meatus aperiat, tunt- humores,& craſſos attenuet,& viſco- ſos incidat. Tales enim humore ad ſeſe 0b purgatorie facultatis am becillita⸗ tem atit ahere aloe uon potefſt. Qua- propter, bilioſaruri ac tenuium ven- tris affetlionum optimum adeò phar- macum efl rut multos flomac hicosſæ- pèin una die perſanet. ſu vat autene- G b, G akos emnes affellus ex vi- tiatis humoribus ertos cinnamomum admiſtumzutpote qnba facultatem, vi- tioſarum ac praternalium, qualita- tuv,, in id, quod bonum ac ſecundum- naturam eft, alterantem habeat). Quare ſciendum eſt affecliones in, Wnatis circa ventrem, ſeu ventri. culum& ſtomat hum bum oribus eve- nientes;tum quidem maximè per me- dicamenta ex aloe iuvari tum contra ex aſiringẽtinm, eduliorum potun,&& A K 6 phar- GAl. t. 227 jJani Matthæi Duraſtantis pharmacorum uſu maximum in de- trimentums per veuire. Et hac de aloei catatop.. ſPaſſione. Habitus.. Vemadmodum quidem homi- (Dau⸗ habitus exx pileo, bireto,cla mide, ſaga, pallia, interula, calciamen- tis, calc ets, armis, ac id genua aliis, con- ſtat, ita Sitn ſuenn medicaminum plaxtarumq, babitum ex radice, cau- ltramis, cortice, folius, floribus ſemini- bus, ftuclibus, ac ciuſmodi reliquis conſtare, fas mihi in præſentia ſit alſe- rere variis utig,& coloribus,& odo- ribus,& ſaporibus( qnatertiæ ſpeciti Iaue ſunt/) inſqg nitis& figuru, oc eit rotundaæ, triangulari quadrau- gulari, cur va, recla, anguſta, lata, ſur- ſum tendente, ing, terram deflexa ac reſupina(qua quartæ jeffigiatis. Plan- tarum igitur habitus; earum, deſcri- ptiora eſſe mihi ſaus tides Palamonu nec non rhetoricæilli figuræ quadante nuus utiq, ſimili eſſes quæ à Gracis ua- nrννσσ, ναμρονππν, ag, Cies- reut imago dicitur, quaque nouuun- qaams De Aceto Scill. atq; Aloe. 225 duam uſus eit Virgil. hoc ad verbum- caneng. Omnia Mercurio ſimilis„vocemq:, co- loremq;, kr erines flaros, semembra decota iu. A⁵eneid, ventæ. Aloer itag, talu eſt Anaarbenſi de- ſeriptio. Aloe, tum radictẽ᷑ unam habe: ceu palum in terrã depactam,ti caulẽ, autherico, id eſt, aſhbodelo nan abſimi- lem tum folia& craßa, piuguia, lata, rotunda, retrorſum panda, ſcillæg, ſi- milia,& utring, ex obliquis ſpinoſa, Tarinſeula, ſtriata, breviastam florem- abbun: um denig,& ffuctum' haftuls 1. Sis quam Graci dgdεoy, latini a¹ cum nominant, cognatum. Eau. Dieſe.lib. mn hanc aloes catatipoßm, ſve ima 14.4. Linem ſeu deſcriptionem, ex Du oſc. pe “e ad verbum deprompſit Plinius. inari praterea ſubut; cur Dioſe. u Jupra caulem aniberico nã abfimlem, oen babere affrmaverit; cum qui- dem alihe haſtule regiæ, ſive aſphodel, ou caulem: ſed fporem anthericon ipſe nominaverit. Ni forſau eſſet; qnod Piefub.:. omina ad rérum cognitionem Gale-%. ir7. X 7 n 230 Jani Matthæi Duraſtantis Rcſponſio. uo teſte nibil omuinoreferant. Ideo Gal. i. de de eeis concendere nequaquam oporteé, AiHer. pP. r ut, immo eiſdem ſem per neglectu, a4 343.e. rerum ſcientiam, primumipræcipuos Cal, s. de ſit incumbendum. Et hac in ſummd Anatom ia de aloe/ habitue. Übi. A Lodè plurima, pinguisg, in Indis Dioſeoride gignitur, ex qua cou- ctusſuccus affertur. Naſcitur etiam in Alia& Arabia; quibuſdamg, inſulus& maritimis, ut in Androitx trahendo tamen ſucco minimè ido⸗ nea, ſed ad conglutinanda vulnera:ſt Aetrita illinatur, ſanẽ quàm utilis. Ena iu um autem duplex Andros iuſula fit; rT alera, mediterrauti maris& Cycla- dum una, Euba inſulc, qua vudo Ncgroponte appellatur, ad Qacens(vo- cantur autem,& mare illuda Venctis AMercatoribus 2rcipelagos& eiutn ſalæ, quanumtro eras ſupra quinqua genasſaut, cyelader ob id, quòdin or bem ſint fia) altera verò Oocaniſe- Tln.lib. ptentrionalus, fliberniam& Britannsd 1⁴εματ‿᷑ am interiacens, plauc illam non bane⸗ iutsl 1„ ine, dac, dac: den, renu 5 ſerd De Aceto Scill. atq; Aloc. 231 4 mntellexiſſe cenſendum eſt Dioſcori Plin inibi 4 aem. Non nang, tam amara, ſed au. 16. 4 era potiust&& acer ha, ob validi ſmum 4 Lels vegetabilia fert ſeptentrio. ltem, cum eadem plauta,& in magna ſyria, Gin Cœlopria,& in Arabita, e in mndia naſcaturs plant ſriaca, reliquis 7 aquaſior iacog,& imbecillior, eſt(ad- eo tamen ſiccat, ut vulnera glutinet) 1, caho yriack autem bona, aralicame: L. or, iudica veroò omnium optima Iuu- 5 becillior autem eft ideò, quod aque: Gal.s. 5 commiſlis qualitates omnes exolvat. fmpl 26. / Etenim retundii humiditas ipſa: tum La.4 u cadiduatem in anetho viridi&in hoi- hnn u tenſt ruta; ti vel maaxi ſcitatecn aen, . ee ea: A vel maxim fſmpl. 8. t côötraria, perit u. a côni ario—ινε⁴—) Gal. 3. 8 in eade ruta, ing, myrtade tum aſtri- ſimpl. 50. 4 ondin eadé m yrthada in ciſti folus, 3 2 229, recenti roſa, tum amaruudinéur Galg. A eadem roſatum acrimonia, G&m or Hi henul. 5 V Saerrarem, Veluti mn acribus G&wor- 6 aetbuu, medicaminibus ablutis, tum Galiibid. 5. rnuh e& alias, qua bre vitatis cauſa Selane . haueeun⸗ Præterca reponenda con- 48. f- 1161 vandag, eft aloe, non quiden in 4 ſub- 232 Jani Matthæi Duraſtantis Cal. eiuſd. ſubterranea, velhumida cella, qui ule. quidem in tali recondita, eius humidi 2. euen uh ane,Meeen Derheun Gal. 1 de dad, fiant; verum in editiore, orienta- Antid. 12. lig, Soli expoſito loco. Orientalis enim Ariſt. 7. aſpectus Ariſtoteli ſaluberrimus efl. polit. LEit hæc in ſum ma de ubi. Quando. Dieſe. in P Lantarum ſucci, liquores Ela⸗ procœxm. chryma; excipiuntur inciſo per a doleſcentiam, id eſt, earum cremen tum, aut per ver, caule. Ser enim 1dto adoleſcens dici potert, quòd& novum dictum à Verg fuerit, ita canentè: Verque novum ſtabat, cinctum flo- rente corona. Veleo annitempore, quo plantæa ipſe Gali. 4 maximè vigent; quemadmodum ap- patid.1(& paret in ſcila, quæ ſanè cum mehis 1 e Tb. tempore præcipus vigeat, tali quidem ad Pampb. 3 Aen dam 1a- in jns. II fempore colgenda. L am Galinlde men aloes caulem Plinio teſte anté é Tber. ius ſeminis maturitatem, elicitndi- Tlin. lab. ſucci gratia incidunt. Quidam etiam A. folia, quam vis& alicubi per ſeadba- rens⸗ V De Aceto Scill. atque Aloet. 234 tens inveniatur lachryma. Evenire autem id per dicta iam tempora, par eſt in quibus& lachrymæ plantarum ex intimis ad extima confluere ſolent, &(quemadmodum de aereo melle Galafurmat)à diurno ſolari calore ex medulla ad libramentum elcitæ, ſub inde quidem a frigore ſecuta nottis in cortice concreſcunt, coaleſcuntg, Et bac de aloes ſubſtantia, Quantitate, Kelatione, Qualitate, Aclione, Paſ⸗ Nons, Habitu, Vbi& Qaan- do conſeripta Imn. LIBEE.: EIIEEOS — ¹ 1rIn 8 5 6 DEMEDIL N CAMENTIS L., E NIENTIBUS, PRF- e PARANTIBuS ETPuR ganti bus.. 5 0 Aleaicinæ Studidſis utiliſ 2 ac ma xime neceſſärius. Olm in Academia Paravina Anno M. DLXXV. V d Dollone Mcdice erg NICOLEAO CVXTIO k bra propoſitus. bro Ku de 8* bli G1ESS CATTORYMℳM Ark lmprimebat Caſparus Chewlinus- * 1 1 735 14⁴ 835E 805 E 3058 ‧358 Nonirissikn EXCLIL. entifl. Viro, JOo HA XN JESSENIO A78 S§E NM. Equiti ngaro, Philoſopho& Medico celeberrimo, Domino G& fantori ſuo obſer- Vando. Na ruM eſbillad quod dici- tur, Vir Nobiliſſime, ianuas Muſarum apertas& invidid expertes eſſe debere. Hoc ſi quid a- liud, ſanè, tua quoq; Excell. com- brobat, quæ non loluùm Candoris& Mwomßeſtadmisſuslatlurulenrate- limonia per inſtitutionem tot Me- dicorucm celebrium, dum adhuc Profeſſione publicã in Alma Wite- dergenſi Academia fungeretur, pu- bües promeruit„ſed etiänum amo- eboni publici ſuos emittit tadios, quod opuſcula præmiſla Medicinæ Studioſis promptè per T. E. com- muni- 236 DIpIcAriq. municata ſatis teſtantur. Ab hac ma. teria cum non admodum aliena v⸗ deretur doctrina de Medicamcaus Lenientibus, præparantibus& pur- gantibus, libellum hunc cele bĩis quondam Medici, Nicolai Curth, nunquam hactenus impre ſſum, ed ex manuſcripto O. Lauren'x Schol I⁊s m. de re Medicã vir benè me- riti, per virum Clariſs. D. Gregor.: Morſtium, Med. Profeſſ& Illuftriſ- ſimi noſtri Archiatrum, fautorem& compatrem meum honorandum, mihicommunicatum, pracedenti bus addete, tnoq; nomini dedicare &c inſcribere volui. T. Excell. hanc meam affectionem boni conſulat & meos conatus ſibi commenda- tos habeat. Bene vale. Gieſſæ Cat- torum Calendis Jumi, ANN 0 M. DC XIV. 7. Exsell. Studioßſ. Caſpparu Chemlinua Vypagrapbu. Inſli- Besee 4 TNSTIIT II IT ! 7 5 ratio. 0 ONIAAt me- e- 4— 7 5 8 K dicamenta L ENI- ſ. ENTIA, PRKE- & ODnAA NIVIAG,. m, FSOLVENTIA ti- in omni fere morbo ſunt neceſſaria,& re Aedicinæ ſtudioſis ut d'giti manus nc cognoſceuda: I1deo ſummatum& ſim- at, Pliter, id eſt, ſiue ulla diſputatione ac- a- curata, de is, quc magts in uſu ſunt t- drout referuntur in uſum, agendum- O Auxi.. DELENIENTIBüUIS. 8 Ciendunm igitur quod i in ea Eva Quia ſit/ cuatione, quæ L E NITIO vo- Seaſe, catur, ſiopus eft evacuare tantum pri- leniti vas mas part audg, leniter. Primæ autem Prima partes 237 Oc Medicamentis evacuan- partes ſunt Ventriculus, Inteſtinas rio. teliqua uſque ad Epar: Vnde& uo- men lenitionis ortum eſt, cò quod per medicam euta lenia fieri debet, qub rum vis non ullra Epar extenda- tur... In hac igitur Lenitione facienda, primuùm conſiderandum, au convé- niat necne? Quomodo VUt autem hoc cognoſcatur, perpeu cognoſcen- dendum. 1. Num ³ prima parie- dum num conveniat 7 4 Lenuiva doevacuetur, aut non ſatis. evacuatio.(um verò partes primæ ſunt ev cuandæ, tunc conſiderandum ſecundt loco, per quam partem commade poſ. ſint evacuari, an illud& perſuperio⁵ & per inferiora fieri poſſit. 5 c St ſatis evacuentur, leuitiouè ſ Non ſem- medicamenta non erit opus. Temere per opus n. i videntur facere, qui ſempeꝛꝝ Ianun. ſine diſtinctione medicamenta lenitn tia in principio morborum adki- bent..„ Qued ſ partes hæ aut nullo me evacuentur, aut non ſatus,tunc 4, 64 ſponte ſatis evacuentur, aut nullom? Lenientibus. 239 vtio omniuò videtur eſſe neceſſaria, ut quod deeit ſpontaneæ evacuat:o- ni, medicamento evacuetur. Et hoc Quanam intelligendum, ubi evacuatio ſpon auacuatio tanea naturalis omnind eſt,& non ſboutanea preter naturamò. Nam ſ evacuatio cveniar? ſa præter naturam eſſet, ut ſunt- evus alvi vocati, tunc ettam ſi flu- xus ille diminutus eſſet, tamen ab evacuatione abſtinendum, ne motus ile naturà irritatà preæceps fiat Gal.i. ad Glauc. 14. Si materia in ventriculi cavitale Qtando videtur natare,& ad vomitum pro- vomutoria clivis eſſe, qui& factlis ſit& con- keee ee ſuetus, ꝛunc vomitu educenda eritde an. 1 ant. qua e vacuatione non eſl prſentisſſco- piagere. 4 „„Quan Quod ſi materia non ad ſuperisra Wne r Inſers- feratar ſed ad inferiora, tunc conſde- 7. 21. randum nunquid per chſterua ſteva chſteribus cuanda, au per pharmacum Cum vel phar- igitur materia ou eſt multa, neque nnun. .. r. 14— Es6 e hs evaeiatuntsene, cende. uu er mo orsna mtnet, aut a. Trſas FEne- &roean uò admattat pharmaecum, aut matum le- ſangui- nient ium. 240 De Medicamentis fanguis ſtatim ſit mittendus, obmu bum ingentem, E& alvus ante mulſie- xem ſanguiwis ſit omniuò exoneran da. quod per pharmacum cito fieri n2 poteit, tune per chyſteron evacuati" Ft.(Hipp. H acutorum 116. m Similiter ſi materia iu partibuis ferioribuu ſit,& ita indurata&uuſ va, ut non poſſit niſi magno cum 7ab- re pbarmaco edaci, tunc chſtere priu emolliendarit,&& detergenda. lden T. in qualibet fimili cauſa ſer vandum.. Phu ma. Pbarmaco verò primæ partut 94 cerum, cuande erunt, ubi opus erit maivr- ſtilicet per evacuat one, tuncg, conſiderandum, aperiora. an aliquid Vit, quod evacuationem;⁹ ſit impedire, cum q hec multa eſſe pſ Hint,(ex Avic. quarta, 1.) hiculus tãtum im pedimentum intelligo, quo Impedi- ratione materiæ fr. Nam fi materis menta re.„„. M in vent ☛ use0 Hechuma. 2Ven riculo,& primis partibus, teria. coflione, ſed evacuatione indigtat (quæ emim cruda eſt,& coqui pote ea coquenda)& viſcida ſit adwodum, Gevacuationi rebellis, tuas(ex Ga. leno z7). Meth 9.) materiaulla priue attenu- mor 210- eran. 1 uo3 aatii ais in, dolo- Lenientibus. 241 tenuawda, incidenda& detergenda. bi verd materia eſt apta evacuari &. nihil impediat, tunc conſideran- dum quiba, lrniratibus dabeat eva- tnari, in qua quautitate, quà forma, juando& guomode lenientia fint ex- bibenda. ſ. Medicamenta igitur Lenientia, 1. adiverſaliter ea eſſe debeut, quorum Quenae ruu virs uſq, ad Epar, nou ad partas ulte- 7 ,29, 3 c6- m ihres accedant,& qua materia pec- manserum 7. 04⸗ iori mn voſe ſ lud nod ria 22 2 eſt m, fa- eſt 44— V Canta,& morbo& Agrotanti,& parti lanisntii. us evVacaandis con veniant. Cumg, ulta fnt qua vnlgò leuientia dicun- uex bis nonnulia propona, Juæſunt frequétiori uſu,&x quibus uadam mplicia ſant,;uαdam com poſita. Simplicia ſunt, ut: Caſſia.. 12 ,u⸗ Alanna. AG unp lisis. Syr. reſatuus ſalvt. Aelrf lot. Fyr. viol ſola. 8 Atel viol ſolut. Hrrnd , tem Alo.. Qua ania auns Kvem babeant b T funi 9 rF 242 De Medicareniis facultaem traheudi,& ſtertus tan tum videantur davere, ideo ſter ria dicuntur. Praterhaciquæ ſunt 7 frequenti uſueſt& Lac Uatha ed. um, Feequevrapud Fiippucs Serui lactis, Pruna, Sebeſten, Arrobolan, 1 Thamarindi. Eſt& Sena, pohhod, um G Epithymum: Verum bee mi⸗ uandam maiorem vim babent. vendi ex quibus Sena vrdeturis-h uentiori eſſe uſu, de quibus&m Vi aliis Meſne latins dotet, ut cii Leniantia mpeſita. ₰ AWWns 17 Dete ehyfuaa nr 1,†* Carthamo,&&ëv... u Compoſita verò vocata leni- . Srnsentiaſunrn nd Eledtuarium levit. 3 S Diaratholicou. 1s Disſebeſteu ſ.i Diapruuk J.. Dico autem Dnlebeſten(& Vi prunis ſ.qvoniam utrumg, par alan ſine ſcamouro& vum ſcamm. Laa doſ ne ſammbved, dicätur ſi mpüun, 5 quando eum ſcuum. Aicuntur he ſita,& ſunt ſolutiva. Sunt eꝓ ſ oh⸗ ren 4 valdè ſolvunt. Lenientibus. 243 rentiam hierarum com poſitarum, quæ Eſt e ſyr. de pomis comp. ſyt. de umaria comp.& ſyr. de Cichoreo comp. cum Rhabarbaro. Hic traſ- rupi vocãtur compoſiti, ut diſtinguan- tar a fimplicibus, qui uon ſolvunt,& ideꝰ inter lenientia communiter repo- ui poſſunt. Et G Syrupus de Epithymo& aA Syr. de Polypodio. Et hæoferè ſuut qua in frequenti uſu habentur, Juæ o- mnia cum ſatis levem habeaut facul- tatem ſolvendi, ided& lenientia com Quomodo muniter vocantur. Verum cum ſuam delectua Juog, facultatem habeant& diver. ſit baben- lam ideo werſis ſunt acco Aa inter es 4¹ ſ ſ 1nnn medica- 5 danda. Nam ut de ſmplicibus prius menta la. cam, nientia. Caſſia humidior quidem eſt, in re- Caſſta. liquis temperata, atq, ex Aeſue bilem & pituitam evacuat᷑, rum omnibus bumoribi feliciter accommodatur. Manna temperata eſt, aut leniter ad Manna- caliditatè tendit&s bilt evacuat. Veru ix omni uſu omnibus etiã bumoribus L. 2 ac- 244 De Medicamentis accommodatur,& tum per ſe, tuu r⁵ cum aliis conjunfta feliciorem facité e: vacuationem,& pettus lenit. bam Syr. roſ.& viol. ſolutivi hilem²ẽ Syrupua* Reſatue ſpiciunt, ſed roſatus pauls fccior&. 4 e h. & viola- ſtringent magis roborat: violatus bu- D tus. midior, magis ſenit pectus&s ſicciori- eva bus commodor eſt; neuter verò cale- ſen facit. Ara, Melutrumq;& roſ.& violatum ier, num& ſolutivum, quia magis detergunt, ia- i vielatum. eo& craſſioribus humoribus convtu unt. Reliqua eadem ſunt cum ſyr./o. nec ſato& violato ſolutivo, niſi quod df ferant quatenuu ſrupi ex ſacchanre u 1 Hiunt, bæc verdò ex melle. 2* V f Aloe. Aloe cal, in 2. ficca in;. Bilem O. pituitam& quamlbet materiamſter- 6 corariã evacuat:& bac in frequenu G/ ſunt uſu. tua Iataſini. Lac verò aſininum ab Fhyp vide-. vum. ur accommodari humoribus& mor bis calidioribus pro leni evacuatiout, tva acut.7.& 29. Galenus verd hrola. der ſte videtur uti ſero laclu. Noſtru te 7 poribuu hac videntur potius eſſe ix 3 b ch 4 2— m A-⸗ ni- 1 „ 22 ℳ nts Lenienribus. 245 vro alteratione, quam pro evacuatio Pruna, ne: Lac quidem pro refrigeratione& Sebſten. ame&katione ſubſtantiali: Serum ve- ta proreftigeratioue& procvacuatio- Myroba. e hum orum etiam aduſtorum leni. laui. Druna, Sebeſten bilem videutur marin vacuare ſcil valdè leniter. Et Sebe- 3, Dacl ſen lotium& petłlus lenit. li. Myrobalani multarum ſunt ſpe- ler um, ſed per ſe vixx ſunt in uſu. Tamarindi, Dactyli ſunt quidem 8 gidi& ſeci& bilem evacuant, ſed e bi per ſe ſuut in uſu. 4 Sena verè Polypodium& Epi- nymum calidiora& ficciora ſunt V aut infuſa, aut detoflaſunt in. „Lewina Catchani, Hue calidaſum, 2. ſicca etiam hituitam ꝓræcipus eva 2 Peen. ſuant. an Compoſita vord ſunt, ut Electuari- um lenitivum,„od utramg bileme, Sem. Gar- vacu ae,. Diacatholicon omnes ba. ibami. worar. ch, Diaſebeſten& Diaprunum præ Flectuaria V Dae bilioſum humorem. lenienria. 1. z 8 pe- 246 De Medicamentis Species hieræ bilioſum, quin& i. tuitoſum,& quemlibet humoremin ol. furilu in tunicus veutriculi euatuant- 8 Srcom. Syt. de pomis comp.& de fumatia boſiti pur· comp.& de Epithymo&ede Poh hut Tarfer. podio, aduſfos bumeres reſpiciumt.— Syr. de Cichorea comp. cum Rha-. barb. bilem evacuat,& valeviti ter 6 ob'ſtrmt. 8 1 1 3, Hic conſultꝰ pratermitto contzo- verſias,& de eorum qualitatibus pri- 8 mis,& de eorum vario uſu. cum poc 4 non ſit praſentis inſtituti. Plura haben tur apud Adeſuen Avicennam in uu autidomrx ijs, apud Vicolaum Alexan- drinum& apud Actuarium. Plura 2 71oJ, Aetinu proponit ub. lib. 3. Plutſa * B Renareg. Nus, Cordu ti; , alj Pbarmacopolis familiara. 4. . 4.* 11. De Quantitate verè waiore e ea mibi iu De Jen. troverſia& diſtanltas. Ferum“ ritate ns. ſatis ℳ. ſi communem uſum c fit ſey veiun. Eerpa Juentiorem propenam=..11,2 2 Caſſia igitur& Electuarid u 84 456. vi lenientia datur ferè ab 3†ruſ—, ad Manna ab 5 9. d94d dig e 4 . 5 ro „Lenientibus. 27 n. fol.& viol ſol.& melroſ& viol. i Lolab 3üß. 3(14en. an. Syrcoipp de pomis ferè in eadem atia Iuatitate. Iia i r.de Poppodio def- oly- Duhymo, Srde Fumaria:de Cichorea 1. omp. aut in paulo minori quantitate. ha- Senæ folia, qua ſunt magis in uſu er Tuam falliculi, pulveriſata dantur A Fb aſa, ad Zib la fuſa veꝛd ve?deco- we. eieſgsHedmune 2 m „ni. Lahjpodeum& Epithymum& ſem. boc V Carthami in fuſa vel decocla in eadens. ben. Quantitate exbibentur. ſau V Aloë Ʒiuſg, ad 3ij. ſpecies hier an, LaA Sibad 3 Setum lactis AlBij ⁴ 16 24 VI.4ſ, ad u MIR oiAabor lara V/ erum in quærtitate medicames Quenan m tiree eolinmemaa aſtruandum eêi Sennua 3e Quidem qua fit rommnunis quauti- titane mar wo9, eauin uſu, q debet eſſe tan regula cu ditæniti. nt inſg, quantitatis, eag; dilcgei iméod Pr- ſevidain quolihet mædiamo.2. O³ bi maior eſi copia materiæ tv&uãde, AKat „ maior t&: quautitas medicamtti detur, 8 3 niß materia multa, ſit eruda,& vine 1 debiles,tuc ab omni m aim quisſcendu. Ae. ro 1. 4 Chal. eonoſcendas Ea verò maltiplex da — neaue. rI. Forwa madica- 247 De Medicamcntis Cbal. 1. de turuda valatudine 11. Meuß 3.) Ha ubi natura ſumentis aſtriiku et.(in qua natura magnaeſt latitadi cum alii ex una velaltera 3. Caſſiæ cõ modè evacuentur, aliy verò vix e Ziij. Caſſia evacuari poſſint)&& incor- poribus compaclis ac robnſtus, in atate perfecta, maior quautitau convenit: ut & in tem poribus mitioribus& mor. bu etiam mitibus ae iu materia cralſ 1 ori teuaciore& minus mobili evacu- auda, in oppoftu vord oppoſita ratit. oft tevenda, in mediis media. Præter quantitatem forma etiam medicamenti, qua debet ræbaberinſt tur triplex eſt: quædamn ſalidior, ut ſunt pillulæ quædam minus ſolidaut ſunt⸗ menteri. 6. 7 uædam liquidior,&r hac quau- Vnde ſu- matur formaæ ra- vio in ma- doo, diluta, quandog, non diluiu. Katio forma ſumetur,& à propria vi formxæ ipßu medlirameuti: Afeali camtutum emim Juo pumius eft G&o dicamen- lidius ed wajorem babet dum, mth, ti⸗*1 dnra- Lenientibus. 249 1. darabilem, quo verò mollius& li ui. Aus eſt, eò leviorem habeti vim, quæ- ja 9 1 -- Jue minius extenditur& celerius tra- ſt;& à materiæ evacuandæ natura, wodo ſubſtantia, qualitate, qwiete, fi- xione. Materia enim pituitoſa 4 Ae- lancholica ſolidiora poſtulat, ſimiliter tenax& craſſa. Bik'oſa verò& tenuius, iquidiora. Ita ſiccior materia humi- diora, humidior verò ſicciora: Craſſa & ſacca validiora requirit. Locus et- iam materiæ ſuam formam requirit. AMateria enim propinquior, aut ſo- udiora ſcilicet leniora, nou tamen o- mnind ſolida poſtulat, ut medicamen- tum in loco propinquo detineatur, ubi eſt materia peccans,& non ulterius extendatur; aut liquidiora, ſed non o- mninò liquida, ui celeriter tranſeat- evacuando& per corpus non exten- atur. Ex adverſo quo materia eft remo- rior, eo ſolidiora poſtulat. Materia et- iam quiem& multò magis, quæ eſt im pacta, fimiliter ſolidiora poſtulat- mexlicamenta: Qua veròmovetur, L. 7 liqui⸗ 2. 250 De Medicamentis lignida,& magis, qus magis mo vetu Sumitur etiam forma à morbi na- tura, 1u morbbis euim calidis& ſiccis, & in febribus praſertim ardentibus, liquidiora& minur calida conveni ent. Iu frigidioribus uerò morbis& bumidioribus ſolidiara& calidiora rſau ladww ſdeò Hiip;. lbide medicamentu ahnini ſe. purgantibus, probibet medicameuta nduam valida in febribus ardentibus; G&4 Sn acut. in febre ardente purgat laue â- atem linino cocto, Vbi maximd landat Se- rum lacii. Et eodem libro textu ²9. eodem lakte aßnino purgat,& prabes 16. beminas, ex ſupputatione nefrorüiů temporum ſunt a6 libra. Et hoc medi. camentum, inquit Galenus, fiequens fuiſſe apud antiquos. Calenus tamè ut dixi‚ magis laudat ſerum lalu, quoni- am maiorem habet vim ſubducendi- ut probat 3. de alim. facultatibus cap. de lacte,& ½. de ßmplicibus medica- mentis facult. 17. Et eſt frigidu& hu- midum, non ſiue aliqua acredine per uam ſtimulat, cujus cauſa fortaſſis Aicſue exiſtima vit eſſe cal dum& a⸗ cuvs Lenientibus. 2p1 cum in primvgradu. Sed hæc illi con- tiugit enpartium diverſitate. Verum ſecundumr ivram ſubſtantiam frigidu A & humidum et, quod ex longa expe- rientia facilè comprobatur Sumitur etiam forma à natura æ- grotantis. Alheuim aliam admittunt, aliam reouſant uec ſoluvi 2 voluntate grotanti: ſed etiam ab habitu& tem peratura. Sicctores enim liquidiora po- Hulant, ita& graciles; ex adverſo car- nof& humidi ſolidiora.* Sumitur etiam forma à natura temporum ſtatnũ atq; Regionum. Nam ubi hæc calidtora& fcciora fuec- rivt medicameuta, liquidiora& levi- ora convenientun contrariis Verò cou- traria, in mediu medina. N *⁵ 1 N 8 o Mn. rh 1 1 Tempus etiam exhibendi medi- Quande camentum eſt cõſiderandum. Tem ſint exhi- . enda mo- 1 dicamen- Nam œ pro tempore morbi cupitur,&:⸗ ſnin hus verò multis modis aocipi potest. viverfal& pareiculari, aui pro hora ia. dici qua ſumtudi eſt medicanmtatum. Si de rempore univerſali morbilo- Juamur, optimi eſt temus principi, 444 1.5 2. Apb. 212 De Medicamentis. 15 u„ 2. Aph. 29. niſi qaid impediat, ut ſupe- tenbore rius dictum eſt. Imo ſi morbuas urget ui ve ſa⸗ velprima die poterit exhiberi, etiam- lidandum— 1. lnwitivurn ſi eadem die ſanguis miſſas fuerit, ſ tamen viru ferant,&& tantum ſbaci inter migionem ſanguinis& medica- mentum intercedat, ut ſanguis poſfu Tuieſcere. Verum&in uocung, tem- hore morbi univerſali lanientia poſ ſunt concedi, ut tamen dies criticuu ca- veatur,& dies etiam criſi proximus, ut vult Galenus. In quo Si verâ de tempore particulari lo rempore uamur, 14 opti dias erae amur; temptua optimum erit naui. melor& guietior: quod ſi morbus zendam Motidie affligat, eligenda eſt hora in lenienn. qudà affliktis ‧pſa ſatus ſit remiſſa, au tanto tempore detur aute aſſitionem, vt pot evacuationem abſolutam iſius medicamenti ſuccedat aſfliclio. Dr dis Si verò de bora diei ſermo ſis, tunc Sora dan- lenitutiailla, quæ fers cibæria ſunt/ Aa lanien-.„.. 7 vtr- ri qu, in nutrinentum facilè con ti poſſuut, per dimidium hora, velho- ram unam ante cibum prabenda ſunt. Gal.de auim. cæp. de pruvis. Ea ver⸗ 9 ½ 813 Lenientibus.— mha nou facilè verti poſſunt iu alimen- um, per&. vel g. boras aute cibum⸗ anda ſunt, ut eorum operatio fero ſit erfecia. Mihiltamen prohibei quin- Iante cibum illa poßunt dari per ho- am unam, cum levia ſint neg, tur- ent. Quin& gravia medicamenta, neceſſitarcogae, per horam unam et- am ante cibum poſſunt dari, quin& cum ipſo cibo, ita tamen compofsta ut nou ſnt valdeinſuavia. Hipp. in lib. de medicamentis purgant. Gal. 3. Afeth. 1ſ. G 14. Meth. 1. 3 Caſia itag, per dimidium boræ, vel eram unam poterit dari ante cibum. lectaria verò,& ſheciss hieræ,& ſi- nilia per 4. vel. horas aute cibum. ta G& qua in potu ſumuntur: Verum ut ditum eſt ſi res ita poſtulat, etiam her horam ante cibum poterunt dari. ora verò matutina commedior eſt, ve ante prandium. Quodſf ant affli- 0, Aut aliquid aliud impediat, tunc etiam& veſhertina hora,& ante cæ- am poterit eligi. Neq, tamen eosre- Drepedendos puto, qui pro capitis eva- 8* KX 7 cua- sempoſiria menro. T. is.: Veru ea ratio varia eft. Nam me. 254 De Medicamentis cuationepillulus fumut ſtatim peſtc- na uæleuiar ſit. De qua re latuus àm fnit alias diſputatu. Mon autẽ proboi poft horam unã vel duasà cænu din- tur medicamenta illa quia tunc ien poris concollio impeditur. Solidiorat gitun medicamenta& validiorapur vel b. horas ante cibum ernnt dauda, cum univerſum corpusexpurgandum erit. Vbi verè aliqua particula expur- ganda' ſi propinquior fuerit, parum an- te cibum medicamenta poterunt exbi, beruſiremotior multum aate cibum, verò caputtuno& poftcibum, ſlatin poterunt æxhiberi, praſertima cæu. Ratio etiã ſive modus cõponendi medicamenta eoguoſtendus eſt,ou mitur verd hec ratio ab ijſai fert ſoo rum lani dicamentil ita debet cẽpani, nt non li- — ·.„d mntium. Aut, ut nã tur bet, ut per convenientéte. Lionè evucuet fiue moleſtia,&— 44 ad locu materia perveniat, ut tantum at, quantum morbus poftulati, quam minime ingratum ſit.. AMaximè a. videtur neceſſaria re — corro- Lenientibus. 25 vario modo poteſt lædere, ſiquidẽ me- dicam ina quandog, ladunt qwalitatib. Drimis, c ſunt aut calidiora, aut ſiecio- a&c.& tunc contrariis qualitatibus ſunt corrigẽda. Quandog, ladit ratio- e ſecundarũ qualitatu, aut mordédo, aut erodedo, quæ laßio lenientib. Gem- blaſticis corrigeda eſt. Quandogq, vol. dnnt tertiis qualitatibus& quartus,ut cum certa quandã partẽ aſſiciunt, aut ſecundi totã ſubſtantiã, quæ tota natu- aeſt inimica noſtræ naturæ, quæ laſio tolitur per ea, quæ tota natura viciſſim unt amica natura noſtra, ut ſunt odo- rata, quæ praterꝗ ꝙ amica ſint naturæ. noſtra, G& es conſervent, atg, pcipue os ventriculi, ab iis medicamentis pra- eipus laitur etiã materiaã parant,& Viad aperiunt, ut evacuatio felicior ſit. V Cumg, medicamẽia uerè ſolventia, Lac peipu⸗ pbarmacoſſtate,& veluti venenoſitate quada ſint Sdita, ideò hu- V uſmodi correcliene maximè indigent. e qua etiã correclione, præcipuè mé- tone facit Hipp. 2. Acut.il. Gal. in ub. correglio ipſius medicamenti, quæ& Cor,/eltio oſa uaria eſt, quoniã medicamenium venee. 25 De Medicamentis quot, quando, purgart oporteat. Avit- autem quarta.j. 6 Meſue, ubi de meẽ dicame ntus agit. AMedicamenta verd lenientia tali correc,one levi egent, quoniam etiam tali pharmacoſtate, Itviter prædits ſunt, ladunt tamen& ipſa, alia aluu rationibus, qua ſuam correctionem poſtulant. Solventia vcra prater di Clas correctiones, videntur& aliam quandam correclionem propriam 5 ⁰⁷ ſulare, quam arbitror apprimè utukm elle, qua eò magis eft obſer vanda, quod minuu ab aliis fuerit declarata. Nota qus- Nam cum multa ex his ſolventibus modo ea- rardtica per lenien- furiosè agant, ex quo furore ſapè agro tanter iv mortem præcipitantur, nete tia 2ddita ſaria eſt miſtio eorum, quæ mitigent ſint corri- renda. furoremi ſimulq,& evacuationem dd iuveut. Qa⸗ miſcendi rutio, a Aicſuc fuit cognita cum Manam ipfam, Cas aliis coniungit pro frlici evaruatiout, eo quod Aanna‚ inquit ipſs conſoletuf evacuationẽ. Quod videtur& Mpf attigiſſe 4. Acutorum 29. Vbi date medicamento valido, poſt aliquot 55 Lenientibus 27 lee aßsinum eollum copioſum prabet ad correttinem furoru wedicamenta validi. Quod ſi hac lenia medicamen- ta praſto fauſſent Hipp. certè eum va- iidu ea miſcuiſet. des In qua tamen miſtione cavendine medicamenta ita miſceantur, ut in o- beratione ſibi invicem adverſentur, ut alia tarde, alia cttò gant: Quod Gal. obſervavit in 1409eon& quando,& H unj, cemm in lib- humortbubs. Quocd quidi cavehitur ſiea miſceantur, qus epta ſunt miſeeri, quag, ſe tuvi t cor- ant, Gita ex arte mijce5⁷ tr ut opti. me fermententur,& ad natur imie tatianens ad anam forma redidantur. Lenientia verò medicamenta, it Quomaa, dillum efl ſuar etiam habeut lijones,&ordan. Caſſia enim flatus excitat& ven- nue. triculu deò corrigẽda per ea m laxat, ided eorriſ da pe, ca, C,,ai, ua Rlatus difeutiunt& ventriculum Geu. roborant, ut Maſtiche, aniſo, cinamo- mocorrigitur etiam coriandro, ubi ti- 8 49 A mentur dalidiora, quandog, Ifrloeoe, uu pellus magis reſpiciat, ut&per alwa, Iuæ alias partes teſpicium. au Mauna 2ff De Medicamentis Conededi, Manna verd nullam uidetur poſtu- Manna. Corredꝰi Alocs.— lare correilionem propriam. Quedſ aliquanda corrigatur, hocfiat, auirir tione materiæ,aut marbimut ægrotann tisaut partis leſæut ſi bumidiiauladin retaut dulaedd«°.u Aedicamenta verò compoſitas u Elelluaria, ut r. compoſiti ab ipſmet axtoribau videntur fuiſſe cerrsdla. Alod, quia vidatun aperire ora ve narum Bamorrboidum G& Epatinnd 7. n iha⸗ prop onit Afa Dragagandum& Bdellium: ratione verdò ſuæ caliditatis& hicita- tis aut omninò carrigenda erit:aut ter te in corporibus& mexbis ugrtempe, ribus calidis Es ſiacꝶ omnind caut“ 44 erit, Gubi materia nsu adest auatu Anem Ls 2a! ₰ corralli⸗ Sena Epi h ymi& Polypodii. anda, ua ratiane cax Gal. ſeuteutidt Auda hellicam dequcit. 1eR kANNAN Sena vero Epithymum C Polypo- dium, quia talidla ꝗ ſteca ſent, vi triculum turhans, Scdeeee Rſunmn Jaudau babent barmue ſu haldgesn rnenfwe⸗weact infundantur,uel de raquatur Cu⸗ne 5„ Lenientibus. 259 tio ad mitiganda medicamenta maxi- me facit)& cum aſſulis, cum liquiri- tia velcum cinamomo miſcentur ſimi.. lis ratio de feminibus carthami. e Da quan- Quantitas verò corrigentium va.— ritate dor- ria eſſe debet, pro variatione correctio- vunre mis. Nam quanto ſunt magis medica: menta veuenoſa tanto majorem poſtu⸗ . lant quantitatẽ corrigenun quandog, eualem quautitatẽ, quãdog, minorẽ, quandog, etiã maiorem. Iin pro varid corrigentus natura quandoq; cérrigens tantws orrigit,& tunc in minvri quan. titate miſcendum erit, quandog, verè G& corrigit& adiuvat eyauationem., tuug, in maiori quantitate eru mi ſcendum ſß reliqna ſunt paria. mn Sumiiur etiam quaatitas corrigen- tium à quantitate natura evacuandeæ, a morbo, Anaturaagrotatis&' parlis. Alienim ab eodẽ medicam tio magis, alj minusledunturſumitur& abipfßa, tẽporibaus. Calidiora. tenpora peſtu- lat refrigerãtia iu maidri quãtitate& ita de ſimilibus veri hac exqniſita ra- ti G& miſc edi&corrigedi medicam tis 45 259 De Medicamentis ab ipſa arte& ab iyſo uſa præcipua de- ſumenda eſt. 5 81 Af,Auso. Sed jam tem pau poftulat ut clario- vonendori ris doctrina gratia exempla compeſß AMedicamt ‚jonis propo nantur, nam reliqus Jorum. conditiones ſatis ſunt manifeſtæ, ſiqui. dem medicamentum per convenientẽ regionem evacuabit, ſi tale eligatur, quod vim habeat per eam con venitn- tem regionem evacuandi, ad quam materia vergit,& via G materia ſit præparata: evacuabit enim ſine molt- fiiaubi& materia erit optimè præpa- rata,ac viæ& ægrotans& medicamt tum valdè ſit proportionatam. Hipp. lib. de humoribus. Gal. p. ſuo comm. in eum librum,. 6 Fer veniet autem ad loci materia, ſi wedicamentum eligatar quod ma. teriam illam tantum reſpiciat,& on aliam ſi locum etiam illum reſpiciat, aut miſceatur cum aliquo ad eum lo- cum deducente,& ita etiam fiue molt- ſtia agit,& dabitur in ea quantitatẽ, Juæ ſuſiciat,&s ſitomniudò proportio- natum& materia& morbo& egro- . taut!, Lenientibus. 261 tanti, tunc ad locum materia facultas berveniet& aget quantum debet age- re. flipp 1. Aph. a. 25. G 4. Apb. 3. 1b. e purg. NVon erit in gratum ſi ita com- bonatur, ut agrotanti maximè cou ve- niat& non I huteat Summa verò compolſitionis& per- ecka ratio in proportione exiſtit, ſi opti- ma ſer vetur proportio in omuibus ſci- cet in iis, quæ componuntur inter ſe, Gin ipſamet compoſitione& miſtio- ne,& cum materia evacuanda& loco materia& morbo& ægrotante& au- nexis. EXEMPLA. Exemplum primum ſit lenientis in B,iuaste- forma boli ex Caſſia, ut: uiens. Fr floris Caſſiæ noviter extratla Jx. Aniſorum 36. . Aiſce cum ſacch. fiant boli& den- ur per horam ante cibum. Capitur vie flos caſſiæ, non illius Caſſia quæ aro Beina. matica eft& ſimilis cinnamomo, ſec ſtam flu⸗ illiu⸗ quæ vocatur hiſtularis. quæg, Vim larem& babet lexiendi, quæg, notiſſima est,&u- iaſiam li. itus pari pinquior flos vocatur, in quo&mnενm. præci- 2 De Medicamentis præacipus vis leuiendi& labricasdi 4 eriſtit. Additur autem noviter exts- eil dI2, quomt ſi fuerit percolata& diu- 74 tius detiveatur vim ſuam amittit. CE. piuntur Bri rum rameu pro wariustéi- ad ditionibus ſuperins poſſtis poſſint capt te pauciores& plures, ut à vi. vel, vi¹l 8 Z. adxrI. ſexim nihil impuguet, ſie corporibus ſatis robuſtis ad Ivii Ap? ³ tur. Quandog; verò poſſunt capi iij. i f tum, vel iiij drachmæaeubi nò quæritul intcgra lenitioiſed quædã tantu exers 8 mentorũ, quæ quotidiò generantur,? d vacuatio,& ubi agrotans vec perſe?-G. vacuatur, neq, clyſtera, ue glan k admittit, ſed cſſiaw pracipus facilim 4 capit,& hæc quantitastertis vel qus, ke tò quæg, die poſſet eoncedi cum duts C conditionibits ſi neceſſitas poſtula- 2 Aliu me. Solet etid hæc caſſia ordinari quas 6 dua, quæ dog, non in bolo: ſed in fiſtula ut eg6 4 Aatur taſ taus vel miniſter cultello ea extrabat, a min ſta. quæ ratio multis& præſertim pusran e ſIolet eſſegrata, tunog, ordinatur hoc 2 modo..„ Calli in fqtala ab 3ij ad 555 V 5 74- rdes ime af- K . a- 70* 1 Auhena 3j.capieutur, ſi minoriad 3.. Lenientibus. 263 8 Et capitur per dimidium hora ante eibum. Quautitas enim hac ux adæ- quabit 3Xelxit. Pori Caſſia. Pueru- las tams delicatioribus ſatit eſtß detur 24 3i ad Zh u fiſtula,& quia multu kemporit conſumitur dum extrabitur & paulatim deglutitur, ideo pofl caſ- ſiam de glutitam per dimidium horæ, aut etium per quartam partem horæ cibus capi poterit. a Ordinaiueriam Cullia condita ab calt⸗ uſg, ad Z/ß.&et ſatit iucunda,& conditz. elicatioribus aceommodata. Addide in exemplo Aniſum pro cor- reclione, quia fatus diſcutit, ventricu- lum roborat attenna:& preparat ma- teriam ae iucunditare ſua amicum eſt. Capitur 36. guia hac quantitas ex cs Corrigens uni uſuſuſiciens reperitur ad corre- Cah⸗ Kionem,& proportions habet maxime legitimam cum v. I. ſitamẽ capientur awt plures aut pauciores Z. ipſius calſiæ, eadem quantitas aniſorum poteſt ſer- van, quialieitimam etiam babebunt Dynpvrtionem ſmnujori opus eftcorre- 4 Qued Afodus, quo boli exhiben- tur. 264 De Medicamentis Quod ſi ventriculus robuſtus ft, aut nihil capiatur, aut par praſertim ſicaliditaær aniſorum timeatur. Verum commodè tuvc aut maſtiche, aut Cort andrum poterit capi pro amiſſis todem modo. Quodſi magis odorata plactant, ſumetur aut cinnamomii, aut Caro pbyllus, autnux Muſcata a Oj. ad 59. vel etiam plus, ſi dutæ conditionas p ſtulaut.““ Fiunt autem Boli cum ſacch. jucun ditatis gratia, quod ſi quus non lbenter admuttat dulcia,poterit omitti,& elr gatur ea ratio, quæ ægrotanti ſit com- moda ut involvatur in plactulis, qus hoſtia vocantur,& irrovetur velas. roſ.vel ſimili re jucunda. Poterunt& Boli deaurari pro divitibus, ut gr⁵. Quid ſa 1 ciendum poſt aſſum ptam Caſ- ſ[ant quæ os ſtomachi& palatum tiores videantur. Datun per horam- ante cibum,& per dimidium hora pe- terit dari,dum modo ventriculus co" quieſcat& ad cibum capienduvnſu 7 bruu. U Ntne. d ue Poſt aſumptam Caßiam dudt thii conſolentur, ut vel ſemina alH 2 eiila Leniencibus. ila minutula ſacch. coudita, vel cinna- ſiam, val momum illud minutum ſaecharo con. fimile me- ditum, del aliquid ſmile ægrstanti iu- a⸗ cundum, ut ventriculus ſedetur& no evomat,. Poterit etiam os abti vino auquo odorato, ſi nthil impediat, neg, olor capitis, neq, inflammatio intar- va, neq, febris. Et hæc ratio exempli varia in frequenti eſt uſu. Quandog, verò aliqua miſcentur Corrobe- bro maiori ventriculi corroboratione, utſb. Diarrhodon Abbatis, aut ſicali- loribun ſit opus, ſp. Aromatici roſati, eodem modo ut de Aniſi dictum est. Quandog, miſcetur quod deducat, ut Mapus ratione petloris, item li- Iuiritia ratione petoris& renum, ita de aiius partibus. Hæc autem- Tusdeducant, eligenda ſunt, ut nec Deducey- Ventriculo, nec aliis partibus noceant, in&s quantitate, qus tamen poſie deducere„quæq, addita cerrigentibus won faciat medicameutum ingratum: Deſtauiſorum capiatur ad Sſj. Iijſſopi ad Oß vel utriuid, DEuſq, ad Dj. andog, verd cum caſſia miſcen- 1 tur — 285 De Medicamentis tar non ſolum qua corrigunt, verum- Euauuan- etiam quæ evacuant, ut Eletluani- ti. propoſita„quo iu loco quantum addt- tur de Electuario,tantum demendun eft de ipſa caſſia. Hoc autem fit ubi di- verſi humores in veutriculo ſunt cv cuandi, ut: E Caſia noviter extrabl. Eltllus rij leniti vi ana vel vt. Miſce Ec. ut ſapius dictum eft. Eadem eit rauui de reliquis Electuariis. Quaudog, verdò miſcentur cum 4. Conigen. ſia; quæ ſimul&æ corrigunt&evacs 22a. ant, quod ſpecics hieræ hmopl.commo, præſtant,, in quibus multaſunt 270. mata, qua ipſius alues operationen adiuvant, quarum Shnnei n0 proponitur, quemadmodum neqv Elettuariorum, cum ubique habta- tur,& natura ipſöorum, quæa miſc 2 tur, ubique explicata reperiatur. yſus ſpe Uſus autem ſpecierum Tieys 3 cierum ad extrabendot bumores infarttas Hiera. unicis ventriculi,& ad poboraudum ventriculam ipſum,& adre ſtendu purrcduui,& ad dam Cuſian putrediui,& ad corrigeuda ixſum Lenientibus. 267 ipſam: Et quò magis hac erunt neceſſa- ria, eò maior copia capieturſi caliditas uon timeatur,ut: Fl. Caſſia noviter extr. Zx. ſhe- cierum Hieræ, ſ. OB. cum ſacch. f. bolus. Poſſunt etiam capi 3ib. ſpecierum⸗ hieræ ſimplicis, ſi magis neceſſaria ſit iera, poterit eiuu doſis augeri, caſſià liminuta. Si volumus minorem- evacuationem, ſed diuturnam mo- ram ſpecierum hiera ix ventriculo, tunc. Fl. Caſſia 36. Sp. Hiera. 3/H. Quc ratib ad ventriculum maxi. me laxatum& infartlum humoribu- confert. Si minor adhuc quæritur eva- cnatio& diuturnior mora capientur Lecies ſolum ipſius hieræ, ut: de Sp. hieræ ſ. ij. cum melle roſf. bolus,& dentur per. vel 6.horas an- te cibum. lia verò magis operantur diu detenta in ventriculo ante ci- um. 1⸗ Pn. 26† De Medicamentis Probarentur etiam quando in mul- ta copia miſcentur cum caſſia, ut per J. horas ante cibum darentur, quia non ita con vertetur caſſia in alimentum uhi itafuerunt miſia,& operatio tri maior. Nec mirum fit quod antiquioribul doſi: ſpecierum hieræ minor Cſet qui noris temporibus ex uſu frequentié peritur doſis propoſita commoda, ut&t- iam leviter evacuet: neg, etiam mu rum ſit, ſi antiquir erat in uſu in potu, noſtris verò temporibus nulo modi videtur poſſe ferri ob eximium ams, rorem, ideo ſemper aut in formà b aut pilularum datur. Et hæc explicatio primi exempb paulo prolixior fuit, ut pro multis exâ plis ſatis faciat, neg, in aliis longior 4 ſermone ſit opus. Nam eadem Callis, pro potu rariſſimms eſt in uſu,mihil tam prohibet, quin ſiagrotant voluerit,po( ht etiam dilui, aut cum iure, aut cum decocto, ut paulo poft dicetur.— Simili modo Gſpecies hiera quau- dog, porerunt dilui ea ratione qua di- — eeiuur tis qua& evacuationem adiuvant Lenientibus. 269 eetur inferius, ſiagrotans aliam ratio- nem non admiſertt. Fit etiam ex ſpecie- bus hiera Elestuarium de Hiera, quod bro chſtere potius eſt in uſu quam pro lenitione per os facta. UMud non eſt prætermittendum Euatuan- quod aliquavdo caſſia miſcetur cum tia& cor- G rigentis. corrigunt ipſam, materiæ malignitati, ebullitioni& putredini reſiſtunt,& morbo etiam adverſantur, ut quando miſcetur cum Tamarindis in febribus valdeè bilioſis, aut in nodiit, Tama- rindi enim omuia qua dicta ſunt ſuà naturd& endrareh præſtãt. Miſce- tur autem cum amarimdis ea propor- tione, ut Tamarindi ſint multè minori 7uantitate, quoniam ſua aciditate ali- quo modo ventriculum ledunt. Quare cum Zrx. caſſie ponentur 3§. Tamarin- dorum ad 3. yß ut proportio ſervetur vel cum Zix. calic, iy. Tamarindo- rum, ad ſummum cum 3111. Caſſia, Ziiij. Tamarindoram. Si longiori opus eſt lenitione, cum Zxil. caſſia ponen- eur Zij Tamarindorum. Itaq, varia M 5 fiet tia e ro Porantia. 27% De Medicamentis ſiet miſtio pro variis ſcopis, ſer vatà ſemper proportione. Quandoque verd miſcetur etiam caſſia cum ijt, quæ& ipſam corrigunt- Corrizan-& ventriculum roborant& vermes interſiciunt, ut ſi: Aloe, ſcordi, ſeur.citr ſem. Ab- Huth. An gr. V. Ei cum iuſta quanti- tate caſſia miſceatur. Et quia puerulu ſapè hæc ſunt neceſſaria, qui caſuam in bolo on admittunt, ſed potius in fiflula, ideo ex iſtis pulveribus parabuntur;. vel.vel † pillule parvæ& tradentur cum re aliqua grata puerulo, ut cum panatella, velcum ſyr de ſucco acetoſa, vel cum ſyr. acetoſo S. Poftea dabitur Caſſia in iſtula ad 3. vel ad zſ. pr- ſertim ſi fuerint infantes à duobus an- nis uſque ad y. vel circa hanc ata- tem. Si febris adeſſet inſignis, poteruu- capi ſem. acetoſa& cornu cerviuſli, & dein Aloc&s ſcordium. Verum G. hec G illa poſſunt addi, quia exilud quantitat magu proderit interficiende vermas quam caltfacieudo uocebit. SIpecies ——— Lenientibus. 271 Species tamen hieræſ. ad vermes ei- iam maximè conferent Elduaria uerò propoſita omnia in Elecfuaria eadem quantitate& eodem modo po- terunt parari, ſicut& de caſſia diclum fuit, ſed correctivo non indigent, quo- niam in compoſutione ponuntur ſua correctiva. Quandoqx tamen corri gentia addi poſſunt non ratione Ele- Kluaxq ſedratione aſſeilionis alicuius, quæ inſit ventriculo prater naturdm- aut ratione alicuius materiæ, ant ratio- ne de ductionis ad locum laæſum. F bi tameu notandum eft, quod ea, quæ de- ducunt nullo modo couveniunt in- principio, corpore exiſtente repletoſed in progreſſu poft aliquam evacnatio- nem. 14 1 Conveniunt etiam&. Elecluaris Laxantia dauperibus,& quia diverſos bum ores hi Pae- ſolent congerere pauperes,& quia non poſſunt præcioſa medicamenta emere, & hac de forma in holo. In forma verò potabili erit, ut: 73 NManna Elcttæ Ziij-uru macri. 7 ſ. , AMſſe. ribnd. Potio le- niens. 272 De Medicamentis Aliſce fiat porio per. vel. boras ante cibum. 4 Capitur Manna non illa, quæ dicl rierea tur Mauna thuris, ſed Mauna lenuts. tie inris va illa notiſf quæ leviſſ. evaeuat, data brodu ad zig. In alvo autem valdè agfrila enus. ,4 zuij&aſg ad V. Diluitur cum is- re macro, quoniam pingue ſubvertu ſtomachum. Et erit ius aut pulli aui bœdi, aut vituli, verum& ex caſtra- to,& ex bubula etiam carne, ſineco ſitas cogit poterit capi. Sus autem iltud poterit eſſe& ſimplex& alteratum Cu aliqua re, quæ dulcedinem maundast eft iugrata porrigat, aut etiam ventri culum roboret& putredini reſitate ut ſi cum modico coriandrorum bull- at aut acetoſa, aut Endivie, autſimili rei pro ſcopis ſuperius poſitis. Diletum Poterit etiam dilui e; aqua Eudi- cum aduis vic velacetoſæ Vel ſimili act ommods Teſtilatis.„velex decocdlo aute parato, ut illu Dilutum eſt quod vocatur decoclum florem: cum deco- fructum cordialium, quod ſolent pa o. flor.& rare ex floribus violarum, borragints; futt. Bugloſſciex luiubis, ſebèſten&; 44 1 Lenientibus. 273 lu, quæ omnia vim habent& leniendi & temperandi& roborandi. In quo decocto poterunt poni, quæ reſpiciant materiam, morbum& partes. It ven- triculum, ut pectus, unde etiam fit de coctam ex reb. quæ vocantur pectora- les, qua ſolent eſſe nanheaeheſe paſ- ſule, liquiritia 3 capillus eneris. Sa- dem ratio de reliquis partibus: Decoctum etiam poteſt parari E- Becodum vel ACA- . 4. ti Epirbymi„velex Polypodio, vel exſe⸗ vnnue 27. minibus Carthami fratlis capiatur à dis lenion. dij. ad Siiij. ſ unum tantum capiatur: tibaa, vacnativum, ut ſi aut ex fol. ſenæ, ſduo, tunc utriuug, capiatur ad dimi- dium totius quantitatis, quæ videtur eommoda.. Capieutur autem illa, que dillis ſcopis videntur commoda,& per no- dtem infundentur cum ditlis rebus in aqua calidiore, aut leviter decoguen- tur,&s ex t decodlo colato diluetur medicamentum. Ex quo decocdo capi- tur q. ſipro diluenda Manna,& dabi- tur ita diluta Manna per 4. vel J. bo- rau aute cibum=. Verum in temporis 71„ an⸗ 274 De Medicamentis anguſtia poterit etiam dari per horam co, unam ante cibum, qui cibius lcvio„ ſit. 2 nit Zevien, ldem decoctum ſiparetur cum Sis eli Seeeee fol. ſeuæ u/9, ad 3u1. cum reliquis 21 Sana, velcum aqua, vel cum iure, aut etis cum ſero lactis præſertim caprini,td- 3 detur leniens commodum pauperi- 34 bus. ſti Quod dixi de ſena idem de reliquus ſa dicatur. Natura ſolutiva valdè diuis redduntur mitiora&lenientia, ut Juò 4 magis decoctum hoc erit dilutum cun 8 multa quantitate liquoris, cd lentiu erit,& cum ſero lactis caprin T vim etiam acquirit leniendi& ſu. .' vem. Dt autem Manna varia rationt ae poteſt dilui, ſimili modo& melroſa tum ſolueivum& ſyr. roſe ſolutivus, & mel violatum ſolutivum,&ſr- E violatus ſolut. Servata cuiuque ſua& quautitate& proportion? ſa eum bumore ſolyendo& reliquis 3 cou- = — Lenientibus. 275 conditionibus. Semper enim pro hu- more peccante& reliquis conditio- , eibus medicamentum proprium crit buh eligendum. ram V vior. iam Poterunt etiam hac miſceri, ut Td. Atanna cum melle roſ. ſol. an. 3 ½. vel ai. 348. vel 3ij ſi opus erit. Quu wi- ktio potest fieri ex utroq, aqualiter zuis ſumpto„vel ex alters in maiori quan- us titate& altero in minori, pro Variis Jau Kcopinut ex Afelle roſſol 3ii ex Man- Num na 35. vel ex adverſo&c. ii Poſſunt etiam ſimul miſceri, ut: kc- Qtanna, mel roſ. G& Hr. de pomis Comp. an. 31. vel 3 9. jimtü me thodo S& Eleckuaria poſſunt parari in potu e ad 3/.&; ulra i oprus erit. Nam ſa 1 en dictum est diluta redduntur im- 2, becilliora. Poterunt etiam miſceri . Electuaria, at Electuar. Lenit. ad 31. lanna ad 31. aut 3§ el mellis roſ. “ ſol. vel r. roſ. ſol. velalicuius alterius . uſ, ad 3ij. Quod dillum est de —, a6 319 2tA. ELluaris lenitivo, idem de reliquis . 441 6 di. 276 De Medicamentis dicendum, ut methodus ſuperius eys poſita&s eligendi medicamenta,&“ rum guantitatem&componendiſen, ber ſervetur. IN FOKRMA VERO ſolidiori. forma ſa. B Aloes non lotæ Dv. Alaſticed9 lidior in Cum aq. Endivia fpilula]. per hond pillulit. ante cibum. Alod eligatun optima, ut quc ſutos. citrina vocatur a Moſue, non lota, 7uia ſi lavetur, minus purgat& ma. gus roborat. Conveniet autem nonin⸗ febru, neg, in morbis calidis, fed prs eipuè pro Kercore educendo,& qui- buſdam in uſu eſt ad di.& meduiocri. ter educit excrementa, qua quotidit generantur, quæ ratio non probatur: gveniam frequenter ſumpta nimusex Hiccat, ladit Epar& facit heætticam. Varia A. Solet autem Aloe multis modinpa lo²iprapa: rari, ur ad varias uſus aceommodeiur âd. Aaceratur enim cum ſueco Cichores, agrimiæ& aliis pro vario ſcopo, its cum ſucco Aoſarum, ut empeneu nud. Lenientibus. 277 neddatur,& vario uſui accommodata. Pillule autem quandoque detinentur haratæ in Maſſa apud pharmacopola, quandog, formantur cum aliqua aq. flullaticia, ut Endivia& fimili, vel cum æliquo S&yrupo q. ſ. ut redigantur in formam pillularum. Numerus pillularum varius fit, dro arbitrio agrotantis E&s dantur per vel. horas ante cibum, vel ut ſupe- rius dittum eit de pillulis. Ha ſunt forma in frequenti uſu, ex Tuarum methodo aliæ quam plwrimæ hoſſunt excogitari. Inter has formau in frequenti uſu ſunt Paſſulæ, quavocan Paſulæ tur præparata, quæ vario modo ſolent laxativ- hraparari. Commodè autem parawtur oc modo. DPaſſularum pinguium Ib j. deti- ventur per noctem unam& alteram cum ſasch. rub. IB B. uſq, ad 1 j.vel ca Hacch, albo craſiore, ant etiam capia- tur ex infaſione roſarum ſolutiva ad J. in quaà de coquantur folia ſenæ ad 44 Ziugiberis, Liquiritiæ, an. 3/5. Coletur in dilla, infuſione paſſule in- 5 1 7 fun- 27 De Medicamentis fundautur ad conſumtionem ipſiuin ² fuſionis, addatur ſacch. craſſioris ſß. v Miſce& ſer vetur ad uſum, ex quibu tân capietur 3 /. uſq, ad 3 z per dimidium horæ ante cibum.. Aad hane methodum poterunt 4 alits etiam modis parari, ut ſi cum di⸗ ctà infufione non tantum capiantul 3 h fol⸗ſenæ, qua ita ſe habent ad paf 4 ſulas, ut pro qualibet 3. paſſularum 5⁵ 7* ut n lib.i palſularum ſint Zii folſenæ: ſem. carthami 3 6. 5 1 poſſet etiam addi&hab. ad 36ſed hoc non erit decoquendu cum reliquts: ſed factaà cocioue in ditta infuone tu roſteoletur G& poſtea Ahab. addatur, 2 quoniam vis ipſius Rbab. cum dillu foliis& ſeminibus abſumentur, nequt Rhab. decoquatur ſed tuutum infun- datur,& poteſt adai Zi. cinnam. Quin etiam post ſaccb. additum poterit ad- dicinnami elettum ad gyj. vel i pu veriſatum, ut tota confetio reddatur incundior,& hac poterit elſe form ſatus frequens. Quandog, veropro vi rius ſcopm foce ſacch poterit capi Ahoe 1 ... vd, — 8₰ — 8 6— Lenientibus. 279 d, ut mel roſ. ſolut. vel mel viol, ſolut. velſyr. roſ ſol vel ſyr. viol ſol. ut redda- tur vario modo vel validior vel imbe- cillior. Iia liquor ipſe poterit parari cum Ir, qua ſunt aut frigidiora, aut calidio- Ia, aut iucundiora, aut minus iucunu- da,ut ex una methode artificioſa muu- merabilas formæ particulares poſſint- Produci. Fiunt& Fercula, quæ meneſiræ Vocantur ex Betis& Mercuriali cum multo oleo dulci,& paſſulis, qu etiam commode leniunt,& magis, ſiadda- tur ex pulvere ſena a 3b. uſque ad 3ij. Pro incunditate addatur aliquid mel. lius aut ſacch. aut etiam cinnam. Et dalenientibus hac tan- quam exempla ſa- tis ſint. DE 25 De Medicamentis DEPDRAPDARANTIBIIS. AMateri⸗ P Ro materia præparanda iidem f⸗ preparan. I roè ſunt ſcopi conſiderandi. NVan- da kicitur praparatio materia ad aliquid diciuu, eelpediveè nimirum ad ipſius evacuationem„ui commodè fiat& abſq, ullo nocument": Cognoſcenda itaq, materia,& quæ de⸗ bet evacuari,& qua non debet. Et qus debet evacuari, qua ratione poſſit eom- modè evacuari, ab hac enim ratiout pendet tota præparandi ratio. Notandum igitur materiam„9ut in corpore exiſſit, aut omnino bonam eſſe, aut omniuo malam, aut corruptν aut mediam. KMateria Prima materia neg, evacuatiouem, 85 ideo neg, ulam praparationem poſlu- eue lat, quoniam ipſa retinenda eſt. 6 ecun nua. da verò, quæ omninv malaeſt& cor rupta, ea, quam celerrimo fieri poteſt, eſt evacuanda& expellenda. UVt au- tem commodeè expelli poſſit quam 6s lerrimè mitiganda erit,& viæ aper enda. Aph. 2 4.2. Ap b.17.— AMAlirai. Quandog, verò materia ita mas- tas mate- Luarit; ut tametſi evacueturtamt, —, 2g⁰ Præparantibus. 271 egrotans intereat, quod quidem con- ungit non ex materia maligvæ evacu- atione ſed ex interna peſſima affeclio ne, unde talis materia oritur. 4. Aphb, 27,22. 23. ESli. de atra hile. bi oſten- ditur aliam bilem verè atram non- evacuari niſi cum morte. Materia verò media ea dicitur Materia Jua partins poteſt ad benignam natu lam reduci, partim non poteſt. Haæc tgitur ea eſt, quæa ſæpius reperitur in- eorp. quæg, propriè praparatione eget. . Preparatur autem ubi pars melior Materia cottiout in nutrimtium ver- ticur, pars verò deterior eadem cotlio- ve ita afficitur, ut comimodè& abſqme ullonocumento evacuari poſſit ut quæ tenuior eſt,& acrior attemperetur, guæ craſſior G'tenacior attenusetur at- Tue incidatur& temperata fiat. Neq, mirum, quod eadem coctione hæc- mnita praſtari poſſint: cum naturalis calor ſemper id eſſiciat, quodeptimum eſt. Dnde fit ut matelia, qua efl apia Verti in uutrimentum, vertatur opti- 8 duæ verò eſt inepta& exeremen- 8 tum quæ pra- paratione indiget. 7. De Medicamenris tum ert ea redigatur ad eam bonita- tem excrementa, quæ in excremento eFperiri poteſt. Et hæc eſt prima ratio præparationis, in qua præcipuè enittn- dum eſt, ut calor naturalis reddatut potens& materia ſequax. Redditur potens ex attemperamento, ex remt“ 1 tione oneris& eorum omuium, qus ipſum opprimunt, ex viarum& mea ſu poſſit per univerſum traniferri,- lioqui ſuſfocatur)& nutritione optima GE marime commenſurata,& ſpiri- tuum eptimorum conſervatione, bumorum. 3 . Secunda verd praparationis ratid, Viarum ut commodè pat e vacuatio,in viarum ipſius cor- apertione exiſtit, quæ duplici rationt boris pra- videtur perſici. 2. Quidem est per 04, baruis. gua aperiunt& dilatant. 2. Verôper ea, quæ naturam ipſam aſſvefacianl At per convenientia loca commodè eapei lat. Dt ſiper chyſtæria aſſvefiat ad eva cuationem per alvum,& ita de re quis.— Prima ratio pnaparationisſe 5 7 72* tuum apertione(ut veluti ſlendore ſecu, Met 2 kioue ſunt pha, rum ut a, Vari ra a; 50/7 ete ſunt ben⸗ 1 Præparantibus. 273 —„ 0 0 7 4 7ao optima eßt, ſecunda verò corpore exi- 0 1 3 19, ente repleto valde periculoſa eft. t1 voniam copioſa materia, dum via en⸗ hatefiunt, im petuorè fertur& magnas tut harit obſtructiones. ltaq, ſecunda bac ur preparatio evacuationem aliquam corporus ſupponit. De hacutrag, præ- ud paratione Flipp.& Gal. 2. Aph. 9. Es 4. Cal i. Aph. 2 4 S in ſuis lib.de Afeth. ed. 9. 1o.& I1. De hoc periculo ex lecunda praparatione vide Gal. 1¹. na NMeth. ³. Ge 10. 3 6 lateria verè ad hanc preæpara- Madita- ovem variaeft accommodata. In uſu menta in ſunt Hrupi, qui habentur parati apud p'spaærans w barmacopolas, ex ſuceis Medicina- 13. e um& ſaccharro, velmelle conditi, a, ut diuſervari poſſint. Sunt&s decotla der Varia,& aquæ ſtillaticia. Sunt& plu- ut A alia genera materiæ, quæ præparare l⸗ ſdoſſunt ſunt& cibi& potus; ſunt& 4- ſerterna, qua illud idem praſtare poſ- ie ſunt. 3, Quæ omnia praparantia de · Scopi ju- er deut reſpicere materiæ peccantu xta quos natu- 4414 De Medicamentis e 5.. t medica- naturam, quantitatem, qualitatemub mentum cum, fixionem vel mobilitatem, mol præparans dirigendu bum, naturam ttiam externorum? mnium, quæ aut calorem naturaltm debiliorem aut materiam minus ſe- quacem reddere poſſunt. Ex bu ſcopis eligenda eſt matenns preparans,&s eius quantitas, firma tempus& modus, quæ materia accom, modari debet. Materia igitur eligen varia eſt,pro varia materia raparin da,& reliquis ſcopis propoftus.Simus ter& reliqua conditiones variaerunl pro variis propoßtis ſcopis. Vt auten diſtinctè agatur exempla pro quoli 7 genere materia præparanda propondt tur. In materia ĩtaq; pituitoſa natuta quantitate ſola peccaute, aut etiam qualitate, ſed leviter, materia prap 4. rans eligetur, qua poſſit moderaté ca ſacere, ut pars melior in ſanguinem, vertatur, pars rebellior commodè? va- cuetur. Pars melior vertetur in ſau- guinem,& pari deterio praparabutu ad expulſionem, fiattenuetur,ius 4 17, 7. Præparantibus. 255 tar,&s detergatur, quoniam craſſa eſt & viſcida. Et quò materia hæc copio- r erit, aut etiam rebellior, edò eſficacior eugetur materia praparans,& copioß- nueag, frequentius& diutius adbibe- tur. AMateria Dituitoſa ſi fuerit in ven- triculo, id eſt, in loco valde propinquo, indiget materia praparante, quæ in- veutriculo maneat, neq, alio deduca- tur, quod fiet ſi minus liquida erit. u verò pituita fuerit remotior, eo materia praparant liquidior erit, vel dum aliquo deducente magis miſta: ſi xa erit valentioribus, ſi mobilis levio- ibus opus erit. Et quo morbus frigi- tor erit, eò calidioribus, ſe calidior, es minus calidis opus erit. Hæc autem omnia ſunt diligentihi- mè commenſuranda aig, adopeimam broportionem redigenda cum viribus natura ægrotantis,& partis leſæ,& dartium aliarum, per quas medicam é- tam deducitur,& cum ipſa conſuctu- ne,& aere atg, reliquis externis, ut ta materia praparetur. quò calor na⸗ tura- 295 De Medicamentis euralis ſimul valentior reddatur, quο Exemplum ſit. Vt⸗ —e Mlellis roſe 3i. Syr. de Betonits Orymellus ſimplicis an 39. Miſce proſyrupo,& calidior de⸗ tur per 3. vel. horas aute cibumen grupi Iu quo exemplo eſt mel Roſatum praparan- ſimpl. quod moderate calefacit, atte es. nuat, detergit& roborat. Betonica 4 dem ferè preſtat, ſed& aliquo 7 1 1 incidit,& caput etiam reſpicit, 2 fons pituitæ. Hipp. 4. de mor 4 Oxymel valentius incidit& 4pe. rit, Gideo inprimis diebus capituy 1 1 Juantitate modicd, ne materia cs rin pracipitetur. Quantitastotius compo ſitionus eſi 3/ quoniam ex uſu tom ni quantitas hæc reperitur comn In delicatioribus& in minori us ſitate winor erit quantitas. da⸗ ceſ⸗ 1 fiet præcipuè ex partis& totin⸗ attem- Na: peramento& ed corroboratione: pe exn quam materta non retineatur, ſidpo nia, tius expellatur& minimo generetu acc qua por Præparantibus. 257 In robuſtioribus& in maiori neceſe 3 late, maior erit quantitas. Capitur w 7. ex melle roſ 3). ex reliquis minus, quo- dpo niam me; roſ. dictis ſcopis eſt valde eaiu accommodatum. Capiuntur reli- Tua in proportione ſub dupla, ut pro- nits* opeima ſit inter ea quæ miſcen- ur. rde Capietur hec compoſſtio non dilu- 7. t ſi materia erit in ventriculo; ſi ve- tum vò fuerit remotior addetur decoëlio, auts⸗- Juæ ad eoſdem ſcopos reſpiciat, ut de- a cd coctionts Betonic«æ, menthe, ſalviæ „od 3. Qua quantitas deroctionis du- gieil Plaeſt ipſius ſyrupi. vbb. Datur fſyr. actu calidus, ut calor 4pt- vaturalit familiaritate caloris exci- ariu tetur& facilius agat. . 4 1 eu„Datur per 3. vel 4. horas ante 99 cibum,, ut opus ſuum ferd poſſit oda abſoluere, neque a cibo impediatur. Hrupus Pie poteſt mutari pro ſcopis ec mutatis. 2 Ee potest capi Syt. de Betonica comp. de ſtæchade, qui ſyrupi caput maxi. 245 De Medicamentis— maximò reſpiciunt, de Hyſſopo, qu- pectus. Oxymel poteſt fieri magis 11 minus acre. I. de ratione victus ins cutis.. Poteſt etiam capi oxymel ſeillitt cum, quod caput& peltus reſpici valentius eft. Syr. de Abſynthiode mentha, qui ventriculum maxims rtſpiciunt. Sicut& alj, qui poſſun- ex eadem methodo eligi,&eadem!. tione parari, ut ſyr. de corticibus citu ad cor, ut ſyr. acetoſ. ſ vel oxyme compoſ. cum diureticis pro lotio pro- vocando, quod optimum eſt Gal. 4*⁴ Tuenda valetudine) facta tamen p't us aliqua e vacuatione.. Decoltum Decoctum etiam ex ijε. quæ dillus praparans. ſcopis poſſint inſervire, ſimili methodi parabitur, ut ex Bethonica, Stece 3 de, FHiyſſopo, Roremarino, Salvid Morrubio. Menta, Abſynthio, Agri. ſimilibus, quod decoclum parabitur 4n aqua, ut magis penetret, aut in ure macro, in delicatioribus& viribus de bilioribus. Quuntitas ipſius erit com- monia, Fæniculo. Iva, Calament0 C muuls Præparantibus. 279 munis quidem dupla ad ſrupum. Quod kioptim feratur Gad partesre- motiore, debeat penetrare, maiori WMantitate capittur,& cum ys quæ deducunt, ut pro Nervis& articuli⸗ Iva& Betonica, quæ eadem G. caput G pectus& ventriculum& rencs re- ſpꝛcit. Decoctum autem ipſum validiuu erit, plus minusve, pro maiori vel mi- nori coctione medicam torum. Vali- ius auté capietur, velminus validi, & in maiori vel minori quantitate, bro varia neceſſitate,& pro varia æ- Lrotantis natura, ut quantun licet per morbum. Medicus gratificetur ægro, Luod maxim utile eſt. FIipp. 2. Aph. 35. 6. Epid. 4. g. Poteſt etiam decotlun⸗ ſolum dari ſine grupis, ſi ita gratiu⸗ aut commodius fuerit. Loco decocti poſſunt capi aqua ſtil. Aqua ft- laticia ex iſdem medicamentis, quæ laticiæ eoſdem ſcopos reſpiciant, qua tamen Pr⅜ꝶaran- 2 mihi non omniuò probantur, quoniam ex deſti latione, quæ commuuiter fit ex vaſis plumbeis plurimum amiitunt ſuæ 29° De Medicamentis ſua facultatis& aliquid acquirunf alienæ. Verum quia non ſemper pralio ſunt medicamenta coquenda, ideo nê⸗ ceſſe eſt quavdog, capere aquas ſtills⸗ ticias, quæ habentur paratæ,& longꝰ tempore conſervantur. Et quando 44 piuntar aqua ſtillatieiæl quia ſeparat ſervantur, G debent miſceri ſacun- dum proportionem) ſecundum ean- dem proportionem determinatur il proportio per particulam AHieduci v4 dè uſitatam, Ana, id eſt, analogice 4 aqualiter. Vt: Apqua Betonicæ. AMents. 275 3.. ld eſt ſingulorum 3 ½& erunt Züu: Quod ſi in æqualiter eapiantur 49 7 propter ſcopos in aquales, ſnguluſu uititas addetur. Si verò ex unda pu ex alis aqualiter, illi uni ſua addttur uãtitas, reliquis verò apponetur vu ꝛicula ila Ana ut:. e A. Betonicæ 35. Alcvte./Salon- an. 3j. Particula illa ana non eſt appo/ nenda decotlis, quoniam decocta ſiune ex medicamentts omnibua ſmul 7 Dræparantibus. 29: ſis. Potest tamen apponi medicameu- tis quoniam debent miſceri, ut fiat de- coctum. Et hæc ſatis pro æxemplo ma- teriæ pituitoſæ. In materia verò Bilioſa, quùæ te- Pratara. nuis eſt, calida& acris, quæg, in Epa Bt bi. te, atg, in venis præcipus abundat,& bee 7. in veſica fellis atꝗ, etiam in una vel 3 bluribus partibus aliis poteſt abunda- re,ſ ad eas fluxerit. Syr. de cichorea, de ſucco aceto- ſæan. Sv1. Decockionis acetoſæ, Cicho- reæ, Borrag. Zvr. Aliiſc. per 3. vel æ. borau de- kur ante cibum calidus, vel fig. pre Varia natura materiæ, morbi, partis, egrotantis& temporis. Cichorea autem refrigerat mode- rate& attemperat bilem& Epar,& amarore ſuo detergit& aperit,& ca- lorem naturalem Epatis maximè vi- vificat. Acetoſa veròd eadem preſtat., vtraque Epar leviter roborat., N a Bor 2 292 De Medicamentis Borrago etiam humiditate ſua acrt- dinem humoris& calorem ipſius& Epatis mitigat. Tota compoſitio capt tur ad ʒi. in minori quantitate quan hrupi ad pituitam. Quoniam Hruhi ob dulcedinem facils in bilem verhi poſſunt 3 lib alim. cap. de melle. tamen valdè diluantur deducunt non vertuntur in bilem. 3. de ratio- ne victus 9.& ul. ubi de Mulſa loqut tur. Ideo& decottum capitur copit ꝛu, ad 3vi. Dt ſit quadrupla proporiis ad ſyrupum, ut ita magis attemperti matis penetret. Poteſt etiam capi decotlum adbus magis copioſum ad 3t*. ad 3vtis ut 5 pia adiit& proportio ſervetur. Pols 3 ctiam ſyr. capi in minori quantitatéu utriuſq, ſit an 3. tuncꝗ, decoctum* terit dari in ea quantitate, quæ 2gro- tanti ſatus faciet, ſemperq, cum 37 H. proportionem habebit. Poteit etiam dari ſolum Accoltum ſme ſyrupo: ſi gratius fuerit, aut ubiſy- rupus non preſt ſit. Poterit etiam e cotlum parari us miuusvé validun Præparantibus. 293 & iia plus minusvé iucundum, ut ſu- perius dictum est. Potett dari calidum aclu, ſed ltviter, ſi veutriculus ita me- liua ferat, veletiam frig. ſ& materia G agrotant& reliqua ſita caliditate id poſtulent. Datur per 3. vel. oras aute cibum, ob ſapius dictam ratio- nem. Potest tamen etiam dari per horam unam vel duas ante cibum, ſi ob inſi- Luem caliditatem& ficcitatem mate- rie, morbi,& ægrotantis& temporus opus fuerit. 10. Meth.3... Poteʒt etiann bis in die dari, Ǵ ma- NN ne ante cibum, ut dictum eſt,& poſt 6 cibum non ſfatim, ſed;. vel. horas, blus minus, pro varits ſcopuus, ex 3. Acu- torum 44. ubi de oxymilite loquitur. Syrupo dicto poteit adas ſyrupus a- cetoſus, ut ex ſingulis trib. capiatur an 33.& conveniet, ubi/ſunt obſtru- iones, ut in febribus putridis,& ma- &us penetrabit, magisg, extinguet fer- voren, hilis. 3. Acutorum 39. Syrupu⸗ tamen Acetoſus, ut etiam Oxymel 8 & acetum cavebhitur, quando biliste. N3 nvior 294 De Medicamentis nuior eſt, atg, ex ipſius ffuxione pert culum immivet, aut dyſenteriæ, pbrenitidis aut ſimilium affectiouuvsi aut quãdo corpus eſt admodi ſiccum, aut uer vi, aue uterus debiliores ſunt Cin ſumma, abi periculum eft ne 1, lus tenuis fiuat ad aliquas partes er eus laædat.. Sunt& alij ſyrupi qui in edli ma⸗ teria peccante poſſuut capi, ut in corpꝰ re ſicciore, vel pectore affetlo ex malt- ria tenui& bilioſa: ſyr. violat. ſſëa put alĩciatur ſyrupo roſ. ſ. ſ renuwm: lyt. de Nymphea,ſs ad ſint fluxiones d. cres, ut& ſyr. de portulaca. Quandes & aſtringentes ſunt neceſarij in tali buus fluxionibus acribus, ut lyt. de a- greſta, de granatis, de roſis fccis. Ö9- milis ratio in fimilibuu aſfelibusſir. vanda eſt. Neq, tamen tam mulii rupi ſunt ſimul capiendi, ſed ſer van 5 eſl quantitas,& ratio componendiſu- perius propoſita, ut omnib us ſcapu 94 tis ſiat, partim ex ſyrupo aut unt lan- tum, aut dnobus, aut tribus fimul mt ſlis, Præparantibus. 297 fis, partim ex decoclo quod ex multis medicamentis parari poteſt. In progreſſu verò, ſilotium ſi pro- vocandum, poſſunt addi diuretica, ut eſt lyr. acetoſus, de duabus& 5. ra- dicibus, deq; cichorea fyr. compof. ſine Rhab. Nam componitur& cum Rhabarbaro&s Sirie Rbab.& ideo Juando ordinatur ſyrupus de Cic horea compaſitus addendum eſt aut cum- Khabarbaro, aut ſine Rhabarbaro. In decoclo etiam poſſunt miſeeriſe- mina provocantia lotium frugidiora contuſa cum proprius corticibtus lotis, lta enim cum corticibus magis de ter- gunt. Sed debet decottum per colari optimè. Si decotlum haberi non po- teſt, pro eo capientur aquæ ſtillatitiæ, ut ſuperius diclum eſt.&y hæc ſatis tanquam exempla præparationis ma- teriæ bilioſa peccantis. In humore verò Melancholico, p, ara- qui craſſus eſt, terrens& ſiccus, qui tio in ma- uandog, magis frigidus eſt, quando. 7ue miuus, quandog, verò particeps N.4 6 296 De Medicamentis eſt partium calidarum,& valde aeri um. Semper verò difficilis, ut paretuf & commode expelli poſſit, cum ſit ſus Dte natura valde immobilis, ſecun- dum totam ſuam ſubſtantiam craſſam & terream. Ratione verò vaporum latuum, quos maxime gignit, mirum eſt, quam multos partes quandoq, ut. iam ſimul petat& aligat. Syrupu ſt talis aut ſimilis. 3e Sr. de Bugloſſa, de Fumariaſ Oxymellis ſ.an. 33. Decollionus fu- mariæ. Borrag. Meliſſa 3u. Miſce 2 detur abtu calidus per 3. aut. Oorus ante cibum. DBugloſſa moderate calefacit, C humellat,& attemperat bumorem & cor maximè exhilarat, in quo vit for exiſtit. Atg, cũ vita maximè in? 4 ſdo& humido exiſtat, ideo cor ab bu- more Melancholico frig.& ſicco teri 60 maxime ſolet lædi. Ideo& cordialis medicamenta, maximè ſunt neceſſa- ria. Fumaria verò attenuat& aperit: & eundem bumorem expurgat.. Oxymel verd incidit valenter G& aperit 1 Præparantibus. 297 aperit,& eſt aliorum veluti vebicu- lum. Verum quia frig. eſl& ſiccum- & ſuis qualitatibus fermentat&& au- ge: bumorem Aelancholicum(3. de ratione victus 39.) Idedò in pauca 7uantitate capitur& pro inciſone po- trus& deduclione non pro alteratione. Borrago verò hmilis eft Bugloſſc. Meliſſa valdè covdialis eſt, in modica 7uantitate ſumpta& cum aliis opti- me miſta, neg, calefacit neꝗ, exiccat. Quantita⸗ iplius ſyrupi eſt 3½ nebile- Kcat. In materia tamen ffigidiore pote- rit capi ad 3z. Decollum V. eapitur ad . Potest etiam capi in maiori quan- kitate, quoniam materia hæc mavimè omnium indiget,& ut humestetur,&s ut diluatur,ut tanquam lutum maxi- mns dilatum& aquoſum fatum faci- 85 expurgçari poſſit. Ut fortè ad hor reſpicienz. Hipp. bumorem hunc a- uam appellaverit. Daudus autem ſ- upus eſt allu paulò calidior in mate- ria frigidiore. Dabitur autem paulò Widior, non figidus in materia val- de acri& ureute. N7 D. 29!k De Medicamentis De proportione verò& de tempors iam ſatis dictum eſt. Poteſt autem da ri& bus in die, ut ſuperius dittum eſt ſᷓ ventriculus ferat, cuiusſemper ha benda eſt ratio, ita& reliquarum conditionum. Doteſt hic ſyrupus mutari ex me thodo ſuperius pofità,& poſſunt ca- pi calidiora in materia frigidiore G paulò frigidiora iu materia vald Aſta Gureute.— Habenda eſt etiam rutio Epa- tis, in quo humor hio generatur, G lenis in quo aggregatur. Ideo G fons vocatur huius humoris, Hipp- 4·de morbis. Gal. i. ad Glauc. cap. de quartana. Sunt& alj ſrupi ad huns Aſum, ut ſyr. de lupulis& de pomisii qui ferè medie ſunt fucultatis& cord familiares. Eſt& ſyrupus de Liqui- ritia. Et& ſyrupus de corticibus ci⸗ tri pro corde. In materia etiam valdẽ ex uſta eſt ſyr. viol.ſ.& alj quicunque valde bumectant& leviter refrige rant. Suut Dræparantibus. 299 Sunt& Hrupi compoſiti ſuperius propoſiu, de Eumaria, de pomis, quic. præparant& ex purgant, Juig; in pro- greſſu temporis viciim poſſuut dari modi ſimplices, modi compoſiti. Deco- ctam etiam poteſt vario modo parari, ex ſimili methodo, ex iſdem medica- mentit ex quibus fiunt ſyrupi,& guæ reſpiciunt& humorem& morbum- E partes leſas& vires,& poteſt parar ri cum aqua. Maximè verò parantur, ſi fie- ri poteft, cum iuſculo pullorum fæ- minarum, quod maximè attem- perat,,& ſubſtantialiter humectat G& · vires recreat. in ipſs etiam decostores vocatæ pe- forale: commoda ſunt. Quod ſi deco- elam parari non poteil, aqua ftullati- cia capiantur ſimiles, quæq dittis ſco⸗ bis ſatus faciant. In Matcria verò ſalſa cadem fe-— rè commoda ſunt, medicameuta, tis in ma- quæ in melancholia acri,& ace teria ſalſa. ium eſl cavendum,, queniam- N 6 mate- 3⁰⁴ De Medicamenris materia illa eget non tantum attenua tione, deterſione, ſed maximè attempè- ratione. ldeo Betonica, lupuli, fumaris, Borrago, Bugloſſa, liquiritia, Malvs G& ſimilia commoda erunt,& quætx vs parantur. 4 Fræara- In Materia verò miſta pro vartits 229,, n. ſcopis ex miſtione& ſyrupi& liquê ſ. ras erunt miſcendi, cädem prorſus mt- Sunt& alia medicamenta,& aliæ for mæ, quæ ſimiliter adiu vant præpard tionem, ut ſucci ex diitis medicaumèꝰ tis, ut pulveres, ut conſer væ, ut conft ſtiones ſolidiores, quæ in forma rotuls- rum, vel morſellorum parantur,& ⁴ lia plurima ſimili. Adiu vant etiam ea qua extrinſt- cuus adhibentur,& illinitiones& cera ta& Emplaſtra& frictiones commo dæ. Maximè vero omnium atr com modun,& animi accidentia. Quibus omnibus medicus diligens debet uti, G& ex arte divina ad finem propoſitun referre,ut& ipſe tanquam divinus omuibus habeatur.. Ala⸗ thodo, quæ ſapius iam fuit declarats ———ͤ ,ͤ„/ —, 0+ 8dA —= 8—— — Q—Hn,— g„» 6 Præparantibus. 5⁰1 Aateria verò præparata evacu- anda erit,iu qua evacuatione arte ma ximè opus eſt: qua maximd hac in- Parte naturam debet unitari. Quare ſi materia præparam ſponte à natura Purgeiur, uon eſt quod arte purgatio teuetur. I. Aph. 20. Dbi verò natura deficit, tunc arte ſatis faciendum erit, eà tamen menſura, qudà natura ute- retur, ſi libera eſſet ab impedimentis & valida. De ipſa ratione purgandi inſtitu- tum meum non eſt agere; ſed bac ſup- poſitd non nulla proponere, qud pur- gant, quag, ſunt magis in uſu, non o- muia, quia infinitum eſſet,& omuino praæter propoſitum. DEPURGANTIBUS. P Ro purgatiine itag, facienda pri. inreai- mum obſervandum eſt, an mate- menta ria ſit praparata,& corpus aptum ad purgatio- bargationem. 1. Aph. 23. Dbi enim nds. morbus eft valdè calidus, ubi obſtru- iones plures, hypochoudria tenſa aut N7 flam- — 502 De Medicamentis Hlamea, corpus. valdè grasile& ſic cumn, aut etiam languidi, aue fimiles adſunt conditiones, purgationes ſunt cavéda maximè medicameta, quæ ſunt valids- 1& DVli verò& materia praparata eſt, quand,& corpora ſunt apta, obſer vandum as materiàã natura ſonte evacuet, an nox ev I Henen cuet, ſie vacuet, an perfecte, an imper- opr⸗ 4 e fecto, ſi perfecte nihil moliendum, u nurganax. dictum eit ex I. Aph. 20. ſi vers aus non evacuet, aut non perfrté purgan- dum ærit. Qusniam quæ relinquuntur in morbus recidivas facere conſue vs runt.z. Aph. 12. Vbi itag, purgandum erit, conſidt: randum, quid elgendum ſit propurga. Quidin Durganti. tione, quantum, quale,& quomodoſu bua exhi. adbhibendum,&s quid ante& quid bendis c· poͤſt ſit faciendum,& quid in ipſa pur Hiderandi. gatione, dum fit, ſit obſer vandum. Quid autem fit eligendum capiciu' Videk-& bumore peccame. Nam propris 7 mdum mori proprium debetur medicameéu opurga tumæe lerum quia eundem bum orer e ons. Vvaria medicamenta purgant, ex qus bus alia ſunt validiora, alia debiliora, ralie 6 eite Durgantibus. g05 ratio hæc medicamenti particularis ſumetur,& à Materiæ quantitate, quia pauca materia ſeviori eget medi- camento, multa verò validiori: Eſt à materiæ loco: Propinquior enim levi. ues poſtulat medicamentum, remotior Validius: Età materiæ nobilitate, fi- xione, ut ſuperius dislum est. Etaà morbo. Nam in morbo acuto& cali- diore cavenda ſunt purgantia, quia e- mnia calidaſunt. Et ab ægrotantium, viribus& natura, ubi vires debilioren &grotaus delicatior& mollior& te- nuiorvel ex ætate, vel ex habitu, qui- que facils diſſolvatur,& non ſit aſue- tus, leviora ſunt adhibenda. Maximè verdò à natura ægrotantis capitur, ſi Tis a tali medicamento facilè& ſeli- citer purgetur aut non. Sumitur&has at:o à partibusaffectis: quadã enim lia medicamenta ferunt, alia non fe- unt. Sumitur etiam à temporibus, öͤſtitutionib.& regionibus ꝗᷓ ubi ca liora fuerint, cavenda ſunt purgãtia. Sumitur etiam abexternis& cõſe- quentihus. Nam aut ubi nõ adſunt, ca auqʒ 3⁰4 De Medicamentis quæ non ſunt neceſſaria, ant ad ſunt, eo, quæ ægrotantem poſſuut valde turla- ex re, ant poſſunt conſequiquæ& turbent qu & agitent, tunc purgantia aut omninv ete ſunt cavenda, aut certè qua validiansa op ſunte. ta Hac colliguntur ex Hipp. lib. de fec purg.& 2.& 4. de ratone victus, C eui aliis ſexcentis locis,& ex Gal. lib- ve Quos enim purgare oporteat,& pu 2 in libris de meth. med. Et in com- res mentariis ſuis in Hipp. Et Avic. 41. res Afadica. Cumg, idem bumor poſſit purgari,e ba memum à medicamento ſimplici,& à com poſt⸗ 4. 4 Tuner to, non ſolum eligendum erit, medicaâ e: C compo. entum aut lene,aut validum, ſedet- cai ſitum. iam aut ſimplex aut compoſitum. simplex Simplex verò medicamentum qu; di medica- Validius eft, ed magis cavendum: e memtum lenius ſit, magis eligédum quam com 74 multhlex. poßtum. Quare ſiſimplex haberi pou- — rit moderatum, optimum erit ſin mi- e. nus compoſitum erit eligendum. Cmp. Sed com poſita Vunt in duplici Afe⸗ 4 ſitum me. rentia: quæda conſiat ex uno tantumt. ⁴ icamen. dicameuto vahido purgdäte,& reliqus corri- 8 / Purgantibus. 505 corrigentibus: quaædam verò conſtant, tum mal- ex pluribus purgãtibuu. lliud primum, iplex. quod validum eſt, tametſi fuerit corre- ctum, non tamen eſt adbibendum, ubi opus efl moderato medicamento, aut ita corrigendum, ut lenius fiat, ut Gal. Ffecit, qui cum ſero laltis miſcuit modi- cum ſcammonijj. 14. Meth. 17. Ilud verò quod eſt compoſitum ex pluribus purgantibus, aut reſpicit plures bumo- res, aut unum tantum: ſi plures bumo- res reſpicit, con veniet ubi etiam plures umores peccant.. Si reſpicit unum tantum bumo- rem, aut componitur ex validis medi- camentis pluribus, aut ex uno valido Greliquis lenibus: ſi ex pluribus vali- dis, illud non con venit, niſ; ubi optu eſt verè medicamento valido. Ilud vers quod ex uno walido conſtat medica- mento, G reliquis lenibus longè tutiits eJt. Uerum quia medicamenta hæc ſæ- pe componuntur ex ſimplicibus aut adulteratis, aut vetuſtis,& quandog, ex aliis componuntur, quam deberent, com 506 De Medicamentis rom poni,& venenoſis quandog etiam ita ſine arte componuntur, ut potiuu fi- at quædam confuſio quam com poſitio, quare tutinu erit eligere ſimplicia lenià, quam compoſita. Quandog, tameu et- iam comopoſita capienda, ubi aut ſim- plucia optima uon habeutur, aut ſum- ptus fieri non poteit, aut quodcunqut aliud fuerit impedimentum. Neg, ſatis eſt ellgere medicumeꝝ: tum aut ſimpſex, aut compoſitum, Ve, um etiam capiendum ert ilud quod parget humorem per eam regionem⸗ↄ per quam commodè purgari potest: Sed quia inſtututum meum non eit a- gere niſi de jn qua per alvum purgant, Ideò uli materia naturam ad alvum- proeliviserit, medicamentum peral vum purgang erit eligendum. 1. Apb- 22. 4 Aph 17.18.& 10. Quandog, tamen per alvum etianm eſt humor purgandus, tameiſi ad eam partem non inclinet, ſed potiuss ſuperiores& nobiliores partes qui mo rus revulſonem poſtulat. Nam& pur- gatio per alvum quandog, per rebvul fonens Purgantibus. 507 ſonem fit, ut Hipp.docet 4. Aph. 28. exõplo ſurditatis, quæ deſinit ſuper ve- Niente deieclione, quod& Gal. docet 6. Meih. 4.& 1. in lib. de humoribus. Dbi inventum fuerit quid ſit adbi Quantum endum conſiderandu eit Quantum. axhibenalr Quantitas autem exatta determinari von otest ex arte. Hipp. lib. de vet. med.& didetur diicilma inventu. Ratio tamẽè inveniende quautit atus, ́ Poe eſt in veniri, optima erit, ſiprimi ca Piatur quãtitas illa cdõmunis, tanꝗ mé- 7 vra, qᷓ ex cõmuni uſu longa experiétia ſit cprobata. Deiude quantitas hæc li- mitanda erit ex conditionib. ſuperius bropoſitis, c de eligendo medicamen- to debili aut valido agebatur. Poſtro- mo limitabitur maximè ex particula- ri natura cgrotantis. Illud addo ſém- ber tutius eſſe citra ſubſitere quã ultra progredi, quonia turpiſſimum eſi Me- ico enecare agrotantè medicamento: Forma medicam'ii ex praceptis ſu- perius traditis deleniétibus erit capn- Aa. Temput ẽt fer ex is, quæ ſuperin⸗ icta ſunt delenientibus, determinari boteſt. Ilud verò maxim eſt in ctro- . 30 5 De Medicamentis An conve- verſßa; Vum conveniat purgarein nias pur- principio morbi univerſali? Namu gare in Principio morbid innumerabilia loca& argumenta:- mittam, IIipp. 2. Aph. 29 ubet in priu cipio, ſi quid movendum videtur, mo- vere; ubi Gal. apertè de purgatimt mentionem facit. Idem fiipp. 4. Aph. 10. iubet medicari in valdé acutis ue eadem diie. 4 Idem 2a. acut. It. iubet in printipin alvum molliendam eſe, ſi dolor part ſub ipſo ſepto infeſter&c.& propon veratrum, ut nomine quidem videa- tur intelligere lenitionem, cum inquit, aoilſenchan⸗ re tamen ipſa purgat verè, cum utatur veratro. Gal. etiam- 14. Meth. S. in tumore lingua medicu mentum validum ab initio præbet. Ratio etiam idem conſirmare B2 detur. Nam ſi humores à ſanguine di- ſtincli impetuosè ferantur ad partts ſuperiores nobiles, certoò evacuand ſunt, non ſanguinis miſione ſedpuiqo. tione, ex libr. quos,& quando: 4. Meth. G. Evacuatio vero dum ma- teria uit per loca oppoſia eñt Jui. . 2 Purgantibus. 50„ da, ut revellatur. Hipp. 1. de natura lib. 6. Epid. 7.8.& 9. Impetus autẽ na- turæ validus ad ſuperiora, non poteſt ad inferiora repelli, niſt validum ſit medicamtium. Quare neceſſe erit vel in principio morbi medicamentis val- dèͦ purgautibiu uti. Ex ad verſo idem Hipp. i. Aph. 20. inbet concocta medicari atg, movere non cruda. ſdem Hipp. 4. de ratione victus 20. iubet in principio infam- mationis nullo modo dandum eſſe me- icamentum purgans,& plarimas& validas addit ratsoncs. Gal. quoq; lib. quos qu.&c.& 1. lib. de humoribus videtur concedere Purgationem tenuiorum humorum 9 eroſorum in principio, quando tur- Lent. Turgere verdò dicuntur cum, ex uno in alium Galium locum ferun. tur, ut cum feruntur ad certam par- kem nullo modo turgere dici poſſint,: Craſſos verò praſertim ſi fi: matt ſunt, nunquam concedit in principio eſſe Purgandot. Dihlicultas hac maximèé Sn olvi 310 De Medicamentis ſolvia Galeno, ſi diligentiſſimd conſ deretur 4. acutorum 76. Vbiinquit, bumores qui facluri ſunt inflammar tionem, dum ſunt influxu,& nondum frmatiſunt, poſſe purgari: Ubi verl firmati ſunt nullo modo, niſi post cos. goltionem. 3 Ex quibus verbis colligitur priuci pium inflammationis duplex eſſe: Al- terum eſt generationis ipſius infläms. tionis, alterum eſt principꝛum inflan mationis iam gonita. Principium au- tem generationus eſſ, dum materia iyſs flait& nõdum firmata eſt, quod prin- cipium, inquit Galtnus, non dierum numero poſſe determinari, ſedex ma teriæ fixione. Quod tamen tempus, un quit, quandog, uſg, ad J. dits ſeſe&x tendi poſſe. Principium verò inflammationus genitæ dicitur, cum primuna mater 14 in loco inflammationis notabiliter ſir⸗ mata eſt, ad quod deinde ſeqwitur au gmentum, ubi manifeſté augetur, fta arbitrarer quæſtionem hauc dificili- mam poſſe ſolvi. Ihr Purgantibus. 311 Vhi materia movetur, in principio ſifuerit materia, quæ purgationem, non miſſionem ſanguinis, poſtulet, aut movetur motu certo, aut in certo: ſi motu in certo dicitur turgere, tunc mollienda erit alvus. 1. Evacuan- a per medicamentum aut validum ſed valde lenitums, ut Hipp. fa- cin, aut per medicamentun ſuà ſhoute lene: ſi verò movetur motu certo, aut fertur ad partes nobiles aut ignobiles. Si ad nobiles, quoniam materia turgens in principio purgatur, eò quod bericulum imminet ne ad partem- nobꝛlem feratur, multò magis pur- ganda erit, quæ certo motu ad par- tem nobilem fertur,& quia debet revelli motu contrario& eo valido, ideo opuss erit aut medicamento va- lido, ſed lenito, potenti tamen=, aut mediaamento leni ſed copioſo, ut ma- teria, quæ eſt in motu, poſſit ad con- traria revelli, ea verò, quæ cruda ſt G& zuieta, non pollit 3 oc 312 De Medicamentis Hoc voluit Hipp. per particulam illam mollire,& Gal per particulam manu ducere. Si verò materia feratur 4 partes lænobiles, aut in jt morbum ma gnum facit, an non: ſi morbum ms gnum factura eſt, ea mediocri mediuk mento mediocriter efl evacuanda, ¹ magnitudo morbi probibeatur, auti vulſione, aut derivatione, quæ tamti partes nobiles non fiat. 6. Epid. 2. 32 Alateria verò, quæ iam firmata: in loco inflammationis, nullo mo 3 purganda eſt, niſi ubi fuerit cocta ,0 rationes Hipp. 4. acut. 22. Quod ſi materia non in uno licoſſi ſed in pluribus,& in alio ſit coctat in- alio non, quod quidem fieri poteſt 63 Hipp. 1. Epid. 2.25. 3. Epid. I. 4. fun qud codla eſt ita poterit purgæri, cruda non agitetur ex methodo iam⸗ propoſitd. Quod ſi materia etiam in corport copioſa paulatim coquatur, nihil pro- hibet eam, quæ coεla eſt, ita purgari, ul cruda non agitetur, negq, Cο ipſius impediatur. Impeditur autem cocn⁵ medi- Purgantibus. 3¹3 medicamentis purgantibus, quæ vebe- Menter movendo corpus frangunt, ex al. 4. acurorum 44: on autem im- bedietur a medicamento leni aut me- locri, quin potius natura exonerata ex ca parte materiæ, quæ iam cotta eft, 2ueg, onerat, multò facilius, quod relz- Luum eſt,coquix.. Quodſi materia uno in loco coqua- tar certè nunquam ea eſt purganda, niſs priuus ſit cocta. Sed hæc præater in- itutum ſunt, quæ ob ſummam utili- tatem non viſa ſunt comittenda. duæ pracipuè in quolbet medicamen- to eligendo ſunt conſideranda, ſedante uam medicamentum detur carpus debet Se omuind praparatum ad- Dſum accipiendum, ut neg, animus, ne- 7e corpus, neque aliquid externum ebugnet. Corpus debet eſſenquantum eri poteft, mollitum, de qua re ian- 4 ſatis dittum eft. 5 um ſimiliter cavendum eſl quic- —. quid Quomodo autem medicamextum Kuomoa- H dandum ferè ex præceptis ſuperius dandum boſitis colligi potet. Et hæc fera ſunt, Pwrgans. 31½ De Medicamentis quid moleſtiam ægrotanti afferre po⸗ teſt,& ſi quis in ſit malus odor, Weſt obtundendus,& æger bonis odoribus recreaudus. VUbi ſumptum fuerit, yro- curidum ut omuinè retincatur, quod fiet, ſi im etus medicamenti ad ſupè- riora, ad iuferiora revellatur G 4 ſuperioribus repellatur. 63 Aainftriora retrabetur, fi digui dAum ligentur moderatè, ſi cucu bitule ſccaæ imo ventri affgantul, ſi venter molli tegumento foveatu, tepido non calido, Repelletur autem expetia madefatta eum aceto 4 ua, roſe collo circumpeſita: Si ore mor ptiſanæ aut iuſculum Hatim /u matur, quod deducat ad imum ven trem& ablhaat partas medias; pau- cum qvidem: fipro ablaatzome tant capiarur] eopioſtru veord Fetiam py 9 5 nutyitione.X· Acut.rEWR“ 3535 G” 81 gi modioum aut cotoni aut pyre aut pomi, aut uhemius rei aſtrin maudetur ut aniſa jarshco nulitat caveatur abominatio medioamen 3 ua abov'inatio quandvqut une d 6* d n/ vtvt„ 4— Ju? J196 me⸗ V Purganribus. 314 2 medigamento„duandogue oritur ex eſt maginatipne amentis, ideo procu- hu undum i aoen nfbt fale hli ima- „, SBigeraee ſeAiderner angc. eA eaheh neAan hnp tm. ſ 2en n. ee. ar valae, tanineumans teeuue „ Ascamen- 6, Ane. Lfeen elezuer nes⸗ ee eane gae, ſi vero nenſhtv ada, on nece] agendum. eu Lerutelt 3)nus,248 ,nam opan I. Jazanue vnbe maecapiacur, ſed in- , mma Jhicte ger est continen- dua. 2 7* 7.8 AdA m, FPof 3. vel2. boras cum nmaleria a Peccan, iam fuerit à medicams ro de. an aretblele,ameſ gus aſe- ſa. Veriora vergi per ſiper ors PäArg,T: ven Jusad inferiora,per inferiora, 88 as T on purgetur materta, tunc amku- um latione ſicommode heri Doteſt, Iee- pr a Apesn Ddn autemn g;r. d, Cir t,eneſi Aandu rueetz. v, eſt pargatiuen dide,, S9⸗ viis daudus erit ſed conſueto minor, dein- Tus pavlatim augeatur Söurgatota nli, labore& dolore fiat, poſt materiam, 1 WAm arerattam aue Aiiculter expella- mé 1, zw, V Extrinſecus verò Foveatur ventér olo dalaiff. tepido, ita&arxille e mus venter olroſ.& maſfichino Ve. xr aut etiam de citoniis. Et hts ſan capita ſunt ſumma eorum qua viden. tun uec⸗ſſaria& latius explicut 2u urdri ſet inſtituti: Sed iam ad pars- cularu humores deſteudum eftf... 3 H RANa d 3 Ad pituitam medicamentumin Bo⸗ 5 otale videtur gommodum: Dnaeatholie 3Aea reae leniens. De Medicamentis 317 Hec. Hier⸗.4. Zi. cum ſace b. Hat bo las per 7. velb. horas aute cibum. Capiatur bic Diaca hel tanuam Quod tameiſi di verſos reſpi ciat humoras, ita tamen alios leviter eHicit, ue coniuntium cum Agarico adinvet purgationem pituita. Sed Tuiain Diacathohieo multa ſuint frigi- vora,& frigida ventriculo inimica ſunt,ides ſpecie bieræ adauniur pro correctione ipſius, atg, eti Agarici, ouod viderur valdé moltlum veutri- Shh. aGcererdree e aane Cahätar autem ad i, quoniam in- — videtur move- re. ℳ Aitar Agaricuu, gui;racipus Pituitam ua& capitur Trochi- ſcatus, ideſt, in trochiſcos redatlum exipſa praparatione& correstione,& cerrigitur ex Zisibere& vino, alj addaut ſalgemme. DPebet autem capi Agaricus prapa. Tatza, qui efl forms Trochiſcatus, qui in ſubſt antia ſolet dari ad Si. ut quan- titas propoſita cum quantitate Diaca- Nolici& ſpec. hieræ videatur amplior 0 ½ eße, Purgavrin phlegma- goga. In forma boli. aus Delediesihentg. 112S efe Juane eonueniat, pon S exye, i vientia con Tobatan cs moödaehe, ed ratibne. Pſs eche needhe vahdi- ius SniunTun cum lviolibuu rttiut vim evacvandi, ſad eam babe: molis eviorends Agaricus zutem ehiera mun dan eabdunn dc V⸗ 6 8 reln. Sit dae heeae 2 pb 7 r 8 Fpro Dlalathélo 2⸗ huk. lettuarium acconm, lain) poferii eena mutari quanti up dale J2n. 2 3 Spec. hiers ſ. rrbes Trap ſe e dn tota quantitasa medilankatel9 a9 e Poteſt etiam c** A, vitus cum biera tanth ut ſ Ncapiatur: R 1 arici Trochiſcati. 35 melle roſ. ſoljj. bolus. taias A,dwande 1 capiatur ex Eltiuarir 37e ve hees 3 ers, na G& propo porilo inſta— 1 anShee. bieraſea 3„ 5ß. 2d po- Purgantibus. 519 Fotest etiam capi loco Hieræſ. Hlie- ra Pachij compofita, vel alia ex com- boſitis, quæa videbitur commodior u:. 187 d eAgçarici Trochiſeati. Hiere Pachii ana. ęj.ad Ʒjß. cum melle roſ. ſol.fia Bolus. Poteſt etiam mutari Agaricus e capi aut Turbith, quod ſimiliter pitui- tam purgat,& calidum eſt, ac ficcum ex Meſue, in 3. gradu, ut tamen ſotum inuſu non ſit, quemadmodum eg, co- locynthis, qua vehementtſſima esl cal. G ſicca in tertio,& ſimiluier pituitam durgat. WMRMNNI liae. Elaterium quod& aauoßs- kates maximdò purgat& valenter, cali- dum ſimilter& ſic cum in 3. datur ad gr. ſ. ſed non ſolum, verum proſtimulo agr. j adij.& eft vehementiſſimum, ut detur cum dj. pillularum Aſſaia- reth, aut Aloephanginarum„ Elaterij gr. j. per eres horas ante potum aqua- 2 thermalium, ut educantur, Et ad ydropen ſæpè ad gr.iij. Shehaaai da ex Me⸗ . 04 ſue 32° De Medicamentis ſue à Zi. ad ij. ut poſſit aut cum eiſdem miſceri quibus cum etiam Agaricus fuit mixtus. 4s cus aut Thurbitb ad 3j E. uſg, 24 1† Zungiberis O. cum melle roſſ.f. holus vnus Vel duo. Poteſt etiam miſceritul bith cum Agarico, ut: x utriuſg, ana 3j. ZLingiberis Di. 1 Cum diltomele f. boli,& erit pur- — gnent, quoniam& Agaricus& Ta- Lüü ſolent non parumturbare. Colo cynthis verò non datur niß præpartus 3 tuneg, vocatur Trocbiſci Alundalue que datur ſola ſed cum multis medicu- mentis validis miſcetur. Quantitas verd ipſius eſt ad græνi.& uſtus ipſiu commoduu erit ſi pro ſtimulo capiatus medicamentarum leviorum, ut dl³ piatur, nd nae 3 Kariei Trochiſcatiu. Spec. Hiera ſ. an. 3i6t. Poſſunt etiam ſola capi ut A9an- Thocbiſei Alandal,gr v. cum mels rofſal febolhu. Similis ratio& aann. I gatio ſatis valida, ſi aliqua non repu- Puargantibus. 52 uis. Commoda etiam erit compoſitio Gntaparttonata, ſcapiatar.. S Acathol. Düshh.. Liaphen 50., 3 drt SarTtere Vachg Fi.. — Ihir T racti 36. N S viebt aſ. vel. hmpuci vel ſoluti- do fiant bolz. Sunt&s! Iermodactyli cal& ficci etncaſundum, gui dantur as] ad 39.& faciunt maximè ad iunctluras & valde ſolvunt, ſed neq, i per ſe ſoli antur. Corriguntur&iſti2imgibere, ut G Agçaricus 64 7 urbith. ware & iſti peteruni cum dilus wiſceri, ut Fcum hieraſ& Agarico miſceantur, Ir lltus duobts gapiatur an 3 j. B. Bermodagkyt J. Eſt G Diaphenicon Eletluar. compoſ. quod tamen etiam bilem pur- gae, quod validius reddetur ſi ad 3ui. Piaphanici addantur gr. ui. Trochuſé. Alandal Levius autem aget, ſiadda- tur ex Elect. allquo leniente, vel ex caſ- ha 4 319.ad 3u1. ſed quantitas,& cu- sg, compoſitionus,&& eoruma qua in, 0 conn- · 322 De Medicamentis compoſitione capiuntur ex Aethul ſuperuus poſtta diligemiſſt eſt in veſti- ganda:& hie ſatis promedicamenis in Bblo ad pituuam. 4 Pplegma. u forma verd Potabili, quæ tamen 8 goga n non valdè probatur ad pituitam, cum forma po.& ipſa ſit frigida& humida, erit hu-. bili. iuſmodi. e Betouica p. T.. gem. Carthami frattorum 3usl Auiſorum Oj. 1. E. decoctio ſ. a. NKRec. ditta decottionis q. ſ. 1 Aarici Trochiſ. Ssj.. Zingiberu B. T im fuſio, G& colatin G. espreſo ſa yoilea adde mellsé9,’ 3u n ſeefpotio,& detur per, vel6. hor. Wie tubum. Qus ebmpohtro ex Aäe, Tpodo declarata poteſt Varta fieri; 3 dAecottum ex Varius paretur, ut etiane b addathr ex Diapbemeo Sy.& putes alimi ex melle roſſol, 2i velShS. Eft es forma quadam ſatis eom moda qus non videtur om ninò pota, bis Gnn Valde ingrata, eà quodud n 10* paus- ) Purgantibis. 323 paacam quantitatem redigitun, ute Kec. Agar. Trochiſ. Si. ad 5.” Zingiberus Dann inren Aellis rofaſol. 3is. 65 Decocti Hetonic«x, KAN Fs Aeli 2, Menta 3/G. AMiſe. nA Sequitur Forma Fillularum ex Phlegrir- 7uibui plurima reperiuntur compoſita gotæm & ſe, vata ad Pituitam: VUt pill. de ferma pil- hiera cum Agarico, pill. coc hiæ, de her- Seue. modadkylis, fœtida, de Euphorbio,& aliæ aarum deſcriptiones ubiq, repe- riunzur. Herum poſſunt etiam forma. i ex arte hoo modo, ut:— Agarici Trochiſc. DV. Zingiberis gr.v.adx. Cum melle roſ ſolefpilule Nume- vo r.& de aurentur pro nobilib. per„. vel 6. horas ante cibum.. Autetiam fc: Ee Agarici Trochiſc. Diijj. Spec. hieræ Pachi. DSi. TZingrberis grusédh. Cum melle roſ ſol f.pillule. Sunt& pidiule, qua dicuntur de Agarico ſatis patenta: Sunt G& hiera fera 4 0 5 omnes 32 4 De Medicamentis ommes compofta ad pituitam. Quauti- tas autem pillularum validarum G etiam hierarum commoda eſt a Dui. ad vi. qua in re methodus ſuperior ſemper memoriaſer vanda ett. cholagoga Ad RILE Ad verd faciunt mul- medu ta& hnuplicia& compoſta. Exſim- menla. plicibuu prater illa ſatis lenia ſunt Caſ- hia, Manna, Tamarindi, Roſa, Viols, ꝗ& quæ ex his funt,& myrobalani ci- trini frig. in primo& ſicc. in ſecundo, & Aloe de quibus ſatis ditlum eſt ſu- pra. Eſt maximè infrequenti uſz Thab. G& ſolum& compoſitum ſauis lewe,&medicameutum Benedittum vocatum..—. FEſt& Scammoveum vebemen- tiſſeſuut deinde& com pofita Rhabar. cal. eſt& ſ̃ccum in ſecundo, ſuba- Hringens: Vnde ſimul& evacuat,& poſt evacuatiouem roborat, ut iure Be- nedictum vocetur, Bilem præcipHe purgat ſed& pituitam: datur in ſub- Rantia a 3ij. ad ij. Iyfuſum verò fer? ad duplam proportionemm. Eſt autem in uſu multis modu de 7 Pargantibus. 521 Tuam familiare medicamentum pro- ſe, per 4. vel r. horas ante cibuns. andog, verò manditur cum modi- do pallatarum& ad iucunditatem, Tuis paſſulæ mitigant levem ilam pharmacoſttaté. Et hoe modo in mor- Lis longis exx obſfrnionibus cum hile G pituuta maxtm ſolet eſſe in uſu, ut captatur vel ſemel, vel bus in bebdo- madd.) Fiunt etiam boli ex ipſo, ſia Zi. uſa, r 3„ miſceatur cum ſucco cichoreæ & fbob. Poſſunt adai correcliva vel cuvxnamomum, vel ſhicanardi, vel Souinauthum, qu⸗ corrigunt pharma- coſitatem. Sutcus verò cichoree corri- Perhae eene primas. Ex eodem ſucco heſſunt feri pillulæ ex Rhab. ex quo ſucto capitur J. ſ. pro formaudo aut bolo aut pillulis. Ita etiam ex rupo a- 7uo aue roſato vel ſ. vel folut. poſſunt ſeri vel oli, velpiluble. Eerum quia maximè convenit mox his baloſis, qui poſtalant inſtam e- 07 va- pè enim ſeuan manditur paulatino à Rhabar- Sad 3/t. ta enim videtur multis ta barum. z26 De Medicamentis vacuationem jine calefaclione, k roltui, ut poſit perficere utrumg 98. 4„0 commodè miſcetur tum mrdicamel, Florum caſſia rec. extr. 3i. 9 Khab. Elecl. Jun. ad vi.„ Cinnam'gr.v cum ſacc.f hab es dentur per horas J. ante cibum Coaſſia& Rbab ſeſé iuvicen end, guut. Poteit autem pro variis ſeopuhn minari quantitate capi utrum ꝗg. Lole caſſia poteſt capi, quodibet Elcttus'u- exx Aultis lenibus, præſertim ex 19, Rℳ bilem reſpiciunt. Adaitur cinnam, propter maiorem corretlionem d propter pharmacoſftatem. Potgrut, iam miſceri cum aliquo Eletluario campoſito puro contra bilem, ut est. lect. roſ. Ac quod ſatis mite eil. G 69 lem maxime reſpicit, aut Eletluar- ſucco roſ. quod non ta mite eit, ut: E Fl. caſſia rec. extr. 5.. 20 Elect. roſ. A2eƷ6i. Thab. E Sff rCinnam. gnty.. Cum ſacchif. bolun. 46- Pro * Purgantibus. 527 Pfd oaſia potest tapi ahiquod Ele- Nuariumi lemiens.—. Dolunt etiam fieri boltex Bleclu- ariis folventibus; ut ex Electwario Diaſebeſten compoſiro ad Jvi. quia ſatus leuevit, vel ex Diapruno compo- ito ad Zugj. Ita etiam Eldt. rof Aeſ. vel eꝛiam illud de ſuoco roſe Poſſunt eriam Elecluaria ſolventta miſceri dcum lenientibus, ut ſi capiatur fi Caſſia voviter extrafla, Elect. roſ Meſan. . Het miſtio lenientium cum ſol- ven tibus maximò laudatur in delica- tioribus, magis tamen pro nobilibus probo compoſitionem Rhab. cum caſ- ſia, quam uſum compoſniorum, obra- tionem ſuperius dittam. Blelt ſolventia dantur, Diaſebe- Ren quidem à uj uſg, ad 3vtti. rels- ua tria à Zuytu ad 3vi.&x bis trubuu magis laudatur Elect. K r9ſ. Afſuex. a AA 1 ,* AN. * .Goe. v 529 De Medicamentis Rhabar. In Forma verò potabili datur bari uſa⸗ Rhab.hocmodo. E Decoli f.& fruclum cordiali unm aut decoctionis Endivuæ G 40 7ℳ, aut aquarum vtriuſg,, autſe, laclis caprini q. ſ. vel inſculi pauunn Rhabzarb. Elsit. Sh. Cinnam. Eleu- Dß. f infußo,& exprelſioſ. auum. poſtea adde ſyr. Roſeſ64 35,uſgu⸗ iig vel Manna elettæ ad 31 vel¹¹. Miſce ſiat ostunper. vel. Doras anle cibum. Et bac forma ef maxunè inbw ſu,& maximd conveuit martbis bubuſs G ſiccis.. Nent Dictam eſiſuperiu: de decodiolu- rum G& fruttum cordiual zuod potuff parari in aqua communi,& n aq. Eꝝr divia vel fiaaili. Dillum eſt de ſero, quod maximè viderur accommodun, Liquer bac communiter capitur 34 33.&, Rbabarbarum verò cum in- unditur ſolet irrorari cum modico vini Aromatici, ut vii illius magis ro- boretur; infunditur per 12. horas fosd- muniter: debet deinde percolari Eo⸗ ptimè exprimi. — Aa- 1t Purgantibus. 3a9 Additur fyr. reſ. ſol. qui& cerrigit EG adiu vat purgationem,& commo- aur eſt, ubi corroboratione opus eff. Manna verò non roborat ſed adiuvat purgationem& eam facit leniorem. Foteſt etiam capi loco Manna ſr. viol ſolut. ubi corporis ſiccitas poſtulat. Foſſunt addi& Eleiharia, quæ faciunt ad bilem, ſed in nobilibus& delicatit non omuinò probatur, poſſunt tamen addi ad maiorẽ evacuationẽ ut ſi Ci. Rhalb. dematur& Zcj. Elect. Roſ. Aeſaddantur. Sed de quantitate iam ſatu dittum ert. Potefi etiam fieri po- tio ex Elestuariim,ut E Diaſebeſten-ſ. Klecd. NoſcAteſtan. Fiig. Liquoris alicuius ex dictis ꝗſ. A4i- ſte. G· f potio.. Poteſt etiam addi yr roſſol.vela- li ad 3⁰ vel 3 6. Eſt etiam forma qua- Aam media, ut,. — Syr. de cichorea aut ſ. aut comp. ſine Rhab. 3j.— Rhab. Elect.& uſq, ad S&j. Et de= tur vel cum cochleari, vel cum exiguo iuſculo, Scammo- nea, 356 De Medicamentis iuſc ulo, aut aqua flillaticia iu migima quantitate, ad lenitionem familiarem ſine pargatione;& praſertim ad pus- ulocrcrx,,, rwau er 15 Junt& pillulæ ad bilem, qus ta- men in febribus bilioſir nulo modi probatur, ſed in mor his bilioſis dintur- nus, G ubi Ventriculus& Epar aſſici- vntur& adſunt obſiructiones. Sunt pillnlæ parata de Eupatvrio pilluli dt Wor.& Adaſtic. pillule de Rhab quæs mnaa diij. ad Dvi. poſſuvt capi plus minus pro vario uſu. Poſſunt& far- mari boo modo, ut: — Khab. Gicdloqdu. Spicagrry. Cum ſyr. roſ. ſol. ant cum infußons Roſe ſol f. pillulæ.& deaurentur pro nobilibus& dentur per quing, baras ante cibum. Eit ſcammomum cal.& fiecum in tertuo, quod non debet eapi mn uſumn niſ præparatum,& tunc vocatur Did- gridium, tameißin quibuſdam etiam medicamentis compoſitis capiatur ud A raparatum, quod mihi non admo- ereparatum, 4 n aAdiad 8 ut 76, Lseee Tathe 5 Purgantibus. 5 331 dum probatur, niß ex Ldn tione Tanen 78), . AA en e, iam autems Aatar d gr. ned ſolum dauwr, ſe Potius bro ſtimulo& caldari aliorum, unde Sin quan phrimis compoſſtis capi- 85 endanſa pro bile purgandai. Fe- She. PI Aus, Peni e pur- Saudts: Nan Aldis Aicamen- iu purgantabus alios Fahe ete vtn. vim. Cominads ,³³ Be atn leent J. 649 1,4 71 Ald tan- tuxdem. Sea 183 ea 1, Arr 1 Ad Hanoram Helancholcum, Melans. prater ea qua ſuperius fuerunt propo goga. ſta inter lenientia ſunt& 2k K Te au conpaßta. eee, Nter im licia eff Anenn Vala hanhar when⸗ Lavul cal& ficei cirta ſecundum ord. danturferò g' ad Sj Eſt GC Hlelle- 1s eum niger, tum albus. Hel- ebaru, niger maximeè in uſu eſt. s ſed 372 Pe Medicamentis ſedpraparatuu debet capi. Capiuntur autem non quæ libet partes ſed cortica ipſius Hellcbori nigri in ſubſtantus uidem, OE. ad Dj. Infuſus aatem4 Y. ad 3j. Albus verd quia vehemen- tiß. eſt, ferè nou eſt in uſu, nifi ad vo- mitu vehementiſſde quo Actius lib.j. Adba. Sunt& compoſita. ut confectio poan Hamech ad humores wflo¹ C ſaſoua 4 Gſal. Zug ad Sv’. Fuut& pillulæ Iudæ, 44 ad bumord uſtos& pituitoſoss etiam pillulæ de Lap. Laxuli, quæ duo gene- Eeu ſatis potentia. Sunt& Pan,3 elap. Armeno ſatis mites. 29 1 danturà Sug. advou. r. mfoma Sit exemplum in forma bol tale: MEo n Elff. Levitw sZ. 4 Conf hamech. S39. Cum ſaccb ff boli, per r. horas anlt cibum, quæ com poſßtio poteſt mutarl ex methedo declarataà: Poteſt auguni v'is ipſius, fiaddatur cortici radicuns Hellebori nigri praparatorum à gu Ax. commadè ena ad bumorai en ſos expurgandos adaitur aliquid He⸗ cierum, hieræ alichius compoſitæ 3 At hr bia 3 hie! mi. Purgantibus. 373 bieræ Pachija 3 H.ad/& poteſl den mi aliquid aliorum,ut ſiex E ectuario eniti vo capiatur tantum ad 36. Eg.E Elecklevit. Zii. 1 1“ Confect. Namech Sij. Jp. Hiera Pachii 3i⸗ Cort. rad. Hel nigri præp. 36. Auiſorum cinnam. angr.r. Cum ſacch.f bolus&c. In qua compojftione proportio videtur optimè ſervari. in forma verd potabili, quæ maxi. in foria me laudatur, ob bumoris ſiccitatem, pofabili. terreſtritatem praſertim in primis Purgationibus;,& in materia nou o- mnino frigida, ut:: Er es ſpul. cordial. an. parum. Tol. ſeuæ vuSgS. Anuiſorum 3. . Aecoltio iu aq. communi, velin- azua borragin, vel in ſers labkus ca- brima,velin isſculo pullimoſgx.ſ 8 Ne Dicta decol.;‚. canfekl. hamech. Elclt. leuit. an. 36. Aiſee fpe- fio. 5 4 8 per 334 De Medicamontis. per f. velé, Horas ante vibum...* Eue pre farub.& frusiibiellant mm. capi quæcunq, Adelanchouanz eſtt ſos; ciunt,& cordmlia, ut Borraga- Su- mo) gloſſa, Aeliſſa, Lupulifumariadiqu tion ritia, laclua etiam in valag uſt hu-. more& ſimilia,& malvua, ltag,p² ſena po'eſt capi Polygodium, Epithy- erit mum, poteſl augeri vis decocti, hiad. pria Aaiur cort. rad Elleb nigri.4 J43 44 uſq, ad aj. in corporibus valde robuſls b ban . œr rebelibus. I.audantur ftiam in, decocto res pertoralen: Aathodus verd Ice⸗ eadem erit, qua ſuperius fuu deckans ſde tait eliqkis omnibnnu. Et quoniam in aali humore opus dic e requenti purgatione, ides& varis ves. forma parari deb;t, ut ſewpena levio⸗ tri⸗ ribut ad validiora accedatur, fnubil ma empfAlat, lerpta Tetiane eorum, eul 2ug Iagers facrans 2seles E, e⸗ proportigne aptima,tum intex ipſa 65 6 dicamenta m ¹* forum guauſtiaus, tan tum etiam cum humore purgande&, 24 externu., Sunt er pillularut quaſupt- tia rius fuerunt propoſuug,& ertneie 245 6 hia preparatæ cum Ellebero, quæon unes ferè pilule& humorcs pituito ſor reſpiciant qui ſæpa cum dicto hu- more ſunt coniun(li. Et hæo de purga- tione præcipuè fimplicium bumarum. umores varios& miſtos. Mediea- menta mi- Hos bumo- Ad bumores miſtos methodus has erit, ut elegantur medicamentapro- bria ex methodo dec larata,& deindè ad invicem comparentur, quc tales humorcs peccantes reſpiciunt. Eligan⸗= tur autem qua apta ſunt miſceri. Mi- Heantur autem hac Aiethodo, ut con- ſideretur propria cuiuſq, doſis,& duo umores peccawerint, ut duo ſiut me- dicamsta pracipua. Si eccant humo- res æqualiter, capiatur dimidia doſis u. triusg, medicamenti. Si alter bumor ne beccat, medicame nti ppris illi- ui bumoris capiatur à maior: Judtita- te, alteru a minori ſeruata proportione. Si verd tres humores fuerint, er- iam tria medicamenta præcipua capi- anturzſi aqualiter peccat bum oresiter- tia pars doſis cuiuſq medicamenti ca- 5 latur ſiunui humar magis peccat, ẽt medi- 336 De Medicamentis medicamentum proprium illius in. maiori quantitate capiatur, alia verl iu minori, ſervata proportione. Proportio verò ca optima eft, qus vocatur multiplexiſn minus,capiauun proportio ſuper particularis, ſi habtr. poreſt; ſin minus ad has proportionce quam maxim fieri poteſt, accedatus Aedicamenta autem qua miſcen- tur, debent optimè fermentari, atéu 4 ad unam formam redigi,& idtode bent primum optimè miſceri ex arue, & per ſpacium aliquod detineri, von ſtatim exhiberi,& eò diutius b- beut retineri, quantò medicamenui fuerint ſolidiora. Nam liguidiorafaci- ümè miſoentur, qua methodus miſcén di aliqua ex parte attingitur ab Actio lib.ʒ. cap.⸗7. ubi etiam in numer exempla iu toto illo libro propon uunu, Methodus hac ex Hiipp.& Ca maximè deſumpta fuit variis in locun ut mihi pauca exempla ſatis futus ſiut,ut:— AA Kec. Elect. wit. Svr. conf Hamech. c. 1 N8 5 E puat Purgantibus, 337 i Rhab. Elotti. ver Kar. Troch. an. 3j. Ciunam. Zingiberis an. ß. qu Cum ſacch. f. holus, per †. bor. ante ur cibun.. hari ub, In Forma potabili. tur. en- M rerum cord.& pect. au. parum. gut Fol ſenæ. ſem. car tham fracto- de rum an, Zj. nun, Cort rad. hedl. nigri Dj. 1 Anuſorum 36. T. decoclio ut ſu- dt pra. nt. 4.A. ſ. aci⸗ Rhab Elofki. gen⸗ Agarici Trochiſ an. 3j. gio Ztugiberis cinnam. an. Oß. he, T. infuſio colatuio& expreſſio ſ. a. nur- Addatur ſr. de pomis compoſiti. Gal. Adtellis Roſat ſolut. cis, Aanna au 3 α 36G.ü urA F. potio brevis, per horas;. ante ci- bum. Hac tria etiam ſimul 44 3/0. vel Sh. ſingulorum faciunt iu uobilibus 337 De Medicamentis mediam quandam purg. diluta ex. 2 quore ſimpliciori. ¹. . 77 In Forma pillulatum. Rec pill.cochiarum præp. cum Hel-. 42⁴ leboro diij. ſ4. Rbab. Elecl. 39. 2⸗ Cinnam gr. r. Cum ſr. de pomis fiant pillule s. d vel plures&c. cum j.dem cochis poni- 43 tur&s Agaricum ad maiorem pituits 20 purgationem ex capite. Pro paupen-, bus pro Rhab. poterit capi Diagridiunm 1 ad gr. J. Poſſunt etiam ſhieri pilluleſa- tis mites hoc modo: Rexc. pulv fol ſeuæ. 24 Rhab. Elect. 20 Agarici Trochiſc. an Oisj. Zugdken⸗ Shn Aiaflci f2¹ an gr.z. Cum aq. Betonicæ fiant pill. r. V plures, 3 Pband⸗ pro nobilibuu. V 2 Poterunt hæ fortiores fieri, ſi addantur ſtimul vel plures, velunus, ut corti- 4 cum rad. Hellebori nugri gr. uj. 277 7 5 Putgantibus. 379 cbiſt. Alhaudal. Diagridii au. gr.i. Ita poſſunt varis pillale miſceri& implicia medicamenta, pro variis V ſcopis ex methodo declarati„ ut hac LU euig, ſtudioſo pro exemplis& pro in- ſuto noſtro commode ſatis facere poſint. Sunt tamen& quædam alia formæ . von ita uſitatæ pro pueris, aut pro iu . ui à medicamentis abhorrent, u in. zwen 6 rotulis, Rbab capiatur ad 3y. cin 45 4 . ram. IE ſaech fini cum ag roſ 4iholu- 34,za, „ ui Ziiß. G. Oß. es ſacch. ad medica. 2 o mentum ſit quadruplum. Tateft etiam capa. acch. in maiori pi. ſacch. in ma TMwantitate: ſi æger non admittat ama- royem. Saccharum autem diſſolvatur cum aoua roſ. velſimili,& fant mor- 25 ſalli. Simili modo G& Agaricum cum Zingibere potest parari, poſſuunt etians l harari rotule ad omnes bumores, ex „. Khab. Agarico, G& pulv fol. ſenæ, cum r Fuus correclivi. - FEodem modo poſſunt etiam fieri ro- e tule cum medicameutis validis, ſed 1. 72 in 3 5o De Medicamentis in pauca quantitate, ut cortieum rad Helleb. nigri gr. x. Diagridi, Troc hi: ſci Albandal. gr. F. Cinnam. Caro- phyll. an gr.]. Alaſticis gr.x ſacch ſini eum aq. meliſſe muſcatæ duſſolun Dviit pro duabus vicib. aut etiam pro undâ in corpore paulò robuſtiore, VParatur& Turbithin forma ſoli- da,& vocataurs Diaturbith,&reperi- tur majus& minus; ſed miuu⸗ est ſa- tis commodum& reſpicit præcipus pi tuitam,& babetur paratum apud cos dium. Siumili ratisne cum melle roſa- teo ſol. aut cũſjr. de pamus com poſiad, aus ſimuli ad 31. vel 39. poſſumt pon medicamenta propefeta vel fe vel validiora: ut ætiam cum conſer- vã pruuorum quæ ſervatur toto anns, aut cum ſucco pranorum comdito ³ ſant eadem interponi, ut à ſumeuus non perſpiciantur.. 2,6 Similiter cum ſerd laflis caprini 3 vi. ad æ1. pro variis ſcopis poteſt po- ni modicum Dragridi, ut ad Oß. plas minus,& poteii ocultari cum ſact E cun. UA aA * DA 82 en ☛ Purgantibus. 741 Gcinuam. pro variis ſcopis& vario ægrotante; ſimiliter cum cibis vel cum Peiſana, vel cum farre, vel cum Borra- Line elixata poſſunt occultari eadem- medicamenta, vel graviora vel levio- ra. Et pracipuè in uſu ett pulvis fol ſe- nd ad 3j. Verum in his, qui valdè ab- orrent a medicamentis, validiora Poterunt capi, qua capiuntur in minori quantitate,& cum eâ quantitate& qualitate cibi redduntur leniora, ut ex Hell. nigro ad 3.(d 1) aut ex Dragri- dio, aut ex Trocbiſcis de Albandal. ad gr.x. pluu minus pro ratione ſæpiuus de- clarata, additis aromauin. Ethoc in præſentia ſtudioſis pro oſui daturus plura iis, qui- us hi labores mei non erunt in grati, Dco Opt/ Max fayen- A te. , Ad*a*. Ex Officina Typographi- ca Caſparis Chem: 19-01O NeurO ls,elS-0ANlu lauukuanffaulunnlennaluanlfunlnulunluntrulunf